विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 2805 2689690 2688913 2026-06-17T17:06:05Z WordWise22 161849 Wikilink added 2689690 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Draupadi and Pandavas.jpg|इवलेसे|उजवे|द्रौपदी आणि पांडव. सिंहासनावर द्रौपदी आणि युधिष्ठीर, खाली भीम व अर्जुन आणि पाठीमागे नकुल व सहदेव ]] [[चित्र:Pandavas_with_Draupadi_OR_ayudhapurushas_facing_Madhu_Kaitabha.jpg|thumb|300px|देवगड, उत्तर प्रदेश, भारत येथील दशावतार मंदिरातील पांडवांचे शिल्प. मध्यभागी युधिष्ठिर, डावीकडे भीम व अर्जुन, उजवीकडे नकुल व सहदेव. अगदी उजवीकडे पाच पांडवांची पत्‍नी द्रौपदी.]] '''पांडव''' हे हस्तिनापूरचा राजा पांडू यांचे पुत्र होते. त्यांची नावे- [[युधिष्ठिर]], [[भीम]], [[अर्जुन]], [[नकुल]] आणि [[सहदेव]]. पांडव [[महाभारत|महाभारतातील]] प्रमुख व्यक्तिरेखा आहेत. त्यांना कुरुवंशाचे राजा पांडू यांचे पुत्र मानले जाते. तथापि, पांडूंना संततीप्राप्तीचा शाप असल्याने, कुंती आणि माद्री यांनी देवतांच्या वरदानाने पुत्रप्राप्ती केली. त्यामुळे प्रत्येक पांडवाचा जन्म वेगवेगळ्या देवतांच्या कृपेने झाला असे वर्णन [[महाभारत|महाभारतात]] केले आहे. == पांडवांचा जन्म == [[कुंती]] व [[माद्री]] ह्या पांडू च्या दोन पत्‍नी होत्या. पंडू हा पंडुरोगाने पीडित असल्याने त्याच्यापासून मुले होणे उचित नव्हते. त्यामुळे, पंडूबरोबर वनवासात असताना [[दुर्वास ऋषि|दुर्वास ऋषींनी]] कुंतीला दिलेल्या वरदानाचा वापर करून कुंतीला [[यमधर्म|यमधर्मापासून]] [[युधिष्ठिर]], [[वायू|वायूपासून]] [[भीम]] आणि [[इंद्र|इंद्रापासून]] [[अर्जुन]] अशी तीन मुले झाली. त्यानंतर माद्रीला [[अश्विनीकुमार|अश्विनीकुमारांपासून]] [[नकुल]] आणि [[सहदेव]] ही जुळी मुले झाली. [[महाकाव्य|महाकाव्यात]], पांडवांनी पांचाळ राज्याची राजकुमारी [[द्रौपदी|द्रौपदीशी]] विवाह केला आणि कुरु साम्राज्याच्या विभाजनानंतर उत्तराधिकाराच्या वादांपासून बचाव करण्यासाठी [[इंद्रप्रस्थ]] या शहराची स्थापना केली. दुर्योधनाच्या नेतृत्वाखालील कौरवांनी कपटाने आपल्या चुलत भावांकडून त्यांचे राज्य हिरावून घेतले आणि ते परत देण्यास नकार दिला. त्यामुळे पांडवांनी आपल्या विस्तारित कुटुंबाविरुद्ध गृहयुद्ध छेडले. हा संघर्ष [[कुरुक्षेत्र युद्ध]] म्हणून ओळखला जातो. [[कृष्ण|भगवान श्रीकृष्णांच्या]] सहाय्याने पांडवांनी अखेरीस हे युद्ध जिंकले, परंतु त्यासाठी त्यांना मोठी किंमत मोजावी लागली. युद्धाच्या शेवटी कौरवांचा संपूर्ण नाश झाला. == शब्दव्युत्पत्ती == पांडव (संस्कृत: पाण्डवा) हा शब्द [[पंडू|पांडू]] (संस्कृत: पाण्डु) यापासून तयार झाला असून त्याचा अर्थ "पांडूचे वंशज" असा होतो. पांडवांना दिलेली इतर विशेष नावे (उपाधी) अशी आहेत: पांडुपुत्र (संस्कृत: पाण्डुपुत्र) – पांडूचे पुत्र पांडवकुमार (संस्कृत: पाण्डवकुमार) – तरुण पांडव कौंतेय (संस्कृत: कौन्तेय) – [[कुंती|कुंतीचे]] पुत्र ([[युधिष्ठिर]], [[भीम]] आणि [[अर्जुन]]) माद्रेय (संस्कृत: माद्रेय) – माद्रीचे पुत्र ([[नकुल]] आणि [[सहदेव]]){{महाभारत}} [[वर्ग:महाभारतातील व्यक्तिरेखा]] [[वर्ग:कुरु कुळ]] gon9kfvf78tq96q48qjn3dlbgp14qd7 0 4569 2689778 2385127 2026-06-18T08:25:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689778 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = geography |frame_style = |title_style = | above = दक्षिण आशिया | image = [[चित्र:South Asia (orthographic projection) without national boundaries.svg|300px|मध्यवर्ती|दक्षिण आशिया]] | label2 = लोकसंख्या | data2 = १७० कोटी | label4 = देश | data4 = {{collapsible list |title_style = |list_style = text-align:left;display:none; |title=१२&nbsp; |{{देशध्वज|Afghanistan}} | {{देशध्वज|Bangladesh}} | {{देशध्वज|Bhutan}} | {{देशध्वज|India}} | {{देशध्वज|Maldives}} | {{देशध्वज|Nepal}} | {{देशध्वज|Pakistan}} | {{देशध्वज|Sri Lanka}}}} | label6 = जीडीपी (२०१४) | data6 = $९०५ अब्ज | label7 = प्रमाणवेळा | data7 = [[यूटीसी+०५:००]], [[यूटीसी+०५:३०]], [[यूटीसी+०५:४५]], [[यूटीसी+०६:००]] | label10 = राजधानीची शहरे | data10 = {{Collapsible list |title_style = |list_style = text-align:left;display:none; |title= यादी&nbsp; |{{flagicon|Sri Lanka}} [[कोलंबो]] | {{flagicon|Bangladesh}} [[ढाका]] | {{flagicon|Afghanistan}} [[काबुल]] | {{flagicon|Nepal}} [[काठमांडू]] | {{flagicon|पाकिस्तान}} [[इस्लामाबाद]] | {{flagicon|Maldives}} [[माले]] | {{flagicon|IND}} [[नवी दिल्ली]] | {{flagicon|Bhutan}} [[थिम्फू]]}} }} '''दक्षिण आशिया''' हा [[आशिया]] खंडामधील एक भौगोलिक प्रदेश आहे. ह्या प्रदेशामध्ये [[भारतीय उपखंड]]ामधील भूभागाचा समावेश होतो. भौगोलिक दृष्ट्या दक्षिण आशिया [[हिमालय]]ाच्या व [[हिंदुकुश पर्वतरांग]]े दक्षिणेकडील [[भारतीय प्रस्तर]]ावर स्थित असून त्याच्या दक्षिणेस [[हिंदी महासागर]] आहे. [[भारत]], [[पाकिस्तान]], [[बांगलादेश]] व [[श्रीलंका]] हे भारतीय उपखंडामधील प्रमुख देश तसेच, [[नेपाळ]], [[अफगाणिस्तान]], [[भूतान]] व [[मालदीव]] ह्या आठ देशांना साधारणपणे दक्षिण आशियाई देश मानले जाते. १९८५ साली दक्षिण आशियाई देशांनी प्रादेशिक राजकीय व वाणिज्य संबंध बळकट करण्यासाठी [[सार्क]]ची स्थापना केली व २००४ साली [[दक्षिण आशियाई मुक्त व्यापार करार]]ाला मान्यता दिली. == बाह्य दुवे == *[http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html विश्वबँकेच्या संकेतस्थळावरील माहिती]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120727042313/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,pagePK:158889~piPK:146815~theSitePK:223547,00.html |date=2012-07-27 }} {{कॉमन्स|South Asia|दक्षिण आशिया}} {{आशियातील देश}} {{जगातील भौगोलिक प्रदेश}} [[वर्ग:दक्षिण आशिया| ]] [[वर्ग:आशिया खंडामधील भौगोलिक प्रदेश]] opd4qhr19f77byevli36048pqx20yi5 0 6071 2689707 2682882 2026-06-17T21:38:22Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689707 wikitext text/x-wiki {{जिल्हा शहर|ज=अमरावती जिल्हा|श=अमरावती}} ---- {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = शहर |स्थानिक_नाव = अमरावती |टोपणनाव = '''अंबानगरी''' |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |आकाशदेखावा = |आकाशदेखावा_शीर्षक = |अक्षांश = 20.56 | रेखांश = 77.45 |शोधक_स्थान = right |क्षेत्रफळ_एकूण = 85.14 |क्षेत्रफळ_आकारमान = |उंची = 656.54 |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = |जिल्हा =[[अमरावती जिल्हा|अमरावती]] |लोकसंख्या_एकूण = ६४६,८०१ |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = <ref name="GOI_2001">{{संकेतस्थळ स्रोत <!-- -->|दुवा <!-- -->|शीर्षक = अमरावती जिल्हा }}</ref> |लोकसंख्या_घनता = |लोकसंख्या_मेट्रो = |लोकसंख्या_मेट्रो_वर्ष = |लोकसंख्या_मेट्रो_संदर्भ = |लिंग_गुणोत्तर = 957 |साक्षरता = |एसटीडी_कोड = 0721 |पिन_कोड = |प्रमुख पदाधिकारी = |पद = महापौर |आरटीओ_कोड = MH-27 |संकेतस्थळ = |संकेतस्थळ_नाव = अमरावती संकेतस्थळ |तळटिपा = {{संदर्भयादी}} }} '''अमरावती''' (मूळ नाव उमरावती) हे भारतातील महाराष्ट्राच्या विदर्भ प्रदेशातील एक शहर आहे. अमरावतीला विदर्भाची सांस्कृतिक राजधानी म्हणून ओळखले जाते. शैक्षणिकदृष्ट्या अमरावतीला विदर्भातील शिक्षणाचे माहेरघर ही संबोधले जाते. अमरावती शहर हे महाराष्ट्रातील दाट लोकवस्ती असलेल्या महानगरक्षेत्रांमध्ये सातव्या क्रमांकावर येते. हे शहर अमरावती जिल्ह्याचे व विभागाचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. शहरात ऐतिहासिक अशी अंबा व श्रीकृष्ण यांची मंदिरे आहेत. तसेच अंबापेठ मधील हजरत युसुफ शाह बाबा यांचा दरगाह प्रसिद्ध आहे. १९८३मध्ये स्थापन अमरावती महानगरपालिका, ही '''खाजगी जकात''' म्हणून ओळख असलेली भारतातील पहिली व एकमेव? महानगरपालिका आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार शहराची लोकसंख्या ६,४६,८०१ इतकी आहे. त्यापैकी ३,३०,५४४ पुरुष व ३,१६,२५७ महिला आहेत. अमरावती शहरातील लिंग गुणोत्तर १०००:९५७ आहे. विदर्भामध्ये प्रशासनाच्या दृष्टीने दोन उपविभाग केले आहेत ते म्हणजे नागपूर आणि अमरावती. त्यांपैकी अमरावती उपविभागामध्ये अकोला, अमरावती, यवतमाळ, बुलढाणा व वाशीम हे ५ जिल्हे येतात. == नाव == '''अमरावती'''{{audio|Amravati.ogg|उच्चारण}} हे शहर [[अमरावती जिल्हा]] तसेच [[अमरावती विभाग|अमरावती विभागाचे]] प्रशासकीय मुख्यालय आहे. अमरावती या शब्दाचा अर्थ पुराणातील देव [[इंद्र]] याची नगरी / राजधानी असा होतो. या शहरात जुन्या काळी उंबराची झाडे खूप होती म्हणून या शहराला उमरावती असे म्हणले जाई. * अमरावती याच नांवाचे एक गाव [[आंध्रप्रदेश]] तील गुंटूर जिल्ह्यात आहे. ते आता आंध्रप्रदेशाची [[अमरावती (आंध्र प्रदेश)]] नविन राजधानी आहे. == इतिहास == अमरावतीचे पुरातन नाव औदुंबरावती होते, ते प्राकृतमध्ये उंबरावती होते. शिवाय या शहराला प्राचीनकाळी इंद्रपुरी म्हणून ओळखले जायचे. * उंमरावती याचे स्पेलिंग '''Umraoti''' असल्याने त्याच्या उच्चारानुसार गावाचे नाव अमरावती झाले. * जुनी अमरावती येथील भगवान आदिनाथ ऋषभनाथ यांच्या संगमवरी मूर्तीच्या पायथ्याशी असलेल्या शिलालेखावर अमरावती या नावाचा पहिल्यांदा उल्लेख आढळतो. या मूर्ती इ.स. १०९७ मधील आहेत. * [[मध्ययुगीन भारतीय]] इतिहासातील [[दख्खन]]च्या [[सुलतानशाही]] (इ.स.१४९०-इ.स.१६९०) पैकी १ वऱ्हाड वा [[बेरार]] प्रांताची [[इमादशाही]] (इ.स.१४९०-इ.स.१५९०)ची राजधानी असलेली [[एलिचपूर]] ही नगरी याच जिल्ह्यामधील एक शहर आहे. त्या शहराला हल्ली [[अचलपूर]] म्हणतात. * गोविंद महाप्रभू यांनी १३व्या शतकात अमरावतीला भेट दिली होती. * १४ व्या शतकात दुष्काळ व अवर्षणामुळे अमरावतीमधील लोक माळवा व गुजरातमध्ये स्थलांतरित झाले होते. ¶ रावबहादूर रघुनाथ नरसिंह मुधोळकर, [[श्रीधर साऊरकर]], [[दादासाहेब खापर्डे]], मोरोपंत विश्वासनाथ जोशी, [[शिवाजीराव पटवर्धन]], शिक्षण महर्षि [[भाऊसाहेब देशमुख]] असे अनेक भारतीय [[स्वातंत्र्यसेनानी]] अमरावतीचे होते. ==भूगोल == मुक्ताईगिरी धबधबा चिखलदरा धबधबा ==हवामान== अमरावतीचे हवामान हे उन्हाळ्यात गरम व कोरडे आहे. येथील हिवाळा थंड व कोरडा आहे. येथे उन्हाळा मार्च ते जून, पावसाळा जुलैपासून ऑक्टोबरपर्यंत , आणि त्यानंतर मार्चपर्यंत हिवाळा असतो. सर्वाधिक तापमान २५ मे १९५४ रोजी ४६.७° सेल्सियस असे होते आणि सर्वात कमी तापमान ९ फेब्रुवारी इ.स. १८८७ रोजी ५.०° सेल्सियस इतके होते. ===शहरातील पेठा === # अंबापेठ # राजापेठ # श्रीकृष्णपेठ == हवामान == शहर समुद्रसपाटीपासून उंचीवर वसलेले असल्यामुळे अमरावतीचे हवामान थंड आहे.{{संदर्भ हवा}} भरपूर प्रमाणात झाडे व शहराच्या परिसरात असणाऱ्या तलावांमुळे पाण्याची मुबलकता आहे. [[मेळघाट]] व [[चिखलदरा]] परिसर येथून जवळच आहे. शहराजवळ १० किलोमीटरवर पोहरादेवी हे अभयारण्य आहे. शहराला लागूनच डोंगर असल्यामुळे डोंगर कुशीत बसल्यासारखे हे सुंदर शहर मनाला आकर्षित करते. == शिक्षण == अमरावतीला विदर्भातील शिक्षणाचे माहेरघर संबोधले जाते, येथील शैक्षणिक वातावरणामुळे पूर्ण विदर्भ तसेच मराठवाडा व मध्य प्रदेशातून विद्यार्थी येथे शिक्षणासाठी येतात. [[संत गाडगे बाबा अमरावती विद्यापीठ|अमरावती विद्यापीठ]] हे शहराच्या पूर्वेस आहे. पर्वत पायथ्याशी असलेले हे विद्यापीठ अतिशय नयनरम्य वातावरणात आहे. विविध प्रकारच्या झाडांनी समृद्ध असलेला याचा परिसर खूप मोठा आहे. या विद्यापीठाला आता [[संत गाडगेबाबा अमरावती विद्यापीठ]] असे नाव देण्यात आले आहे. येथे संत गाडगेबाबा अध्यासन चालवले जाते. शैक्षणिकदृष्ट्या अमरावती हे विदर्भात फार विद्यार्थिप्रिय ठिकाण आहे. येथे अनेक महाविद्यालये आहेत. शिक्षणाच्या सोयींमुळे अमरावती हे पश्चिम विदर्भाचे महत्त्वाचे शिक्षणकेंद्र आहे. अमरावती येथील शासकीय विदर्भ महाविद्यालय संपुर्ण महाराष्ट्रा मध्ये उच्च शिक्षणासाठी प्रचलित आहे. या महाविद्यालयाची स्थापना कींग एडवर्ड या इंग्रज शासकाच्या नावावर झाली असुन स्वातंत्र्यानंतर या महाविद्यालयाचे नाव विदर्भ महाविद्यालय करण्यात आले आहे. शहराचे एक मोठे आकर्षण म्हणजे श्री [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]]. [[वीर वामनराव जोशी]] यांच्या प्रेरणेने अमरावतीत हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळाची स्थापना झाली. हे आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे बरेच जुने शारीरिक शिक्षण महाविद्यालय असून संपूर्ण भारतातून मुले येथे शिक्षणासाठी येतात. या व्यायामशाळेच्या परिसरात १९८९ साली [[अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन]] झाले होते. या व्यायामशाळेने १९३६ साली यवतमाळच्या डॉ. सिद्धनाथ कृष्ण काळे यांच्या नेतृत्वाखाली बर्लिन ऑलिम्पिकच्या वेळी भरलेल्या जागतिक व्यायाम परिषदेला आपला चमू पाठवला होता. दीड-दोन महिने आगबोटीने प्रवास करीत हा चमू आपला भगवा झेंडा घेऊन जर्मनीत पोहोचला. तिथे व्यायाम परिषदेत व्यायामशाळेच्या खेळाडूंनी मल्लखांब, योगासने आणि गदगा फिरवणे हे भारतीय व्यायामप्रकार करून दाखवले, त्याचे जगभर कौतुक झाले होते. प्रेक्षकांमध्ये व्यासपीठावर हिटलर, गोबेल्स प्रभृति हजर होते. ===शाळा=== अमरावती जिल्ह्यात सरकारी शाळांव्यतिरिक्त खालीलप्रमाणे खाजगी शाळा आहेत. # स्कूल ऑफ स्कॉलर्स # आर डी आइ के कॉलेज, बडनेरा # अस्मिता शिक्षण मंडळाचे अस्मिता विद्या मंदिर # आदर्श प्राथमिक शाळा. # ऑयस्टर इंग्लिश स्कूल, अमरावती. # इंडो पब्लिक स्कूल # DRS मुलांची शाळा # दीप इंग्रजी प्राथमिक शाळा # नवीन उच्च माध्यमिक शाळा # नारायण दास हायस्कूल # पवित्र क्रॉस कॉन्व्हेंट # प्रगती विद्यालय # भंवरीलाल सामरा इंग्रजी हायस्कूल # मणिबाई गुजराती हायस्कूल # महात्मा गांधी माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शाळा, (बडनेरा) # गोल्डन किड्स इंग्रजी हायस्कूल (मुलांची शाळा) # मोहनलाल सामरा प्राथमिक शाळा # मित्र उर्दू हायस्कूल # मित्र इंग्रजी हायस्कूल # राजेश्वरी विद्या मंदिर # श्री गणेशदास राठी विद्यालय # श्री रामकृष्ण क्रीडा विद्यालय # लाठीबाई शाळा # वनिता समाज # विद्वान प्रशाळा # श्री शिवाजी बहुद्देशिय उच्च माध्यमिक शाळा # श्री समर्थ हायस्कूल # सरस्वती विद्यालय # सेंट थॉमस इंग्रजी हायस्कूल # सेंट फ्रान्सिस हायस्कूल # ज्ञानमाता हायस्कूल #न्यू हाई स्कूल मेन शाम चौक #विद्याभारती माध्यमिक विद्यालय,विलास नगर # श्री साईबाबा विद्यालय , साईनगर # विकास विद्यालय, विलास नगर === जैवविविधता === == अर्थकारण == == प्रशासन == === नागरी प्रशासन === === जिल्हा प्रशासन === == वाहतूक व्यवस्था == === रेल्वे वाहतूक=== अमरावती शहरात अमरावती, बडनेरा आणि नवीन अमरावती ही तीन मुख्य रेल्वे स्थानके आहेत. अमरावती स्थानक हे जुन्या शहरात आहे. बडनेरा हे स्थानक मुंबई - कलकत्ता लोहमार्गावरील एक प्रमुख जंक्शन आहे. तसेच नवीन अमरावती स्थानक हे अमरावती - नरखेड लोहमार्गावर वसले आहे. == अमरावती येथून सुटणाऱ्या लांब पल्ल्याच्या गाड्या== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| क्रमांक !scope="col"| अागगाडीचे नाव !scope="col"| गंतव्यस्थान !scope="col"| कधी !scope="col"| सुटण्याची वेळ |- |५११३६ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |०२:१५ |- |५११३८ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |०३:५५ |- |१२११९ |इंटरसिटी एक्सप्रेस |[[अजनी रेल्वे स्थानक|अजनी]] |सोम, मंगळ, बुध, गुरू, शुक्र |०५:३० |- |१२७६६ |सुपरफास्ट एक्सप्रेस |[[तिरुपति रेल्वे स्थानक|तिरुपति]] |सोम, गुरू |०६:५५ |- |५११४० |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |०७:१५ |- |५९०२६ |फास्ट पॅसेंजर |[[सुरत रेल्वे स्थानक|सुरत]] |सोम, शुक्र, शनि |०९:०० |- |५११४२ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |११:४५ |- |५१२६१ |पॅसेंजर |[[वर्धा रेल्वे स्थानक|वर्धा]] |रोज |१५:१० |- |१२१५९ |सुपरफास्ट एक्सप्रेस |[[जबलपूर रेल्वे स्थानक|जबलपूर]] |रोज |१७:४५ |- |११४०६ |एक्सप्रेस |[[पुणे रेल्वे स्थानक|पुणे]] |सोम, शनि |१८:३० |- |५११४६ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |१८:५० |- |१२११२ |अंबा सुपरफास्ट एक्सप्रेस |[[छत्रपती शिवाजी टर्मिनस मुंबई रेल्वे स्थानक|मुंबई]] |रोज |१९:०५ |- |५११४८ |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |२०:२५ |- |५११५० |पॅसेंजर |[[बडनेरा रेल्वे स्थानक|बडनेरा]] |रोज |२३:४० |- |} == लोकजीवन == == जुनी अमरावती == एकेकाळी अमरावती जवाहर गेट, खोलपुरी गेट, नागपुरी गेट आणि अंबा गेट यांच्या आतच सामावलेली होती. काळानुसार अमरावतीचा विस्तार झाला व तटबंदीच्या आतील अमरावतीला '''जुनी अमरावती''' असे म्हणले जाऊ लागले. सराफा बाजार (दागिन्यांचा) जवाहर गेटच्या आतमध्ये वसलेला आहे. ==उत्सव== तटबंदीच्या आतमध्ये भाजी बाजार आणि बुधवारा असे दोन प्रभाग आहेत. हे दोन्ही प्रभाग गणेश चतुर्थीच्या उत्सवासाठी प्रसिद्ध आहेत. भाजी बाजारमधील छत्रपती शिवाजी मंडळ व सार्वजनिक मंडळ ही नावाजलेली गणेशोत्सव मंडळे आहेत. बुधवाऱ्यामधील लक्ष्मीकांत गणेशोत्सव मंडळ, आझाद हिंद मंडळ, नीलकंठ मंडळ, आणि अनंत मंडळ ही प्रसिद्ध आहेत. या मंडळांतर्फे गणेशोत्सवाच्या काळात वेगवेगळे कार्यक्रम आयोजित केले जातात. ==मंदिरे== जुन्या अमरावतीमध्ये भाजी बाजारात बाळकृष्ण मंदिर, मुरलीधर मंदिर, सोमेश्वर मंदिर, नारायण गुरू मठ, लक्ष्मी नारायण मंदिर, जैन श्वेतांबर मंदिर, काळा मारोती मंदिर , काळा राम मंदिर , सत्यनारायण मंदिर , राधाकृष्ण मंदिर , दत्त मंदिर , मृगेंद्र मठ , इत्यादी . मंदिरे आहेत. नीलकंठ मंदिर, श्रीकृष्ण मंदिर, मुंजाबाबा मंदिर,एकवीरा देवी मंदिर ही बुधवाऱ्यामध्ये आहेत. अंबा देवी मंदिर हे अंबा गेटवर आहे.श्री बडे‌ बालाजी‌‌ मंदिर‌ हे गांधी‌ चौक मध्ये आहे‌. तिथेच मृगेंद्रस्वामी मठही आहे. जामा मशीद साबनपुरा येथे आहे. == विस्तार == अमरावती शहराची रचना फार छान आहे. रुंद रस्ते आणि शहराचा विस्तीर्ण विस्तार शहराला भव्यता देतात. मुख्य चौक म्हणजे राजकमल चौक, इर्विन चौक, श्याम चौक, राजापेठ चौक, पंचवटी चौक, अंबापेठ चौक, आणि ज्या अंतिम बस स्थानकाला येथे डेपो असे म्हणतात तो डेपो चौक. हे ऐतिहासिक शहर असल्यामुळे या शहराला तटबंदी आहे. आणि त्याला असलेले दरवाजे - अंबा गेट , जवाहर गेट अशा नावाने प्रसिद्ध आहेत. जुने गाव हे तटबंदीच्या आत वसलेले असायचे. आज शहराचा विस्तार फार झाला आहे. आता महापालिकेच्या सरहद्दी बाजूच्या उपनगरांच्याही बाहेर गेल्या आहेत. वलगाव, बडनेरा आता अमरावती शहरात मोडतात. शहराचे मुख्य भाग म्हणजे गांधी चौक,अंबा पेठ, गाडगे नगर, साईनगर, श्रीकृष्ण पेठ, दस्तुर नगर, राजापेठ, सातुर्णा, कंवर नगर, रुक्मिणी नगर, यशोदा नगर, इत्यादी. अमरावती शहराच्या १० किमी दक्षिणेला मुंबई-भुसावळ-वर्धा-नागपूर रेल्वे मार्गावर बडनेरा हे एक रेल्वे स्थानक आहे. शहराची वाढ झपाट्याने बडनेऱ्याच्या दिशेने होत आहे. अमरावती हे औद्योगिक वाढीचे शहर आहे. अमरावती जिल्ह्यामध्ये कुऱ्हा गावी असलेला विदर्भ शुगर मिल लिमिटेड हा चालू असलेला एकमेव साखर कारखाना आहे == सांस्कृतिक == [[अंबादेवी]] हे शहराचे मुख्य दैवत आहे. शहराच्या मध्यावर अंबापेठेत देवीचे पुरातन देऊळ आहे. [[रुक्मिणी]]ने श्रीकृष्णाला याच मंदिरात बोलावले होते, असे म्हणले जाते. येथे श्रीकृष्णाने देवीची पूजा करून रुक्मिणीला सोबत नेले होते. मंदिराच्या जवळच एकवीरा देवीचे मंदिर आहे. त्या मंदिराच्या खाली योगाचार्य [[जनार्दन स्वामी]] यांची समाधी आहे. श्री [[शिवाजीराव पटवर्धन]] यांनी स्थापन केलेला [[तपोवन]] हा कुष्ठरोग्यांसाठीचा प्रकल्प शहराच्या पूर्वेला विद्यापीठाच्या इमारतीसमोर आहे. == महाविद्यालय == # श्री [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]]ाचे शारीरिक शिक्षण महाविद्यालय # [http://www.gcoea.ac.in शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालय]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721145948/http://gcoea.ac.in/ |date=2011-07-21 }} # [http://www.gpamravati.ac.in शासकीय तंत्रनिकेतन] # [http://www.pdmmc.com/ पंजाबराव देशमुख वैद्यकीय महाविद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207144234/http://pdmmc.com/ |date=2011-02-07 }} # [http://mitra.ac.in/ प्रो. राम मेघे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्च, बडनेरा] # केशरबाई लाहोटी कला, वाणिज्य विज्ञान महाविद्यालय # कृषि महाविद्यालय #श्री शिवाजी उद्यानविद्या महाविद्यालय. # तक्षशिला कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # बियाणी कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # विदर्भ ज्ञान विज्ञान संथेचे कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # विद्याभारती कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # श्री शिवाजी कला, वाणिज्य, विज्ञान महाविद्यालय # सिपना अभियांत्रिकी महाविद्यालय # विमलाबाई देशमुख कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय #'''भारतीय महाविद्यालय''' # श्रीमती नरसम्मा कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालय किरण नगर. अमरावती. == खेळ == # श्री [[हनुमान व्यायाम प्रसारक मंडळ]]चे शारीरिक शिक्षण महाविद्यालय == पर्यटन स्थळे == # [[रिद्धपूर]] # [[चिखलदरा]] # [[मेळघाट]] # [[कौंडिण्यपूर]] # सेमाडोह # [[अंबादेवी मंदिर]] # [http://wikimapia.org/3127204/Bahiram श्रीक्षेत्र बहिरम] # बांबू उद्यान # छत्री तलाव # कान्हाई कृषीपर्यटन # वडाळी तलाव # पिंगळादेवी गड # एकवीरादेवी मंदिर # अष्टमासिद्धी # अप्पर वर्धा धरण (नल-दमयंती सागर) # श्रीक्षेत्र कोंडेश्वर # माताखिडकी [[श्रीकृष्ण मंदिर]] # वाठोडा शुक्लेश्वर # भडका धबधबा [घोडदेव, मोर्शी] # द वऱ्हाडी फार्महाऊस [कान्हाई कृषी पर्यटन] # रिद्धपूर महानुभाव पंथाचे तीर्थक्षेत्र महानुभाव पंथाची तीनशे च्या वर मंदिरे # महानुभाव आश्रम राजापेठ # महानुभाव श्रीकृष्ण मंदिर, नवीन बायपास रोड, अमरावती # श्रीगोविंदप्रभू मंदिर - रहाटगाव. # आष्टी येथील सर्वज्ञ श्रीचक्रधरस्वामी यांचे मंदिर. # अचलपूर येथील सर्वज्ञ श्रीचक्रधरस्वामी यांचे मंदिर. # काटसूर येथील श्रीगोविंद प्रभू यांचे जन्मस्थान. # बेलोरा महानुभाव पंथाचे तीर्थस्थान. == संदर्भ == {{संदर्भ यादी}} {{अमरावती}} {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:अमरावती| ]] [[वर्ग:अमरावती जिल्हा]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील शहरे]] pajy608b2xzvi4sdh95ym63d10arkub 0 7387 2689725 2435711 2026-06-18T02:53:31Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689725 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = कोइंबतूर | स्थानिक = கோயம்புத்தூர் | चित्र = | चित्र_वर्णन = | ध्वज = | चिन्ह = | नकाशा१ = तमिळनाडू | pushpin_label_position = | देश = भारत | राज्य = [[तमिळनाडू]] | जिल्हा = [[कोइंबतूर जिल्हा]] | स्थापना = | महापौर = | क्षेत्रफळ = 246.75 | उंची = १३४९ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या = १०,५०,७२१ | घनता = | महानगर_लोकसंख्या = २१,३६,९१६ | वेळ = [[भारतीय प्रमाणवेळ]] | वेब = [https://www.ccmc.gov.in/ अधिकृत संकेतस्थळ] | latd = 11 | latm = 00 | lats = 00 | latNS = N | longd = 76 | longm = 58 | longs =00 | longEW = E }} '''कोइंबतूर''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[तमिळनाडू]] राज्यातील [[चेन्नई]] खालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर व [[कोइंबतूर जिल्हा|कोइंबतूर जिल्ह्याचे]] मुख्यालय आहे. कोइंबतूर शहर तमिळनाडूच्या पश्चिम भागात [[सह्याद्री]]चा भाग असलेल्या [[अनामलाई पर्वतरांग|अनामलाई]] व [[निलगिरी पर्वतरांग]]ेच्या पायथ्याशी वसले आहे. [[पालक्काड खिंड]] कोइंबतूर व तमिळनाडूला [[केरळ]] राज्यासोबत जोडते. कोइंबतूर शहर [[चेन्नई]]पासून ५०० किमी, [[बंगळूर]]पासून ३१० किमी तर [[पालक्काड]]पासून ५० किमी अंतरावर स्थित आहे. [[उदगमंडलम|उटी]] हे दक्षिण भारतामधील सर्वात लोकप्रिय थंड हवेचे पर्यटनस्थळ कोइंबतूरपासून ८५ किमी अंतरावर आहे. २०११ साली कोइंबतूरची लोकसंख्या १०.५ लाख होती. येथील [[कापूस]] उत्पादनामुळे व मोठ्या प्रमाणावरील वस्त्रउद्योग कारखान्यांमुळे कोइंबतूरला [[दक्षिण आशिया]]चे [[मॅंचेस्टर]] असे संबोधले जात असे. स्वातंत्र्यानंतर कोइंबतूरचे झपाट्याने उद्योगीकरण झाले व सध्या ते भारतामधील सर्वात झपाट्याने प्रगती करणाऱ्या शहरांपैकी एक मानण्यात येते. ==वाहतूक== [[कोइंबतूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] शहरापासून १५ किमी अंतरावर असून तो भारतामधील १८व्या क्रमांकाच्या वर्दळीचा विमानतळ आहे. सध्या येथून केवळ देशांतर्गत प्रवासी वाहतूक चालवली जाते. [[कोइंबतूर रेल्वे स्थानक]] [[दक्षिण रेल्वे]]वरील [[चेन्नई सेंट्रल]]खालोखाल दुसऱ्या क्रमांकाचे वर्दळीचे रेल्वे स्थानक आहे. येथून चेन्नई, [[दिल्ली]], [[मुंबई]], [[बंगळूर]] इत्यादी अनेक शहरांसाठी थेट गाड्या सुटतात. [[युनेस्को]]चे [[जागतिक वारसा स्थान]] असलेली [[निलगिरी पर्वतीय रेल्वे]] कोइंबतूरच्या मेट्टुपलयम ह्या उपनगरापासून उटीपर्यंत धावते. [[राष्ट्रीय महामार्ग ४७]], [[राष्ट्रीय महामार्ग ६७|६७]] व [[राष्ट्रीय महामार्ग २०९|२०९]] हे तीन राष्ट्रीय महामार्ग कोइंबतूरमधून जातात. कोइंबतूर शहरामधील वाहतूक समस्या सोडवण्यासाठी येथे [[मोनोरेल]] मार्गाचे प्रस्तावन करण्यात आले आहे. कोइंबतूर हे कृषि विद्यापीठ असलेले शहर आहे. ==बाह्य दुवे== *[https://www.ccmc.gov.in/ अधिकृत संकेतस्थळ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240627161411/https://www.ccmc.gov.in/ |date=2024-06-27 }} {{कॉमन्स वर्ग|Coimbatore|कोइंबतूर}} {{तमिळनाडू राज्य}} [[वर्ग:कोइंबतूर जिल्हा]] [[वर्ग:तमिळनाडूमधील शहरे]] [[वर्ग:कोइंबतूर|*]] 3qvk34wkyp8wliwsp0t7j0vsrclza7d 0 20584 2689711 2689187 2026-06-17T22:55:27Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689711 wikitext text/x-wiki {{मुखपृष्ठ सदर टीप |तारीख = १८ मार्च |वर्ष = २०२६ }} {{Infobox cricket tournament main | name = आय.सी.सी. पुरुष टी२० विश्वचषक | image = ICC Men's T20 World Cup Trophy.webp | imagesize = | caption = '''टी२० विश्वचषक''' | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] | tournament format = [[साखळी सामने]] व [[बाद फेरी]] | first = [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | last = [[२०२६ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] | participants = २०<ref>{{cite web |title=आयसीसीकडून जागतिक कार्यक्रमांच्या विस्ताराची घोषणा|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2164062 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]]|access-date=१९ एप्रिल २०२२|language=en}}</ref> | champions = {{cr|IND}} (३रे विजेतेपद) | most successful = {{cr|IND}} (३ विजेतीपदे) | most runs = {{flagicon|IND}} [[विराट कोहली]] (१,२९२)<ref name="stats3000.cricinfo.com">[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – सर्वाधिक धावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123945/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४} क्रिकइन्फो</ref> | most wickets = {{flagicon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] (५०)<ref name="stats5000000.cricinfo.com"> [http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy विक्रम – आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२० – कारकिर्दीतील सर्वाधिक बळी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101123959/http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy |date=११ जुलै २०२४}} क्रिकइन्फो</ref> }} {{Season sidebar | image = [[File:ICC_Men's_T20_World_Cup_Trophy_at_COA_-_BugWarp_(20)_(cropped).jpg|250px]] | caption = प्रतिष्ठित आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक ट्रॉफी | title = स्पर्धा | list = * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] * [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] * [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] * [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] * [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] * [[२०२६ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२६]] * [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] * [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] }} '''[[आयसीसी]] पुरुष टी२० विश्वचषक''' (पूर्वी '''आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०''' म्हणून ओळखली जात असे)<ref>{{cite web |title=विश्व टी२०चे टी२० विश्वचषक असे नामकरण |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती |आयसीसी]] | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२ |date=२३ नोव्हेंबर २०१८|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200931/https://www.icc-cricket.com/media-releases/917529 |archive-date=२३ नोव्हेंबर २०१८ |url-status=live}}</ref> ही [[आंतरराष्ट्रीय टी२० | ट्वेंटी२० क्रिकेट]]ची आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा आहे. क्रिकेटची प्रशासकीय संस्था, [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] (आयसीसी) द्वारे आयोजित करण्यात आलेल्या या स्पर्धेत सध्या १६ संघांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये दिलेल्या अंतिम मुदतीनुसार क्रमवारीतील अव्वल १० संघ आणि [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] स्पर्धेद्वारे निवडलेल्या सहा संघांचा समावेश आहे. सदर स्पर्धा साधारणतः दर दोन वर्षांनी आयोजित केली जाते. तथापि, स्पर्धेची २०२० आवृत्ती [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक | २०२० मध्ये ऑस्ट्रेलियामध्ये होणार होती, परंतु कोविड-१९ मुळे, स्पर्धा २०२१ पर्यंत पुढे ढकलण्यात आली]] आणि यजमानपद भारताकडे सोपविण्यात आले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] नंतर तब्बल पाच वर्षांनी २०२१ मध्ये स्पर्धा आयोजित करण्यात आली. तथापि, [[कोव्हिड-१९ महामारीचा क्रिकेटवर झालेला परिणाम|भारतातील कोविड-१९ महामारी]]मुळे, सामने [[संयुक्त अरब अमिराती]] (युएई) आणि [[ओमान]] येथे हलविण्यात आले.<ref>{{Cite web|date=17 August 2021|title=टी२० विश्वचषक: २४ ऑक्टोबर रोजी दुबईमध्ये भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामनारंगणार |url=https://www.thelivemirror.com/t20-world-cup-india-vs-pakistan-october-24/ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|website=द लाईव्ह मिरर| | language=en-US}}</ref> मे २०१६ मध्ये, आयसीसीने २०१८ मध्ये एक स्पर्धा आयोजित करण्याची कल्पना पुढे आणली, ज्यामध्ये दक्षिण आफ्रिका संभाव्य यजमान असणार होता.<ref name="2018SA">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/1019437.html |title=२०१८ मध्ये टी-२० वर्ल्डकप पुनरागमन होण्याची आयसीसीला आशा | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२|work=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> परंतु [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]]च्या समारोपाच्या वेळी, आयसीसीने २०१८ आवृत्तीची कल्पना वगळली.<ref>{{cite web|title=चॅम्पियन्स ट्रॉफी २०२१ मध्ये होणार, २०१८ मध्ये टी२० विश्वचषक स्पर्धा नाही|work=हिंदुस्थान टाइम्स|author1=मुकेश भट्ट|url=http://www.hindustantimes.com/cricket/no-icc-world-t20-in-2018-india-to-host-next-champions-trophy-in-2021/story-myhab0aP2U4ZM4n0pyVuZM.html|date=१८ जून २०१७| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> २०२६ पर्यंत, दहा स्पर्धा खेळल्या गेल्या आहेत, त्यात एकूण २४ संघांनी भाग घेतला आहे आणि आतापर्यंत सहा राष्ट्रीय संघांनी टी२० विश्वचषक जिंकला आहे. [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारताने]] सर्वाधिक तीन विजय मिळवले आहेत ([[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]). [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडिज]] ([[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]], [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]) आणि [[इंग्लंड क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] ([[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]], [[२०२२ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) यांनी दोनदा जिंकले आहेत आणि [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान]] ([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]), [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] ([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]) आणि [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] ([[२०२१ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) यांनी प्रत्येकी एक विजेतेपद पटकावले आहे. एकूण १५ देशांनी या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे (वेस्ट इंडिजच्या ६ बेट राष्ट्रांसह). पटकावले होते. ==इतिहास== ===पार्श्वभूमी=== २००२ मध्ये जेव्हा [[बेन्सन आणि हेजेस चषक]] संपला तेव्हा [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड|ईसीबी]]ला तिची जागा भरण्यासाठी आणखी एक एकदिवसीय स्पर्धा आवश्यक होती. कमी होत चाललेली गर्दी आणि कमी होणारे प्रायोजकत्व याला प्रतिसाद म्हणून क्रिकेट अधिकारी युवा पिढीमध्ये खेळाची लोकप्रियता वाढवण्याचा विचार करत होते. खेळाच्या दीर्घ आवृत्त्यांमुळे बंद झालेल्या हजारो चाहत्यांना वेगवान, रोमांचक क्रिकेट पोहोचवण्याचा हेतू होता. ईसीबीचे मार्केटिंग मॅनेजर स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांनी २००१ मध्ये काउंटी अध्यक्षांना प्रति डाव २० षटकांचा प्रस्ताव दिला आणि त्यांनी नवीन स्वरूप स्वीकारण्याच्या बाजूने ११-७ मते दिली.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/6985087.stm |title=ट्वेंटी२०ची मुळे | work=बीबीसी स्पोर्ट| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;देशांतर्गत स्पर्धा [[Image:2007t20.jpg|thumb|280px|बांगलादेश वि दक्षिण आफ्रिका २००७ सत्रामध्ये]] १३ जून २००३ रोजी प्रथम अधिकृत ट्वेंटी२० सामने इंग्लिश काउंटींदरम्यान [[ट्वेंटी२० ब्लास्ट]] स्पर्धेमध्ये खेळले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/somerset-lose-to-warwickshire-but-twenty20-cup-is-a-great-success-at-taunton-129596 |title= सॉमरसेट वॉरविकशायरकडून हरले पण ट्वेन्टी२० चषक टॉंटन येथे मोठे यश आहे | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> इंग्लंडमधील ट्वेंटी-२०चा पहिला हंगाम बऱ्यापैकी यशस्वी ठरला, ज्यामध्ये [[सरे काउंटी क्रिकेट क्लब|सरे लायन्स]]ने [[वॉरविकशायर काउंटी क्रिकेट क्लब|वॉर्विकशायर बेअर्स]]चा ९ गडी राखून पराभव करून विजेतेपदावर नाव कोरले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/twenty20-cup-2003-124121/surrey-vs-warwickshire-final-304785/full-scorecard |title= सरे वि वॉरविकशायर अंतिम सामना धावफलक | work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> मिडलसेक्स आणि सरे यांच्यात १५ जुलै २००४ रोजी लॉर्ड्स मैदानावरील पहिल्या ट्वेंटी२० सामन्यात २७,५०९ लोकांची गर्दी झाली होती, ही १९५३ नंतरच्या वन-डे फायनल व्यतिरिक्त कोणत्याही काऊंटी क्रिकेट सामन्यासाठी सर्वात मोठी उपस्थिती होती.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/may/25/usman-afzaal-surrey-middlesex-twenty20 |title=उस्मान अफझलने सरेला विजयी सुरुवात करून दिली परंतु अनुपस्थित चाहत्यांची चिंता वाढली|first=पॉल |last=विवर |newspaper=द गार्डियन |date=२५ मे २००९| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> लवकरच इतर क्रिकेट मंडळांनी ट्वेंटी२० सामने स्वीकारल्यानंतर, अनपेक्षित गर्दीची उपस्थिती, पाकिस्तानची [[फैसल बँक टी२० चषक]] आणि कॅरेबियनमधील [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धा यांसारख्या नवीन देशांतर्गत स्पर्धा आणि फॉरमॅटमधील आर्थिक प्रोत्साहन यामुळे फॉरमॅटची लोकप्रियता वाढली.{{citation needed|date=November 2021}} वेस्ट इंडीजच्या प्रादेशिक संघांनी [[स्टॅनफोर्ड २०/२०]] स्पर्धेत भाग घेतला. या कार्यक्रमाला दोषी फसवणूक करणारा [[ॲलन स्टॅनफोर्ड]]ने आर्थिक पाठबळ दिले होते, ज्याने त्याच्या मोठ्या पॉन्झी योजनेचे फळ म्हणून किमान US$२८,०००,००० निधी दिला होता.{{citation needed|date=November 2021}} ही स्पर्धा वार्षिक स्वरूपाची असेल असा मानस होता.{{citation needed|date=November 2021}} उद्घाटनाच्या सामन्यात [[गयाना क्रिकेट|गयाना]]ने [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]]चा ५ गडी राखून पराभव करून US$१,०००,०० रक्कम बक्षीस म्हणून मिळविली.<ref>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/stanford/content/story/256391.html|title=स्टॅनफोर्ड २०/२० स्पर्धेचे विजेतेपद गयानाकडे|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|date=१४ ऑगस्ट २००६}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|title=स्टॅनफोर्ड ट्वेन्टी२० स्पर्धेच्या तारखा जाहीर|work=द जमैका ऑबझर्व्हर|date=९ फेब्रुवारी २००६|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205185816/http://www.jamaicaobserver.com/sports/html/20060208T230000-0500_98302_OBS_DATES_FOR_STANFORD_TWENTY___ANNOUNCED.asp|archive-date=५ डिसेंबर २००८}}</ref> एक स्पिन-ऑफ स्पर्धा, [[स्टॅनफोर्ड सुपर सिरीज]], ऑक्टोबर २००८ मध्ये [[मिडलसेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|मिडलसेक्स]] आणि [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]], इंग्लिश आणि कॅरिबियन ट्वेंटी-२० स्पर्धांचे संबंधित विजेते आणि वेस्ट इंडीजच्या देशांतर्गत खेळाडूंमधून स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्स संघ तयार करण्यात आलेला संघ; यांच्या दरम्यान खेळविण्यात आली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने स्पर्धा जिंकून US$२८०,०० बक्षीस रक्कम मिळवली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/372261.html|title=स्टॅनफोर्डसाठी मिडलसेक्सचे नेतृत्व उदलकडे |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=३ ऑक्टोबर २००८ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/375624.html |title=रामदिनच्या नेतृत्वाखाली त्रिनिदाद आणि टोबॅगोने मोठ्या पैशाच्या वैभवाकडे|first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=२७ ऑक्टोबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> १ नोव्हेंबर रोजी, स्टॅनफोर्ड सुपरस्टार्सने इंग्लंडशी सामना खेळला ज्यामध्ये अनेक वर्षांनंतर पाच सामन्यांपैकी पाहिला सामना असण्याची अपेक्षा होती आणि विजेत्याला प्रत्येक सामन्यात US$२०,०००,००० चे बक्षीस मिळाले.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/stanfordtwenty20/content/story/376602.html |title=गेल लीड्स सुपरस्टार्स टू मिलियन्स |publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |first=अँड्रू|last=मॅकग्लॅशन |date=१ नोव्हेंबर २००८| language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/7895505.stm |title=यूएस टायकूनवर $८ अब्जपेक्षा जास्त फसवणुकीचा आरोप|work=बीबीसी न्यूझ |date=१७ फेब्रुवारी २००९ | language=en|access-date=२० एप्रिल २०२२}}</ref> ;आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० {{Main|आंतरराष्ट्रीय टी२०}} १७ फेब्रुवारी २००५ रोजी [[ऑकलंड]]मधील [[ईडन पार्क]] येथे खेळल्या गेलेल्या पुरुषांच्या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलिया]]ने [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघ|न्यू झीलंड]]चा पराभव केला. हा खेळ हलक्या-फुलक्या पद्धतीने खेळला गेला – दोन्ही बाजू १९८० च्या दशकात परिधान केलेल्या किटमध्ये दिसल्या, न्यू झीलंड संघाने परिधान केलेल्या किट ह्या [[बेज ब्रिगेड]]ची थेट प्रत होती. बेज ब्रिगेडच्या विनंतीनुसार, काही खेळाडूंनी १९८० च्या दशकात लोकप्रिय असलेल्या मिशा/दाढी आणि केसांच्या शैली देखील ठेवल्या होत्या. ऑस्ट्रेलियाने सर्वसमावेशकपणे खेळ जिंकला, आणि जसजसा परिणाम न्यू झीलंडच्या डावाच्या अखेरीस स्पष्ट झाला, खेळाडू आणि पंचांनी गोष्टी कमी गांभीर्याने घेतल्या - ग्लेन मॅकग्राने १९८१च्या दोन्ही बाजूंमधील एकदिवसीय सामन्यातील [[ट्रेव्हर चॅपल]]च्या अंडरआर्म घटनेची गंमतीने पुनरावृत्ती केली आणि पंच [[बिली बाउडेन]] यांनी त्याला प्रत्युत्तरात गंमतीने लाल कार्ड दाखवले (क्रिकेटमध्ये लाल कार्डे सामान्यतः वापरली जात नाहीत). ===उद्घाटन स्पर्धा=== [[File:T20 final 2009.jpg|thumb|[[लॉर्ड्स]]वर २००९च्या अंतिम सामन्यामध्ये [[शाहिद आफ्रिदी]]ला गोलंदाजी करताना [[लसिथ मलिंगा]].]] दर दोन वर्षांनी आयसीसी विश्वचषक ट्वेंटी-२० स्पर्धा आयोजित करण्‍याचे प्रथम ठरवण्‍यात आले होते, जर त्या वर्षी [[क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धा नियोजित असेल तर ट्वेंटी-२० विश्वचषक स्पर्धा एक वर्ष आधी आयोजित केली जाईल. पहिली स्पर्धा [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत]] झाली जिथे [[भारत क्रिकेट संघ|भारताने]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ|पाकिस्तानचा]] अंतिम फेरीत पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8604/report/287879/india-vs-pakistan-final-icc-world-twenty20-2007-08|title=इंडिया होल्ड देअर नर्व्ह टू विन थ्रिलर|first=दिलीप|last=प्रेमचंद्रन|date=२४ सप्टेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो|}}</ref> [[केन्या क्रिकेट संघ| केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]] यांना [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] द्वारे पात्रता मिळवावी लागली जी [[नैरोबी]] येथे ५० षटकांची स्पर्धा होती.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/worldcricketleague/content/story/278951.html|title=केन्या क्रश कॅनडा टू बूक फायनल प्लेस|location=नैरोबी|date=५ फेब्रुवारी २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो}}</ref> डिसेंबर २००७ मध्ये संघांची चांगली तयारी करण्यासाठी २० षटकांच्या फॉरमॅटसह पात्रता स्पर्धा आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ज्यामध्ये सहा संघ सहभागी झाले, त्यातील दोन [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी पात्र ठरले आणि प्रत्येकाला $२५०,००० बक्षीस रक्कम मिळाली.<ref>{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/325356.html |title=आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी-२० पात्रता स्पर्धा आयर्लंडमध्ये होणार|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो |date=१३ डिसेंबर २००७| language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|दुसरी स्पर्धा]] [[पाकिस्तान क्रिकेट संघ |पाकिस्तानने]] २१ जून २००९ रोजी [[इंग्लंड]]मध्ये [[श्रीलंका क्रिकेट संघ |श्रीलंकेचा]] ८ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धा मे २०१०मध्ये [[वेस्ट इंडीज]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती, जिथे [[इंग्लंड क्रिकेट संघ |इंग्लंडने]] [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ |ऑस्ट्रेलियाचा]] ७ गडी राखून पराभव केला होता. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०]] स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ |वेस्ट इंडीजने]] [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंकेचा]] पराभव करून विजेतेपद मिळवले. आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० च्या अंतिम फेरीत प्रथमच यजमान राष्ट्र सहभागी झाले होते. [[आयर्लंड क्रिकेट संघ| आयर्लंड]] आणि [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघ|अफगाणिस्तानसह]] [[आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता, २०१२]] स्पर्धेमध्ये १२ स्पर्धक सहभागी होते. ही स्पर्धा आशियाई देशातील पहिला टी२० विश्वचषक स्पर्धा होती. ===१६ संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]च्या आवृत्तीचा विस्तार १६ संघ स्वरूपात केला जाणार होता परंतु तो पुन्हा १२ वर करण्यात आला.<ref>{{cite web|title=आयसीसीची कसोटी चॅम्पियनशिपसाठी सहमती|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/current/story/481373.html|publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[बांगलादेश]]मध्ये आयोजित [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]च्या स्पर्धेत दहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#पूर्ण सदस्य|पूर्ण सदस्य]] आणि [[२०१३ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता|२०१३]]च्या आयसीसी विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीत पात्र ठरलेल्या सर्व सहा [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश#सहयोगी सदस्य|सहयोगी सदस्यांसह]] १६ संघांना प्रथमच सहभागी करून घेण्यात आले होते. तथापि ८ ऑक्टोबर २०१२ रोजी [[आयसीसी पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० संघ क्रमवारी]]तील अव्वल आठ पूर्ण सदस्य संघांना [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#सुपर १० फेरी | सुपर १०]] टप्प्यात स्थान देण्यात आले. उर्वरित आठ संघ [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४#गट फेरी | गट फेरीमध्ये]] सहभागी झाले होते, ज्यामधून दोन संघ सुपर १० टप्प्यात गेले.<ref name=ICC>{{cite web|url=http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|title=वेस्ट इंडीज टू स्टार्ट वर्ल्ड टी२० टायटल डिफेन्स अगेन्स्ट इंडिया|date=२७ ऑक्टोबर २०१३|publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|आयसीसी]] | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029185415/http://www.icc-cricket.com/news/2013/media-releases/75604/west-indies-to-start-world-t20-title-defence-against-india|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०१३}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/bcb-promises-stellar-t20-wc/|title=बीसीबी प्रॉमिसेस स्टेलार टी२० वर्ल्ड कप |date=७ एप्रिल २०१३|newspaper=द डेली स्टार, बांगलादेश | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> या स्पर्धेत तीन नवीन संघांनी (नेपाळ, हाँगकाँग आणि यूएई) पदार्पण केले. ;कोविड-१९ जुलै २०२० मध्ये, ICC ने जाहीर केले की २०२० आणि २०२१ या दोन्ही आवृत्त्या महामारीमुळे प्रत्येकी एक वर्षाने पुढे ढकलण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733391 |title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२० पुढे ढकलली|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> त्यामुळे, २०२० स्पर्धा (मूळत: ऑस्ट्रेलियाद्वारे आयोजित केली जाणार होती) [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|नोव्हेंबर २०२१]] मध्ये हलविण्यात आली आणि २०२१ स्पर्धा (मूळतः भारतात आयोजित केली जाणारी) [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|ऑक्टोबर २०२२]] मध्ये हलवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=पुरुष टी२० विश्वचषक पुढे ढकलण्याबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २०२१ मध्ये भारत आणि २०२२ मध्ये ऑस्ट्रेलियाने यजमानपद भूषवले होते, उलट क्रमाने असले तरी ऑस्ट्रेलिया आणि भारताने स्पर्धेचे यजमानपद राखले.<ref>{{Cite web|date=10 August 2020|title=पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ भारतात, २०२२ ऑस्ट्रेलियात; महिला क्रिकेट विश्वचषक पुढे ढकलला | url=https://www.icc-cricket.com/news/1749997}}</ref> <ref name=sixsports.in /> २०२१ची स्पर्धा १७ ऑक्टोबर ते १४ नोव्हेंबर २०२१ या कालावधीत ओमान आणि संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये खेळल्या गेलेल्या सामन्यांसह पार पडली.<ref>{{Cite web|title=आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक २०२१ चे सामने जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2210270 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> ===२० संघाच्या स्पर्धेमध्ये विस्तार=== जून २०२१ मध्ये, आयसीसीने घोषित केले की २०२४, २०२६, २०२८ आणि २०३० मधील टी२० विश्वचषक स्पर्धा २० संघांचा समावेश करण्यासाठी विस्तारित केल्या जातील.<ref name=sixsports.in>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे वर्ल्डकप स्पर्धा जाहीर; २०२७ आणि २०३१ मध्ये १४ संघ|url=https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=सिक्स स्पोर्ट्स|archive-date=2022-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401040539/https://sixsports.in/icc-announces-world-cup-schedule-14-teams-in-2027-and-2031/|url-status=dead}}</ref> संघांची ४ गटात (प्रति गट ५ संघ) विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ सुपर आठमध्ये जातील.<ref>{{Cite web|title=आयसीसीतर्फे पुरुषांच्या जागतिक स्पर्धांचा विस्तार: एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेत १४ संघ, टी२० विश्वचषक स्पर्धेत २० संघ | url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=इएसपीएन क्रिकइन्फो| language=en}}</ref> त्यांची प्रत्येकी चारच्या दोन गटात विभागणी केली जाईल, प्रत्येक गटातील दोन अव्वल संघ उपांत्य फेरीत प्रवेश करतील. २०२४ टी२० विश्वचषक वेस्ट इंडीज आणि युनायटेड स्टेट्समध्ये आयोजित केला जाईल. यूएसने पहिल्यांदाच विश्वचषक स्पर्धेचे आयोजन केले आहे, ज्यामध्ये देशभरातील अनेक स्टेडियम एकतर नव्याने बांधले जातील किंवा क्रिकेटसाठी पुन्हा तयार केले जातील. २०२४ ची स्पर्धा भारत आणि श्रीलंका यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित केली जाईल, २०२८ मध्ये ऑस्ट्रेलिया आणि न्यू झीलंडमध्ये तसेच २०३० ची स्पर्धा इंग्लंड, वेल्स, स्कॉटलंड आणि आयर्लंडमध्ये होईल.<ref>{{Cite web|title=यूएसए मध्ये टी२० विश्वचषक: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धांचे यजमान जाहीर|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=www.icc-cricket.com| | language=en}}</ref> ==स्वरूप== ===यजमान=== आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटनेची कार्यकारी समिती ही स्पर्धा आयोजित करण्यात स्वारस्य दर्शविलेल्या राष्ट्रांकडून बोली तपासल्यानंतर स्पर्धेच्या यजमानांसाठी मतदान करते. २००७ मध्ये [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिके]]नंतर, [[इंग्लंड]], [[वेस्ट इंडीज]] आणि [[श्रीलंका]] यांनी अनुक्रमे २००९, २०१० आणि २०१२ मध्ये स्पर्धेचे आयोजन केले होते. २०१४ मध्ये बांगलादेशने स्पर्धेचे आयोजन केले होते.<ref>{{cite web |url=http://www.cricinfo.com/ci-icc/content/current/story/465631.html| title =२०१४ च्या ट्वेन्टी२० विश्वचषक स्पर्धेचे यजमानपद बांगलादेशकडे|work=क्रिकइन्फो|access-date=२२ एप्रिल २०२२|}}</ref> २०१६ मध्ये भारताने स्पर्धेचे यजमानपद भूषवले. पाच वर्षांच्या कालावधीनंतर, भारताने २०२१ आवृत्तीचे यजमानपदही जिंकले, परंतु कोविड-१९ महामारीमुळे हे सामने ओमान आणि युएई मध्ये खेळवले गेले. २०२२ च्या आवृत्तीचे आयोजन ऑस्ट्रेलियाकडून केले जाईल, ज्यांनी मागील वर्षी ही स्पर्धा जिंकली होती. डिसेंबर २०१५ मध्ये, आयसीसीचे जागतिक विकास प्रमुख, टिम अँडरसन यांनी भविष्यातील स्पर्धा युनायटेड स्टेट्सद्वारे आयोजित करण्याची सूचना केली. त्यांचा असा विश्वास होता की या कार्यक्रमाचे आयोजन केल्याने देशातील खेळाच्या वाढीला चालना मिळू शकते, जिथे हा खेळ तुलनेने अस्पष्ट आहे आणि [[बेसबॉल]] सारख्या इतर खेळांच्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागते.<ref name="ndtv-t20usa2">{{cite web|title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीकडून युनायटेड स्टेट्सच्या भूमीवर टी-२० विश्व क्रिकेटचे लक्ष्य: अहवाल | url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107125712/http://sports.ndtv.com/cricket/news/252894-international-cricket-council-targets-world-twenty20-on-united-states-soil-report|archive-date=७ जानेवारी २०१६ | language=en|access-date=१४ जानेवारी २०१६|website=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स}}</ref> २०२० मध्ये, [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि वेस्ट इंडीजने २०२३ नंतर टी२० विश्वचषक सह-यजमानपदासाठी स्वारस्य व्यक्त केले,<ref>{{Cite news|title=यूएसए लूक्स टू १९९४ फॉर टी२० वर्ल्ड कप बीड | language=en-GB|work=बीबीसी स्पोर्ट्स |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/52885902 | access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> [[मलेशिया]] आणखी एक संभाव्य दावेदार होता.<ref>{{Cite web|last=लव्हलेट|first=ट्रिस्टन|title=मलेशिया २०२३-३१ सायकलमध्ये टी२० क्रिकेट विश्वचषकाचे आयोजन करत आहे | url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2020/06/26/malaysia-eyes-hosting-a-t20-cricket-world-cup-in-the-2023-31-cycle/ | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|website=फोर्ब्स}}</ref> नोव्हेंबर २०२१मध्ये, आयसीसीने २०२४ ते २०३० या कालावधीत पुढील चार पुरुष टी२० विश्वचषक स्पर्धेसाठी यजमानांची पुष्टी केली.<ref>{{cite web|title=यूएसए टी२० विश्वचषक आयोजित करणार: २०२४-२०३१ आयसीसी पुरुष स्पर्धेच्या यजमानांची पुष्टी|url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती}}</ref> [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|यूएसए]] आणि [[वेस्ट इंडीज]]कडे २०२४ आवृत्तीचे सह-यजमानपद, २०२६ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[भारत]] आणि [[श्रीलंका]], २०२८ आवृत्तीचे सह-यजमानपद [[ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[न्यू झीलंड]] आणि २०३० आवृत्तीचे सह-यजमान [[इंग्लंड]], [[वेल्स]], [[स्कॉटलंड]] आणि [[आयर्लंड]] करणार आहेत. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ आयसीसी क्षेत्रानुसार यजमानांचा सारांश (२००७–२०३०) ! scope="col" | क्षेत्र ! scope="col" | वर्ष ! scope="col" | नियामक मंडळ ! scope="col" | यजमान |- ! scope="row" | आफ्रिका | [[२००७ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००७]] || [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] || दक्षिण आफ्रिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | अमेरिका | [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१०]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] || वेस्ट इंडीज |- | [[२०२४ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] || [[क्रिकेट वेस्ट इंडीज]] [[यूएसए क्रिकेट]] || वेस्ट इंडीज अमेरिका |- ! scope="rowgroup" rowspan="5" | आशिया | [[२०१२ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१२]] || [[श्रीलंका क्रिकेट]] || श्रीलंका |- | [[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]] || [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] || बांगलादेश |- | [[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]] || rowspan="2" | [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] || भारत |- | [[२०२१ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२१]] || संयुक्त अरब अमिराती ओमान |- | [[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]] [[श्रीलंका क्रिकेट]] || भारत श्रीलंका |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | पूर्व आशिया-पॅसिफिक | [[२०२२ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] || ऑस्ट्रेलिया |- | [[२०२८ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] || [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] [[न्यूझीलंड क्रिकेट]] || ऑस्ट्रेलिया न्यूझीलंड |- ! scope="rowgroup" rowspan="2" | युरोप | [[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] || इंग्लंड |- | [[२०३० पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] || [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] [[क्रिकेट आयर्लंड]] [[क्रिकेट स्कॉटलंड]] || इंग्लंड वेल्स आयर्लंड स्कॉटलंड |} ===पात्रता=== {{See also|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता}} [[आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक पात्रता|टी२० विश्वचषक पात्रता]] म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पात्रता स्पर्धेद्वारे इतर आयसीसी सदस्यांनी भरलेल्या उर्वरित जागांसह, सर्व आयसीसी संपूर्ण सदस्य स्पर्धेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. आयसीसी सहयोगी आणि संलग्न सदस्यांसाठी ५० षटकांची लीग - पहिल्या [[विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा|विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धेच्या]] निकालातून [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७च्या पहिल्या वर्ल्ड ट्वेंटी२०]] साठी पात्रता ठरवली गेली. [[२००७ विश्व साखळी क्रिकेट स्पर्धा विभाग १]] स्पर्धेचे दोन अंतिम स्पर्धक, [[केन्या क्रिकेट संघ | केन्या]] आणि [[स्कॉटलंड क्रिकेट संघ|स्कॉटलंड]], वर्षाच्या उत्तरार्धात विश्व ट्वेंटी२० साठी पात्र ठरले. [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ विश्व ट्वेंटी२०]] साठी एक वेगळी पात्रता स्पर्धा लागू करण्यात आली होती आणि तेव्हापासून ती कायम ठेवण्यात आली आहे. तथापि, विश्व ट्वेंटी२० पात्रता फेरीतून पात्र ठरलेल्या संघांची संख्या दोन ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] मध्ये) ते सहा ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] आणि [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] मध्ये) पर्यंत बदलली आहे. ===अंतिम स्पर्धा=== प्रत्येक गट टप्प्यात (प्राथमिक फेरी आणि सुपर १२ फेरी दोन्ही), संघांना खालील निकषांच्या आधारे एकमेकांविरुद्ध क्रमवारी दिली जाते:<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf अंतिम विश्व ट्वेंटी20 खेळण्याच्या अटी] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911035806/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/icc_world_twenty20_playing_conditions_final.pdf |date=११ सप्टेंबर २००८}}, आयसीसी विश्व ट्वेन्टी२०</ref> # सर्वाधिक गुणसंख्या # समान असल्यास, सर्वाधिक विजय # तरीही समान असल्यास, उत्कृष्ट [[निव्वळ धावगती]] # तरीही समान असल्यास, कमीत कमी [[स्ट्राईक रेट#गोलंदाजी स्ट्राईक रेट|गोलंदाजी स्ट्राईक रेट]] # तरीही समान असल्यास, एकमेकांविरुद्धच्या सामन्याचा निकाल. बरोबरी झाल्यास (म्हणजेच, दोन्ही संघांनी आपापल्या डावाच्या शेवटी समान धावा केल्यास), [[सुपर ओव्हर]] विजेता ठरवते. सुपर ओव्हरमध्ये पुन्हा टाय झाल्यास, त्यानंतर जोपर्यंत विजेता संघ ठरत नाही तोपर्यंत सुपर ओव्हर खेळवली जाते. तत्पूर्वी, ज्या संघाने त्यांच्या डावात सर्वाधिक चौकार मारले होते तोच विजेता ठरवला जातो.<ref>{{Cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27844486/no-more-boundary-countback-icc-changes-super-regulations |title=Archived copy |work=इएसपीएन क्रिकइन्फो | language=en|access-date=२२ एप्रिल २०२२}}</ref> २००७च्या स्पर्धेदरम्यान, [[बोल-आउट]]चा वापर बरोबरी झालेल्या सामन्यातील पराभवाचा निर्णय घेण्यासाठी केला गेला.<ref>[http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html प्लेइंग कंडिशन्स] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720113337/http://worldtwenty20.yahoo.com/abouttwenty20/playing-conditions.html |date=२० जुलै २०१८}}, आयसीसी वर्ल्ड ट्वेन्टी२०</ref> ==स्पर्धेचे निकाल== {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|वर्ष !rowspan=2 width=15%|यजमान देश !rowspan=2 width=15%|अंतिम सामन्याचे मैदान !colspan=3|अंतिम सामना !rowspan=2 width=6%|संघ |- !width=18%|विजेता !width=18%|निकाल !width=18%|उपविजेता |- |२००७<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|तपशील]]'' |{{flagicon|RSA}}<br>दक्षिण आफ्रिका |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]]<br>दक्षिण आफ्रिका |{{cr|India}}<br /><small>१५७/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ५ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/twenty20wc/engine/match/287879.html धावफलक] |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१५२ सर्वबाद (१९.३ षटके)</small> |१२ |- |२००९<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}<br>इंग्लंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |{{cr|Pakistan}}<br /><small>१३९/२ (१८.४ षटके)</small> |'''पाकिस्तान ८ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/wt202009/engine/current/match/356017.html धावफलक] |{{cr|Sri Lanka}}<br /><small>१३८/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१०<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Guyana}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}<br>बार्बाडोस, गयाना, सेंट लुसिया, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|England}}<br /><small>१४८/३ (१७ षटके)</small> |'''इंग्लंड ७ गडी राखुन विजयी'''<br>[http://www.cricinfo.com/world-twenty20-2010/engine/current/match/412703.html धावफलक] |{{cr|Australia}}<br /><small>१४७/६ (२० षटके)</small> |१२ |- |२०१२<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|तपशील]]'' |{{flagicon|SRI}}<br>श्रीलंका |[[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]]<br>श्रीलंका |{{cr|WIN}}<br /><small>१३७/६ (२० षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ३६ धावांनी विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2012/engine/current/match/533298.html धावफलक] |{{cr|SRI}}<br /><small>१०१ सर्वबाद (१८.४ षटके)</small> |१२ |- |२०१४<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|तपशील]]'' |{{flagicon|BAN}}<br>बांगलादेश |[[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]]<br>बांगलादेश |{{cr|SRI}}<br /><small>१३४/४ (१७.५ षटके)</small> |'''श्रीलंका ६ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2014/engine/match/682965.html धावफलक] |{{cr|IND}}<br /><small>१३०/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०१६<br>''[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}<br>भारत |[[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]]<br>भारत |{{cr|WIN}}<br /><small>१६१/६ (१९.४ षटके)</small> |'''वेस्ट इंडीज ४ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951373.html धावफलक] |{{cr|ENG}}<br /><small>१५५/९ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२१<br>''[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|UAE}}{{flagicon|OMA}}<br />[[संयुक्त अरब अमिराती]], [[ओमान]] |[[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]]<br />संयुक्त अरब अमिराती |{{cr|AUS}}<br /><small>१७३/२ (१८.५ षटके)</small> |'''ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1273756.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१७२/४ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२२<br>''[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}<br>ऑस्ट्रेलिया |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |{{cr|ENG}}<br /><small>१३८/५ (१९ षटके)</small> |'''इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी'''<br>[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1298179.html धावफलक] |{{cr|PAK}}<br /><small>१३७/८ (२० षटके)</small> |१६ |- |२०२४<br>''[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|Barbados}}{{flagicon|Saint Lucia}}{{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}{{flagicon|Trinidad and Tobago}}{{flagicon|USA}}<br />बार्बाडोस, सेंट लुसिया, सेंट व्हिन्सेंट आणि द ग्रेनेडाईन्स, त्रिनिदाद आणि टोबॅगो, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने |[[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]]<br>बार्बाडोस |{{cr|India}}<br /><small>१७६/७ (२० षटके)</small> |'''भारत ७ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html धावफलक] |{{cr|SA}}<br /><small>१६९/८ (२० षटके)</small> |२० |- |२०२६<br>''[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|IND}}{{flagicon|SL}}<br>भारत, श्रीलंका |[[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]]<br>भारत |{{cr|India}}<br /><small>२५५/५ (२० षटके)</small> |'''भारत ९६ धावांनी विजयी'''<br>[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1512773.html धावफलक] |{{cr|NZ}}<br /><small>१५९ (१९ षटके)</small> |२० |- |२०२८<br>''[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}}<br>ऑस्ट्रेलिया, न्यू झीलंड |[[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]]<br>ऑस्ट्रेलिया |TBD |TBD |TBD |२० |- |२०३०<br>''[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|तपशील]]'' |{{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}}{{flagicon|IRE|cricket}}{{flagicon|SCO}}<br>इंग्लंड, वेल्स, आयर्लंड, स्कॉटलंड |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]<br>इंग्लंड |TBD |TBD |TBD |२० |} ==संघाची कामगिरी== [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेपर्यंत. ''संघांची क्रमवारी सर्वोत्कृष्ट निकालानुसार, नंतर विजयाची टक्केवारी, नंतर एकूण विजय, नंतर एकूण सामने, नंतर वर्णक्रमानुसार'': {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align: center;" |- !rowspan="2" style="width:150px;"|संघ !colspan=3|सहभाग !rowspan="2" style="width:300px;"|सर्वोत्कृष्ट निकाल !colspan="6"|आकडेवारी<ref name="resultsummary">{{cite web| url=http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy | title=नोंदी / आयसीसी विश्व टी२० / परिणाम सारांश| publisher=इएसपीएन क्रिकइन्फो | access-date= २२ एप्रिल २०२२}}</ref> |- !width=75|एकूण !width=75|पहिला !width=75|शेवटचा !width=30|सामने !width=30|विजय !width=30|पराभव !width=30|बरोबरी !width=30|अनिर्णित !width=30|विजय% |- |style="text-align:left;"|{{Cr|India}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२००७ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२००७]], [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || ६१ || ४३ || २४ || १(१) || १ ||७३.३३ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|England}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]) || ६० || ३४ || २४ || ० || २ || ५८.६२ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|West Indies}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.1|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ५३ || २९ || २२ || १(१) || १ || ५७.६९ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Australia}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||५१||३२||१९|| ० || ० || ६२.७४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Pakistan}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ५८|| ३४|| २१|| २(०) || १ || ५९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Sri Lanka}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="gold" | {{sort|1.2|'''विजेतेपद'''}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ६१|| ३५|| २५|| १(१) || ० || ५९.०१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|South Africa}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||५७||३८||१७|| ० || १ || ६९.६४ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|New Zealand}} | १० || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| bgcolor="silver" | {{sort|2.1|'''उपविजेतेपद'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) ||५५||३०|| २२|| २(०) || १ || ५५.५५ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Afghanistan|२०१३}} | ८ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| style="background:#cc9966;" |{{sort|3.2|'''उपांत्यफेरी'''}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||३४|| १४ ||१९ || १(०) || ० ||४१.१७ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Bangladesh}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|4.1|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) ||४५|| १२ ||३२|| ० || १ || २७.२७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Ireland}} | ९ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]) || ३१ || ८ || २० || ० || ३ || २८.५७ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|USA}} ||२ ||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] ||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|4.2|सुपर ८}} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])||१०||३||६||१(१)||०||४०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Netherlands}} | ७ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]|| [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.2|सुपर १०}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]) || ३१|| ११ || १९ || ० || १ || ३६.६६ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Zimbabwe}} | ६ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|सुपर ८}} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || २६|| ११ || १४ || ० || १ || ४४.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Scotland}} | ५ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.2|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) || २६ || ८ || १६ || ० || २ || ३३.३३ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Namibia|2021}} | ४ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|4.4|सुपर १२}} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]) ||१९ || ४ ||१४|| १(१) || ० || २६.३१ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Oman}} | ४ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १४ ||२ || १० || १(०) || १ || १५.३८ |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Nepal}} | ३ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || ३ || ७ || ० || ० || ३०.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Hong Kong}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] || {{sort|5.3|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]) || ६ || १ || ५ || ० || ० || १६.६६ |- | style="text-align:left;" |{{Cr|United Arab Emirates}} | २ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] || [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी}} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]], [[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) || १० || २ || ८ || ० || ० || २०.०० |- | style="text-align:left;" |{{Cr|Papua New Guinea}} | २ || [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]|| [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]|| {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]], [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]) || ७ || ० || ७ || ० || ० || ०.०० |- |style="text-align:left;" |{{Cr|CAN}} |२||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]]||[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]||{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]], [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])|| ७ || १ || ६ || ० || ० || १४.२८ |- |style="text-align:left;" |{{Cr|UGA}} |१||[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२०२४]])|| ४ || १ || ३ || ० || ० || २५.०० |- |style="text-align:left;"|{{Cr|Kenya}} | १ || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] || {{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]) || २ || ० || २ || ० || ० || ०.०० |- |{{Cr|Italy}} |१ |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] |{{sort|5.4|पहिली फेरी }} ([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]) |४ |१ |३ |० |० |२५.०० |- ! colspan="11" |{{smalldiv|1={{Updated|८ मार्च २०२६}}<br/> स्रोत:[http://stats.espncricinfo.com/world-t20/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy ईएसपीएन क्रिकइन्फो]}} |} ''नोंदी:'' * कंसातील संख्या बरोबरी झालेल्या सामन्यांमध्ये [[सुपर ओव्हर]] आणि [[बोल-आउट]]च्या विजयांची संख्या दर्शवते, तथापि निकालाची पर्वा न करता हा अर्धा विजय मानला जातो. विजयाच्या टक्केवारीत कोणतेही परिणाम वगळले जातात आणि बरोबरी (टायब्रेकरची पर्वा न करता) अर्धा विजय म्हणून गणली जाते. ==स्पर्धेनुसार संघ निकाल== ;सूची * {{bg|gold| '''वि''' }} — विजेते * {{bg|silver| '''उवि''' }} — उपविजेते * {{bg|#cc9966| '''उफे'''}} — उपांत्यफेरी * {{bg|#BBF3BB|फे२}} — २री फेरी (सुपर ८, सुपर १० आणि सुपर १२) * फे१ — १ली फेरी (गट फेरी) * पा — पात्र * × — पात्र परंतु माघार घेतली * ×× — पात्रतेसाठी अपात्र (निलंबित) {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:90%" |- !संघ !{{flagicon|RSA}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]<br/> <small>(१२)</small> !{{flagicon|BAN}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|UAE}}<br/>{{flagicon|OMA}}<br/>[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>[[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]]<br/> <small>(१६)</small> !{{flagicon|WIN}}<br/>{{flagicon|USA}}<br/>[[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|IND}}<br/>{{flagicon|SRI}}<br/>[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|AUS}}<br/>{{flagicon|NZ}}<br/>[[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]]<br/> <small>(२०)</small> !{{flagicon|ENG}}<br/>{{flagicon|Ireland|cricket}}<br/>{{flagicon|SCO}}<br/>{{flagicon|Wales}}<br/>[[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]]<br/> <small>(२०)</small> !सहभाग |- | id=AFG"" align=left| {{cr|AFG|२०१३}} |—||—|| फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| फे१ || || ! ८ |- | id=AUS"" align=left| {{cr|AUS}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=gold|'''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red"| पा || ! १० |- | align=left| {{cr|Italy}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || — || फे१ || || ! १ |- | align=left| {{cr|BAN}} | फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || × || || ! ९ |- | align=left| {{cr|CAN}} | — || —|| — || — || —|| — || — || — || फे१ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|ENG}} | style="background:#BBF3BB" | फे२ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=gold|'''वि''' || style="background:#cc9966" | '''उफे'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || style="border: 3px solid red"| पा ! १० |- | align=left| {{cr|HK}} |—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| — || — || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|IND}} |bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||style="border: 3px solid red; background:#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:gold" | '''वि'''|| style="border: 3px solid red; background:gold" | '''वि''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|IRE}} |—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"| पा ! ९ |- | align=left| {{cr|KEN}} | फे१ ||—||—||—||—||—||—||—|| — || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|NAM}} |—||—||—||—||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|NEP}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—||—|| फे१ || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|NED}} |—|| फे१ ||—||—|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || || ! ७ |- | align=left| {{cr|NZ}} |bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || फे१ || bgcolor=silver|'''उवि'''|| style="border: 3px solid red" | पा || ! १० |- | align=left| {{cr|OMA}} |—||—||—||—||—|| फे१ || फे१ ||—|| फे१ || फे१ || || ! ४ |- | align=left| {{cr|PAK}} |bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || bgcolor=silver|'''उवि''' || फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|PNG}} |—||—||—||—||—||—|| फे१ || — || फे१ || — || || ! २ |- | align=left| {{cr|SCO}} | फे१ || फे१ ||—||—||—|| फे१ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || फे१ || फे१ || || style="border: 3px solid red"|पा ! ७ |- | align=left| {{cr|SA}} | style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB" |फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:silver" | '''उवि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || || ! १० |- | align=left| {{cr|SL}} | bgcolor="#cc9966"| फे२ ||bgcolor=silver|'''उवि'''||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=silver style|'''उवि'''||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|UAE}} |—||—||—||—|| फे१ ||—||—|| फे१ || — || फे१ || || ! ३ |- | align=left| {{cr|UGA}} |—||—||—||—|| — ||—||—|| — || फे१ || — || || ! १ |- | align=left| {{cr|USA}} |—||—||—||—||—||—|| — || — || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || || ! २ |- | align=left| {{cr|WIN}} | फे१ ||bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ ||bgcolor=gold|'''वि'''|| bgcolor="#cc9966"| '''उफे''' ||bgcolor=gold|'''वि'''|| style="background:#BBF3BB"| फे२ || फे१ || style="border: 3px solid red; background:#BBF3BB"| फे२ || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! १० |- | align=left| {{cr|ZIM}} | फे१ || × || फे१ || फे१ || फे१ || फे१ || ×× || style="background:#BBF3BB"| फे२ || — || style="background:#BBF3BB"| फे२ || || ! ७ |} ==संघांचे पदार्पण== पदार्पण करणारा संघ, प्रतिवर्ष वर्णक्रमानुसार. {| class="wikitable" width=55% sortable" style="text-align:" |- ! वर्ष ! पदार्पण करणारा संघ ! एकूण |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]] | {{cr|AUS}}, {{cr|BAN}}, {{cr|ENG}}, {{cr|IND}}, {{cr|KEN}}, {{cr|NZ}}, {{cr|PAK}}, {{cr|SCO}}, {{cr|SA}}, {{cr|SL}}, {{cr|WIN}} आणि {{cr|ZIM}} | style="text-align:center;" |१२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९]] | {{cr|IRE}} आणि {{cr|NED}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१०|२०१०]] | {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]] | कोणताही नाही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]] | {{cr|HK}}, {{cr|NEP}} आणि {{cr|UAE}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०१६]] | {{cr|OMA}} | style="text-align:center;" |१ |- | [[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]] | {{cr|NAM}} आणि {{cr|PNG}} | style="text-align:center;" |२ |- | [[२०२२ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२२]] | कोणताही | style="text-align:center;" |० |- | [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२४]] | {{cr|CAN}}, {{cr|USA}} आणि {{cr|UGA}} | style="text-align:center;" |३ |- | [[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]] | {{cr|ITA}} | style="text-align:center;" | १ |- | [[२०२८ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२८]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- | [[२०३० आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०३०]] | TBD | style="text-align:center;" |TBD |- ! एकूण ! ! २५ |} ==स्पर्धा विक्रम== {{Main|आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक विक्रमांची यादी}}{{updated|९ मार्च २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4" | टी२० विश्वचषक विक्रम |- ! colspan="4" | फलंदाजी |- |सर्वाधिक धावा | rowspan="2" |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] |१,२९२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावा|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029165134/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=89;type=trophy|archive-date=२९ ऑक्टोबर २०२१|access-date=२९ ऑक्टोबर २०२१}}</ref> |- |[[फलंदाजी सरासरी (क्रिकेट)|सर्वाधिक सरासरी]] <small>(किमान २० डाव)</small> |५८.७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/highest_career_batting_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सामन्यात सर्वाधिक धावा | {{cricon|New Zealand}} [[ब्रॅन्डन मॅककुलम]] v {{cr|BAN}} |१२३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सामन्यात सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट <small>(किमान ५०० चेंडू)</small> |{{Cricon|ENG|name=इंग्लंड}} [[जोस बटलर]] |१४४.१६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref name="espncricinfo_highest_career_batting_strike-rate_892">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-highest-career-strike-rate/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट स्ट्राईक रेट|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वाधिक ५०+ धावा |{{cricon|India|name=भारत}} [[विराट कोहली]] |१५ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-fifties-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-fifties-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक ५०+|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वाधिक शतके |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |२ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/list_hundreds.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक शतके|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |{{cricon|West Indies}} [[ख्रिस गेल]] |२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |- |सर्वाधिक षटकार |६३ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]])</small> |<ref name="espncricinfo_most-sixes-career_89">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-sixes-career/icc-men-s-t20-world-cup-89|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक षटकार|publisher=क्रिकइन्फो|url-status=live|access-date=११ जुलै २०२४}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[भागीदारी (क्रिकेट)|भागीदारी]] | {{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] आणि [[फखर झमान]]<br> वि {{cr|SRI}} |१७६ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_for_any_wicket.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट भागीदारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक धावा |{{cricon|Pakistan}} [[साहिबजादा फरहान]] |३८३ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | गोलंदाजी |- |सर्वाधिक बळी |{{cricon|BAN}} [[शाकिब अल हसन]] |५० <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[गोलंदाजी सरासरी]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|दक्षिण आफ्रिका}} [[ॲनरिक नॉर्त्ये]] |१२.६० <small>([[२०२१ ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२१]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_bowling_average.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट गोलंदाजी सरासरी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[स्ट्राइक रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|SRI}} [[वनिंदु हसरंगा]] |११.७२ <small>([[२०२२ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२२]]–[[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_strike_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम – सर्वोत्कृष्ट स्ट्राइक रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्कृष्ट [[इकॉनॉमी रेट]] <small>(किमान ४०० चेंडू)</small> |{{cricon|भारत}} [[जसप्रीत बुमराह]] |५.६६ <small>([[२०१६ आय.सी.सी. विश्व ट्वेंटी२०|२०१६]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_career_economy_rate.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्कृष्ट इकॉनॉमी रेट|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वोत्तम गोलंदाजी |{{cricon|SRI}} [[अजंता मेंडिस]] वि {{cr|ZIM}} |६/८ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१२|२०१२]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/best_figures_innings.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वोत्तम गोलंदाजी | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |स्पर्धेत सर्वाधिक बळी |{{cricon|अफगाणिस्तान|variant=२०१३}} [[फझलहक फारूखी]] आणि {{cricon|भारत}} [[अर्शदीप सिंग]] |१७ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१६|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_series.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - स्पर्धेत सर्वाधिक बळी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | क्षेत्ररक्षण |- |सर्वाधिक गडी बाद <small>([[यष्टीरक्षक]])</small> |{{cricon|SA}} [[क्विंटन डी कॉक]] |३९ <small>([[२०१४ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२०१४]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/keeping/most_dismissals_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक गडी बाद|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक झेल <small>([[क्षेत्ररक्षण]])</small> |{{cricon|Australia}} [[डेव्हिड वॉर्नर]] |२५ <small>([[२००९ आयसीसी विश्व ट्वेंटी२०|२००९]]–[[२०२४ आयसीसी पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fielding/most_catches_career.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक झेल | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- ! colspan="4" | संघ |- |सर्वाधिक सांघिक धावसंख्या |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |२६०/६ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक धावसंख्या |publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- | rowspan="2" |सर्वात कमी धावसंख्या |{{cr|NED}} (वि {{cr|SRI}}) |३९ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_innings_totals.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात कमी धावसंख्या | publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |{{cr|UGA}} (वि {{cr|WIN }}) |३९ <small>([[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]])</small> |- |सर्वाधिक विजय % <small>(किमान १० सामने)</small> |{{cr|IND }} |७३.३३% <small>(सामने ६१, विजय ४३)</small> <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]]–[[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वाधिक विजय टक्केवारी|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वात मोठा विजय <small>(धावांनुसार)</small> |{{cr|SRI}} (वि {{cr|KEN}}) |१७२ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००७|२००७]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/largest_margins.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - सर्वात मोठा विजय|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा |{{cr|IND}} v {{cr|ENG}} |४९९/१४ <small>([[२०२६ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/highest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वाधिक एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा |{{cr|NED}} v {{cr|SRI}} |७९-११ <small>([[२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २०१४|२०१४]])</small> |<ref>{{cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/lowest_match_aggregates.html?id=89;type=trophy|title=टी२० विश्वचषक विक्रम - एका सामन्यात सर्वात कमी एकूण धावा|publisher=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> |- |सर्वाधिक सलग विजय |{{cr|IND }} आणि {{Cr|SA}} |८ - दोन्ही [[२०२४ आय.सी.सी. पुरुष ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२४]] मध्ये | |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://cricket.yahoo.com/ आयसीसी संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222213420/http://cricket.yahoo.com/ |date=2011-02-22 }} *[http://www.cricinfo.com/wt202010/content/series/412671.html ICC World Twenty20 2010] from [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] *[http://www.cricket-wc.com ICC World Twenty20] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129171406/http://cricket-wc.com/ |date=2011-01-29 }} *[http://t20worldcupcricket.com T20 World Cup Website] {{२०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{fb start}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन स्पर्धा}} {{fb end}} [[वर्ग:२०-२० क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघटन]] l67l656kbmkfu9aske0dvjuja87i1rx 0 21532 2689729 2553793 2026-06-18T03:21:18Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689729 wikitext text/x-wiki २००७ विश्वचषक आय.सी.सी.चे सदस्य असणारया ९७ पैकी १६ संघांच्या दरम्यान खेळवला गेला. १० पूर्ण सदस्य व १ एक्दिवसीय क्रिकेट खेळण्यास पात्र असणारा देश आपोआप ह्या स्पर्धे साठी पात्र झाले. उरलेले पाच संघ ८६ संघान मध्ये झालेल्या विश्वचषक पात्रता सामन्यांन मधुन आले. पात्रता स्पर्धेचे स्वरूप खालील प्रमाने आहे ==युरोपीय क्रिकेट संघटन चषक २००३== ऑस्ट्रीया मध्ये ऑगस्ट २००३ साली झालेल्या युरोपीयन संघ क्रिकेट चषक स्पर्धेत ११ संघानी भाग घेतला. गट फेरीच्या अंति चार मुख्य संघ प्रमुख गटात गेले. <ref>[http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2003/TOURNAMENTS/ECCTROPHY/about.shtml ECC Trophy 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822082153/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2003/TOURNAMENTS/ECCTROPHY/about.shtml |date=2010-08-22 }}, from cricketeurope.net, retrieved 5 July 2006</ref> {| width=843 |- valign="top" || {| class="wikitable" style="text-align:center;" width=263 |- !colspan="5" | गट 1 |- !width=175|संघ !width=20 abbr="Points" |गुण !width=20 abbr="Played" |सा. !width=20 abbr="Won" |वि. !width=20 abbr="Lost" |हा. |- |style="text-align:left;"|'''{{MATc}}''' |'''4'''||2||2||0 |- |style="text-align:left;"|{{FINc}} |'''2'''||2||1||1 |- |style="text-align:left;"|{{PORc}} |'''0'''||2||0||2 |- |} || {| class="wikitable" style="text-align:center;" width=263 |- !colspan="5" | गट 2 |- !width=175|संघ !width=20 abbr="Points" |गुण !width=20 abbr="Played" |सा. !width=20 abbr="Won" |वि. !width=20 abbr="Lost" |हा. |- |style="text-align:left;"|'''{{GREc}}''' |'''6'''||3||3||0 |- |style="text-align:left;"|'''{{ASTc}}''' |'''4'''||3||2||1 |- |style="text-align:left;"|{{SWIc}} |'''2'''||3||1||2 |- |style="text-align:left;"|{{LUXc}} |'''0'''||3||0||3 |- |} || {|| class="wikitable" style="text-align:center;" width=263 |- !colspan="5" | गट 3 |- !width=175|संघ !width=20 abbr="Points" |गुण !width=20 abbr="Played" |सा. !width=20 abbr="Won" |वि. !width=20 abbr="Lost" |हा. |- |style="text-align:left;"|'''{{NORc}}''' |'''6'''||3||3||0 |- |style="text-align:left;"|{{SPAc}} |'''4'''||3||2||1 |- |style="text-align:left;"|{{BELc}} |'''2'''||3||1||2 |- |style="text-align:left;"|{{CROc}} |'''0'''||3||0||3 |- |} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" width=35% |- !colspan="5" | अजिंक्यपद गट |- !width=175|संघ !width=20 abbr="Points" |गुण !width=20 abbr="Played" |सा. !width=20 abbr="Won" |वि. !width=20 abbr="Lost" |हा. |- |style="text-align:left;"|'''{{NORc}}''' |६|| ३ ||३ ||० |- |style="text-align:left;"|{{ASTc}} |२|| ३|| १|| २ |- |style="text-align:left;"|{{MATc}} |२|| ३ ||१ ||२ |- |style="text-align:left;"|{{GREc}} |२ ||३|| १|| २ |} युरोपीयन अजिंक्यपद स्पर्धा - विभाग २, २००४ साठी नॉर्वेचा संघ पात्र ठरला. ==एफिलीएट स्पर्धा== ===आफ्रिका एफिलीएट, २००४=== मार्च २००४ साली आफ्रिकेत झालेल्या ह्या स्पर्धेत ८ संघानी भाग घेतला ( ७ देश व १ दक्षिण आफ्रिकेचा कॉन्टी डिस्ट्रीक्ट संघ). हे संघ २ गटात ख्हेळले. बोस्टवाना आय.सी.सी सिक्स नेशन्स WCQS स्पर्धे साठी पात्र ठरली. {| width="100%" |- valign="top" || {| class="wikitable" style="text-align:center;" width=70% |- !colspan="5" | Group 1 |- !width=175|संघ !width=20 abbr="Points" |गुण !width=20 abbr="Played" |सा. !width=20 abbr="Won" |वि. !width=20 abbr="Lost" |हा. |- |style="text-align:left;"|{{BOTc}} |'''6'''||3||3||0 |- |style="text-align:left;"|{{MALc}} |'''4'''||3||2||1 |- |style="text-align:left;"|{{SIEc}} |'''2'''||3||1||2 |- |style="text-align:left;"|{{GAMc}} |'''0'''||3||0||3 |- |} || {| class="wikitable" style="text-align:center;" width=70% |- !colspan="5" | Group 2 |- !width=175|संघ !width=20 abbr="Points" |गुण !width=20 abbr="Played" |सा. !width=20 abbr="Won" |वि. !width=20 abbr="Lost" |हा. |- |style="text-align:left;"|[[Image:Flag of South Africa.svg|20px]] SACD |'''6'''||3||3||0 |- |style="text-align:left;"|{{GHAc}} |'''4'''||3||2||1 |- |style="text-align:left;"|{{MOZc}} |'''2'''||3||1||2 |- |style="text-align:left;"|{{RWAc}} |'''0'''||3||0||3 |- |} |- | colspan="2" | {| class="wikitable" style="text-align:center;" width=35% |- ! colspan=5 | Final Points Table |- !width=175|संघ !width=20 abbr="Points" |गुण !width=20 abbr="Played" |सा. !width=20 abbr="Won" |वि. !width=20 abbr="Lost" |हा. |- |style="text-align:left;"|[[Image:Flag of South Africa.svg|20px]] ''SACD'' |'''10'''||5||5||0 |- |style="text-align:left;"|'''{{BOTc}}''' |'''8'''||5||4||1 |- |style="text-align:left;"|{{GHAc}} |'''6'''||5||3||2 |- |style="text-align:left;"|{{MWIc}} |'''4'''||5||2||3 |} |- |} ===अमेरिका एफिलीएट, २००४=== २३ मार्च ते २७ मार्च २००४ च्या दरम्यान आफ्रिका एफिलिएट स्पर्धे प्रमानेच ही स्पर्धा खेळवण्यात आली. {| class="wikitable" |- |'''संघ''' || '''गुण''' ||''' सा '''||''' वि '''||''' हा '''||''' अ.''' ||''' ने.र.रे.''' |- |{{BAHc}}||२४|| ४ ||४ ||० ||० ||२.३६८ |- |{{PANc}}||१८ ||४|| ३|| १ ||० ||०.८९८ |- |{{BEZc}}||१२|| ४|| २|| २ ||० ||१.१५९ |- |{{TURc}}||६ ||४ ||१ ||३ ||० ||&minus;१.९९८ |- |{{SURc}}||० ||४|| ०|| ४ ||० ||&minus;२.२०८ |} === युरोप अजिंक्यपद स्पर्धा - २ विभाग=== २००४ मध्ये बेल्जियम मध्ये ही स्पर्धा झाली. {| class="wikitable" |- | '''संघ'''|| '''गुण'''|| '''सा'''|| '''वि'''|| '''स.'''|| '''अ'''.|| '''हा''' |- |{{ITAc}} ||१०|| ५|| ५|| ०|| ०|| ० |- |{{FRAc}}|| ६|| ५ ||३ ||० ||०|| २ |- |{{GERc}}|| ६|| ५ ||३ ||०|| ०|| २ |- |{{NORc}} ||४|| ५ ||२ ||० ||० ||३ |- |{{GIBc}} ||४ ||५ ||२ ||०|| ०|| ३ |- |{{ISRc}} ||० ||५|| ०|| ० ||० ||५ |} ==प्रादेशिक पात्रता सामने== ===आशिया क्रिकेट संघ चषक=== ===आय.सी.सी सिक्स नेशन WCQS स्पर्धा=== ===युरोप अजिंक्यपद, २००४=== ===अमेरिका क्रिकेट अजिंक्यपद=== ===आय.सी.सी आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट स्पर्धा २००४=== ==विश्वचषक पात्रता साखळी सामने - विभाग २ , २००५== ==आय.सी.सी चषक, २००५== {{२००७ क्रिकेट विश्वकप}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२००७ क्रिकेट विश्वचषक]] ehx8bvoudq47xoe9yio28185rfoz5cs 0 36742 2689727 2684669 2026-06-18T03:03:41Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689727 wikitext text/x-wiki {{चौकट| सूचना = हा लेख अमेरिकेच्या ओहायो राज्यातील कोलंबस शहर याबद्दल आहे. शब्दाच्या इतर उपयोगांसाठी पहा - [[कोलंबस]].}} {{माहितीचौकट शहर | नाव = कोलंबस | स्थानिक = Columbus | चित्र =Montage Columbus 1.jpg | चित्र_वर्णन = | ध्वज =Flag_of_Columbus,_Ohio.svg | चिन्ह =Seal_of_Columbus,_Ohio.svg | नकाशा१ = ओहायो | नकाशा२ = अमेरिका | देश = अमेरिका | राज्य = [[चित्र:Flag of Ohio.svg|border|20 px]] [[ओहायो]] | स्थापना = इ.स. १८१२ | महापौर = | क्षेत्रफळ = ५५०.५ | उंची = ९०२ | लोकसंख्या = ७,८७,०३३<ref name="Httpwwwdispatchcomlivecontentlocal_newsstoriescensusshowsohiomorediversehtmlsid">[http://www.dispatch.com/live/content/local_news/stories/2011/03/09/census-shows-ohio-more-diverse.html?sid=101 Dispatch.com]</ref> | घनता =१,३७३ | वेळ = [[यूटीसी]] - ५:०० | वेब =[http://www.columbus.gov/ www.columbus.gov] |latd = 39 |latm = 49 |lats = |latNS = N |longd = 82 |longm = 59 |longs = |longEW = W |nostub = yes }} '''कोलंबस''' ({{lang-en|Columbus}}) ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने]] देशाच्या [[ओहायो]] राज्याची राजधानी, सर्वात मोठे शहर व तिसऱ्या क्रमांकाचे महानगर क्षेत्र आहे. सुमारे ८ लाख लोकसंख्येचे कोलंबस हे अमेरिकेमधील १५व्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे व बऱ्याचदा ''अमेरिकेतील सर्वात मोठे लहान शहर (द बिगेस्ट स्मॉल टाउन इन अमेरिका)'' ह्या टोपणनावाने ओळखले जाते.<ref>[[The Chicago Tribune]], March 29, 1980: "The American City - Challenge Of The '80s" pp. 1,10-11 (By Paul Gapp)</ref> शिक्षण, माहिती तंत्रज्ञान, बँकिंग, विमानसेवा इत्यादी उद्योग क्षेत्रांमध्ये कोलंबस हे अमेरिकेमधील एक अग्रेसर शहर आहे. अनेक परिक्षणांनुसार कोलंबस हे व्यापाराच्या, निवासाच्या, तंत्रज्ञानाच्या व पर्यटनाच्या दृष्टीने कोलंबस हे देशामधील सर्वोत्तम शहरांपैकी एक आहे.<ref>[http://econdev.columbus.gov/live_and_work/neighborhoods.aspx "Neighborhoods"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110825055109/http://econdev.columbus.gov/live_and_work/neighborhoods.aspx |date=2011-08-25 }}, City of Columbus Economic Development. Retrieved 5 September 2010.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120828003825/http://www.forbes.com/2008/03/10/columbus-milwaukee-houston-ent-tech-cx_wp_0310smallbizoutlooktechcity.html "Top 10 Up-And-Coming Tech Cities"], William Pentland. ''Forbes Magazine''. 10 March 2008. Retrieved 5 September 2010.</ref><ref name=MM>[http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2006/top100/bigcities.html "10 Best Big Cities"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080805173114/http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2006/top100/bigcities.html |date=2008-08-05 }}, CNN Money, Retrieved 9 January 2010.</ref> येथील [[ओहायो राज्य विद्यापीठ]] हे विद्यार्थ्यांच्या संखेच्या दृष्टीने अमेरिकेमधील पाच सर्वात मोठ्या विद्यापीठांपैकी एक आहे. == गॅलरी == <gallery> चित्र:Columbus-ohio-city-hall.jpg|कोलंबस महापालिका भवन File:Ohio Statehouse columbus.jpg|ओहायो राज्य विधान भवन File:Columbus-ohio-leveque-tower.jpg|लेव्हेक टॉवर File:Columbus Santa Maria1.jpg|[[ख्रिस्तोफर कोलंबस]]ाच्या [[सांता मारिया]] जहाजाची प्रतिकृति File:Drinko Hall (2006).jpg|[[ओहायो राज्य विद्यापीठ]] </gallery> == बाह्य दुवे == * [http://www.columbus.gov/ अधिकृत संकेतस्थळ] * [http://www.experiencecolumbus.com/ स्वागत कक्ष] * {{wikivoyage|Columbus (Ohio)|कोलंबस}} {{कॉमन्स|Columbus, Ohio|कोलंबस}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{अमेरिकेमधील मोठी शहरे}} {{अमेरिकेतील राज्यांच्या राजधानीची शहरे}} [[वर्ग:ओहायोमधील शहरे]] [[वर्ग:अमेरिकेतील राज्यांच्या राजधानीची शहरे]] [[वर्ग:डेलावेर काउंटी (ओहायो)]] [[वर्ग:फेरफील्ड काउंटी (ओहायो)]] [[वर्ग:फ्रँकलिन काउंटी (ओहायो)]] c23h0kvh31fkds1zp3nysudfh6crr7a 0 39260 2689780 2531843 2026-06-18T09:18:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689780 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''धरमवीर सिंग''' ([[५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - ) हा [[भारत|भारतीय]] [[हॉकी]] खेळाडू आहे. हा [[२०१२ उन्हाळी ऑलिंपिक]] स्पर्धांमध्ये भारताकडून खेळला होता.<ref>[http://www.london2012.com/athlete/singh-dharamvir-1020849/ Dharamvir Singh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511050329/http://www.london2012.com/athlete/singh-dharamvir-1020849/ |date=2013-05-11 }}. London 2012.</ref> <ref>{{Cite web|url=http://g2014results.thecgf.com/athlete/hockey/1008122/dharamvir_singh.html|title=Glasgow 2014 - Dharamvir Singh Profile|website=g2014results.thecgf.com|access-date=2020-03-14}}{{मृत दुवा|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९० मधील जन्म]] [[वर्ग:पंजाबी व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2xekqpe7te4n5r9123eogid2h9njb2v 0 39906 2689789 2541303 2026-06-18T10:35:02Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689789 wikitext text/x-wiki '''नोहकालीकै धबधबा''' [[भारत|भारतातील]] सगळ्यात उंच धबधबा आहे.<ref>{{cite web |url=http://www.worldwaterfalldatabase.com/country/India/ |title=Nohkalikai Falls |access-date=2012-05-06 |work=World Waterfall Database |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120726024102/http://www.worldwaterfalldatabase.com/country/India/ |archive-date=2012-07-26 }}</ref> ३४० मीटर (१,११५ फूट) उंचीचा हा धबधबा [[मेघालय]] राज्यातील [[चेरापुंजी]] गावाजवळ आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall.php?num=766|title=Nohkalikai Falls|access-date=2007-12-18|work=World Waterfall Database|archive-date=2006-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20061128181205/http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall.php?num=766|url-status=dead}}</ref> {{विस्तार}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{मेघालयमधील धबधबे}} [[वर्ग:मेघालयमधील धबधबे]] 9qijmddsvhn8naa46o1ccatbtym3uim 0 39940 2689713 2689508 2026-06-17T23:34:08Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689713 wikitext text/x-wiki '''इंडियन एरलाइन्स''' [[भारत|भारतातील]] अंतर्देशीय आणि आसपासच्या देशांत विमानवाहतूक करणारी कंपनी होती. ही कंपनी डिसेंबर २००५ पासून '''इंडियन''' या नावाने ओळखली जात असे. ही [[एर इंडिया]]च्या पूर्ण मालकीची उपकंपनी होती.<ref>{{cite news |url = http://www.thehindubusinessline.com/2005/06/30/stories/2005063000250800.htm |date = 30 June 2005 |title = Why one large airline makes economic sense |publisher = द हिंदू Businessline |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930225059/http://www.thehindubusinessline.com/2005/06/30/stories/2005063000250800.htm |archive-date = 30 September 2007 |url-status = dead |df = dmy-all }}</ref> २६ फेब्रुवारी, २०११ रोजी ही कंपनी एर इंडियामध्ये विलीन झाली.<ref>[http://home.airindia.in/SBCMS/WebPages/We-are-Changing.aspx AI/IC complete merger] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110301045018/http://home.airindia.in/SBCMS/WebPages/We-are-Changing.aspx |date=1 March 2011 }}</ref> हे दिल्लीत आधारित होते आणि आशियातील शेजारील देशांना अनेक आंतरराष्ट्रीय सेवांसह प्रामुख्याने देशांतर्गत मार्गांवर केंद्रित होते. स्वातंत्र्यपूर्व आठ देशांतर्गत विमान कंपन्यांच्या विलीनीकरणानंतर एर इंडिया लिमिटेडचा हा विभाग होता. {{माहितीचौकट विमान सेवा|लोगो=Indian airlines.svg|चित्र=Indian Airlines.svg|IATA='''IC'''|callsign='''INDAIR'''|ICAO='''IAC'''|सुरूवात=१ ऑगस्ट १९५३|स्थापना=१९५३|बंद=२७ फेब्रुवारी २०११|तळ=*[[छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मुंबई]]<br/ > *[[इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दिल्ली]]|एलायंस=[[स्टार अलायन्स]]|मुख्यालय=[[नवी दिल्ली]]|संकेतस्थळ=[http://airindia.in/ एर इंडिया]|मुख्य व्यक्ती=राजीव बन्सल (मुख्य व्यवस्थापकीय संचालक)|फ्रिक्वंट_फ्लायर=फ्लाइंग रिटर्न्स}}{{विस्तार}} 10 डिसेंबर 2005 रोजी, इनिशियल पब्लिक ऑफरिंग (IPO) च्या तयारीसाठी तिची प्रतिमा सुधारण्याच्या कार्यक्रमाचा एक भाग म्हणून जाहिरातींच्या उद्देशाने एरलाइनला भारतीय म्हणून पुनर्ब्रँड करण्यात आले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.रीडिफ.कॉम/money/2005/dec/07ia.htm|title=IA to be called 'Indian' now|website=www.रीडिफ.कॉम|access-date=2022-10-05}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एरलाइन भारताची राष्ट्रीय परदेशी वाहक एर इंडियाशी जवळून कार्यरत होती. अलायन्स एर ही पूर्णपणे भारतीयांच्या मालकीची उपकंपनी होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindubusinessline.com/2005/06/30/stories/2005063000250800.htm|title=द हिंदू Business Line : Why one large airline makes economic sense|date=2007-09-30|website=web.archive.org|access-date=2022-10-05|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930225059/http://www.thehindubusinessline.com/2005/06/30/stories/2005063000250800.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> 2007 मध्ये, भारत सरकारने घोषित केले की इंडियन एरलाइन्सचे एर इंडिया लिमिटेडमध्ये विलीनीकरण केले जाईल ती तिच्या पूर्ण मालकीची उपकंपनी म्हणून. विलीनीकरण प्रक्रियेचा एक भाग म्हणून, नॅशनल एव्हिएशन कंपनी ऑफ इंडिया लिमिटेड (आता एर इंडिया लिमिटेड म्हणतात) नावाची नवीन कंपनी स्थापन करण्यात आली, ज्यामध्ये एर इंडिया (एर इंडिया एक्सप्रेससह) आणि भारतीय (अलायन्स एरसह) दोन्ही असतील. विलीन केले. एकदा विलीनीकरण पूर्ण झाल्यानंतर, एर इंडिया नावाची एरलाइन - मुंबईत मुख्यालय राहील आणि 130 पेक्षा जास्त विमानांचा ताफा असेल. विलीनीकरण 26 फेब्रुवारी 2011 रोजी पूर्ण झाले. == सेवा == [[चित्र:In flight snack indian airlines.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे|विमानात दिले जाणारे जेवण]] == आर्थिक नोंदी == भारतीय विमान वाहतूक मंत्रालयाच्या 2004 च्या वार्षिक अहवालात लाखो भारतीय रुपयांच्या आकड्यांसह प्रकाशित केल्यानुसार इंडियन एरलाइन्सच्या नफ्याच्या ट्रेंडचा तक्ता खाली दिला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://civilaviation.nic.in/reports/an_rep0405eng.pdf|title=Wayback Machine|date=2010-11-28|website=web.archive.org|access-date=2022-10-05|archive-date=2010-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20101128135124/http://civilaviation.nic.in/reports/an_rep0405eng.pdf|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ !वर्ष !कार्यरत महसूल !कार्यरत नफा |- |2002 |₹41,015 दशलक्ष |₹1,347 दशलक्ष |- |2003 |₹46,498 दशलक्ष |₹1,251 दशलक्ष |} == विमानताफा == [[File:Indian_Airlines_Airbus_A320_Vyas.jpg|thumb|इंडियन एरलाइन्सचे एरबस ए३२०-२०० जुन्या रंगात]] [[File:Airbus_A320-231,_Indian_Airlines_JP7675627.jpg|thumb|रात्रीच्या वेळी इंडियन एरलाइन्सचे एरबस ए३२०-२३१ जुन्या रंगात]] [[File:SINGAPORE_MARCH_2004_INDIAN_AIRLINES_AIRBUS_A320_VT-EPS_01.jpg|thumb|२००३ मधील इंडियन एरलाइन्सच्या सुवर्ण महोत्सवाचे (५० वे वर्ष) विशेष रंगरूप]] [[File:Airbus_A320-231,_Indian_Airlines_AN1470949.jpg|thumb|२००५ मधील एरलाईनच्या अंतिम रंगातील एरबस ए३२०-२००]] === निवृत्त विमाने === {| class="wikitable" |+ इंडियन एरलाइन्सची निवृत्त् विमाने<ref>{{cite web |title=Indian Airlines fleet |url=http://aerobernie.bplaced.net/Indian%20Airlines.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111091714/http://aerobernie.bplaced.net/Indian%20Airlines.html |archive-date=11 January 2022 |access-date=February 20, 2021 |website=aerobernie.bplaced.net}}</ref> ! विमान !! एकूण !! दाखल !! निवृत्त !! नोंदी |- | [[एरबस ए३००#ए३००बी२|एरबस ए३००बी२-१००]] || १० || १९७६ || २००३ || |- | [[एरबस ए३००#ए३००बी४|एरबस ए३००बी४-२००]] || ४ || १९८२ || २००८ || |- | [[बीचक्राफ्ट १७]] || १ || १९५३ || १९६८ || |- | [[बीचक्राफ्ट १८]] || १ || १९५३ || १९५७ || |- | [[बोईंग ७३७-२००]] || ३१ || १९७० || १९९९ || |- | [[बोईंग ७३७-२००एफ]] || ५ || १९८० || २००८ || |- | [[डी हॅविललँड हेरॉन]] || ८ || १९५५ || १९६८ || |- | [[डोर्नियर २२८]] || ४ || १९९७ || २००७ || |- | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] || ५३ || rowspan="2" | १९५३ || १९७८ || |- | [[डग्लस सी-५४ स्कायमास्टर]] || ६ || १९७४ || |- | [[फोकर एफ-२७ फ्रेंडशिप]] || १७ || १९६१ || १९९४ || |- | [[हॉकर सिडली एचएस ७४८]] || १९ || १९६७ || १९९१ || |- | [[लॉकहीड एल-७४९ कॉन्स्टेलेशन]] || ४ || १९६२ || १९८१ || [[एर इंडिया]]कडून घेतले |- | [[सुद एव्हिएशन कॅराव्हेल]] || १२ || १९६३ || १९७६ || |- | rowspan="2" | [[टुपोलेव्ह तू-१५४#तू-१५४बी|टुपोलेव्ह तू-१५४बी]] || १ || १९८९ || १९९० || [[एरोफ्लोत]]कडून भाड्याने घेतले |- | १ || १९९२ || १९९३ || [[उझबेकिस्तान एरवेज]]कडून भाड्याने घेतले आणि अपघातात नष्ट झाले<ref>{{cite web |title=Accident description |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19930109-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220109062403/https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19930109-1 |archive-date=9 January 2022 |access-date=September 5, 2013 |publisher=Aviation Safety Network}}</ref> |- | [[व्हिकर्स व्हीसी.१ व्हायकिंग]] || १२ || १९५३ || १९५९ || |- | [[व्हिकर्स व्हायकाउंट|व्हिकर्स व्हायकाउंट ७००]] || १६ || १९५७ || १९७४ || |} == अपघात आणि दुर्घटना == === १९५० चे दशक === {| class="wikitable sortable" |- ! दिनांक !! विमानाचा प्रकार आणि नोंदणी क्रमांक !! ठिकाण !! संक्षिप्त वर्णन |- | १२ डिसेंबर १९५३ | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] (VT-CHF) | [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोनेगाव विमानतळ]], नागपूर | उड्डाण करताना इंजिनची शक्ती कमी झाली. विमानतळावर परत येण्याचा प्रयत्न करताना अपघात झाला. विमानातील १४ लोकांपैकी केवळ कॅप्टन वाचले.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/335221|title=Loss of control Accident Douglas C-47A-DK (DC-3) VT-CHF, Saturday 12 December 1953|website=aviationsafety.net|language=en}}</ref> |- | २ फेब्रुवारी १९५५ | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] (VT-CVB) | [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोनेगाव विमानतळ]], नागपूर | उड्डाणानंतर वर जाताना विमान वळण घेत असताना कोसळले. विमानातील सर्व १० प्रवासी आणि कर्मचारी मृत्यूमुखी पडले.<ref>{{cite web|title=Loss of control Accident Douglas C-47A-20-DK (DC-3) VT-CVB, Wednesday 2 February 1955|website=aviationsafety.net|language=en}}</ref> |- | १५ मे १९५६ | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] (VT-DBA) | [[त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|त्रिभुवन विमानतळ]], नेपाळ | अति वेगाने लँडिंग केल्यामुळे विमान धावपट्टीवरून पुढे गेले. विमानातील ३३ पैकी १४ लोकांचा आणि जमिनीवरील एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334689|title=Runway excursion Accident Douglas C-47A-20-DK (DC-3) VT-DBA, Tuesday 15 May 1956|website=aviationsafety.net|language=en}}</ref> |- | २४ मार्च १९५८ | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] (VT-CYN) | [[त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|त्रिभुवन विमानतळ]], नेपाळ | खराब हवामानात नेव्हिगेशनच्या चुकीमुळे विमान स्टॉल झाले आणि कोसळले. विमानातील सर्व २० जण मरण पावले.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334279|title=Accident Douglas C-47A-85-DL (DC-3) VT-CYN, Monday 24 March 1958|website=aviationsafety.net|language=en}}</ref> |- | २९ मार्च १९५९ | [[डग्लस सी-४७ स्कायट्रेन]] (VT-CGI) | [[सिलचर विमानतळ]], आसाम | खराब हवामानात विमानतळाकडे येताना विमानाची रचना निकामी झाली आणि अपघात झाला. विमानातील सर्व २४ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/334041|title=Accident Douglas C-47A-90-DL (DC-3) VT-CGI, Sunday 29 March 1959|website=aviationsafety.net|language=en}}</ref> |} ---- === १९६० चे दशक === {| class="wikitable sortable" |- ! दिनांक !! विमानाचा प्रकार आणि नोंदणी क्रमांक !! ठिकाण !! संक्षिप्त वर्णन |- | १५ नोव्हेंबर १९६१ | [[विकर्स विस्काउंट]] (VT-DIH) | [[रतमलाना विमानतळ]], कोलंबो, सिलोन | लँडिंग दरम्यान को-पायलटने लँडिंग गियर मागे घेतल्यामुळे विमानाचे मोठे नुकसान झाले आणि ते दुरुस्तीच्या पलीकडे गेले.<ref name="ASN151161c2">{{cite web|title=Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19611115-2|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025083122/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19611115-2|archive-date=25 October 2012|access-date=2 October 2009|publisher=Aviation Safety Network|language=en}}</ref> |- | ३ जून १९६३ | [[डग्लस डीसी-३]] (VT-AUL) | [[पठाणकोट विमानतळ]], पंजाब | उड्डाणानंतर रडर जाम झाल्यामुळे विमानाचे हवेतच तुकडे झाले. विमानातील २९ प्रवाशांपैकी कोणीही वाचले नाही.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333087|title=Accident Douglas DC-3 Hiper VT-AUL, Monday 3 June 1963|website=aviationsafety.net|language=en}}</ref> |- | ११ सप्टेंबर १९६३ | [[विकर्स विस्काउंट]] (VT-DIO) | [[आग्रा]] जवळ, उत्तर प्रदेश | आग्राच्या दक्षिणेस ५१ किलोमीटर अंतरावर विमान कोसळले. विमानातील सर्व १८ लोकांचा मृत्यू झाला.<ref name="ASN1109632">{{cite web|title=Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19630911-1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025085950/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19630911-1|archive-date=25 October 2012|access-date=6 October 2009|publisher=Aviation Safety Network|language=en}}</ref> |- | ७ फेब्रुवारी १९६६ | [[फॉकर एफ२७ फ्रेंडशिप]] (PH-SAB) | बनिहाल पास, [[पीर पंजाल पर्वतरांग]] | नेव्हिगेशनच्या चुकीमुळे Schreiner Airways चे हे चार्टर्ड विमान डोंगराला धडकले. विमानातील सर्व ३३ जण मरण पावले.<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/332436|title=Accident Fokker F-27 Friendship 200 PH-SAB, Monday 7 February 1966|website=aviationsafety.net|language=en}}</ref> |- | १८ फेब्रुवारी १९६९ | [[डग्लस डीसी-३]] (VT-CJH) | [[जयपूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], राजस्थान | विमानामध्ये जास्त वजन भरले होते आणि उड्डाण चुकीच्या दिशेने वारा असताना केले गेले. विमान कोसळले, पण विमानातील सर्व ३० जण सुरक्षित वाचले.<ref name="ASN180269a2">{{cite web|title=VT-CJH Accident Description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690218-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103130939/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690218-0|archive-date=3 November 2012|access-date=23 January 2011|publisher=Aviation Safety Network|language=en}}</ref> |- | २१ एप्रिल १९६९ | [[फॉकर एफ२७ फ्रेंडशिप]] | पूर्व पाकिस्तान (आताचा बांगलादेश) | अगरताळाहून कलकत्त्याला जाणाऱ्या या विमानाला वादळाचा तडाखा बसला. विमानातील सर्व ४४ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web|title=Aviation-Safety.net|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690421-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808012028/https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690421-0|archive-date=8 August 2018|access-date=7 August 2018|language=en}}</ref> |} ---- === १९७० चे दशक === {| class="wikitable sortable" |- ! दिनांक !! विमानाचा प्रकार आणि नोंदणी क्रमांक !! ठिकाण !! संक्षिप्त वर्णन |- | २९ ऑगस्ट १९७० | [[फॉकर एफ२७ फ्रेंडशिप|फॉकर एफ२७]] | [[सिलचर]] जवळ, आसाम | उड्डाण केल्यानंतर लगेचच विमान उंचावरील डोंगराळ भागात धडकले. ५ कर्मचारी आणि ३४ प्रवाशांचा यात मृत्यू झाला. |- | ३० जानेवारी १९७१ | [[फॉकर एफ२७ फ्रेंडशिप|फॉकर एफ२७]] | [[श्रीनगर]] ते [[जम्मू]] फ्लाइट (लाहोरला नेले) | १९७१ च्या इंडियन एरलाइन्स विमानाच्या अपहरणात अश्रफ आणि हाशिम कुरेशी या काश्मिरी दहशतवाद्यांनी विमानाचे अपहरण केले. प्रवाशांना भारतात परत पाठवले, पण विमान नष्ट केले. यामुळे भारत-पाकिस्तान दरम्यान विमान उड्डाणांवर १९७६ पर्यंत बंदी आली. |- | ९ ऑगस्ट १९७१ | [[विकर्स विस्काउंट]] (VT-DIX) | [[जयपूर विमानतळ]], राजस्थान | ओल्या धावपट्टीवर मागून येणाऱ्या वाऱ्यासह लँडिंग करताना विमान धावपट्टीवरून घसरले. विमानाचे नुकसान झाले, जीवितहानी झाली नाही.<ref name="ASN0908712">{{cite web|title=Accident description|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19710809-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025102942/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19710809-0|archive-date=25 October 2012|access-date=8 October 2009|publisher=Aviation Safety Network|language=en}}</ref> |- | ९ डिसेंबर १९७१ | [[हॉकर सिडली एचएस ७४८]] | चिन्नामनूर जवळ, [[मदुराई]] | कमी दृश्यमानतेमुळे विमान विमानतळापासून सुमारे ५० मैल अंतरावर डोंगराळ भागात धडकले. ४ कर्मचारी आणि १७ प्रवाशांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web|url=http://www.bharat-rakshak.com/1971/Dec09/index.html|title=The Liberation Times : Commemorating 30 Years since India's Greatest Victory|website=bharat-rakshak.com|archive-date=2012-10-15|language=en|access-date=2026-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015060558/http://www.bharat-rakshak.com/1971/Dec09/index.html|url-status=dead}}</ref> |- | ११ ऑगस्ट १९७२ | [[फॉकर एफ२७ फ्रेंडशिप|फॉकर एफ२७]] | नवी दिल्ली | लँडिंग रद्द करून पुन्हा वर जाण्याचा प्रयत्न करताना उंची कमी झाल्याने अपघात झाला. ४ कर्मचारी आणि १४ प्रवाशांचा मृत्यू झाला. |- | १५ मार्च १९७३ | [[हॉकर सिडली एचएस ७४८|हॉकर सिडली एचएस ७४८ (HAL 748-224 Series 2)]] (VT-EAU) | [[बेगमपेट विमानतळ]], हैदराबाद | प्रशिक्षण उड्डाणादरम्यान पायलट मद्यधुंद अवस्थेत असल्याने अपघात झाला. ३ कर्मचारी आणि जमिनीवरील १ व्यक्ती मरण पावली. |- | ३१ मे १९७३ | [[बोइंग ७३७]] (VT-EAM) | नवी दिल्ली | [[इंडियन एरलाइन्स फ्लाइट ४४०]] लँडिंग दरम्यान कोसळले आणि पेटले. ५ कर्मचारी आणि ४३ प्रवाशांचा मृत्यू झाला. |- | १२ ऑक्टोबर १९७६ | [[सुद एव्हिएशन कॅराव्हेल]] (SE 210) | मुंबई विमानतळ | [[इंडियन एरलाइन्स फ्लाइट १७१]] च्या उजव्या इंजिनला आग लागली. हायड्रॉलिक यंत्रणा निकामी झाल्याने नियंत्रण सुटले आणि अपघात झाला. सर्व ९५ जणांचा मृत्यू झाला. |- | १७ डिसेंबर १९७८ | [[बोइंग ७३७]] (VT-EAL) | [[बेगमपेट विमानतळ]], हैदराबाद | उड्डाण करताना तांत्रिक बिघाड झाल्यामुळे विमानाचे व्हील्स-अप लँडिंग करावे लागले आणि विमान धावपट्टीवरून घसरले. विमानातील १३२ लोकांपैकी १ आणि जमिनीवरील ३ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19781217-0|title=ASN Aircraft accident Boeing 737-2A8 VT-EAL|website=aviation-safety.net|language=en}}</ref> |- | ४ ऑगस्ट १९७९ | [[हॉकर सिडली एचएस ७४८|हॉकर सिडली एचएस ७४८ (HAL 748-224 Series 2)]] (VT-DXJ) | मुंबई विमानतळ जवळ | रात्रीच्या वेळी आणि खराब हवामानात विमानतळापासून सुमारे ६ मैल अंतरावर डोंगराळ भागात विमान धडकले. ४ कर्मचारी आणि ४१ प्रवाशांचा मृत्यू झाला. |} ---- === १९८० चे दशक === {| class="wikitable sortable" |- ! दिनांक !! विमानाचा प्रकार आणि नोंदणी क्रमांक !! ठिकाण !! संक्षिप्त वर्णन |- | १९ ऑगस्ट १९८१ | [[हॉकर सिडली एचएस ७४८]] (VT-DXF) | [[मंगळूर विमानतळ]], कर्नाटक | फ्लाइट ५५७ ओल्या हवामानात ५,७८३ फूट लांबीच्या धावपट्टीवरून पुढे गेले. विमानाचे नुकसान झाले पण जीवितहानी झाली नाही. कर्नाटकचे तत्कालीन अर्थमंत्री वीरप्पा मोईली हे या विमानात होते.<ref>{{cite news|date=22 May 2010|title=Moily's close shave in Mangalore 30 years ago|url=http://www.thehindu.com/news/national/article435656.ece|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322083907/http://www.thehindu.com/news/national/article435656.ece|archive-date=22 March 2014|access-date=24 June 2010|work=The Hindu|language=en}}</ref> |- | २४ ऑगस्ट १९८४ | [[बोइंग ७३७]] (VT-EFK) | दिल्ली ते श्रीनगर (दुबईला नेले) | सात तरुण अपहरणकर्त्यांनी [[१९८४ इंडियन एरलाइन्स आयसी ४२१ अपहरण|इंडियन एरलाइन्सचे विमान आयसी ४२१]] चे अपहरण करून ते लाहोर, कराची आणि शेवटी दुबईला नेले. युएईच्या संरक्षण मंत्र्यांनी मध्यस्थी करून प्रवाशांची सुटका केली. पंजाबमधील फुटीरतावादी चळवळीशी हे अपहरण जोडलेले होते.<ref>{{cite web|date=1984-09-15|title=Longest hijack in Indian aviation history by Khalistan activists meets anti-climactic end|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19840915-longest-hijack-in-indian-aviation-history-by-khalistan-activists-meets-anti-climactic-end-803264-1984-09-15|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109062405/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19840915-longest-hijack-in-indian-aviation-history-by-khalistan-activists-meets-anti-climactic-end-803264-1984-09-15|archive-date=9 January 2022|access-date=9 August 2021|website=[[India Today]]|language=en}}</ref> |- | २९ सप्टेंबर १९८६ | [[एरबस ए३००]] (VT-ELV) | [[चेन्नई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | पक्षाची धडक बसल्यामुळे उड्डाण रद्द करण्यात आले, ज्यामुळे विमान धावपट्टीवरून पुढे गेले. विमानातील १९६ लोकांपैकी कोणीही जखमी झाले नाही, पण विमानाचे मोठे नुकसान झाले.<ref>{{cite web|title=ASN Accident Description|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19860929-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109062405/https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19860929-0|archive-date=9 January 2022|access-date=17 December 2016|publisher=Aviation Safety Network|language=en}}</ref> |- | १९ ऑक्टोबर १९८८ | [[बोइंग ७३७]] (VT-EAH) | [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अहमदाबाद विमानतळ]], गुजरात | [[इंडियन एरलाइन्स फ्लाइट ११३]] कमी दृश्यमानतेमुळे विमानतळापासून ५ मैल अंतरावर एका विजेच्या खांबाला धडकले. ६ कर्मचारी Civilians आणि १२७ प्रवाशांचा यात मृत्यू झाला, केवळ २ जण वाचले.<ref>{{cite web|title=ASN Aircraft accident Boeing 737-2A8 VT-EAH Ahmedabad Airport (AMD)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19881019-0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223074613/https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19881019-0|archive-date=23 February 2019|access-date=30 June 2019|website=aviation-safety.net|language=en}}</ref> |} ---- === १९९० चे दशक === {| class="wikitable sortable" |- ! दिनांक !! विमानाचा प्रकार आणि नोंदणी क्रमांक !! ठिकाण !! संक्षिप्त वर्णन |- | १४ फेब्रुवारी १९९० | [[एरबस ए३२० परिवार|एरबस ए३२०]] (VT-EPN) | [[एचएएल बेंगळुरू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एचएएल विमानतळ]], बेंगळुरू | [[इंडियन एरलाइन्स फ्लाइट ६०५]] लँडिंगच्या अंतिम टप्प्यात कोसळले. विमानातील ९२ लोकांचा मृत्यू झाला आणि ५४ जण वाचले.<ref>{{cite web|title=ASN Aircraft accident Airbus A320-231 VT-EPN Bangalore-Hindustan Airport (BLR)|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19900214-2&lang=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024012749/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19900214-2&lang=en|archive-date=24 October 2012|access-date=21 March 2018|website=aviation-safety.net|language=en}}</ref> |- | १६ ऑगस्ट १९९१ | [[बोइंग ७३७]] (VT-EFL) | [[इंफाळ विमानतळ|इंफाळ]], मणिपूर | [[इंडियन एरलाइन्स फ्लाइट २५७]] इंफाळ विमानतळाजवळ थंगजिंग टेकड्यांवर कोसळले. खराब हवामान आणि पायलटच्या चुकीमुळे विमानातील सर्व ६९ जणांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web|title=ASN Aircraft accident Boeing 737-2A8 Advanced VT-EFL Imphal Municipal Airport (IMF)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19910816-1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211106192139/https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19910816-1|archive-date=6 November 2021|access-date=30 June 2019|website=aviation-safety.net|language=en}}</ref> |- | २६ एप्रिल १९९३ | [[बोइंग ७३७]] (VT-ECQ) | औरंगाबाद, महाराष्ट्र | [[इंडियन एरलाइन्स फ्लाइट ४९१]] उड्डाण करताना धावपट्टीच्या शेवटी एका ट्रकला धडकले आणि नंतर विजेच्या तारांना धडकून कोसळले. ५५ लोकांचा मृत्यू झाला तर ६३ जण जखमी झाले. |- | १५ नोव्हेंबर १९९३ | [[एरबस ए३००]] (VT-EDV) | [[बेगमपेट विमानतळ|हैदराबाद]] ते चेन्नई (भात शेतात लँडिंग) | खराब हवामामुळे हैदराबादला लँडिंग न करता आल्याने विमान चेन्नईकडे वळवले, पण तांत्रिक बिघाडामुळे इंधन संपले. विमानाचे भात शेतात इमर्जन्सी लँडिंग करावे लागले. सर्व २६२ जण वाचले, ज्यात प्रसिद्ध तेलगू अभिनेते चिरंजीवी, बालकृष्ण आणि अल्लू रामलिंगय्या होते.<ref>{{cite web|url=http://www.greatandhra.com/viewnews.php?id=28964&cat=1&scat=4|title=Chiranjeevi 'Weeping With Fear'|website=greatandhra.com|archive-date=2017-07-31|language=en|access-date=2026-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731165849/http://www.greatandhra.com/viewnews.php?id=28964&cat=1&scat=4|url-status=bot: unknown}}</ref> |- | २४ डिसेंबर १९९९ | [[एरबस ए३००]] (VT-EDW) | काठमांडू ते दिल्ली (कंदाहारला नेले) | [[इंडियन एरलाइन्स फ्लाइट ८१४]] चे अपहरण करून ते कंदाहार, अफगाणिस्तान येथे नेण्यात आले. एका प्रवाशाची हत्या करण्यात आली. ३१ डिसेंबर रोजी दहशतवादी मुश्ताक अहमद जरगर, अहमद ओमर सईद शेख आणि मौलाना मसूद अझहर यांच्या बदल्यात ओलीस ठेवलेल्या प्रवाशांची सुटका करण्यात आली.<ref>{{cite web|date=2 April 2020|title=How duly to Deal with Travel Anxiety|url=https://www.wiki.meramaal.com/2020/04/02/how-to-deal-with-travel-anxiety/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109063916/https://wiki.meramaal.com/2020/04/02/how-to-deal-with-travel-anxiety/|archive-date=9 January 2022|access-date=24 April 2020|publisher=Meramaal|language=en}}</ref> |} देशांतर्गत विमान कंपनी असलेल्या इंडियन एरलाइन्सच्या विमानांचे १९७१ ते १९९९ दरम्यान एकूण १६ वेळा अपहरण झाले होते. == बाह्य दुवे == [https://web.archive.org/*/http://www.indianairlines.in/ इंडियन एरलाइन्स] {{भारतीय विमान सेवा}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:भारतातील सरकारी कंपन्या]] 2d8luq04l9otw0hvps6dyn2cpco6b91 0 39948 2689748 2528061 2026-06-18T05:54:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689748 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Jet Airways Logo.svg|right|350 px]] IATA:9W, ICAO:JAI, कॉलसाइन:JETAIRWAYS [[File:Jet Airways previous HQ.JPG|thumb|SM सेंटर, जुने मुख्यालय]] '''जेट एरवेझ''' ([[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]]: Jet Airways) ही [[भारत]]ातील दुसरी सर्वात मोठी प्रवासी वाहतूक करणारी विमान कंपनी आहे. <ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/News_by_Industry/JetLite_may_merge_with_Jet_Airways/articleshow/3400790.cms|प्रकाशक=इकॉनॉमिक टाइम्स.इंडियाटाइम्स.कॉम. |दिनांक=२०१०-०८-३०| author=२५ ऑगस्ट २००८, ०२.०८ AM IST, मिथुन रॉय, एत ब्यूरो |title='जेट लाईटचा या वर्षी जेट एरवेझमध्ये समावेश'|भाषा=इंग्लिश}}</ref> जेट एरवेझचे मुख्यालय [[मुंबई]] येथे आहे. भारतातील व जगभरातील एकूण ६८ शहरांमध्ये जेट एरवेझची विमानसेवा आहे. कंपनीच्या विमानांसाठी [[अबूधाबी]] हे मुख्य विश्रांतिस्थळ असून मुंबई, [[दिल्ली]], [[कलकत्ता]], [[चेन्नई]], [[बंगलोर]] ही दुय्यम विश्रांतिस्थळे आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://timesofindia.indiatimes.com/Jet_Airways_lays_off_850_flight_attendants/articleshow/3596360.cms|प्रकाशक=टाइम्स ऑफ इंडिया.इंडियाटाइम्स.कॉम. |दिनांक=२०१०-०८-३०.| author=मंजू व्ही, टीएनएन, १५ ऑक्टो २००८, |title='जेट एरवेझकडे ८५० वैमानिक तैनात'|भाषा=इंग्लिश}}</ref> बेल्जियम येथील [[ब्रसेल्स|ब्रुसेल्स]] विमानतळ हा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. भारतात विमानवाहतूक क्षेत्रात थेट परकीय गुंतवणूक (एफडीआय) आणणारी जेट एरवेझ ही पहिली कंपनी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी | url=http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5573924525633338446&SectionId=21SectionName=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5&NewsTitle=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9F-%E0%A4%8F%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A6%20%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%20%E0%A4%85%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B0%20%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA | title=जेट-एतिहाद कराराला अखेर अंतिम रूप | work=सकाळ | date=२१ नोव्हेंबर २०१३ | accessdate=२२ नोव्हेंबर २०१३ | author=पीटीआय | archive-date=2015-04-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150407090139/http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=5573924525633338446&SectionId=21SectionName=%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5&NewsTitle=%E0%A4%9C%E0%A5%87%E0%A4%9F-%E0%A4%8F%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A6%20%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%20%E0%A4%85%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B0%20%E0%A4%85%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%E0%A5%82%E0%A4%AA | url-status=dead }}</ref> ==इतिहास== १ एप्रिल १९९२ रोजी जेट एरवेझ ही कंपनी एर टॅक्सी ऑपरेटर म्हणून अस्तित्वात आली. ५ मे १९९३ रोजी भाड्याने घेतलेल्या ४ [[बोइंग ७३७]]-३०० विमानाच्या उड्डाणाने खऱ्या अर्थाने कंपनीची विमानवाहतूक सुरू झाली. ==आरंभ आणि वाढ== ;२०१०-सद्यःस्थिती : भारतामधील विमानवाहतूक क्षेत्रातील सर्वांत मोठया कंपनीचा उदयः प्रेस ट्रस्ट ऑफ इंडिया अहवालानुसार प्रवासी वाहतूक करण्याच्या क्षमतेमध्ये जेट एरवेझ (जेट + जेटलाईट) या कंपनीचा [[इ.स. २०१०]]च्या अखेरीसचा बाजारपेठेतील हिस्सा भारतामध्ये सर्वांत जास्त, २२.६ % इतका आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=796325|प्रकाशक=न्यूज.आऊटलुकइंडिया.कॉम.|दिनांक=२०१३-०६-२९|title='जेट एरवेझने २४ टक्के समभाग इथिॲड एरवेझला विकण्याची तयारी दाखविली'.|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2014-02-01|archive-date=2013-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517000942/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=796325|url-status=dead}}</ref> त्याखालोखाल [[किंगफिशर एरलाइन्स|किंगफिशरचा]] हिस्सा १९.९% इतका असून विमानसेवा देण्यामध्ये ती कंपनी दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. २४ एप्रिल २०१३ रोजी जेट एरवेझने २४% समभाग युनायटेड [[अरब]] अमिरातीच्या मालकीची असलेल्या एथिॲड विमानकंपनीला ३७९ मिलियन अमेरिकन डॉलरना विकण्याची तयारी दर्शविली होती.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.economist.com/blogs/gulliver/2013/01/etihads-indian-investment|प्रकाशक=द इकॉनॉमिक टाइम्स.|दिनांक=२२ जानेवारी २०१३. |title='एथिॲडने जेट एरवेझशी करार करण्याचे नक्की झाले'|भाषा=इंग्लिश}}</ref> परंतु याबाबतची अंतिम कार्यवाही अद्यापपर्यंत पूर्ण होऊ शकलेली नाही.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/transportation/airlines-/-aviation/spicejet-indigo-join-jet-airways-airfare-war-offer-discounts/articleshow/18573315.cms|प्रकाशक=टाइम्स इंटरनेट लिमिटेड. |दिनांक=१9 फेब्रुवारी २०१३.| title='जेट एरवेझमध्ये स्पाईसजेट, इंडिगो यांचा सहभाग, सवलतींचा मारा'| भाषा=इंग्लिश}}</ref> रुपयाचे अवमूल्यन झाल्यानंतर जेट एरवेझने कंपनीला नफा मिळविण्याच्या उद्देशाने संपूर्ण कंपनीचा लेखाजोगा घेऊन विमानाने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना तिकिटांमध्ये प्रथमच चार वेगवेगळ्या प्रकारच्या सवलती देऊ केलेल्या आहेत. ==जागतिक उलाढाल== मुंबईतील [[अंधेरी]] येथे असलेल्या सियोरा सेंटर या जेट एरवेझच्या मुख्यालयामधून विमान प्रवासाबाबतच्या जागतिक उलाढाली होत असतात.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.inooz.in/article/view/1190883/jet-airways-shares-soar-20-on-etihad-deal/042013 |प्रकाशक=द हिंदू. |दिनांक=२५ एप्रिल २०१३. |title='जेट एरवेझचा एथिॲड बरोबर करार' |भाषा=इंग्लिश |accessdate=2014-02-01 |archive-date=2014-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140602195312/http://www.inooz.in/article/view/1190883/jet-airways-shares-soar-20-on-etihad-deal/042013 |url-status=dead }}</ref> ==सहकंपन्या== ===जेटलाईट=== २० सप्टेंबर १९९१ पासून सहारा एरलाइन्सची जेटलाईट ही जेट एरवेझची सह-कंपनी म्हणून काम करते आहे. ३ डिसेंबर १९९३ रोजी २ बोइंग ७३७-२०० विमानाच्या उड्डाणाने जेटलाईटने विमानवाहतूक करण्यास सुरुवात केलेली आहे. ===जेटकनेक्ट=== जेट एरवेझची [[जेटकनेक्ट]], पूर्वीची जेट एरवेझ कनेक्ट ही सर्वांत कमी दर असलेली सह-कंपनी आहे. ८ मे २००९ रोजी या कंपनीने विमानवाहतुकीसाठी बोइंग ७३७ या विमानाचा वापर सुरूकेला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-jet-airways-inducts-five-atr-72-600-series-aircraft-314305 |प्रकाशक=एनडीटीव्ही कर्न्व्हजन्स लिमिटेड. |दिनांक=२१ जानेवारी २०१३.| title='जेट एरवेझच्या ताफ्यात पाच एटीआर-७२-६०० विमाने दाखल'| भाषा=इंग्लिश}}</ref> ===स्थानके=== जेटकनेक्ट ही कंपनी [[आशिया]], [[युरोप]] आणि उत्तर अमेरिका या देशांमध्ये ५२ स्थानिके आणि २१ आंतराराष्ट्रीय स्थानके अशा एकूण ७३ स्थानकांपर्यंत प्रवाशांना विमानसेवा उपलब्ध करून देते.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.travelbizmonitor.com/jet-airways-to-stop-new-delhimilan-flights-from-feb-1-2013-19067|प्रकाशक=सॅफरॉन मीडिया प्रा.लि.|दिनांक=१८ जानेवारी २०१३.|title='जेट एरवेझने १ फेब्रुवारी २०१३ पासून न्यू दिल्ली – मिलान वाहतूक बंद केली'.|भाषा=इंग्लिश|accessdate=2014-02-01|archive-date=2013-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523142954/http://www.travelbizmonitor.com/jet-airways-to-stop-new-delhimilan-flights-from-feb-1-2013-19067|url-status=dead}}</ref> बोईंग ७३७ ही विमाने जवळच्या ठिकाणी प्रवाशांना पोहोचविण्यासाठी, आणि एरबस ए३३०-२०० आणि बोइंग 777-३०० ई आर ही विमाने लांब पल्ल्याच्या प्रवासासाठी वापरली जातात. २००५ मध्ये, जेटकनेक्टची [[लंडन]], [[इंग्लंड]] सारख्या दूरच्या स्थानकांपर्यंत विमानसेवा सुरू झाली. ==करार== जून २०१३ रोजी जेट एरवेझने खालील विमानसेवा कंपन्यांशी सांकेतांक करार केलेला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/transportation/airlines-/-aviation/jet-airways-enters-into-code-share-agreements-with-air-france-klm/articleshow/20630345.cms |प्रकाशक=इकॉनॉमिक टाइम्स.इंडियाटाइम्स.कॉम.| लेखक=पीटीआय १७ जून २०१३, ०३.४७PM IST (१७ जून २०१३).|दिनांक=२९-६-२०१३| title='जेट एरवेझने काही विमान कंपन्यांबरोबर सांकेतांक करार केला'.| भाषा=इंग्लिश}}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://www.cleartrip.com/flight-booking/jet-airways-airlines.html| प्रकाशक=क्लियरट्रिप.कॉम.| दिनांक=| title=कनेक्टिविटी अँड फ्लीट इन्फर्मेशन| भाषा=इंग्लिश| accessdate=2014-02-01| archive-date=2014-01-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20140122231136/http://www.cleartrip.com/flight-booking/jet-airways-airlines.html| url-status=dead}}</ref> {| |- valign="top" | * एर कॅनडा * [[एर फ्रान्स]]<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://businesstoday.intoday.in/story/jet-airways-in-code-share-pact-with-air-france-klm/1/195906.html |प्रकाशक=बिझिनेसटुडे इनटुडे.इन| दिनांक=२९-६-२०१३ | title='जेट एरवेझने काही विमान कंपन्यांबरोबर सांकेतांक करार केला'.| भाषा=इंग्लिश}}</ref> * [[ऑल निपॉन एरवेझ]] * [[अलिटालिया]] * [[अमेरिकन एरलाइन्स]] * [[ब्रसेल्स एरलाइन्स|ब्रसेल्स एरलाइन्स]] * [[एतिहाद एरवेझ|एतिहाद एरवेझ]] * [[गरुडा इंडोनेशिया]]<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.indiainfoline.com/Markets/News/Jet-Airways-signs-code-share-agrement-with-Garuda-Indonesia/5820337908 |प्रकाशक=इंडियाइन्फोलाइन.कॉम| दिनांक=१९नोव्हेंबर २०१३.| title='जेट एरवेझने काही विमान कंपन्यांबरोबर सांकेतांक करार केला'.| भाषा=इंग्लिश}}</ref> * [[केन्या एरवेझ|केन्या एरवेझ]] * [[केएलएम]]<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/About+Us/Our+Fleet/ |author=PTI १7 Jun 20१3, 03.47PM IST |प्रकाशक=जेट एरवेझ. |दिनांक=१९ ऑगस्ट १९९६. |title='उड्डाणविषयक माहिती' |भाषा=इंग्लिश |accessdate=2014-02-01 |archive-date=2009-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417163124/http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/About+Us/Our+Fleet/ |url-status=dead }}</ref>| * [[मलेशिया एरलाइन्स|मलेशिया एरलाइन्स]] * [[साऊथ आफ्रिकन एरवेझ]]<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.dnaindia.com/money/1823180/report-jet-airways-enters-code-share-agreement-with-south-african-airways |प्रकाशक=डीएनएइंडिया.कॉम.| दिनांक=२९-६-२०१३| title='जेट एरवेझने काही विमान कंपन्यांबरोबर सांकेतांक करार केला' | भाषा=इंग्लिश}}</ref> * [[क्वांटास]] * [[युनायटेड एरलाइन्स]] |} ==उड्डाणे== <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse;text-align:center" |+ '''Jet Airways Fleet''' |- style="background:#082567;" ! rowspan="2" style="width:140px;" | <span style="color:#ffbf00;">विमान ! rowspan="2" style="width:60px;" | <span style="color:#ffbf00;">सेवा ! rowspan="2" style="width:40px;" | <span style="color:#ffbf00;">मागणी ! colspan="4" class="unsortable" | <span style="color:#ffbf00;">प्रवासी ! rowspan="2" style="width:200px;" |<span style="color:#ffbf00;">शेरा |- style="background:#082567;" ! style="width:25px;" | <abbr title="First"><span style="color:#ffbf00;">एफ</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Première"><span style="color:#ffbf00;">जे</abbr> ! style="width:25px;" | <abbr title="Economy"><span style="color:#ffbf00;">वाय</abbr> ! style="width:25px;" | <span style="color:#ffbf00;">एकूण |- |rowspan="2"|ए३३०-२०० एरबस |rowspan="2"|१० |rowspan="2"|&mdash; |- |० |३० |१९६ |२२६ | |- |ए३३०-३०० एरबस |४ |१ |० |३४ |२५९ |२९३ | |- |rowspan="2"|एटीआर ७२-५०० |rowspan="2"|१६ |rowspan="2"|&mdash; |० |० |६२ |६२ |rowspan="2" | |- |०||०||६८||६८ |- |एटीआर ७२-६०० |१ |३ |० |० |६८ |६८ |जेटकनेक्टसाठी वापरतात |- |[[बोइंग ७३७]]-७०० |७ |&mdash; |० |१६ |१०२ |११८ |जेटकनेक्टसाठी वापरतात |- |rowspan="2"|बोइंग ७३७-८०० |rowspan="2"|४८ |rowspan="2"|२२ |० |१६ |१३८ |१५४ |rowspan="2"|जेटकनेक्टसाठी ६ वापरतात |- |०||८||१६२||१७० |- |बोईंग ७३७-९०० |४ |&mdash; |० |२८ |१३८ |१६६ |जेटकनेक्टसाठी 2 वापरतात |- |बोइंग ७3७ एमएएक्स ८ |&mdash; |५०<ref>{{स्रोत बातमी| दुवा=http://photos.businessofcinema.com/photos/index.php?album=india-s-1st-disney-plane-unveiled| प्रकाशक=बिझनेसऑफसिनेमा.कॉम.| दिनांक=| title='भारतातील पहिला डिस्ने प्लॅन उदयाला आला'| भाषा=इंग्लिश}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |&mdash; |&mdash; |&mdash; |&mdash; |२०१७ मध्ये सेवा सुरू |- |rowspan="2"|बोइंग ७७७-३००ईआर |rowspan="2"|१० |rowspan="2"|&mdash; |८ |३0 |२७४ |३१२ |rowspan="2"| ३ तुर्की विमानसेवेला लीजवर |- |८||३0||३१२||३५0 |- |बोइंग ७८७-९ |&mdash; |१० |colspan="4" class="unsortable" |<abbr title="To Be Annunced">टीबीए</abbr> |२०१५ पासून पुरवठा सुरू |- !एकूण !१०० !८६ !colspan="4" class="unsortable" | ! |} </center> ==विमानाची रंगसंगती== फिकट निळा, करडा आणि सोनरी हे तीन रंग जेट एरच्या विमानावरील पृष्ठभागावर वापरलेले असून 'उडता सूर्य' हा या विमान कंपनीचा लोगो आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.jetairways.com/EN/IN/PressReleases/NewAirbusInduction.aspx |प्रकाशक=जेट एरवेझ. |दिनांक=२१ जानेवारी २०१३. |title='जेटएरवेझने दोन नवीन विमाने ए३३०-३०० सुरू करण्याचा निर्णय' |भाषा=इंग्लिश |accessdate=2014-02-01 |archive-date=2014-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605051512/http://www.jetairways.com/EN/IN/PressReleases/NewAirbusInduction.aspx |url-status=dead }}</ref> ==सेवा== सर्व विमानामध्ये पॅनासॉनिक ईएफएक्स आयएफई सारख्या सुविधा दिल्यामुळे चित्रपट, दूरचित्रवाणीवरील कार्यक्रम, संगीत, जगभरातील चॅनेलवरील सर्व कार्यक्रम यासारखी मनोरंजनाची साधने कोणत्याही वर्गाच्या प्रवाशांना विमानामध्ये बसल्या जागेवरून बघता येणे शक्य झाले आहे.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.jetairways.com/doc/JetAirways_FactSheet.pdf |प्रकाशक=जेट एरवेझ..| दिनांक=२०१२-११-१६.| title='जेटएरवजेची फॅक्ट शीट- ऑक्टोबर -२०१२' | भाषा=इंग्लिश}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [http://www.jetairways.com जेट एरवेझची अधिकृत वेबसाईट] {{विस्तार}} {{भारतीय विमान सेवा}} [[वर्ग:भारतीय विमानवाहतूक कंपन्या]] [[वर्ग:जेट एरवेझ|*]] qa4qwscdwgpd2660g9d80x97zfes7yh 0 40139 2689714 2566132 2026-06-17T23:51:52Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689714 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शहर | नाव = इरकुत्स्क | स्थानिक = Иркутск | चित्र = Irkutsk-Passagirsky.jpg | चित्र_वर्णन = इरकुत्स्क रेल्वे स्थानक | ध्वज = Flag of Irkutsk (Irkutsk oblast).svg | चिन्ह = Coat of Arms of Irkutsk.svg | नकाशा१ = रशिया | नकाशा = | pushpin_label_position = | देश = रशिया | राज्य = [[इरकुत्स्क ओब्लास्त]] | स्थापना = [[इ.स. १६६१]] | महापौर = | क्षेत्रफळ = २२७.३५ | उंची = | लोकसंख्या_वर्ष = २०१३ | लोकसंख्या = ६,०६,१३७ | घनता = २,१८५ | महानगर_लोकसंख्या = | वेळ = [[यूटीसी]] + ९:०० | वेब = [http://www1.irkutsk.ru/ अधिकृत संकेतस्थळ] |latd = 52 |latm = 18 |lats = 44 |latNS = N |longd = 104 |longm = 17 |longs = 45 |longEW = E }} '''इरकुत्स्क''' ({{lang-ru|Иркутск}}) हे [[रशिया]] देशाच्या [[इरकुत्स्क ओब्लास्त]]चे मुख्यालय व [[सायबेरिया]]मधील सर्वात मोठ्या शहरांपैकी एक आहे. आहे. इरकुत्स्क शहर पूर्व सायबेरियाच्या [[तैगा]] प्रदेशामध्ये [[येनिसे नदी|येनिसेची]] उपनदी [[अंगारा नदी|अंगारा]]च्या काठावर [[बैकाल सरोवर]]ापासून ७२ किमी अंतरावर वसले आहे. २०१० सालच्या गणनेनुसार इरकुत्स्कची लोकसंख्या ५.८८ लाख इतकी होती. [[मॉस्को]] ते [[व्लादिवोस्तॉक]] दरम्यान धावणाऱ्या [[सायबेरियन रेल्वे]]वरील इरकुत्स्क हे एक महत्त्वाचे [[रेल्वे स्थानक|स्थानक]] आहे. [[बॅंडी]] हा इरकुत्स्कमधील एक लोकप्रिय खेळ आहे. == बाह्य दुवे == * [http://www.admirkutsk.ru/ अधिकृत संकेतस्थळ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130823180255/http://www.admirkutsk.ru/ |date=2013-08-23 }} *{{wikivoyage|Irkutsk|इरकुत्स्क}} {{कॉमन्स|Irkutsk|इरकुत्स्क}} [[वर्ग:रशियामधील शहरे]] [[वर्ग:इरकुत्स्क ओब्लास्त]] [[वर्ग:इ.स. १६६१ मधील निर्मिती]] 3cbzlj5oexsktd32nazerdj0ddbzpfa 0 51345 2689770 2623299 2026-06-18T07:02:34Z Abhijitsathe 4193 2689770 wikitext text/x-wiki '''एटा लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[एटा]] शहरात स्थित असून येथील दोन [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[एटा जिल्हा|एटा जिल्ह्यात]] तर उर्वरित तीन [[कासगंज जिल्हा]]मध्ये आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ सुलतानपूरमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | कासगंज | rowspan=3 | [[कासगंज जिल्हा|कासगंज]] |- |२ | अमनपूर |- |३ | पतियाली |- |४ | एटा | rowspan=2 | [[एटा जिल्हा|एटा]] |- |५ | मडहारा |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] |[[सहावी लोकसभा|सहावी]] | [[महादीपक सिंह शाक्य]] | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- |[[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] |[[सातवी लोकसभा|सातवी]] | मुशीर अहमद खान | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस (आय)]] |- |[[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] |[[आठवी लोकसभा|आठवी]] | मोहम्मद महफूझ अली | bgcolor=#66FF66| | [[लोकदल]] |- |[[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] |[[नववी लोकसभा|नववी]] | rowspan=4 | [[महादीपक सिंह शाक्य]] | rowspan=4 bgcolor=#F4C430| | rowspan=4 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] |[[दहावी लोकसभा|दहावी]] |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | rowspan=2 | [[देवेंद्र सिंह यादव]] | rowspan=2 bgcolor=#FF3300| | rowspan=2 | [[समाजवादी पक्ष]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[कल्याण सिंह]] | bgcolor=#B2B2B2| | [[अपक्ष]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | rowspan=2 | [[राजवीर सिंह]] | rowspan=2 bgcolor=#F4C430| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[देवेश शाक्य]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:एटा जिल्हा]] [[वर्ग:कासगंज जिल्हा]] 6zafxvhrlia3r110mq9160cosjhg38i 0 51622 2689703 1224289 2026-06-17T20:02:40Z अभय नातू 206 /* List of NOCs by recognition date */ 2689703 wikitext text/x-wiki {{expand}} == मान्यता दिनांकानुसार राष्ट्रीय ऑलिम्पिक समित्या == आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने १८९४ मधील आपल्या स्थापनेपासून मान्यता दिलेल्या राष्ट्रीय ऑलिम्पिक समित्यांची कालानुक्रमिक सूची खालील कोष्टकात दिली आहे. या कोष्टकात मराठी विकिपीडियाच्या रचनेनुसार आवश्यक असलेले अतिरिक्त रकाने (स्तंभ) जोडले आहेत. {| class="wikitable sortable" |- ! मान्यता वर्ष ! देश / राष्ट्रीय ऑलिम्पिक समिती ! ऑलिम्पिक सहभाग संख्या ! सुवर्ण पदक ! रौप्य पदक ! कांस्य पदक ! एकूण पदक संख्या |- | १८९४ || {{deshen2mr|France}} || || || || || |- | १८९४ || {{deshen2mr|United States}} || || || || || |- | १८९५ || {{deshen2mr|Australia}} || || || || || |- | १८९५ || {{deshen2mr|Germany}} || || || || || |- | १८९५ || {{deshen2mr|Greece}} || || || || || |- | १८९५ || {{deshen2mr|Hungary}} || || || || || |- | १९०० || {{deshen2mr|Norway}} || || || || || |- | १९०५ || {{deshen2mr|Denmark}} || || || || || |- | १९०५ || {{deshen2mr|United Kingdom}} (आयओसी द्वारे ग्रेट ब्रिटन नाव) || || || || || |- | १९०६ || {{deshen2mr|Belgium}} || || || || || |- | १९०७ || {{deshen2mr|Canada}} || || || || || |- | १९०७ || {{deshen2mr|Finland}} || || || || || |- | १९०९ || {{deshen2mr|Portugal}} || || || || || |- | १९१० || {{deshen2mr|Egypt}} || || || || || |- | १९१० || {{deshen2mr|Serbia}} || || || || || |- | १९११ || {{deshen2mr|Turkey}} || || || || || |- | १९१२ || {{deshen2mr|Austria}} || || || || || |- | १९१२ || {{deshen2mr|Japan}} || || || || || |- | १९१२ || {{deshen2mr|Luxembourg}} || || || || || |- | १९१२ || {{deshen2mr|Netherlands}} || || || || || |- | १९१२ || {{deshen2mr|Spain}} || || || || || |- | १९१२ || {{deshen2mr|Switzerland}} || || || || || |- | १९१३ || {{deshen2mr|Sweden}} || || || || || |- | १९१४ || {{deshen2mr|Romania}} || || || || || |- | १९१५ || {{deshen2mr|Italy}} || || || || || |- | १९१९ || {{deshen2mr|New Zealand}} || || || || || |- | १९१९ || {{deshen2mr|Poland}} || || || || || |- | १९२२ || {{deshen2mr|Ireland}} || || || || || |- | १९२३ || {{deshen2mr|Argentina}} || || || || || |- | १९२३ || {{deshen2mr|Mexico}} || || || || || |- | १९२३ || {{deshen2mr|Uruguay}} || || || || || |- | १९२४ || {{deshen2mr|Bulgaria}} || || || || || |- | १९२४ || {{deshen2mr|Haiti}} || || || || || |- | १९२७ || {{deshen2mr|India}} || || || || || |- | १९२९ || {{deshen2mr|Philippines}} || || || || || |- | १९३४ || {{deshen2mr|Chile}} || || || || || |- | १९३५ || {{deshen2mr|Brazil}} || || || || || |- | १९३५ || {{deshen2mr|Iceland}} || || || || || |- | १९३५ || {{deshen2mr|Liechtenstein}} || || || || || |- | १९३५ || {{deshen2mr|Venezuela}} || || || || || |- | १९३६ || {{deshen2mr|Afghanistan}} || || || || || |- | १९३६ || {{deshen2mr|Bermuda}} || || || || || |- | १९३६ || {{deshen2mr|Bolivia}} || || || || || |- | १९३६ || {{deshen2mr|Jamaica}} || || || || || |- | १९३६ || {{deshen2mr|Malta}} || || || || || |- | १९३६ || {{deshen2mr|Peru}} || || || || || |- | १९३७ || {{deshen2mr|Sri Lanka}} (तेव्हाचे सिलोन) || || || || || |- | १९४७ || {{deshen2mr|Guatemala}} || || || || || |- | १९४७ || {{deshen2mr|Iran}} || || || || || |- | १९४७ || {{deshen2mr|Myanmar}} (तेव्हाचे बर्मा) || || || || || |- | १९४७ || {{deshen2mr|Panama}} || || || || || |- | १९४७ || {{deshen2mr|South Korea}} (आयओसी द्वारे कोरिया नाव) || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Colombia}} || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Guyana}} (तेव्हाचे ब्रिटिश गयाना) || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Iraq}} || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Lebanon}} || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Pakistan}} || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Puerto Rico}} || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Singapore}} || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Syria}} || || || || || |- | १९४८ || {{deshen2mr|Trinidad and Tobago}} || || || || || |- | १९५० || {{deshen2mr|Netherlands Antilles}} || || || || || |- | १९५० || {{deshen2mr|Thailand}} || || || || || |- | १९५१ || {{deshen2mr|Hong Kong}} || || || || || |- | १९५१ || {{deshen2mr|Nigeria}} || || || || || |- | १९५२ || {{deshen2mr|Bahamas}} || || || || || |- | १९५२ || {{deshen2mr|Ghana}} (तेव्हाचे गोल्ड कोस्ट) || || || || || |- | १९५२ || {{deshen2mr|Indonesia}} || || || || || |- | १९५२ || {{deshen2mr|Israel}} || || || || || |- | १९५३ || {{deshen2mr|Monaco}} || || || || || |- | १९५४ || {{deshen2mr|Costa Rica}} || || || || || |- | १९५४ || {{deshen2mr|Cuba}} || || || || || |- | १९५४ || {{deshen2mr|Ethiopia}} || || || || || |- | १९५४ || {{deshen2mr|Malaysia}} (तेव्हाचे मलाया) || || || || || |- | १९५५ || {{deshen2mr|Barbados}} || || || || || |- | १९५५ || {{deshen2mr|Fiji}} || || || || || |- | १९५५ || {{deshen2mr|Kenya}} || || || || || |- | १९५५ || {{deshen2mr|Liberia}} || || || || || |- | १९५६ || {{deshen2mr|Honduras}} || || || || || |- | १९५६ || {{deshen2mr|Uganda}} || || || || || |- | १९५७ || {{deshen2mr|North Korea}} || || || || || |- | १९५७ || {{deshen2mr|Tunisia}} || || || || || |- | १९५९ || {{deshen2mr|Albania}} || || || || || |- | १९५९ || {{deshen2mr|Ecuador}} || || || || || |- | १९५९ || {{deshen2mr|Morocco}} || || || || || |- | १९५९ || {{deshen2mr|Nicaragua}} || || || || || |- | १९५९ || {{deshen2mr|San Marino}} || || || || || |- | १९५९ || {{deshen2mr|Sudan}} || || || || || |- | १९५९ || {{deshen2mr|Suriname}} || || || || || |- | १९६० || {{deshen2mr|Chinese Taipei}} (तेव्हाचे रिपब्लिक ऑफ चायना) || || || || || |- | १९६२ || {{deshen2mr|Benin}} (तेव्हाचे डाहोमी) || || || || || |- | १९६२ || {{deshen2mr|Dominican Republic}} || || || || || |- | १९६२ || {{deshen2mr|El Salvador}} || || || || || |- | १९६२ || {{deshen2mr|Mongolia}} || || || || || |- | १९६३ || {{deshen2mr|Cameroon}} || || || || || |- | १९६३ || {{deshen2mr|Côte d'Ivoire}} (तेव्हाचे आयव्हरी कोस्ट) || || || || || |- | १९६३ || {{deshen2mr|Jordan}} || || || || || |- | १९६३ || {{deshen2mr|Libya}} || || || || || |- | १९६३ || {{deshen2mr|Mali}} || || || || || |- | १९६३ || {{deshen2mr|Nepal}} || || || || || |- | १९६३ || {{deshen2mr|Senegal}} || || || || || |- | १९६४ || {{deshen2mr|Algeria}} || || || || || |- | १९६४ || {{deshen2mr|Chad}} || || || || || |- | १९६४ || {{deshen2mr|Madagascar}} || || || || || |- | १९६४ || {{deshen2mr|Niger}} || || || || || |- | १९६४ || {{deshen2mr|Republic of the Congo|Congo}} || || || || || |- | १९६४ || {{deshen2mr|Sierra Leone}} || || || || || |- | १९६४ || {{deshen2mr|Zambia}} || || || || || |- | १९६५ || {{deshen2mr|Central African Republic}} || || || || || |- | १९६५ || {{deshen2mr|Guinea}} || || || || || |- | १९६५ || {{deshen2mr|Saudi Arabia}} || || || || || |- | १९६५ || {{deshen2mr|Togo}} || || || || || |- | १९६६ || {{deshen2mr|Kuwait}} || || || || || |- | १९६७ || {{deshen2mr|Belize}} (तेव्हाचे ब्रिटिश होंडुरास) || || || || || |- | १९६७ || {{deshen2mr|United States Virgin Islands|Virgin Islands}} || || || || || |- | १९६८ || {{deshen2mr|Democratic Republic of the Congo}} || || || || || |- | १९६८ || {{deshen2mr|Gabon}} || || || || || |- | १९६८ || {{deshen2mr|Malawi}} || || || || || |- | १९६८ || {{deshen2mr|Tanzania}} || || || || || |- | १९७० || {{deshen2mr|Paraguay}} || || || || || |- | १९७२ || {{deshen2mr|Burkina Faso}} (तेव्हाचे अप्पर व्होल्टा) || || || || || |- | १९७२ || {{deshen2mr|Lesotho}} || || || || || |- | १९७२ || {{deshen2mr|Mauritius}} || || || || || |- | १९७२ || {{deshen2mr|Somalia}} || || || || || |- | १९७२ || {{deshen2mr|Swaziland}} || || || || || |- | १९७४ || {{deshen2mr|Papua New Guinea}} || || || || || |- | १९७५ || {{deshen2mr|Andorra}} || || || || || |- | १९७६ || {{deshen2mr|Antigua and Barbuda}} || || || || || |- | १९७६ || {{deshen2mr|Cayman Islands}} || || || || || |- | १९७६ || {{deshen2mr|Gambia}} || || || || || |- | १९७८ || {{deshen2mr|Cyprus}} || || || || || |- | १९७९ || {{deshen2mr|Bahrain}} || || || || || |- | १९७९ || {{deshen2mr|Laos}} || || || || || |- | १९७९ || {{deshen2mr|Mauritania}} || || || || || |- | १९७९ || {{deshen2mr|Mozambique}} || || || || || |- | १९७९ || {{deshen2mr|People's Republic of China}} || || || || || |- | १९७९ || {{deshen2mr|Seychelles}} || || || || || |- | १९७९ || {{deshen2mr|Vietnam}} || || || || || |- | १९८० || {{deshen2mr|Angola}} || || || || || |- | १९८० || {{deshen2mr|Bangladesh}} || || || || || |- | १९८० || {{deshen2mr|Botswana}} || || || || || |- | १९८० || {{deshen2mr|Qatar}} || || || || || |- | १९८० || {{deshen2mr|United Arab Emirates}} || || || || || |- | १९८० || {{deshen2mr|Zimbabwe}} || || || || || |- | १९८१ || {{deshen2mr|Yemen}} || || || || || |- | १९८२ || {{deshen2mr|British Virgin Islands}} || || || || || |- | १९८२ || {{deshen2mr|Oman}} || || || || || |- | १९८३ || {{deshen2mr|Bhutan}} || || || || || |- | १९८३ || {{deshen2mr|Samoa}} (तेव्हाचे वेस्टर्न सामोआ) || || || || || |- | १९८३ || {{deshen2mr|Solomon Islands}} || || || || || |- | १९८४ || {{deshen2mr|Brunei}} || || || || || |- | १९८४ || {{deshen2mr|Djibouti}} || || || || || |- | १९८४ || {{deshen2mr|Equatorial Guinea}} || || || || || |- | १९८४ || {{deshen2mr|Grenada}} || || || || || |- | १९८४ || {{deshen2mr|Rwanda}} || || || || || |- | १९८४ || {{deshen2mr|Tonga}} || || || || || |- | १९८५ || {{deshen2mr|Maldives}} || || || || || |- | १९८६ || {{deshen2mr|Aruba}} || || || || || |- | १९८६ || {{deshen2mr|Cook Islands}} || || || || || |- | १९८६ || {{deshen2mr|Guam}} || || || || || |- | १९८७ || {{deshen2mr|American Samoa}} || || || || || |- | १९८७ || {{deshen2mr|Saint Vincent and the Grenadines}} || || || || || |- | १९८७ || {{deshen2mr|Vanuatu}} || || || || || |- | १९९१ || {{deshen2mr|Estonia}} || || || || || |- | १९९१ || {{deshen2mr|Latvia}} || || || || || |- | १९९१ || {{deshen2mr|Lithuania}} || || || || || |- | १९९१ || {{deshen2mr|Namibia}} || || || || || |- | १९९१ || {{deshen2mr|South Africa}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Armenia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Azerbaijan}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Belarus}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Bosnia and Herzegovina}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Burundi}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Cape Verde}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Comoros}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Croatia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Czech Republic}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Dominica}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Georgia (country)|Georgia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Kazakhstan}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Kyrgyzstan}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Moldova}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Republic of Macedonia|FYR Macedonia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Russia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Saint Kitts and Nevis}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Saint Lucia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|São Tomé and Príncipe}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Slovakia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Slovenia}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Tajikistan}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Turkmenistan}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Ukraine}} || || || || || |- | १९९३ || {{deshen2mr|Uzbekistan}} || || || || || |- | १९९४ || {{deshen2mr|Cambodia}} || || || || || |- | १९९४ || {{deshen2mr|Nauru}} || || || || || |- | १९९५ || {{deshen2mr|Guinea-Bissau}} || || || || || |- | १९९५ || {{deshen2mr|Palestinian territories|Palestine}} || || || || || |- | १९९७ || {{deshen2mr|Federated States of Micronesia|Micronesia}} || || || || || |- | १९९९ || {{deshen2mr|Eritrea}} || || || || || |- | १९९९ || {{deshen2mr|Palau}} || || || || || |- | २००३ || {{deshen2mr|Kiribati}} || || || || || |- | २००३ || {{deshen2mr|Timor-Leste}} || || || || || |- | २००६ || {{deshen2mr|Marshall Islands}} || || || || || |- | २००७ || {{deshen2mr|Montenegro}} || || || || || |- | २००७ || {{deshen2mr|Tuvalu}} || || || || || |} c9nmki5lzo8kldkjwh3gnfo2i6i0398 2689704 2689703 2026-06-17T20:04:14Z अभय नातू 206 /* मान्यता दिनांकानुसार राष्ट्रीय ऑलिम्पिक समित्या */ 2689704 wikitext text/x-wiki {{expand}} == मान्यता दिनांकानुसार राष्ट्रीय ऑलिम्पिक समित्यांची सूची == आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने १८९४ मधील आपल्या स्थापनेपासून मान्यता दिलेल्या राष्ट्रीय ऑलिम्पिक समित्यांची कालानुक्रमिक सूची खालील कोष्टकात दिली आहे. या कोष्टकात ऑलिम्पिक सहभाग संख्या, सुवर्ण, रौप्य, कांस्य आणि एकूण पदक संख्या समाविष्ट केली आहे (सर्वकालीन पदक संख्या उन्हाळी आणि हिवाळी ऑलिम्पिक दोन्ही एकत्रित करून २०२४ पॅरिस ऑलिम्पिक अखेरपर्यंतची आहे). {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! मान्यता वर्ष ! style="text-align:left;" | देश / राष्ट्रीय ऑलिम्पिक समिती ! सहभाग संख्या ! style="background:gold; width:4em;" | सुवर्ण ! style="background:silver; width:4em;" | रौप्य ! style="background:#cc9966; width:4em;" | कांस्य ! style="width:4em;" | एकूण |- | १८९४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|France}} || ४३ || २३९ || २६१ || २९७ || ७९७ |- | १८९४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|United States}} || ५२ || ११७४ || ९७३ || ८५१ || २९९८ |- | १८९५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Australia}} || ५२ || १८१ || १८० || २२३ || ५८४ |- | १८९५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Germany}} || ४७ || ३१२ || ३७४ || ३९६ || १०८२ |- | १८९५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Greece}} || ४४ || ३६ || ४६ || ४७ || १२९ |- | १८९५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Hungary}} || ४१ || १८७ || १५७ || १८४ || ५२८ |- | १९०० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Norway}} || ५१ || १६४ || १५५ || १४४ || ४६३ |- | १९०५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Denmark}} || ४१ || ५० || ८१ || ८४ || २१५ |- | १९०५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|United Kingdom}} (ग्रेट ब्रिटन) || ५४ || २९८ || ३४० || ३४३ || ९८१ |- | १९०६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Belgium}} || ४४ || ४६ || ५७ || ७४ || १७७ |- | १९०७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Canada}} || ४९ || १५० || १८५ || २१५ || ५५० |- | १९०७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Finland}} || ४८ || १४४ || १५० || १८२ || ४७६ |- | १९०९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Portugal}} || २९ || ६ || ११ || १५ || ३२ |- | १९१० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Egypt}} || २४ || ९ || १२ || २२ || ४३ |- | १९१० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Serbia}} || ८ || ६ || ७ || ११ || २४ |- | १९११ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Turkey}} || २४ || ४१ || २९ || ४१ || १११ |- | १९१२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Austria}} || ५१ || ९१ || १२४ || १३४ || ३४९ |- | १९१२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Japan}} || ४६ || १९८ || १८१ || २१५ || ५९४ |- | १९१२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Luxembourg}} || ३४ || ४ || ४ || ० || ८ |- | १९१२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Netherlands}} || ४६ || १५३ || १५३ || १६७ || ४७३ |- | १९१२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Spain}} || ३७ || ५३ || ७६ || ६० || १८९ |- | १९१२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Switzerland}} || ५३ || ११६ || १२७ || १३६ || ३७९ |- | १९१३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Sweden}} || ५१ || २१३ || २३१ || २४६ || ६९० |- | १९१४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Romania}} || ४५ || ९३ || १०१ || १२३ || ३१७ |- | १९१५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Italy}} || ५१ || २७१ || २५४ || २८१ || ८०६ |- | १९१९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|New Zealand}} || ४२ || ६३ || ४३ || ५४ || १६० |- | १९१९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Poland}} || ४६ || ७९ || पसंद || १४८ || ३३८ |- | १९२२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Ireland}} || २५ || १५ || १० || १७ || ४२ |- | १९२३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Argentina}} || २७ || २२ || २७ || ३१ || ८० |- | १९२३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Mexico}} || २५ || १३ || २७ || ३७ || ७७ |- | १९२३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Uruguay}} || २३ || २ || २ || ६ || १० |- | १९२४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bulgaria}} || ४४ || ५७ || ८९ || १०१ || २४७ |- | १९२४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Haiti}} || १७ || ० || १ || १ || २ |- | १९२७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|India}} || २६ || १० || १० || २१ || ४१ |- | १९२९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Philippines}} || २४ || ३ || ५ || १० || १८ |- | १९३४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Chile}} || ४१ || ३ || ७ || ४ || १४ |- | १९३५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Brazil}} || ३३ || ४० || ४९ || ८१ || १७० |- | १९३५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Iceland}} || ३७ || ० || २ || २ || ४ |- | १९३५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Liechtenstein}} || ३७ || २ || २ || ६ || १० |- | १९३५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Venezuela}} || २० || ३ || ७ || ११ || २१ |- | १९३६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Afghanistan}} || १६ || ० || ० || २ || २ |- | १९३६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bermuda}} || २८ || १ || ० || १ || २ |- | १९३६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bolivia}} || २३ || ० || ० || ० || ० |- | १९३६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Jamaica}} || १९ || २७ || ३९ || २८ || ९४ |- | १९३६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Malta}} || २१ || ० || ० || ० || ० |- | १९३६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Peru}} || २१ || १ || ३ || १ || ५ |- | १९३७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Sri Lanka}} (तेव्हाचे सिलोन) || १९ || ० || २ || ० || २ |- | १९४७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Guatemala}} || १७ || ० || १ || १ || २ |- | १९४७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Iran}} || २४ || २७ || २९ || ३२ || ८८ |- | १९४७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Myanmar}} (तेव्हाचे बर्मा) || १९ || ० || ० || ० || ० |- | १९४७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Panama}} || १९ || १ || १ || २ || ४ |- | १९४७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|South Korea}} (आयओसी द्वारे कोरिया नाव) || ४० || १३१ || १३४ || १३१ || ३९६ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Colombia}} || २३ || ५ || १६ || १६ || ३७ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Guyana}} (तेव्हाचे ब्रिटिश गयाना) || १९ || ० || ० || १ || १ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Iraq}} || १६ || ० || ० || १ || १ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Lebanon}} || ३६ || ० || २ || २ || ४ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Pakistan}} || २४ || ४ || ३ || ४ || ११ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Puerto Rico}} || २१ || २ || २ || ८ || १२ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Singapore}} || १९ || १ || २ || २ || ५ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Syria}} || १५ || १ || १ || २ || ४ |- | १९४८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Trinidad and Tobago}} || १९ || ३ || ५ || ११ || १९ |- | १९५० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Netherlands Antilles}} || १६ || ० || १ || ० || १ |- | १९५० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Thailand}} || २० || ११ || ११ || १९ || ४१ |- | १९५१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Hong Kong}} || २४ || ४ || ३ || ६ || १३ |- | १९५१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Nigeria}} || १८ || ३ || ११ || १३ || २७ |- | १९५२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bahamas}} || १८ || ८ || २ || ६ || १६ |- | १९५२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Ghana}} (तेव्हाचे गोल्ड कोस्ट) || १६ || ० || १ || ४ || ५ |- | १९५२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Indonesia}} || १७ || १० || १४ || १४ || ३८ |- | १९५२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Israel}} || २० || ४ || ६ || १० || २० |- | १९५३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Monaco}} || ३३ || ० || ० || ० || ० |- | १९५४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Costa Rica}} || २३ || १ || १ || २ || ४ |- | १९५४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Cuba}} || २२ || ८६ || ९० || ९६ || २७२ |- | १९५४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Ethiopia}} || १५ || २३ || १५ || २३ || ६१ |- | १९५४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Malaysia}} (तेव्हाचे मलाया) || १५ || ० || ८ || ७ || १५ |- | १९५५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Barbados}} || १४ || ० || ० || १ || १ |- | १९५५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Fiji}} || १८ || २ || १ || १ || ४ |- | १९५५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Kenya}} || १६ || ३९ || ४४ || ४१ || १२४ |- | १९५५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Liberia}} || १४ || ० || ० || ० || ० |- | १९५६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Honduras}} || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९५६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Uganda}} || १७ || २ || ५ || ४ || ११ |- | १९५७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|North Korea}} || १८ || १६ || २३ || २३ || ६२ |- | १९५७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Tunisia}} || १६ || ६ || ४ || ८ || १८ |- | १९५९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Albania}} || १५ || ० || ० || २ || २ |- | १९५९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Ecuador}} || १८ || ४ || ४ || २ || १० |- | १९५९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Morocco}} || १६ || ८ || ५ || १३ || २६ |- | १९५९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Nicaragua}} || १४ || ० || ० || ० || ० |- | १९५९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|San Marino}} || २४ || ० || १ || २ || ३ |- | १९५९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Sudan}} || १३ || ० || १ || ० || १ |- | १९५९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Suriname}} || १४ || १ || ० || १ || २ |- | १९६० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Chinese Taipei}} || ३२ || ९ || ११ || २४ || ४४ |- | १९६२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Benin}} (तेव्हाचे डाहोमी) || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९६२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Dominican Republic}} || १६ || ४ || ५ || ६ || १५ |- | १९६२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|El Salvador}} || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९६२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Mongolia}} || २५ || २ || १२ || १७ || ३१ |- | १९६३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Cameroon}} || १८ || ५ || १ || २ || ८ |- | १९६३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Côte d'Ivoire}} (तेव्हाचे आयव्हरी कोस्ट) || १५ || १ || १ || ३ || ५ |- | १९६३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Jordan}} || १२ || १ || २ || १ || ४ |- | १९६३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Libya}} || १२ || ० || ० || ० || ० |- | १९६३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Mali}} || १५ || ० || ० || ० || ० |- | १९६३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Nepal}} || १५ || ० || ० || ० || ० |- | १९६३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Senegal}} || १६ || ० || १ || ० || १ |- | १९६४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Algeria}} || १५ || ७ || ४ || ९ || २० |- | १९६४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Chad}} || १४ || ० || ० || ० || ० |- | १९६४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Madagascar}} || १५ || ० || ० || ० || ० |- | १९६४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Niger}} || १३ || ० || १ || १ || २ |- | १९६४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Republic of the Congo|Congo}} || १४ || ० || ० || ० || ० |- | १९६४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Sierra Leone}} || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९६४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Zambia}} || १५ || ० || १ || २ || ३ |- | १९६५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Central African Republic}} || १२ || ० || ० || ० || ० |- | १९६५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Guinea}} || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९६५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Saudi Arabia}} || १३ || ० || २ || २ || ४ |- | १९६५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Togo}} || १२ || ० || ० || १ || १ |- | १९६६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Kuwait}} || १४ || ० || ० || ३ || ३ |- | १९६७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Belize}} (तेव्हाचे ब्रिटिश होंडुरास) || १४ || ० || ० || ० || ० |- | १९६७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|United States Virgin Islands}} || २० || ० || १ || ० || १ |- | १९६८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Democratic Republic of the Congo}} || १२ || ० || ० || ० || ० |- | १९६८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Gabon}} || १२ || ० || १ || ० || १ |- | १९६८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Malawi}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९६८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Tanzania}} || १४ || ० || २ || ० || २ |- | १९७० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Paraguay}} || १४ || ० || १ || ० || १ |- | १९७२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Burkina Faso}} (तेव्हाचे अप्पर व्होल्टा) || ११ || ० || ० || १ || १ |- | १९७२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Lesotho}} || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९७२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Mauritius}} || ११ || ० || ० || १ || १ |- | १९७२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Somalia}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९७२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Swaziland}} || १२ || ० || ० || ० || ० |- | १९७४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Papua New Guinea}} || १२ || ० || ० || ० || ० |- | १९७५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Andorra}} || २५ || ० || ० || ० || ० |- | १९७६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Antigua and Barbuda}} || १२ || ० || ० || ० || ० |- | १९७६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Cayman Islands}} || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९७६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Gambia}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९७८ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Cyprus}} || २३ || ० || २ || ० || २ |- | १९७९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bahrain}} || ११ || ४ || ३ || १ || ८ |- | १९७९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Laos}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९७९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Mauritania}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९७९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Mozambique}} || १२ || १ || ० || १ || २ |- | १९७९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|People's Republic of China}} || २४ || ३२५ || २५८ || २१८ || ८०१ |- | १९७९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Seychelles}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९७९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Vietnam}} || ११ || १ || ३ || १ || ५ |- | १९८० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Angola}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९८० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bangladesh}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Botswana}} || १२ || १ || २ || १ || ४ |- | १९८० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Qatar}} || ११ || २ || २ || ५ || ९ |- | १९८० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|United Arab Emirates}} || ११ || १ || ० || १ || २ |- | १९८० || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Zimbabwe}} || १२ || ३ || ४ || १ || ८ |- | १९८१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Yemen}} || ९ || ० || ० || ० || ० |- | १९८२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|British Virgin Islands}} || १३ || ० || ० || ० || ० |- | १९८२ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Oman}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bhutan}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Samoa}} (तेव्हाचे वेस्टर्न सामोआ) || ११ || ० || १ || ० || १ |- | १९८३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Solomon Islands}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Brunei}} || ७ || ० || ० || ० || ० |- | १९८४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Djibouti}} || १० || ० || ० || १ || १ |- | १९८४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Equatorial Guinea}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Grenada}} || ११ || १ || १ || ३ || ५ |- | १९८४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Rwanda}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Tonga}} || १२ || ० || १ || ० || १ |- | १९८५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Maldives}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९८६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Aruba}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९८६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Cook Islands}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९८६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Guam}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|American Samoa}} || ११ || ० || ० || ० || ० |- | १९८७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Saint Vincent and the Grenadines}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९८७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Vanuatu}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९९१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Estonia}} || २४ || १४ || ११ || १७ || ४२ |- | १९९१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Latvia}} || २४ || ४ || १४ || १४ || ३२ |- | १९९१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Lithuania}} || २१ || ६ || ७ || १४ || २७ |- | १९९१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Namibia}} || ९ || ० || ५ || ० || ५ |- | १९९१ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|South Africa}} || २८ || २८ || ३६ || ३१ || ९५ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Armenia}} || १६ || ८ || १२ || १२ || ३२ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Azerbaijan}} || १५ || ९ || १६ || ३१ || ५६ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Belarus}} || १४ || २० || ३२ || ३४ || ८६ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Bosnia and Herzegovina}} || १६ || ० || ० || ० || ० |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Burundi}} || ८ || १ || १ || ० || २ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Cape Verde}} || ८ || ० || ० || १ || १ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Comoros}} || ८ || ० || ० || ० || ० |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Croatia}} || १७ || १८ || २१ || १४ || ५३ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Czech Republic}} || १६ || २९ || ३३ || ३९ || १०१ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Dominica}} || ८ || १ || ० || ० || १ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Georgia (country)|Georgia}} || १६ || १३ || १५ || १८ || ४६ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Kazakhstan}} || १६ || १५ || २५ || ३८ || ७८ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Kyrgyzstan}} || १६ || ० || ५ || ८ || १३ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Moldova}} || १६ || ० || ३ || ७ || १० |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|North Macedonia}} || १५ || ० || १ || १ || २ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Russia}} || १२ || १९४ || १६३ || १८७ || ५४४ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Saint Kitts and Nevis}} || ८ || ० || ० || ० || ० |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Saint Lucia}} || ८ || १ || १ || ० || २ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|São Tomé and Príncipe}} || ८ || ० || ० || ० || ० |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Slovakia}} || १६ || १० || १६ || ९ || ३५ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Slovenia}} || १७ || १२ || १७ || २५ || ५४ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Tajikistan}} || १० || १ || १ || ५ || ७ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Turkmenistan}} || ८ || ० || १ || ० || १ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Ukraine}} || १६ || ३८ || ३७ || ५२ || १२७ |- | १९९३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Uzbekistan}} || १६ || १८ || ८ || २३ || ४९ |- | १९९४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Cambodia}} || १० || ० || ० || ० || ० |- | १९९४ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Nauru}} || ८ || ० || ० || ० || ० |- | १९९५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Guinea-Bissau}} || ८ || ० || ० || ० || ० |- | १९९५ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Palestinian territories|Palestine}} || ८ || ० || ० || ० || ० |- | १९९७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Federated States of Micronesia|Micronesia}} || ७ || ० || ० || ० || ० |- | १९९९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Eritrea}} || ७ || ० || ० || १ || १ |- | १९९९ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Palau}} || ७ || ० || ० || ० || ० |- | २००३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Kiribati}} || ६ || ० || ० || ० || ० |- | २००३ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Timor-Leste}} || ६ || ० || ० || ० || ० |- | २००६ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Marshall Islands}} || ५ || ० || ० || ० || ० |- | २००७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Montenegro}} || ९ || ० || १ || ० || १ |- | २००७ || style="text-align:left;" | {{deshen2mr|Tuvalu}} || ५ || ० || ० || ० || ० |} n6fq1mor0qib264c8476ct30h9pf1wb 0 57591 2689728 2676010 2026-06-18T03:13:26Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689728 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट देश |राष्ट्र_प्रचलित_नाव = कोसोव्हो |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_स्थानिकभाषेमध्ये = Republika e Kosovës<br />Република Косово |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_मराठीमध्ये = कोसोव्होचे प्रजासत्ताक |राष्ट्र_ध्वज = Flag of Kosovo.svg |राष्ट्र_चिन्ह = Coat of arms of Kosovo.svg |जागतिक_स्थान_नकाशा = Kosovo-europe locator.png |राष्ट्र_नकाशा = Kosovo map-en.svg |ब्रीद_वाक्य = |राजधानी_शहर = [[प्रिस्टिना]] |सर्वात_मोठे_शहर = [[प्रिस्टिना]] |सरकार_प्रकार = संसदीय प्रजासत्ताक |राष्ट्रप्रमुख_नाव = |पंतप्रधान_नाव = |सरन्यायाधीश_नाव = |राष्ट्र_गीत = ''युरोप'' |स्वातंत्र्यदिवस_दिनांक = १७ फेब्रुवारी २००८ ([[सर्बिया]]पासून) |प्रजासत्ताकदिन_दिनांक = |राष्ट्रीय_भाषा = [[सर्बियन भाषा|सर्बियन]], [[आल्बेनियन भाषा|आल्बेनियन]] |इतर_प्रमुख_भाषा = [[तुर्की भाषा|तुर्की]], [[रोमानी भाषा|रोमानी]], [[बॉस्नियन भाषा|बॉस्नियन]] |राष्ट्रीय_चलन = [[युरो]] |क्षेत्रफळ_क्रमवारी_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १०,९०८ |क्षेत्रफळ_जलव्याप्त_टक्के = |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_क्रमवारी_क्रमांक = |लोकसंख्या_संख्या = १७,३३,८४२ |लोकसंख्या_घनता = २२० |प्रमाण_वेळ = [[मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ]] |यूटीसी_कालविभाग = + १:०० |आंतरराष्ट्रीय_दूरध्वनी_क्रमांक = ३८१ |आंतरजाल_प्रत्यय = |जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = |जीडीपी_डॉलरमध्ये = १२.८५९ अब्ज |जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = |दरडोई_जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = |दरडोई_जीडीपी_डॉलरमध्ये = २,९६५ |दरडोई_जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = }} '''कोसोव्हो''' ([[आल्बेनियन भाषा|आल्बेनियन]]: ''Republika e Kosovës''; [[सर्बियन भाषा|सर्बियन]]: Република Косово) हा [[बाल्कन]] भौगोलिक प्रदेशामधील एक अंशतः मान्य [[भूपरिवेष्ठित देश]] आहे. == इतिहास == [[युगोस्लाव्हियाचे साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक|युगोस्लाव्हियाचे]] विघटन होण्याआधीपासूनच कोसोव्होमध्ये जातीय तणावाचे वातावरण होते. १९८९ साली [[स्लोबोदान मिलोसेविच]]ने कोसोव्हो भागातील स्थानिक आल्बेनियन मुस्लिम जनतेची पिळवणुक करण्यास सुरुवात केली होती. १९९५ साली बॉस्नियन युद्ध संपल्यानंतरही कोसोव्होमधील मुस्लिम जनतेवरील अत्याचार सुरूच राहिले. सर्बियाने येथील फुटीरवादी चळवळ मोडून काढण्यासाठी सर्रास कोसोव्होमधील साधारण नागरिकांची कत्तल सुरू केली. अखेर आंतरराष्ट्रीय समुदायाला दखल घेणे भाग पडले व २४ मार्च ते १० जून १९९९ दरम्यान [[नाटो]]ने युगोस्लाव्हियावर केलेल्या बॉंबहल्ल्यानंतर सर्बियाने माघार घेतली. १० जून १९९९ रोजी [[संयुक्त राष्ट्रे]] [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद|सुरक्षा परिषदेने]] ठराव मंजूर करून हा भूभाग आपल्या अखत्यारीखाली घेतला. पुढील ९ वर्षे संयुक्त राष्ट्रांच्या तात्पुरत्या राजवटीनंतर १७ फेब्रुवारी २००८ रोजी कोसोव्होने स्वातंत्र्याची घोषणा केली. कोसोव्होला २०१२ सालाअखेरीस [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या]] एकूण ९८ सदस्य देशांनी मान्यता दिली आहे. सर्बियाने अद्याप स्वतंत्र कोसोव्होला मान्यता दिलेली नाही. कोसोव्हो आपल्या देशाचाच एक प्रांत असल्याचा दावा सर्बियाने केला आहे. [[भारत]] देशाने ह्या बाबतीत सर्बियाला पाठिंबा दर्शवला आहे. ==मान्यता== [[File:CountriesRecognizingKosovo.png|thumb|center|500px|कोसोव्होच्या स्वातंत्र्याला मान्यता देणारे देश {{legend|red|कोसोव्हो}} {{legend|green|मान्यता दिली}} {{legend|#ccc|मान्यता दिली नाही.}}]] {| class="wikitable sortable" style="width:50%; margin:auto;" ! !! देश<ref name="recognition">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,33 Countries that have recognized the Republic of Kosova], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo</ref> !! मान्यता दिल्याची तारीख |- | 1 || {{देशध्वज|AFG}}<ref>[http://kosova.org/docs/independence/Afghanistan.pdf The Statement of Islamic Republic of Afghanistan on the Recognition of Independence of Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200517203821/http://kosova.org/docs/independence/Afghanistan.pdf |date=2020-05-17 }}, Ministry of Foreign Affairs, Afghanistan, 2008-02-18</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}} |- | 2 || {{देशध्वज|CRI}}<ref>[http://www.rree.go.cr/ministerio/files/CostaRicaKosovo.doc Costa Rica se pronuncia por la independencia de Kósovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226224510/http://www.rree.go.cr/ministerio/files/CostaRicaKosovo.doc |date=2008-02-26 }}, Ministerio de Relaciones Exteriores y Culto, 2008-02-17 (in Spanish)</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}}<ref>17 February 2008 local time</ref> |- | 3 || {{देशध्वज|ALB}}<ref>[http://www.km.gov.al/?fq=brenda&m=news&lid=7323&gj=gj2 Statement of Prime Minister of Albania Mr. Sali Berisha on Recognition of Independence of Kosova], Republic of Albania Council of Ministers, 2008-02-18</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}}<ref>[http://www.km.gov.al/?fq=brenda&m=news&lid=7323 According to the official text of recognition] and the [http://books.google.com/books?id=-OhPTJn8ZWoC&pg=PA12&lpg=PA12&dq=Declaration+of+Assembly+of+Albania,+on+October+21,+1991&source=bl&ots=75u564MqRc&sig=Sc0Gdrmr4da8dLn-e6_5wBCLyeg&hl=en&sa=X&ei=BF17T6mJL-334QSt7tCHBA&ved=0CEkQ6AEwBQ#v=onepage&q=Declaration%20of%20Assembly%20of%20Albania%2C%20on%20October%2021%2C%201991&f=false law of 1991] of the [[People's Assembly of Albania]] the Republic of Albania recognised the [[Republic of Kosovo]], based on the law of 1991, which recognised the [[Republic of Kosova]] on {{dts|format=dmy|1991|10|21}}. On 18 February 2008, Albania decided to take full diplomatic relations and accredit an ambassador to Pristina.</ref> |- | 4 || {{देशध्वज|FRA}}<ref>[http://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files_156/kosovo_6154/index.html Kosovo declares independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217164449/http://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files_156/kosovo_6154/index.html |date=2014-12-17 }}, Ministry of Foreign Affairs, France, 2008-02-18</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}} |- | 5 || {{देशध्वज|SEN}}<ref>[http://www.aps.sn/articles.php?id_article=40531 Senegal – Kosovo, Dakar reconnaît le nouvel Etat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217162049/http://www.aps.sn/articles.php?id_article=40531 |date=2014-12-17 }}, Agence de Presse Sénégalaise 2008-02-19 (in French)</ref><ref>[http://www.haaba.com/news/2008/02/19/7-93587/senegal-recognises-kosovos-independence-ministry Senegal recognises Kosovo's independence: ministry], haaba.com, 2008-02-19</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}} |- | 6 || {{देशध्वज|TUR}}<ref>[http://www.mfa.gov.tr/statement-of-h_e_-mr_-ali-babacan_-minister-of-foreign-affairs-of-the-republic--of-turkey_-regarding-the-recognition-of-kosovo.en.mfa Statement of H.E. Mr. Ali Babacan, Minister of Foreign Affairs of the Republic of Turkey, Regarding the Recognition of Kosovo by Turkey], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Turkey, 2008-02-18</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}} |- | 7 || {{देशध्वज|UK}}<ref>[http://www.pm.gov.uk/output/Page14594.asp UK to recognise independent Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510070233/http://www.pm.gov.uk/output/Page14594.asp |date=2008-05-10 }}, United Kingdom Prime Minister's Office, 2008-02-18</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}} |- | 8 || {{देशध्वज|USA}}<ref>{{Webarchiv | url=http://www.state.gov/secretary/rm/2008/02/100973.htm | wayback=20080219202408 | text=U.S. Recognizes Kosovo as Independent State}}, U.S. Department of State, 2008-02-18</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|18}} |- | 9 || {{देशध्वज|AUS}}<ref>[http://www.foreignminister.gov.au/releases/2008/fa-s034_08.html Australia Recognises the Republic of Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080220012853/http://www.foreignminister.gov.au/releases/2008/fa-s034_08.html |date=2008-02-20 }}, Australia Department of Foreign Affairs and Trade, 2008-02-19</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|19}} |- | 10 || {{देशध्वज|LAT}}<ref>[http://www.am.gov.lv/en/security/news/4457/?pg=10306 Announcement by Minister of Foreign Affairs of Republic of Latvia on recognition of Kosovo's independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217170534/http://www.am.gov.lv/en/security/news/4457/?pg=10306 |date=2014-12-17 }}, Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Latvia, 2011-02-20</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|20}} |- | 11 || {{देशध्वज|GER}}<ref>[http://www.bundesregierung.de/nn_6516/Content/EN/Archiv16/Artikel/2008/02/2008-02-20-deutschland-erkennt-kosovo-an__en.html जर्मनी recognises Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111019052233/http://www.bundesregierung.de/nn_6516/Content/EN/Archiv16/Artikel/2008/02/2008-02-20-deutschland-erkennt-kosovo-an__en.html |date=2011-10-19 }}, German Federal Government, 2008-02-20</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|20}} |- | 12 || {{देशध्वज|EST}}<ref>[http://www.vm.ee/en/node/682 Estonia recognises Republic of Kosovo], Estonian Ministry of Foreign Affairs, 2008-02-21</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|21}} |- | 13 || {{देशध्वज|ITA}}<ref>[http://www.governo.it/Governo/ConsiglioMinistri/dettaglio.asp?d=38401 Consiglio dei Ministri n. 93 del 21 febbraio 2008], Italian Council of Ministers, 2008-02-21 (in Italian)</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|21}} |- | 14 || {{देशध्वज|DEN}}<ref>[http://www.ambbeirut.um.dk/en/menu/aboutus/news/denmarkrecognizeskosovoasanindependentstate.htm Denmark recognizes Kosovo as an independent state] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719132945/http://www.ambbeirut.um.dk/en/menu/aboutus/news/denmarkrecognizeskosovoasanindependentstate.htm |date=2011-07-19 }}, Ministry of Foreign Affairs of Denmark, 2008-05-12</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|21}} |- | 15 || {{देशध्वज|LUX}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url=http://www.gouvernement.lu/salle_presse/actualite/2008/02-fevrier/20-asselborn-kosovo/index.html |title=Le Luxembourg reconnaît formellement le Kosovo |अनुवादीत title=लक्झेंबर्गने कोसोव्होला औपचारीकपणे मान्यता दिली |publisher=Le Gouvernement du Grande-Duché de Luxembourg |accessdate= 2008-02-21 |भाषा=French}}</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|21}} |- | 16 || {{देशध्वज|PER}}<ref>[https://web.archive.org/web/20080226065905/http://www.rree.gob.pe/portal/boletinInf.nsf/mrealdia/C9B70437F80DBAF7052573F700710D15?OpenDocument Perú decide reconocer independencia de Kósovoe], Peruvian Ministry of External Relations, 2008-02-22 (in Spanish)</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|22}} |- | 17 || {{देशध्वज|BEL}}<ref>[http://www.kosovothanksyou.com/files/Belgium_RoyalDecree.pdf Koninklijk besluit betreffende de erkenning van de Republiek Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816102709/http://www.kosovothanksyou.com/files/Belgium_RoyalDecree.pdf |date=2018-08-16 }}, Kosovo Thanks You, 2008-02-18 (in Dutch and French)</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|24}} |- | 18 || {{देशध्वज|POL}}<ref>[http://www.premier.gov.pl/en/press_centre/news/government_has_recognised_the_,2220/ Government has recognised the independence of Kosovo], The Chancellery of the Prime Minister of the Republic of Poland, 2008-02-26</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|02|26}} |- | 19 || {{देशध्वज|SUI}}<ref>[http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/reps/eur/vkos/bilkos.html Bilateral relations between Switzerland and Kosovo], Federal Department of Foreign Affairs of the Swiss Confederation, 2008-02-27</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|27}} |- | 20 ||{{देशध्वज|AUT}}<ref>[http://www.bmeia.gv.at/en/foreign-ministry/news/press-releases/2008/plassnik-letter-on-kosovos-recognition-signed.html Plassnik: "Letter on Kosovo's recognition signed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109032659/http://www.bmeia.gv.at/en/foreign-ministry/news/press-releases/2008/plassnik-letter-on-kosovos-recognition-signed.html |date=2012-11-09 }}, Federal Ministry for European and International Affairs of the Republic of Austria, 2008-02-28</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|02|28}} |- | 21 ||{{देशध्वज|IRL}}<ref>[http://foreignaffairs.gov.ie/home/index.aspx?id=42938 Minister for Foreign Affairs Dermot Ahern TD Announces Ireland's recognition of the Republic of Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305011519/http://foreignaffairs.gov.ie/home/index.aspx?id=42938 |date=2008-03-05 }}, Department of Foreign Affairs, 2008-02-29</ref> || {{dts|format=dmy|2008|02|29}} |- | 22 ||{{देशध्वज|SWE}}<ref>[http://www.sweden.gov.se/sb/d/10358/a/99714 Sweden recognises the Republic of Kosovo], Swedish Ministry for Foreign Affairs, 2008-03-04</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|4}} |- | 23 ||{{देशध्वज|NLD}}<ref>[http://www.government.nl/news/2008/03/04/the-netherlands-recognises-kosovo.html The Netherlands recognises Kosovo], Government of the Netherlands, 2008-03-04</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|4}} |- | 24 ||{{देशध्वज|ISL}}<ref>[http://eng.utanrikisraduneyti.is/speeches-and-articles/nr/4135 The Government of Iceland formally recognizes Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308125219/http://eng.utanrikisraduneyti.is/speeches-and-articles/nr/4135 |date=2012-03-08 }}, Iceland Foreign Ministry, 2008-03-05</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|5}} |- | 25 ||{{देशध्वज|SLO}}<ref>[http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1264437 Slovenia Recognizes Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216171112/http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1264437 |date=2009-02-16 }}, Slovenian Press Agency, 2008-03-05</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|5}} |- | 26 || {{देशध्वज|FIN}}<ref>[http://formin.finland.fi/Public/default.aspx?contentid=123797&nodeid=15145&contentlan=2&culture=en-US Finland recognised the Republic of Kosovo], Ministry for Foreign Affairs of Finland, 2008-03-07</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|7}} |- | 27 || {{देशध्वज|JPN}}<ref>[http://www.mofa.go.jp/announce/announce/2008/3/0318.html Statement by Foreign Minister Masahiko Koumura on the Recognition of the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of Japan, 2008-03-18</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|18}} |- | 28 || {{देशध्वज|CAN}}<ref>[http://www.canadainternational.gc.ca/croatia-croatie/bilateral_relations_bilaterales/Canada_Kosovo_relations.aspx?menu_id=37 Canada-Kosovo Relations], Government of Canada, 2010-07-12</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|03|18}} |- | 29 || {{देशध्वज|MON}}<ref>[http://www.president-ksgov.net/?page=1,6,972 Principata e Monakos njohu Republikën e Kosovës], President of the Republic of Kosovo, 2008-03-19 (in Albanian)</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|03|19}} |- | 30 || {{देशध्वज|HUN}}<ref>[http://www.mfa.gov.hu/kum/en/bal/actualities/spokesman_statements/Kosovo_recognition_080319.htm Hungary recognizes Kosovo's Independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080323041624/http://www.mfa.gov.hu/kum/en/bal/actualities/spokesman_statements/Kosovo_recognition_080319.htm |date=2008-03-23 }}, Ministry of Foreign Affairs of Hungary, 2008-03-19</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|03|19}} |- | 31 || {{देशध्वज|CRO}}<ref>[http://www.vlada.hr/en/naslovnica/novosti_i_najave/2008/ozujak/hrvatska_priznala_kosovo Croatia recognises Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080324111856/http://www.vlada.hr/en/naslovnica/novosti_i_najave/2008/ozujak/hrvatska_priznala_kosovo |date=2008-03-24 }}, Government of the Republic of Croatia, 2008-03-19</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|03|19}} |- | 32 || {{देशध्वज|BUL}}<ref>[http://old.government.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0137&n=575 Sergei Stanishev: Bulgarian Government’s decision to recognize the independence of Kosovo is fully complied with the country’s national interests and our commitment to the future of the region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191126065938/http://old.government.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001 |date=2019-11-26 }}, Council of Ministers of the Republic of Bulgaria, 2008-03-20</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|20}} |- | 33 || {{देशध्वज|LIE}}<ref>[http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&lpid=3789&imainpos=15844 Liechtenstein anerkennt den Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080403062343/http://www.llv.li/amtsstellen/llv-pia-pressemitteilungen/pressemitteilungen-alt.htm?pmid=108807&lpid=3789&imainpos=15844 |date=2008-04-03 }}, Liechtenstein government, 2008-03-28 (in German)</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|25}} |- | 34 || {{देशध्वज|KOR}}<ref>[http://www.mofat.go.kr/webmodule/htsboard/template/read/engboardread.jsp?typeID=12&boardid=302&seqno=306110&c=TITLE&t=&pagenum=1&tableName=TYPE_ENGLISH&pc=undefined&dc=&wc=&lu=&vu=&iu=&du= Recognition of the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs and Trade of the Republic of Korea, 2008-03-28</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|03|28}} |- | 35 || {{देशध्वज|NOR}}<ref>[http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/press/News/2008/norway_kosovo.html?id=505130 Norway recognises Kosovo as an independent state], Norway – Ministry of Foreign Affairs, 2008-03-28</ref> || {{dts|format=dmy|2008|03|28}} |- | 36 || {{देशध्वज|MHL}}<ref>[http://www.newkosovareport.com/20080417889/Politics/breaking-news-republic-of-the-marshall-islands-has-recognized-kosovo.html Republic of the Marshall Islands has recognized Kosovo], New Kosova Report, 2008-04-17</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|04|17}} |- | 37 || {{देशध्वज|BFA}}<ref>[http://www.newkosovareport.com/20080424902/Politics/Burkina-Faso-recognizes-Kosovo.html Burkina Faso recognizes Kosovo], New Kosova Report, 2008-04-24</ref><ref>[http://www.kosovothanksyou.com/files/Declaration_sur_le_Kosovo_2404.pdf Déclaration de la reconnaissance de l'État du Kossovo], Kosovo Thanks You</ref> || {{dts|format=dmy|2008|04|23}} |- | 38 || {{देशध्वज|NRU}}<ref>[http://www.president-ksgov.net/?page=1,6,860 Republika e Naurusë njohu Republikën e Kosovës], President of the Republic of Kosovo, 2008-04-23 (in Albanian)</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|04|23}} |- | 39 || {{देशध्वज|LTU}}<ref>[http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_l?p_id=319343 SEIMAS OF THE REPUBLIC OF LITHUANIA RESOLUTION ON THE RECOGNITION OF THE REPUBLIC OF KOSOVO], Chancellery of the Parliament of Lithuania, 2008-05-06</ref> || {{dts|format=dmy|2008|05|6}} |- | 40 || {{देशध्वज|SMR}}<ref>[http://www.interni.segreteria.sm/on-line/Home/DelibereC.d.S..html?P0_path=%2Fhome%2Ftomcat%2Findicizzazione%2Findexdelibere&P0_paginazione=10&P0_pagina=1&P0_oggetto=Kosovo&P0_numero=&P0_data_gg=&P0_data_mm=&P0_data_aa=&annoiniziale=&annofinale=&P0_document=&P0_data_ordered=&P0_maxresults=2000&P0_orderBy=data_ordered%2Cnumero&P0_order=desc%2Casc&P0_operatorMustBe=only&indicericerca=-1&x=0&y=0 Delibera n. 8 del 12/05/2008 - Riconoscimento della Repubblica del Kosovo da parte della Re-pubblica di San Marino] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120906042055/http://www.interni.segreteria.sm/on-line/Home/DelibereC.d.S..html?P0_path=/home/tomcat/indicizzazione/indexdelibere&P0_paginazione=10&P0_pagina=1&P0_oggetto=Kosovo&P0_numero=&P0_data_gg=&P0_data_mm=&P0_data_aa=&annoiniziale=&annofinale=&P0_document=&P0_data_ordered=&P0_maxresults=2000&P0_orderBy=data_ordered,numero&P0_order=desc,asc&P0_operatorMustBe=only&indicericerca=-1&x=0&y=0 |date=2012-09-06 }}, Secretary of State for Internal Affairs of the Republic of San Marino</ref> || {{dts|format=dmy|2008|05|12}} |- | 41 || {{देशध्वज|CZE}}<ref>[http://www.mzv.cz/wwwo/mzv/default.asp?id=58430&ido=6569&idj=2&amb=1 The Czech Republic has recognized independence of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Czech Republic, 2008-05-21</ref> || {{dts|format=dmy|2008|05|21}} |- | 42 || {{देशध्वज|LBR}}<ref>[http://www.newkosovareport.com/20080530967/Politics/liberia-recognizes-kosovo.html Liberia Recognizes Kosovo], Liberian Daily Observer, 2011-02-20</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|05|30}} |- | 43 || {{देशध्वज|SLE}}<ref>[http://www.kosovothanksyou.com/files/KosovaGovernment_SierraLeoneRecognized.pdf Sierra Leone Recognized Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217130331/http://www.kosovothanksyou.com/files/KosovaGovernment_SierraLeoneRecognized.pdf/ |date=2019-12-17 }}, Press Release of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2008-06-13</ref><ref>[http://wikileaks.org/cable/2008/06/08FREETOWN283.html Sierra Leone request to transmit recognition of Kosovo independence], American Embassy, Freetown (released by Wikileaks), 2008-06-12</ref> || {{dts|format=dmy|2008|06|11}} |- | 44 || {{देशध्वज|COL}}<ref>[http://mre.cancilleria.gov.co/wps/portal/espanol/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os_jQsKAwo2AXYwN3n2BnA08z82BHf2dfQwMDA_2CbEdFAJSyt1c!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/WCM_MENUPRINCIPAL_MRE/menu+principal/relaciones+internacionales/bilaterales/europa/kosovo Colombia reconoció formalmente la República de Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130223095152/http://mre.cancilleria.gov.co/wps/portal/espanol/%21ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os_jQsKAwo2AXYwN3n2BnA08z82BHf2dfQwMDA_2CbEdFAJSyt1c%21/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FWCM_MENUPRINCIPAL_MRE%2Fmenu+principal%2Frelaciones+internacionales%2Fbilaterales%2Feuropa%2Fkosovo |date=2013-02-23 }}, Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Colombia, 2008-08-04 (in Spanish)</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|08|4}} |- | 45 || {{देशध्वज|BIZ}}<ref>[http://www.president-ksgov.net/?page=1,6,884 Belize njeh pavarësinë e Kosovës], President of the Republic of Kosovo, 2008-08-07 (in Albanian)</ref> || {{dts|format=dmy|2008|08|7}} |- | 46 || {{देशध्वज|MLT}}<ref>[http://www.foreign.gov.mt/default.aspx?MDIS=21&NWID=68 MALTA RECOGNIZES KOSOVO AS AN INDEPENDENT STATE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627211252/http://www.foreign.gov.mt/default.aspx?MDIS=21&NWID=68 |date=2009-06-27 }}, Ministry of Foreign Affairs of Malta, 2008-08-22</ref> || {{dts|format=dmy|2008|08|22}} |- | 47 || {{देशध्वज|SAM}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=1,4,54 Samoa njeh pavarësinë e Kosovës], Ministry of Foreign Affairs of Kosovo, 2008-09-15 (in Albanian)</ref><ref>[http://www.newkosovareport.com/200809151219/Politics/samoa-recognizes-independent-kosovo.html Samoa recognizes independent Kosovo], New Kosova Report, 2008-09-15</ref> || {{dts|format=dmy|2008|09|15}} |- | 48 || {{देशध्वज|POR}}<ref>[http://kosova.org/docs/independence/Portugal.pdf Ministério dos Negócios Estrangeiros: Comunicado de Imprensa – Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721223059/http://kosova.org/docs/independence/Portugal.pdf |date=2011-07-21 }}, 2008-10-07 (in Portuguese)</ref> || {{dts|format=dmy|2008|10|7}} |- | 49 || {{देशध्वज|MNE}}<ref>[http://www.gov.me/en/search/33098/164405.html Joint Statement of the Government of Montenegro and the Government of the Republic of Macedonia], Government of Montenegro, 2008-10-09</ref> || {{dts|format=dmy|2008|10|9}} |- | 50 || {{देशध्वज|MKD}}<ref>[http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=57722300&lId=2 Macedonia recognizes Kosovo], Macedonian Information Agency, 2008-10-09</ref> || {{dts|format=dmy|2008|10|9}} |- | 51 || {{देशध्वज|UAE}}<ref>[http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1223546208865&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews UAE recognises Kosovo], Emirates News Agency, 2008-10-14</ref> || {{dts|format=dmy|2008|10|14}} |- | 52 || {{देशध्वज|MYS}}<ref>[http://www.kln.gov.my/?m_id=26&vid=797 Press Statement by the Minister of Foreign Affairs of Malaysia on the recognition of Kosovo's independence], Ministry of Foreign Affairs, Malaysia, 2008-11-01</ref><ref>[http://www.kosovothanksyou.com/files/MalaysiaRecognizesTheIndependenceOfKosovo.jpg Verbal Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928082041/http://www.kosovothanksyou.com/files/MalaysiaRecognizesTheIndependenceOfKosovo.jpg |date=2013-09-28 }}, Kosovo Thanks You</ref> || {{dts|format=dmy|2008|10|30}} |- | 53 || {{देशध्वज|FSM}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,117 Micronesia recognizes independence of Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2008-12-05</ref><ref>[http://www.fsmgov.org/press/pr120508.htm FSM Recognizes Kosovo Act of Self-Determination], Government of the Federated States of Micronesia, 2008-12-05</ref>|| {{dts|format=dmy|2008|12|5}} |- | 54 || {{देशध्वज|PAN}}<ref>[http://www.presidencia.gob.pa/noticia.php?cod=10471 Comunicado de prensa sobre reconocimiento de la República de Kosovo], Presidencia de la República de Panamá, 2009-01-16 (in Spanish)</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/index.php?page=2,4,124 Panama recognized independent state of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-01-16</ref>|| {{dts|format=dmy|2009|01|16}} |- | 55 || {{देशध्वज|MDV}}<ref>[http://www.foreign.gov.mv/v3/?p=news&view=sep&nid=3042 Maldives extends full diplomatic recognition to the Republic of Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722222923/http://www.foreign.gov.mv/v3/?p=news&view=sep&nid=3042 |date=2011-07-22 }}, Ministry of Foreign Affairs, Republic of Maldives, 2009-02-19</ref> || {{dts|format=dmy|2009|02|19}} |- | 56 || {{देशध्वज|PLW}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/repository/docs/Recognition_Note_-_Palau.pdf Official recognition letter by President of Palau], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo</ref> || {{dts|format=dmy|2009|03|6}} |- | 57 || {{देशध्वज|GAM}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,168 Gambia recognizes Kosovo's independence], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-04-07</ref>|| {{dts|format=dmy|2009|04|7}} |- | 58 || {{देशध्वज|SAU}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,171 The Kingdom of Saudi Arabia recognizes the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-04-20</ref>|| {{dts|format=dmy|2009|04|20}} |- | 59 || {{देशध्वज|COM}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,175 Union of the Comoros recognizes the Republic of Kosovo, as an independent and sovereign state], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-05-19</ref><ref>[http://www.kosovothanksyou.com/files/ComorosRecognition.pdf Note verbale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429202450/http://www.kosovothanksyou.com/files/ComorosRecognition.pdf |date=2016-04-29 }}, Le Ministère des Relations Extérieures, de la Coopération, chargé de la Diaspora de la Francophonie et du Monde Arabe de l'Union des Comores, Kosovo Thanks You, 2009-05-14 (in French)</ref>|| {{dts|format=dmy|2009|05|14}} |- | 60 || {{देशध्वज|BHR}}<ref>[http://www.bna.bh/portal/en/news/433388 Bahrain recognizes Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120907125751/http://www.bna.bh/portal/en/news/433388 |date=2012-09-07 }}, Bahrain News Agency, 2009-05-19</ref>|| {{dts|format=dmy|2009|05|19}} |- | 61 || {{देशध्वज|JOR}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,12 Jordan recognizes the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-07-08</ref> || {{dts|format=dmy|2009|7|7}} |- | 62 || {{देशध्वज|DOM}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,11 Dominican Republic recognized the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-07-11</ref><ref>[http://kosovothanksyou.com/files/DominicanRepublicRecognition.pdf Comunicado] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120323151335/http://kosovothanksyou.com/files/DominicanRepublicRecognition.pdf |date=2012-03-23 }}, Kosovo Thanks You (in Spanish)</ref> || {{dts|format=dmy|2009|7|10}} |- | 63 || {{देशध्वज|NZL}}<ref name="newzealand">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,324 New Zealand recognizes the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-11-09</ref> || {{dts|format=dmy|2009|11|9}} |- | 64 || {{देशध्वज|MWI}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,404 Republic of Malawi recognizes Kosovo as independent and sovereign state], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2009-12-16</ref> || {{dts|format=dmy|2009|12|14}} |- | 65 || {{देशध्वज|MRT}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,419 The Islamic Republic of Mauritania recognized the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2010-01-14</ref> || {{dts|format=dmy|2010|01|12}} |- | 66 || {{देशध्वज|SWZ}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,481 Recognition of the Republic of Kosovo by the Kingdom of Swaziland], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2010-04-12</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/repository/docs/nota_verbale.pdf Verbal Note], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo</ref> || {{dts|format=dmy|2010|04|12}} |- | 67 || {{देशध्वज|VUT}}<ref>[http://www.kosovothanksyou.com/files/VanuatuRecognition.jpg Official recognition letter by Ministry of Foreign Affairs and External Trade of the Republic of Vanuatu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217130137/http://www.kosovothanksyou.com/files/VanuatuRecognition.jpg |date=2019-12-17 }}, Kosovo Thanks You, 2010-04-28</ref> || {{dts|format=dmy|2010|04|28}} |- | 68 || {{देशध्वज|DJI}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,513 Recognition is confirmed by Djibouti], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2010-05-12</ref> || {{dts|format=dmy|2010|05|08}} |- | 69 || {{देशध्वज|SOM}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,525 Somalia recognized the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2010-05-21</ref> || {{dts|format=dmy|2010|05|19}} |- | 70 || {{देशध्वज|HON}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,574 Honduras recognises the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2010-09-03</ref> || {{dts|format=dmy|2010|09|03}} |- | 71 || {{देशध्वज|KIR}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,599 Kiribati recognises the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2010-10-25</ref><ref>[http://www.akr-ks.eu/news/image/62/kiribati.jpg Verbal Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313164623/http://www.akr-ks.eu/news/image/62/kiribati.jpg |date=2013-03-13 }}, [[New Kosovo Alliance]]</ref> || {{dts|format=dmy|2010|10|21}} |- | 72 || {{देशध्वज|TUV}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,607 Tuvalu recognises Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2010-11-19</ref> || {{dts|format=dmy|2010|11|18}} |- | 73 || {{देशध्वज|QAT}}<ref name="Qatar">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,620 Qatar recognized the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-01-07</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|01|07}} |- | 74 || {{देशध्वज|GBS}}<ref name="Guinea-Bissau">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,623 The Republic of Guinea-Bissau Recognized the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-01-10</ref><ref>[http://www.lajmeshqip.com/wp-content/uploads/2011/09/njohja-Guinea-Bissau.jpg Verbal Note], Lajme Shqip, 2011-09-08 (in French)</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|01|10}} |- | 75 || {{देशध्वज|OMA}}<ref name="Oman">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,629 Republic of Kosovo Established Diplomatic Relations with Sultanate of Oman], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-02-04</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,954 Recognition from the Sultanate of Oman is reconfirmed], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-10-20</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|02|04}} |- | 76 || {{देशध्वज|AND}}<ref name="Andorra">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,795 The Principality of Andorra recognizes Kosovo's independence], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-06-08</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|06|08}} |- | 77 || {{देशध्वज|CAF}}<ref name="Central African Republic">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,868&offset=4 Central African Republic recognized Kosovo independence], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-07-22</ref><ref>[http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/25.06.2011_nota_verbale_Republika_e_Afrikes_Qendrore.jpg Verbal Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104003420/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/25.06.2011_nota_verbale_Republika_e_Afrikes_Qendrore.jpg |date=2013-11-04 }}, First Deputy Prime Minister of the Republic of Kosovo, 2011-07-22 (in French)</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|07|22}} |- | 78 || {{देशध्वज|GIN}}<ref name="Niger & Guinea">[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,896 The Republic of Niger and the Republic of Guinea Conakry recognize Kosovo’s independence], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-08-16</ref><ref>[http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/16.08.2011_nota_verbale_Guina_Conakry.jpg Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104002730/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/16.08.2011_nota_verbale_Guina_Conakry.jpg |date=2013-11-04 }}, First Deputy Prime Minister of the Republic of Kosovo, 2011-08-12 (in French)</ref> || {{dts|format=dmy|2011|08|12}} |- | 79 || {{देशध्वज|NER}}<ref name="Niger & Guinea"/><ref>[http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/16.08.2011_nota_verbale_Nigeri.jpg Verbal Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104002954/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/16.08.2011_nota_verbale_Nigeri.jpg |date=2013-11-04 }}, First Deputy Prime Minister of the Republic of Kosovo, 2011-08-15 (in French)</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|08|15}} |- | 80 || {{देशध्वज|BEN}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,900 The Republic of Benin is the 80th state to recognize Kosovo’s independence], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-08-18</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|08|18}} |- | 81 || {{देशध्वज|LCA}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,906 Santa Lucia is the 81st UN member state to recognize the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-08-22</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|08|19}} |- | 82 || {{देशध्वज|NGA}}<ref>[http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=2657 Nigeria recognizes Kosovo Independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709093032/http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=2657 |date=2013-07-09 }}, Top Channel, 2011-09-13</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,33 Countries that have recognized the Republic of Kosova], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo]</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|09|12}} |- | 83 || {{देशध्वज|GAB}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,984 Kosovo’s recognition confirmed by the Republic of Gabon], Ministry of Foreign Affairs of Kosovo, 2011-10-13</ref><ref>[http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/09.09.2011_nota_verbale_Gaboni.jpg Verbal Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104002650/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/09.09.2011_nota_verbale_Gaboni.jpg |date=2013-11-04 }}, First Deputy Prime Minister of the Republic of Kosovo 2011-09-15 (in French)</ref> || {{dts|format=dmy|2011|09|15}} |- | 84 || {{देशध्वज|CIV}}<ref>[http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=2797 Ivory Coast recognizes Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301123720/http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=2797 |date=2012-03-01 }}, Top Channel, 2011-09-21</ref><ref>[http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/20.09.2011_nota_verbale_Bregu_i_Fildishte_.jpg Déclaration par la Côte d'Ivoire de la reconnaissance de l'État du Kossovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104002523/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/images/20.09.2011_nota_verbale_Bregu_i_Fildishte_.jpg |date=2013-11-04 }}, Ministère des Affires Etrangères de la Républic du Côte d'Ivoire, released First Deputy Prime Minister of the Republic of Kosovo (in French)</ref> || {{dts|format=dmy|2011|09|16}} |- | 85 || {{देशध्वज|KUW}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,981 Kuwait formally recognizes the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2011-10-11</ref> || {{dts|format=dmy|2011|10|11}} |- | 86 || {{देशध्वज|UGA}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1118 The Republic of Uganda recognizes the independence of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-02-17</ref><ref>[http://www.kosovatimes.net/repository/images/njohja.jpg Verbal Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502213313/http://www.kosovatimes.net/repository/images/njohja.jpg |date=2012-05-02 }}, KosovaTimes 2012-02-17</ref>|| {{dts|format=dmy|2011|12|05}} |- | 87 || {{देशध्वज|GHA}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1090 Ghana Republic – the 86th country recognising the Independence of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-01-23</ref><ref>[http://www.kosovatimes.net/repository/images/nota_verbale.jpg Verbal Note] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521125944/http://www.kosovatimes.net/repository/images/nota_verbale.jpg |date=2013-05-21 }}, KosovaTimes, 2012-01-24</ref> || {{dts|format=dmy|2012|01|23}} |- | 88 || {{देशध्वज|HAI}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1111 Haiti’s recognition of Kosovo confirmed during Minister Hoxhaj’s visit to this state], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-02-10</ref> || {{dts|format=dmy|2012|02|10}} |- | 89 ||| {{देशध्वज|São Tomé and Príncipe}}<ref>[http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/docs/RESOLUCAO_RECOCH_KOSOVO.PDF Resolução sobre o Reconhecimento Internaticonal da República do Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016112008/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/docs/RESOLUCAO_RECOCH_KOSOVO.PDF |date=2013-10-16 }}, República Democrática de São Tomé e Príncipe Ministério da Justiça e Reforma do Estado, released First Deputy Prime Minister of the Republic of Kosovo (in Portuguese)</ref><ref>[http://www.telanon.info/wp-content/uploads/2013/01/COMUNICADO-da-Presid%C3%AAncia-da-Rep%C3%BAblica1.pdf COMUNICADO]</ref> || {{dts|format=dmy|2012|03|13}} |- | 90 || {{देशध्वज|BRN}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1214 Brunei Darussalam recognizes Kosovo independence], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-04-25</ref> || {{dts|format=dmy|2012|04|25}} |- | 91 || {{देशध्वज|CHA}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1282 Chad recognizes the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-06-01</ref> || {{dts|format=dmy|2012|06|01}} |- | 92 ||{{देशध्वज|TLS}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=1,4,1479 Timori Lindor njeh pavarësinë e Kosovës], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-11-09 (in Albanian)</ref><ref>[http://farm9.staticflickr.com/8067/8171165751_9692eae762_b.jpg Note verbale], Timor-Leste Ministry of Foreign Affairs, 2012-09-20</ref> || {{dts|format=dmy|2012|09|20}} |- | 93 ||{{देशध्वज|PNG}}<ref>[http://www.postcourier.com.pg/20121003/news12.htm PNG links with Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130223082422/http://www.postcourier.com.pg/20121003/news12.htm |date=2013-02-23 }}, Post-Courier Online, 2012-10-03</ref><ref>[http://www.m-magazine.org/en/Kosovo/Papua-New-Guinea-confirms-recognition-of-Kosovo-3271 Papua New Guinea confirms recognition of Kosovo], M-Mag, 2012-10-03</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=1,4,1464 Papua Guinea e Re konfirmon zyrtarisht njohjen e Kosovës], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-10-28 (in Albanian)</ref> || {{dts|format=dmy|2012|10|03}} |- | 94 ||{{देशध्वज|BDI}}<ref>[http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/docs/SKMBT_C22012102816470.pdf Déclaration par la Républic du Burundi de la reconnaissance de l'État du Kossovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016111908/http://www.1deputyprimeminister-ks.net/repository/docs/SKMBT_C22012102816470.pdf |date=2013-10-16 }}, Ministère des relations extérieures et de la coopération internationale de la Républic du Burundi, 2012-10-16 (in French)</ref> || {{dts|format=dmy|2012|10|16}} |- | 95 ||{{देशध्वज|FIJ}}<ref>[http://kryeministri-ks.net/?page=2,9,3213 Prime Minister Thaçi: Kosovo’s membership in EBRD testified that the process of the recognition of the Kosovo as a democratic and sovereign country has taken an irreversible up-turn and is recognized as an historical fact], Office of the Prime Minister of the Republic of Kosovo, 2012-11-19</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1504 Fiji’s verbal note recognizing Kosovo arrives], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-11-22</ref> || {{dts|format=dmy|2012|11|19}} |- | 96 ||{{देशध्वज|SKN}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=1,4,1517 Saint Kitts dhe Nevis njeh zyrtarisht pavarësinë e Kosovës], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-11-28 (in Albanian)</ref> || {{dts|format=dmy|2012|11|28}} |- | 97 ||{{देशध्वज|DMA}}<ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=2,4,1536 Dominica recognizes Kosovo’s independence], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-12-11</ref> || {{dts|format=dmy|2012|12|11}} |- | 98 ||{{देशध्वज|PAK}}<ref>[https://web.archive.org/web/20130102231400/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=1429&type=1 Recognition of the Republic of Kosovo], Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Pakistan, 2012-24-12</ref><ref>[http://www.mfa-ks.net/?page=1,4,1550 Arrin nota verbale e njohjes së Kosovës nga Pakistani], Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kosovo, 2012-12-28 (in Albanian)</ref> || {{dts|format=dmy|2012|12|24}} |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी|colwidth=30em}} {{माहितीचौकट युरोपातील देश}} [[वर्ग:सर्बिया]] [[वर्ग:अमान्य देश]] fe9sbpkavrmro1uit70ufnloa4vjw3k 0 60212 2689705 2437390 2026-06-17T21:10:00Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689705 wikitext text/x-wiki रॉकेट (इटालियन रोशेट्टो "बॉबिन" वरून) एक रॉकेट इंजिनमधून जोर मिळवणारे एक क्षेपणास्त्र, अवकाशयान, विमान किंवा अन्य वाहन आहे. ज्वलनातून उत्पन्न झालेल्या ऊष्ण वायूंच्या झोताने पुढे जाणाऱ्या वाहनास '''अग्निबाण''' असे म्हणतात. यात खास प्रकारचे इंधन वापरले जाते. रॉकेट इंजिन कृती आणि प्रतिक्रियाद्वारे कार्य करतात. खरं तर, रॉकेट्स वातावरणापेक्षा अवकाशात अधिक कार्यक्षमतेने कार्य करतात. [[चित्र:Soyuz 18 booster.jpg|thumb|right| सोयु।अ अग्निबाण [[बैकानुर]] येथे]] [[चित्र:Chinese_rocket.png|thumb|right|[[चीन]] मधील पुरातन अग्निबाणाचे चित्र]] == इतिहास == अग्नीबाणाचा शोध प्राचीन [[चीन]]मध्ये लागल्याचे कळते. परंतु कालौघात ही [[कला]] लुप्त पावली. मध्ययुगीन इस्लामी राज्ये व युरोपीय लोकांनी दारुगोळा वापरायचे तंत्र मोठ्या प्रमाणावर अवगत केले व आपापली साम्राज्ये पसरली. अग्निबाणाचा चीननंतर पहिला वापर [[भारत|भारतात]] झाल्याचे ब्रिटिश मान्य करतात.{{संदर्भ हवा}} [[टिपू सुलतान|टिपू सुलतानला]] आजच्या आधुनिक अग्निबाणाचा जनक मानले जाते. १७९३ च्या ॲंग्लो-म्हैसूर युद्धात [[टिपू सुलतान|टिपूच्या]] सैन्याला कमी लेखणाऱ्या ब्रिटिश सैन्याला टिपूच्या आश्चर्यकारक अग्निबाणाच्या हल्याला तोंड द्यावे लागले. टिपूचे हे अग्नीबाण तांत्रिक दृष्ट्या कमकूवत असल्याने त्या व नंतरच्या युद्धात फारसा फरक पाडू शकले नाहीत. परंतु शस्त्रतंत्रज्ञांनी हे नवीन शस्त्र [[तोफ|तोफां]]पेक्षाही लांबवर याची संहारक्षमता असल्याने भविष्यात प्रभावी ठरेल हे ओळखले व त्यात शास्त्रीय सुधारणा करून पुढील युद्धांमध्ये वापर केला. == रचना == अग्निबाणाची वात पेटवल्या नंतर वातीमधून ती आग इंधनाच्या मिश्रणापर्यंत जाते आणि त्याचे अत्यंत वेगाने [[ज्वलन]] होऊन त्यातून खूप मोठे [[आकारमान]] असलेला वायु तयार होतो. हा वायू अग्निबाणाच्या भक्कम नळकांडीमध्ये असल्याने त्याचा दाब वाढत जातो. हा वायू बाहेर पडण्यासाठी खालील बाजूला मार्गिका असते. या वाटेने [[वायू]]चा झोत वेगाने बाहेर पडतो. या दाबाची प्रतिक्रिया अग्निबाणाला विरुद्ध दिशेने फेकते. ज्वलनातून उत्पन्न झालेल्या ऊष्ण वायूंच्या झोतानेच अग्निबाण पुढे जातो. अग्निबाणाला असलेल्या खास पंखांमुळे त्याची [[दिशा नियंत्रण|दिशा नियंत्रित]] केली जाते. == प्रकार == अग्निबाणांवर स्फोटके बसवून [[क्षेपणास्त्र|क्षेपणास्त्रांच्या]] रूपाने युद्धात उपयोग करण्यात येतो. मोठ्या शक्तीचे इंधन भरून [[उपग्रह]] अवकाशात सोडण्यासही यांचा उपयोग होतो. [[हवामान शास्त्र|हवामान शास्त्राचा]] अभ्यास करण्यास यांचा वापर केला जातो. '''वाहन संरचनेनुसार''' रॉकेट वाहने बऱ्याचदा आर्केटीपल उंच पातळ "रॉकेट" आकारात तयार केली जातात जे अनुलंबपणे बंद घेतात, परंतु प्रत्यक्षात बऱ्याच प्रकारचे रॉकेट्स समाविष्ट आहेत. * बलून रॉकेट्स, वॉटर रॉकेट्स, स्कायरोकेट्स किंवा लहान घन रॉकेट्स यासारखी छोटी मॉडेल्स ते छंद दुकानात खरेदी केले जाऊ शकते. * क्षेपणास्त्र * अपोलो प्रोग्रामसाठी वापरल्या जाणाऱ्या प्रचंड शनी व्ही सारख्या अंतराळ रॉकेट * रॉकेट मोटारी * रॉकेट दुचाकी * रॉकेट-चालित विमान (पारंपारिक विमानांच्या रॉकेट सहाय्यक टेकऑफसह - आरएटीओ) * रॉकेट स्लेज * रॉकेट चालित जेट पॅक ===अनेक स्तरीय अग्निबाण=== [[उपग्रह]] अवकाशात सोडण्यासाठी प्रचंड [[शक्ती]]ची गरज असते. ही गोष्ट साध्य करण्यासाठी अनेक स्तरीय अग्निबाण तयार केले जातात. त्यात अनेक अग्निबाण जोडून त्यांचा समूह केलेला असतो. अग्निबाणातल्या सर्वात मोठ्या त्याच्या पहिल्या टप्प्यावर ठिणगी पडून त्याचा भडका उठतो आणि धडाक्याने अग्निबाण उड्डाण होते. आकाशात झेपावल्यानंतर ठराविक कालावधीने आणि ठराविक क्रमाने त्या अग्निबाणाचे पुढील टप्पे एका पाठोपाठ एक पेटत जातात. या अग्निबाणांची रचना अशी केलेली असते की प्रत्येक टप्प्याच्या वेळी त्याच्या विशिष्ट टप्प्याचा भाग सुटा होतो आणि त्या निरुपयोगी झालेल्या भागाला मागे टाकून उरलेला अग्निबाण पुढे जात राहतो. कोणताही अग्निबाण एकदा उडवल्यानंतर जळून नष्ट होतो. त्याचे अवशेष अवकाशात सोडून दिले जातात. किंवा पृथ्वीच्या वातावरणात खाली येताना जळून जातात. अग्निबाणात पुन्हा पुन्हा वापरता येत नाही. मात्र [[स्पेस शटल एंडेव्हर]] सारखी याने परत परत वापरता येतात. पण त्याला अवकाशात नेणारे अग्निबाण मात्र एकदाच वापरले जातात. त्यामुळे त्याची रचना आणि निर्मिती अत्यंत बिनचूक रीतीने केलेली असणे आवश्यक ठरते. [[उपग्रह|उपग्रहाच्या]] आकारानुसार निरनिराळ्या प्रकारचे अग्निबाण तयार केले जातात. == इंधने == अग्निबाण यात खास प्रकारचे [[इंधन]] वापरतात. त्याच्या ज्वलनासाठी लागणारा [[प्राणवायू]] आणि प्राणवायू पुरवणारी रासायनिक द्रव्ये यांचा साठा काही वेळा अग्निबाणातच बसवलेला असतो. ==हे सुद्धा पहा== *[[जेट इंजिन]] == बाह्य दुवे == ; नियामक मंडळे * [http://www.sderotmedia.com इस्राएल मधील अग्निबाण] * [http://ast.faa.gov/ व्यावसायिक अवकाश परिवहन यांचे कार्यालय] * [http://www.nasa.gov/ अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने यथिल नासाचे स्थळ] * [http://www.nar.org/ नॅशनल असोसिएशन ऑफ रॉकेटरी युएसए] * [http://www.tripoli.org/ त्रिपोली रॉकेटरी असोसिएशन] * [http://www.acema.com.ar/ Asoc. Coheteria Experimental y Modelista de Argentina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027001020/http://acema.com.ar/ |date=2020-10-27 }} * [http://www.ukra.org.uk/ युनायटेड किंग्डम रॉकेटरी असोसिएशन] * [http://www.canadianrocketry.org/ कॅनेडियन असोसिएशन ऑफ रॉकेटरी] * [http://www.isro.org/ भारतीय अवकाश संशोधन संस्था - इस्रो] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205151510/http://www.isro.org/ |date=2012-02-05 }} ; माहितीपूर्ण स्थळे * [[Encyclopedia Astronautica]] - [http://www.astronautix.com/lvs/ नावानुसार अग्निबाण व क्षेपणास्त्रे] * Gunter's Space Page - [http://space.skyrocket.de अग्निबाण व क्षेपणास्त्रे यांची संपूर्ण यादी] * [http://www.pwrengineering.com/data.htm तांत्रिक माहितीचे लेख] * [http://www.relativitycalculator.com/rocket_equations.shtml सापेक्षतेचे गणित Relativity Calculator - Learn Tsiolkovsky's rocket equations]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405084158/http://www.relativitycalculator.com/rocket_equations.shtml |date=2023-04-05 }} * [http://sites.google.com/site/rgoddardsite Robert Goddard--America's Space Pioneer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205053231/http://sites.google.com/site/rgoddardsite/ |date=2009-02-05 }} [[वर्ग:तंत्रज्ञान]] [[वर्ग:वाहने]] [[वर्ग:शस्त्रे]] [[वर्ग:इंजिने]] [[वर्ग:खगोलशास्त्र]] [[वर्ग:इंधनानुसार वाहने]] [[वर्ग:अग्निबाण व क्षेपणास्त्रे]] qvhnbuflv2iyqjsw9tren3k6ph8ebjx 0 62943 2689779 2496321 2026-06-18T09:11:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689779 wikitext text/x-wiki :<small>'''''१९८० सालच्या चित्रपटासाठी पहा: [[दोस्ताना (हिंदी चित्रपट)]]'''''</small> {{माहितीचौकट चित्रपट | नाव = दोस्ताना | छायाचित्र = | चित्र रुंदी = | चित्र शीर्षक = | निर्मिती वर्ष = २००८ | भाषा = हिंदी | देश = [[भारत]] | निर्मिती = [[करण जोहर]] | दिग्दर्शन = तरुण मनसुखानी | कथा = तरुण मनसुखानी | पटकथा = | संवाद = | संकलन = | छाया = | कला = | गीते = | संगीत = [[विशाल-शेखर]] | ध्वनी = | पार्श्वगायन = | नृत्यदिग्दर्शन = | वेशभूषा = | रंगभूषा = | साहस दृष्ये = | ऍनिमेशन = | विशेष दृक्परिणाम = |प्रमुख कलाकार= [[जॉन अब्राहम]]<br />[[अभिषेक बच्चन]]<br />[[प्रियांका चोप्रा]]<br />[[बॉबी देओल]]<br />[[किरण खेर]]<br />[[बोमन इराणी]] | प्रदर्शन तारीख = १४ नोव्हेंबर २००८ | अवधी = १४२ मिनिटे | पुरस्कार = | संकेतस्थळ दुवा = | तळटिपा = |imdb_id= }} '''दोस्ताना''' हा २००८ साली प्रदर्शित झालेला एक विनोदी [[बॉलिवूड|हिंदी चित्रपट]] आहे. ==बाह्य दुवे== * [http://www.dostanathefilm.com अधिकृत पान]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530213435/http://dostanathefilm.com/ |date=2013-05-30 }} * {{IMDb title|1185420|दोस्ताना}} [[वर्ग:इ.स. २००८ मधील हिंदी चित्रपट]] qu6cz14bznec8g1fgmtzvnucmxxvtr2 0 63831 2689743 2620210 2026-06-18T05:23:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689743 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Human Language Families (wikicolors).png|thumb|right|275px|मानवी भाषा कुटुंबांची विखुरणी]] ==१० कोटीपेक्षा अधिक स्थानिक भाषक== {| class="wikitable sortable" |- " ! भाषा ! भाषाकुळ ! style="width:15%;"|स्थानिक<ref name="ethnologue१">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size |title=Ethnologue |publisher=SIL Haley |access-date=2011-11-23 |archive-date=2011-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807023956/http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size |url-status=dead }}</ref> ! style="width:15%;"|एकूण<ref name="ethnologue१"/> ! style="width:40%;"|इतर अंदाज ! width=७%|क्रम |-१ | '''[[मॅंडेरिन भाषा|मॅंडेरीन]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषासमूह|चिनी-तिबेटी]],<br>[[चिनी भाषा|चिनी]] || ८४.५ कोटी (२०००) || १०२.५ कोटी || [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] सहा अधिकृत भाषांपैकी एक. || १ |- |'''[[स्पॅनिश भाषा|स्पॅनिश]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], <br>[[रोमान्स भाषा|रोमान्स]]|| ३३ कोटी (१९८६–२०००) || ३९ कोटी || ४० कोटी स्थानिक.<ref name=demogr>[http://eprints.ucm.es/८९३६/१/DT०३-०६.pdf Demografía de la lengua española]{{मृत दुवा}} [http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf संदर्भासाठी बहुधा हा दुवा वापरलेला असावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923081035/http://eprints.ucm.es/8936/1/DT03-06.pdf |date=2010-09-23 }}(page ३८)</ref> एकूण ५० कोटी (२००९)<ref name="Es२००९">[http://www.krysstal.com/spoken.html krysstal.com], ५th International Congress on Spanish भाषा ([http://www.la-moncloa.es/IDIOMAS/९/ActualidadHome/२९०१२००९_CongresoLengua.htm la-moncloa.es]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}),[http://www.uis.edu/clas/continuingeducation/spanish/factsaboutspanish.html uis.edu], Antonio Molina, director of the Instituते Cervantes in २००६ ([http://terranoticias.terra.es/cultura/articulo/espanol_sera_segunda_lengua_comunicacion_८४८३७२.htm terranoticias.es]{{मृत दुवा}},[http://www.elmundo.es/elmundo/२००७/०४/२६/cultura/११७७६१०७६७.html elmundo.es]{{मृत दुवा}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2007/04/26/cultura/1177610767.html संदर्भासाठी बहुधा हा दुवा वापरला असावा], [http://www.fundeu.es/Noticias.aspx?frmOpcion=NOTICIA&frmFontSize=२&frmIdNoticia=७४ fundeu.es]{{मृत दुवा|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}), Luis María Anson of the Real Academia Española ([http://www.elcultural.es/version_papel/OPINION/२४२५१/Estados_Unidos-_mas_hispanohablantes_que_en_Espana elcultural.es]{{मृत दुवा}} [http://www.elcultural.es/version_papel/OPINION/24251/Estados_Unidos-_mas_hispanohablantes_que_en_Espana संदर्भासाठी बहुधा हा दुवा वापरला असावा]),[http://www.congresovaloridioma.es/pag/bienvenida.html International Congress about Spanish, २००८] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100930093143/http://www.congresovaloridioma.es/pag/bienvenida.html |date=2010-09-30 }}, Mario Melgar of the México University ([http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc lllf.uam.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120308205628/http://www.lllf.uam.es/~fmarcos/coloquio/Ponencias/MMelgar.doc |date=2012-03-08 }}), Enrique Díaz de Liaño Argüelles, director of Celer Solutions multilingual translation network ([http://www.elintercultural.net/२०१००९०६३२७९६/Industrias-Culturales/Noticias/qel-espanol-es-actualmente-la-lengua-comun-de-casi-५००-millones-de-personas-y-la-lengua-oficial-de-२१-paisesq.htmlelintercultural.net]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}), Feu Rosa - Spanish in Mercosur ([http://congresosdelalengua.es/valladolid/ponencias/unidad_diversidad_del_espanol/५_espanol_y_portugues/rosa_f.htm congresosdelalengua.es]{{मृत दुवा}} [http://congresosdelalengua.es/valladolid/ponencias/unidad_diversidad_del_espanol/5_espanol_y_portugues/rosa_f.htm संदर्भासाठी बहुधा हा दुवा वापरलेला असावा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720135938/http://congresosdelalengua.es/valladolid/ponencias/unidad_diversidad_del_espanol/5_espanol_y_portugues/rosa_f.htm |date=2011-07-20 }}), [http://www.elpais.com/articulo/carreras/capital/humano/५००/millones/razones/saber/espanol/elpepueconeg/२०१००१२४elpnegser_४/Tes elpais.com]{{मृत दुवा}} [http://elpais.com/diario/2010/01/24/negocio/1264344450_850215.html संदर्भासाठी बहुधा हा दुवा वापरलेला असावा], [http://www.eumed.net/rev/cccss/०५/jrz.htm eumed.net]{{मृत दुवा}} [http://www.eumed.net/rev/cccss/05/jrz.htm संदर्भासाठी बहुधा हा दुवा वापरलेला असावा], [http://www.efeamerica.com/३०९_hispanic-world/८७९४०७_spain-s-king-praises-nobel-winning-vargas-llosa.htmlefeamerica.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311074225/http://www.efeamerica.com/%E0%A5%A9%E0%A5%A6%E0%A5%AF_hispanic-world/%E0%A5%AE%E0%A5%AD%E0%A5%AF%E0%A5%AA%E0%A5%A6%E0%A5%AD_spain-s-king-praises-nobel-winning-vargas-llosa.htmlefeamerica.com |date=2012-03-11 }}, [http://www.babel-linguistics.com/idiomas.htm babel-linguistics.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090310120932/http://www.babel-linguistics.com/idiomas.htm |date=2009-03-10 }}.</ref> [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] सहा अधिकृत भाषांपैकी एक. || २ |- | '''[[इंग्लिश भाषा|इंग्लिश]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], <br>[[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || ३२.८ कोटी (२०००–२००६) || — || सुमारे ३७.५ कोटी लोकांची प्रथम भाषा, ३७.५ कोटी लोकांची दुय्यम भाषा, व ७५ कोटी लोकांची परकीय भाषा. एकूण भाषक सुमारे १.५ अब्ज.<ref name=BritishCouncilEnglish>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.britishcouncil.org/learning-elt-future.pdf |title=Future of English|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०११-०८-२४ |publisher=The British Council}} (page १०)</ref> [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] सहा अधिकृत भाषांपैकी एक. || ३ |- | '''[[हिंदी भाषा|हिंदी]]-[[उर्दू भाषा|उर्दू]]'''<br>(हिंदुस्तानी) || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], <br>[[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || २४ कोटी (१९९१–१९९७) || ४०.५ कोटी (१९९९) || एकूण भाषक ४९ कोटी .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=A guide ते Urdu - why learn Urdu?|दुवा=http://www.bbc.co.uk/भाषाs/other/guide/urdu/steps.shtml|work=भाषाs: Other|publisher=BBC|अ‍ॅक्सेसदिनांक=३ October २०११}}{{मृत दुवा}}</ref> || ४ |- | '''[[अरबी भाषा|अरबी]]''' || [[आफ्रो-आशियन भाषासमूह|आफ्रो-आशियन]], <br>[[सामी भाषासमूह|सामी]] || २०.६ कोटी (१९९९) || ४५.२ कोटी (१९९९) ||२८ कोटी स्थानिक.<ref>Procházka, S. (२००६), ""Arabic"", Encyclopedia of भाषा and Linguistics (२nd ed.)</ref> [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] सहा अधिकृत भाषांपैकी एक. || ५ |- | '''[[बंगाली भाषा|बंगाली]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], <br>[[हिंद-आर्य भाषासमूह|हिंद-आर्य]] || १८.१ कोटी (१९९७–२००१) || २५ कोटी || || ६ |- |'''[[पोर्तुगीज भाषा|पोर्तुगीज]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], <br>[[रोमान्स भाषासमूह|रोमान्स]] || १७.८ कोटी (१९९८) || १९.३ कोटी ||२२ कोटी स्थानिक, एकूण २४ कोटी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/९७२५०३-४०७१.html |title=IOL Diário - Somos २४० milhões de falantes |publisher=Diario.iol.pt |date=२००८-०७-१६ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०१०-०३-१६}}</ref> || ७ |- | '''[[रशियन भाषा|रशियन]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], <br>[[स्लाव्हिक भाषासमूह|स्लाव्हिक]] || १४.४ कोटी (२००२) || २५ कोटी || [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] सहा अधिकृत भाषांपैकी एक.<ref name="listverse.com">{{संकेतस्थळ स्रोत |author=Contributor: flamiejamie |दुवा=http://listverse.com/miscellaneous/top-१०-most-spoken-भाषाs-in-the-world/ |title=Top १० Most Spoken भाषाs In The World{{मृत दुवा}} |publisher=Listverse |date=२००८-०६-२६ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०१०-०३-१६ }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || ८ |- | '''[[जपानी भाषा|जपानी]]''' || जपानी भाषासमूह || १२.२ कोटी (१९८५) || १२.३ कोटी || || ९ |- | '''[[पंजाबी भाषा|पंजाबी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], <br>[[हिंद-आर्य भाषासमूह|हिंद-आर्य]] || १०.९ कोटी (२०००) || — || || १० |} ==५ ते १० कोटी स्थानिक भाषक== {| class="wikitable sortable" |- " ! भाषा ! भाषाकुळ ! style="width:१५%;"|स्थानिक<ref name="ethnologue१"/> ! style="width:१५%;"|एकूण<ref name="ethnologue१"/> ! style="width:४०%;"|इतर अंदाज ! width=७%|अंदाजे क्रम |- | '''[[जर्मन भाषा|जर्मन]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || ९ कोटी (standard German, १९९०) || ११.८ कोटी || १० कोटी स्थानिक (२००५: ८.२ कोटी [[जर्मनी]]मध्ये, ८० लाख [[ऑस्ट्रिया]]मध्ये, ५० लाख [[स्वित्झर्लंड]]मध्ये), [[युरोपियन संघ|इयू]]मधील ६ कोटी लोकांची दुय्यम भाषा<ref name=EC>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_२३७.en.pdf |title=Europeans and भाषाs{{मृत दुवा}}|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२००७-०२-१८ |publisher=European Commission }}</ref> + ५० लाख ते २ कोटी जगभर. || ११–१३ |- | '''[[बासा जावा]]''' || [[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह|ऑस्ट्रोनेशियन]] || ८.५ कोटी (२०००) || — || || ११–१३ |- | '''[[वू चिनी]]'''<br>(शांघाय) || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || ७.७ कोटी (१९८४) || — || ९ कोटी,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://uk.encarta.msn.com/dictionary_१८६१७५८३६२/Wu.html |title=Wu definition - Dictionaries - MSN Encarta |publisher=Uk.encarta.msn.com |date= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६-३-२०१० }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || ११–१३ |- | '''[[मराठी भाषा|मराठी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ७.५ कोटी (१९९७)<br><small>([[वऱ्हाडी भाषा|वऱ्हाडी]]सह)</small> || ३० लाख || ७.२ कोटी (२००१ गणना)<ref name=India/> || १४ |- | '''[[तेलुगु भाषा|तेलुगु]]''' || [[द्राविड भाषा|द्राविड]] || ७ कोटी (१९९७) || ७.५ कोटी || ७.४ कोटी (२००१ गणना)<ref name=India>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_२००१/Census_Data_Online/भाषा/Statement४.htm |title=Census of India - Statement ४ {{मृत दुवा}}|publisher=Censusindia.gov.in |date= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६-३-२०१०}}</ref>|| १५ |- | '''[[व्हियेतनामी भाषा|व्हियेतनामी]]''' || [[ऑस्ट्रो-आशियाई भाषासमूह|ऑस्ट्रो-आशियाई]] || ६.९ कोटी (१९९९) || — || || १२–१७ |- | '''[[फ्रेंच भाषा|फ्रेंच]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || ६.८ कोटी (२००५) || १२ कोटी || १२.८ कोटी "स्थानिक व मूळ भाषक" (६.५ कोटी [[फ्रान्स|फ्रेंच लोकांचा]] समावेश करून<ref>http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip१३३२</ref>), ७.२ कोटी "द्वैभाषी". २० कोटीपेक्षा अधिक स्थानिक व दुय्यम भा़षक.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=Posted by 데이빛 / Mithridates |दुवा=http://www.pagef३०.com/२००८/१०/french-in-९th-place-with-२० कोटी.html |title=French in ९th place with २० कोटी French भाषक in the world / २० कोटीs de francophones dans le monde |publisher=Page F३० |date=२००८-१०-१५ |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६-३-२०१० }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.ambafrance-au.org/france_australie/spip.php?article२२२३ |title=२० कोटी French भाषक in the world - La France en Australie{{मृत दुवा}} |publisher=Ambafrance-au.org |date= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१६-३-२०१० }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्रांच्या]] सहा अधिकृत भाषांपैकी एक.<ref name="listverse.com"/> | १५–१७ |- | '''[[कोरियन भाषा|कोरियन]]''' || एकाकी भाषा || ६.६ कोटी (१९८६) || — || ७.२ कोटी (२०१०चा अंदाज) || १९–२० |- | '''[[तमिळ भाषा|तमिळ]]''' || [[द्राविड भाषा|द्राविड]]|| ६.६ कोटी (१९९७) || ७.४ कोटी || ६.१ कोटी (२००१ची गणना)<ref name=India/> || १९–२० |- | '''[[कॅंटोनीज भाषा|कॅंटोनीज]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || ५.६ कोटी (१९८४) || — || ७ कोटी<ref name="cantonese१">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://uk.encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?lextype=३&search=cantonese|title=Cantonese भाषा|publisher=Encarta Dictionary|अ‍ॅक्सेसदिनांक=११ फेब्रुवारी २०१०}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || २२ |- | '''[[तुर्की भाषा|तुर्की]] ''' || [[तुर्की भाषासमूह|तुर्की]] || ५.१ कोटी (१९८७) || — || ७.४ व ८.३ कोटी (२००५)<ref name=EC/> || १४–२० |- | '''[[पश्तो भाषा|पश्तो]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[इराणी भाषासमूह|इराणी]] || ५ कोटी (२००९)<!--९M Pakistan, ८M Afghanistan, ५०M एकूण--> || — || ५ ते ६ कोटी<ref name="Penzl">{{स्रोत पुस्तक|title=A Grammar of Pashते a Descriptive Study of the Dialect of Kandahar, Afghanistan |last१=Penzl |first१=Herbert |coauthors=Ismail Sloan|volume=|year=२००९|publisher=Ishi Press International |location=|isbn=०९२३८९१७२२|page=|pages=२१०|quote=''Estimates of the number of पुश्तो भाषक range from ४ ते ६ कोटी...''|दुवा=http://books.google.com/?id=zvRePgAACAAJ|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५-१०-२०१०}}</ref><ref name="Omniglot">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.omniglot.com/writing/pashto.htm|title=Pashते|quote=''The exact number of पश्तो भाषक is not known for sure, but most estimates range from ४.५ ते ५.५ कोटी.''|publisher=Omniglot.com|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५-१०-२०१०|archive-date=2015-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905061758/http://www.omniglot.com/writing/pashto.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="Thomson">{{स्रोत पुस्तक|title=Countries of the World & Their Leaders Yearbook ०८{{मृत दुवा}}|last१=Thomson |first१=Gale |authorlink=|coauthors=|volume=२|year=२००७|publisher=Indo-European Association|location=European Union|isbn=०७८७६८१०८३|page=८४|pages=८२८|दुवा=http://books.google.com/?id=A६vQ-x७V-bYC|अ‍ॅक्सेसदिनांक=२५-१०-२०१०}}{{मृत दुवा}}</ref><ref name="Ethnologue-२००९">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.ethnologue.com/show_भाषा.asp?code=pbu|title=Pashto, Northern{{मृत दुवा}}|work=[[SIL International]]|editor=Paul M. Lewis|quote=''Ethnic population: ४,९५,२९,००० possibly एकूण Pashते in all countries.''|publisher=[[Ethnologue|Ethnologue: भाषाs of the World]], Sixteenth edition|location=Dallas, Texas|year=२००९|अ‍ॅक्सेसदिनांक=१८-९-२०१०}}</ref> || २०-३५ |- | '''[[इटालियन भाषा|इटालियन]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || — || ६.२ कोटी || || २१ |} ==३ ते ५ कोटी स्थानिक भाषक== <!--Ordinal rankings are not given below this point, because they are likely ते be very inaccurate due ते the incompleteness of the list.--> {| class="wikitable sortable" |- " ! भाषा ! भाषाकुळ ! style="width:१५%;"|स्थानिक<ref name="ethnologue१"/> ! style="width:१५%;"|एकूण<ref name="ethnologue१"/> ! style="width:४०%;"|इतर अंदाज |- | ''' [[मिन नान]]'''<br>([[तैवानी भाषा|तैवानी]]) || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || ४.७ कोटी (१९८४–१९९७) || — || |- | '''[[गुजराती भाषा|गुजराती]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ४.६ कोटी (१९९७) || — || |- | '''[[पोलिश भाषा|पोलिश]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || ४ कोटी (१९८६) || || |- | '''[[फारसी भाषा|फारसी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[Iranian भाषाs|Iranian]]|| ३.९ कोटी (१९९१–२०००)<br><small>incl. Dari, Tajik, Hazara</small> || — ||[[उझबेकिस्तान]]मधील माहिती अचूक नाही.<br>६.३ कोटी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://i-cias.com/e.o/persian_l.htm |title=Persian भाषा in Encyclopedia of Orient |access-date=2011-11-23 |archive-date=2011-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104012833/http://i-cias.com/e.o/persian_l.htm |url-status=dead }}</ref>, ५.९ कोटी (२००९चा अंदाज);<ref>R. Khanam, "Encyclopaedic ethnography of Middle-East and Central Asia: J-O, Volume २", Global Vision Publishing Ho, २००५. pg ७३०:"The Standard Tajiki dialect is mutually intelligble with the Persian of Iran and the Dari of Afghanistan and is increasingly being called either Farsi-Tojiki or Farsi (Persian)"</ref><ref>David Levinson, Karen Christensen, "Encyclopedia of modern Asia", Charles Scribner's Sons, २००२. pg ५०: "The most important modern भाषाs of the Iranian भाषाकुळ are (West Iranian) Persian (Farsi, Dari, and Tajiki), Tati, Baluchi, Zaza, and numerous unwritten "</ref><ref>Bernard Lewis, "The Middle East: a brief history of the last २,००० years",Simon and Schuster, १९९५. pg २४७: "Persian- Zaban-i Farsi, the भाषा of the province of Fars, or Pars, from which the Greek and hence the Western names of the country are derived – was spoken and written in Iran (the ancient name of the country), and in a zone extending eastward inते Central Asia, in regions now included in Afghanistan and in the republic of Tajikistan. Tajik and also Dari, one of the two भाषाs of Afghanistan (the other is Pashto, also of Iranic भाषाकुळ), are variants of Persian</ref><ref>Bernard Lewis,"The multiple identities of the Middle East", Schocken Books, १९९८. ISBN-०८०५२४१७२८, ९७८०८०५२४१७२३ pg. ५५: "Apart from Iran, Persian has official status in two other countries; in Afghanistan, where the local form of Persian is known as Dari, and in the former soviet Republic of Tajikistan.</ref><ref>२००९ CIA Factbook: Iran:[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |date=2012-02-03 }}[http://www.theodora.com/wfbcurrent/iran/iran_people.html] (Persian and Persian dialects ५८%) (३८.५१४), Afghanistan [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |date=2017-09-20 }}, Afghan Persian or Dari (official) ५०% (१४.१), Tajikistan ७९.९% (५.८ कोटी), Uzbekistan (४.७% १० लाख),</ref> अंदाजे ६ ते ७ कोटी लोकांची मातृभाषा (२००६).<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |date=2012-02-03 }} ३६ M (५१%) - ४६ M (६५%) [http://lcweb२.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html Afghanistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170920072213/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/af.html |date=2017-09-20 }} १६.३६९ M (५०%), [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html Tajikistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612213308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ti.html |date=2007-06-12 }} ५.७७० M (८०%), [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html Uzbekistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190105201620/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uz.html |date=2019-01-05 }} १.२ M (४.४%)</ref><ref name="cornellcaspian.com">[http://www.cornellcaspian.com/pub/००१०uzbekistan.htm Svante E. Cornell, "Uzbekistan: A Regional Player in Eurasian Geopolitics?"]{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''European Security'', vol. २०, no. २, Summer २०००.</ref><ref name=Foltz>[[Richard Foltz]], "The Tajiks of Uzbekistan", ''Central Asian Survey'', १५(२), २१३–२१६ (१९९६).</ref><ref name="Karl Cordell १९९९. pg २०१">Karl Cordell, "Ethnicity and Democratisation in the New Europe", Published by Routledge, १९९९. Excerpt from pg २०१: "Consequently, the number of citizens who regard themselves as Tajiks is difficult ते determine. Tajikis within and outside of the republic, Samarkand State University (SamGU) academic and international commentators suggest that there may be between sixty and seventy लाख Tajiks in Uzbekistan, constituting ३०% of the republic's २.२ कोटी population, rather than the official figure of ४.७%(Foltz १९९६;२१३; Carlisle १९९५:८८).</ref><ref name="Lena Jonson २००६. pg १०८">Lena Jonson, "Tajikistan in the New Central Asia", Published by I.B.Tauris, २००६. pg १०८: "According ते official Uzbek statistics there are slightly over १ दशलक्ष Tajiks in Uzbekistan or about ४% of the population. The unofficial figure is over ६ दशलक्ष Tajiks. They are concentrated in the Sukhandarya, Samarqand and Bukhara regions."</ref> |- | '''[[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ३.९ कोटी (२००७) || — || |- | '''[[अवधी भाषा|अवधी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ३.८ कोटी (२००१) || — || बरेच वेळा हिंदीमध्ये समावेश |- | '''[[युक्रेनियन भाषा|युक्रेनियन]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || ३.७ कोटी (१९९३) || —|| |- | '''[[मलाय भाषा|मलाय]]'''<br>([[मलेशियन भाषा|मलेशियन]]-[[बहासा इंडोनेशिया|इंडोनेशियन]]) || [[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह|ऑस्ट्रोनेशियन]] || ३.७ कोटी (२०००)<!--१०M "एकूण all countries" for "Malay" does not include ४M in Sumatra listed separately--> || १८ कोटी || |- | '''[[झियांग चिनी|झियांग]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || ३.६ कोटी (१९८४) || — || |- | '''[[मलयाळम]]''' || [[द्राविड भाषा|द्राविड]] || ३.६ कोटी (१९९७) || — || |- | '''[[कन्नड भाषा|कन्नड]]''' || [[द्राविड भाषा|द्राविड]] || ३.५ कोटी (१९९७) || ४.४ || |- | '''[[मैथिली भाषा|मैथिली]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ३.५ कोटी (२०००) || — || |- | '''[[सुन्दा भाषा|सुन्दा]]''' || [[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह|ऑस्ट्रोनेशियन]] || ३.४ कोटी (२००० census) || — || |- | '''[[बर्मी भाषा|बर्मी]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]] || एकूण भाषक ३.२ कोटी (२०००) || ४.२ एकूण भाषष || एकूण भाषक ५ ते ५.६ कोटी , (एकूण दुय्यम भाषक १.८ ते २.३ कोटी ) |- | '''[[उडिया भाषा|उडिया]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ३.२ कोटी (१९९७) || — || २००१ भारतीय गणना: ३,३०,१७,४४६.<ref>http://censusindia.gov.in/Census_Data_२००१/Census_Data_Online/भाषा/Statement१.htm {{मृत दुवा}}</ref> |- | '''[[मारवाडी भाषा|मारवाडी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ३.१ कोटी || — || |- | '''[[हक्का भाषा|हक्का]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]] || ३ कोटी (१९८४) || — || |} ==१ ते ३ कोटी स्थानिक भाषक== <!--Ordinal rankings are not given below this point, because they are likely ते be very inaccurate due ते the incompleteness of the list.--> {| class="wikitable sortable" |- " ! भाषा ! भाषाकुळ ! style="width:15%;"|स्थानिक<ref name="ethnologue१"/> ! style="width:15%;"|एकूण<ref name="ethnologue१"/> ! style="width:40%;"|इतर अंदाज |- | '''[[थाई भाषा|थाई]]''' || थाई भाषासमूह || २.६ कोटी (२०००) || ६ कोटी (२००१) || |- | '''[[हौसा भाषा|हौसा]]''' || [[आफ्रो-आशियन भाषा|आफ्रो-आशियन]] || २.५ कोटी (१९९१) || ४ कोटी || |- | '''[[टागालोग भाषा|टागालोग]]''' <br/>([[फिलिपिनो भाषा|फिलिपिनो]]) ||[[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह|ऑस्ट्रोनेशियन]] || २.४ कोटी (२०००) <small>(टागालोग)</small><br>२.५ कोटी (२००७) <small>(फिलिपिनो)</small> || — || |- | '''[[रोमेनियन भाषा|रोमेनियन]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || २.३ कोटी (२००२) || — || २.८ कोटी भाषक ज्यांपैकी २.४ कोटी स्थानिक आहेत.<ref>''Latin Union - The odyssey of भाषाs:'' [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/५.ro.asp ro]{{मृत दुवा|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/५.es.asp es]{{मृत दुवा|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/५.fr.asp fr]{{मृत दुवा|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/५.it.asp it]{{मृत दुवा|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://dpel.unilat.org/DPEL/Creation/Odyssee/५.fr.asp pt]{{मृत दुवा|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | '''[[डच भाषा|डच]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || २.२ कोटी (२००७)<br><small>२.७ कोटी (५० लाख [[आफ्रिकान्स भाषा|आफ्रिकान्स]] सह)</small> || (+ १ कोटी आफ्रिकान्स) || २.५ कोटी<ref name=EC /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://taalunieversum.org/taalpeil/het_nederlandse_taalgebied.html |title=Het Nederlandse taalgebied |अ‍ॅक्सेसदिनांक=१८-२-२००७ |publisher=Taalpeil |भाषा=Dutch |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061231075139/http://taalunieversum.org/taalpeil/het_nederlandse_taalgebied.html |archivedate=2006-12-31 |url-status=dead }}</ref> |- | ''' [[च्यांग्शी चिनी|च्यांग्शी]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || २.१ कोटी (१९८४) || — || ४.८ कोटी<ref>http://ling.cass.cn/fangyan/dituji/भाषा%२०ATLAS%२०OF%२०CHINA.html{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | '''[[सिंधी भाषा|सिंधी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| २.१ कोटी (२००१) || — || |- | '''[[उझबेक भाषा|उझबेक]]''' || [[तुर्की भाषासमूह|तुर्की]] || २ कोटी (१९९५) || — || |- | '''[[अझरबैजानी भाषा|अझरबैजानी]]''' || [[तुर्की भाषासमूह|तुर्की]]|| २ कोटी (२००१–२००६) | २८ दशलक्ष || सीआयएचा अंदाज : २.६ कोटी स्थानिक (२०१०).<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |title=१८.५M Iran, ७.५M Azerbaijan |access-date=2009-07-02 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203093100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |url-status=dead }}</ref> |- | '''[[राजस्थानी भाषा|राजस्थानी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || २ कोटी (२०००–२००३) || — || |- | '''[[लाओ भाषा|लाओ]]''' || थाई भाषासमूह || १.९ कोटी (१९८३–१९९१) || २ कोटी || |- | '''[[योरुबा भाषा|योरुबा]]''' || [[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || १.९ कोटी (१९९३) || २.१ कोटी || |- | '''[[इग्बो भाषा|इग्बो]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || १.८ कोटी (१९९९) || — || १.८–२.५ कोटी<ref>{{स्रोत पुस्तक |title=One thousand भाषाs: living, endangered, and lost{{मृत दुवा}} |first=Peter |last=Austin |page=६८ |publisher=[[University of California Press]] |year=२००८ |isbn=०-५२०-२५५६०-७ |दुवा=http://books.google.com/books?id=Q३tAqIU०dPsC&pg=PA६८ }}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | '''[[उत्तर बर्बर भाषा|उत्तर बर्बर]]''' || [[आफ्रो-आशियन भाषा|आफ्रो-आशियन]] || १.५–२.२ कोटीदशलक्ष || — || |- | '''[[अम्हारिक भाषा|अम्हारिक]]''' || [[आफ्रो-आशियन भाषा|आफ्रो-आशियन]], [[सामी भाषा|सामी]]|| १.७५ कोटी (१९९४) || २.२ कोटी || |- | '''[[ओरोमो भाषा|ओरोमो]]''' ||[[आफ्रो-आशियन भाषा|आफ्रो-आशियन]] || १.७ कोटी (१९९४) || — || ३ कोटी स्थानिक |- | '''[[छत्तीसगढी भाषा|छत्तीसगढी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || १.७५ कोटी (२००२) || — || अनेकदा हिंदी मानली जाते. |- | '''[[आसामी भाषा|आसामी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || १.६८ कोटी (२०००) || — || |- | '''[[कुर्दी भाषा|कुर्दी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[इराणी भाषा|इराणी]] || १.६ कोटी (१९८०–२००४) || — || |- | '''[[सर्बो-क्रोएशियन भाषा|सर्बो-क्रोएशियन]]'''<br>([[बॉस्नियन भाषा|बॉस्नियन]]-[[क्रोएशियन भाषा|क्रोएशियन]]-[[सर्बियन भाषा|सर्बियन]]) || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || १.६ कोटी || — || |- | '''[[सिंहला भाषा|सिंहला]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| १.६ कोटी (२००७) || १.८ कोटी || |- | '''[[बिसाया भाषा|बिसाया]]''' ||[[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह|ऑस्ट्रोनेशियन]] || १.५८ कोटी (२०००) || — || |- | '''[[रंगपुरी भाषा|रंगपुरी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ≈ दीड कोटी (२००७) || — || |- | '''[[मालागासी भाषा|मालागासी]]''' || [[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह|ऑस्ट्रोनेशियन]] ||दीड कोटी (२००६) || — || |- | '''[[ख्मेर भाषा|ख्मेर]]''' || [[ऑस्ट्रो-आशियाई भाषासमूह|ऑस्ट्रो-आशियाई]]|| दीड कोटी (२००६) || १.६ कोटी || |- | '''[[झ्वांग भाषा|झ्वांग]]''' ||थाई भाषासमूह|| दीड कोटी (२००१–२००७) || — || |- | '''सोथो-त्स्वाना''' || [[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || दीड कोटी (२००६) || — || |- | '''[[नेपाळी भाषा|नेपाळी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| १.४ कोटी (२००१) || — || एकूण भाषक : ३.२ कोटी. |- | '''र्‍वांडा-रुंडी''' || [[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || १.४ कोटी (१९८६–१९९८) || || |- | '''[[सोमाली भाषा|सोमाली]]''' || [[आफ्रो-आशियन भाषा|आफ्रो-आशियन]] || १.४ कोटी (२००६) || — || |- | '''[[मादुरी भाषा|मादुरी]]''' ||[[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह|ऑस्ट्रोनेशियन]] || १.४ कोटी (२०००) || || |- | '''[[हरयाणवी भाषा|हरयाणवी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| १.३ कोटी (१९९२) || || अनेकदा हिंदीमध्ये समावेश |- | '''[[फुला भाषा|फुला]]'''|| [[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || १.३ कोटी (१९९१–२००७) || — || |- | '''[[बोआरिश्च भाषा|बोआरिश्च]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]]|| १.३ कोटी (२००५) || — || |- | '''[[मगधी भाषा|मगधी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| १.३ कोटी (२००२) || || [[बिहार]] राज्यात वापरली जाणारी एक भाषा. |- | '''[[ग्रीक भाषा|ग्रीक]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], ग्रीक|| १.३ कोटी (२००२) || — || |- | '''[[चित्तगॉंगी भाषा|चित्तगॉंगी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| १.३ कोटी (२००६) || || [[बांगलादेश]]च्या [[चित्तगॉंग]]मध्ये वापरली जाणारी एक भाषा. काही वेळा बंगालीची उपभाषा मानली जाते. |- | '''[[दक्खनी भाषा|दक्खनी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| १.२८ कोटी (२०००) || || [[महाराष्ट्र]], [[आंध्र प्रदेश]]मध्ये वापरली जाणारी एक भाषा. |- | '''[[हंगेरियन भाषा|हंगेरियन]]''' || [[युरली भाषा|उरली]] || १.२५ कोटी (२००१) || — || |- | '''[[कातालान भाषा|कातालान]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || १.१५ कोटी (२००६) || दीड कोटी || |- | '''[[बल्गेरियन भाषा|बल्गेरियन]]-[[मॅसिडोनियन भाषा|मॅसिडोनियन]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || १.१२ कोटी (१९८६) || — || |- | '''[[शोना भाषा|शोना]]''' || [[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || १.०८ कोटी (२०००) || १.१६ कोटी || उपभाषा मिळून : दीड कोटी स्थानिक (२०००) |- | ''' मिन बेई''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || १.०३ कोटी (१९८४) || — || [[मिन चिनी]]ची एक उपभाषा. |- | '''[[झुलू भाषा|झुलू]]''' || [[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || १.०३ कोटी (२००६)|| २६ दशलक्ष || |- | '''[[सिलहटी भाषा|सिलहटी]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| १० दशलक्ष || ||[[बांगलादेश]]च्या [[सिलहट]] प्रदेशामध्ये वापरली जाणारी एक भाषा. काही वेळा बंगालीची उपभाषा मानली जाते. |} ==५० लाख ते एक कोटी स्थानिक भाषक== {| class="wikitable sortable" |- " ! भाषा ! भाषाकुळ ! स्थानिक<ref name="ethnologue१"/> ! एकूण ! इतर अंदाज |- | '''[[चेक भाषा|चेक]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || ९.५ दशलक्ष (२००१) || — || दीड कोटी चेक-स्लोव्हाक |- | '''[[कनौजी भाषा|कनौजी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ९.५ दशलक्ष (२००१) || — || हिंदी मानली जाते. |- | ''' [[मिन दॉंग]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || ८.६ दशलक्ष (२०००) || — || |- | '''[[लोंबार्ड भाषा|लोंबार्ड]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || ९.१ दशलक्ष (२०००) || — || |- | '''[[उइगुर भाषा|उइगुर]]''' || [[तुर्की भाषासमूह|तुर्की]] || ८.९ दशलक्ष (२०००) || — || |- | '''[[चेवा भाषा|चेवा]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]]|| ८.७ दशलक्ष (२००१) || — || |- | '''[[बेलारूशियन भाषा|बेलारूशियन]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || ८.६ दशलक्ष (२००१)|| — || |- | '''[[कझाक भाषा|कझाक]]''' || [[तुर्की भाषासमूह|तुर्की]] || ८.३ दशलक्ष (१९७९) || — || |- | '''[[स्वीडिश भाषा|स्वीडिश]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || ८.३ दशलक्ष (१९९८)|| — || |- | '''[[अकान भाषा|अकान]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]]|| ८.३ दशलक्ष || ९.३ दशलक्ष || एक कोटी स्थानिक, ≈ एकूण २ कोटी <ref>http://www.plc.sas.upenn.edu/भाषासमूह/twi.html {{मृत दुवा}}</ref> |- | '''[[मखुवा भाषा|मखुवा]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]] || ८ कोटी (२००६) || — || |- | '''[[तातर भाषा|तातर]]-[[बाश्किर भाषा|बाश्किर]]''' || [[तुर्की भाषासमूह|तुर्की]] || ७.९ दशलक्ष (२००२) || — || |- | '''[[बघेली भाषा|बघेली]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ७.९ दशलक्ष (२००४) || — || हिंदी समजली जाते. |- | '''[[कौसा भाषा|कौसा]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]], बंटू भाषासमूह|| ७.८ दशलक्ष (२००६) || — || |- | '''[[हैतीयन क्रियोल]]''' ||फ्रेंच क्रियोल|| ७.७ दशलक्ष (२००१) || — || |- | '''[[कोकणी भाषा|कोकणी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ca. ७.६ दशलक्ष (२००१) || — || |- | '''[[आल्बेनियन भाषा|आल्बेनियन]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]]|| ७.५ दशलक्ष (१९८९–२००७) || — || |- | '''[[गिकुयू भाषा|गिकुयू]]''' || [[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]], बंटू भाषासमूह || ७.२ दशलक्ष (undated) || — || |- | '''[[नापोलीतानो भाषा|नापोलीतानो]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || ७ कोटी (१९७६) || — || |- | '''[[Ilokano भाषा|Ilokano]]''' ||[[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह]], [[मलायो-पॉलिनेशियन भाषासमूह|मलायो-पॉलिनेशियन]] || ७ कोटी (२०००) || — || significant L२ use |- | '''[[बलुची भाषा|बलुची]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[इराणी भाषासमूह|इराणी]]|| ७ कोटी (१९९८) || — || |- | '''दक्षिण क्वेचुआ''' ||[[क्वेचुआ भाषा]]|| ६.९ दशलक्ष (१९८७–२००२)|| — || |- | '''बटक''' ||[[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह]], [[मलायो-पॉलिनेशियन भाषासमूह|मलायो-पॉलिनेशियन]] || ६.८<!--६.८५--> दशलक्ष (१९९१–२०००)<br /><small>(all varieties)</small>|| — || |- | '''[[तुर्कमेन भाषा|तुर्कमेन]]''' || [[तुर्की भाषासमूह|तुर्की]] || ६.६ दशलक्ष (१९९५–१९९७) || — || |- | '''[[Mossi भाषा|Mossi]]-[[Dagbani भाषा|Dagomba]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]], गुर|| ६.४ दशलक्ष (१९९१–२००३) || — || Does not include Frafra. |- | '''[[आर्मेनियन भाषा|आर्मेनियन]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], isolate|| ६.४ दशलक्ष (?–२००१) || — || |- | '''[[Sukuma भाषा|Sukuma]]-[[Nyamwezi भाषा|Nyamwezi]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]], बंटू भाषासमूह || ६.४ दशलक्ष (२००६) || — || |- | '''[[Tshiluba भाषा|Tshiluba]]'''<br>(Luba-Kasai) ||[[Niger–Congo भाषासमूह|Niger–Congo]], बंटू भाषासमूह|| ६.३ दशलक्ष (१९९१) || ७.० दशलक्ष || |- | '''[[संताली भाषा|संताली]]''' ||[[आफ्रो-आशियन भाषासमूह]], मुंडा|| ६.२ दशलक्ष (१९९७) || — || |- | '''[[Venetian भाषा|Venetian]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || ≈ ६.२ दशलक्ष (२०००–२००६) || — || Incl. ≈ ४M in Brazil. |- | '''[[काँगो भाषा|काँगो]]''' ||[[नायजर-काँगो भाषासमूह|नायजर-काँगो]], बंटू भाषासमूह|| ≈ ६ दशलक्ष (?–२००७) || ≈ ११ दशलक्ष || Figures are only approximate. |- | '''[[Hiligaynon भाषा|Hiligaynon]]''' ||[[ऑस्ट्रोनेशियन भाषासमूह]], [[मलायो-पॉलिनेशियन भाषासमूह|मलायो-पॉलिनेशियन]] || ५.८ दशलक्ष (२०००) || — || Significant L२ use. |- | '''[[तिग्रिन्या भाषा|तिग्रिन्या]]''' ||[[आफ्रो-आशियन भाषासमूह]], [[सामी भाषासमूह|सामी]] || ५.८ दशलक्ष (१९९४–२००६) || ६.० दशलक्ष || |- | '''[[मंगोलियन भाषा|मंगोलियन]]''' || मंगोलियन || ५.७ दशलक्ष (१९८२–१९९५) || — || Some L२ use. |- | '''[[भिली भाषा|भिली]]'''<br>([[Wagdi भाषा|Wagdi]], etc.) ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| ५.६ दशलक्ष (१९९८–२००७)<br><small>(all varieties)</small> || — || |- | '''[[डॅनिश भाषा|डॅनिश]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || ५.६ दशलक्ष (२००७) || — || |- | '''[[Minangkabau भाषा|Minangkabau]]''' ||[[Austronesian भाषासमूह|Austronesian]] || ५.५ दशलक्ष (२००७)|| — || |- | '''[[काश्मिरी भाषा|काश्मिरी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ५.६ दशलक्ष (undated) || — || data apparently post-२००० |- | '''[[हिब्रू भाषा|हिब्रू]]''' ||[[आफ्रो-आशियन भाषासमूह]], [[सामी भाषासमूह|सामी]] || ५.३ दशलक्ष (१९९८) || — || Number is L१ use, not nec. स्थानिक. Significant L२ use. |- | '''[[फिनिश भाषा|फिनिश]]''' ||[[Uralic भाषासमूह|Uralic]] || ५.१ दशलक्ष (१९९३) || — || |- | '''[[स्लोव्हाक भाषा|स्लोव्हाक]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || ५.० दशलक्ष (२००१) || — || See Czech above. |- | '''[[आफ्रिकान्स भाषा|आफ्रिकान्स]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || ४.९ दशलक्ष (२००६)|| १५.२ दशलक्ष || See Dutch above. |- | '''[[ग्वारानी भाषा|ग्वारानी]]''' ||[[तुपी भाषासमूह|तुपी]]|| ४.९ दशलक्ष (१९९५) || — || |} ==३० ते ५० लाख स्थानिक भाषक== {| class="wikitable sortable" |- " ! भाषा ! भाषाकुळ ! स्थानिक<ref name="ethnologue१"/> ! एकूण ! इतर अंदाज |- | '''[[Mandingo भाषा|Mandingo]]'''<br>([[Maninka]]) ||[[Mande भाषाs|Mande]] || ४.८ दशलक्ष (१९८६–२००६) || — || L२ use. |- | '''[[सिसिलियन भाषा|सिसिलियन]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || ४.८ दशलक्ष (२०००) || — || |- | '''[[नॉर्वेजियन भाषा|नॉर्वेजियन]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || ४.६ दशलक्ष (no date) || — || ४.७ दशलक्ष (२००६, Statistics Norway) |- | '''[[Bikol भाषाs|Bikol]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || ४.६ दशलक्ष (२०००)<br><small>(all varieties)</small> || — || L२ use. |- | '''[[Bambara भाषा|Bambara]]'''<br>([[Malinke भाषा|Malinke]], [[Jula भाषा|Jula]]) || [[Mande भाषाs|Mande]] || ≈ ४.५ दशलक्ष (१९९०–१९९५) || — || Widespread as L२, over १० दशलक्ष |- | '''[[Dholuo भाषा|Dholuo]]''' <br>(Luo proper) ||[[Nilo-Saharan]], [[Eastern Sudanic भाषाs|Eastern Sudanic]], [[Nilotic]] || ४.४ दशलक्ष (undated) || — || (data apparently after २०००) |- | '''[[जॉर्जियन भाषा|जॉर्जियन]]''' ||[[Kartvelian भाषाs|Kartvelian]] || ४.३ दशलक्ष (१९९३) || — || |- | '''[[Kanuri भाषा|Kanuri]]'''<br>([[Kanembu भाषा|Kanembu]]) ||[[Nilo-Saharan]], [[Saharan भाषाs|Saharan]]|| ≈ ४.२ दशलक्ष (१९८५–२००६) || ≈ ४.८ दशलक्ष || ३ of the ४.२ M is a rough estimate from १९८५ |- | '''[[Wolof भाषा|Wolof]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Senegambian भाषाs|Senegambian]] || ४.२ दशलक्ष (२००६) || — || Significant L२ use. |- | '''[[Ganda भाषा|Ganda]]'''<br>(Luganda) ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] || ४.१ दशलक्ष (२००२) || ≈ ५ दशलक्ष (१९९९) || |- | '''[[Umbundu भाषा|Umbundu]]'''<br>(South Mbundu) ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] || ≈ ४ दशलक्ष (१९९५) || — || L२ use. |- | '''[[Kamba भाषा|Kamba]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| ४.० दशलक्ष (undated) || ४.६ दशलक्ष || Data likely after २०००. |- | '''[[Dogri भाषा|Dogri]]'''<br>([[Kangri भाषा|Kangri]]) ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || ३.८ दशलक्ष (१९९६–१९९७) || — || |- | '''[[Tsonga भाषा|Tsonga]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] ||३.७ दशलक्ष (२००६) || — || |- | '''[[कोकणी भाषा|कोकणी]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| ३.६ दशलक्ष Goan Konkani (२०००)<br>≈ ७.६ दशलक्ष all varieties || — || There is debate over whether Maharashtra Konkani is actually Konkani or Marathi |- | '''[[Bemba भाषा|Bemba]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] || ३.६ दशलक्ष (२००१) || — || Significant L२ use. |- | '''[[Buginese भाषा|Buginese]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || ≈ ३.५ दशलक्ष (१९९१) || ≈ ४ दशलक्ष || |- | '''[[Efik भाषा|Efik]]'''<br>(Ibibio–Efik) || [[Niger–Congo]], [[Cross River भाषाs|Cross River]] || (≈ ३½ दशलक्ष, १९९०–१९९८)<br>(incl. Anaang) || (≈ ५½ दशलक्ष) || ''Ethnologue'' has rescinded its data for Ibibio. |- | '''[[Acehnese भाषा|Acehnese]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || ३.५ दशलक्ष (२०००) || — || L२ use. |- | '''[[Balinese भाषा|Balinese]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || ३.३ दशलक्ष (२०००) || — || ३.९ दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk) |- | '''[[Mazanderani भाषा|Mazanderani]]–[[Gilaki भाषा|Gilaki]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[Iranian भाषाs|Iranian]] || ३.३ दशलक्ष (१९९३) || — || |- | '''[[Shan भाषा|Shan]]''' ||[[Tai–Kadai]], [[Tai भाषाs|Tai]]|| ३.३ दशलक्ष (२००१) || — || |- | '''[[लिथुएनियन भाषा|लिथुएनियन]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[Baltic भाषाs|Baltic]] || ३.२ दशलक्ष (१९९८) || — || |- | '''[[गालेगो भाषा|गालेगो]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || ३.२ दशलक्ष (१९८६) || — || Portuguese and Galician are dialects. |- | '''[[Jamaican Creole]]''' ||[[English creole]] || ३.२ दशलक्ष (२००१) || — || |- | '''[[Ewe भाषा|Ewe]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Kwa भाषाs|Kwa]] || ३.१ दशलक्ष (१९९१–२००३) || ३.६ दशलक्ष || |- | '''[[Piedmontese भाषा|Piemonteis]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || ३.१ दशलक्ष (२०००) || — || |- | '''[[Kimbundu भाषा|Kimbundu]]'''<br>(North Mbundu) ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] || ≈ ३० लाख (१९९९) || — || |- | '''[[Kyrgyz भाषा|Kyrgyz]]''' || [[Turkic भाषाs|Turkic]] || २.९ दशलक्ष (१९९३) || — || |} ==अधिक भाषे== :''The following are भाषे which were not properly sourced for where they were included, or which have not yet been added'' {{Multiple issues|disputed = October २०१०|expert = October २०१०|update = January २०११|section=y|date=November २०११}} {| class="wikitable sortable" |- | '''[[Hmong भाषा|Hmong]]''' ||[[Hmong–Mien]]|| [[People's Republic of China|China]]. <small>Significant communities in [[फ्रांस]] ([[French Guiana]]), [[Laos]], [[ऑस्ट्रेलिया]], [[New Zealand]], [[Argentina]], [[United States]] ([[Minnesota]], [[Wisconsin]], [[California]]), [[Vietnam]], [[Thailand]]</small> || || ७.८ दशलक्ष (२००६) <br /> ~४ दशलक्ष (Lemoine, २००५) |- | '''[[Yi भाषा|Yi]]'''<br>(Lolo) ||[[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[Tibeto-Burman भाषाs|Tibeto-Burman]] || [[People's Republic of China]] || २० लाख || ४.२ दशलक्ष (२००६), ७.८ दशलक्ष ethnic Yi (२००० census) |- | '''[[Luyia भाषा|Luyia]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Kenya]] || ३० लाख (१९८०–२००२, half of dialects not counted) || — {{fix|text=missing full data}} |- | '''[[Omeते भाषा|Ometo]]''' ||[[Afro-Asiatic]], [[Omotic]]|| [[Ethiopia]] || || २.८ दशलक्ष, all varieties, including [[Welayta भाषा|Welayta]] (१९९८ census) |- | '''[[Karen people|Karen]]''' ||[[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[Tibeto-Burman भाषाs|Tibeto-Burman]] || [[Burma]], [[Thailand]], [[India]] || || २.६ दशलक्ष, all varieties (dated data) |- | '''[[Senufo भाषाs|Senoufo]]''' ||[[Niger–Congo]], Senufo|| <small>National भाषा of</small> [[Mali]]. <small>स्थानिक ते [[Burkina Faso]], [[Côte d'Ivoire]].</small> || || २.६ दशलक्ष, all varieties (१९९१, १९९३, २००१) |- | '''[[Baoulé भाषा|Baoulé]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Kwa]]|| २,१३०,००० (१९९३ SIL). || N. Bia = ३.६८ दशलक्ष (१९९३–२००३) |} <!--Cut-off at ३M, following our principal source. Keeping १–३M here, as they will continually move up. {| |- | '''[[Soga भाषा|Soga]]'''<br>(Lusoga) ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] || २.१ दशलक्ष (२००२) || — || L२ use. Very close ते Ganda |- | '''[[Waray-Waray भाषा|Waray-Waray]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Philippines]] || २,५७०,००० (२००० census) || |- | '''[[Garhwali]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| [[India]] || २९,२०,००० (२०००) || |- | '''[[Betawi भाषा|Betawi creole]]''' || [[Malay creole]] || [[Indonesia]] || || २.७ दशलक्ष (१९९३ Johnstone) || |- | '''[[Gondi people|Gondi]]''' ||[[द्राविड भाषा|द्राविड]]|| [[India]] || || (१९९७). २६,३२,००० all Gondi || |- | ''' [[Puxian Min]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[चिनी भाषा|चिनी]] || २६ लाख (२०००) || || |- | '''[[Kalenjin भाषा|Kalenjin]]''' (Pokot) ||[[Nilo-Saharan]], [[East Sudanic भाषाs|East Sudanic]], [[Nilotic]]|| २.२M all varieties (१९९४–२००७) ||२.५ दशलक्ष (१९८९ census) || १७० || |- | '''[[Kumauni]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| [[India]] || २३,६०,००० (१९९८) || १७१ || |- | '''[[Luri भाषा|Luri]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[Iranian भाषाs|Iranian]] || [[Iran]] || २.६ दशलक्ष (२००१) || |- | '''[[K'iche' भाषा|K'iche']]''' ||[[Mayan भाषाs|Mayan]]|| [[Guatemala]] || २.३ दशलक्ष (२००० SIL) || |- | '''[[Dinka भाषा|Dinka]]''' ||[[Nilo-Saharan]], [[East Sudanic भाषाs|East Sudanic]], [[Nilotic]]|| [[Southern Sudan]] || || २०+ लाख || १८८ || |- | '''[[Kapampangan भाषा|Kapampangan]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Philippines]] || १,९००,००० (१९९० census). || २.३ दशलक्ष (२००० census){cn}|| |- | '''[[Aymara भाषा|Aymara]]''' ||[[Aymaran भाषाs|Aymaran]]|| <small>Official in</small> [[Bolivia]], [[Peru]]. २.५ दशलक्ष (१९८७) || |- | '''[[Tiv भाषा|Tiv]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantoid]]|| [[Nigeria]] || २२,१०,००० (१९९१ UBS). || L२ || |- | '''[[Brahui भाषा|Brahui]]''' ||[[द्राविड भाषा|द्राविड]]|| [[Pakistan]], [[Afghanistan]] || || २.२ दशलक्ष || १७९ || |- | '''[[Gbaya भाषा|Gbaya]]''' || [[Ubangian]] || [[Central African Republic]], [[Democratic Republic of the Congo|Congo-Kinshasa]] || || २.३ दशलक्ष (१९९६–२००७), all varieties, including [[Ngbaka भाषा|Ngbaka]] & [[Manza भाषा|Manza]] || |- | '''[[Zarma भाषा|Zarma]]''' ||[[Nilo-Saharan]], [[Songhay भाषाs|Songhai]]|| २३,५०,००० in Niger (२००६). Population एकूण all countries: २,४३८,४००. || १८१ || |- | '''[[Sasak]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Indonesia]] || || २.१ दशलक्ष (१९८९) || १८५ || |- | '''[[Kurux भाषा|Kurux]]''' ||[[द्राविड भाषा|द्राविड]]|| [[India]], [[Nepal]] || || २.१ दशलक्ष (१९९७) || १८६|| |- | '''[[Mundari भाषा|Mundari]]''' ||[[Austro-Asiatic]], [[Munda भाषाs|Munda]]|| [[India]] || || २.१ दशलक्ष (१९९७) || १८७|| |- | '''[[Slovene भाषा|Slovene]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[स्लाव्हिक भाषा|स्लाव्हिक]] || <small>Official in</small> [[Austria]], [[Hungary]], [[Italy]], [[Slovenia]]. || १,९०९,०५० (१९९१) || |- | '''[[Buyei]]''' ||[[Tai–Kadai]], [[Tai भाषाs|Tai]]|| [[People's Republic of China|China]] || || ~२ दशलक्ष (१९९० census) || १९२ || |- | '''[[Beti-Pahuin]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| <small>Major भाषा of</small> [[Gabon]], [[Equatorial Guinea]]. <small>Significant communities in [[Cameroon]], [[São Tomé and Príncipe]]. || || ~२ दशलक्ष. Includes [[Fang भाषा|Fang]], [[Ewondo भाषा|Ewondo]], etc. || १९३ || |- | '''[[Zazaki भाषा|Zazaki]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[Iranian भाषाs|Iranian]] || [[Turkey]] || || १.५–२.५ दशलक्ष (all dialects) (१९९८ Paul) || १९४ || |- | '''[[Occitan भाषा|Occitan]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || [[फ्रांस]], [[Italy]], [[Spain]], [[Monaco]] || || १,९३९,००० || १९३ || |- | '''[[Tulu भाषा|Tulu]]''' ||[[द्राविड भाषा|द्राविड]]|| [[India]] || || १.९ दशलक्ष (१९९७) || १९४ || |- | '''[[Ligurian भाषा (Romance)|Ligurian]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]] || [[Italy]], [[फ्रांस]], [[Monaco]] || || १९,२०,८४८ || १९५ || |- | '''[[Sidamo भाषा|Sidamo]]''' || [[Afro-Asiatic]], [[Cushitic]] || [[Ethiopia]] || || १.९ दशलक्ष स्थानिक, १००,००० second भाषा, = २.० दशलक्ष एकूण (१९९८ census) || १९६ || |- | '''[[Yao (ethnic group in Africa)|Yao]]''' || [[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Malawi]], [[Tanzania]], [[Mozambique]] || || ~१.९ दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk) || १९८ || |- | '''[[Chuvash भाषा|Chuvash]]''' || [[Turkic भाषाs|Turkic]]|| <small>Official in</small> [[Russia]] ([[Chuvash Republic|Chuvashia]]) || || १.८ दशलक्ष स्थानिक, २००,००० second भाषा, = २.० दशलक्ष एकूण (२००१ Johnstone and Mandryk) || १९९ || |- | '''[[Ijaw भाषाs|Ijaw]]''' ([[Izon भाषा|Izon]]) ||[[Niger–Congo]], [[Ijoid भाषाs]]|| Indigenous in [[Nigeria]] || || १.८ दशलक्ष (all varieties) (Izon १ दशलक्ष) || २०० || |- | '''[[Fon भाषा|Fon]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Kwa]]|| <small>National भाषा of</small> [[Benin]] <small>Significant communities in [[Togo]] || || १.७ दशलक्ष स्थानिक (२००० Hoddenbagh), unknown number second भाषा || २०१ || |- | '''[[Swati भाषा|Swati]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| <small>Official in</small> [[South Africa]], [[Swaziland]]. <small>Significant communities in [[Lesotho]] || || १.७ दशलक्ष (१९९६ census, १९९३ Johnstone) || २०२ || |- | '''[[Latvian भाषा|Latvian]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[Baltic भाषाs|Baltic]]|| <small>Official in</small> [[Latvia]]. <small>Significant communities in [[ऑस्ट्रेलिया]], [[USA]], [[United Kingdom]], [[Ireland]], [[Brazil]]. || || १.६ दशलक्ष<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.ethnologue.com/show_भाषा.asp?code=lav |title=Latvian |publisher=Ethnologue |date= |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२०१०-०३-१६}}</ref> || २०३ || |- | '''[[Runyankole भाषा|Nyankore]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Uganda]] || || १.६ दशलक्ष (१९९१ census) || २०४ || |- | '''[[Makasar भाषा|Makasar]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Indonesia]] || || १.६ दशलक्ष स्थानिक, ४ लाख second भाषा, = एकूण २० लाख (१९८९) || २०५ || |- | '''[[Gusii भाषा|Gusii]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Kenya]]|| || १.६ दशलक्ष (१९९४ I. Larsen BTL) || २०६ || |- | '''[[Khandeshi भाषा|Khandeshi]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || [[India]] || || १.६ दशलक्ष (१९९७) || २०७ || |- | '''[[Northern Ndebele भाषा|Northern Ndebele]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| <small>Official in</small> [[South Africa]]. || || १.६ दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk) || २०८ || |- | '''[[Chin people|Chin]]''' || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[Tibeto-Burman भाषाs|Tibeto-Burman]]|| [[Burma]], [[India]] || || १.६ दशलक्ष (१९९० BAP, १९९६ UBS). All varieties, but ''not'' including [[Mizo भाषा|Mizo]] etc. || २०९ || |- | '''[[Limburgish भाषा|Limburgish]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] ||<small>Official in</small> the [[Netherlands]] as a [[regional भाषा]]. Spoken in [[Belgium]] and [[Germany]] without official status.|| || १.६ दशलक्ष || २१० || |- | '''[[Vlax Romani भाषा|Vlax Romani]]''' || Indo-European, [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || [[Bosnia and Herzegovina]], [[Romania]], [[Albania]], [[Colombia]], [[Hungary]] || || १.५ दशलक्ष || २११ || |- | '''[[Sara भाषा|Sara]]''' || [[Nilo-Saharan]], [[Central Sudanic भाषाs|Central Sudanic]] || <small>National भाषा of</small> [[Chad]]. <small>Significant communities in [[Central African Republic]]. || || १.५ दशलक्ष स्थानिक, all varieties, large number second-भाषा भाषिक (dated data) || २१२ || |- | '''[[Pangasinan भाषा|Pangasinan]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Philippines]] || || १५ लाख (२००० census) || २१३ || |- | '''[[Tonga भाषा|Tonga]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Zambia]], [[Zimbabwe]] || || १५ लाख (२००१ Johnstone and Mandryk) || २१४ || |- | '''[[Lampung भाषा|Lampung]]''' || [[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Indonesia]] || || ~१५ लाख ष (१९८१ Wurm and Hattori) || २१५ || |- | '''[[Sardinian भाषा|Sardinian]]''' || [[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]]|| <small>Official in</small> [[Sardinia]], [[Italy]] || || ~१५ लाख (१९७७ M. Ibba, Rutgers University) || २१६ || |- | '''[[Scots भाषा|Scots]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || [[Scotland]], <small>Significant communities in [[Northern Ireland]] || || ~१५ लाख स्थानिक (General Register Office for Scotland, १९९६) || २१७ || |- | '''[[Kam भाषा|Kam]]''' ||[[Kradai]], [[Kam–Sui]] || [[People's Republic of China|China]] || || १५ लाख || २१८ || |- | '''[[Mende भाषा|Mende]]''' ||[[Mande भाषाs|Mande]]|| <small>National भाषा of</small> [[Sierra Leone]] || || १५ लाख स्थानिक, unknown number second भाषा (१९८७ UBS) || २१९ || |- | '''[[Tày भाषा|Tày]]''' ||[[Kradai]], [[Tai भाषाs|Tai]] || [[Vietnam]] || || १५ लाख in Vietnam (१९९९ census) || २२० || |- | '''[[Nahuatl भाषा|Nahuatl]]''' ||[[Uto-Aztecan]] || [[Mexico]] || || १४ लाख (all varieties) (dated data) || २२१ || |- | '''[[Afar भाषा|Afar]]''' ||[[Afro-Asiatic]], [[Cushitic]] || [[Ethiopia]], [[Eritrea]], [[Djibouti]] || || १४ लाख (१९९८ census) || २२२ || |- | '''[[Koli]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]] || [[India]], [[Pakistan]] || || १४ लाख, all varieties (some data dated) || २२४ || |- | '''[[Chiga भाषा|Chiga]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Uganda]] || || १४ लाख (१९९१ census) || २२५ || |- | '''[[Chechen भाषा|Chechen]]''' ||[[Northeast Caucasian]]|| <small>Official in</small> [[Russia]] ([[Chechnya]]). || || १.३३ दशलक्ष (२००२ census) || २२६ || |- | '''[[Tumbuka भाषा|Tumbuka]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| <small>Official in</small> [[Malawi]]. <small>Significant communities in [[Zambia]] || || १.३ दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk) || २२७ || |- | '''[[Iu Mien भाषा|Iu Mien]]''' ||[[Hmong–Mien]] || [[People's Republic of China|China]] || || तेरा लाख, all varieties (१९९५ Wang and Mao) || २२८ || |- | '''[[Meru भाषा|Meru]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Kenya]] || १७,४०,०००, increasing. || ३० लाख (२००९ Kenya census BTL) (dated data) || २२९ || |- | '''[[Gogo भाषा|Gogo]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Tanzania]] || || ~ १३ लाख (१९९२ UBS) (dated data) || २३० || |- | '''[[Teso भाषा|Teso]]''' ||[[Nilo-Saharan]], [[East Sudanic भाषाs|East Sudanic]], [[Nilotic]]|| [[Uganda]]. <small>Significant communities in [[Kenya]] || || १३ लाख (१९९१ census) || २३१ || |- | '''[[Meithei]]''' ||[[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[Tibeto-Burman भाषाs|Tibeto-Burman]]|| <small>Official in</small> [[India]] ([[Manipur]]) || || १३ लाख (१९९७) || २३२ || |- | '''[[Tamang भाषा|Tamang]]''' ||[[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[Tibeto-Burman भाषाs|Tibeto-Burman]]|| [[Nepal]] || || १३ लाख || २३३ || |- | '''[[Makonde भाषा|Makonde]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Tanzania]], [[Mozambique]] || || १३ लाख दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk) || २३४ || |- | '''[[Bai भाषा|Bai]]''' ||[[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], unclassified|| [[People's Republic of China|China]] || || बारा लाख (२००३) || २३५ || |- | '''[[Tuareg भाषाs|Tuareg]]''' ||[[Afro-Asiatic]], [[Berber भाषाs|Berber]] || <small>Official in</small> [[Niger]]. <small>National भाषा of</small> [[Mali]]. || || बारा लाख (१९९१–१९९८) || २३६ || |- | '''[[Temne भाषा|Temne]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Limba–Mel भाषाs|Limba–Mel]]|| <small>National भाषा of</small> [[Sierra Leone]] || || ~बारा लाख स्थानिक, २००,००० second भाषा, = ~ एकूण चौदा लाख (१९८९ J. Kaiser) || २३९ || |- | '''[[Haya भाषा|Haya]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Tanzania]] || || ~बारा लाख (१९९१ UBS) || २४० || |- | '''[[Serer भाषा|Serer]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Senegambian भाषाs|Senegambian]]|| <small>National भाषा of</small> [[Senegal]]. <small>Significant communities in [[Gambia]]. || || १.२ दशलक्ष (२००२) || २४१ || |- | '''[[Beja भाषा|Beja]]''' ||[[Afro-Asiatic]], [[Cushitic]] || [[Sudan]], [[Eritrea]] || || बारा लाख (१९८२ SIL) || २४२ || |- | '''[[Abron भाषा|Abron]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Kwa भाषाs|Kwa]]|| [[Ghana]] || || बारा लाख (२००३) || २४४ || |- | '''[[Alur भाषा|Alur]]''' || [[Nilo-Saharan]], [[East Sudanic भाषाs|East Sudanic]], [[Nilotic]] || [[Democratic Republic of the Congo|Congo-Kinshasa]], [[Uganda]] || || बारा लाख (२००१ Johnstone and Mandryk) || २४५ || |- | '''[[Sena भाषा|Sena]]''' || [[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] || [[Mozambique]], [[Malawi]] || || बारा लाख, all varieties || २४६ || |- | '''[[Azande]]''' ||[[Ubangian]]|| [[Democratic Republic of the Congo|Congo-Kinshasa]], [[Southern Sudan]], [[Central African Republic]] || || अकरा लाख (dated data) || २४७ || |- | '''[[Walloon भाषा|Walloon]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[रोमान्स भाषा|रोमान्स]]|| [[Belgium]] || || अकरा लाख (१९९८) || २४८ || |- | '''[[Anyi भाषा|Anyi]]''' || [[Niger–Congo]], [[Kwa]] || [[Côte d'Ivoire]], [[Ghana]] || || बारा लाख (१९९३ SIL) || २४९ || |- | '''[[Malvi भाषा|Malvi]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[हिंद-आर्य भाषा|हिंद-आर्य]]|| [[India]] || || अकरा लाख (१९९७) || २५० || |- | '''[[Kinaray-a भाषा|Kinaray-a]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Philippines]] || || अकरा लाख स्थानिक (२००० census) || २५१ || |- | '''[[Soninke भाषा|Soninke]]''' ||[[Mande भाषाs|Mande]]|| <small>National भाषा in</small> [[Mali]], [[Mauritania]], [[Senegal]]. <small>Significant communities in [[Burkina Faso]], [[Côte d'Ivoire]], [[Gambia]]. || || अकरा लाख (१९९१) || २५२ || |- | '''[[Ho भाषा|Ho]]''' ||[[Austro-Asiatic]], [[Munda भाषाs|Munda]]|| [[India]] || || १.०८ दशलक्ष (१९९७) || २५३ || |- | '''[[Estonian भाषा|Estonian]]''' ||[[Uralic भाषाs|Uralic]], [[Finnic भाषाs|Finnic]]|| <small>Official in</small> [[Estonia]] || || १.०८ दशलक्ष (१९८९ census) || २५४ || |- | '''[[Nyakyusa भाषा|Nyakyusa]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| [[Tanzania]], [[Malawi]] || || १.०५ दशलक्ष (१९९२ UBS) || २५५ || |- | '''[[Gwari भाषा|Gwari]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Volta–Niger भाषाs|Volta–Niger]]|| [[Nigeria]] || || १.०५ दशलक्ष (१९९१ SIL, २००२ SIL) || २५६ || |- | '''[[Lugbara भाषा|Lugbara]]''' ||[[Nilo-Saharan]], [[Central Sudanic भाषाs|Central Sudanic]], [[Moru–Madi भाषाs|Moru–Madi]] || [[Democratic Republic of the Congo|Congo-Kinshasa]], [[Uganda]] || || १.०४ दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk, १९८३ SIL) || २५७ || |- | '''[[Basque भाषा|Basque]]''' ||[[भाषा isolate]] || <small>Official in</small> [[Basque Country (historical territory)|Basque Country]], [[Spain]] || || १.०३ दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk, १९८३ SIL) || २५८ || |- | '''[[Naga (people)|Naga]]''' ||[[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[Tibeto-Burman भाषाs|Tibeto-Burman]]|| [[India]] || || १.०३ दशलक्ष, all varieties (१९९७) || २५९ || |- | '''[[Susu भाषा|Susu]]''' || [[Mande भाषाs|Mande]]|| <small>National भाषा of</small> [[Guinea]]. <small>Significant communities in [[Sierra Leone]]. || || १.०३ दशलक्ष (२००१ Johnstone and Mandryk) || २६० || |- | '''[[Tausug भाषा|Tausug]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Philippines]] <small>Significant communities in [[Indonesia]] ([[Kalimantan]]), [[Malaysia]] ([[Sabah]]) || || १.०२ दशलक्ष स्थानिक (२००० census) || २६१ || |- | '''[[Chokwe भाषा|Chokwe]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| <small>National भाषा of</small> [[Angola]]. <small>Significant communities in [[Democratic Republic of the Congo|Congo-Kinshasa]] || || १.०१ दशलक्ष (१९९० UBS) || २६२ || |- | '''[[Kabardian भाषा|Kabardian]]''' || [[Northwest Caucasian|Circassian]]|| <small>Official in</small> [[Russia]] ([[Kabardino-Balkaria]]). <small>Significant communities in [[Karachay-Cherkessia]], [[Turkey]] || || १.०१ दशलक्ष (१९९३ UBS, २००१ Johnstone and Mandryk) || २६३ || |- | '''[[Ryūkyū भाषा|Ryūkyū]]''' ||[[Japonic भाषाs|Japonic]] || [[Japan]] || || १.०१ दशलक्ष, all varieties (२००० WCD) || २६४ || |- | '''[[Maguindanao भाषा|Magindanaw]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Philippines]] || || दहा लाख स्थानिक (२००० census), unknown number second भाषा || २६५ || |- | '''[[Maranao भाषा|Maranao]]''' ||[[Austronesian]], [[Malayo-Polynesian भाषाs|Malayo-Polynesian]] || [[Philippines]] || || १.० दशलक्ष स्थानिक (२००० census) || २६६ || |- | '''[[Ancash Quechua]]''' || [[Quechua भाषाs|Quechua]] || Official in [[Peru]] || || १२ लाख भाषक || २६७ || |} --> :Varhadi-Nagpuri {{ethnolink|vah}} ७.० :Lambadi {{ethnolink|lmn}} ६.० :Mewati {{ethnolink|wtm}} ५.० :Mainfränkisch {{ethnolink|vmf}} ४.९ :Southern Thai {{ethnolink|sou}} ४.५ :Kituba {{ethnolink|ktu}} ४.२ :Domari {{ethnolink|rmt}} ४.० :Musi {{ethnolink|mui}} ३.९ :Mina {{ethnolink|myi}} ३.८ :Banjar {{ethnolink|bjn}} ३.५ :Shan {{ethnolink|shn}} ३.३ :Hassaniyya {{ethnolink|mey}} ३.१ [already counted under Arabic] :Godwari {{ethnolink|gdx}} ३.० :Hunsrik {{ethnolink|hrx}} ३.० ==Other भाषाs frequently cited as having more than ३० लाख भाषक== {| class="wikitable sortable" |- " ! भाषा ! भाषाकुळ ! स्थानिक ! एकूण ! इतर अंदाज |- | '''[[Chinese Sign भाषा]]''' || [[भाषा isolate]] || — || — || Perhaps the most populous sign भाषा; number of भाषक (signers) unknown. |- | '''[[Indo-Pakistani Sign भाषा]]''' || [[भाषा isolate]] || २.७ दशलक्ष in India (२००३) || — || Additional भाषक (signers) in Pakistan and Bangladesh. |- | '''[[Lingala भाषा|Lingala]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]] || २.१ दशलक्ष || ≈ ९० लाख (१९९९) in DR Congo || L२ also in Congo-Brazzaville. Per Britannica (२००५ Yearbook), > ३.६ कोटी speak Lingala as [[lingua franca]]. |- | '''[[Swahili भाषा|Swahili]]''' ||[[Niger–Congo]], [[Bantu भाषाs|Bantu]]|| ८०० thousand (१९९४–२००६) || ४ कोटी (१९९१–२००६) || ~५० लाख स्थानिक, ~८ कोटी second भाषा{{Citation needed|date=February २०११}} |- | '''[[Tibetan भाषा|Central Tibetan]]'''<br>(Dbus / Ü) || [[चिनी-तिबेटी भाषा|चिनी-तिबेटी]], [[Tibeto-Burman भाषाs|Tibeto-Burman]] || १.३ दशलक्ष (१९९०) || — || Not mutually intelligible with other [[Tibetan भाषाs]]. |- | '''[[यिडिश भाषा|यिडिश]]''' ||[[इंडो-युरोपीय भाषासमूह|इंडो-युरोपीय]], [[जर्मेनिक भाषा|जर्मेनिक]] || — || १.३ कोटी || |} ==नकाशा== [[File:Human Language Families (wikicolors).png|thumb|750 px|center|जगातील भाषाकुळांचे विभाजन]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} == हे सुद्धा पहा == == बाहेरील दुवे == * [http://www.free-dictionary-translation.com Languages of the world Free Dictionary Translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917011623/http://free-dictionary-translation.com/ |date=2017-09-17 }} * [https://web.archive.org/web/19990429232804/http://www.sil.org/ethnologue/top100.html List of top 100 languages in 13th edition of Ethnologue (1996)] * [http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm Different lists of the most spoken languages (the Ethnologue list is from a previous, not the 2005, edition).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927062910/http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm |date=2011-09-27 }} * [http://www.ethnologue.com Ethnologue] - [[SIL International|SIL's]] [[Ethnologue]], widely referenced source for the world's languages * [http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html Languages Spoken by More Than 10 Million People] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203134724/http://encarta.msn.com/media_701500404/Languages_Spoken_by_More_Than_10_Million_People.html |date=2007-12-03 }} - [[Encarta]] list, based on data from [[Ethnologue]], but some figures (e.g. for Arabic) widely vary from it * [http://www.vistawide.com/languages/top_30_languages.htm Top 30 languages of the world] * [http://www.krysstal.com/spoken.html 30 most widely spoken world languages] [[वर्ग:भाषांतर]] [[वर्ग:भाषा|*]] [[वर्ग:जग|भाषा]] [[वर्ग:याद्या]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:भाषांची यादी]] oozbqrxm50bjwr6wm6f2rqch7ub0hs3 0 68911 2689732 2615828 2026-06-18T03:43:13Z संतोष गोरे 135680 /* प्रकार */ 2689732 wikitext text/x-wiki '''म्युच्युअल फंड''' ([[इंग्लिश भाषा|इंग्रजी]]: Mutual Fund; [[मराठी भाषा|मराठी]]: सामाईक निधी) हा एक गुंतवणूकीचा पर्याय आहे. गुंतवणूकदार कर बचत, संपत्ती निर्माण करणे, नियमित उत्पन्न मिळवणे, इ. उदिष्टे साध्य करू शकतात.समभाग (Equity Shares) निगडित म्युच्युअल फंड योजना मध्ये शेअर बाजाराची आणि कंपनीच्या व्यवसायाची जोखिम अंतर्भुत असते व कर्जरोखे (Bonds) निगडीत योजना मध्ये व्याज दराचे बदलाची व पतदर्जाची/ दीवाळखोरीची जोखिम अंतर्भुत असते. समभाग निगडीत योजनांमध्ये तुलनात्मकदृष्ट्या जास्त जोखिम असते व कर्जरोख्याशी निगडीत योजनांमध्ये तुलनात्मकदृष्ट्या कमी जोखिम असते. भारतीय भांडवल बाजारात अनेक मालमत्ता व्यवस्थापन कंपन्या आपापले म्युच्युअल फंड चालवत आहेत. सामान्य माणसाला भांडवल बाजार तसेच शेअर गुंतवणीत गम्य नसते अशा सामान्य गुंतवणूक धारकासाठी गुंतवणुकीचा हा पर्याय स्वागतार्ह आहे. गुंतवलेल्या पैशावर म्युच्युअल फंड काही एन्ट्री लोड या नावाने काही प्रारंभिक शुल्क वसूल करतात. उरलेली रक्कम गुंतवली जाते व या रकमेच्या किमती इतके फंड युनिट ग्राहकाच्या नावाने दिले जातात. जमा झालेली एकूण रक्कम फंड व्यवस्थापक शेअर बाजारात फंडाच्या उद्दिष्टाप्रमाणे गुंतवतो. या गुंतवणुकीची किंमत जशी वाढते तशी फंडाच्या एका युनिटची किंमत वाढत जाते. जर गुंतवणूक केलेल्या शेअरची किंमत कमी झाली तर फंडाच्या युनिटची किंमतही कमी होते. == इतिहास == १८व्या शतकात अब्राहम (कींवा आड्रिआन) व्हॅन् केटविक या डच व्यापाऱ्याने "ईनद्राख्त माक्त माख्त" (एकी बळ निर्माण करते) या नावाची एक विश्वस्त संस्था काढली. या संस्थेच्या माध्यमातून छोट्या गुंतवणूकदारांना विविध धंद्यांमध्ये भांडवल गुंतवता येत होते. हीच आजच्या म्युच्युअल फंडांची सुरुवात मानली जाते. १९६३ साली भारत सरकार आणि [[भारतीय रिझर्व्ह बँक|भारतीय रिझर्व बँक]] यांनी एकत्र येऊन "[[युनिट ट्रस्ट ऑफ इंडिया]]"ची स्थापना केली<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.amfiindia.com/research-information/mf-history|title=History - Mutual Fund Industry in India {{!}} Unit Trust of India|website=www.amfiindia.com|language=en|access-date=2018-05-08|archive-date=2018-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618175239/https://www.amfiindia.com/research-information/mf-history|url-status=dead}}</ref>. हा भारतातील पहिला म्युच्युअल फंड होता. १९८७ साली [[भारतीय आयुर्विमा महामंडळ]] तसेच अन्य सार्वजनिक बँकांनी म्युच्युअल फंड उद्योगात प्रवेश केला. १९९३ साली म्युच्युअल फंडांसाठीचे नियम बनवण्यात आले आणि खाजगी म्युच्युअल फंडांना परवानगी देण्यात आली. म्युच्युअल फंडांचा प्रसार व्हावा, तसेच त्यातील गुंतवणूकदारांचे हित जपले जावे यासाठी सर्व नोंदणीकृत म्युच्युअल फंडांनी एकत्र येऊन २२ ऑगस्ट १९९५ साली ॲंम्फी (The Association of Mutual Funds in India) या संस्थेची स्थापना केली. एप्रिल २०१८ अखेर भारतातील म्युच्युअल फंडांमध्ये गुंतवलेले भांडवल २३,२९,७८२ कोटी रुपये इतके होते.<ref>http://portal.amfiindia.com/spages/amapr2018repo.pdf</ref> == फायदे आणि तोटे == गुंतवणूकदारांसाठी म्युच्युअल फंडाचे फायदे आणि तोटे पुढीलप्रमाणे === फायदे === * वैविध्यः म्युच्युअल फंडातील भांडवल विविध समभाग (equity shares)/कर्जरोख्यांमध्ये (bonds) गुंतवले जाते. यामुळे गुंतवणूकदाराची जोखीम कमी होते. * तरलता: काही अपवाद वगळता म्युच्युअल फंडातील गुंतवणूक कधीही काढून घेता येते. यामध्ये गुंतवणूकदाराला त्या दिवशीच्या युनिटच्या दरानुसार रक्कम मिळते. * गुंतवणुकीचे व्यावसायिक व्यवस्थापन: फंड व्यवस्थापकाकडे गुंतवणुकीच्या संधींचा अभ्यास करण्यासाठी खास टीम असते, त्यामुळे सामान्य गुंतवणूकदारापेक्षा फंड व्यवस्थापक अधिक चांगल्या पद्धतीने भांडवल गुंतवू शकतो. *मोठ्या गुंतवणूकदारांना उपलब्ध असलेल्या गुंतवणूकी करण्याची संधी देखील सगळ्या गुंतवणूकदारांना मिळते. उदाहरणार्थ, वैयक्तिक गुंतवणूकदारांना प्रत्येक्ष विदेशी बाजारपेठेत थेट गुंतवणूक करणे कठीण जाते. *सेवा आणि सुविधा: फंड्स बऱ्याचदा धनादेश सारख्या सुविधा देते. *सरकारी पर्यवेक्षण: म्युच्युअल फंड सरकारी संस्थाद्वारे नियंत्रित केले जातात. *पारदर्शकता आणि सुलभ तुलना सर्व गुंतवणूकदारांना म्युच्युअल फंडांनी एक सारखा अवहाल देणे अपेक्षित आहे, ज्यामुळे त्यांना तुलना करणे सोपे जाते. === तोटे === * फी: म्युच्युअल फंडात गुंतवलेल्या रकमेपैकी काही ठराविक रक्कम व्यवस्थापन कंपनी फी स्वरूपात कापून घेते. त्यामुळे गुंतवणूकदाराला फक्त उरलेल्या रकमेवरच परतावा मिळतो. परंतु फी सर्व गुंतवणूकदारांमध्ये विभागल्यामुळे मिळणाऱ्या सोईच्या तुलनेत कमी असते. * गुंतवणुकीवर कमी नियंत्रण: फंडातील रक्कम कोणत्या समभाग/कर्जरोख्यांमध्ये गुंतवली जावी यावर गुंतवणूकदाराचे थेट नियंत्रण नसते. * अनिश्चित परतावा: म्युच्युअल फंडातून मिळणारा परतावा हा युनिटच्या बाजारभावावर अवलंबून असतो, त्यामुळे बाजारभावानुसार त्यात जशी वाढ होऊ शकते तशीच घटही होऊ शकते. == प्रकार == {{मुख्य|म्युचुअल फंडचे प्रकार}} म्युच्युअल फंडांचे वर्गीकरण दोन प्रकारे करता येते. * '''संरचनेनुसार''': एखाद्या फंडात पैसे कधी आणि कसे गुंतवता येतात त्यावरून म्युच्युअल फंडाचे खुला(ओपन एन्डेड) , मर्यादित (क्लोज एन्डेड), आणि विनिमित (एक्स्चेंज ट्रेडेड) असे वर्गीकरण केले जाते * '''गुंतवणुकीनुसार''': फंडातील भांडवल कशात गुंतवले जाते त्यावरून फंडांचे इक्विटी फंड (मुख्यत्वे समभागात गुंतवणूक), डेट फंड (मुख्यत्वे कर्जरोख्यात गुंतवणूक), हायब्रिड फंड (समभाग आणि कर्जरोखे या दोहोंत गुंतवणूक), फंडांचा फंड (अन्य म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक) आणि इतर (उदाहरणार्थ कमोडिटी फंड) असे वर्गीकरण केले जाते. फंडातील भांडवल कोणत्या प्रकारच्या समभागात किंवा कर्जरोख्यात गुंतवले जाते त्यावरून फंडांचे पुन्हा उपवर्गात विभाजन केले जाते. == हे सुद्धा पहा == * [[एन.एफ.ओ.]] * [[इक्विटी म्युचुअल फंड]] * [[डेट म्युचुअल फंड]] * [[बॅलन्स्ड म्युचुअल फंड]] * [[डायव्हर्सिफाईड म्युचुअल फंड]] * [[टॅक्ससेव्हर म्युचुअल फंड]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अर्थशास्त्र]] [[वर्ग:गुंतवणूक]] czouwtzb8snlezgmwmvnedsbu29tibk 0 72257 2689802 2607522 2026-06-18T11:34:27Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689802 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | शिक्षण = | कार्यक्षेत्र = | राष्ट्रीयत्व = | धर्म = | भाषा = | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = | विषय = | चळवळ = | संघटना = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''{{लेखनाव}}''' ([[एप्रिल १२]], [[इ.स. १९१०|१९१०]] - [[ऑगस्ट १३]], [[इ.स. १९८०|१९८०]]) हे [[मराठी]] लेखक आणि ज्येष्ठ विचारवंत होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://vishwakosh.marathi.gov.in/28113/ |title=भावे, पुरुषोत्तम भास्कर |संकेतस्थळ=vishwakosh.marathi.gov.in |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ ऑक्टोबर २०२१ |archive-date=2021-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211002040905/https://vishwakosh.marathi.gov.in/28113/ |url-status=dead }}</ref> पु.भा. भावे यांनी १७ कादंबऱ्या, पाच नाटके, १४ लेखसंग्रह आणि दोन प्रवासवर्णने लिहिली आहेत. त्यांनी आत्मचरित्रही लिहिले आहे. ते सौदर्यवादी लेखक आहेत. ===निबंध, ललित=== * रक्त आणि अश्रू * विठ्ठला पांडुरंगा ===कादंबऱ्या=== * अकुलिना * अडीच अक्षरे * दर्शन * दोन भिंती * मागे वळून * वर्षाव * व्याध ===नाटके=== * पद्मिनी * महाराणी * मुक्ती * विषकन्या * स्वामिनी ===आत्मचरित्र=== * प्रथम-पुरूषी एक-वचनी ===कथासंग्रह=== * ठरीव ठशाची गोष्ट * परंपरा * पहिला पाउस * प्रतारणा * फुलवा * बंगला * सतरावे वर्ष * साडी * सार्थक * हिमानी *घायाळ *वैरी (१९६२. मेनका प्रकाशन) === वृत्तपत्रांतील स्तंभलेखन=== * आदेश (नागपूर) * सावधान (नागपूर) ==गौरव== * अध्यक्ष, [[मराठी साहित्य संमेलन]], [[पुणे]], १९७७ ==[[पु.भा.भावे पुरस्कार]]== पु.भा.भावे समिती, ही दरवर्षी मराठी लेखक पुरुषोत्तम भास्कर भावे यांच्या नावाने [[पुरस्कार]] प्रदान करत असते. भावे यांच्या स्मृतिदिनी म्हणजे १३ ऑगस्टला हे [[पुरस्कार]] जाहीरपणे दिले जातात. पाच हजार रुपये रोख, ग्रंथसंच, स्मृतिचिन्ह आणि मानपत्र असे या [[पुरस्कार|पुरस्कारांचे]] स्वरूप असते. इ.स. २०१२ सालच्या [[पुरस्कार|पुरस्कारप्राप्त]] व्यक्ती पुढीलप्रमाणे :- * पु.भा.भावे चित्रपट दिग्दर्शन [[पुरस्कार]] : [[राजदत्त]] * पु.भा.भावे पत्रकारिता [[पुरस्कार]] : विक्रमसिंह ओक * पु.भा.भावे समाजसेवा [[पुरस्कार]] : [[वामनराव पै]] (मरणोत्तर) * पु.भा.भावे सामाजिक कार्य [[पुरस्कार]] : कुटुंब संस्थेचा प्रसार करणाऱ्या [[अपर्णा रामतीर्थकर]] * पु.भा.भावे साहित्यसेवा [[पुरस्कार]] : [[भा.द. खेर]] (मरणोत्तर) ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [http://origin.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/4390115.cms महाराष्ट्र टाइम्स.कॉम येथील लेख]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713025312/http://origin.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/4390115.cms |date=2011-07-13 }} * [http://books.google.com/books?id=ObFCT5_taSgC&pg=PA495&lpg=PA495&dq=purushottam+bhave&source=bl&ots=mUFY0xDPw8&sig=hz4CKfJQt36OmB3IoOzFPHUnEN0&hl=en&ei=jahOS8PSLo2Ptge16Yy9CQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CAwQ6AEwAg#v=onepage&q=purushottam%20bhave&f=false द एन्सायक्लोपीडिया ऑफ इंडियन लिटरेचर (इंग्लिश)] * [https://web.archive.org/web/20111007163214/http://origin.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/4390115.cms संग्रहित प्रत] * [http://www.iconofindia.com/sahitya-akademi/bklst16.htm लघु कथा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041107041131/http://www.iconofindia.com/sahitya-akademi/bklst16.htm |date=2004-11-07 }} {{मराठी साहित्यिक}} {{DEFAULTSORT:भावे,पुरुषोत्तम भास्कर}} [[वर्ग:मराठी लेखक]] [[वर्ग:मराठी पत्रकार]] [[वर्ग:मराठी नाटककार]] [[वर्ग:अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनांचे अध्यक्ष]] [[वर्ग:इ.स. १९१० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलने]] 1b1ukfdhslg303quxbqzv9zbhcaoyxy 0 73406 2689691 2614340 2026-06-17T17:25:08Z नरेश सावे 88037 /* ऐतिहासिक पार्श्वभूमी */ 2689691 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Girgaum Back Road.jpeg|इवलेसे|१९०५ सालातील गिरगाव परिसर]] '''गिरगाव''' दक्षिण [[मुंबई]]तील एक भाग आहे. पश्चिम रेल्वे वरील [[चर्नी रोड]] हे रेल्वे स्थानक गिरगावाचा भाग आहे. येथील [[चाळसंस्कृती]] किंवा [[चाळ|चाळीतील]] जीवनावर [[बटाट्याची चाळ]] हे पुस्तक लिहिले आहे. येथील [[गिरगाव चौपाटी]] प्रसिद्ध आहे. गिरगावात [[खाडिलकर मार्ग]] आहे. पत्रकार, नाटककार आणि सुधारणावादी असलेले आणि प्रसिद्ध कवी प्रभाकर खाडिलकर ह्यांचे सुपुत्र असलेले [[कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर]] ह्यांचे नाव ह्या रस्त्याला देण्यात आले आहे.गिरगावात असलेल्या [[गावदेवी]] परिसरात एका रस्त्याला [[डॉ.काशीबाई नवरंगे मार्ग]] असे नाव दिलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,दिनांक २६ नोव्हेंबर २०२४</ref> गिरगावात [[अवंतिकाबाई गोखले मार्ग]],[[जगन्नाथ शंकरशेट मार्ग]], [[विठ्ठलभाई पटेल मार्ग]] आहेत.अवंतिकाबाई गोखले ह्यांचे घर अवंतिकाबाई गोखले मार्गावर होते.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स,वसई विरार पुरवणी,मंगळवार, दिनांक २४ सप्टेंबर २०२४</ref> [[चर्नी रोड रेल्वे स्थानक]] ते [[कुपरेज फुटबॉल मैदान]] हा रस्ता सन १८५० मध्ये झाला तेव्हा त्याचे नाव [[क्वीन्स रोड]] असे ठेवले होते.[[भारतरत्न महर्षी धोंडो कर्वे]] ह्यांनी स्थापन केलेले [[नाथीबाई दामोदर ठाकरसी]] हे [[पहिले महिला विद्यापीठ]] (स्थापना १९१६) क्वीन्स रोडवर असल्याने [[महर्षी]] [[धोंडो केशव कर्वे]] ह्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त त्यांच्या स्मृती निमित्ताने सन १९५८ मध्ये क्वीन्स रोडचे नाव [[महर्षी कर्वे मार्ग]] असे केले.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, गुरुवार,१७ एप्रिल २०२५</ref> ==गिरगावातल्या वाड्या== गिरगावात अनेक वाड्या होत्या. त्यापैकी काही वाड्या खालीलप्रमाणे:- #[[मुगभाट]] मुगा कोळी #[[मांगल वाडी]] मांगेला कोळी #[[कोळभाट]] #[[बोरभाट]] #[[फणसवाडी]] #[[ठाकूरद्वार]] गिरगावात कोळी लोकांची वस्ती होती आणि मुंबई आणि रायगड येथील [[राजाराम राऊत]] ऊर्फ [[भाऊसाहेब राऊत]] हे कोळी समाजाचे प्रमुख नेते होते. ==गिरगावातील महाविद्यालये== गिरगावातल्या चौपाटीवर [[विल्सन महाविद्यालय]] आहे. याच महाविद्यालयापासून [[नाना चौक]] कडे जाणाऱ्या रस्त्याला बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने [[पंडिता रमाबाई मार्ग]] असे नाव दिले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, मंगळवार,८ ऑक्टोबर २०२६</ref> ==ऐतिहासिक पार्श्वभूमी== दोनशे वर्षापूर्वी गिरगाव चौपाटी लकडी बंदर म्हणून ओळखले जात होते. तिथे बोटीसाठी धक्का बांधलेला होता. चुना, सरपण, कौले, ताजे मासे, चिऱ्याचे दगड वगैरे मालाची देवाणघेवाण व्हायची.कालांतराने कोळी बांधव [[साष्टी]] आणि [[ठाणे]] येथे स्थलांतरित झाले.१८६० च्या काळात कोळ्यांची होळी पेटल्याशिवाय कुणाचीही होळी पेटायची नाही असा [[दंडक]] होता.१९व्या शतकात [[राजाराम राऊत]] यांनी आपल्या कोळीवाड्यात तेरा कौलारू [[चाळी]] बांधल्या.मोठी विहीर बांधून पिण्याच्या पाण्याची सोय केली होती.चाळीसमोर पाण्याची कारंजी बांधली होती. तेथील मोठ्या मैदानात हुतूतूचे सामने भरवले जात असत. कोळीवाड्यात [[सरहद्द गांधी]],[[सुभाषचंद्र बोस]] असे राष्ट्रीय नेते येत असत. तिथे ऐतिहासिक [[बाबदेव दिर]] आहे. त्याची गेली दोनशे वर्षे पालखी निघते. [[ऑपेरा हाऊस]] पासून [[मरीन लाईन्स]] पर्यंत समुद्र किनाऱ्याला लागून असलेली जमीन [[शंकरशेट]] यांच्या मालकीची होती. [[शंकरशेठ]] यांनी स्वतःची जमीन मुस्लिम कब्रस्तानासाठी दिली.[[चिराबाजार]] येथे राहणाऱ्या [[कथालिक]] व [[पारसी]] समाजाने हिंदू स्मशानभूमीवर आक्षेप घेतला होता. त्यांनी थेट इंग्लंडच्या राणीला हिंदू स्मशानभूमी बंद करण्यासाठी पत्र लिहिले होते. वाईसरॉय सोबत स्वतः राणी भारतात तक्रारीची शहानिशा करण्यासाठी आली होती. तेव्हा मुस्लिम समाजातील लोकांनी [[नाना शंकरसेट]] ह्यांच्या उपकारांची जाणीव ठेवली आणि [[रोग्ये]] ह्यांच्या नेतृत्वाखाली स्मशानभूमी परिसरात दुर्गंधी कमी होण्यासाठी विदेशी अत्तराचा फवारा केला होता.[[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या शब्दाखातर [[नाना शंकरशेठ]] यांना पाठिंबा देण्यासाठी मुंबई आणि रायगड येथील तमाम कोळी बांधव आपल्या होड्या, पडाव घेऊन गिरगाव चौपाटीवर आले होते. ही एकजूट पाहिली आणि राणी कोणतीही कार्यवाही न करता परत गेली होती.स्वातंत्र्य लढ्यासाठी महाराष्ट्रातून येणाऱ्या कार्यकर्त्यांची जेवणाखाण्याची सोय [[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या मार्गदर्शनाखाली [[माधवबाग]],[[महाजनवाडी]],[[कोळीवाडी]] करीत.गोदीत १९४४ मध्ये महाभयंकर स्फोट झाला तेव्हा विस्थापित [[मांडवी]] कोळीवाड्यातील बांधवांची सोय गिरगावात कोळीवाड्यात केली होती. महिनाभर कोळीवाड्यातील स्त्रियांनी त्यांच्या जेवणखाण्याची सोय केली होती. सन १९५६-५७ मध्ये मुंबई येथे सुरू झालेल्या संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यातील पहिला हुतात्मा कोळीवाड्यातील तरुण होता.कोळीवाड्यातील गौर आणि दहीकाला उत्सवाला शतक पुरे झाले आहे तरीही आजही तो भव्य प्रमाणात साजरा केला जातो.महाराष्ट्राच्या [[लावणी सम्राज्ञी]] [[सुलोचनाताई चव्हाण]] येथे ८५ वर्षे राहत होत्या. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, गुरुवार दिनांक ६ फेब्रुवारी २०२५</ref> ==संदर्भ व नोंदी== {{विस्तार}} {{संदर्भ यादी}} {{मुंबई महानगर क्षेत्र}} [[वर्ग:मुंबईची उपनगरे]] b10zh0guz3x0en0uwzanxc0tmafdtvw 2689790 2689691 2026-06-18T10:53:16Z नरेश सावे 88037 /* गिरगावातल्या वाड्या */ 2689790 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Girgaum Back Road.jpeg|इवलेसे|१९०५ सालातील गिरगाव परिसर]] '''गिरगाव''' दक्षिण [[मुंबई]]तील एक भाग आहे. पश्चिम रेल्वे वरील [[चर्नी रोड]] हे रेल्वे स्थानक गिरगावाचा भाग आहे. येथील [[चाळसंस्कृती]] किंवा [[चाळ|चाळीतील]] जीवनावर [[बटाट्याची चाळ]] हे पुस्तक लिहिले आहे. येथील [[गिरगाव चौपाटी]] प्रसिद्ध आहे. गिरगावात [[खाडिलकर मार्ग]] आहे. पत्रकार, नाटककार आणि सुधारणावादी असलेले आणि प्रसिद्ध कवी प्रभाकर खाडिलकर ह्यांचे सुपुत्र असलेले [[कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर]] ह्यांचे नाव ह्या रस्त्याला देण्यात आले आहे.गिरगावात असलेल्या [[गावदेवी]] परिसरात एका रस्त्याला [[डॉ.काशीबाई नवरंगे मार्ग]] असे नाव दिलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,दिनांक २६ नोव्हेंबर २०२४</ref> गिरगावात [[अवंतिकाबाई गोखले मार्ग]],[[जगन्नाथ शंकरशेट मार्ग]], [[विठ्ठलभाई पटेल मार्ग]] आहेत.अवंतिकाबाई गोखले ह्यांचे घर अवंतिकाबाई गोखले मार्गावर होते.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स,वसई विरार पुरवणी,मंगळवार, दिनांक २४ सप्टेंबर २०२४</ref> [[चर्नी रोड रेल्वे स्थानक]] ते [[कुपरेज फुटबॉल मैदान]] हा रस्ता सन १८५० मध्ये झाला तेव्हा त्याचे नाव [[क्वीन्स रोड]] असे ठेवले होते.[[भारतरत्न महर्षी धोंडो कर्वे]] ह्यांनी स्थापन केलेले [[नाथीबाई दामोदर ठाकरसी]] हे [[पहिले महिला विद्यापीठ]] (स्थापना १९१६) क्वीन्स रोडवर असल्याने [[महर्षी]] [[धोंडो केशव कर्वे]] ह्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त त्यांच्या स्मृती निमित्ताने सन १९५८ मध्ये क्वीन्स रोडचे नाव [[महर्षी कर्वे मार्ग]] असे केले.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, गुरुवार,१७ एप्रिल २०२५</ref> ==गिरगावातल्या वाड्या== गिरगावात अनेक वाड्या होत्या. त्यापैकी काही वाड्या खालीलप्रमाणे:- #[[मुगभाट]] मुगा कोळी #[[मांगल वाडी]] मांगेला कोळी #[[कोळभाट]] #[[बोरभाट]] #[[फणसवाडी]] #[[ठाकूरद्वार]] गिरगावात कोळी लोकांची वस्ती होती आणि मुंबई आणि रायगड येथील [[राजाराम राऊत]] ऊर्फ [[भाऊसाहेब राऊत]] हे कोळी समाजाचे प्रमुख नेते होते. ==गिरगावातील रस्ते== #[[दादीशेठ अग्यारी लेन]]<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==गिरगावातील महाविद्यालये== गिरगावातल्या चौपाटीवर [[विल्सन महाविद्यालय]] आहे. याच महाविद्यालयापासून [[नाना चौक]] कडे जाणाऱ्या रस्त्याला बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने [[पंडिता रमाबाई मार्ग]] असे नाव दिले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, मंगळवार,८ ऑक्टोबर २०२६</ref> ==ऐतिहासिक पार्श्वभूमी== दोनशे वर्षापूर्वी गिरगाव चौपाटी लकडी बंदर म्हणून ओळखले जात होते. तिथे बोटीसाठी धक्का बांधलेला होता. चुना, सरपण, कौले, ताजे मासे, चिऱ्याचे दगड वगैरे मालाची देवाणघेवाण व्हायची.कालांतराने कोळी बांधव [[साष्टी]] आणि [[ठाणे]] येथे स्थलांतरित झाले.१८६० च्या काळात कोळ्यांची होळी पेटल्याशिवाय कुणाचीही होळी पेटायची नाही असा [[दंडक]] होता.१९व्या शतकात [[राजाराम राऊत]] यांनी आपल्या कोळीवाड्यात तेरा कौलारू [[चाळी]] बांधल्या.मोठी विहीर बांधून पिण्याच्या पाण्याची सोय केली होती.चाळीसमोर पाण्याची कारंजी बांधली होती. तेथील मोठ्या मैदानात हुतूतूचे सामने भरवले जात असत. कोळीवाड्यात [[सरहद्द गांधी]],[[सुभाषचंद्र बोस]] असे राष्ट्रीय नेते येत असत. तिथे ऐतिहासिक [[बाबदेव दिर]] आहे. त्याची गेली दोनशे वर्षे पालखी निघते. [[ऑपेरा हाऊस]] पासून [[मरीन लाईन्स]] पर्यंत समुद्र किनाऱ्याला लागून असलेली जमीन [[शंकरशेट]] यांच्या मालकीची होती. [[शंकरशेठ]] यांनी स्वतःची जमीन मुस्लिम कब्रस्तानासाठी दिली.[[चिराबाजार]] येथे राहणाऱ्या [[कथालिक]] व [[पारसी]] समाजाने हिंदू स्मशानभूमीवर आक्षेप घेतला होता. त्यांनी थेट इंग्लंडच्या राणीला हिंदू स्मशानभूमी बंद करण्यासाठी पत्र लिहिले होते. वाईसरॉय सोबत स्वतः राणी भारतात तक्रारीची शहानिशा करण्यासाठी आली होती. तेव्हा मुस्लिम समाजातील लोकांनी [[नाना शंकरसेट]] ह्यांच्या उपकारांची जाणीव ठेवली आणि [[रोग्ये]] ह्यांच्या नेतृत्वाखाली स्मशानभूमी परिसरात दुर्गंधी कमी होण्यासाठी विदेशी अत्तराचा फवारा केला होता.[[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या शब्दाखातर [[नाना शंकरशेठ]] यांना पाठिंबा देण्यासाठी मुंबई आणि रायगड येथील तमाम कोळी बांधव आपल्या होड्या, पडाव घेऊन गिरगाव चौपाटीवर आले होते. ही एकजूट पाहिली आणि राणी कोणतीही कार्यवाही न करता परत गेली होती.स्वातंत्र्य लढ्यासाठी महाराष्ट्रातून येणाऱ्या कार्यकर्त्यांची जेवणाखाण्याची सोय [[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या मार्गदर्शनाखाली [[माधवबाग]],[[महाजनवाडी]],[[कोळीवाडी]] करीत.गोदीत १९४४ मध्ये महाभयंकर स्फोट झाला तेव्हा विस्थापित [[मांडवी]] कोळीवाड्यातील बांधवांची सोय गिरगावात कोळीवाड्यात केली होती. महिनाभर कोळीवाड्यातील स्त्रियांनी त्यांच्या जेवणखाण्याची सोय केली होती. सन १९५६-५७ मध्ये मुंबई येथे सुरू झालेल्या संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यातील पहिला हुतात्मा कोळीवाड्यातील तरुण होता.कोळीवाड्यातील गौर आणि दहीकाला उत्सवाला शतक पुरे झाले आहे तरीही आजही तो भव्य प्रमाणात साजरा केला जातो.महाराष्ट्राच्या [[लावणी सम्राज्ञी]] [[सुलोचनाताई चव्हाण]] येथे ८५ वर्षे राहत होत्या. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, गुरुवार दिनांक ६ फेब्रुवारी २०२५</ref> ==संदर्भ व नोंदी== {{विस्तार}} {{संदर्भ यादी}} {{मुंबई महानगर क्षेत्र}} [[वर्ग:मुंबईची उपनगरे]] 280px0y6nsgdrffmuxhisvrygqef7bb 2689791 2689790 2026-06-18T10:54:13Z नरेश सावे 88037 /* गिरगावातील रस्ते */ 2689791 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Girgaum Back Road.jpeg|इवलेसे|१९०५ सालातील गिरगाव परिसर]] '''गिरगाव''' दक्षिण [[मुंबई]]तील एक भाग आहे. पश्चिम रेल्वे वरील [[चर्नी रोड]] हे रेल्वे स्थानक गिरगावाचा भाग आहे. येथील [[चाळसंस्कृती]] किंवा [[चाळ|चाळीतील]] जीवनावर [[बटाट्याची चाळ]] हे पुस्तक लिहिले आहे. येथील [[गिरगाव चौपाटी]] प्रसिद्ध आहे. गिरगावात [[खाडिलकर मार्ग]] आहे. पत्रकार, नाटककार आणि सुधारणावादी असलेले आणि प्रसिद्ध कवी प्रभाकर खाडिलकर ह्यांचे सुपुत्र असलेले [[कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर]] ह्यांचे नाव ह्या रस्त्याला देण्यात आले आहे.गिरगावात असलेल्या [[गावदेवी]] परिसरात एका रस्त्याला [[डॉ.काशीबाई नवरंगे मार्ग]] असे नाव दिलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,दिनांक २६ नोव्हेंबर २०२४</ref> गिरगावात [[अवंतिकाबाई गोखले मार्ग]],[[जगन्नाथ शंकरशेट मार्ग]], [[विठ्ठलभाई पटेल मार्ग]] आहेत.अवंतिकाबाई गोखले ह्यांचे घर अवंतिकाबाई गोखले मार्गावर होते.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स,वसई विरार पुरवणी,मंगळवार, दिनांक २४ सप्टेंबर २०२४</ref> [[चर्नी रोड रेल्वे स्थानक]] ते [[कुपरेज फुटबॉल मैदान]] हा रस्ता सन १८५० मध्ये झाला तेव्हा त्याचे नाव [[क्वीन्स रोड]] असे ठेवले होते.[[भारतरत्न महर्षी धोंडो कर्वे]] ह्यांनी स्थापन केलेले [[नाथीबाई दामोदर ठाकरसी]] हे [[पहिले महिला विद्यापीठ]] (स्थापना १९१६) क्वीन्स रोडवर असल्याने [[महर्षी]] [[धोंडो केशव कर्वे]] ह्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त त्यांच्या स्मृती निमित्ताने सन १९५८ मध्ये क्वीन्स रोडचे नाव [[महर्षी कर्वे मार्ग]] असे केले.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, गुरुवार,१७ एप्रिल २०२५</ref> ==गिरगावातल्या वाड्या== गिरगावात अनेक वाड्या होत्या. त्यापैकी काही वाड्या खालीलप्रमाणे:- #[[मुगभाट]] मुगा कोळी #[[मांगल वाडी]] मांगेला कोळी #[[कोळभाट]] #[[बोरभाट]] #[[फणसवाडी]] #[[ठाकूरद्वार]] गिरगावात कोळी लोकांची वस्ती होती आणि मुंबई आणि रायगड येथील [[राजाराम राऊत]] ऊर्फ [[भाऊसाहेब राऊत]] हे कोळी समाजाचे प्रमुख नेते होते. ==गिरगावातील रस्ते== #[[खाडिलकर मार्ग]] #[[दादीशेठ अग्यारी लेन]]<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==गिरगावातील महाविद्यालये== गिरगावातल्या चौपाटीवर [[विल्सन महाविद्यालय]] आहे. याच महाविद्यालयापासून [[नाना चौक]] कडे जाणाऱ्या रस्त्याला बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने [[पंडिता रमाबाई मार्ग]] असे नाव दिले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, मंगळवार,८ ऑक्टोबर २०२६</ref> ==ऐतिहासिक पार्श्वभूमी== दोनशे वर्षापूर्वी गिरगाव चौपाटी लकडी बंदर म्हणून ओळखले जात होते. तिथे बोटीसाठी धक्का बांधलेला होता. चुना, सरपण, कौले, ताजे मासे, चिऱ्याचे दगड वगैरे मालाची देवाणघेवाण व्हायची.कालांतराने कोळी बांधव [[साष्टी]] आणि [[ठाणे]] येथे स्थलांतरित झाले.१८६० च्या काळात कोळ्यांची होळी पेटल्याशिवाय कुणाचीही होळी पेटायची नाही असा [[दंडक]] होता.१९व्या शतकात [[राजाराम राऊत]] यांनी आपल्या कोळीवाड्यात तेरा कौलारू [[चाळी]] बांधल्या.मोठी विहीर बांधून पिण्याच्या पाण्याची सोय केली होती.चाळीसमोर पाण्याची कारंजी बांधली होती. तेथील मोठ्या मैदानात हुतूतूचे सामने भरवले जात असत. कोळीवाड्यात [[सरहद्द गांधी]],[[सुभाषचंद्र बोस]] असे राष्ट्रीय नेते येत असत. तिथे ऐतिहासिक [[बाबदेव दिर]] आहे. त्याची गेली दोनशे वर्षे पालखी निघते. [[ऑपेरा हाऊस]] पासून [[मरीन लाईन्स]] पर्यंत समुद्र किनाऱ्याला लागून असलेली जमीन [[शंकरशेट]] यांच्या मालकीची होती. [[शंकरशेठ]] यांनी स्वतःची जमीन मुस्लिम कब्रस्तानासाठी दिली.[[चिराबाजार]] येथे राहणाऱ्या [[कथालिक]] व [[पारसी]] समाजाने हिंदू स्मशानभूमीवर आक्षेप घेतला होता. त्यांनी थेट इंग्लंडच्या राणीला हिंदू स्मशानभूमी बंद करण्यासाठी पत्र लिहिले होते. वाईसरॉय सोबत स्वतः राणी भारतात तक्रारीची शहानिशा करण्यासाठी आली होती. तेव्हा मुस्लिम समाजातील लोकांनी [[नाना शंकरसेट]] ह्यांच्या उपकारांची जाणीव ठेवली आणि [[रोग्ये]] ह्यांच्या नेतृत्वाखाली स्मशानभूमी परिसरात दुर्गंधी कमी होण्यासाठी विदेशी अत्तराचा फवारा केला होता.[[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या शब्दाखातर [[नाना शंकरशेठ]] यांना पाठिंबा देण्यासाठी मुंबई आणि रायगड येथील तमाम कोळी बांधव आपल्या होड्या, पडाव घेऊन गिरगाव चौपाटीवर आले होते. ही एकजूट पाहिली आणि राणी कोणतीही कार्यवाही न करता परत गेली होती.स्वातंत्र्य लढ्यासाठी महाराष्ट्रातून येणाऱ्या कार्यकर्त्यांची जेवणाखाण्याची सोय [[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या मार्गदर्शनाखाली [[माधवबाग]],[[महाजनवाडी]],[[कोळीवाडी]] करीत.गोदीत १९४४ मध्ये महाभयंकर स्फोट झाला तेव्हा विस्थापित [[मांडवी]] कोळीवाड्यातील बांधवांची सोय गिरगावात कोळीवाड्यात केली होती. महिनाभर कोळीवाड्यातील स्त्रियांनी त्यांच्या जेवणखाण्याची सोय केली होती. सन १९५६-५७ मध्ये मुंबई येथे सुरू झालेल्या संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यातील पहिला हुतात्मा कोळीवाड्यातील तरुण होता.कोळीवाड्यातील गौर आणि दहीकाला उत्सवाला शतक पुरे झाले आहे तरीही आजही तो भव्य प्रमाणात साजरा केला जातो.महाराष्ट्राच्या [[लावणी सम्राज्ञी]] [[सुलोचनाताई चव्हाण]] येथे ८५ वर्षे राहत होत्या. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, गुरुवार दिनांक ६ फेब्रुवारी २०२५</ref> ==संदर्भ व नोंदी== {{विस्तार}} {{संदर्भ यादी}} {{मुंबई महानगर क्षेत्र}} [[वर्ग:मुंबईची उपनगरे]] rrvqk5l9d0qc79yozhsifccskky3us0 2689792 2689791 2026-06-18T10:55:29Z नरेश सावे 88037 /* गिरगावातील रस्ते */ 2689792 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Girgaum Back Road.jpeg|इवलेसे|१९०५ सालातील गिरगाव परिसर]] '''गिरगाव''' दक्षिण [[मुंबई]]तील एक भाग आहे. पश्चिम रेल्वे वरील [[चर्नी रोड]] हे रेल्वे स्थानक गिरगावाचा भाग आहे. येथील [[चाळसंस्कृती]] किंवा [[चाळ|चाळीतील]] जीवनावर [[बटाट्याची चाळ]] हे पुस्तक लिहिले आहे. येथील [[गिरगाव चौपाटी]] प्रसिद्ध आहे. गिरगावात [[खाडिलकर मार्ग]] आहे. पत्रकार, नाटककार आणि सुधारणावादी असलेले आणि प्रसिद्ध कवी प्रभाकर खाडिलकर ह्यांचे सुपुत्र असलेले [[कृष्णाजी प्रभाकर खाडिलकर]] ह्यांचे नाव ह्या रस्त्याला देण्यात आले आहे.गिरगावात असलेल्या [[गावदेवी]] परिसरात एका रस्त्याला [[डॉ.काशीबाई नवरंगे मार्ग]] असे नाव दिलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,दिनांक २६ नोव्हेंबर २०२४</ref> गिरगावात [[अवंतिकाबाई गोखले मार्ग]],[[जगन्नाथ शंकरशेट मार्ग]], [[विठ्ठलभाई पटेल मार्ग]] आहेत.अवंतिकाबाई गोखले ह्यांचे घर अवंतिकाबाई गोखले मार्गावर होते.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स,वसई विरार पुरवणी,मंगळवार, दिनांक २४ सप्टेंबर २०२४</ref> [[चर्नी रोड रेल्वे स्थानक]] ते [[कुपरेज फुटबॉल मैदान]] हा रस्ता सन १८५० मध्ये झाला तेव्हा त्याचे नाव [[क्वीन्स रोड]] असे ठेवले होते.[[भारतरत्न महर्षी धोंडो कर्वे]] ह्यांनी स्थापन केलेले [[नाथीबाई दामोदर ठाकरसी]] हे [[पहिले महिला विद्यापीठ]] (स्थापना १९१६) क्वीन्स रोडवर असल्याने [[महर्षी]] [[धोंडो केशव कर्वे]] ह्यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त त्यांच्या स्मृती निमित्ताने सन १९५८ मध्ये क्वीन्स रोडचे नाव [[महर्षी कर्वे मार्ग]] असे केले.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स,वसई विरार पुरवणी, गुरुवार,१७ एप्रिल २०२५</ref> ==गिरगावातल्या वाड्या== गिरगावात अनेक वाड्या होत्या. त्यापैकी काही वाड्या खालीलप्रमाणे:- #[[मुगभाट]] मुगा कोळी #[[मांगल वाडी]] मांगेला कोळी #[[कोळभाट]] #[[बोरभाट]] #[[फणसवाडी]] #[[ठाकूरद्वार]] गिरगावात कोळी लोकांची वस्ती होती आणि मुंबई आणि रायगड येथील [[राजाराम राऊत]] ऊर्फ [[भाऊसाहेब राऊत]] हे कोळी समाजाचे प्रमुख नेते होते. ==गिरगावातील रस्ते== #[[काशिनाथ नवरंगे मार्ग]] #[[खाडिलकर मार्ग]] #[[दादीशेठ अग्यारी लेन]]<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==गिरगावातील महाविद्यालये== गिरगावातल्या चौपाटीवर [[विल्सन महाविद्यालय]] आहे. याच महाविद्यालयापासून [[नाना चौक]] कडे जाणाऱ्या रस्त्याला बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने [[पंडिता रमाबाई मार्ग]] असे नाव दिले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, मंगळवार,८ ऑक्टोबर २०२६</ref> ==ऐतिहासिक पार्श्वभूमी== दोनशे वर्षापूर्वी गिरगाव चौपाटी लकडी बंदर म्हणून ओळखले जात होते. तिथे बोटीसाठी धक्का बांधलेला होता. चुना, सरपण, कौले, ताजे मासे, चिऱ्याचे दगड वगैरे मालाची देवाणघेवाण व्हायची.कालांतराने कोळी बांधव [[साष्टी]] आणि [[ठाणे]] येथे स्थलांतरित झाले.१८६० च्या काळात कोळ्यांची होळी पेटल्याशिवाय कुणाचीही होळी पेटायची नाही असा [[दंडक]] होता.१९व्या शतकात [[राजाराम राऊत]] यांनी आपल्या कोळीवाड्यात तेरा कौलारू [[चाळी]] बांधल्या.मोठी विहीर बांधून पिण्याच्या पाण्याची सोय केली होती.चाळीसमोर पाण्याची कारंजी बांधली होती. तेथील मोठ्या मैदानात हुतूतूचे सामने भरवले जात असत. कोळीवाड्यात [[सरहद्द गांधी]],[[सुभाषचंद्र बोस]] असे राष्ट्रीय नेते येत असत. तिथे ऐतिहासिक [[बाबदेव दिर]] आहे. त्याची गेली दोनशे वर्षे पालखी निघते. [[ऑपेरा हाऊस]] पासून [[मरीन लाईन्स]] पर्यंत समुद्र किनाऱ्याला लागून असलेली जमीन [[शंकरशेट]] यांच्या मालकीची होती. [[शंकरशेठ]] यांनी स्वतःची जमीन मुस्लिम कब्रस्तानासाठी दिली.[[चिराबाजार]] येथे राहणाऱ्या [[कथालिक]] व [[पारसी]] समाजाने हिंदू स्मशानभूमीवर आक्षेप घेतला होता. त्यांनी थेट इंग्लंडच्या राणीला हिंदू स्मशानभूमी बंद करण्यासाठी पत्र लिहिले होते. वाईसरॉय सोबत स्वतः राणी भारतात तक्रारीची शहानिशा करण्यासाठी आली होती. तेव्हा मुस्लिम समाजातील लोकांनी [[नाना शंकरसेट]] ह्यांच्या उपकारांची जाणीव ठेवली आणि [[रोग्ये]] ह्यांच्या नेतृत्वाखाली स्मशानभूमी परिसरात दुर्गंधी कमी होण्यासाठी विदेशी अत्तराचा फवारा केला होता.[[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या शब्दाखातर [[नाना शंकरशेठ]] यांना पाठिंबा देण्यासाठी मुंबई आणि रायगड येथील तमाम कोळी बांधव आपल्या होड्या, पडाव घेऊन गिरगाव चौपाटीवर आले होते. ही एकजूट पाहिली आणि राणी कोणतीही कार्यवाही न करता परत गेली होती.स्वातंत्र्य लढ्यासाठी महाराष्ट्रातून येणाऱ्या कार्यकर्त्यांची जेवणाखाण्याची सोय [[भाऊसाहेब राऊत]] यांच्या मार्गदर्शनाखाली [[माधवबाग]],[[महाजनवाडी]],[[कोळीवाडी]] करीत.गोदीत १९४४ मध्ये महाभयंकर स्फोट झाला तेव्हा विस्थापित [[मांडवी]] कोळीवाड्यातील बांधवांची सोय गिरगावात कोळीवाड्यात केली होती. महिनाभर कोळीवाड्यातील स्त्रियांनी त्यांच्या जेवणखाण्याची सोय केली होती. सन १९५६-५७ मध्ये मुंबई येथे सुरू झालेल्या संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यातील पहिला हुतात्मा कोळीवाड्यातील तरुण होता.कोळीवाड्यातील गौर आणि दहीकाला उत्सवाला शतक पुरे झाले आहे तरीही आजही तो भव्य प्रमाणात साजरा केला जातो.महाराष्ट्राच्या [[लावणी सम्राज्ञी]] [[सुलोचनाताई चव्हाण]] येथे ८५ वर्षे राहत होत्या. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, गुरुवार दिनांक ६ फेब्रुवारी २०२५</ref> ==संदर्भ व नोंदी== {{विस्तार}} {{संदर्भ यादी}} {{मुंबई महानगर क्षेत्र}} [[वर्ग:मुंबईची उपनगरे]] aqph9j6dysec9es3d4gyd329b5z2cy8 0 74110 2689702 2098818 2026-06-17T19:53:56Z Deerpeter 184393 मुख्य प्रतिमा अद्यतन केली गई: पिसा का टॉवर 2689702 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट | bodyclass = geography | above = पिसाचा कलता मनोरा | image = [[चित्र:The Leaning Tower of Pisa 2026.jpg|center|250 px]]<br /> | label2 = देश | data2 = {{देशध्वज|इटली}} | label3 = स्थान | data3 = [[पिसा]] | label4 = प्रांत | data4 = [[तोस्काना]] | label5 = गुणक | data5 = {{coord|43|43|23|N|10|23|47|E|type:landmark_region:IT-PI|display=inline,title}} }} '''पिसाचा कलता मनोरा''' ([[इटालियन भाषा|इटालियन]]: Torre pendente di Pisa) हा [[इटली]] देशाच्या [[पिसा]] शहरातील एक चर्चचा मनोरा आहे. इटलीमधील एक लोकप्रिय आकर्षण असलेला हा मनोरा गेले अनेक शतके एका बाजूला झुकलेल्या अवस्थेत आहे. इ.स. ११७३ साली ह्या मरोऱ्याच्या बांधकामास प्रारंभ झाला. कमकुवत पाया, पायाखालील ठिसूळ जमीन इत्यादी कारणांमुळे ११७८ साली तीन मजले बांधून पूर्ण झाल्यानंतर हा मनोरा एका बाजूला कलण्यास सुरुवात झाली. व त्यानंतर मनोऱ्याचे काम थांबले. [[बोनॅनो पिझानो]] हा मनोऱ्याचा वास्तुरचनाकार होता आणि त्याचा मूळ आराखडा आठ मजल्यांचा आणि ५६ मीटर उंचीचा होता. तांत्रिक अडचणी, राजकीय अस्थैर्यामुळे थांबलेले मनोऱ्याचे काम १२७२ साली परत सुरू झाले आणि १२७८ मध्ये सात मजले पूर्ण झाले. या काळात चौथ्या मजल्यापासून वरचे मजले झुकावाच्या बाजूने अधिक उंचीचे बांधले गेले, पण झुकाव वाढतच राहिला. अखेरीस १३७० साली या मनोऱ्याचा आठवा मजला बांधून पूर्ण झाला. अशा रीतीने या कामाला दोन शतकांचा कालावधी लागला. इ.स. १९३४ मध्ये इटलीचा सर्वेसर्वा [[बेनिटो मुसोलिनी]]ने मनोऱ्याच्या पायात ३६१ मोठी छिद्रे पाडून त्यात [[सिमेंट]] ग्राऊटिंग इंजेक्ट करण्याचा प्रयोग करून बघितला. तरीही त्याचे कलणे वाढलेच आहे. आजपर्यंत मनोऱ्याचा झुकाव थांबण्यासाठी अनेक प्रकारचे तांत्रिक प्रयोग होऊनही मनोऱ्याचे कलणे वाढतेच आहे. कलणे थांबवण्यासाठी मनोऱ्याच्या झुकावाच्या विरुद्ध बाजूला पायात ६०० टन शिसे भरण्याचा प्रयोग मात्र थोडाफार यशस्वी झाला. तिरकेपणा जाणवू नये, म्हणून एक बाजू दुसरीपेक्षा थोडी उंच बांधण्यात आली; मात्र यामुळे टॉवर थोडा वक्र झाला. इ.स. १३१९मध्ये सातवा मजला बांधून झाला. इ.स.१३७२मध्ये मनोऱ्यातील घंटेची खोली बांधण्यात आली. सप्तसुरांशी निगडित सात घंटा इथे आहेत. तळमजल्याला पंधरा कमानी आहेत. त्यानंतरच्या सहा मजल्यांना प्रत्येकी ३० व शेवटच्या मजल्याला १६ कमानी आहेत. टॉवरची उंची बुटक्‍या बाजूने ५५.८६ मीटर व उंच बाजूने ५६.७ मीटर आहे. आतमधून जाणाऱ्या गोल जिन्याला २९६ पायऱ्या आहेत. १९९० ते २००१ च्या डागडुजीपूर्वी ५.५ अंशांनी कललेला मनोरा आता ३.९९ अंशांनी कलला आहे. म्हणजे तळमजल्यापेक्षा आठवा मजला ३.९९ अंशांनी झुकला आहे. त्याआधी मनोऱ्याचा झुकाव ओळंब्याच्या बाहेर साडेचार मीटर होता तो नंतर ३.८ मीटरवर स्थिर झाला. अत्यंत मोहक अशा पांढऱ्या संगमरवराच्या शुभ्र खांबांनी आणि जाळीदार झरोक्यांनी प्रत्येक मजला सुशोभित झालेला हा मनोरा त्याच्या सौंदर्यापेक्षा त्याच्यातल्या दोषामुळेच अधिक प्रसिद्धी पावला. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान मित्र राष्ट्रांना असे कळले, की [[जर्मन]] लोक या मनोऱ्याचा उपयोग टेहळणी बुरूजासारखा करतात; परंतु ज्या [[अमेरिकन]] सार्जंटवर टॉवर उद्‌ध्वस्त करण्याची जबाबदारी टाकली होती, त्याने तो उद्‌ध्वस्त न करण्याचा निर्णय घेतला. इ.स. १९८७मध्ये पिसाच्या मनोऱ्याला [[जागतिक वारसा स्थान]] म्हणून घोषित करण्यात आले. ७ जानेवारी १९९०मध्ये लोकांसाठी हा मनोरा बंद करण्यात आला. वजन कमी करण्यासाठी सर्व घंटा काढून टाकण्यात आल्या. त्यानंतर तिसऱ्या मजल्याभोवती केबल्स आवळून त्या दूरवर रोवण्यात आल्या. टॉवर जमीनदोस्त होण्यापासून वाचण्यासाठी त्याच्या उंच भागाखालची ३८ क्‍युबिक मीटर(फक्त?) माती काढण्यात आली. दशकभराच्या प्रयत्‍नांनंतर डिसेंबर २००१मध्ये हा टॉवर पुन्हा खुला करण्यात आला. नंतर २००८मध्ये पुन्हा ७० मेट्रिक टन माती काढण्यात आली. आता पुढची दोनशे वर्षे तरी त्याला धोका नाही, असे सांगितले जाते. मिनाऱ्याच्या इतिहासात पहिल्यांदाच हा टॉवर कलण्याचा थांबला आहे [[गॅलिलिओ]]ने [[गुरुत्वाकर्षण]] सिद्ध करण्यासाठी अनेक प्रयोग ह्याच मनोऱ्यावरून केले होते. त्यासाठी त्याने या मनोऱ्यावरून दोन निरनिराळ्या वजनाचे धातूचे गोळे खाली टाकले होते. खाली पडणाऱ्या वस्तूला लागणारा वेळ हा वजनावर अवलंबून नसतो, हे त्याला सिद्ध करायचे होते. तसेच पिसा शहरातील [[कॅथेड्रल]]मधील झुंबरांचे हेलकावे पाहून त्याला पेंड्युलमची कल्पना सुचली. ==पिसा शहरातल्या कलणाऱ्या इतर इमारती== पिसाच्या कललेला मनोऱ्याला एक वैज्ञानिक चमत्कार म्हणून जागतिक प्रसिद्धी मिळाली असली तरी, पिसा शहरवासीयांना याचे काही अप्रूप नाही; याचे कारण म्हणजे या मनोऱ्याशेजारचे सांता मारिया कॅथ्रेडल आणि बाप्टिस्ट्री यांच्या वास्तूसुद्धा अर्धा ते एक अंशातून कलल्या आहेत. एवढेच नाही तर शहरातील काही खासगी प्रासाद, सेंट मायकेल चर्च आणि सेंट निकोलाय चर्च यांचे बेल टॉवरसुद्धा एक ते दीड अंशातून झुकले आहेत. हा सर्व चमत्कार तिथल्या मूळच्या दलदलीच्या जमिनीमुळे झाला आहे. [[वर्ग:इटलीमधील जागतिक वारसा स्थाने]] [[वर्ग:इटलीमधील इमारती व वास्तू]] [[वर्ग:पिसा]] sjg17gpzlfk9s4udsmdxq11lmoycvrg 0 75597 2689724 2149148 2026-06-18T02:43:57Z Àncilu 180671 [[विशेष:LintErrors/missing-end-tag]] 2689724 wikitext text/x-wiki '''म्युच्युअल फंडचे विविध प्रकार''' ''' (English:Types of Mutual Funds)''' == साधारण वर्गीकरण == * [[ओपन-एंडेड स्कीम्स]] * [[क्लोझ-एंडेड स्कीम्स]] * [[इंटरव्हल स्कीम्स]] == विशिष्ट उद्दिष्ट आधारीत योजना == * [[ग्रोथ स्कीम्स]] * [[इन्कम स्कीम्स]] * [[बॅलन्स्ड स्कीम्स]] * [[लिक्विड स्कीम्स]] * [[गिल्ट फंड]] * [[टॅक्स सेव्हिंग स्कीम्स]] == विशेष योजना == * [[इंडेक्स फंड्स]] * [[सेक्टर स्पेसिफिक फंड्स]] [[वर्ग:अर्थशास्त्र]] [[वर्ग:गुंतवणूक]] 66ur9un93fv39xq6ziokyw6y0nktnhb 2689730 2689724 2026-06-18T03:41:08Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2689730 wikitext text/x-wiki म्युच्युअल फंडचे प्रामुख्याने गुंतवणुकीचे साधन, उद्दिष्ट आणि रचना यानुसार वर्गीकरण केले जाते. बाजारात इक्विटी, डेट, हायब्रिड आणि सोल्यूशन-ओरिएंटेड असे चार मुख्य प्रकार आहेत. == साधारण वर्गीकरण == * [[ओपन-एंडेड स्कीम्स]] * [[क्लोझ-एंडेड स्कीम्स]] * [[इंटरव्हल स्कीम्स]] == विशिष्ट उद्दिष्ट आधारीत योजना == * [[ग्रोथ स्कीम्स]] * [[इन्कम स्कीम्स]] * [[बॅलन्स्ड स्कीम्स]] * [[लिक्विड स्कीम्स]] * [[गिल्ट फंड]] * [[टॅक्स सेव्हिंग स्कीम्स]] == विशेष योजना == * [[इंडेक्स फंड्स]] * [[सेक्टर स्पेसिफिक फंड्स]] [[वर्ग:अर्थशास्त्र]] [[वर्ग:गुंतवणूक]] ngtue2mxzf6vonsaw6f0jwsw8256y6z 2689731 2689730 2026-06-18T03:41:40Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2689731 wikitext text/x-wiki [[म्युच्युअल फंड]]चे प्रामुख्याने गुंतवणुकीचे साधन, उद्दिष्ट आणि रचना यानुसार वर्गीकरण केले जाते. बाजारात इक्विटी, डेट, हायब्रिड आणि सोल्यूशन-ओरिएंटेड असे चार मुख्य प्रकार आहेत. == साधारण वर्गीकरण == * [[ओपन-एंडेड स्कीम्स]] * [[क्लोझ-एंडेड स्कीम्स]] * [[इंटरव्हल स्कीम्स]] == विशिष्ट उद्दिष्ट आधारीत योजना == * [[ग्रोथ स्कीम्स]] * [[इन्कम स्कीम्स]] * [[बॅलन्स्ड स्कीम्स]] * [[लिक्विड स्कीम्स]] * [[गिल्ट फंड]] * [[टॅक्स सेव्हिंग स्कीम्स]] == विशेष योजना == * [[इंडेक्स फंड्स]] * [[सेक्टर स्पेसिफिक फंड्स]] [[वर्ग:अर्थशास्त्र]] [[वर्ग:गुंतवणूक]] l0v4p6sflpe2ybzazx92modp7j08w1y 0 78480 2689776 2397733 2026-06-18T07:49:48Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689776 wikitext text/x-wiki {{orphan|date=March 2010}} {{Wikify|date=March 2010}} '''{{लेखनाव}}''' ( १९६४) is an [[elephant]] owned by Thrissur Thechikkottukavu Peramangalthu Devaswom,<ref>[http://www.elephant-kerala.com/Thechikkottukavu%20Ramachandran.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318055249/http://www.elephant-kerala.com/Thechikkottukavu%20Ramachandran.htm |date=2010-03-18 }} Elephant-Kerala website</ref><ref>[http://www.thrissurtoday.com/elephant.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090405054540/http://thrissurtoday.com/elephant.html |date=2009-04-05 }} ThrissurToday.com</ref> a temple in [[Kerala]]. Ramachandran is the most valued elephant in the annual Kerala elephant procession. He is also considered the second tallest elephant in Asia.<ref>[http://www.expressbuzz.com/edition/story.aspx?Title=A+union+in+the+making&artid=ww0Ye6gW7wQ=&SectionID=9R67TMeNb/w=&MainSectionID=wIcBMLGbUJI=&SectionName=gUhH3Holuas=&SEO=] Indian Express news</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090701103759/http://www.thehindubusinessline.com/blnus/27151421.htm] Hindu Business Line</ref><ref>[http://www.elephant.se/database2.php?elephant_id=3629] Asian Elephant database. Note: Not a reliable source, but putting it temporarily for supporting future references</ref><ref>[http://www.tourismindiatoday.com/thechikottukavu-ramachandran-king-of-poorams-kerala-elephant-with-nilavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717080145/http://www.tourismindiatoday.com/thechikottukavu-ramachandran-king-of-poorams-kerala-elephant-with-nilavu |date=2011-07-17 }} Tourism India Today link</ref> == References == {{संदर्भयादी}} 96deei2szrlk1v2xx2wfr2cckfbzlsm 0 86155 2689710 2527979 2026-06-17T22:43:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689710 wikitext text/x-wiki [[Image:Shaun Pollock.JPG|thumb|150px|, आफ्रो-आशिया कपच्या इतिहासात सर्वाधिक धावा करणारा खेळाडू]] एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय किंवा एकदिवसीय हा दोन प्रातिनिधिक संघांमधील आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामना आहे, प्रत्येकाला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने निर्धारित केल्यानुसार एकदिवसीय स्थिती आहे.<ref>{{cite journal|title=ICC Classification of Official Cricket|url=https://pulse-static-files.s3.amazonaws.com/ICC/document/2017/09/24/4510678a-e031-4a9b-a402-397d4868adb6/ICC-Classification-of-Official-Cricket-Effective-1st-October-2017.pdf|page=[https://pulse-static-files.s3.amazonaws.com/ICC/document/2017/09/24/4510678a-e031-4a9b-a402-397d4868adb6/ICC-Classification-of-Official-Cricket-Effective-1st-October-2017.pdf#page=2 2]|format=pdf|website=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]|date=1 October 2017|access-date=17 October 2017|archive-date=18 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171118001939/https://pulse-static-files.s3.amazonaws.com/ICC/document/2017/09/24/4510678a-e031-4a9b-a402-397d4868adb6/ICC-Classification-of-Official-Cricket-Effective-1st-October-2017.pdf|url-status=live}}</ref> एकदिवसीय कसोटी सामन्यांपेक्षा भिन्न असते कारण प्रत्येक संघाच्या षटकांची संख्या मर्यादित असते आणि प्रत्येक संघाचा फक्त एक डाव असतो. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- bgcolor="#efefef" ! colspan=6 | आफ्रिकन इलेव्हन एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू ! colspan=4 | [[फलंदाजी]] ! colspan=4 | [[गोलंदाजी]] |- bgcolor="#efefef" valign="center" ! कॅप ! नाव ! राष्ट्रीयत्व ! पदार्पण ! शेवटचा सामना <ref>जिथे एखादा खेळाडू निवृत्त झाला आहे, तिथे त्यांचा अंतिम सामना सूचीबद्ध आहे.</ref> ! सामने <ref>सामने खेळले.</ref> ! [[धाव (क्रिकेट)|धावा]] ! सर्वोच्च <ref>सर्वोच्च धावा. एक तारका दर्शवितो की फलंदाज नाबाद होता.</ref> ! [[फलंदाजीची सरासरी (क्रिकेट)|सरासरी]] ! ५० / १०० <ref>अर्धशतके आणि शतके केली. नोंद: केलेले शतक अतिरिक्त अर्धशतक म्हणून सूचीबद्ध नाही; म्हणजे, शॉन पोलॉकने एक अर्धशतक आणि एक शतक केले आहे आणि म्हणून १/१ म्हणून सूचीबद्ध आहे, २/१ नाही.</ref> ! [[बळी]] ! सर्वोत्तम ! [[गोलंदाजीची सरासरी|सरासरी]] ! ४ब/५ब <ref>एका डावात अनुक्रमे ४ आणि ५ बळी.</ref> |- | १ || [[निकी बोया]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २०, २००५ || २ || ४ || ३ || २.०० || ०/० || १ || १/४० || ६४.०० || ०/० |- | २ || [[मार्क बाउचर]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ५ || १६३ || ७३ || ३२.६० || १/० || – || – || – || –/– |- | ३ || [[एबी डिव्हिलियर्स]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ५ || १५० || ७० || ३०.०० || १/० || ० || ०/२२ || – || ०/० |- | ४ || [[बोएटा दिपेनार]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ६ || १२१ || ६७ || २०.१६ || १/० || – || – || – || –/– |- | ५ || [[जॅक कॅलिस]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || २ || ८ || ४ || ४.०० || ०/० || ३ || ३/४२ || १४.०० || ०/० |- | ६ || [[जस्टिन केम्प]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ६ || १४१ || ८६ || २३.५० || १/० || ३ || २/४० || ३३.३३ || ०/० |- | ७ || [[थॉमस ओडोयो]] || {{cr|KEN}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ९, २००७ || ५ || ५४ || ३९ || ५४.०० || ०/० || ४ || ३/४५ || ३९.२५ || ०/० |- | ८ || [[जस्टिन ओंटॉन्ग]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || १ || ० || ० || ०.०० || ०/० || – || – || – || –/– |- | ९ || [[शॉन पोलॉक]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ६ || २९८ || १३० || ७४.५० || १/१ || ४ || ३/३२ || १८.५० || ०/० |- | १० || [[अश्वेल प्रिन्स]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ३ || ७८ || ७८* || ३९.०० || १/० || – || – || – || –/– |- | ११ || [[डेल स्टेन]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || २ || ४ || ३ || २.०० || ०/० || २ || १/२ || २१.०० || ०/० |- | १२ || [[स्टीव्ह टिकोलो]] || {{cr|KEN}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ४ || ५९ || ४३ || १४.७५ || ०/० || १ || १/४९ || १०८.०० || ०/० |- | १३ || [[जॉक रुडॉल्फ]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २०, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || २ || १७ || १० || ८.५० || ०/० || – || – || – || –/– |- | १४ || [[हीथ स्ट्रीक]] || {{cr|ZIM}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २०, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || २ || ४२ || २८ || २१.०० || ०/० || २ || २/६४ || ३२.०० || ०/० |- | १५ || [[मोंडे झोंदेकी]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २०, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || २ || ० || ० || ०.०० || ०/० || ० || ०/६४ || – || ०/० |- | १६ || [[ग्रॅमी स्मिथ]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || १ || ० || ० || ०.०० || ०/० || – || – || – || –/– |- | १७ || [[तातेंडा तैबू]] || {{cr|ZIM}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>ऑगस्ट २१, २००५ || १ || १० || १० || १०.०० || ०/० || – || – || – || –/– |- | १८ || [[लूट बोसमन]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ६, २००७ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ६, २००७ || १ || २ || २ || २.०० || ०/० || – || – || – || –/– |- | १९ || [[एल्टन चिगुम्बुरा]] || {{cr|ZIM}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ६, २००७ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ३ || ५१ || ४० || १७.०० || ०/० || ६ || २/५६ || ३६.१६ || ०/० |- | २० || [[अल्बी मॉर्केल]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ६, २००७ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ९, २००७ || २ || २२ || १३ || ११.०० || ०/० || ३ || २/६४ || ३७.६६ || ०/० |- | २१ || [[मोर्ने मॉर्केल]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ६, २००७ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || ३ || २९ || २५ || २९.०० || ०/० || ८ || ३/५० || २०.७५ || ०/० |- | २२ || [[योहान बोथा]] || {{cr|RSA}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ९, २००७ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || २ || ३१ || १८* || ३१.०० || ०/० || ० || ०/४९ || – || ०/० |- | २३ || [[वुसिमुझी सिबंदा]] || {{cr|ZIM}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून ९, २००७ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || २ || ८० || ४५ || ४०.०० || ०/० || ० || ०/२४ || – || ०/० |- | २४ || [[पीटर ओंगोन्डो]] || {{cr|KEN}} || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || वि [[आशिया संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आशिया इलेव्हन]]<br>जून १०, २००७ || १ || – || – || – || -/- || ३ || ३/३५ || ११.६६ || ०/० |} ==नोंदी== {{Reflist}} ==संदर्भ== *[http://www.cricinfo.com/ क्रिकइन्फो]**[https://archive.today/20130119190921/http://content-uk.cricinfo.com/aac2007/engine/records/averages/batting.html?id=78;team=4058;type=trophy क्रिकइन्फोकडून आफ्रिका इलेव्हनची फलंदाजीची सरासरी] ** {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922141939/http://cricinfo.com/ |date=2012-09-22 }} *[https://cricketarchive.com क्रिकेट संग्रह] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819162749/http://www.cricketarchive.com/Archive/Seasons/IND/2007_IND_Afro-Asia_Cup_2007.html |date=2007-08-19 }} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू}} [[वर्ग:आफ्रिका संघाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:रिकामी पाने]] cvdwboc25ihrto712t1axlh97xcdiwh 0 86156 2689712 2574548 2026-06-17T23:11:21Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689712 wikitext text/x-wiki [[Image:Mahela Jayawardene.jpg|thumb|right|आशियाई इलेव्हनसाठी सर्वाधिक धावा करण्याचा विक्रम श्रीलंकेच्या [[महेला जयवर्धने]]च्या नावावर आहे]] एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय किंवा एकदिवसीय हा दोन प्रातिनिधिक संघांमधील आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामना आहे, प्रत्येकाला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने निर्धारित केल्यानुसार एकदिवसीय स्थिती आहे. एकदिवसीय कसोटी सामन्यांपेक्षा भिन्न असते कारण प्रत्येक संघाच्या षटकांची संख्या मर्यादित असते आणि प्रत्येक संघाचा फक्त एक डाव असतो. ==खेळाडू== २००७ आफ्रो-आशिया कपच्या समारोपानंतर ८ जुलै २००७ पर्यंतची आकडेवारी बरोबर आहे. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center; font-size:90%;" |- style="background:#efefef;" ! colspan=6 | आशियाई इलेव्हन एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू ! colspan=4 | [[फलंदाजी]] ! colspan=4 | [[गोलंदाजी]] ! rowspan="2"| स्रोत |- style="background:#efefef;" ! कॅप ! नाव ! राष्ट्रीयत्व ! पदार्पण ! शेवटचा सामना <ref name="LastMatch" group="nb">जेथे खेळाडू निवृत्त झाला आहे, तेथे त्यांचा अंतिम सामना सूचीबद्ध आहे.</ref> ! सामने <ref name="Matches" group="nb">सामने खेळले.</ref> ! [[धाव (क्रिकेट)|धावा]] ! सर्वोच्च <ref name="HighScore" group="nb">सर्वोच्च स्कोअर. तारका (*) म्हणजे फलंदाज [[नाबाद]] असल्याचे सूचित करते.</ref> ! [[फलंदाजीची सरासरी (क्रिकेट)|सरासरी]] ! ५० / १०० <ref name="Centuries" group="nb">अर्धशतके आणि शतके केली. नोंद: केलेले शतक अतिरिक्त अर्धशतक म्हणून सूचीबद्ध नाही; म्हणजे, शॉन पोलॉकने एक अर्धशतक आणि एक शतक केले आहे आणि म्हणून १/१ म्हणून सूचीबद्ध आहे, २/१ नाही.</ref> ! [[बळी]] ! सर्वोत्तम ! [[गोलंदाजीची सरासरी|सरासरी]] ! ४ब / ५ब <ref name="WicketHauls" group="nb">एका डावात अनुक्रमे ४ आणि ५ बळी.</ref> |- | १ || [[राहुल द्रविड]] || {{cr|IND}} || वि [[जागतिक संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|वर्ल्ड इलेव्हन]]<br>जानेवारी १०, २००५ || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || १ || ७५ || ७५* || – || १/० || – || – || – || –/– || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=2281;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-04-03;start=1996-04-03;enddefault=2007-07-01;end=2007-07-01;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Rahul Dravid – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | २ || [[सौरव गांगुली]] || {{cr|IND}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि [[आफ्रिका संघाच्या एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडूंची यादी|आफ्रिका इलेव्हन]]<br>जून ९, २००७ || ३ || १४२ || ८८ || ४७.३३ || १/० || ० || ०/१४ || – || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=2024;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1992-01-11;start=1992-01-11;enddefault=2007-07-01;end=2007-07-01;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Sourav Ganguly – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ३ || [[सनथ जयसूर्या]] || {{cr|SRI}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || ४ || ६६ || २८ || १६.५० || ०/० || ३ || ३/५३ || ४४.६६ || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=1988;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1989-12-26;start=1989-12-26;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Sanath Jayasuriya – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ४ || [[झहीर खान]] || {{cr|IND}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ९, २००७ || ६ || ३९ || २०* || ३९.०० || ०/० || १३ || ३/२१ || १५.३० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=7678;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2000-10-03;start=2000-10-03;enddefault=2007-07-01;end=2007-07-01;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Zaheer Khan – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ५ || [[अनिल कुंबळे]] || {{cr|IND}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन <br>ऑगस्ट १७, २००५ || २ || ३५ || २४ || १७.५० || ०/० || ३ || २/७३ || ३७.३३ || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=1973;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1990-04-25;start=1990-04-25;enddefault=2007-03-19;end=2007-03-19;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Anil Kumble – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ६ || [[मुथय्या मुरलीधरन]] || {{cr|SRI}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ४ || ० || ० || ०.०० || ०/० || ६ || ३/५९ || २३.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=2041;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1993-08-12;start=1993-08-12;enddefault=2007-04-28;end=2007-04-28;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Muttiah Muralitharan – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ७ || [[अब्दुल रझाक]] || {{cr|PAK}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ४ || ४९ || ३८ || १६.३३ || ०/० || १ || १/१८ || ११२.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4178;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-11-01;start=1996-11-01;enddefault=2007-05-20;end=2007-05-20;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Abdul Razzaq – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ८ || [[कुमार संगकारा]] || {{cr|SRI}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ४ || १२१ || ६१ || ४०.३३ || १/० || – || – || – || –/– || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=9587;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2000-07-05;start=2000-07-05;enddefault=2007-04-28;end=2007-04-28;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;keeper=0;captain=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Kumar Sangakkara – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ९ || [[वीरेंद्र सेहवाग]] || {{cr|IND}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || ७ || २१४ || ५२ || ३०.५७ || १/० || १ || १/३७ || ८३.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=7781;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1999-04-01;start=1999-04-01;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Virender Sehwag – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १० || [[चमिंडा वास]] || {{cr|SRI}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || १ || ७ || ७ || ७.०० || ०/० || १ || १/५९ || ५९.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=2166;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1994-02-15;start=1994-02-15;enddefault=2007-04-28;end=2007-04-28;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Chaminda Vaas – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | ११ || [[मोहम्मद युसुफ]]<ref group="nb">मोहम्मद युसूफने आशियाई इलेव्हनसाठी पदार्पण करण्यापूर्वी त्याचे नाव युसुफ युहाना वरून बदलले; पण त्याच्या नवीन नावाने संघासाठी हजर झाला आहे. प्रत्येक नावाखाली रेकॉर्ड एकत्र केले जातात.</ref> || {{cr|PAK}} || वि वर्ल्ड इलेव्हन<br>जानेवारी १०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || ७ || १६६ || ६६ || २७.६६ || २/० || – || – || – || –/– || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=6455;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1998-03-28;start=1998-03-28;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Mohammad Yousuf – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १२ || [[शाहिद आफ्रिदी]] || {{cr|PAK}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ३ || १९ || १३ || ६.३३ || ०/० || २ || १/५ || ३०.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=4169;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1996-10-02;start=1996-10-02;enddefault=2007-05-20;end=2007-05-20;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Shahid Afridi – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १३ || [[शोएब अख्तर]] || {{cr|PAK}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ३ || २१ || १५ || १०.५० || ०/० || ६ || २/१६ || १७.६६ || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=5649;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1998-03-28;start=1998-03-28;enddefault=2006-09-08;end=2006-09-08;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Shoaib Akhtar – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १४ || [[मोहम्मद अश्रफुल]] || {{cr|BAN}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || २ || ० || ० || ०.०० || ०/० || – || – || – || –/– || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=24667;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2001-04-11;start=2001-04-11;enddefault=2007-05-12;end=2007-05-12;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Mohammad Ashraful – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १५ || [[इंझमाम-उल-हक]] || {{cr|PAK}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ३ || ३८ || ३२* || ३८.०० || ०/० || – || – || – || –/– || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=2034;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1991-11-22;start=1991-11-22;enddefault=2007-03-21;end=2007-03-21;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Inzamam-ul-Haq – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १६ || [[आशिष नेहरा]] || {{cr|IND}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट १७, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २१, २००५ || ३ || १ || १ || १.०० || ०/० || २ || १/१९ || ४१.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=2034;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1991-11-22;start=1991-11-22;enddefault=2007-03-21;end=2007-03-21;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Ashish Nehra – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १७ || [[महेला जयवर्धने]] || {{cr|SRI}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>ऑगस्ट २०, २००५ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || ५ || २६९ || १०७ || ६७.२५ || २/१ || ० || ०/१९ || – || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=6315;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1998-01-24;start=1998-01-24;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Mahela Jayawardene – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १८ || [[मोहम्मद आसिफ]] || {{cr|PAK}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ६, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || ३ || – || – || – || –/– || ५ || ३/५७ || ४०.२० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=19627;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2005-12-21;start=2005-12-21;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Mohammad Asif – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | १९ || [[महेंद्रसिंग धोनी]] || {{cr|IND}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ६, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || ३ || १७४ || १३९* || ८७.०० || ०/१ || – || – || – || –/– || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=7593;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2004-12-23;start=2004-12-23;enddefault=2007-07-01;end=2007-07-01;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;keeper=0;captain=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Mahendra Singh Dhoni – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | २० || [[मश्रफी मोर्तझा]] || {{cr|BAN}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ६, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || २ || १४ || १३ || ७.०० || ०/० || १ || १/५७ || १०८.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=24672;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2001-11-23;start=2001-11-23;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Mashrafe Mortaza – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | २१ || [[हरभजन सिंग]] || {{cr|IND}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ६, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || २ || २४ || २० || १२.०० || ०/० || ४ || ३/४८ || २५.२५ || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=7139;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1998-04-17;start=1998-04-17;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Harbhajan Singh – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | २२ || [[युवराज सिंग]] || {{cr|IND}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ६, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || ३ || ९२ || ३१ || ४६.०० || ०/० || १ || १/४३ || ६७.०० || ०/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=7716;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2000-10-03;start=2000-10-03;enddefault=2007-07-01;end=2007-07-01;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Yuvraj Singh – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | २३ || [[दिलहारा फर्नांडो]] || {{cr|SRI}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ९, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ९, २००७ || १ || – || – || – || –/– || ४ || ४/३६ || ९.०० || १/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=11271;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=2001-01-09;start=2001-01-09;enddefault=2007-06-09;end=2007-06-09;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Dilhara Fernando – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | २४ || [[मोहम्मद रफिक]] || {{cr|BAN}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून ९, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || २ || १ || १ || १.०० || ०/० || ६ || ४/६५ || २१.१६ || १/० || <ref>{{cite web | url=http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=2200;class=odiplayer;filter=basic;team=ASIA-XI;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1995-04-05;start=1995-04-05;enddefault=2007-06-10;end=2007-06-10;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=aro_list;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype | title=Statsguru – Mohammad Rafique – ODIs – Innings by innings list | website=Cricinfo | access-date=2007-07-08}}</ref> |- | २५ || [[उपुल थरंगा]] || {{cr|SRI}} || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || वि आफ्रिका इलेव्हन<br>जून १०, २००७ || १ || १० || १० || १०.०० || ०/० || – || – || – || – || |} ==नोंदी== {{reflist|2|group=nb}} ==संदर्भ== {{Reflist|30em}} ==बाह्य दुवे== *[http://www.asiancricket.org/ आशियाई क्रिकेट परिषद] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130719080951/http://asiancricket.org/ |date=2013-07-19 }} *[http://www.cricinfo.com क्रिकइन्फो]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922141939/http://cricinfo.com/ |date=2012-09-22 }} **[http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/OTHERS/TSUNAMI/ जागतिक क्रिकेट सुनामी अपील टूर उपपृष्ठ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050216005110/http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2004-05/OTHERS/TSUNAMI/ |date=2005-02-16 }} **[http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005/OD_TOURNEYS/AAC/ आफ्रो-आशियाई कप २००५ टूर उपपृष्ठ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050814010309/http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/2005/OD_TOURNEYS/AAC/ |date=2005-08-14 }} **[http://content.cricinfo.com/ci/engine/series/289101.html आफ्रो-आशिया कप २००७ टूर उपपृष्ठ] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130119181101/http://content.cricinfo.com/ci/engine/series/289101.html |date=2013-01-19 }} *[https://cricketarchive.com क्रिकेट संग्रह] **[https://web.archive.org/web/20140906154128/http://cricketarchive.com/Archive/Seasons/AUS/2004-05_AUS_Tsunami_Relief_Fund_2004-05.html जागतिक क्रिकेट सुनामी अपील टूर उपपृष्ठ] **[https://web.archive.org/web/20150529084014/http://cricketarchive.com/Archive/Seasons/RSA/2005-06_RSA_Afro-Asia_Cup_2005-06.html आफ्रो-आशिया कप २००५ टूर उपपृष्ठ] **[https://web.archive.org/web/20070819162749/http://www.cricketarchive.com/Archive/Seasons/IND/2007_IND_Afro-Asia_Cup_2007.html आफ्रो-आशिया कप २००७ टूर उपपृष्ठ] {{आशियाई क्रिकेट परिषद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू}} [[वर्ग : आशिया संघाचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] 26csyapwfl8m8mm6z7c5o6wx81rl6eu 0 99096 2689777 2321721 2026-06-18T07:53:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689777 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राजकीय विभाग | नाव = {{लेखनाव}} | स्थानिकनाव = Донецька область | प्रकार = [[युक्रेनचे ओब्लास्त]] | ध्वज = Flag-of-Ternopil-Oblast.svg | चिन्ह = Coat of Arms of Ternopil Oblast.svg | नकाशा = Map of Ukraine political simple Oblast Ternopil.png | देश = युक्रेन | मुख्यालय = [[तेर्नोपिल]] | क्षेत्रफळ = १३,८२३ | लोकसंख्या = ११,०७,२९४ | घनता = ८०.१ | वेबसाईट =http://www.obl-rada.te.ua }} '''{{लेखनाव}}''' ({{lang-uk|Донецька область}}) हे [[युक्रेन]] देशाचे एक [[ओब्लास्त]] आहे. हे ओब्लास्त युक्रेनच्या पश्चिम भागात वसले आहे. ==बाह्य दुवे== *[http://www.obl-rada.te.ua/ अधिकृत दालन]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902053112/http://www.obl-rada.te.ua/ |date=2011-09-02 }} {{uk icon}} {{कॉमन्स वर्ग|Ternopil Oblast|{{लेखनाव}}}} {{युक्रेनचे राजकीय विभाग}} [[वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त]] f06gbvqjt3ljulrwv8zprh4cp4aiovz 0 99250 2689717 2320296 2026-06-18T01:14:09Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689717 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राजकीय विभाग | नाव = {{लेखनाव}} | स्थानिकनाव = Одеська область | प्रकार = [[युक्रेनचे ओब्लास्त]] | ध्वज = Flag of Odesa Oblast.svg | चिन्ह = Coat of Arms of Odesa Oblast.svg | नकाशा =Map of Ukraine political simple Oblast Odessa.png | देश = युक्रेन | मुख्यालय = [[ओदेसा]] | क्षेत्रफळ = ३३,३१० | लोकसंख्या = २६,८७,५४३ | घनता = ८०.७ | वेबसाईट =http://www.odessa.gov.ua }} '''{{लेखनाव}}''' ({{lang-uk|Одеська область}}) हे [[युक्रेन]] देशाचे सर्वात मोठे [[ओब्लास्त]] आहे. हे ओब्लास्त युक्रेनच्या दक्षिण भागात वसले असून त्याच्या पश्चिमेला [[मोल्दोव्हा]] देश तर दक्षिणेला [[रोमेनिया]] देश आणि [[काळा समुद्र]] आहेत. [[ओदेसा]] शहर येथील प्रशासकीय केंद्र आहे. == बाह्य दुवे == *[http://www.odessa.gov.ua/ अधिकृत दालन]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827224132/http://www.odessa.gov.ua/ |date=2008-08-27 }} {{uk icon}} {{कॉमन्स वर्ग|Odessa Oblast|{{लेखनाव}}}} {{युक्रेनचे राजकीय विभाग}} [[वर्ग:युक्रेनचे ओब्लास्त]] [[वर्ग:ओदेसा ओब्लास्त]] 3611aug3p9v8kf7ya5hvkttbemq7pio 0 99468 2689709 2688685 2026-06-17T22:40:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689709 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट गायक | नाव = आनंद भाटे | चित्र = Anand Bhate singing in Vasantotsav 2011.jpg | चित्रtitle = आनंद भाटे | उपाख्य = | टोपणनावे = आनंद गंधर्व | जन्म_दिनांक = इ.स. १९७१ | जन्म_स्थान = [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | धर्म = [[हिंदू]] | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = [[भारत|भारतीय]] | मूळ_गाव = [[पुणे]] | देश = [[भारत]] | भाषा = [[हिंदी भाषा]] | आई = | वडील = | जोडीदार = | अपत्ये = | नातेवाईक = | शिक्षण = | प्रशिक्षण संस्था = | गुरू = [[पं. भीमसेन जोशी]] <br > [[चंद्रशेखर देशपांडे]] <br > [[यशवंत मराठे]] | संगीत प्रकार = [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]], [[भजन]], [[अभंग]], [[नाट्यसंगीत]] | घराणे = | कार्य = | पेशा = गायकी | कार्य संस्था = | विशेष कार्य = | कार्यकाळ = इ.स. १९८१ - चालू | विशेष उपाधी = आनंद गंधर्व | गौरव = | पुरस्कार = ‘मिफ्टा’चा पुरस्कार सोहळा - सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक - चित्रपट (बालगंधर्व) | संकीर्ण = | तळटिप = | स्वाक्षरी = | संकेतस्थळ = http://www.anandbhate.com }} '''आनंद भाटे''' (इ.स. १९७१; [[पुणे]], [[महाराष्ट्र]] - हयात) हे [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी संगीतातील]] मराठी गायक आहेत. ==पार्श्वभूमी== आनंद यांचा जन्म [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[पुणे|पुण्याच्या]] भाटे कुटुंबात झाला. त्यांच्या घरात आधीपासूनच संगीताचे वातावरण होते. त्यांचे पणजोबा भाटेबुवा हे [[ठुमरी]] गायनातील व [[नाट्यसंगीत|नाट्यसंगीतातील]] एक प्रसिद्ध गायक होते. त्यांचीही नाटक कंपनी होती, तिच्याद्वारे त्यांनी अनेक संगीत नाटके बसविली होती. आनंद यांची संगीताची आवड पाहून त्यांच्या वडिलांनी वयाच्या दहाव्या वर्षी बालगंधर्वांचे ऑर्गन वादक हरिभाऊ देशपांडे यांचे चिरंजीव चंद्रशेखर देशपांडे यांच्याकडे त्यांना संगीत शिक्षण घेण्यास पाठवले. [[यशवंत मराठे]] यांच्याकडेही त्यांनी शास्त्रीय शिक्षणाचे धडे गिरवले. आनंद यांनी [[इ.स. १९८१]] म्हणजेच वयाच्या दहाव्या वर्षी आपला पहिला गाण्याचा कार्यक्रम केला. पंडित [[भीमसेन जोशी]] यांच्याकडे आनंद भाटे हे १५ वर्षे संगीत शिकले. एक लहान मुलगा बालगंधर्वाची नाट्यगीते हुबेहूब गातो हे पाहून लोक आनंद भाटे यांना '''[[आनंद गंधर्व]]''' म्हणू लागले. ==कारकीर्द== अखिल भारतीय नाट्य परिषदेच्याच एका कार्यक्रमात [[कमलाकर नाडकर्णी]] यांनी आनंद यांना ‘आनंद गंधर्व’ ही पदवी दिली. आणि मग पुढे कार्यक्रमालाही तेच नाव देण्यात आले. सवाई गंधर्व महोत्सवात त्यांनी आपले गायन सादर केले आहे. बालगंधर्व यांच्या जीवनावर आधारित चित्रपटात त्यांनी अनेक गाणी गायिली असून त्यातील अनेक गीतांना पुरस्कार मिळाले आहेत. पंडित [[भीमसेन जोशी]] आणि बालगंधर्व हे त्यांचे आदर्श आहेत. जुन्या मैफलींची क्षणचित्रे, त्यांच्याकडचे अंदाजे १०० वर्षे जुने असलेले उस्ताद अब्दुल करीम खॉंसाहेबांचे तानपुरे आहेत. नवीन पिढीतल्या कोणत्या शिष्यांकडून अपेक्षा आहेत या प्रश्नाला पंडित [[भीमसेन जोशी]] यांनी "आनंद भाटे", असे दूरदर्शनवरील एका मुलाखतीत सांगितले होते. ==वैयक्तिक== शिक्षणाने अभियंता असलेले आनंद भाटे हे एका माहिती तंत्रज्ञान कंपनीत अधिकारी पदावर काम होते. कालांतराने त्यांनी नोकरी सोडून पूर्ण वेळ संगीत क्षेत्राला वाहून घेतले. ==पुरस्कार== * मिफ्टा (Marathi International Film and Theatre Awards)चा पुरस्कार सोहळ्यात - सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायकाचा पुरस्कार - चित्रपट (बालगंधर्व) <br> * आनंद भाटे यांना "आनंद गंधर्व" अशी अनौपचारिक [[पुण्यश्लोक, महर्षी आणि महात्मा|उपाधी]] देण्यात आली आहे. * [[स्वरानंद प्रतिष्ठान]] या संस्थेचा २०११ सालचा [[माणिक वर्मा]] [[पुरस्कार]] * संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार, २०२६<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.saamana.com/sangeet-natak-akademi-awards-announced-ashok-patki-arun-nalawade-anand-bhate-subhash-nakashe-honored/|title=संगीत नाटक अकादमीचे पुरस्कार जाहीर; अशोक पत्की, अरुण नलावडे, आनंद भाटे, सुभाष नकाशे यांचा सन्मान|last=ऑनलाईन|first=सामना|date=2026-06-11|language=en-US|access-date=2026-06-11}}</ref> {{राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायक}} ==बाह्य दुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.anandbhate.com/ | title = अधिकृत संकेतस्थळ | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-09-18 | archive-date = 2011-09-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110904000556/http://www.anandbhate.com/ | url-status = dead }} * [http://www.marathimanoranjan.com/manoranjan/%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E2%80%98%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E2%80%99%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%B3%E0%A4%BE मिफ्टाचा पुरस्कार सोहळा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004071348/http://marathimanoranjan.com/manoranjan/%E0%A4%B0%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E2%80%98%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%AB%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E2%80%99%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%B3%E0%A4%BE |date=2011-10-04 }} {{DEFAULTSORT:भाटे, आनंद}} [[वर्ग:इ.स. १९७१ मधील जन्म]] [[वर्ग:मराठी गायक]] [[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक]] [[वर्ग:मराठी पार्श्वगायक]] [[वर्ग:संगीत नाटक अकादमी पुरस्कारविजेते]] miaes3bfo6fg9k0iutzpjpcddkc3d6z 0 102710 2689737 2683715 2026-06-18T04:37:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689737 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Heckert GNU white.svg|thumb|300px|ग्नू लोगो]] '''ग्‍नू प्रकल्प'''<ref>{{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.gnu.org/ | title = ग्‍नू काय आहे? | कृती = द ग्‍नू ऑपरेटिंग सिस्टम | दिनांक = ४ सप्टेंबर, इ.स. २००९ | प्रकाशक = [[फ्री सॉफ्टवेर फाउंडेशन]] | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ९ ऑक्टोबर, इ.स. २००९ | अवतरण = | भाषा = इंग्लिश | archive-date = 2011-02-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110222101726/http://www.gnu.org/ | url-status = dead }}</ref><!-- /gnu:/ is not a possible English pronunciation--> हा एक [[मुक्त सॉफ्टवेर]] प्रकल्प आहे. याची सुरुवात २७ सप्टेंबर, इ.स. १९८३ साली [[रिचर्ड स्टॉलमन]] याने [[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी]] या संस्थेमध्ये केली. या प्रकल्पाद्वारे '''ग्‍नू संचालन प्रणालीचा''' विकास इ.स. १९८४ साली चालू झाला. या प्रकल्पाचा उद्देश "''...मुक्त सॉफ्टवेरची रचना ..... इतर (मुक्त नसणाऱ्या) सॉफ्टवेरच्या तोडीस करण्यासाठी....''" <ref>{{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.gnu.org/gnu/manifesto.html | title = द ग्‍नू मॅनिफेस्टो | दिनांक = २१ जुलै, इ.स. २००७ | प्रकाशक = [[फ्री सॉफ्टवेर फाउंडेशन]] | अ‍ॅक्सेसदिनांक = १० नोव्हेंबर २००७ | भाषा = इंग्लिश | archive-date = 2025-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250829060516/http://www.gnu.org/gnu/manifesto.html | url-status = dead }}</ref>आहे. ग्‍नू हे "ग्‍नू इज नॉट युनिक्स" (इंग्लिश: ''GNU's Not Unix'') या वाक्याचे लघुरूप आहे. {{विस्तार}} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग : लिनक्स]] keou05muyawe0br99554nf0rmwe3qt9 0 125456 2689649 2689636 2026-06-17T12:20:28Z Revyang 184288 दुवा जोडला 2689649 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} '''मराठी ख्रिस्ती साहित्य''' ही संज्ञा [[ख्रिश्चन धर्म|ख्रिश्चन धर्मीय]] [[मराठी लोक|मराठ्यांनी]] लिहिलेल्या मराठी साहित्यास उद्देशून वापरली जाते. ==मराठी ख्रिस्ती साहित्य लेखनाचा सुरुवातीचा काळ== [[इ.स. १६१६]] साली फादर स्टीफन्स यांनी १०,९६२ ओव्यांचे 'ख्रिस्तपुराण' हे पुस्तक लिहिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://shreshthmaharashtra.com/knowledge_bank/shreshth-maharashtra-bible-stories-in-marathi-christ-puran/|title=ख्रिस्तपुराण - बायबलमधील कथानकाचे मराठीतील पुनर्कथन|website=Shreshtha Maharashtra|language=en-US|access-date=2026-06-14}}</ref> हे पुस्तक रोमन लिपीमध्ये लिहिलेले होते व त्याचे 'पैले पुराण' (जुना करार) आणि 'दुसरे पुराण' (नवीन करार) असे दोन भाग होते, आणि ते तत्कालीन नवीन ख्रिस्ती झालेल्यांना ख्रिस्ती धर्माची माहिती पुरविण्याच्या हेतूने लिहिलेले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/23529/|title=स्टीफन्स, फादर|date=2019-07-04|website=मराठी विश्वकोश प्रथमावृत्ती|language=mr-IN|access-date=2026-06-14}}</ref> [[इ.स.चे १६ वे शतक|सोळाव्या शतकामध्ये]] फादर आंतुनिया साल्दाज आणि [[इ.स.चे १७ वे शतक|सतराव्या शतकामध्ये]] फादर जुवांव पेत्रोझ यांनी [[मराठी]]मध्ये काव्यलेखन केले. [[इ.स.चे १९ वे शतक|एकोणिसाव्या शतकामध्ये]] रेव्हरंड हरिपंत खिस्ती यांनी ओवीबद्ध 'ख्रिस्तचरित्र' लिहिले. बाबुराव पवार हे [[ख्रिस्ती|ख्रिस्ती समाजातले]] पहिले [[शाहीर]] होते. [[इ.स. १९१४]] साली रेव्हरंड भास्कर कृष्ण उजगरे यांनी 'वनवासी फूल', 'केवढे हे क्रौर्य' अशा कविता लिहिणाऱ्या [[नारायण वामन टिळक]] यांची कविता संपादित केली. [[इ.स. १९२०]] साली भास्करराव उजगरे यांनीच ना.वा. टिळकांची 'अभंगांजली' प्रकाशित केली. [[इ.स. १९३८|१९३८]] साली नारायण वामन टिळकांचा 'ख्रिस्तायन' हा ग्रंथ प्रकाशित झाला. या ग्रंथात एकूण शहात्तर अध्याय आहेत. पहिले साडेबारा अध्याय स्वतः रेव्हरंड टिळकांनी, शेवटचा अध्याय देवदत्त टिळकांनी आणि बाकी सर्व ख्रिस्तायन, लक्ष्मीबाई टिळकांनी लिहिले. [[इ.स. १९३०|१९३०]] साली शाहू दगडोबा उजगरे या कवीचे 'नवे अंजन' हे खंडकाव्य प्रसिद्ध झाले. हे खंडकाव्य १२० श्लोकांचे असून दिंडी वृत्तामध्ये लिहिलेले आहे. ==मराठी ख्रिस्ती साहित्यातील लेखिकांचे योगदान== [[पंडिता रमाबाई|पंडिता रमाबाईंनी]] [[इ.स. १८८२]] साली 'स्त्रीधर्मनीती' नावाचे स्त्री जीवनाला मार्गदर्शक असे पुस्तक लिहिले.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/30987|title=रमाबाई, पंडिता|website=|url-status=live}}</ref> पंडिता रमाबाईंनी ख्रिस्ती धर्म स्वीकारल्यानंतर [[बायबल]]चे मराठीत भाषांतरही केले. त्यानंतर त्यांनी 'इंग्लंडचा प्रवास' हे पुस्तक लिहिले. या पुस्तकाचा पहिला भाग म्हणजे सदा पांडुरंग केळकर यांना लिहिलेले पत्र आहे तर दुसऱ्या भागात [[इंग्लंड]]मधील स्त्रीजीवनाचे वर्णन आहे. 'युनायटेड स्टेट्सची लोकस्थिती आणि प्रवासवर्णन' हे पुस्तकही रमाबाईंनी लिहिले. १९८७-८८ साली त्यांनी '''द हायकास्ट हिंदू वूमन''<nowiki/>' हे पुस्तक लिहिले.<ref name=":0" /> त्यांच्या लिखितांमध्ये इब्री भाषेचे व्याकरण (१९०८), नवा करार (१९१२), मूळ ग्रीक व इब्री भाषेतून बायबलचे मराठी भाषांतर आणि येशू चरित्र (१९१३) यांचाही समावेश आहे.<ref name=":0" /> लक्ष्मीबाई टिळक यांनीही मराठी ख्रिस्ती साहित्य निर्मितीमध्ये भर घातलेली आहे. [[लक्ष्मीबाई टिळक]] या [[इ.स. १८९०|१८९०]] सालापर्यंत निरक्षर होत्या रेव्हरंड टिळकांनी त्यांना लिहायला वाचायला शिकविले. [[इ.स. १८९४]] साली लक्ष्मीबाई टिळकांची 'भरली घागर' ही पहिली कविता प्रसिद्ध झाली. लक्ष्मीबाईंनी [[स्मृतिचित्रे]] हे पुस्तकही लिहिले.<ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://vishwakosh.marathi.gov.in/17552/|title=टिळक, लक्ष्मीबाई|date=2019-07-04|website=मराठी विश्वकोश प्रथमावृत्ती|language=mr-IN|access-date=2026-06-17}}</ref> रेव्हरंड ना. वा. टिळकांच्या मृत्यूनंतर १२ वर्षांनी त्यांचे अपूर्ण राहिलेले 'ख्रिस्तायन' ही लक्ष्मीबाईंनी पूर्ण केले.<ref name=":1" /> रामकुंवर सूर्यवंशी यांचा 'मयूरपंख' हा कथासंग्रह [[इ.स. १९८०]] साली प्रकाशित झाला. या संग्रहात 'झुंज', 'बडी हवेली', 'भैरवाच्या परिसरात' यासारख्या एकूण आठ कथा आहेत. 'मयूरपंख' या पुस्तकाला [[रवींद्र पिंगे]] यांची प्रस्तावना आहे. रामकुंवर सूर्यवंशी यांनीच ख्रिस्तचरित्रावर आधारलेली दोन हजार ओव्यांची 'भक्तिमंगला' ही रचनाही केलेली आहे. [[अनुपमा उजगरे|अनुपमा उजगरे]] यांनी 'तुम्हाला काय वाटतं?' या नावाचे सामाजिक व कौटुंबिक समस्यांवर आधारित सदर ज्ञानोदय या नियतकालिकातून लिहिले. उषा हरिश्चंद्र उजगरे यांचे 'एकेक वेस ओलांडताना' आणि डॉ. उषा विजय कोल्हटकर यांचे 'अमेरिका किती मोठी? किती छोटी?' ही पुस्तकेही महत्त्वाची आहेत. [[सिसिलिया कार्व्हालो]] यांचे 'उन्मेष', 'प्रकाशझोत', 'काठ' हे कथासंग्रह प्रकाशित आहेत. 'पंडिता रमाबाई:व्यक्ती व वाङ्मय' हा त्यांचा प्रबंधही प्रकाशित आहे. ==मराठी ख्रिस्ती साहित्यातील काही लेखक-लेखिका== * बाबा पदमनजी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://marathivishwakosh.org/48535/|title=बाबा पदमनजी (Baba Padamanji)|last=उजगरे|first=अनुपमा|date=2021-02-15|website=मराठी विश्वकोश|language=en-US|access-date=2026-06-17}}</ref> * डॉ. सुभाष पाटील, नागपूर * [https://www.aksharnama.com/client/article_detail/5406 अनिल दहिवाडकर] * रेव्ह. ऍडव्होकेट देवदत्त कसोटे (देवाचा शब्द, मनन)) * श्यामसुंदर आढाव * सुनील आढाव * [[अनुपमा उजगरे|डॉ. अनुपमा उजगरे]] * विजयानंद उजगरे * देवदत्त कांबळे * रॉक कार्व्हालो * सिसिलिया कार्व्हालो * इनास कून * संपतकुमार गायकवाड * अशोक टिळक * जोजेफ तुस्कानो * फेलिक्स तुस्कानो * अमृतराव त्रिभुवन * इंदिरा त्रिभुवन * कैतान दोडती * [[हिलरी फर्नांडीस]] * जयंत भांबळ * सायमन मार्टिन * प्रल्हाद शांतवन रणदिवे * [[रमण रणदिवे]] * जॉर्ज लोपीझ * सुधीर शर्मा *डॉ. विश्वास वळवी *कामिल पारखे == हे सुद्धा पहा == * [[मराठी ख्रिस्ती साहित्य संमेलन]] == बाह्य दुवे == * [https://www.bbc.com/marathi/india-48173162 नारायण वामन टिळक ते रेव्हरंड टिळक; विस्मृतीत गेलेल्या कवीचा प्रवास] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी साहित्य]] [[वर्ग:ख्रिश्चन धर्म]] 5qfvfylbxjz1bzlw6v9i0cyejeytnw9 3 133562 2689678 2689586 2026-06-17T15:33:30Z Khirid Harshad 138639 [[Special:Contributions/~2026-35391-09|~2026-35391-09]] ([[User talk:~2026-35391-09|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 1085760 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Sunil Khedkar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १६:१५, ३० नोव्हेंबर २०१२ (IST) g9zbhaozk4xha3of1cmzg22ftkcnlzw 0 148005 2689774 2528099 2026-06-18T07:35:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689774 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट विमान अपघात | name = तातरस्तान एरलाइन्स फ्लाइट ३६३ | occurrence_type = अपघात सारांश</tr> | image = Tatarstan Boeing 737-500 Nikiforov.jpg | image_size = 250 | alt = | caption = अपघात झालेले विमान| date = [[१७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०१३|२०१३]] | type = अन्वेषणाधीन | site = [[कझान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[कझान]], [[तातरस्तान]] | coordinates ={{Coord|55|36|24|N|049|16|54|E|type:airport|display=inline,शीर्षक}} | aircraft_type = [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-५३ए]]| aircraft_name = | operator = तातरस्तान एरलाइन्स | tail_number = VQ-BBN | origin = [[मॉस्को ओब्लास्त]]| stopover = | Captain = | Co-Pilot = | stopover2 = | stopover3 = | last_stopover = | Destination = [[कझान]] | passengers =४४ | crew = ६ | injuries = | fatalities =५० (सर्व) | survivors = ० }} '''तातारस्तान एरलाइन्स फ्लाइट ३६३''' हे [[तातारस्तान एरलाइन्स]]च्या विमानाचे [[रशिया]]तील [[मॉस्को]]पासून [[कझान]]साठीचे देशांतर्गत उड्डाण होते. [[कझान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कझान आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरतेवेळी दिनांक [[१७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०१३]] या दिवशी स्थानिक वेळेनुसार सायंकाळी ०७:२० ([[यूटीसी+०४:००|यूटीसी+४]]) वाजता या विमानाला अपघात होऊन त्यातील चालकदलासह सर्व पन्नास प्रवासी मृत्युमुखी पडले.<ref>{{Cite websantosh|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24980055 |title='डझन्स डेड' इन रशियन प्लेन क्रॅश |date=१७ नोव्हेंबर २०१३ |access-date=१८ नोव्हेंबर २०१३ |publisher=बीबीसी न्यूझ | भाषा=en}}</ref><ref name=AvHerald>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://avherald.com/h?article=46b9ecbc&opt=1 |title=क्रॅश: तातरस्तान बी ७३५ ॲट कझान ऑन १७ नोव्हेंबर २०१३, क्रॅश्ड ऑन लॅन्डिंग |publisher=द एव्हिएशन हेराल्ड |date=१७ नोव्हेंबर २०१३ |access-date=१८ नोव्हेंबर २०१३ | भाषा=en}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cbsnews.com/8301-202_162-57612710/russian-airline-crashes-in-kazan-killing-dozens/ |title=रशियन एअरलाइनर क्रॅशेस इन कझान, किलिंग डझन्स |work=सीबीएस न्यूझ |date=१७ नोव्हेंबर २०१३ |access-date=१८ नोव्हेंबर २०१३ | भाषा=en}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.interfax.ru/russia/txt.asp?id=341347 |title=В Казани разбился самолет |publisher=इंटरफॅक्स |language=रशियन|date=१७ नोव्हेंबर २०१३ |access-date=१८ नोव्हेंबर २०१३}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * "[http://mak.ru/russian/investigations/2013/boeing-737-500_vq-bbn.html Боинг 737-500 VQ-BBN 17.11.2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151013121051/http://www.mak.ru/russian/investigations/2013/boeing-737-500_vq-bbn.html |date=2015-10-13 }}." [[Interstate Aviation Committee]] ([[:ru:Межгосударственный авиационный комитет|RU]], [[:en:Interstate Aviation Committee|EN]]) {{ru icon}} * "[https://web.archive.org/web/20131121060307/http://tatarstan.aero/company/news/502/ Внимание!]" () "Attention!" (Flight 363 passenger list). Tatarstan Airlines. 17 November 2013. {{ru icon}} {{इ.स. २०१३मधील विमान अपघातांची यादी}} [[वर्ग:२०१३ मधील विमान अपघात व दुर्घटना]] fpx46guklwyqed2kw54rc7mplmoj1j9 0 159139 2689719 2517674 2026-06-18T02:10:20Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689719 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट स्टेडियम | नाव = कास्तेल्याओ | टोपणनाव = Castelão | लोगोचित्र = | लोगोवर्णन = | चित्र = [[चित्र:Fortaleza Arena.jpg|300px]] | वर्णन = | पूर्ण नाव = Estádio Plácido Aderaldo Castelo | मागील नावे = | स्थान = [[फोर्तालेझा]], [[सियारा]], [[ब्राझिल]] | coordinates = {{coord|3|48|26.16|S|38|31|20.93|W|type:landmark|display=inline,title}} | बांधकाम सुरुवात = | बांधकाम पूर्ण = | उद्घाटन = ११ नोव्हेंबर १९७३ | पुनर्बांधणी = २०१२ | बांधकाम खर्च = | आसन क्षमता = ६७,०३७ | suites = | record_attendance = | वापरकर्ते = [[२०१४ फिफा विश्वचषक]] | संकेतस्थळ = }} '''कास्तेल्याओ''' ({{lang-pt|Estádio Plácido Aderaldo Castelo}}) हे [[ब्राझिल]] देशाच्या [[फोर्तालेझा]] शहरामधील एक [[फुटबॉल]] [[स्टेडियम]] आहे. हे [[२०१४ फिफा विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी वापरल्या जाणाऱ्या १२ स्टेडियमपैकी एक आहे. ==२०१४ विश्वचषक== {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- !तारीख !वेळ ([[यूटीसी−०३:००]]) !संघ #1 !निकाल !संघ #2 !फेरी !प्रेक्षकसंख्या |- |जून 14, 2014||16:00||{{fb|URU}} ||style="text-align:center;"|सामना 7||{{fb|CRC}} ||[[२०१४ फिफा विश्वचषक गट ड|गट ड]]||style="text-align:center;"| |- |जून 17, 2014||16:00||{{fb|BRA}} ||style="text-align:center;"|सामना 17||{{fb|MEX}} ||[[२०१४ फिफा विश्वचषक गट अ|गट अ]]||style="text-align:center;"| |- |जून 21, 2014||16:00||{{fb|GER}} ||style="text-align:center;"|सामना 29||{{fb|GHA}} ||[[२०१४ फिफा विश्वचषक गट ग|गट ग]]||style="text-align:center;"| |- |जून 24, 2014||17:00||{{fb|GRE}} ||style="text-align:center;"|सामना 38||{{fb|CIV}} ||[[२०१४ फिफा विश्वचषक गट क|गट क]]||style="text-align:center;"| |- |जून 29, 2014||13:00||गट ब विजेता ||style="text-align:center;"|सामना 51||गट अ उपविजेता ||१६ संघांची फेरी||style="text-align:center;"| |- |जुलै 4, 2014||17:00||सामना 49 विजेता ||style="text-align:center;"|सामना 57||सामना 50 विजेता ||उपांत्यपूर्व फेरी||style="text-align:center;"| |} ==बाह्य दुवे== *[http://arenacastelao.com/site/index.php अधिकृत संकेतस्थळ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724075259/http://arenacastelao.com/site/index.php |date=2013-07-24 }} {{कॉमन्स वर्ग|Estádio Plácido Aderaldo Castelo|{{लेखनाव}}}} {{२०१४ फिफा विश्वचषक मैदाने}} [[वर्ग:ब्राझिलमधील फुटबॉल मैदाने]] [[वर्ग:२०१४ फिफा विश्वचषक मैदाने]] c1fpx0j2jddm830n46cs3rtp3pyvcb4 4 179533 2689672 2688444 2026-06-17T14:17:10Z संतोष गोरे 135680 2689672 wikitext text/x-wiki '''[[विकिपीडिया:मुखपृष्ठ अलीकडील मृत्यू|अलीकडील मृत्यू]]''' : {{*}} [[रवी पंडित]] (८ मे २०२६), {{*}} [[आनंद नाडकर्णी]] (१५ मे, २०२६), {{*}} [[भुवनचंद्र खंडुरी]] (१९ मे, २०२६), {{*}} [[शिरीन रत्नागर]] (२६ मे, २०२६), {{*}} [[बशीर बद्र]] (२८ मे, २०२६), {{*}} [[सुमन कल्याणपूर]] (३१ मे, २०२६), {{*}} [[पहलाज निहलानी]] (४ जून, २०२६), {{*}} [[अनंतराव थोपटे]] (४ जून, २०२६), {{*}} [[रबिलाल टुडू]] (४ जून, २०२६), {{*}} [[सुभाष सी. कश्यप]] (४ जून, २०२६), {{*}} [[भारतीराजा]] (१० जून, २०२६), {{*}} [[प्रसाद सावकार]] (१७ जून, २०२६) <noinclude> [[वर्ग:विकिपीडिया निर्वाह]] [[वर्ग:मुखपृष्ठ]] </noinclude> kdpy8wkkp3f6547iccj621rpbpmgs3i 0 185825 2689762 1533687 2026-06-18T06:30:04Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689762 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = झुंपा लहिरी | चित्र = Jhumpa Lahiri Mantova.jpg | चित्र_रुंदी = 150px | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = निरंजना सुदेशना लहिरी | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = [[जुलै ११]], [[इ.स. १९६७]] | जन्म_स्थान = [[लंडन]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य | राष्ट्रीयत्व = | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, लघु संग्रह | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = 'इंटरप्रेटर ऑफ़ मैलडीज़' साठी [[पुलित्झर पुरस्कार]]- २००० | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''झुंपा लहिरी''' (बंगाली: ঝুম্পা লাহিড়ী, ११ जुलै १९६७) एक भारतीय अमेरिकी लेखिका आहे. लहीरींचा प्रथम लघु संग्रह ''इंटरप्रेटर ऑफ़ मैलडीज़'' (१९९९) कादंबरीला साल २००० मध्ये [[पुलित्झर पुरस्कार|पुलित्झर पुरस्काराने]] सन्मानित केले गेले आणि त्यांच्या पहिल्या ''दी नेमसेक'' (२००३) या कादंबरीवर त्याच नावाचा एक चित्रपट बनवला गेला.<ref>http://www.imdb.com/title/tt0433416/ इंटरनेट मुव्ही डाटाबेसवरील लिंक (इंग्लिश मजकूर)</ref> त्या बंगाली वंशाच्या असून सध्या अमेरिकन [[बराक ओबामा|राष्ट्राध्यक्ष ओबामा]] यांच्या कला व मानवविद्या समितीच्या सदस्या आहेत. == ग्रंथ सूची == === लघु कथा संग्रह === * ''इंटरप्रेटर ऑफ़ मैलाडीज़'' (१९९९) * ''अनएकसटम्ड अर्थ'' (२००८) === कादंबरी=== * ''दी नेमसेक'' (२००३) === लघु कथा === * [http://www.newyorker.com/archive/2001/03/12/010312frar_LahiriSxFiction "नोबोडीज़ बिझनेस"] (१२ मार्च २००१, ''न्यू यॉर्कर'') ("सर्वश्रेष्ठ अमेरिकी लघु कहानियां 2002") * [https://web.archive.org/web/20060506205645/http://www.newyorker.com/fiction/content/?040524fi_fiction "हेल हेवेन"] (२४ मे २००४, ''न्यू यॉर्कर'') * [https://web.archive.org/web/20061110051427/http://www.newyorker.com/fiction/content/?060508fi_fiction "वंस इन ए लाइफ टाइम"] (१ मे २००६''न्यू यॉर्कर'') * [https://web.archive.org/web/20130107211121/http://www.newyorker.com/fiction/features/2007/12/24/071224fi_fiction_lahiri "यर्स एंड"] (२४ डिसेंबर २००७, ''न्यू यॉर्कर'') ==बाह्य दुवे== [http://www.randomhouse.com/kvpa/jhumpalahiri/ संकेतस्थळ] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:लेखिका]] [[वर्ग:इ.स. १९६७ मधील जन्म]] 5rg2u5kqos0xs061o2jrn7296me90mr 0 186832 2689750 2580059 2026-06-18T06:07:56Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689750 wikitext text/x-wiki {{Location map | गयाना |label='''जोन्सटाउन''' |label_size=70 | pos=bottom | lat=7.66 | long=-60.187 | marksize=7 | width=200 | float=right |background=#FFFFDD |caption=जोन्सटाउनचे गयानामधील स्थान }} '''जोन्सटाउन''' ही [[गयाना]]मधील वसाहत होती. [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] [[पीपल्स टेंपल]] या धार्मिक संघटनेने जंगलात ही जागा घेउन तेथे सार्वजनिक घरे व इतर सुविधा निर्माण केल्या. [[जिम जोन्स]] या धर्मगुरूने मुख्यत्वे अमेरिकेतील लोकांना तेथे स्थलांतर करण्यास उद्युक्त केले. [[१८ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७८]] रोजी जोन्सने आपल्या सगळ्या अनुयायांना [[सायनाइड]]युक्त पेय पिण्यास भाग पाडून आत्महत्या करायला लावली. तेथे ९००पेक्षा अधिक व्यक्ती मृत्यू पावल्या. त्याच दिवशी पीपल्स टेंपलच्या अनुयायांनी इतर ठिकाणी अनेक लोकांची हत्या केली. हत्या झालेल्यांत अमेरिकेच्या लोकप्रतिनिधी [[लिओ रायन]]चाही समावेश होता. पीपल्स टेंपलचे अनुयायी १९७४ साली गयानाला आपल्या नवीन वसाहतीसाठी जागा शोधण्यास गेले. गयानाच्या अधिकाऱ्यांसह जागा नक्की केल्यावर तेथील ३,८०० एकर (१५.४ वर्गकिमी) जमीन भाडेपट्ट्यावर घेण्याचा करार केला. <ref name="pbs">[http://www.pbs.org/wgbh/amex/jonestown/timeline/timeline2.html ''Timeline: The Life and Death of Jim Jones''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219184320/http://www.pbs.org/wgbh/amex/jonestown/timeline/timeline2.html |date=2009-02-19 }} PBS.org. Retrieved April 9, 2007.</ref> गयानाची राजधानी [[जॉर्जटाउन, गयाना|जॉर्जटाउन]]पासून २४० किमी पश्चिमेस जंगलात असलेली ही जागा मुख्यत्वे नापीक होती.<ref name="raven340">{{Harvnb|Reiterman|Jacobs|1982|p=275}}</ref> येथे पिण्याचे पाणी ११ किमी अंतरावर होते.<ref name="raven340" /> ही जागा घेण्यात जिम जोन्स आणि पीपल्स टेंपलचा फायदा होता कारण इतक्या लांब जंगलात त्यांचा माग काढत येणे इतरांना मुश्किल होते. गयानाच्या सरकारला ही जागा पीपल्स टेंपलला देणे सोयीस्कर होते कारण ही जागा [[व्हेनेझुएला]]च्या सरहद्दीपासून जवळ होती. वादात असलेल्या या सरहद्दीवरून वेनेझुएलाने चढाई करायचे ठरवलेच तर त्यांनी या भागातून येणे टाळले असते कारण असे केले असता जिम जोन्सच्या वसाहतीतील अमेरिकन लोक धोक्यात आली असती. अमेरिकेचा रोष ओढविण्यापेक्षा वेनेझुएलाने इतर ठिकाणाहून चढाई करणे पसंत केले असते.<ref>''Seconds From Disaster'', "Jonestown Cult Suicide", aired November 5, 2012</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:गयानामधील शहरे]] skxv6fsyg28yu77v04gcwg67y21596i 0 195575 2689722 2689442 2026-06-18T02:39:29Z ~2026-24679-89 182431 /* गवळी लोकांतील नांवे व आडनावे */ 2689722 wikitext text/x-wiki [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]<nowiki/>तील '''हिंदू-गवळी''' हा समाज प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गो-पालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना [[गवळी]] असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे. गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत. '''गवळी''' ही "[[यादव]]" समाजातील एक महत्त्वाची व प्रमुख उपजात आहे. ज्यांचा संबंध यादव कुळाशी जोडला जातो. ते भगवान [[श्रीकृष्ण]]चे वंशज मानले जातात. [[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे|भातशेती]] [[चित्र:Sone_of_the_soil_community_historical_photograph.jpg|इवलेसे|Kunbi-Gavli-Aagri community Historical Photograph]] [[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette]] कोकणपट्टीतील भूमीपुत्र गवळी, कुणबी, आगरी या शेतकरी जातींचा पारंपरिक पोशाख. कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित. त्याला '''मांडकास नेसणे''' असेही म्हणतात. तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज. == स्थान == मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे. याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव, हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, बुलडाणा, जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे. == इतिहास == मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. '''श्रीकृष्ण "यदु कुळातील"'''('''यदुवंशी''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणामध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते. चंद्रवंशी वंश (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवापासून उद्गम झाला, पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला. * राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला "'''यदुवंश'''" ('''यदुवंशी''') आणि राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले. * त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :- ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे. प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी स्थानक म्हणजे ठाणे येथे होती. '''<big>[[देवगिरीचे यादव]] :</big>''' देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७) यांना '''सेवुण/सेऊण राजवंश''' असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते. चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले. त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने [[देवगिरी]] येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. यादवकाळात या शैलीला वेगळे निशाण होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले. सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. १ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले. यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती [[हरपालदेव]] यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां'''नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला, त्यावेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''<nowiki/>'[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|देवगिरीचे यादव]]'''[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|<nowiki/>']] असेही ओळखले जाते [[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य (1187 ते 1317)]] [[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ”गवळी” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली. महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले, शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच कोकण प्रांतात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळपिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादवकुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही. इतकेच नव्हे तर कोकणपट्ट्यात बरेच ठिकाणी या लोकांनी स्वतःची गावे वसवून त्या त्या गावचे ते वतनदार, पाटील, खोत बनले. त्यांची प्रामुख्याने उदाहरणे म्हणजे दापोली तालुक्यातील वाकवलीचे धुमाळ खोत, खेड त्यालुक्यातील आंबवलीचे यादव खोत, दापोली तालुक्यातील पिचडोलीचे चोगले खोत, मंडणगड पेठ्यातील पाटगावचे दिवेकर खोत, महाड तालुक्यातील डोंगरोळीचे महाडिक खोत, सुधागड तालुक्यातील खवलीचे चिले खोत वैगरेची उदाहरणे देता येतील. हजारो पिढ्या गेल्यानंतर मुळात भरलेली धडकी पुढे पुढे प्रत्येक पिढीत कमी कमी होत जाऊन शेवटी नाहीशी झाली आणि मुळची संस्कृती उच्च असल्यामुळे व जातिवंत क्षत्रियाचे रक्त नसानसात खेळत असल्यामुळे काही लोकांनी पुढे पुढे लष्करात, मराठेशाही सरकारात, इंग्रज लष्करात नोकऱ्या करून आपले नाव कमाविले. कित्येकांनी पोलिसात नोकऱ्या केल्या. कित्येक गुजरातमध्ये वडोदर्यातील गायकवाडीत नोकरीस गेले. काही कोल्हापुरात गेले. कित्येक पुणे आणि सातारा प्रांतात स्थायिक झाले. सामान्य गवळी कुटुंबातील रावसाहेब रावबहादूर डॉक्टर '''विश्राम रामजी घोले''' पुण्यात सर्जन झाले. त्यांची ऐन तारुण्याची वर्षे १८५७ च्या युद्धात सैनिकांची शुश्रुषा करण्यात गेली. युद्धोत्तर काळात त्यांचे जीवन एक निष्णात शल्यविशारद, सेवाभावी गृहस्थ, उदारमतवादी समाजसुधारक म्हणून गेले. मूळचे दापोली तालुक्यातील विश्राम रामजींचे घोले घराणे हे एका काळी अंजनवेल (गोपाळगड) गडाचे किल्लेदार होते. खेड तालुक्यातील भरणे गावचे महाडिक सुभेदार होते. दापोली तालुक्यातील काते प्रसिद्ध डॉक्टर झाले, त्यांचेच वंशज आज कोल्हापुरात डॉक्टर आहेत. महाडचे बाळू गवळी चिले हे ब्रिटीश सैन्यात हवालदार होते, त्यांनी अफगाणिस्थानच्या लढाईत फार मोठा पराक्रम केला म्हणून त्यांना दोन चांद व रेशमी शाल इनाम मिळाली. माणगावचे कै. विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर हे एक उत्तम समाजसुधारक, शिक्षक व लेखक होऊन गेले. गवळी जमातीतील ते पहिले शिक्षक होत. 'विठोबा मास्तर' ते म्हणून ते प्रसिद्ध होते. विठ्ठलराव हे भाननगर संस्थानचे दिवाण सुद्धा बनले राहिले होते. त्यांनी महाराष्ट्रीय दाभोळी यादव समाजाचा इतिहास लिहिला होता. श्रीकृष्ण आणि गोपाल या त्यांच्या हस्तलिखित ग्रंथाचा उपयोग करून त्यांचे चिरंजीव डॉ. रघुनाथराव यांनी दि डिव्हाइन हेरिटेज ऑफ यादवाज् हा ग्रंथ लिहिला. 'श्रीकृष्ण आणि गोपाल' या ग्रंथाच्या आधारे त्यांनी इंग्रजी प्रत टंकलिखित स्वरूपात तयार केली. त्याचे हिंदीमध्ये यादव-हरिवंश या नावाने ग्रंथ अनुवादित करण्यात आला. कै. रघुनाथराव खेडेकर हे शल्यविशारद होते. शिवाय ते वेदांत निपुण असल्यामुळे त्यांना शंकराचार्यांनी वेदांतभूषण अशी पदवी दिली होती. कर्जत तालुक्यातील कै. नानासाहेब घाटवळ हे त्यांच्या उपजत गुण, धाडसी वृत्ती व तीक्ष्ण बुद्धी यामुळे सध्या शिपायापासून डेप्युटी सुपरीटेंडन्ट ऑफ पोलीस (DSP) या मोठ्या हुद्यापर्यंत वाढत गेले. पोलीस खात्यात त्यांच्या सारखा अधिकारी फारच विरळा. त्यांचे धाकटे बंधू गजानन घाटवळ यांनी ”यादव शिक्षण प्रसारक मंडळी” या नावाची संस्था काढली. असो.. अशा किती तरी प्रसिद्ध व्यक्तीची माहिती सांगण्यासारखी आहे. संस्कृती आणि आनुवंशिक संस्कार याच्या उपजत सहाय्यामुळे यादवांच्या वंशजांनी आज निरनिराळ्या क्षेत्रात, विद्येत, व्यापारात, धर्मकार्यात प्रवेश केला आणि त्यात यश मिळवले. [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:मराठी समाज]] ==समाजाची दैवते== गवळी बांधवांच्या गावात मधोमध देऊळ असते. गावदेवी, हनुमान, राधाकृष्ण, विठ्ठलरुक्मिणी, राम, गणपती, शंकर, दत्त यांची ही देवळे असतात. गावदेवी, खंडोबा, भैरी, भवानी, जोगेश्वरी, सालबाई, मोठ्याबाया, जागेवाला, म्हसोबा, वेताळ, चेडा ही समाजाची मुख्य दैवते. अलीकडे एकवीरा हेही दैवत मानले जात आहे. बहुतेकांच्या घरी गणपती येतो. गौरीगणपती, होळी, लग्नसमारंभ यांत गवळी बांधव नाचतात. कोकण प्रांतातील गवळी समाज ठिकठिकाणच्या ग्रामदैवतांना मानत आलेला आहे. त्यापैकी मुंबईची मुंबादेवी, पालीचा बल्लाळेश्वर, महाडचे विरेश्वर कोटेश्वरी, नागोठणेची जोगेश्वरी, रोह्याचे धावीर महाराज, म्हसळ्याचे धावीर महाराज, तळ्याची चंडिका, दाभोळची चंडिका, कडापेचे बापुजी काळकाई, भरणेची काळकाई, श्रीवर्धनची सोमजाई, बोरलीची चिंचबाई, आंबवलीचीविन्हेरेची झोलाई, धामणी गावची झोलाई, गोरेगावचे भैरीनाथ, साखरोळीचे खेमदेव या ठिकाणच्या दैवतांना गवळी समाज विशेष मानत आलेला आहे. लग्नसोहोळ्या प्रसंगी या देवतांच्या आवर्जून भेटी घेतल्या जातात.   [[चित्र:Mumbadevi temple.jpg|thumb|180px|मुंबादेवीचे देऊळ]] [[चित्र:Pali- Shri Ballaleshwar.jpg|250px|right|thumb|बल्लाळेश्वर (पाली)]] समाजात कुलदैवताला घरचा देव म्हटले जाते. भावकीतील, घराण्यातील एका कुटुंबात घराण्याच्या कुलस्वामीचा देव्हारा पुजला जातो. लग्नाच्या वेळी हा देव आणून त्याची लग्नघरात स्थापना केली जाते. लग्नानंतर कोंबड्या, बकऱ्याचा मान देऊन देव उठवला जातो. वर्षातून एकदा प्रत्येक कुटुंबाने कुलस्वामी कुलस्वामिनीच्या भेटीला जायची रीत आहे. कुलदेवाचा देव्हारा असणाऱ्या घरातील गौरी मानाची असते. गणेशोत्सवात कुलस्वामीचा देव्हारा असलेल्या घरातील गौरीगणपतीच्या दर्शनासाठी जातात. कुलदेवतांचे वर्षातून गौरीपूजन, घटस्थापना, नवरात्र-अष्टमी, महानवमी, चैतावली असे समारंभ केले जातात. * समाजातील पाटील व इतर काही घराण्यांचा अपवाद सोडला तर, बाकीच्या सर्व घराण्यांतील कुलदेवतांचा गोंधळ हा दर तीन वर्षांनी होतो. हल्ली घाटावरील लोकांप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा वर्षातून एकदा जेजुरीला किंवा तीर्थक्षेत्राला जायचा प्रघात पडला आहे. ==समाजाचा रीती== समाजात जन्मविधी, नामकरण, साखरपुडा, लग्नसमारंभाच्या आधीचे तांदुळ, देवक, उटणे, हळद वैगरे मंगलविधी हे समाजातील जेष्ठ व्यक्ती व स्रीयां मार्फत केले जातात. परंतु लग्नाच्या व उत्तरकार्याच्या वेळी ब्राह्मणच असावा लागतो. कुणबी, आगरी समाजाप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा पूर्वीपासूनच विधवा विवाहाला मान्यता आहे. कुणबी, आडमराठे किंवा मराठेकुणबी, आगरी ह्या जाती गवळी सदृश असल्या तरी भिन्न आहेत. पूर्वीचा मुंबई इलाख्यांत (Bombay Presidency) सध्याचा कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रात गवळी जातींत कोकणातले व घाटावरचे या पोटभेदांखेरीज पोटजाती नाहीत. विवाहादि संस्कार ब्राम्हणच करतात. जातीचे बहुतेक सर्व प्रश्न जातीतच गोतगंगे (गोतसभा) मार्फत सोडवले जात;, मात्र क्वचित् महत्त्वाच्या धार्मिक प्रश्नांवर ब्राह्मणांचे मत घेण्यात येतेयेत असे. गेल्या तीनचारशे वर्षात जातीचे स्थलांतर मुळीच झालेले नाही. इंग्रजी राज्यापूर्वी जातीचा आचार चालीरीतीस अनुसरून होता, असे ज्ञातीच्या मंडळीचे म्हणणे आहे. त्यानंतर काही बाबतीत सुधारणेच्या दृष्टीने फरक पडत चालला आहे. लग्नाच्या आदल्या दिवशीचा हळदीचा कार्यक्रम. या दिवशी वर व वधूला घरात हळद दळून (वाटून) लावतात. याच दिवशी ग्रामदेवता, कुलस्वामी आणि घरच्या देवांना (कुटुंबात पुजत असलेल्या देवांना) मान देण्यात येतो. गवळी समाजात प्रत्येक कुटुंबांचा एक देव्हारा असतो. आणि त्याची पूजा करणारा (भगत) हे मान देतो. समाजात लग्न समारंभासाठी सूप, टोपली, रोवळी, उखळ, मुसळ, जाता, पाटा, वरवंटा, माल्टा (दगडी दिवा), नामनदिवा (लमाणदिवा), पितळीपराती, मडके, कोयती, कुराड, कनाकोंडा, बिनभरडलेला भात या ग्राम्यसंस्कृती व शेतकरी संस्कृतीशी घट्ट नाते असणाऱ्या वस्तूंचे महत्व खूप आहे. या वस्तूंचा उपलब्धते शिवाय विधी पूर्ण होणे अशक्य आहे. देवता पूजण्या शिवाय तांदूळ धुवणे, तांदूळ दळणे, पोल्या तळणे, हळद वाटणे, घाणा भरणे, घाणा कुटणे इत्यादी अनेक विधी करवली आणि नवरानवरीचा हातून करून घेतल्या जातात. यात वरमाया करवल्यांचा मोठामान असतो. हळदी समारंभाचा दिवशी रुईच्या फुलांचा मुंडावळ्या वधू वरांस बांधल्या जातात. पूर्वीचा काळी लग्नासाठी तांदूळ, लाह्या, खोबरे, चणे इत्यादी जिनसा भिजत घालून घरचा घरी मुंडावळ्या ओवल्या जात असत. हल्ली मण्यांचा मुंडावळ्या बांधल्या जातात. लग्नसमारंभात हळदुल्या कट्यारीला अनन्यसाधारण महत्व असून लग्नसोहोळा पूर्णपणे पारपडून वरात घरी भरून होईपर्यंत वधूवर नेहमी कट्यार आपल्या जवळ बाळगून असतात. त्याचप्रमाणे वर लग्नघरातून निघाल्यावर्ती नवरदेवावर्ती धरण्यात येणारा '''सतिर''' (छत्री) लग्न लागल्यावरतीच मिटण्यात येतो. समाजाची क्षात्रधर्मी पार्श्वभूमी यातून दिसून येते. कोकण प्रांतातील गवळी, कुणबी, आगरी लोकांमध्ये सण चालीरीती लग्नसमारंभ यात साम्यता आढळते. तरीही या समाजांमध्ये परस्परात लग्न समारंभ होत नाहीत. या समाजात स्त्रियांसुद्धा पुरुषांसोबत शेतीला आणि व्यवसायाला हातभार लावतात. आज महाराष्ट्रात भेडसावत असलेल्या हुंडापद्धतीच्या विपरीत या समाजात हुंडापद्धत पूर्वीपासून अस्तित्वात नाही. समाजात लग्नसमारंभात स्त्रियांना अग्रामन असतो. गवळी समाजात मातृसत्ताक पद्धतीची झलक आपल्याला दिसून येईल. तसेच सध्या चालत आलेल्या पद्धतीनुसार मामाच्या (आईचा भाऊ) मुलीशी लग्न करण्याची पद्धत आहे. पूर्वी गवळी समाजात केवळ आपल्याच विभागातील गावांमध्ये सोयरीक करण्याची  पद्धत होती. काळाने हे सर्व विभाग एक मेकात मिसळून गेले. ==गवळी समाजाबद्दल== सद्यस्थितीला गवळी समाजात नोकरी, उद्योग, विविध व्यवसायांमधून आर्थिक सुबत्ता दिसून येते. हा समाज आता सामाजिक, आर्थिक, भौगोलिक स्तरांनुसार विभागला गेला आहे. घरातील वडिलधाऱ्या व्यक्ती जुनी बोलीभाषा बोलतात. कोकणातील गवळी समाजाची बोली ही आगरी बोलीशी मिळती जुळती आहे. काळानुरूप समाजाचा पेहरावही बदलला आहे. पूर्वी कंबरेला रुमाल, अंगात बंडी, डोक्‍यावर पटका (फेटा) किंवा टोपी असायची. तर लग्न समारंभाला हाफपॅन्ट, कोट, धोतिर (धोतर), टोपी आणि महिला नऊवारी साडी नेसायच्या. तर "आठवार मुली" (लग्न न झालेल्या) "परकर पोलका" घालीत. लग्न समारंभातील हळदीच्या गाण्यांनी आणि अन्य पारंपरिक गाण्यांनी समारंभ अविस्मरणीय व्हायचा. आता त्याचे स्वरूप बदलल्याचे जाणवते. ही गाणी आता ऐकायला मिळत नाहीत. समाजातील बहुतेक मंडळी उच्चशिक्षित, वारकरी आणि आध्यात्मिक बैठकीला जाणारी असल्याने पारंपरिक बोली भाषा विस्मरणात गेली आहे. पूर्वी कुटुंबात आईला "आये" किंवा "बय", आजीला सुद्धा "बय" किंवा "म्हातारी आये" आणि बहिणीला "बाय'' असे संबोधण्यात येत होते. तसेच वडिलधाऱ्या मंडळींना "बाबास", "काकास", "दादास" म्हणण्याची पद्धत होती. तर लहान मुलांना "बाला, बावा''' म्हणून हाक मारले जायचे. 'च्या भना', 'वाटोला झाला' ही शिवी-वजा विशेषणे सर्रास वापरली जात. मात्र आता त्याच्यावर काहीसे निर्बंध आल्याचे जाणवते. किंवा ही वाक्‍ये विस्मरणात गेली. गवळी माणसाचा कणखर आणि काहीसा राकटपणा त्यांच्या बोलीभाषेतून जाणवतो. तर गवळी मंडळींची देहबोलीही त्यांच्या बोलीभाषेशी साधर्म्य साधणारी आहे. या समाजाचे वैशिष्ट्य आणि बोलीभाषा काळानुरूप बदलत आहेत. भातशेती व गोपालनाच्या व्यवसायावरून '''‘गवळी’''' हे नाव पडलेले आहे तरी मुख्य व्यवसाय हा भातशेतीच आहे. ही जात ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आहे. भातशेतीच्या व गोपालनाच्या धंद्यावरून ही एक स्वतंत्र जात झालेली आहे. यांमध्ये आगरातले गवळी (कोकणातले गवळी) आणि घाटावरचे गवळी असे पोटभेद असून त्या पोटभेदांतील लोकांच्या चालीरीती, बोलीभाषा वेगवेगळ्या आहेत. गवळ्यांच्या पुष्कळ चालीरीती आगरी व कुणब्यांप्रमाणे आहेत. आडनांव एक असलेल्या लोकांमध्यें विवाहसंबंध होत नाहीत. पुनर्विवाह व काडीमोड (घटस्फोट) या दोन्ही चाली गवळ्यांमध्ये पूर्वीपासूनच रूढ आहेत. पूर्वीचा काळी स्त्रिया पांढरे शुभ्र उपरणे किंवा धोतर अंगाभोवती शाली प्रमाणे पांघरून घेत असत. जवळपास दोन तृतीयांश गवळी शाकाहारी तर ईतर मांसाहारी असून मुख्य अन्न तांदळाची भाकरी, भात, सुकी मासळी हे आहे. ==गवळी लोकांतील नांवे व आडनावे== ¶ आडनावे: गवळी, यादव, यादवराव, जाधव, जाधवराव, अहिर, अहिरराव, अहिरवार, गोलेवार, ग्वाला, गोपाल, गोल्ला, अहिर.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-09-21|title=Gavli|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gavli&oldid=1312529686|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> '''कोकण:''' आवासकर, आईनकर, कोटकर, कोदेरे , काटेकर, काते, कासार, किलजे, कांबळे, कोंडेरे, काटले, कापदुले, कलांबकर, केलस्कर, टोपरे, केसरकर, खताते, खरपुडे, खेडेकर, खवलेकर, गवळी, गायकर, गोरीवले, गोपाळे, घाटवळ, घोसाळकर, ठसाळ, साळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले, चौकेकर, टावरे, ठाणके, डायरे, डाकरे, दिघे, डिगे, ढगे, तरेकर, तटकरे, तळकर, तिसकर, तांबडे, दर्गे, दुर्गवळी, दळवी, दिवेकर, दुखले, दुर्गावळे, दिघीकर, दाभोळकर, धुमाळ, नटे, नारिंगकर, पाटील, साबळे, पंदेरे, पवार, पगार, पगडे, पाटगे, पाटे, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भुरण, भालेकर, भेसरे, भोजने, मांदाडकर, महागावकर, महाडीक, माटे, मिरगळ, मोडशिंग, सारंगे, साईकर, यादव, राईन, रायगवळी, रिकामे, लटके, लाड, लेपकर, वरणकर, वरेकर, वाजे, शिवकर, शिंदे, भाटकर, किन्होळकर, करंजकर, शिळीमकर, हिवरकर. '''पश्चिम महाराष्ट्र:''' देखनाळे, बहिरट, बिडकर, कलागते, किन्होळकर, गार्वे, वैराळकर, इंगोले, डाकवे, देवर्षी, हुच्चे, परळकर, अलंकर, अवधूत, कविस्कर, नागापुरे, पायकर, परळकर, औरंगे, घुले, साठे, हिरणवाळे, खडके, येवले, हेकडे, भाकरे, शेळके, शनवारे, चावंडे, काळे, गायन, सुडस्कर, बावस्कर, निखाडे, तोटे, भक्ते, आलोकर, घाटोळ, पाटणकर, घुमारे, आसोले, कटाले, चौधरी, लंगोटे, यमगवळी, खोपेकर, पुलाते, भालेराव, ढोकणे, अवसरे, फुके, काष्टे, भाकरे, डाखोरे, साखरे, पारध, देव्हारे, मंदाडे, झित्रे, लोहंबरे, कवरके, देसाई, देशमुख, दादगाये, नाथ ई. '''मराठवाडा आणि विदर्भ:''' गोलावार, बोंदरवाड, येईलवाड, घुमे, बुरकुले, जक्कलवार, जंगवाड, किरतवाड, गाडे, माडगे, जिल्हेवाड, पाटील, एडले, मुंगरे, कांकांडे, नुनुंचे, खरबकर, गोटमवाड, डोनकेवाड, दामनबैनवाड, लिंगनवाड, जानापुरे, मोटपरे, जाणापुरे, कोंके, तोडचिरे, बोंबदरे, कासार, देशमुख, देवणे, आऊलवार, जंगवाड, मुगरे, कटकेमोड, करेवाड, जिंकोड, बुरफुले ई. ==गवळी लोकांची जुन्या पिढीतील नावे== '''पुरुषांचीः-''' कान्हा, काळू, केरु, गोमा, गोईन, गोंदया, गौरु, गणू, गंग्या, जानू, जोमा, धर्मा, दोरक्या, दामु, धाकटू, धोंडू, पदू, पंड्या, पोशा, बारक्या, बाळा, बेंडू, बंडया, बेमट्या, सुडक्या, सोनू, चांगो, भिकू, महादू, लखु, राघो, रामा, येशा, वाळकू इ. '''बायकांची:-''' कुंदा, गुणी, गंगा, चंद्रा, जनी, ठकू, तानी, दोरकी, देऊ, धाकटी, धोंडी, नामी, पंडी, पिठी, पारबती, बाया, बारकी, भागी, भिमा, भिकी, महाली, मंदा, राजी, रोंगी, विठा, शांती, सखू, सोनी, हिरा, येस्वदा, येशी इ. लग्नानंतर मुलींचा नावापुढे '''बाई''' लावले जात असे. frriiv51evzq3r7nyay9393bwbx7jzx 2689723 2689722 2026-06-18T02:40:45Z ~2026-24679-89 182431 /* गवळी लोकांतील नांवे व आडनावे */ 2689723 wikitext text/x-wiki [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]<nowiki/>तील '''हिंदू-गवळी''' हा समाज प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गो-पालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना [[गवळी]] असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे. गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत. '''गवळी''' ही "[[यादव]]" समाजातील एक महत्त्वाची व प्रमुख उपजात आहे. ज्यांचा संबंध यादव कुळाशी जोडला जातो. ते भगवान [[श्रीकृष्ण]]चे वंशज मानले जातात. [[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे|भातशेती]] [[चित्र:Sone_of_the_soil_community_historical_photograph.jpg|इवलेसे|Kunbi-Gavli-Aagri community Historical Photograph]] [[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette]] कोकणपट्टीतील भूमीपुत्र गवळी, कुणबी, आगरी या शेतकरी जातींचा पारंपरिक पोशाख. कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित. त्याला '''मांडकास नेसणे''' असेही म्हणतात. तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज. == स्थान == मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे. याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव, हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, बुलडाणा, जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे. == इतिहास == मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. '''श्रीकृष्ण "यदु कुळातील"'''('''यदुवंशी''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणामध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते. चंद्रवंशी वंश (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवापासून उद्गम झाला, पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला. * राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला "'''यदुवंश'''" ('''यदुवंशी''') आणि राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले. * त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :- ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे. प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी स्थानक म्हणजे ठाणे येथे होती. '''<big>[[देवगिरीचे यादव]] :</big>''' देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७) यांना '''सेवुण/सेऊण राजवंश''' असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते. चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले. त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने [[देवगिरी]] येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. यादवकाळात या शैलीला वेगळे निशाण होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले. सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. १ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले. यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती [[हरपालदेव]] यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां'''नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला, त्यावेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''<nowiki/>'[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|देवगिरीचे यादव]]'''[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|<nowiki/>']] असेही ओळखले जाते [[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य (1187 ते 1317)]] [[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ”गवळी” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली. महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले, शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच कोकण प्रांतात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळपिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादवकुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही. इतकेच नव्हे तर कोकणपट्ट्यात बरेच ठिकाणी या लोकांनी स्वतःची गावे वसवून त्या त्या गावचे ते वतनदार, पाटील, खोत बनले. त्यांची प्रामुख्याने उदाहरणे म्हणजे दापोली तालुक्यातील वाकवलीचे धुमाळ खोत, खेड त्यालुक्यातील आंबवलीचे यादव खोत, दापोली तालुक्यातील पिचडोलीचे चोगले खोत, मंडणगड पेठ्यातील पाटगावचे दिवेकर खोत, महाड तालुक्यातील डोंगरोळीचे महाडिक खोत, सुधागड तालुक्यातील खवलीचे चिले खोत वैगरेची उदाहरणे देता येतील. हजारो पिढ्या गेल्यानंतर मुळात भरलेली धडकी पुढे पुढे प्रत्येक पिढीत कमी कमी होत जाऊन शेवटी नाहीशी झाली आणि मुळची संस्कृती उच्च असल्यामुळे व जातिवंत क्षत्रियाचे रक्त नसानसात खेळत असल्यामुळे काही लोकांनी पुढे पुढे लष्करात, मराठेशाही सरकारात, इंग्रज लष्करात नोकऱ्या करून आपले नाव कमाविले. कित्येकांनी पोलिसात नोकऱ्या केल्या. कित्येक गुजरातमध्ये वडोदर्यातील गायकवाडीत नोकरीस गेले. काही कोल्हापुरात गेले. कित्येक पुणे आणि सातारा प्रांतात स्थायिक झाले. सामान्य गवळी कुटुंबातील रावसाहेब रावबहादूर डॉक्टर '''विश्राम रामजी घोले''' पुण्यात सर्जन झाले. त्यांची ऐन तारुण्याची वर्षे १८५७ च्या युद्धात सैनिकांची शुश्रुषा करण्यात गेली. युद्धोत्तर काळात त्यांचे जीवन एक निष्णात शल्यविशारद, सेवाभावी गृहस्थ, उदारमतवादी समाजसुधारक म्हणून गेले. मूळचे दापोली तालुक्यातील विश्राम रामजींचे घोले घराणे हे एका काळी अंजनवेल (गोपाळगड) गडाचे किल्लेदार होते. खेड तालुक्यातील भरणे गावचे महाडिक सुभेदार होते. दापोली तालुक्यातील काते प्रसिद्ध डॉक्टर झाले, त्यांचेच वंशज आज कोल्हापुरात डॉक्टर आहेत. महाडचे बाळू गवळी चिले हे ब्रिटीश सैन्यात हवालदार होते, त्यांनी अफगाणिस्थानच्या लढाईत फार मोठा पराक्रम केला म्हणून त्यांना दोन चांद व रेशमी शाल इनाम मिळाली. माणगावचे कै. विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर हे एक उत्तम समाजसुधारक, शिक्षक व लेखक होऊन गेले. गवळी जमातीतील ते पहिले शिक्षक होत. 'विठोबा मास्तर' ते म्हणून ते प्रसिद्ध होते. विठ्ठलराव हे भाननगर संस्थानचे दिवाण सुद्धा बनले राहिले होते. त्यांनी महाराष्ट्रीय दाभोळी यादव समाजाचा इतिहास लिहिला होता. श्रीकृष्ण आणि गोपाल या त्यांच्या हस्तलिखित ग्रंथाचा उपयोग करून त्यांचे चिरंजीव डॉ. रघुनाथराव यांनी दि डिव्हाइन हेरिटेज ऑफ यादवाज् हा ग्रंथ लिहिला. 'श्रीकृष्ण आणि गोपाल' या ग्रंथाच्या आधारे त्यांनी इंग्रजी प्रत टंकलिखित स्वरूपात तयार केली. त्याचे हिंदीमध्ये यादव-हरिवंश या नावाने ग्रंथ अनुवादित करण्यात आला. कै. रघुनाथराव खेडेकर हे शल्यविशारद होते. शिवाय ते वेदांत निपुण असल्यामुळे त्यांना शंकराचार्यांनी वेदांतभूषण अशी पदवी दिली होती. कर्जत तालुक्यातील कै. नानासाहेब घाटवळ हे त्यांच्या उपजत गुण, धाडसी वृत्ती व तीक्ष्ण बुद्धी यामुळे सध्या शिपायापासून डेप्युटी सुपरीटेंडन्ट ऑफ पोलीस (DSP) या मोठ्या हुद्यापर्यंत वाढत गेले. पोलीस खात्यात त्यांच्या सारखा अधिकारी फारच विरळा. त्यांचे धाकटे बंधू गजानन घाटवळ यांनी ”यादव शिक्षण प्रसारक मंडळी” या नावाची संस्था काढली. असो.. अशा किती तरी प्रसिद्ध व्यक्तीची माहिती सांगण्यासारखी आहे. संस्कृती आणि आनुवंशिक संस्कार याच्या उपजत सहाय्यामुळे यादवांच्या वंशजांनी आज निरनिराळ्या क्षेत्रात, विद्येत, व्यापारात, धर्मकार्यात प्रवेश केला आणि त्यात यश मिळवले. [[वर्ग:हिंदू धर्मामधील जाती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील जाती]] [[वर्ग:मराठी समाज]] ==समाजाची दैवते== गवळी बांधवांच्या गावात मधोमध देऊळ असते. गावदेवी, हनुमान, राधाकृष्ण, विठ्ठलरुक्मिणी, राम, गणपती, शंकर, दत्त यांची ही देवळे असतात. गावदेवी, खंडोबा, भैरी, भवानी, जोगेश्वरी, सालबाई, मोठ्याबाया, जागेवाला, म्हसोबा, वेताळ, चेडा ही समाजाची मुख्य दैवते. अलीकडे एकवीरा हेही दैवत मानले जात आहे. बहुतेकांच्या घरी गणपती येतो. गौरीगणपती, होळी, लग्नसमारंभ यांत गवळी बांधव नाचतात. कोकण प्रांतातील गवळी समाज ठिकठिकाणच्या ग्रामदैवतांना मानत आलेला आहे. त्यापैकी मुंबईची मुंबादेवी, पालीचा बल्लाळेश्वर, महाडचे विरेश्वर कोटेश्वरी, नागोठणेची जोगेश्वरी, रोह्याचे धावीर महाराज, म्हसळ्याचे धावीर महाराज, तळ्याची चंडिका, दाभोळची चंडिका, कडापेचे बापुजी काळकाई, भरणेची काळकाई, श्रीवर्धनची सोमजाई, बोरलीची चिंचबाई, आंबवलीचीविन्हेरेची झोलाई, धामणी गावची झोलाई, गोरेगावचे भैरीनाथ, साखरोळीचे खेमदेव या ठिकाणच्या दैवतांना गवळी समाज विशेष मानत आलेला आहे. लग्नसोहोळ्या प्रसंगी या देवतांच्या आवर्जून भेटी घेतल्या जातात.   [[चित्र:Mumbadevi temple.jpg|thumb|180px|मुंबादेवीचे देऊळ]] [[चित्र:Pali- Shri Ballaleshwar.jpg|250px|right|thumb|बल्लाळेश्वर (पाली)]] समाजात कुलदैवताला घरचा देव म्हटले जाते. भावकीतील, घराण्यातील एका कुटुंबात घराण्याच्या कुलस्वामीचा देव्हारा पुजला जातो. लग्नाच्या वेळी हा देव आणून त्याची लग्नघरात स्थापना केली जाते. लग्नानंतर कोंबड्या, बकऱ्याचा मान देऊन देव उठवला जातो. वर्षातून एकदा प्रत्येक कुटुंबाने कुलस्वामी कुलस्वामिनीच्या भेटीला जायची रीत आहे. कुलदेवाचा देव्हारा असणाऱ्या घरातील गौरी मानाची असते. गणेशोत्सवात कुलस्वामीचा देव्हारा असलेल्या घरातील गौरीगणपतीच्या दर्शनासाठी जातात. कुलदेवतांचे वर्षातून गौरीपूजन, घटस्थापना, नवरात्र-अष्टमी, महानवमी, चैतावली असे समारंभ केले जातात. * समाजातील पाटील व इतर काही घराण्यांचा अपवाद सोडला तर, बाकीच्या सर्व घराण्यांतील कुलदेवतांचा गोंधळ हा दर तीन वर्षांनी होतो. हल्ली घाटावरील लोकांप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा वर्षातून एकदा जेजुरीला किंवा तीर्थक्षेत्राला जायचा प्रघात पडला आहे. ==समाजाचा रीती== समाजात जन्मविधी, नामकरण, साखरपुडा, लग्नसमारंभाच्या आधीचे तांदुळ, देवक, उटणे, हळद वैगरे मंगलविधी हे समाजातील जेष्ठ व्यक्ती व स्रीयां मार्फत केले जातात. परंतु लग्नाच्या व उत्तरकार्याच्या वेळी ब्राह्मणच असावा लागतो. कुणबी, आगरी समाजाप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा पूर्वीपासूनच विधवा विवाहाला मान्यता आहे. कुणबी, आडमराठे किंवा मराठेकुणबी, आगरी ह्या जाती गवळी सदृश असल्या तरी भिन्न आहेत. पूर्वीचा मुंबई इलाख्यांत (Bombay Presidency) सध्याचा कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रात गवळी जातींत कोकणातले व घाटावरचे या पोटभेदांखेरीज पोटजाती नाहीत. विवाहादि संस्कार ब्राम्हणच करतात. जातीचे बहुतेक सर्व प्रश्न जातीतच गोतगंगे (गोतसभा) मार्फत सोडवले जात;, मात्र क्वचित् महत्त्वाच्या धार्मिक प्रश्नांवर ब्राह्मणांचे मत घेण्यात येतेयेत असे. गेल्या तीनचारशे वर्षात जातीचे स्थलांतर मुळीच झालेले नाही. इंग्रजी राज्यापूर्वी जातीचा आचार चालीरीतीस अनुसरून होता, असे ज्ञातीच्या मंडळीचे म्हणणे आहे. त्यानंतर काही बाबतीत सुधारणेच्या दृष्टीने फरक पडत चालला आहे. लग्नाच्या आदल्या दिवशीचा हळदीचा कार्यक्रम. या दिवशी वर व वधूला घरात हळद दळून (वाटून) लावतात. याच दिवशी ग्रामदेवता, कुलस्वामी आणि घरच्या देवांना (कुटुंबात पुजत असलेल्या देवांना) मान देण्यात येतो. गवळी समाजात प्रत्येक कुटुंबांचा एक देव्हारा असतो. आणि त्याची पूजा करणारा (भगत) हे मान देतो. समाजात लग्न समारंभासाठी सूप, टोपली, रोवळी, उखळ, मुसळ, जाता, पाटा, वरवंटा, माल्टा (दगडी दिवा), नामनदिवा (लमाणदिवा), पितळीपराती, मडके, कोयती, कुराड, कनाकोंडा, बिनभरडलेला भात या ग्राम्यसंस्कृती व शेतकरी संस्कृतीशी घट्ट नाते असणाऱ्या वस्तूंचे महत्व खूप आहे. या वस्तूंचा उपलब्धते शिवाय विधी पूर्ण होणे अशक्य आहे. देवता पूजण्या शिवाय तांदूळ धुवणे, तांदूळ दळणे, पोल्या तळणे, हळद वाटणे, घाणा भरणे, घाणा कुटणे इत्यादी अनेक विधी करवली आणि नवरानवरीचा हातून करून घेतल्या जातात. यात वरमाया करवल्यांचा मोठामान असतो. हळदी समारंभाचा दिवशी रुईच्या फुलांचा मुंडावळ्या वधू वरांस बांधल्या जातात. पूर्वीचा काळी लग्नासाठी तांदूळ, लाह्या, खोबरे, चणे इत्यादी जिनसा भिजत घालून घरचा घरी मुंडावळ्या ओवल्या जात असत. हल्ली मण्यांचा मुंडावळ्या बांधल्या जातात. लग्नसमारंभात हळदुल्या कट्यारीला अनन्यसाधारण महत्व असून लग्नसोहोळा पूर्णपणे पारपडून वरात घरी भरून होईपर्यंत वधूवर नेहमी कट्यार आपल्या जवळ बाळगून असतात. त्याचप्रमाणे वर लग्नघरातून निघाल्यावर्ती नवरदेवावर्ती धरण्यात येणारा '''सतिर''' (छत्री) लग्न लागल्यावरतीच मिटण्यात येतो. समाजाची क्षात्रधर्मी पार्श्वभूमी यातून दिसून येते. कोकण प्रांतातील गवळी, कुणबी, आगरी लोकांमध्ये सण चालीरीती लग्नसमारंभ यात साम्यता आढळते. तरीही या समाजांमध्ये परस्परात लग्न समारंभ होत नाहीत. या समाजात स्त्रियांसुद्धा पुरुषांसोबत शेतीला आणि व्यवसायाला हातभार लावतात. आज महाराष्ट्रात भेडसावत असलेल्या हुंडापद्धतीच्या विपरीत या समाजात हुंडापद्धत पूर्वीपासून अस्तित्वात नाही. समाजात लग्नसमारंभात स्त्रियांना अग्रामन असतो. गवळी समाजात मातृसत्ताक पद्धतीची झलक आपल्याला दिसून येईल. तसेच सध्या चालत आलेल्या पद्धतीनुसार मामाच्या (आईचा भाऊ) मुलीशी लग्न करण्याची पद्धत आहे. पूर्वी गवळी समाजात केवळ आपल्याच विभागातील गावांमध्ये सोयरीक करण्याची  पद्धत होती. काळाने हे सर्व विभाग एक मेकात मिसळून गेले. ==गवळी समाजाबद्दल== सद्यस्थितीला गवळी समाजात नोकरी, उद्योग, विविध व्यवसायांमधून आर्थिक सुबत्ता दिसून येते. हा समाज आता सामाजिक, आर्थिक, भौगोलिक स्तरांनुसार विभागला गेला आहे. घरातील वडिलधाऱ्या व्यक्ती जुनी बोलीभाषा बोलतात. कोकणातील गवळी समाजाची बोली ही आगरी बोलीशी मिळती जुळती आहे. काळानुरूप समाजाचा पेहरावही बदलला आहे. पूर्वी कंबरेला रुमाल, अंगात बंडी, डोक्‍यावर पटका (फेटा) किंवा टोपी असायची. तर लग्न समारंभाला हाफपॅन्ट, कोट, धोतिर (धोतर), टोपी आणि महिला नऊवारी साडी नेसायच्या. तर "आठवार मुली" (लग्न न झालेल्या) "परकर पोलका" घालीत. लग्न समारंभातील हळदीच्या गाण्यांनी आणि अन्य पारंपरिक गाण्यांनी समारंभ अविस्मरणीय व्हायचा. आता त्याचे स्वरूप बदलल्याचे जाणवते. ही गाणी आता ऐकायला मिळत नाहीत. समाजातील बहुतेक मंडळी उच्चशिक्षित, वारकरी आणि आध्यात्मिक बैठकीला जाणारी असल्याने पारंपरिक बोली भाषा विस्मरणात गेली आहे. पूर्वी कुटुंबात आईला "आये" किंवा "बय", आजीला सुद्धा "बय" किंवा "म्हातारी आये" आणि बहिणीला "बाय'' असे संबोधण्यात येत होते. तसेच वडिलधाऱ्या मंडळींना "बाबास", "काकास", "दादास" म्हणण्याची पद्धत होती. तर लहान मुलांना "बाला, बावा''' म्हणून हाक मारले जायचे. 'च्या भना', 'वाटोला झाला' ही शिवी-वजा विशेषणे सर्रास वापरली जात. मात्र आता त्याच्यावर काहीसे निर्बंध आल्याचे जाणवते. किंवा ही वाक्‍ये विस्मरणात गेली. गवळी माणसाचा कणखर आणि काहीसा राकटपणा त्यांच्या बोलीभाषेतून जाणवतो. तर गवळी मंडळींची देहबोलीही त्यांच्या बोलीभाषेशी साधर्म्य साधणारी आहे. या समाजाचे वैशिष्ट्य आणि बोलीभाषा काळानुरूप बदलत आहेत. भातशेती व गोपालनाच्या व्यवसायावरून '''‘गवळी’''' हे नाव पडलेले आहे तरी मुख्य व्यवसाय हा भातशेतीच आहे. ही जात ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आहे. भातशेतीच्या व गोपालनाच्या धंद्यावरून ही एक स्वतंत्र जात झालेली आहे. यांमध्ये आगरातले गवळी (कोकणातले गवळी) आणि घाटावरचे गवळी असे पोटभेद असून त्या पोटभेदांतील लोकांच्या चालीरीती, बोलीभाषा वेगवेगळ्या आहेत. गवळ्यांच्या पुष्कळ चालीरीती आगरी व कुणब्यांप्रमाणे आहेत. आडनांव एक असलेल्या लोकांमध्यें विवाहसंबंध होत नाहीत. पुनर्विवाह व काडीमोड (घटस्फोट) या दोन्ही चाली गवळ्यांमध्ये पूर्वीपासूनच रूढ आहेत. पूर्वीचा काळी स्त्रिया पांढरे शुभ्र उपरणे किंवा धोतर अंगाभोवती शाली प्रमाणे पांघरून घेत असत. जवळपास दोन तृतीयांश गवळी शाकाहारी तर ईतर मांसाहारी असून मुख्य अन्न तांदळाची भाकरी, भात, सुकी मासळी हे आहे. ==गवळी लोकांतील नांवे व आडनावे== ¶ आडनावे: गवळी, यादव, यादवराव, जाधव, जाधवराव, अहिर, अहिरराव, अहिरवार, गोलेवार, ग्वाला, गोपाल, गोल्ला, अहिर.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-09-21|title=Gavli|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gavli&oldid=1312529686|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> '''कोकण:''' आवासकर, आईनकर, कोटकर, कोदेरे , काटेकर, काते, कासार, किलजे, कांबळे, कोंडेरे, काटले, कापदुले, कलांबकर, केलस्कर, टोपरे, केसरकर, खताते, खरपुडे, खेडेकर, खवलेकर, गवळी, गायकर, गोरीवले, गोपाळे, घाटवळ, घोसाळकर, ठसाळ, साळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले, चौकेकर, टावरे, ठाणके, डायरे, डाकरे, दिघे, डिगे, ढगे, तरेकर, तटकरे, तळकर, तिसकर, तांबडे, दर्गे, दुर्गवळी, दळवी, दिवेकर, दुखले, दुर्गावळे, दिघीकर, दाभोळकर, धुमाळ, नटे, नारिंगकर, पाटील, साबळे, पंदेरे, पवार, पगार, पगडे, पाटगे, पाटे, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भुरण, भालेकर, भेसरे, भोजने, मांदाडकर, महागावकर, महाडीक, माटे, मिरगळ, मोडशिंग, सारंगे, साईकर, यादव, राईन, रायगवळी, रिकामे, लटके, लाड, लेपकर, वरणकर, वरेकर, वाजे, शिवकर, शिंदे, भाटकर, किन्होळकर, करंजकर, शिळीमकर, हिवरकर. '''पश्चिम महाराष्ट्र:''' देखनाळे, बहिरट, बिडकर, कलागते, किन्होळकर, गार्वे, वैराळकर, इंगोले, डाकवे, देवर्षी, हुच्चे, परळकर, अलंकर, अवधूत, कविस्कर, नागापुरे, पायकर, परळकर, औरंगे, घुले, साठे, हिरणवाळे, खडके, येवले, हेकडे, भाकरे, शेळके, शनवारे, चावंडे, काळे, गायन, सुडस्कर, बावस्कर, निखाडे, तोटे, भक्ते, आलोकर, घाटोळ, पाटणकर, घुमारे, आसोले, कटाले, चौधरी, लंगोटे, यमगवळी, खोपेकर, पुलाते, भालेराव, ढोकणे, अवसरे, फुके, काष्टे, भाकरे, डाखोरे, साखरे, पारध, देव्हारे, मंदाडे, झित्रे, लोहंबरे, कवरके, देसाई, देशमुख, दादगाये, नाथ ई. '''मराठवाडा आणि विदर्भ:''' गोलावार, बोंदरवाड, येईलवाड, घुमे, बुरकुले, जक्कलवार, जंगवाड, किरतवाड, गाडे, माडगे, जिल्हेवाड, पाटील, एडले, मुंगरे, कांकांडे, नुनुंचे, खरबकर, गोटमवाड, डोनकेवाड, दामनबैनवाड, लिंगनवाड, जानापुरे, मोटपरे, जाणापुरे, कोंके, तोडचिरे, बोंबदरे, कासार, देशमुख, देवणे, आऊलवार, जंगवाड, मुगरे, कटकेमोड, करेवाड, जिंकोड, बुरफुले ई. == गवळी-बहुल रहिवासी वस्त्या == * गावे: खवली, आपटा, कांबा, वडवली, सावरोली, बेलोशी, खोपोली, माणगाव, डोंगरोली, तळा, म्हसळा, महाड, नागोठणे, इंदापूर, तारने, बामणघर, साखरी, पाली, वाघिवली, रोहा, घोसाळे, कोलाड, मंडणगड, चरई ईत्यादी ==गवळी लोकांची जुन्या पिढीतील नावे== '''पुरुषांचीः-''' कान्हा, काळू, केरु, गोमा, गोईन, गोंदया, गौरु, गणू, गंग्या, जानू, जोमा, धर्मा, दोरक्या, दामु, धाकटू, धोंडू, पदू, पंड्या, पोशा, बारक्या, बाळा, बेंडू, बंडया, बेमट्या, सुडक्या, सोनू, चांगो, भिकू, महादू, लखु, राघो, रामा, येशा, वाळकू इ. '''बायकांची:-''' कुंदा, गुणी, गंगा, चंद्रा, जनी, ठकू, तानी, दोरकी, देऊ, धाकटी, धोंडी, नामी, पंडी, पिठी, पारबती, बाया, बारकी, भागी, भिमा, भिकी, महाली, मंदा, राजी, रोंगी, विठा, शांती, सखू, सोनी, हिरा, येस्वदा, येशी इ. लग्नानंतर मुलींचा नावापुढे '''बाई''' लावले जात असे. afkv1fvxwqfvnxulhe3f8fo2asf3gsa 0 201878 2689670 1530403 2026-06-17T14:14:36Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2689670 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रसाद सावकार'''(१४ डिसेंबर १९२८ – १७ जून २०२६)<ref>[https://www.heraldgoa.in/goa/veteran-theatre-artist-and-padma-shri-awardee-prasad-sawkar-passes-away-at-98/478746/ Veteran Theatre Artist and Padma Shri Awardee Prasad Sawkar Passes Away at 98]</ref> हे मराठी संगीत नाटकांत काम करणारे गायकनट होते. ते गद्य भूमिका देखील करीत असत. [[कट्यार काळजात घुसली (नाटक)|कट्यार काळजात घुसली]] या नाटकात ''सदाशिव'' व त्यानंतर ''कविराज'' या भूमिका त्यांनी केल्या. तसेच [[छोटा गंधर्व|छोटा गंधर्वांबरोबर]] [[संगीत सौभद्र|सौभद्रात]] अर्जुनाची भूमिका केली. {{DEFAULTSORT:सावकार, प्रसाद}} [[वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6htjqggkepp9kl5bicq0vgp4ho2a8hr 2689671 2689670 2026-06-17T14:15:45Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2689671 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रसाद सावकार'''(१४ डिसेंबर १९२८ – १७ जून २०२६)<ref>[https://www.heraldgoa.in/goa/veteran-theatre-artist-and-padma-shri-awardee-prasad-sawkar-passes-away-at-98/478746/ Veteran Theatre Artist and Padma Shri Awardee Prasad Sawkar Passes Away at 98]</ref> हे मराठी संगीत नाटकांत काम करणारे गायकनट होते. ते गद्य भूमिका देखील करीत असत. [[कट्यार काळजात घुसली (नाटक)|कट्यार काळजात घुसली]] या नाटकात ''सदाशिव'' व त्यानंतर ''कविराज'' या भूमिका त्यांनी केल्या. तसेच [[छोटा गंधर्व|छोटा गंधर्वांबरोबर]] [[संगीत सौभद्र|सौभद्रात]] अर्जुनाची भूमिका केली. {{DEFAULTSORT:सावकार, प्रसाद}} [[वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] 1x02d53y7rgstzl3lrj61uamhhf4kh1 2689673 2689671 2026-06-17T14:17:41Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2689673 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रसाद सावकार'''(१४ डिसेंबर १९२८ – १७ जून २०२६)<ref>[https://www.heraldgoa.in/goa/veteran-theatre-artist-and-padma-shri-awardee-prasad-sawkar-passes-away-at-98/478746/ Veteran Theatre Artist and Padma Shri Awardee Prasad Sawkar Passes Away at 98]</ref> हे मराठी संगीत नाटकांत काम करणारे गायकनट होते. ते गद्य भूमिका देखील करीत असत. [[कट्यार काळजात घुसली (नाटक)|कट्यार काळजात घुसली]] या नाटकात ''सदाशिव'' व त्यानंतर ''कविराज'' या भूमिका त्यांनी केल्या. तसेच [[छोटा गंधर्व|छोटा गंधर्वांबरोबर]] [[संगीत सौभद्र|सौभद्रात]] अर्जुनाची भूमिका केली. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:सावकार, प्रसाद}} [[वर्ग:मराठी नाट्यअभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] r3asnsqjx5cyxour65ijb3r235f9oyu 0 225544 2689733 1569149 2026-06-18T03:50:34Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/Sandesh9822|Sandesh9822]] ([[User talk:Sandesh9822|चर्चा]])यांची आवृत्ती [[Special:Diff/1569149|1569149]] परतवली. 2689733 wikitext text/x-wiki '''चांभार''' ('''चमार''') हा भारतातील [[अनुसूचित जाती]]चा समाज आहे, जो प्रामुख्याने [[उत्तर प्रदेश]]ात राहतो. [[हिंदू वर्णव्यवस्था|हिंदू वर्णव्यवस्थेत]] या जातीला [[अस्पृश्य]] ([[दलित]]) मानले गेले होते. चांभारांची भारतातील लोकसंख्या ५ कोटींपेक्षा अधिक असून ही सर्वात मोठी 'अनुसूचित जाती' आहे. [[महाराष्ट्र]]ाच्या लोकसंख्येत १३ लाख लोकसंख्या चांभारांची आहे. भारतातील अनेक राज्यात हा समाज मोठ्या संख्येने आढळतो. उत्तर प्रदेशच्या लोकसंख्येत १४% आणि [[पंजाब]]च्या लोकसंख्येत १२% चांभार आहेत. चांभारांना बारा [[बलुतेदार]]ांपैकी एक समजले जाते. [[बूट निर्मिती]] हा जातीचा पारंपरिक व्यवसाय आहे. चांभारांचे मुख्य काम म्हणजे जनावरांच्या कातड्यापासून वेगवेगळ्या वस्तू बनवणे. त्यामध्ये मुख्यत्वे चामडीच्या चपला/ पादत्राणे, पर्स/ बटवे, कातडी पट्टे, कातडी चाबूक इ. बनवणे आणि त्यांची दुरुस्ती करणे येते. [[वर्ग:बलुतेदार]] [[वर्ग:दलित समुदाय]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील अनुसूचित जाती]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेश]] alq0khsup4u4gnyqjt93kb7j3fdw0qo 0 228961 2689746 2593701 2026-06-18T05:47:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689746 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} जिव्या सोमा मशे(जन्म : १९ मे इ.स.१९३४; - १५ मे इ.स.२०१८) हे एक मराठी चित्रकार व कलाकार होते. त्यांनी वारली चित्रकलेला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पोहचविले. पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित झालेले ते पहिले आदिवासी कलावंत आहेत.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|url=https://m.maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/genuine-diamond-in-tribal-art/articleshow/64180309.cms|title=महाराष्ट टाइम्स|last=|first=|date=१६/५/२०१८|work=आदिवासी कलेतील अस्सल हिरा|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> वारली जमातीत प्रामुख्याने महिलांची कला म्हणून ओळखला जाणारा हा कलाप्रकार म्हसे यांनी वयाच्या तेराव्या वर्षी आत्मसात केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pudhari.news/news/Mumbai-Thane-Raigad/Padmashree-Jivya-Mashe-Passes-Away/m/|title=वारलीचे जनक पद्मश्री जिव्या म्हसे काळाच्या पडद्याआड {{!}} पुढारी|website=www.pudhari.news|language=en|access-date=2018-05-16}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जीवन== [[पालघर]] भागातील आदिवासींचे वास्तव्य असलेल्या [[डहाणू]] तालुक्यातील गंजाड या गावात त्यांचे वास्तव्य होते. ==योगदान== कलात्मक वस्तूंना बाजारपेठ उपलब्ध व्हावी व कलाकारांना संधी मिळावी या उद्देशाने भारताच्या तत्कालीन पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] यांनी मोहीम सुरू केली. या मोहिमेत भास्कर कुलकर्णी यांची जिव्या सोमा म्हसे यांच्याशी ओळख झाली, आणि म्हसे यांच्या निमित्ताने [[वारली]] चित्रकला समाजासमोर आली. पारंपरिक वारली चित्रांमध्ये म्हसे यांनी [[प्राणी]], पक्षी, [[सूर्य]], [[चंद्र]], [[फूल]], फळ अशा निसर्गचित्रांना स्थान मिळवून दिले, हे त्यांचे योगदान म्हणून सांगता येईल.<ref name=":0" /> ==पद्मश्री पुरस्कार== [[File:A Warli painting by Jivya Soma Mashe, Thane district.jpg|thumb|म्हसे यांनी काढलेले वारली चित्र]] वारली चित्रकलेला नावलौकिक मिळवून दिल्याबद्दल भारत सरकारने त्यांना इ.स. २०१६ मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.saamana.com/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%B0/|title=वारली चित्रकलेचा जादूगार जिव्या सोमा म्हसे यांचे निधन {{!}} Saamana (सामना)|last=पवार|first=श्वेता|website=www.saamana.com|language=en-US|access-date=2018-05-16|archive-date=2018-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517091754/http://www.saamana.com/%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%A6%E0%A5%82%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%B0/|url-status=dead}}</ref> इ.स.१९७६ साली म्हसे यांना राष्ट्रपती पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. ==अन्य सन्मान== भारतासह [[जर्मनी]], [[रशिया]], [[जपान]], [[इटली]], [[इंग्लंड]], [[चीन]], [[बेल्जियम]] या देशांमध्ये म्हसे यांनी आपली कला सादर केली आहे. बेल्जियमच्या राणीने त्यांचा यथोचित सन्मान केला आहे. जपानमधील मिथिला म्युझियमचे संचालक होसेगवा यांच्या हस्तेही म्हसे यांचा गौरव करण्यात आला आहे. ==बाह्य दुवे== * [https://www.bbc.com/marathi/india-44139979?ocid=socialflow_twitter] * [http://www.jivya.in/ Jivya Soma Mase's Page]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210617000719/https://jivya.in/ |date=2021-06-17 }} * [http://jivya-soma-mashe.blogspot.com/ Jivya Soma Mashe Blog] * [http://www.saffronart.com/articles.asp?mainid=4&sectionid=17&articleid=250 Jivya Soma Mashe a legendary Warli artist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006083856/http://www.saffronart.com/articles.asp?mainid=4&sectionid=17&articleid=250 |date=2007-10-06 }} * [http://chand-mashe.blogspot.com/ Nek Chand — Jivya Soma Mashe, Halle Saint Pierre, Paris] * [http://www.warli.in/ Warli Art Home Page] * अादिभारतीय परंपरेतला कलाधर्मी https://www.loksatta.com/lekha-news/artist-jivya-soma-mashe-1682967/ *[https://www.folkartsindia.co.in/2020/05/warli-painting-jivya-soma-mashe.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616112906/https://www.folkartsindia.co.in/2020/05/warli-painting-jivya-soma-mashe.html |date=2020-06-16 }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}}४. https://www.loksatta.com/lekha-news/artist-jivya-soma-mashe-1682967/<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.loksatta.com/lekha-news/artist-jivya-soma-mashe-1682967/|title=आदिभारतीय परंपरेतला कलाधर्मी|date=2018-05-20|work=Loksatta|access-date=2018-05-20|language=mr-IN}}</ref> [[वर्ग:आदिवासी]] [[वर्ग:चित्रकला]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९३४ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१८ मधील मृत्यू]] dtdhsggxoe3if24m82tn2eutlr3ojtu 0 229293 2689720 2677221 2026-06-18T02:29:35Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689720 wikitext text/x-wiki {{Infobox Tennis player | playername = कॅटेरिना कोझ्लोव्हा | image = [[चित्र:Kozlova WMQ14 (3) (14606956065).jpg|180px]] | nickname = <!-- optional --> | country = [[युक्रेन]] | residence = [[दोनेत्स्क]], युक्रेन | datebirth = {{जन्म दिनांक आणि वय|1994|2|20}} | placebirth = [[मायकोलैव्ह]], युक्रेन | height = १.७० मी (५' ७'') | weight = | turnedpro = २००९ | retired = <!-- optional --> | plays = | careerprizemoney = ७,७१,९४० [[अमेरिकन डॉलर]] | singlesrecord = | singlestitles = | highestsinglesranking = | AustralianOpenresult = | FrenchOpenresult = | Wimbledonresult = | USOpenresult = | doublesrecord = | doublestitles = | highestdoublesranking = | grandslamsdoublesresults = | AustralianOpenDoublesresult = | FrenchOpenDoublesresult = | WimbledonDoublesresult = | USOpenDoublesresult = | updated = २६ मे, २०१८ }} '''कॅटेरिना इहोरिव्ना कोझ्लोव्हा''' ({{lang-uk|Катерина Ігорівна Козлова}}; [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] - ) ही [[युक्रेन]]ची एक व्यावसायिक [[टेनिस]] खेळाडू आहे. ==कारकीर्द== २७ मे २०१५ रोजी, आंतरराष्ट्रीय टेनिस महासंघाने घोषित केले की कोझलॉव्हा यांनी डोपिंग विरोधी नियमांचे उल्लंघन केले आहे. डायमिथिब्युटीलामाइन नावाचे उत्तेजक घेतल्याबाबत चाचणी सकारात्मक आढळून आली त्यामुळे त्यांना १५ फेब्रुवारी ते १५ ऑगस्ट २०१५ पर्यंत सहा महिन्यासाठी निलंबित करण्यात आले.<ref>[http://www.tennisworldusa.org/another-doping-scandal-in-tennis-kozlova-and-janahi-both-disqualified-articolo24169.html Another Doping Scandal in Tennis! Kozlova and Janahi Both Disqualified!]</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.thesportscampus.com/2015052743034/news-bytes/itf-hand-6-month-ban-to-kateryna-kozlova |title=ITF hand 6 month ban to Kateryna Kozlova |access-date=2015-08-28 |archive-date=2016-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513025233/http://www.thesportscampus.com/2015052743034/news-bytes/itf-hand-6-month-ban-to-kateryna-kozlova |url-status=dead }}</ref> ==डब्ल्यूटीए कारकीर्द== [[File:Kateryna Kozlova (15772922094).jpg|thumb|इ.स. २०१४ मध्ये कॅटेरिना कोझ्लोव्हा]] ===एकेरी अंतिम फेऱ्या=== {| |-valign=top | {|class=wikitable !महत्त्वपूर्ण ''(Legend)'' |- |bgcolor=#f3e6d7| ग्रँड स्लॅम स्पर्धा (०-०) |- |bgcolor=#ffffcc| डब्ल्यूटीए दौरा विजेतेपद (०-०) |- |bgcolor=#e9e9e9| प्रीमियर सक्तीच्या आणि प्रीमियर स्पर्धा ५ (०-०) |- |bgcolor=#d4f1c5| प्रीमियर (०-०) |- | आंतरराष्ट्रीय (०-१) |} | {|class=wikitable ! मैदानाचा प्रकार |- | हार्डकोर्ड (०-१) |- | गवत (०-०) |- | क्ले (०-०) |- | कार्पेट (०-०) |} |} {|class="sortable wikitable" ! निकाल !class="unsortable"|W–L !दिनांक ! स्पर्धा ! Tier ! मैदानाचा प्रकार ! प्रतिस्पर्धी !class="unsortable"| निकाल |- | bgcolor=FFA07A|हार | <small>0–1</small> | [[२०१८ तैवान ओपन]] | [[डब्ल्यूटीए तैवान ओपन]], [[तैपै]] | आंतरराष्ट्रीय | हार्डकोर्ट | {{flagicon|HUN}} [[तिमेआ बाबोस]] | ५–७, १–६ |} ==आयटीएफ कारकीर्द आकडेवारी== === एकेरी: अंतिम फेऱ्या - (५-३) === {|class=wikitable style=font-size:85% !नोंद |- style="background:#f88379;" | $१,००,००० स्पर्धा |- style="background:#f7e98e;" | $७५,००० स्पर्धा |- style="background:#addfad;" | $५०,०००/६०,००० स्पर्धा |- style="background:lightblue;" | $२५,००० स्पर्धा |- style="background:#ccccff;" | $१५,००० स्पर्धा |- style="background:#f0f8ff;" | $१०,००० स्पर्धा |} {|class="sortable wikitable" style=font-size:97% !विजयी !क्र !दिनांक !स्पर्धा !मैदानप्रकार !प्रतिस्पर्धी !निकाल |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १. | १ जुलै, २०१२ | [[वैहिंजेन आन डेर आंझ]], [[जर्मनी]] | क्ले | {{flagicon|ARG}} [[फ्लोरेन्सिया मोलिनेरो]] | ३-६, ७-५, ६-४ |- style="background:#addfad;" | bgcolor="98FB98"|विजयी | २. | १८ ऑगस्ट, २०१२18 August 2012 | [[कझान]], [[रशिया]] | हार्डकोर्ट | {{flagicon|GBR}} [[टेरा मूर]] | ६-३, ६-३ |-style="background:lightblue;" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ३. | १७ सप्टेंबर, २०१२ | [[शिमकेंत]], [[कझाकस्तान]] | हार्डकोर्ट | {{flagicon|Kazakhstan}} [[ॲना डॅनिलिना]] | ६-३ ४-६ ६-४ |-style="background:lightblue;" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | १. | ८ जुलै, २०१३ | [[इस्तंबूल]], [[तुर्कस्तान]] | हार्डकोर्ट | {{flagicon|RUS}} [[एलिझाव्हेता कुल्चिकोव्हा]] | 3-६ ६-५ ०-६ |-style="background:lightblue;" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | २. | १६ सप्टेंबर, २०१३ | [[बाटुमी]], [[जॉर्जिया]] | हार्टकोर्ट | {{flagicon|RUS}} [[अलेक्झांड्रा पानोव्हा]] | ४-६ ६-० ५-७ |-style="background:lightblue;" | bgcolor="FFA07A"|Runner–up | 3. | १ जून, २०१४ | [[ग्रादो, फ्रिउली-व्हेनेझिया]], [[इटली]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|ITA}} [[जिओइया बार्बियेरी]] | ४-६ ६-४ ४-६ |- style="background:#addfad;" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ४. | ३० जून, २०१४ | [[व्हेर्समोल्ड]], जर्मनी | क्लो कोर्ट | {{flagicon|NED}} [[रिशेल होगेनकाम्प]] | ६-४, ६-७^(३-७), ६-१ |- style="background:#addfad;" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ५. | 9 July 2017 | [[रोम]], इटली | क्ले कोर्ट | {{flagicon|COL}} [[मेरियाना डुक-मेरिनो]] | ७-६^(८-६), ६-४ |} === दुहेरी अंतिम फेऱ्या : २१ (१३–८) === {|class=wikitable style=font-size:85% !Legend |- style="background:#f88379;" | $१,००,००० स्पर्धा |- style="background:#f7e98e;" | $७५,००० स्पर्धा |- style="background:#addfad;" | $५०,००० स्पर्धा |- style="background:lightblue;" | $२५,००० स्पर्धा |- style="background:#ccccff;" | $१५,००० स्पर्धा |- style="background:#f0f8ff;" | $१०,००० स्पर्धा |} {| class="sortable wikitable" style="font-size:97%;" |- | '''विजयी''' | '''क्र''' | '''दिनांक''' | '''स्पर्धा''' | '''मैदानप्रकार''' | '''जोडीदार''' | '''प्रतिस्पर्धी''' | '''निकाल''' |- bgcolor="#f0f8ff" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | 1. | २५ मे, २००९ | [[खार्कीव]], [[युक्रेन]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[एलिना स्वितोलिना]] | {{flagicon|UKR}} [[कॅटेरिना आव्हदियेंको]] <br /> {{flagicon|RUS}} [[मरिया झारकोव्हा]] | ७–६^(७–३), ३–६, ९–११ |- bgcolor="#f0f8ff" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | २. | १९ ऑक्टोबर, २००९ | [[बेलेक]], [[तुर्कस्तान]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[सोफिया कोव्हालेट्स]] | {{flagicon|BLR}} [[आना ओर्लिक]] <br /> {{flagicon|CZE}} [[कॅटेरिना व्हान्कोव्हा]] | ३–६, ०–६ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | ३. | ३ मे, २०१० | [[खार्कीव]], युक्रेन | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[एलिना स्वितोलिना]] | {{flagicon|UKR}} [[ल्युडमिला किचेनोक]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[नादीया किचेनोक]] | ४–६, 2–६ |- bgcolor="#ADDFAD" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | ४. | २८ जून, २०१० | [[पोझोब्लांको]], [[स्पेन]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|JPN}} [[अकिको योनेमुरा]] <br /> {{flagicon|JPN}} [[तोमोको योनेमुरा]] | ४–६, ६–३, २–६ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ५. | १९ जुलै, २०१० | [[खार्कीव]], [[युक्रेन]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[एलिना स्वेतोलिना]] | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[ॲल्योना सोत्निकोव्हा]] | ६–३, ७–५ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ६. | १७ जून, २०११ | [[खार्कीव]], [[युक्रेन]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|AUT}} [[मेलनी क्लाफ्नर]] <br /> {{flagicon|LTU}} [[लिना स्टॅन्कीयुटे]] | ६–४, ६–३ |- bgcolor="#ADDFAD" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ७. | १७ जुलै, २०११ | [[कॉंत्रेक्सेव्हिल]], फ्रांस | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|JPN}} [[एरिका सेमा]] <br /> {{flagicon|BRA}} [[रॉक्सेन व्हैसेंबर्ग]] | २–६, ७–५, [१२–१०] |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ८. | ६ ऑगस्ट, २०११ | [[मॉस्को]], [[रशिया]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|HUN}} [[वाशिलिशा बुल्गाकोव्हा]] <br /> {{flagicon|RUS}} [[ॲना रॅपोपोर्ट]] | ६–३, ६–० |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | ९. | १९ मार्च, २०१२ | [[मॉस्को]], [[रशिया]] | हार्डकोर्ट(i) | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|RUS}} [[मार्गेरिता गॅस्पार्यान]] <br /> {{flagicon|RUS}} [[ॲना अरिना मारेंको]] | ६–३ ६–७ (७) ६–१० |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १०. | १४ मे, २०१२ | [[मॉस्को]], [[रशिया]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|BLR}} [[दार्या लेबेशेव्हा]] <br /> {{flagicon|RUS}} [[जुलिया व्हालेतोव्हा]] | ६–१ ६–३ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | ११. | २१ मे, २०१२ | [[अस्ताना]], [[कझाकस्तान]] | हार्डकोर्ट(i) | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|RUS}} [[डायेना इसाएव्हा]] <br /> {{flagicon|RUS}} [[क्सेनिया किरिलोव्हा]] | ६–२ ६–० |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १२. | ४ जून, २०१२ | [[कार्शी]], [[उझबेकिस्तान]] | हार्डकोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|UKR}} [[व्हेरोनिका कॅप्शे]] <br /> {{flagicon|SRB}} [[टेओडोरा मिर्चिक]] | ७–५ ६–३ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="FFA07A"|Runners-up | १३. | ११ जून, २०१२ | [[बुखारा]], [[उझबेकिस्तान]] | हार्डकोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|UKR}} [[ल्युडमिला किचेनोक]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[नादीया किचेनोक]] | ५–७, ५–७ |- bgcolor="#ADDFAD" | bgcolor="FFA07A"|Runners-up | १४. | १६ जुलै, २०१२ | [[दोनेत्स्क]], [[युक्रेन]] | हार्डकोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|UKR}} [[ल्युडमिला किचेनोक]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[नादीया किचेनोक]] | २–६, ५–७ |- bgcolor="#ADDFAD" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १५. | १३ ऑगस्ट, २०१२ | [[कझान]], [[रशिया]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|UKR}} [[ल्युडमिला किचेनोक]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[नादीया किचेनोक]] | ६–४ ६–७ (६) १०–४ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १६. | १७ सप्टेंबर, २०१२ | [[शिमकेंत]], [[कझाकस्तान]] | हार्डकोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|UZB}} [[निगिना अब्दुरैमोव्हा]] <br /> {{flagicon|KGZ}} [[क्सेनिया पाल्किना]] | ६–२ ६–४ |- bgcolor="#ADDFAD" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १७. | २६ ऑगस्ट, २०१३ | [[कझान]], [[रशिया]] | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|TUR}} [[बशाक एरायदिन]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[व्हेरोनिका कॅप्शे]] | ६–४ ६–१ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १८. | १६ सप्टेंबर, २०१३ | [[बाटुमी]], जॉर्जिया | क्ले कोर्ट | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|GER}} [[क्रिस्टिना शाकोव्हेट्स]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[अलोना फोमिना]] | ६–० ६–४ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | १९. | २५ जानेवारी, २०१४ | [[आंद्रेझ्यू-बूथेऑं]], फ्रांस | हार्डकोर्ट(i) | {{flagicon|UKR}} [[युलिया बेयगेल्झिमर]] | {{flagicon|SUI}} [[तिमेआ बेसिंझ्की]] <br /> {{flagicon|GER}} [[क्रिस्टिना बारियोस]] | ६–३, ३–६, [१०–८] |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="FFA07A"|उपविजेती | २०. | ८ फेब्रुवारी, २०१४ | [[ग्रेनोबल]], फ्रांस | हार्डकोर्ट(i) | {{flagicon|RUS}} [[मार्गेरिता गॅस्पार्यान]] | {{flagicon|GEO}} [[सोफिया शापाताव्हा]] <br /> {{flagicon|UKR}} [[अनास्तासिया व्हासिल्येवा]] | १–६ ४–६ |- bgcolor="lightblue" | bgcolor="98FB98"|विजयी | २१. | २२ फेब्रुवारी, २०१४ | [[मॉस्को]]रशिया | हार्डकोर्ट(i) | {{flagicon|UKR}} [[व्हॅलेंतिना इव्हाखनेंको]] | {{flagicon|RUS}} [[व्हेरोनिका कुदेर्मेतोव्हा]] <br /> {{flagicon|BLR}} [[स्वियातलाना पिराझ्हेंका]] | ७–६^(८–६), ६–४ |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{विस्तार|टेनिस खेळाडू}} {{DEFAULTSORT:कोझ्लोव्हा, कॅटेरिना}} [[वर्ग:महिला टेनिस खेळाडू]] [[वर्ग:युक्रेनी महिला टेनिस खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९४ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] bqo2h76ntg6k2fcv14ktkuhlb60ezh4 0 234065 2689718 2642644 2026-06-18T01:42:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689718 wikitext text/x-wiki '''कविता चहाल''' (जन्म ८ [[एप्रिल]] १९८५) ह्या एक ५९ "लांबीचा हेवीवेट इंडियन [[बॉक्सिंग|बॉक्सर]] असून २०१२ ते २०१४ (एआयबीए रॅंकिंग -२०१६ मध्ये ११) जगातील सर्वोच्च स्थानावर आहे.भिवानी जिल्हा,[[हरियाणा]] त्यांच्या उपलब्धतेच्या मान्यतेनुसार [[भारत]] सरकारने २०१३ मध्ये चहाल यांना [[अर्जुन पुरस्कार]] दिला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4847|title=Indian Boxing Federation Boxer Details|संकेतस्थळ=www.indiaboxing.in|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-18|archive-date=2017-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170813142637/http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=4847|url-status=dead}}</ref>चहाल हरियाणातील अर्जुन पुरस्काराने प्रथम महिला बॉक्सर आहे. विश्वचषक स्पर्धा जिंकणाऱ्या,जागतिक [[पोलीस|पोलिस]] खेळ २०१७ मधील लॉस एंजेलस आणि २०१३ मधील आयर्लंडमध्ये टाइम टाइम मेडलिस्ट ४-वेळ आशियाई चॅम्पियनशिप, [[आशियाई खेळ|आशियाई]] कप पदक विजेत्या,८ सुवर्ण पदकांसह,महिला राष्ट्रीय विजेत्या बॉक्सिंगमध्ये ती एक विक्रम धारक आहे. फेडरेशन कपमध्ये ५-काळांचा सुवर्ण पदक विजेते आणि सर्व भारतीय पोलिसांच्या २०१२ मधील २०१७ मधील सुवर्ण पदक विजेता आहे.इंटर-जोनल सुपर कप चॅम्पियनशिपमध्ये चहाल ३-वेळचे सुवर्ण पदक विजेते आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/Sodhi-conferred-Khel-Ratna-Arjuna-awards-for-14-others/articleshow/22187996.cms|title=Sodhi conferred Khel Ratna; Arjuna awards for 14 others - Times of India ►|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-09-18}}</ref> ==सुरुवातीचे जीवन== कविता यांचा जन्म [[हरियाणा]] (भारत) येथील भिवानी जिल्ह्यातील निमरी येथे ७ एप्रिल १९८५ रोजी झाला.त्यांचे वडील भूप सिंग आणि आई रमेश देवी आहे . भिवानी हे राष्ट्रीय मुष्टियुद्ध क्षेत्रात सुप्रसिद्ध क्षेत्र असून हौशी-व्यावसायिक [[बॉक्सिंग|बॉक्सर]] विजेंदर सिंगसाठीही प्रसिद्ध आहे. बॉक्सिंगमध्ये त्यांची प्रारंभिक प्रशिक्षण त्यांच्या वडिलांनी भरली होती. कविता यांनी भिवानी बॉक्सिंग क्लबमध्ये प्रशिक्षक जगदीश सिंह यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रशिक्षण घेतले.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/Haryana-to-honour-17-sportsperson-with-Bhim-award/articleshow/28969643.cms|title=Haryana to honour 17 sportsperson with 'Bhim' award - टाइम्स ऑफ इंडिया|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-09-18}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय यश== *वर्ल्ड महिला बॉक्सिंग चॅम्पियनशिप १६-२४ [[नोव्हेंबर महिना|नोव्हेंबर]] २०१४ जेजू सिटी, कोरिया पाचव्या *थर्ड नेशन्स कप १२ [[जानेवारी]] २०१४ सर्बिया कांस्य *विश्व पोलीस खेळ १-१० ऑगस्ट २०१३ आयर्लंड गोल्ड * ७ व्या जागतिक महिला बॉक्सिंग चॅम्पियनशिप ९-२० मे २०१२ चीन कांस्य *६ वा आशियाई महिला बॉक्सिंग चॅम्पियनशिप १६-२६ मार्च २०१२ मंगोलिया कांस्य *प्रथम आशियाई कप महिला बॉक्सिंग टूर्नामेंट ७-८ मे २०११ हायकू चीन कांस्य * ६ व्या जागतिक महिला बॉक्सिंग चॅम्पियनशिप ७-१९ सप्टेंबर २०१० बार्बाडोस, वेस्ट इंडीज कांस्य * ५ वी आशियाई महिला बॉक्सिंग चॅम्पियनशिप २३-३१ मे २०१० अस्थाना,काझीखिस्टन कांस्य * आंतरराष्ट्रीय प्रधान मंत्रालय बॉक्सिंग टूर्नामेंट ७ ते ११ एप्रिल २०१० तुर्की कांस्य *आंतरराष्ट्रीय प्रधान मंत्रालय बॉक्सिंग टूर्नामेंट २००९ तुर्की क्यूएफ *चौथी आशियाई महिला बॉक्सिंग चॅम्पियनशिप २००८ गुवाहाटी सिल्व्हर *ड्युएल ट्रेनिंग आणि स्पर्धा २००८ कॅनडा सिल्व्हर<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.loksatta.com/krida-news/virat-kohli-pv-sindhu-recommended-for-arjuna-sodhi-selected-for-khel-ratna-award-173262/|title=रंजन सोधीला ‘खेलरत्न’ पुरस्कार देण्याची शिफारस|date=2013-08-14|work=Loksatta|access-date=2018-09-18|language=mr-IN}}</ref> ==पुरस्कार== == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९८५ मधील जन्म]] [[वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:भारतीय मुष्टियोद्धे]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] g09j31uxkp2812qrnx8tm9l4ehys9iz 0 235117 2689800 2375116 2026-06-18T11:24:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689800 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Skislope_Seibelseckle.JPG|इवलेसे|सेबेलसेक्ले, जर्मनीमध्ये अन-स्क्वायड पिस्त]] पिस्त ({{IPAc-en|p|iː|s|t}}, ईंग्रजी piste) <ref name="Oxford-Learner">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/piste|title=piste noun|website=Oxford Learner’s Dictionaries|publisher=Oxford University Press|access-date=2018-01-17}}</ref> स्नो स्कीइंग, स्नोबोर्डिंग किंवा इतर माउंटन स्पोर्ट्ससाठी माउंटन खाली उतरण्याचा एक चिन्हांकित स्की रन किंवा पथ असतो. हा शब्द युरोपियन फ्रेंच <ref name="FIS">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.fis-ski.com/uk/insidefis/fisgeneralrules/10fisrules.html |title=English language ''Fédération Internationale de Ski'' (FIS) website |access-date=2018-10-21 |archive-date=2013-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017011114/http://www.fis-ski.com/uk/insidefis/fisgeneralrules/10fisrules.html |url-status=dead }}</ref> (ट्रेल, ट्रॅक) आहे आणि उत्तर अमेरिकेत याचे 'ट्रेल', 'स्लॉप' किंवा 'रनेड रन' असे समानार्थी श्ब्द आहेत. या शब्दात "ई"चा आवाज (उदा. ईंग्रजी मधील "beast" ) वापरून उच्चारला जातो. ==संदर्भ== <references /> [[वर्ग:स्कीइंग]] 3oadjgt7krlsl50vgzln5devfzaedq5 0 240437 2689785 2642908 2026-06-18T10:05:05Z Wikimarathi999 172574 2689785 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = गाव, पर्यटन स्थळ | स्थानिक_नाव = खडीकोळवण | आकाशदेखावा_शीर्षक = खडीकोळवण गावात आपले स्वागत | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | राज्य_जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | राज्य_तालुका = [[संगमेश्वर]] | मुळ_नकाशा = India Maharashtra location map.svg | अक्षांश = 16.7578 | रेखांश = 73.6044 | नकाशा_शीर्षक = खडीकोळवण | क्षेत्रफळ_एकूण = 5.72 | क्षेत्रफळ_आकारमान = १७.३५ चौ.किमी | क्षेत्रफळ_क्रमांक = 5 | क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = 2.5 किमी² | उंची = ३७ | उंची_संदर्भ = ४१ मीटर | हवामान = दमट, उष्णकटिबंधीय | वर्षाव = ३८०० | तापमान_वार्षिक = 27 | तापमान_हिवाळा = 20 | तापमान_उन्हाळा = 35 | मुख्यालय = [[रत्नागिरी]] | मोठे_शहर = [[रत्नागिरी]] | मोठे_मेट्रो = [[देवरुख]] | जवळचे_शहर = [[साखरपा]] | प्रांत = कोकण | विभाग = [[संगमेश्वर]] | जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | लोकसंख्या_एकूण = ३४४ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_घनता = 480 | लिंग_गुणोत्तर = १२०५ | पीक = भात, नाचणी | साक्षरता_पुरुष = ६३ | साक्षरता_स्त्री = ४७ | अधिकृत_भाषा = बाणकोटी, [[मराठी]] | नेता_पद_१ = [[खासदार]] | नेता_नाव_१ = [[विनायक राऊत]] | संसदीय_मतदारसंघ = [[रत्नागिरी लोकसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_२ = [[आमदार]] | नेता_नाव_२ = [[शेखर गोविंदराव निकम]] | विधानसभा_मतदारसंघ = [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_३ = सरपंच | नेता_नाव_३ = संतोष घोलम | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = जिल्हा न्यायालय | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = [[रत्नागिरी]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = तहसिल कार्यालय | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = तलाठी | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_४ = पोलिस स्थानक | न्यायक्षेत्र_नाव_४ = [[साखरपा]] | कोरे_शीर्षक_१ = [[कोकण रेल्वे]] | कोरे_उत्तर_१ = [[संगमेश्वर]] | एसटीडी_कोड = 02354 | पिन_कोड = 415802 | आरटीओ_कोड = MH 08 | दालन = महाराष्ट्र, रत्नागिरी जिल्हा }} [[File:खडीकोळवण.jpg|thumb|खडीकोळवण]] '''खडीकोळवण''' हे गाव [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण [[कोकण]] भागातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील छोटे गाव आहे.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - लोकसंख्या आणि स्थान |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Ratnagiri/Sangameshwar/Khadi-Kolvan |work=Onefivenine |access-date=2025-06-13}}</ref> == भौगोलिक स्थान व भूविवरण == '''खडीकोळवण''' हे [[गाव]] १६.७५७८° उत्तर अक्षांश आणि ७३.६०४४° पूर्व रेखांश या निर्देशांकांवर, भारताच्या [[उत्तर गोलार्ध]]ातील [[पश्चिम]] किनाऱ्यावर वसलेले आहे. [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील [[कोकण]] पट्ट्यात हे गाव येते. भारताच्या [[दक्षिण-पश्चिम]] भागात हे गाव स्थित आहे. गावाचे एकूण [[क्षेत्रफळ]] अंदाजे १७३४.९८ हेक्टर (सुमारे १७.३५ चौ. किमी) आहे. गावाची स्थापना सुमारे ३५० वर्षांपूर्वी झाल्याचे स्थानिक परंपरेनुसार मानले जाते. [[सह्याद्री]] पर्वतरांगा पर्वतरांगातील [[चांदोली अभयारण्य]]ाजवळून उद्भवणारी [[बाव नदी]] खडीकोळवण गावातून वाहते. त्यामुळे हे गाव [[बाव नदी]]च्या तटावर वसलेले आहे. == लोकसंख्या व सामाजिक रचना == २०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, खडीकोळवण गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून, गावात ११८ घरे आहेत. साक्षरतेचा दर ६३.२४% इतका आहे.<ref>{{cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=MapsOfIndia |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> गावात प्रामुख्याने [[कुणबी]] आणि [[बौद्ध]] समाजाचे लोक वास्तव्यास आहेत. गावात एकूण सहा वाड्या/वस्त्या आहेत. यापैकी काही भाग सध्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट झाले आहेत.कोकण परिसर जैवविविधतेने समृद्ध असून येथील पारंपरिक जमिनीचा उपयोग पद्धती नैसर्गिक समतोल टिकवते, असे Centre for Environment Education च्या अहवालात नमूद आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 }}</ref> === गावाच्या सीमा === * पश्चिमेस – [[बामणोली]] * दक्षिणेस – निवदे * पूर्वेस – [[ओझरे]] * उत्तर व ईशान्येस – [[उदगीर]], [[कोल्हापूर जिल्हा]] == हवामान == पावसाळ्यात येथे सरासरी ४०० ते ५०० सें.मी. पावसाचे प्रमाण असते आणि [[हवामान]] समशीतोष्ण राहते. पावसात [[बाव नदी]] धोक्याची पातळी गाठते. हिवाळ्यात हवामान थंड असून, सकाळच्या वेळेस अनेकदा [[धुके]] पडते. उन्हाळ्यात मात्र हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[भात]] आणि [[नाचणी]] (नागली) शेती केली जाते. == दळणवळण व परिवहन == '''खडीकोळवण''' गाव चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेले असून, येथे प्रवेशासाठी दोन प्रमुख मार्ग आहेत: * [[साखरपा]] – खडीकोळवण (कलकदरा मार्गे) * [[देवरुख]] – खडीकोळवण ([[बामणोली]] मार्गे) [[रत्‍नागिरी]]–[[कोल्हापूर]] महामार्गावर [[साखरपा]] हे महत्त्वाचे [[बाजारपेठ]] केंद्र आहे. प्रारंभी प्रतिदिन तीन वेळा [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] सेवा [[साखरपा]]–खडीकोळवण मार्गावर चालवली जात होती. सध्या ही सेवा [[साखरपा]]–[[बामणोली]]–खडीकोळवण मार्गावर चालू आहे.<ref>{{Cite web |title=Sakharpa to Arnala ST service resumes |url=https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |work=साप्ताहिक कोकण मीडिया |date=17 September 2020 |access-date=2025-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005095436/https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |archive-date=2020-10-05 |url-status=bot: unknown }}</ref> [[कोकण रेल्वे]]वरील [[संगमेश्वर रोड]] स्थानक हे खडीकोळवणपासून सुमारे २३ किमी अंतरावर आहे. येथून [[देवरुख]] बसस्थानकापर्यंत पोहोचल्यावर, खडीकोळवण गावासाठी आणखी २३ किमी प्रवास करावा लागतो. या प्रवासास साधारणतः ४५ मिनिटे ते १ तास लागतो. [[साखरपा]] ते खडीकोळवण हे अंतर देखील सुमारे २३ किमी असून प्रवासाचा कालावधी ४५ मिनिटांच्या आसपास असतो. सन १९८५ मध्ये खडीकोळवण गावात थेट एस.टी. सेवा सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे गावाच्या संपर्क सुविधेत लक्षणीय सुधारणा झाली.<ref name="transport">MSRTC स्थानिक सेवा अभिलेख (प्रादेशिक कार्यालय, रत्नागिरी)</ref> == लोकजीवन == === सामाजिक === * खडीकोळवण गावाचा [[इतिहास]] १६व्या शतकात सुरू होतो. [[सह्याद्री]]च्या कुशीत वसलेल्या या भागात कृषिप्रधान आणि अध्यात्मप्रधान जीवनशैली रुजली. गावात एका तपस्वी संताच्या माध्यमातून आध्यात्मिक चळवळीची सुरुवात झाली. त्यांनी भक्तीमार्ग, [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि [[व्रत]] परंपरेची पायाभरणी केली. या परंपरेतून ‘प्रभू [[श्रीराम]]’ मंदिराची स्थापना झाली. यानंतर [[वारी]], [[महाशिवरात्र]], [[श्रावण]]मासातील [[ग्रंथ]]वाचन इ. उपक्रम नियमितपणे होऊ लागले. * [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटीश कालखंडात]] गावातील काही व्यक्तींनी ग्रामस्वराज्य आणि ग्रामीण [[न्याय]]व्यवस्थेचा पाया घातला. त्यांनी प्रशासनात [[शिस्त]], व्यायामप्रेमी वृत्ती आणि सामाजिक सहभाग वाढवून गावगाड्याचे सुयोग्य संचालन केले. [[पाटील]]पद आणि महालकरी जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी प्रभावी भूमिका पार पाडली. * १९व्या व २०व्या शतकात गावातील नागरिकांनी [[शेती]], [[वन]]व्यवसाय आणि ग्रामपंचायतीच्या विकासात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. [[लाकूड]], कडिपत्ता, [[करवंद]], [[वेत]] यांचे संकलन व विक्री करताना शेतकऱ्यांना योग्य दर मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न झाले. [[पूल]], नळपाणी योजना, [[सार्वजनिक]] विहिरी या सुविधा निर्माण करण्यातही सहभाग होता. * गावाच्या सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], झांजगी, [[कीर्तन]], [[तमाशा]], [[अभंग]]गायन या पारंपरिक लोककलांचा समावेश आहे. स्त्रीवेशातील [[अभिनय]], झांजगीत सादरीकरण आणि लोककलांचे [[प्रशिक्षण]] ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. [[गोंधळ]], [[भजन]], [[सत्यनारायण पूजा]] अशा धार्मिक कार्यक्रमांत गावकऱ्यांचा सहभाग उल्लेखनीय आहे<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=G. V. |title=कोकणातील लोकपरंपरा आणि सण-उत्सव |publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ |location=मुंबई |year=2009 |language=mr }}</ref> * गावामध्ये पारंपरिक सर्पदंश उपचारपद्धती, रानऔषधी ज्ञान आणि मंत्रोपचार यांचा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला वारसा आहे. हे [[ज्ञान]] [[आजी]]-आजोबांकडून अरण्यातील अनुभवांच्या माध्यमातून हस्तांतरित झाले आहे. काही गावकऱ्यांनी या उपचारांनी अनेकांचे [[प्राण]] वाचवले आहेत.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=M. V. |title=Folk Healing Traditions in Konkan |publisher=University of Pune |location=Pune |year=2011 |language=en }}</ref> * स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील युवकांनी [[भारतीय सैन्य]] दलात भरती होऊन देशसेवेसाठी योगदान दिले. त्यांनी १९७१ मधील [[भारत]]–[[पाकिस्तान]] युद्धात सहभाग घेऊन सेवा पदके मिळवली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> <ref>{{Cite web |title=1971 India–Pakistan War |url=https://www.britannica.com/event/1971-India-Pakistan-War |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Britannica, Inc. |access-date=2025-07-25 }}</ref> * ग्रामपंचायतीमार्फत [[शिक्षण]], [[आरोग्य]] व [[जल]]व्यवस्थापन क्षेत्रात विकासाचे प्रयत्न झाले. गावात [[सार्वजनिक]] [[शाळा]], [[पूल]] व [[रस्ते]] [[बांधकाम]] तसेच सांस्कृतिक मंडळांची स्थापना झाली. [[गणेशोत्सव]] मंडळ गावातील एकतेचे, सौहार्दाचे आणि सामाजिक समरसतेचे प्रतीक बनले आहे.<ref>खडीकोळवण ग्रामपंचायत कार्यालय अभिलेख (2023), संगमेश्वर तालुका, रत्नागिरी जिल्हा</ref> * आज गावाचा सामाजिक [[इतिहास]] हा सामुदायिक [[श्रम]], निःस्वार्थ सेवा, सांस्कृतिक वारसा आणि आध्यात्मिक प्रगल्भतेचा संगम मानला जातो. ही परंपरा आजही गावकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरते. == सांस्कृतिक == * हे गाव कोकणातील समृद्ध [[लोकसंगीत]] आणि पारंपरिक कलांच्या जतनासाठी ओळखले जाते.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील पारंपरिक सण, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रम |url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/konkan-folk-culture-and-celebrations |website=महाराष्ट्र टाइम्स |publisher=The Times Group |date=2022-08-14 |access-date=2025-07-25 }}</ref> * येथे पारंपरिक [[नमन]], झांजगी, [[ताशा]] वादन, जाखडी [[नृत्य]], [[भजन]] आणि [[लावणी]] यांचा दीर्घ वारसा आहे. * गावात [[शिवजयंती]], [[बौद्ध]] [[पौर्णिमा]], [[आंबेडकर जयंती]] यासारख्या [[सण]]ांची साजरी करण्याची परंपरा आहे. गावातील महिलांचा विविध सामाजिक समारंभांमधील सक्रिय सहभाग सांस्कृतिक परंपरांचा घटक आहे. झांजगी व [[ताशा]] वादन यांना गावात विशेष महत्त्व आहे. वाड्यावाड्यांमध्ये स्वतंत्र वाजंत्री पथके असून, [[ताशा]] वादनातील विशिष्ट [[ताल]], [[काठी नृत्य]], आणि सामूहिक सादरीकरणातून पारंपरिक सांस्कृतिक दर्शन होते. * या [[कला]] धार्मिक [[उत्सव]], [[विवाह]] समारंभ, [[शिमगा]], [[गणेशोत्सव]], महालवस ([[पितृपक्ष]]) आणि [[दसरा]] अशा प्रसंगी विशेषत्वाने सादर केल्या जातात. 'कलगी/शक्तीवाले' परंपरा ही गावातील भक्तिपर उपासनेचा भाग असून, ती दशकानुदशके टिकून आहे. * गावात [[वारकरी]] संप्रदायाचा प्रभाव आहे. [[प्रवचन]], [[भजन]], [[ग्रंथ]]वाचन, [[वारी]], आणि [[कीर्तन]] यांची परंपरा आजही दृढ आहे. [[श्रावण]] महिन्यातील [[भजन]] सप्ताह, [[महाशिवरात्र]] उत्सव, [[अभंग]] [[गायन]], साप्ताहिक [[कीर्तन]] यांमुळे गावात आध्यात्मिक वातावरण निर्माण होते. [[ढोलकी]], [[झांज]] आणि तालवाद्यांच्या सहाय्याने [[नृत्य]] आणि गीते सादर केली जातात. * गावात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]]ाची सुरुवात १९९९ साली झाली. स्थानिक तरुणांनी पुढाकार घेऊन "गर्जना मित्र मंडळ" स्थापन केले.ही संस्था गावातील पहिली सार्वजनिक सांस्कृतिक संघटना ठरली. मंडळाच्या वतीने पहिला [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] साजरा करण्यात आला, जो तालुक्यातील पहिल्या काही सार्वजनिक गणेशोत्सवांपैकी एक होता. या उत्सवात [[सत्यनारायण पूजा]], [[अभिषेक]], [[आरती]], [[भजन]], [[अभंग]]वाणी, [[फुगडी]] आणि [[नृत्य]] सादरीकरण अशा विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. * मंडळाच्या माध्यमातून गावात सामाजिक ऐक्य, संस्कृती संवर्धन आणि युवकांचा सक्रिय सहभाग वाढवण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले. हे मंडळ आजही गावातील एक महत्त्वाची सामाजिक-सांस्कृतिक [[संस्था]] म्हणून कार्यरत आहे. गावातील सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], जाखडी, [[भजन]], [[फुगडी]], [[पालखी]] [[नृत्य]] यांसारखे मनोरंजनपर कार्यक्रम महत्त्वाचे मानले जातात. गावात [[वारकरी संप्रदाय]] मंडळ, [[भजन]] मंडळ आणि विविध युवा मंडळे कार्यरत आहेत. == जीवनपद्धती == * '''घरे''' – खडीकोळवण गावात पावसाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे येथे उतरत्या छपराची, जांभ्या दगडाची कौलारू घरे आढळतात. प्रारंभी येथे कुडाची, शेणमातीने सारवलेली घरे, शेतीपूरक वाडे, आणि ओढ्यांजवळील निवास आढळत होते. * '''[[व्यवसाय]]''' – गावातील मुख्य व्यवसाय [[शेती]] असून, पशुपालन आणि [[कुक्कुटपालन]] हे जोडधंदे म्हणून प्रचलित आहेत. * '''पिके''' – शेतीमध्ये [[भात]] हे मुख्य पीक आहे. त्यासोबत [[नाचणी]], [[वरी]], [[तीळ]] यांसारखी जोडपीके घेतली जातात. याशिवाय [[पाले]]भाज्याची लागवड देखील केली जाते. * '''[[आहार]]''' – [[तांदूळ]] हे प्रमुख पीक असल्यामुळे येथील आहारात [[भात]] आणि तांदळाची [[भाकरी]] प्रमुख आहे. याशिवाय [[डाळ]], [[भाजी]] आणि [[मांसाहारी]] पदार्थ यांचाही समावेश आहारात आढळतो. * '''[[पोशाख]]''' – गावातील पुरुष व मुले शर्ट व पँट परिधान करतात, तर स्त्रिया [[साडी]], [[चोळी]] आणि मुली [[पंजाबी]] ड्रेस परिधान करतात. * '''[[भाषा]]''' – येथील लोक प्रामुख्याने [[मराठी]] आणि [[कोकणी]]-संगमेश्वरी बोली[[भाषा]] बोलतात. * '''वाड्या/वस्त्या''' – गावात प्रमुख वाड्यांमध्ये वरची रिंगण घोलम वाडी, खालची घोलम वाडी, [[खाडेवाडी]], [[रामवाडी]], आणि [[बौद्ध]]वाडी यांचा समावेश होतो.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२). |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * '''गावचे प्रशासन''' – प्रत्येक वाडीतील प्रमुख व्यक्ती धार्मिक विधींचे आयोजन, खाजगी कार्यक्रम (उदा. [[विवाह]], [[मंगलकार्य, [[अंत्यसंस्कार]]) व्यवस्थित पार पाडणे, आणि गावातील लहान-मोठ्या वादविवादांचे सामूहिक निर्णयाने निराकरण करण्याचे कार्य पार पाडतात. == नैसर्गिक संपत्ती == '''खडीकोळवण''' हे गाव [[सह्याद्री]]च्या कडेकपारीत वसलेले असून, त्याचा बहुतांश भाग घनदाट [[जंगल]]ांनी व्यापलेला आहे. त्यामुळे येथे दुर्मिळ औषधी [[वनस्पती]], पाने, [[फळे]] व [[फुले]] आढळतात. गावाच्या परिसरातून [[बाव नदी]]चा उगम होत असल्यामुळे भूर्पुष्ठाखाली [[जल]]पातळी तुलनेने उंच आहे आणि पाण्याचा साठा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतो. गावात कधीही पाण्याच्या दुष्काळाची समस्या निर्माण झालेली नाही.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील नद्यांची नैसर्गिक रचना बदलली! |url=https://agrowon.esakal.com/agriculture-latest-news/the-natural-structure-of-the-rivers-in-konkan-changed |website=Agrowon |publisher=Sakal Media Group |date=2023-06-15 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गावात पारंपरिक [[जल]]स्रोत व [[जल]]व्यवस्थाचा मोठा वारसा आहे. यामध्ये: * '''"बावोचा गोवंड"''' – [[शेती]]साठी महत्त्वाचा [[पाणी]]मार्ग, जिथून [[रहाट]] व कोळबाच्या साहाय्याने [[पाणी]] काढले जात असे. * '''"बुडवणूकीची बाव"''' – महिलांसाठी खास रचना असलेली तिरकी [[विहीर]], जी रोपलावणीपूर्वी पाण्यासाठी उपयोगात आणली जात असे. * '''वहाळे''' – म्हणजे नैसर्गिक ओहोळ; जसे की लेवाडी, बुचाची, रागरे, [[केळी]]ची, झारीची वळव. हे ओहोळ [[शेती]] व पिण्याच्या पाण्यासाठी उपयुक्त ठरत. ही पारंपरिक जलव्यवस्था शाश्वत [[शेती]] व ग्रामजीवनाचा मुख्य आधार होती. तथापि, आज हळूहळू ही व्यवस्था विस्मृतीत जात आहे, व तिच्या संवर्धनची गरज प्रकर्षाने जाणवते. == विपुल वन संपत्ती == खडीकोळवण गावात विपुल [[जैवविविधता]] असून, येथे आढळणाऱ्या वनसंपत्तीचे अनेक प्रकार आहेत: * '''मोठे वृक्ष''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[वड]], [[पिंपळ]], [[सागवान]], [[शिसव]], [[कळंब]], साधनेर, जांबा, सातीवन, भेला, ऐन, किंजल, चीर, पायर, आमन, हरड, करंबेला, म्होवट, कुंबया इत्यादी. * '''बेटे (झुडुपे)''' – असोल, धावसड, निगड, कुडा, चितरंगा, [[बांबू]], वाकेरी, बगोली इत्यादी. * '''औषधी वनस्पती''' – सापधनी, वाकेरी, [[ओवी]], घनसरी, [[मुरुडशेंग]], देवनल, [[हळद]], [[तांबडा]], काजरा, [[निवडुंग]], पांगला, [[अडुळसा]] इत्यादी. * '''रानमेवा''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[करवंद]], [[काजू]], [[जांभूळ]], आटके, [[तोरणे]], [[उंबर]], कण्हेरी, चिकण्या इत्यादी. * '''रानभाज्या''' – [[टाकळा]], कवला, [[कुर्डू]], [[भारंग]], थरंबरे, फोडशी, काटले, कुडा, [[अळू]], [[शेवरी]], घोरकण, चायनीज घोरकण, [[सुरण]], करंडा, रताळी, नागरी फळे, [[काकडी]], [[भोपळा]], पावटा, [[शेवगा]] पाला, [[चवळी]], रताळी पानं, [[पडवळ]], [[दोडका]], [[कारली]], [[वांगी]], [[मिरची]], [[भेंडी]], [[टोमॅटो]] इत्यादी. * '''कंदमुळे''' – कनग, टका, [[रताळे]], घोरकंद, लोकरी, भिरंबोले, [[सुरण]] इत्यादी. * '''मासे''' – [[मलाया]], पिचकी, वांग, रत्तू, डोकरू, गंडलास, चिगल्या * '''पाळीव प्राणी''' – [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], बकरा, [[शेळी]], [[कुत्रा]], [[मांजर]] * '''जंगली प्राणी''' – [[वाघ]], [[बिबट्या]], भेकरे, [[रानडुक्कर]], [[हरीण]], [[कोल्हा]], गवारेडा, [[सांबर]], [[साळिंदर]], [[पिसोरी]], [[माकड]], [[ससा]], [[घोरपड]], खवल्यामांजर इत्यादी. * '''पक्षी''' – [[मोर]], [[पोपट]], [[कबुतर]], कवडा, लाव्हा, [[धनेश]], सुतारपक्षी, [[घार]], रानकोंबडी, [[सुगरण]], किकेर्डी, [[चिमणी]] इत्यादी. या गावाच्या [[जंगल]]ात अजूनही अनेक दुर्मिळ [[वनस्पती]] व [[प्राणी]] आढळतात, ज्यांची नावेही स्थानिकांना अपरिचित आहेत. === मिरगाची राखण – पारंपरिक शेतीरक्षण विधी === खडीकोळवण गावात [[मृग नक्षत्र]]ात [[शेती]]स प्रारंभ करताना ग्रामदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून 'मिरगाची राखण' केली जाते. यामध्ये पाण्याचा अखंड प्रवाह सुरू झाल्यावर देवतेला पहिली राखण अर्पण केली जाते. [[शेतकरी]] देवाकडे गाऱ्हाणं घालून पिकांची रक्षा व्हावी, अशी [[प्रार्थना]] करतो. राखण म्हणजे उभ्या पिकांची दिवसरात्र माणूस झोपडी करून निगराणी ठेवतो. महिलाही बी पेरण्यापूर्वी माती समतल करून दीपळ फोडतात. हा विधी [[शेती]], [[श्रद्धा]] आणि [[देव]]ाशी जोडलेला असून ग्रामपरंपरेत महत्त्वाचा मानला जातो.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील मिरग राखण परंपरा |url=https://windowsofnewthoughts.com/index.php/2024/06/07/mrug-nakshatra/ |website=Windows of New Thoughts |publisher=Windows Media Foundation |date=2024-06-07 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> == पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्रात समावेश == खडीकोळवण हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर]] तालुक्यात वसलेले एक निसर्गसंपन्न व जैवविविधतेने समृद्ध गाव आहे. [[भारत सरकार|भारत]] सरकारच्या [[पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय]]ाने २०१४ साली प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेनुसार, खडीकोळवण गावाचा समावेश [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्रात (Western Ghats Ecologically Sensitive Area – ESA) करण्यात आला आहे. या अधिसूचनेनुसार, [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर]], [[चिपळूण]] आणि [[राजापूर]] या तालुक्यांतील एकूण २२१ गावे इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करण्यात आली आहेत. यामध्ये संगमेश्वर तालुक्यातील ८२ गावे, ज्यात खडीकोळवणही आहे, यांचा समावेश आहे. या क्षेत्रात जैवविविधता रक्षण व पर्यावरणीय संतुलन राखण्यासाठी खालील बाबींवर निर्बंध आहेत:<ref>{{Cite web |title=Western Ghats: ESA Draft Notification 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-06-24}}</ref> * नव्या खाणींसाठी परवानगी नाही * थर्मल पॉवर प्रकल्प उभारण्यास मनाई * २०,००० चौ.मी. पेक्षा मोठ्या इमारतींना मंजुरी नाही * [[जंगल]]तोड व पर्यावरणाला धोका निर्माण करणाऱ्या प्रकल्पांवर बंदी या क्षेत्रात पर्यावरणपूरक शेती, स्थानिक जीवनशैलीचे संवर्धन, जैवविविधता-अनुकूल पर्यटन आणि शाश्वत विकास प्रोत्साहित केला जातो.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=CEE India – Eco Tales |publisher=Centre for Environment Education |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> तथापि, या अधिसूचनेला स्थानिक ग्रामस्थांचा काही प्रमाणात विरोध आहे. त्यांच्यामते, या निर्बंधांमुळे पारंपरिक [[शेती]], घरबांधणी व विकास योजना अडचणीत येतात आणि उपजीविकेवर परिणाम होतो. ग्रामस्थांची तक्रार आहे की त्यांना विश्वासात न घेता निर्णय घेण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> दरम्यान, [[पर्यावरण]] अभ्यासकांचे मत आहे की पर्यावरण रक्षण व विकास यामधील संतुलन राखणे ही काळाची गरज आहे, आणि स्थानिकांसोबत सुसंवाद साधून टिकाऊ धोरणे राबवणे आवश्यक आहे. == रस्ते विकास - चौपदरीकरण == [[खडीकोळवण]] गावातून पुढे [[मार्लेश्वर]] (तालुका [[संगमेश्वर]], जिल्हा रत्‍नागिरी) येथे जाणाऱ्या मुख्य जिल्हा रस्त्याचे चारपदरी रुंदीकरण काम प्रस्तावित असून त्यास जिल्हाधिकारी कार्यालय, [[रत्‍नागिरी]] यांची प्रशासकीय मान्यता प्राप्त आहे. [[जिल्हाधिकारी]] कार्यालयाच्या (सुसंयोजन समन्वय शाखा) दिनांक 19 डिसेंबर 2025 रोजीच्या अधिकृत पत्रानुसार, निवावे – [[ओझरे]] बुद्रुक – [[खडीकोळवण]] – [[बामणोली]] – निवे – [[मार्लेश्वर]] या मार्गाचे चौपदरीकरण करून आधुनिक रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे स्थानिक [[शेतकरी]], [[विद्यार्थी]] तसेच भाविक नागरिकांना मोठा लाभ होणार असून परिसरातील वाहतूक व्यवस्था सुलभ होईल. तसेच [[पर्यटन]]दृष्ट्या महत्त्वाच्या [[मार्लेश्वर]] मंदिरापर्यंत पोहोचणे अधिक सोयीचे होईल. जिल्हाधिकारी कार्यालयाने संबंधित अधिकाऱ्यांना योग्य ती कार्यवाही करून रस्त्याचे चौपदरीकरणाचे काम एकाच टप्प्यात पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.<ref> District Collector Office, Ratnagiri. "Nivave–Ozhare Budruk–Khadikolvan–Bamnoli–Nive–Marleshwar Road Four-Laning". Dated: 19 December 2025. Signed by Jivan Desai, Deputy Collector (Land Acquisition), District Collector Office, Ratnagiri. [https://archive.org/details/20260109_20260109_1419 Official archived PDF]. </ref> == गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा – नैसर्गिक [[संपत्ती]] == २०१४ मध्ये खडीकोळवण गावात [[भू-वैज्ञानिक]] उत्खननादरम्यान सुमारे १००० मीटर खोलवर गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा सापडला.<ref>{{Cite news |title=कोकणात पर्यटकांसाठी गंधकयुक्त गरम पाण्याचा पर्याय |url=https://www.esakal.com/kokan/kokan-hot-spring-tourism-option-trying-people-kokan-marathi-news-425308 |work=सकाळ |publisher=Sakal Media Group |date=2021-06-30 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> या झऱ्यातील [[पाणी]] तापमानाने अधिक असल्यामुळे ते पिण्यायोग्य अथवा [[शेती]]साठी उपयुक्त नसले तरी स्थानिकांच्या मते, त्वचारोगांवर उपयुक्त असल्याचे अनुभवले गेले आहे. उत्खननादरम्यान पिवळ्या गंधकाचे हजारो टन साठेही या भागात आढळून आले. या घटनेमुळे गावातील [[भूजल]] पातळीतही सकारात्मक वाढ झाल्याचे स्थानिक निरीक्षण आहे.<ref>{{Cite news |title=खडीकोळवण : गरम पाण्याच्या झऱ्यामुळे पर्यटकांचा ओघ |url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/borewell-hot-water-attraction-tourists-a703 |work=लोकमत |publisher=Lokmat Media Pvt. Ltd. |date=2023-12-18 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> हा झरा भविष्यात पर्यटन व वैद्यकीय (wellness tourism) दृष्टिकोनातून विकसित करण्यास उपयुक्त असा नैसर्गिक स्रोत मानला जातो. गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे संपूर्ण भारतात दुर्मिळ आहेत, आणि त्यांचा वापर नैसर्गिक उपचार केंद्रांमध्ये केला जातो. त्यामुळे खडीकोळवणचा झरा भविष्यातील पर्यावरणपूरक आणि आरोग्यकेंद्रित पर्यटन विकासासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो. === स्थानिक प्रतिक्रिया === या अधिसूचनेनंतर खडीकोळवणसह अनेक गावांतील ग्रामस्थांनी इको-संवेदनशील क्षेत्राच्या घोषणेला विरोध दर्शवला. त्यांचे म्हणणे होते की: * या क्षेत्रातील पारंपरिक [[शेती]] व घरबांधणीवर मर्यादा आल्यामुळे स्थानिक उपजीविकेवर विपरीत परिणाम होतो. * पर्यावरण रक्षणाच्या नावाखाली सरकारने ग्रामस्थांना विश्वासात न घेता निर्णय घेतला. * काही गावांमध्ये या अधिसूचनेविरोधात निवेदने देणे, बैठका घेणे व माध्यमांतून आवाज उठवण्याचे प्रयत्नही झाले.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> तथापि, काही पर्यावरणप्रेमी आणि अभ्यासकांनी या अधिसूचनेचे समर्थन करताना सांगितले की: * पश्चिम घाटातील निसर्ग, जैवविविधता आणि जलस्त्रोतांचे रक्षण अत्यंत महत्त्वाचे आहे. * अशा संवेदनशील क्षेत्रांमुळे जंगलतोड, खाणकाम व इमारतींचा अनियंत्रित विस्तार टाळता येतो. * स्थानिकांसोबत समन्वय साधून **पर्यावरणपूरक विकास** शक्य आहे, हे शासनाने दाखवून द्यायला हवे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> या पार्श्वभूमीवर सरकारने स्थानिकांचा विश्वास संपादन करून शाश्वत विकासाचे पर्यावरणस्नेही मार्ग निवडावेत, अशी शिफारस अनेक तज्ज्ञांकडून केली गेली आहे. === स्थानिक विरोध आणि समर्थन === पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्राच्या (ESA) प्रस्तावित अधिसूचनेविरोधात स्थानिक पातळीवर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. ==== स्थानिक विरोध ==== 2014 साली भारत सरकारच्या पर्यावरण मंत्रालयाने पश्चिम घाटातील काही भागांना ‘पर्यावरणदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area - ESA) म्हणून अधिसूचित करण्याचा प्रस्ताव मांडला. या अधिसूचनेनुसार विविध विकासकामांवर निर्बंध येण्याची शक्यता होती. याला स्थानिक नागरिक, ग्रामपंचायती, शेतकरी आणि लोकप्रतिनिधींनी तीव्र विरोध केला. * आंदोलकांनी असा दावा केला की, ESA लागू झाल्यास अंदाजे २५,००० कुटुंबांना विस्थापनाला सामोरे जावे लागेल.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en}}</ref> * स्थानिक लोकप्रतिनिधींनी ESA अधिसूचनेमुळे परंपरागत शेती, घरबांधणी आणि अन्य विकास कामांवर मर्यादा येतील असे सांगत विरोध दर्शवला.<ref>{{Cite web |title=Draft Notification – Western Ghats ESA 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-07-25 |language=en |format=PDF}}</ref> * महाराष्ट्रातील अंदाजे ८५२ गावांनी ESA प्रस्तावास विरोध दर्शवून लेखी आक्षेप नोंदवले होते.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 |language=en}}</ref> ==== पर्यावरणीय समर्थन ==== * पर्यावरणतज्ज्ञ माधव गाडगिल यांच्या मते, "पश्चिम घाटाचे संवर्धन ही दक्षिण भारताच्या भवितव्याशी निगडीत आहे." * गोवा फाउंडेशनचे क्लॉड अल्वारेस यांनी म्हटले, "स्थानिक संसाधनांचे रक्षण केल्याशिवाय भविष्यात उपजीविकेचा प्रश्न निर्माण होईल." * काही ग्रामस्थांनी ‘जैवविविधता-अनुकूल पर्यटन आणि सेंद्रिय शेती’ला पाठिंबा दर्शवला आहे. == जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळा == === स्थापनेचा इतिहास व शैक्षणिक वाटचाल === खडीकोळवण येथील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळेची स्थापना १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी झाली. शाळेने गावातील प्राथमिक शिक्षणाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. २०२१ मध्ये शाळेच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त ७५ वर्षांचा समारंभ शासन नियमांचे पालन करून साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी स्वागतगीत, लेझीम आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. विविध सामाजिक संस्थांनी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप केले. कार्यक्रमादरम्यान शाळेच्या कार्यकिर्दीचा आढावा घेणारी एक स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - शाळा - अमृत महोत्सव वर्ष - स्मरणिका |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |publisher=जिल्हा परिषद पू. प्रा. शाळा खडीकोळवण |access-date=2025-06-24}}</ref> === उपक्रम, वैशिष्ट्ये आणि अडचणी === * कोविड लॉकडाऊन कालावधीत, शिक्षकांनी भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्रे रेखाटली. * स्मरणिकेत माजी विद्यार्थ्यांचे अनुभव, लेख आणि शाळेचा इतिहास समाविष्ट केला गेला. * शाळेच्या शिक्षकांचे योगदान व नेतृत्व उल्लेखनीय आहे. '''''अडचण''''' गावात माध्यमिक शिक्षणाची सोय नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी शेजारील गावांत जावे लागते, जे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी अडथळा ठरतो. == तंटामुक्त गाव अभियान == खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव अभियान]] (Mahatma Gandhi Dispute-Free Village Mission) राबवते. महाराष्ट्र शासनाने १५ ऑगस्ट २००७ रोजी ही योजना सुरू केली; उद्देश गावांतील किरकोळ वाद स्थानिक पातळीवरच संवाद आणि सामोपचारातून सोडवणे, न्यायालयीन खर्च व वेळ वाचवणे, तसेच सामाजिक सलोखा वाढवणे हा आहे. === समितीची रचना आणि कार्यपद्धती === * गावात तंटामुक्त समिती स्थापन करण्यात आली असून, यात ग्रामपंचायत सदस्य, मान्यवर नागरिक आणि पोलीस प्रतिनिधी यांचा समावेश असतो. * समिती विविध प्रकारचे वाद सामोपचाराने सोडवते, जसे की: ** जमीन‑मालमत्ता संबंधी वाद ** नैसर्गिक स्रोत (पाणी, चरणभूमी) संबंधित वाद ** कौटुंबिक किंवा शेजारी वाद ** धार्मिक किंवा सामाजिक गैरसमजांमुळे होणारे वाद समिती समोरा‑समोर बैठक घेते, संवाद साधते आणि दस्तऐवजीकरण करून निर्णय घेते. === परिणाम आणि यशोगाथा === * न्यायालयीन वादांची संख्या लक्षणीयरीत्या कमी झाली आहे. * गावात शांतता, ऐक्य, आणि सामाजिक सलोखा वाढीस लागला आहे. * “स्वयंपूर्ण न्याय” व सामाजिक उत्तरदायित्व या मूल्यांची भावना दृढ झाली आहे. === स्थानिक उदाहरण (उदाहरणार्थ) === खडीकोळवण ग्रामपंचायतीने सामाजिक तंटामुक्तीसाठी प्रभावी उपाययोजना राबवून गावाचा "तंटामुक्त गाव" म्हणून गौरव प्राप्त केला आहे <ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण ग्रामपंचायत तंटामुक्त यशोगाथा |url=https://example.org/dispute-resolution-khadikolvan |website=Example News |publisher=District Rural Development Office, Ratnagiri |date=2023-12-14 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> == प्रमुख देवस्थाने == गावात अनेक पारंपरिक आणि श्रद्धास्थानी देवस्थाने आहेत: * '''श्री देव गांगेश्वर मंदिर''' – ग्रामदैवत; येथे स्वयंभू [[शिवलिंग]] असून [[महाशिवरात्र]]ीला विशेष पूजन व उत्सव साजरे होतात. * '''अत्रल देवी मंदिर''' – गावाच्या वेशीवर वसलेले; नवसाला पावणारी स्थानिक देवी. * '''ठोंगळ देवी मंदिर''' – गावाच्या सीमारेषेवर; सीमासंरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. * '''श्रीराम मंदिर''' – गावाच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले; धार्मिक सणांचे केंद्रस्थान. == धार्मिक उत्सव == खडीकोळवण गावात विविध [[सण]] व [[उत्सव]] पारंपरिक, धार्मिक व सामाजिक एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून साजरे केले जातात: * [[रामनवमी]], [[हनुमान जयंती]], अत्रल देवी उत्सव, [[गोंधळ]], [[वटपौर्णिमा]], [[नागपंचमी]] * [[गोकुळाष्टमी]], [[नवरात्र]], [[दसरा]], [[दिवाळी]], [[तुळशी विवाह]] * [[गणेशोत्सव]] (गौर गणपती), [[शिमगा]], [[बैलपोळा]], [[मकर संक्रांत]] * [[महाशिवरात्र]], [[देव दिवाळी]], जागर इत्यादी या सणांदरम्यान गावातील विविध वाड्यांतर्फे एकत्र पूजन, गोंधळ, [[भजन]], पारंपरिक वादन-नृत्य अशा कार्यक्रमांचे आयोजन होते. या परंपरा गावातील धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक ऐक्य आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे संरक्षण करतात. गावात ग्रामदेवतेची पूजा, वार्षिक जत्रा आणि पारंपरिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. देवस्थान परिसरात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रम होतात<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – ग्रामदेवता व उत्सव |url=https://example.org/devsthan-khadikolvan |website=कोकण संस्कृती वेब पोर्टल |publisher=Ratnagiri District Cultural Office |date=2023-03-10 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> == सण व उत्सव == खडीकोळवण गावात पारंपरिक पद्धतीने विविध सण आणि उत्सव साजरे केले जातात. हे उत्सव धार्मिक आस्था, सामाजिक एकत्रता आणि स्थानिक परंपरांचा भाग आहेत. * '''[[होळी]]''' – फाल्गुन महिन्याच्या शुद्ध पंचमीपासून एकादशीपर्यंत 'फाग' साजरा केला जातो. द्वादशीला 'जांगलं होळी' व पौर्णिमेला 'होम' विधी होतो. खडीकोळवणसारख्या कोकणातील गावांमध्ये पालखी नृत्याची पारंपरिक परंपरा आजही जपली गेली आहे. ग्रामदेवतेची पालखी गावात घराघरांत जाते, आणि संपूर्ण गावात उत्सवाचा माहोल निर्माण होतो.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील अनोखी पालखी परंपरा; घराघरांत देवाचे आगमन |url=https://www.tv9marathi.com/festival/a-unique-tradition-of-palkhi-dancing-in-konkan-village-deity-goes-from-house-to-house-au128-885243.html |website=TV9 Marathi |publisher=TV9 नेटवर्क |date=2024-04-11 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[शिमगा]]''' – खडीकोळवण गावात आजही कोकणातील पारंपरिक गावगाडा व्यवस्थेत मानपान चालीरीतींचे पालन केले जाते, विशेषतः शेतीसंबंधी समारंभ व सामाजिक निर्णयप्रक्रियांमध्ये. फाल्गुन पौर्णिमेला गावदेवतांना रूपे लावून पालखी गावातील प्रत्येक घराच्या भेटीला जाते. या परंपरेत भक्ती, श्रद्धा आणि कलात्मकता यांचा संगम पाहायला मिळतो.<ref>{{Cite web |title=गावगाडा आणि मानपान चालीरीती |url=https://prahaar.in/2022/07/24/rice-planting-in-konkan/ |website=दैनिक प्रहार |publisher=Prahaar Media Group |date=2022-07-24 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''जागर''' – श्रावण शुद्ध त्रयोदशीला देवांना 'पोवते' (रक्षासूत्र) घालून जागरण केले जाते. यात धार्मिक गाणी, गोंधळ आणि लोकनाट्य स्वरूपाचे सादरीकरण होते. * '''[[देव दिवाळी]]''' – या दिवशी देवाच्या कळसावर सजावट केली जाते. तांदळाच्या पिठाचे दिवे प्रज्वलित केले जातात आणि पारंपरिक प्रार्थना केली जाते – "इडा पिडा टळो, बळीचं राज्य चांगभलं". * '''कौली जत्रा''' – पौष पौर्णिमेपूर्वीच्या शुक्रवारी गावदेवीकडून शेतीस प्रारंभ करण्याचा 'कौल' घेतला जातो. देवीला "राखण" दिली जाते आणि त्यानंतरच 'कवळ' तोडण्यास सुरुवात होते. * '''पालिक सोमवार''' – प्रत्येक मराठी महिन्याचा पहिला सोमवार गावदेवतांच्या नावाने पाळला जातो. या दिवशी कोणतीही शेतीकामे केली जात नाहीत, हा दिवस श्रद्धा व विश्रांतीसाठी राखीव असतो. == एस.टी. मार्ग व परिवहन == खडीकोळवण गाव [[कोकण रेल्वे]] मार्गाशी थेट जोडलेले नसून, प्रवासासाठी जवळील रेल्वे स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर रोड]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर * '''[[रत्‍नागिरी]] रेल्वे स्थानक''' – सुमारे ४५ किमी अंतरावर गावापर्यंत पोहोचण्यासाठी सार्वजनिक परिवहन (एस.टी. बस) मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे १४ किमी; प्रवास वेळ ~२० मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Sangameshwar to Devrukh |url=https://www.rome2rio.com/s/Sangmeshwar/Devrukh |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] ⇌ [[देवरुख]]''' – अंदाजे ३८ किमी; प्रवास वेळ ~४५ मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Ratnagiri |url=https://www.rome2rio.com/s/Devrukh/Ratnagiri |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ खडीकोळवण''' – खडीकोळवण गाव देवृखपासून अंदाजे १५ किमी अंतरावर असून संगमेश्वर तालुक्याच्या पश्चिम भागात वसलेले आहे. <ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan distance from Devrukh |url=https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |website=Nisar Gramyakonkan |publisher=Nisar Gramyakonkan Team |access-date=2025-07-25 |language=mr |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125120810/https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |url-status=dead }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ [[साखरपा]]''' – अंदाजे १६ किमी; प्रवास वेळ ~२२ मिनिटे<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }} खडीकोळवण गावाला पोहोचण्यासाठी महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक मार्ग देवृख जवळून जातो. Devrukh ते Sakharpa हे अंतर अंदाजे १६ किमी आहे, ज्यासाठी बस किंवा गाडीने सुमारे २५ मिनिटांचा प्रवास लागतो.{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }}</ref> ''गावासाठी प्रमुख आगार – [[देवरुख]] एस.टी. आगार असून येथून खडीकोळवणसाठी मर्यादित पण नियमित बस सेवा उपलब्ध आहे.'' == नागरी सुविधा == खडीकोळवण गावात राष्ट्रीयीकृत '''[[बँक ऑफ इंडिया]]''' ची शाखा कार्यरत आहे. ही शाखा [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[रत्‍नागिरी]] शाखा असून, किसान, दुग्धव्यवसाय, [[विहीर]] खोदणे, शेळ्या–मेंढ्यांचे पालन, किराणा दुकान आणि विविध सेवा उद्योगांना [[कर्ज]] व वित्तपुरवठा करते.गावाजवळील बँक व्यवहार रत्‍नागिरी येथील Bank of India शाखेद्वारे पार पडतात, जिचा IFSC कोड BKID0001400 आहे<ref>{{Cite web |title=Bank of India Ratnagiri Branch IFSC Code BKID0001400 |url=https://economictimes.indiatimes.com/wealth/ifsccode/bank-bank-of-india,state-maharashtra,district-ratnagiri,branch-ratnagiri,ifsccode-BKID0001400.cms |website=The Economic Times |publisher=Times Internet |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[ग्रामपंचायत]]''' खडीकोळवण ग्रामपंचायत ही महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यरत आहे.<ref>{{Cite web |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/ |title=ग्राम विकास व पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |website=rdd.maharashtra.gov.in |publisher=महाराष्ट्र शासन |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''तलाठी कार्यालय''' – खडीकोळवण व [[ओझरे]] गाव मिळून एक तलाठी कार्यालय आहे. तलाठी सजा हे कार्यालयाचे काम पाहतात. * '''टपाल कार्यालय''' – गावाचे टपाल कार्यालय [[ओझरे]] गावात आहे. * '''[[पोलीस]] ठाणे''' – खडीकोळवण गाव [[मुर्शी]] व [[साखरपा]] पोलीस दूरक्षेत्राअंतर्गत येतो. [[पोलीस पाटील]] गावपातळीवर काम पाहतात. * '''[[पंचायत समिती]]''' – खडीकोळवण गाव [[संगमेश्वर]] पंचायत समितीच्या कार्यक्षेत्रात येतो. कार्यालय [[देवरुख]] येथे आहे. * '''[[जिल्हा परिषद]]''' – हा गाव [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा परिषदच्या [[संगमेश्वर]] गटांतर्गत येतो. * '''विधानसभा मतदारसंघ''' – खडीकोळवण [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] अंतर्गत येतो.<ref>{{Cite web |title=General Elections to State Legislative Assembly 2019 – Constituency Details |url=https://ceo.maharashtra.gov.in |publisher=Chief Electoral Officer, Maharashtra |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[लोकसभा]] मतदारसंघ''' – हा गाव [[रत्‍नागिरी]]–[[सिंधुदुर्ग]] लोकसभा मतदारसंघ अंतर्गत येतो. == जवळची गावे == * [[बामणोली]] * [[ओझरे]] * [[निनावे]] * निवदे == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == चित्रदालन == <gallery widths="250" heights="200"> File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg File:गांगेश्वर समोर नतमस्तक नंदी.jpg File:ग्रामदेवता मंदिर गाभारा.jpg File:कुलाचार.jpg File:गांगेश्वर-शिव स्वयंभूःशिव लिंग.jpg File:स्वयंभु देव गांगेश्वर.jpg </gallery> [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संगमेश्वर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] d4h1kry1qepxjz92shhp2czidpfvw3e 2689798 2689785 2026-06-18T11:23:44Z Wikimarathi999 172574 2689798 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = गाव, पर्यटन स्थळ | स्थानिक_नाव = खडीकोळवण | आकाशदेखावा_शीर्षक = खडीकोळवण गावात आपले स्वागत | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | राज्य_जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | राज्य_तालुका = [[संगमेश्वर]] | मुळ_नकाशा = India Maharashtra location map.svg | अक्षांश = 16.7578 | रेखांश = 73.6044 | नकाशा_शीर्षक = खडीकोळवण | क्षेत्रफळ_एकूण = 5.72 | क्षेत्रफळ_आकारमान = १७.३५ चौ.किमी | क्षेत्रफळ_क्रमांक = 5 | क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = 2.5 किमी² | उंची = ३७ | उंची_संदर्भ = ४१ मीटर | हवामान = दमट, उष्णकटिबंधीय | वर्षाव = ३८०० | तापमान_वार्षिक = 27 | तापमान_हिवाळा = 20 | तापमान_उन्हाळा = 35 | मुख्यालय = [[रत्नागिरी]] | मोठे_शहर = [[रत्नागिरी]] | मोठे_मेट्रो = [[देवरुख]] | जवळचे_शहर = [[साखरपा]] | प्रांत = कोकण | विभाग = [[संगमेश्वर]] | जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | लोकसंख्या_एकूण = ३४४ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_घनता = 480 | लिंग_गुणोत्तर = १२०५ | पीक = भात, नाचणी | साक्षरता_पुरुष = ६३ | साक्षरता_स्त्री = ४७ | अधिकृत_भाषा = बाणकोटी, [[मराठी]] | नेता_पद_१ = [[खासदार]] | नेता_नाव_१ = [[विनायक राऊत]] | संसदीय_मतदारसंघ = [[रत्नागिरी लोकसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_२ = [[आमदार]] | नेता_नाव_२ = [[शेखर गोविंदराव निकम]] | विधानसभा_मतदारसंघ = [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_३ = सरपंच | नेता_नाव_३ = संतोष घोलम | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = जिल्हा न्यायालय | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = [[रत्नागिरी]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = तहसिल कार्यालय | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = तलाठी | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_४ = पोलिस स्थानक | न्यायक्षेत्र_नाव_४ = [[साखरपा]] | कोरे_शीर्षक_१ = [[कोकण रेल्वे]] | कोरे_उत्तर_१ = [[संगमेश्वर]] | एसटीडी_कोड = 02354 | पिन_कोड = 415802 | आरटीओ_कोड = MH 08 | दालन = महाराष्ट्र, रत्नागिरी जिल्हा }} [[File:खडीकोळवण.jpg|thumb|खडीकोळवण]] '''खडीकोळवण''' हे गाव [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण [[कोकण]] भागातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील छोटे गाव आहे.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - लोकसंख्या आणि स्थान |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Ratnagiri/Sangameshwar/Khadi-Kolvan |work=Onefivenine |access-date=2025-06-13}}</ref> == भौगोलिक स्थान व नैसर्गिक वैशिष्ट्ये == === भौगोलिक स्थान व भूविवरण === '''खडीकोळवण''' हे [[गाव]] १६.७५७८° उत्तर अक्षांश आणि ७३.६०४४° पूर्व रेखांश या निर्देशांकांवर, भारताच्या [[उत्तर गोलार्ध]]ातील [[पश्चिम]] किनाऱ्यावर वसलेले आहे. [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील [[कोकण]] पट्ट्यात हे गाव येते. भारताच्या [[दक्षिण-पश्चिम]] भागात हे गाव स्थित आहे. गावाचे एकूण [[क्षेत्रफळ]] अंदाजे १७३४.९८ हेक्टर (सुमारे १७.३५ चौ. किमी) आहे. गावाची स्थापना सुमारे ३५० वर्षांपूर्वी झाल्याचे स्थानिक परंपरेनुसार मानले जाते. [[सह्याद्री]] पर्वतरांगा पर्वतरांगातील [[चांदोली अभयारण्य]]ाजवळून उद्भवणारी [[बाव नदी]] खडीकोळवण गावातून वाहते. त्यामुळे हे गाव [[बाव नदी]]च्या तटावर वसलेले आहे. [[खडीकोळवण]] हे महाराष्ट्रातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव कोकण प्रदेशात स्थित असून सह्याद्री पर्वतरांगांच्या परिसरात वसलेले आहे. गावाच्या पश्चिमेस बामणोली, दक्षिणेस निवदे, पूर्वेस ओझरे तर उत्तर व ईशान्येस उदगीर (ता. शाहुवाडी, जि. कोल्हापूर) ही गावे आहेत. गावाचा परिसर डोंगराळ, वनसमृद्ध आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध मानला जातो. या प्रदेशाचा समावेश पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय दृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात होतो. परिसरात विविध प्रकारची वनसंपदा, जलस्रोत आणि जैवविविधता आढळते. == जवळची गावे == * [[बामणोली]] * [[ओझरे]] * [[निनावे]] * निवदे === हवामान === पावसाळ्यात येथे सरासरी ४०० ते ५०० सें.मी. पावसाचे प्रमाण असते आणि [[हवामान]] समशीतोष्ण राहते. पावसात [[बाव नदी]] धोक्याची पातळी गाठते. हिवाळ्यात हवामान थंड असून, सकाळच्या वेळेस अनेकदा [[धुके]] पडते. उन्हाळ्यात मात्र हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[भात]] आणि [[नाचणी]] (नागली) शेती केली जाते. === नैसर्गिक संपत्ती === '''खडीकोळवण''' हे गाव [[सह्याद्री]]च्या कडेकपारीत वसलेले असून, त्याचा बहुतांश भाग घनदाट [[जंगल]]ांनी व्यापलेला आहे. त्यामुळे येथे दुर्मिळ औषधी [[वनस्पती]], पाने, [[फळे]] व [[फुले]] आढळतात. गावाच्या परिसरातून [[बाव नदी]]चा उगम होत असल्यामुळे भूर्पुष्ठाखाली [[जल]]पातळी तुलनेने उंच आहे आणि पाण्याचा साठा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतो. गावात कधीही पाण्याच्या दुष्काळाची समस्या निर्माण झालेली नाही.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील नद्यांची नैसर्गिक रचना बदलली! |url=https://agrowon.esakal.com/agriculture-latest-news/the-natural-structure-of-the-rivers-in-konkan-changed |website=Agrowon |publisher=Sakal Media Group |date=2023-06-15 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गावात पारंपरिक [[जल]]स्रोत व [[जल]]व्यवस्थाचा मोठा वारसा आहे. यामध्ये: * '''"बावोचा गोवंड"''' – [[शेती]]साठी महत्त्वाचा [[पाणी]]मार्ग, जिथून [[रहाट]] व कोळबाच्या साहाय्याने [[पाणी]] काढले जात असे. * '''"बुडवणूकीची बाव"''' – महिलांसाठी खास रचना असलेली तिरकी [[विहीर]], जी रोपलावणीपूर्वी पाण्यासाठी उपयोगात आणली जात असे. * '''वहाळे''' – म्हणजे नैसर्गिक ओहोळ; जसे की लेवाडी, बुचाची, रागरे, [[केळी]]ची, झारीची वळव. हे ओहोळ [[शेती]] व पिण्याच्या पाण्यासाठी उपयुक्त ठरत. ही पारंपरिक जलव्यवस्था शाश्वत [[शेती]] व ग्रामजीवनाचा मुख्य आधार होती. तथापि, आज हळूहळू ही व्यवस्था विस्मृतीत जात आहे, व तिच्या संवर्धनची गरज प्रकर्षाने जाणवते. === विपुल वन संपत्ती === खडीकोळवण गावात विपुल [[जैवविविधता]] असून, येथे आढळणाऱ्या वनसंपत्तीचे अनेक प्रकार आहेत: * '''मोठे वृक्ष''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[वड]], [[पिंपळ]], [[सागवान]], [[शिसव]], [[कळंब]], साधनेर, जांबा, सातीवन, भेला, ऐन, किंजल, चीर, पायर, आमन, हरड, करंबेला, म्होवट, कुंबया इत्यादी. * '''बेटे (झुडुपे)''' – असोल, धावसड, निगड, कुडा, चितरंगा, [[बांबू]], वाकेरी, बगोली इत्यादी. * '''औषधी वनस्पती''' – सापधनी, वाकेरी, [[ओवी]], घनसरी, [[मुरुडशेंग]], देवनल, [[हळद]], [[तांबडा]], काजरा, [[निवडुंग]], पांगला, [[अडुळसा]] इत्यादी. * '''रानमेवा''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[करवंद]], [[काजू]], [[जांभूळ]], आटके, [[तोरणे]], [[उंबर]], कण्हेरी, चिकण्या इत्यादी. * '''रानभाज्या''' – [[टाकळा]], कवला, [[कुर्डू]], [[भारंग]], थरंबरे, फोडशी, काटले, कुडा, [[अळू]], [[शेवरी]], घोरकण, चायनीज घोरकण, [[सुरण]], करंडा, रताळी, नागरी फळे, [[काकडी]], [[भोपळा]], पावटा, [[शेवगा]] पाला, [[चवळी]], रताळी पानं, [[पडवळ]], [[दोडका]], [[कारली]], [[वांगी]], [[मिरची]], [[भेंडी]], [[टोमॅटो]] इत्यादी. * '''कंदमुळे''' – कनग, टका, [[रताळे]], घोरकंद, लोकरी, भिरंबोले, [[सुरण]] इत्यादी. * '''मासे''' – [[मलाया]], पिचकी, वांग, रत्तू, डोकरू, गंडलास, चिगल्या * '''पाळीव प्राणी''' – [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], बकरा, [[शेळी]], [[कुत्रा]], [[मांजर]] * '''जंगली प्राणी''' – [[वाघ]], [[बिबट्या]], भेकरे, [[रानडुक्कर]], [[हरीण]], [[कोल्हा]], गवारेडा, [[सांबर]], [[साळिंदर]], [[पिसोरी]], [[माकड]], [[ससा]], [[घोरपड]], खवल्यामांजर इत्यादी. * '''पक्षी''' – [[मोर]], [[पोपट]], [[कबुतर]], कवडा, लाव्हा, [[धनेश]], सुतारपक्षी, [[घार]], रानकोंबडी, [[सुगरण]], किकेर्डी, [[चिमणी]] इत्यादी. या गावाच्या [[जंगल]]ात अजूनही अनेक दुर्मिळ [[वनस्पती]] व [[प्राणी]] आढळतात, ज्यांची नावेही स्थानिकांना अपरिचित आहेत. === पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्रात समावेश === खडीकोळवण हे महाराष्ट्र राज्यातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव असून त्याचा परिसर पश्चिम घाटाच्या जैवविविधता पट्ट्याचा भाग मानला जातो. भारत सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २०१४ साली प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेनुसार खडीकोळवण गावाचा समावेश पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्र (Western Ghats Ecologically Sensitive Area – ESA) मध्ये करण्यात आला होता. या अधिसूचनेनुसार रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर, चिपळूण आणि राजापूर तालुक्यांतील अनेक गावे इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करण्यात आली होती.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats: ESA Draft Notification 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-06-24}}</ref> या क्षेत्रात जैवविविधतेचे संवर्धन, जलस्रोतांचे संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलन राखण्याच्या उद्देशाने खाणकाम, मोठे औद्योगिक प्रकल्प, थर्मल पॉवर प्रकल्प तसेच पर्यावरणावर परिणाम करणाऱ्या काही विकासकामांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले होते. पर्यावरणपूरक शेती, शाश्वत विकास आणि जैवविविधता-अनुकूल पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यावर भर देण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=CEE India – Eco Tales |publisher=Centre for Environment Education |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> या अधिसूचनेनंतर स्थानिक ग्रामस्थ, शेतकरी आणि लोकप्रतिनिधींनी शेती, घरबांधणी आणि विकासकामांवरील संभाव्य निर्बंधांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. दुसरीकडे, पर्यावरण अभ्यासकांनी पश्चिम घाटातील वनसंपदा, जैवविविधता आणि जलस्रोतांच्या संरक्षणासाठी अशा उपाययोजनांचे समर्थन केले आहे. पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यामधील संतुलन राखण्यासाठी स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि सुसंवाद आवश्यक असल्याचे मत विविध अभ्यासकांनी व्यक्त केले आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा === २०१४ मध्ये खडीकोळवण गावात [[भू-वैज्ञानिक]] उत्खननादरम्यान सुमारे १००० मीटर खोलवर गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा सापडला.<ref>{{Cite news |title=कोकणात पर्यटकांसाठी गंधकयुक्त गरम पाण्याचा पर्याय |url=https://www.esakal.com/kokan/kokan-hot-spring-tourism-option-trying-people-kokan-marathi-news-425308 |work=सकाळ |publisher=Sakal Media Group |date=2021-06-30 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> या झऱ्यातील [[पाणी]] तापमानाने अधिक असल्यामुळे ते पिण्यायोग्य अथवा [[शेती]]साठी उपयुक्त नसले तरी स्थानिकांच्या मते, त्वचारोगांवर उपयुक्त असल्याचे अनुभवले गेले आहे. उत्खननादरम्यान पिवळ्या गंधकाचे हजारो टन साठेही या भागात आढळून आले. या घटनेमुळे गावातील [[भूजल]] पातळीतही सकारात्मक वाढ झाल्याचे स्थानिक निरीक्षण आहे.<ref>{{Cite news |title=खडीकोळवण : गरम पाण्याच्या झऱ्यामुळे पर्यटकांचा ओघ |url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/borewell-hot-water-attraction-tourists-a703 |work=लोकमत |publisher=Lokmat Media Pvt. Ltd. |date=2023-12-18 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> हा झरा भविष्यात पर्यटन व वैद्यकीय (wellness tourism) दृष्टिकोनातून विकसित करण्यास उपयुक्त असा नैसर्गिक स्रोत मानला जातो. गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे संपूर्ण भारतात दुर्मिळ आहेत, आणि त्यांचा वापर नैसर्गिक उपचार केंद्रांमध्ये केला जातो. त्यामुळे खडीकोळवणचा झरा भविष्यातील पर्यावरणपूरक आणि आरोग्यकेंद्रित पर्यटन विकासासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो. == लोकसंख्या व सामाजिक जीवन == === लोकसंख्या व सामाजिक रचना === २०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, खडीकोळवण गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून, गावात ११८ घरे आहेत. साक्षरतेचा दर ६३.२४% इतका आहे.<ref>{{cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=MapsOfIndia |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> गावात प्रामुख्याने [[कुणबी]] आणि [[बौद्ध]] समाजाचे लोक वास्तव्यास आहेत. गावात एकूण सहा वाड्या/वस्त्या आहेत. यापैकी काही भाग सध्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट झाले आहेत.कोकण परिसर जैवविविधतेने समृद्ध असून येथील पारंपरिक जमिनीचा उपयोग पद्धती नैसर्गिक समतोल टिकवते, असे Centre for Environment Education च्या अहवालात नमूद आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 }}</ref> == लोकजीवन == === सामाजिक === * खडीकोळवण गावाचा [[इतिहास]] १६व्या शतकात सुरू होतो. [[सह्याद्री]]च्या कुशीत वसलेल्या या भागात कृषिप्रधान आणि अध्यात्मप्रधान जीवनशैली रुजली. गावात एका तपस्वी संताच्या माध्यमातून आध्यात्मिक चळवळीची सुरुवात झाली. त्यांनी भक्तीमार्ग, [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि [[व्रत]] परंपरेची पायाभरणी केली. या परंपरेतून ‘प्रभू [[श्रीराम]]’ मंदिराची स्थापना झाली. यानंतर [[वारी]], [[महाशिवरात्र]], [[श्रावण]]मासातील [[ग्रंथ]]वाचन इ. उपक्रम नियमितपणे होऊ लागले.खडीकोळवण हे रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील गाव असून ते रत्नागिरी–सिंधुदुर्ग लोकसभा मतदारसंघाच्या कार्यक्षेत्रात येते. * [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटीश कालखंडात]] गावातील काही व्यक्तींनी ग्रामस्वराज्य आणि ग्रामीण [[न्याय]]व्यवस्थेचा पाया घातला. त्यांनी प्रशासनात [[शिस्त]], व्यायामप्रेमी वृत्ती आणि सामाजिक सहभाग वाढवून गावगाड्याचे सुयोग्य संचालन केले. [[पाटील]]पद आणि महालकरी जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी प्रभावी भूमिका पार पाडली. * १९व्या व २०व्या शतकात गावातील नागरिकांनी [[शेती]], [[वन]]व्यवसाय आणि ग्रामपंचायतीच्या विकासात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. [[लाकूड]], कडिपत्ता, [[करवंद]], [[वेत]] यांचे संकलन व विक्री करताना शेतकऱ्यांना योग्य दर मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न झाले. [[पूल]], नळपाणी योजना, [[सार्वजनिक]] विहिरी या सुविधा निर्माण करण्यातही सहभाग होता. * गावाच्या सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], झांजगी, [[कीर्तन]], [[तमाशा]], [[अभंग]]गायन या पारंपरिक लोककलांचा समावेश आहे. स्त्रीवेशातील [[अभिनय]], झांजगीत सादरीकरण आणि लोककलांचे [[प्रशिक्षण]] ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. [[गोंधळ]], [[भजन]], [[सत्यनारायण पूजा]] अशा धार्मिक कार्यक्रमांत गावकऱ्यांचा सहभाग उल्लेखनीय आहे<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=G. V. |title=कोकणातील लोकपरंपरा आणि सण-उत्सव |publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ |location=मुंबई |year=2009 |language=mr }}</ref> * गावामध्ये पारंपरिक सर्पदंश उपचारपद्धती, रानऔषधी ज्ञान आणि मंत्रोपचार यांचा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला वारसा आहे. हे [[ज्ञान]] [[आजी]]-आजोबांकडून अरण्यातील अनुभवांच्या माध्यमातून हस्तांतरित झाले आहे. काही गावकऱ्यांनी या उपचारांनी अनेकांचे [[प्राण]] वाचवले आहेत.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=M. V. |title=Folk Healing Traditions in Konkan |publisher=University of Pune |location=Pune |year=2011 |language=en }}</ref> * स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील युवकांनी [[भारतीय सैन्य]] दलात भरती होऊन देशसेवेसाठी योगदान दिले. त्यांनी १९७१ मधील [[भारत]]–[[पाकिस्तान]] युद्धात सहभाग घेऊन सेवा पदके मिळवली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> <ref>{{Cite web |title=1971 India–Pakistan War |url=https://www.britannica.com/event/1971-India-Pakistan-War |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Britannica, Inc. |access-date=2025-07-25 }}</ref> * ग्रामपंचायतीमार्फत [[शिक्षण]], [[आरोग्य]] व [[जल]]व्यवस्थापन क्षेत्रात विकासाचे प्रयत्न झाले. गावात [[सार्वजनिक]] [[शाळा]], [[पूल]] व [[रस्ते]] [[बांधकाम]] तसेच सांस्कृतिक मंडळांची स्थापना झाली. [[गणेशोत्सव]] मंडळ गावातील एकतेचे, सौहार्दाचे आणि सामाजिक समरसतेचे प्रतीक बनले आहे.<ref>खडीकोळवण ग्रामपंचायत कार्यालय अभिलेख (2023), संगमेश्वर तालुका, रत्नागिरी जिल्हा</ref> * आज गावाचा सामाजिक [[इतिहास]] हा सामुदायिक [[श्रम]], निःस्वार्थ सेवा, सांस्कृतिक वारसा आणि आध्यात्मिक प्रगल्भतेचा संगम मानला जातो. ही परंपरा आजही गावकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरते. == सांस्कृतिक जीवनपद्धती == == सांस्कृतिक == * हे गाव कोकणातील समृद्ध [[लोकसंगीत]] आणि पारंपरिक कलांच्या जतनासाठी ओळखले जाते.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील पारंपरिक सण, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रम |url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/konkan-folk-culture-and-celebrations |website=महाराष्ट्र टाइम्स |publisher=The Times Group |date=2022-08-14 |access-date=2025-07-25 }}</ref> * येथे पारंपरिक [[नमन]], झांजगी, [[ताशा]] वादन, जाखडी [[नृत्य]], [[भजन]] आणि [[लावणी]] यांचा दीर्घ वारसा आहे. * गावात [[शिवजयंती]], [[बौद्ध]] [[पौर्णिमा]], [[आंबेडकर जयंती]] यासारख्या [[सण]]ांची साजरी करण्याची परंपरा आहे. गावातील महिलांचा विविध सामाजिक समारंभांमधील सक्रिय सहभाग सांस्कृतिक परंपरांचा घटक आहे. झांजगी व [[ताशा]] वादन यांना गावात विशेष महत्त्व आहे. वाड्यावाड्यांमध्ये स्वतंत्र वाजंत्री पथके असून, [[ताशा]] वादनातील विशिष्ट [[ताल]], [[काठी नृत्य]], आणि सामूहिक सादरीकरणातून पारंपरिक सांस्कृतिक दर्शन होते. * या [[कला]] धार्मिक [[उत्सव]], [[विवाह]] समारंभ, [[शिमगा]], [[गणेशोत्सव]], महालवस ([[पितृपक्ष]]) आणि [[दसरा]] अशा प्रसंगी विशेषत्वाने सादर केल्या जातात. 'कलगी/शक्तीवाले' परंपरा ही गावातील भक्तिपर उपासनेचा भाग असून, ती दशकानुदशके टिकून आहे. * गावात [[वारकरी]] संप्रदायाचा प्रभाव आहे. [[प्रवचन]], [[भजन]], [[ग्रंथ]]वाचन, [[वारी]], आणि [[कीर्तन]] यांची परंपरा आजही दृढ आहे. [[श्रावण]] महिन्यातील [[भजन]] सप्ताह, [[महाशिवरात्र]] उत्सव, [[अभंग]] [[गायन]], साप्ताहिक [[कीर्तन]] यांमुळे गावात आध्यात्मिक वातावरण निर्माण होते. [[ढोलकी]], [[झांज]] आणि तालवाद्यांच्या सहाय्याने [[नृत्य]] आणि गीते सादर केली जातात. * गावात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]]ाची सुरुवात १९९९ साली झाली. स्थानिक तरुणांनी पुढाकार घेऊन "गर्जना मित्र मंडळ" स्थापन केले.ही संस्था गावातील पहिली सार्वजनिक सांस्कृतिक संघटना ठरली. मंडळाच्या वतीने पहिला [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] साजरा करण्यात आला, जो तालुक्यातील पहिल्या काही सार्वजनिक गणेशोत्सवांपैकी एक होता. या उत्सवात [[सत्यनारायण पूजा]], [[अभिषेक]], [[आरती]], [[भजन]], [[अभंग]]वाणी, [[फुगडी]] आणि [[नृत्य]] सादरीकरण अशा विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. * मंडळाच्या माध्यमातून गावात सामाजिक ऐक्य, संस्कृती संवर्धन आणि युवकांचा सक्रिय सहभाग वाढवण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले. हे मंडळ आजही गावातील एक महत्त्वाची सामाजिक-सांस्कृतिक [[संस्था]] म्हणून कार्यरत आहे. गावातील सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], जाखडी, [[भजन]], [[फुगडी]], [[पालखी]] [[नृत्य]] यांसारखे मनोरंजनपर कार्यक्रम महत्त्वाचे मानले जातात. गावात [[वारकरी संप्रदाय]] मंडळ, [[भजन]] मंडळ आणि विविध युवा मंडळे कार्यरत आहेत. == जीवनपद्धती == * '''घरे''' – खडीकोळवण गावात पावसाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे येथे उतरत्या छपराची, जांभ्या दगडाची कौलारू घरे आढळतात. प्रारंभी येथे कुडाची, शेणमातीने सारवलेली घरे, शेतीपूरक वाडे, आणि ओढ्यांजवळील निवास आढळत होते. * '''[[व्यवसाय]]''' – गावातील मुख्य व्यवसाय [[शेती]] असून, पशुपालन आणि [[कुक्कुटपालन]] हे जोडधंदे म्हणून प्रचलित आहेत. * '''पिके''' – शेतीमध्ये [[भात]] हे मुख्य पीक आहे. त्यासोबत [[नाचणी]], [[वरी]], [[तीळ]] यांसारखी जोडपीके घेतली जातात. याशिवाय [[पाले]]भाज्याची लागवड देखील केली जाते. * '''[[आहार]]''' – [[तांदूळ]] हे प्रमुख पीक असल्यामुळे येथील आहारात [[भात]] आणि तांदळाची [[भाकरी]] प्रमुख आहे. याशिवाय [[डाळ]], [[भाजी]] आणि [[मांसाहारी]] पदार्थ यांचाही समावेश आहारात आढळतो. * '''[[पोशाख]]''' – गावातील पुरुष व मुले शर्ट व पँट परिधान करतात, तर स्त्रिया [[साडी]], [[चोळी]] आणि मुली [[पंजाबी]] ड्रेस परिधान करतात. * '''[[भाषा]]''' – येथील लोक प्रामुख्याने [[मराठी]] आणि [[कोकणी]]-संगमेश्वरी बोली[[भाषा]] बोलतात. * '''वाड्या/वस्त्या''' – गावात प्रमुख वाड्यांमध्ये वरची रिंगण घोलम वाडी, खालची घोलम वाडी, [[खाडेवाडी]], [[रामवाडी]], आणि [[बौद्ध]]वाडी यांचा समावेश होतो.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२). |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * '''गावचे प्रशासन''' – प्रत्येक वाडीतील प्रमुख व्यक्ती धार्मिक विधींचे आयोजन, खाजगी कार्यक्रम (उदा. [[विवाह]], [[मंगलकार्य, [[अंत्यसंस्कार]]) व्यवस्थित पार पाडणे, आणि गावातील लहान-मोठ्या वादविवादांचे सामूहिक निर्णयाने निराकरण करण्याचे कार्य पार पाडतात. == शिक्षण व नागरी सुविधा == === जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळा === खडीकोळवण येथील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळेची स्थापना १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी झाली. शाळेने गावातील प्राथमिक शिक्षणाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. २०२१ मध्ये शाळेच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त ७५ वर्षांचा समारंभ शासन नियमांचे पालन करून साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी स्वागतगीत, लेझीम आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. विविध सामाजिक संस्थांनी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप केले. कार्यक्रमादरम्यान शाळेच्या कार्यकिर्दीचा आढावा घेणारी एक स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - शाळा - अमृत महोत्सव वर्ष - स्मरणिका |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |publisher=जिल्हा परिषद पू. प्रा. शाळा खडीकोळवण |access-date=2025-06-24}}</ref> === उपक्रम, वैशिष्ट्ये आणि अडचणी === * कोविड लॉकडाऊन कालावधीत, शिक्षकांनी भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्रे रेखाटली. * स्मरणिकेत माजी विद्यार्थ्यांचे अनुभव, लेख आणि शाळेचा इतिहास समाविष्ट केला गेला. * शाळेच्या शिक्षकांचे योगदान व नेतृत्व उल्लेखनीय आहे. '''''अडचण''''' गावात माध्यमिक शिक्षणाची सोय नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी शेजारील गावांत जावे लागते, जे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी अडथळा ठरतो. === नागरी सुविधा === खडीकोळवण गावात राष्ट्रीयीकृत '''[[बँक ऑफ इंडिया]]''' ची शाखा कार्यरत आहे. ही शाखा [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[रत्‍नागिरी]] शाखा असून, किसान, दुग्धव्यवसाय, [[विहीर]] खोदणे, शेळ्या–मेंढ्यांचे पालन, किराणा दुकान आणि विविध सेवा उद्योगांना [[कर्ज]] व वित्तपुरवठा करते.गावाजवळील बँक व्यवहार रत्‍नागिरी येथील Bank of India शाखेद्वारे पार पडतात, जिचा IFSC कोड BKID0001400 आहे<ref>{{Cite web |title=Bank of India Ratnagiri Branch IFSC Code BKID0001400 |url=https://economictimes.indiatimes.com/wealth/ifsccode/bank-bank-of-india,state-maharashtra,district-ratnagiri,branch-ratnagiri,ifsccode-BKID0001400.cms |website=The Economic Times |publisher=Times Internet |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[ग्रामपंचायत]]''' खडीकोळवण ग्रामपंचायत ही महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यरत आहे.<ref>{{Cite web |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/ |title=ग्राम विकास व पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |website=rdd.maharashtra.gov.in |publisher=महाराष्ट्र शासन |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''तलाठी कार्यालय''' – खडीकोळवण व [[ओझरे]] गाव मिळून एक तलाठी कार्यालय आहे. तलाठी सजा हे कार्यालयाचे काम पाहतात. * '''टपाल कार्यालय''' – गावाचे टपाल कार्यालय [[ओझरे]] गावात आहे. * '''[[पोलीस]] ठाणे''' – खडीकोळवण गाव [[मुर्शी]] व [[साखरपा]] पोलीस दूरक्षेत्राअंतर्गत येतो. [[पोलीस पाटील]] गावपातळीवर काम पाहतात. * '''[[पंचायत समिती]]''' – खडीकोळवण गाव [[संगमेश्वर]] पंचायत समितीच्या कार्यक्षेत्रात येतो. कार्यालय [[देवरुख]] येथे आहे. * '''[[जिल्हा परिषद]]''' – हा गाव [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा परिषदच्या [[संगमेश्वर]] गटांतर्गत येतो. * '''विधानसभा मतदारसंघ''' – खडीकोळवण [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] अंतर्गत येतो.<ref>{{Cite web |title=General Elections to State Legislative Assembly 2019 – Constituency Details |url=https://ceo.maharashtra.gov.in |publisher=Chief Electoral Officer, Maharashtra |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === तंटामुक्त गाव अभियान === खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव अभियान]] (Mahatma Gandhi Dispute-Free Village Mission) राबवते. महाराष्ट्र शासनाने १५ ऑगस्ट २००७ रोजी ही योजना सुरू केली; उद्देश गावांतील किरकोळ वाद स्थानिक पातळीवरच संवाद आणि सामोपचारातून सोडवणे, न्यायालयीन खर्च व वेळ वाचवणे, तसेच सामाजिक सलोखा वाढवणे हा आहे. == दळणवळण व परिवहन == '''खडीकोळवण''' गाव चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेले असून, येथे प्रवेशासाठी दोन प्रमुख मार्ग आहेत: * [[साखरपा]] – खडीकोळवण (कलकदरा मार्गे) * [[देवरुख]] – खडीकोळवण ([[बामणोली]] मार्गे) [[रत्‍नागिरी]]–[[कोल्हापूर]] महामार्गावर [[साखरपा]] हे महत्त्वाचे [[बाजारपेठ]] केंद्र आहे. प्रारंभी प्रतिदिन तीन वेळा [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] सेवा [[साखरपा]]–खडीकोळवण मार्गावर चालवली जात होती. सध्या ही सेवा [[साखरपा]]–[[बामणोली]]–खडीकोळवण मार्गावर चालू आहे.<ref>{{Cite web |title=Sakharpa to Arnala ST service resumes |url=https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |work=साप्ताहिक कोकण मीडिया |date=17 September 2020 |access-date=2025-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005095436/https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |archive-date=2020-10-05 |url-status=bot: unknown }}</ref> [[कोकण रेल्वे]]वरील [[संगमेश्वर रोड]] स्थानक हे खडीकोळवणपासून सुमारे २३ किमी अंतरावर आहे. येथून [[देवरुख]] बसस्थानकापर्यंत पोहोचल्यावर, खडीकोळवण गावासाठी आणखी २३ किमी प्रवास करावा लागतो. या प्रवासास साधारणतः ४५ मिनिटे ते १ तास लागतो. [[साखरपा]] ते खडीकोळवण हे अंतर देखील सुमारे २३ किमी असून प्रवासाचा कालावधी ४५ मिनिटांच्या आसपास असतो. सन १९८५ मध्ये खडीकोळवण गावात थेट एस.टी. सेवा सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे गावाच्या संपर्क सुविधेत लक्षणीय सुधारणा झाली.<ref name="transport">MSRTC स्थानिक सेवा अभिलेख (प्रादेशिक कार्यालय, रत्नागिरी)</ref> === एस.टी. मार्ग व परिवहन === खडीकोळवण गाव [[कोकण रेल्वे]] मार्गाशी थेट जोडलेले नसून, प्रवासासाठी जवळील रेल्वे स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर रोड]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर * '''[[रत्‍नागिरी]] रेल्वे स्थानक''' – सुमारे ४५ किमी अंतरावर गावापर्यंत पोहोचण्यासाठी सार्वजनिक परिवहन (एस.टी. बस) मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे १४ किमी; प्रवास वेळ ~२० मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Sangameshwar to Devrukh |url=https://www.rome2rio.com/s/Sangmeshwar/Devrukh |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] ⇌ [[देवरुख]]''' – अंदाजे ३८ किमी; प्रवास वेळ ~४५ मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Ratnagiri |url=https://www.rome2rio.com/s/Devrukh/Ratnagiri |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ खडीकोळवण''' – खडीकोळवण गाव देवृखपासून अंदाजे १५ किमी अंतरावर असून संगमेश्वर तालुक्याच्या पश्चिम भागात वसलेले आहे. <ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan distance from Devrukh |url=https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |website=Nisar Gramyakonkan |publisher=Nisar Gramyakonkan Team |access-date=2025-07-25 |language=mr |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125120810/https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |url-status=dead }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ [[साखरपा]]''' – अंदाजे १६ किमी; प्रवास वेळ ~२२ मिनिटे<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }} खडीकोळवण गावाला पोहोचण्यासाठी महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक मार्ग देवृख जवळून जातो. Devrukh ते Sakharpa हे अंतर अंदाजे १६ किमी आहे, ज्यासाठी बस किंवा गाडीने सुमारे २५ मिनिटांचा प्रवास लागतो.{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }}</ref> ''गावासाठी प्रमुख आगार – [[देवरुख]] एस.टी. आगार असून येथून खडीकोळवणसाठी मर्यादित पण नियमित बस सेवा उपलब्ध आहे.'' === रस्ते विकास - चौपदरीकरण === [[खडीकोळवण]] गावातून पुढे [[मार्लेश्वर]] (तालुका [[संगमेश्वर]], जिल्हा रत्‍नागिरी) येथे जाणाऱ्या मुख्य जिल्हा रस्त्याचे चारपदरी रुंदीकरण काम प्रस्तावित असून त्यास जिल्हाधिकारी कार्यालय, [[रत्‍नागिरी]] यांची प्रशासकीय मान्यता प्राप्त आहे. [[जिल्हाधिकारी]] कार्यालयाच्या (सुसंयोजन समन्वय शाखा) दिनांक 19 डिसेंबर 2025 रोजीच्या अधिकृत पत्रानुसार, निवावे – [[ओझरे]] बुद्रुक – [[खडीकोळवण]] – [[बामणोली]] – निवे – [[मार्लेश्वर]] या मार्गाचे चौपदरीकरण करून आधुनिक रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे स्थानिक [[शेतकरी]], [[विद्यार्थी]] तसेच भाविक नागरिकांना मोठा लाभ होणार असून परिसरातील वाहतूक व्यवस्था सुलभ होईल. तसेच [[पर्यटन]]दृष्ट्या महत्त्वाच्या [[मार्लेश्वर]] मंदिरापर्यंत पोहोचणे अधिक सोयीचे होईल. जिल्हाधिकारी कार्यालयाने संबंधित अधिकाऱ्यांना योग्य ती कार्यवाही करून रस्त्याचे चौपदरीकरणाचे काम एकाच टप्प्यात पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.<ref> District Collector Office, Ratnagiri. "Nivave–Ozhare Budruk–Khadikolvan–Bamnoli–Nive–Marleshwar Road Four-Laning". Dated: 19 December 2025. Signed by Jivan Desai, Deputy Collector (Land Acquisition), District Collector Office, Ratnagiri. [https://archive.org/details/20260109_20260109_1419 Official archived PDF]. </ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा == === प्रमुख देवस्थाने === गावात अनेक पारंपरिक आणि श्रद्धास्थानी देवस्थाने आहेत: * '''श्री देव गांगेश्वर मंदिर''' – ग्रामदैवत; येथे स्वयंभू [[शिवलिंग]] असून [[महाशिवरात्र]]ीला विशेष पूजन व उत्सव साजरे होतात. * '''अत्रल देवी मंदिर''' – गावाच्या वेशीवर वसलेले; नवसाला पावणारी स्थानिक देवी. * '''ठोंगळ देवी मंदिर''' – गावाच्या सीमारेषेवर; सीमासंरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. * '''श्रीराम मंदिर''' – गावाच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले; धार्मिक सणांचे केंद्रस्थान. === धार्मिक उत्सव === खडीकोळवण गावात विविध [[सण]] व [[उत्सव]] पारंपरिक, धार्मिक व सामाजिक एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून साजरे केले जातात: * [[रामनवमी]], [[हनुमान जयंती]], अत्रल देवी उत्सव, [[गोंधळ]], [[वटपौर्णिमा]], [[नागपंचमी]] * [[गोकुळाष्टमी]], [[नवरात्र]], [[दसरा]], [[दिवाळी]], [[तुळशी विवाह]] * [[गणेशोत्सव]] (गौर गणपती), [[शिमगा]], [[बैलपोळा]], [[मकर संक्रांत]] * [[महाशिवरात्र]], [[देव दिवाळी]], जागर इत्यादी या सणांदरम्यान गावातील विविध वाड्यांतर्फे एकत्र पूजन, गोंधळ, [[भजन]], पारंपरिक वादन-नृत्य अशा कार्यक्रमांचे आयोजन होते. या परंपरा गावातील धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक ऐक्य आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे संरक्षण करतात. गावात ग्रामदेवतेची पूजा, वार्षिक जत्रा आणि पारंपरिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. देवस्थान परिसरात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रम होतात<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – ग्रामदेवता व उत्सव |url=https://example.org/devsthan-khadikolvan |website=कोकण संस्कृती वेब पोर्टल |publisher=Ratnagiri District Cultural Office |date=2023-03-10 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> === सण व उत्सव === खडीकोळवण गावात पारंपरिक पद्धतीने विविध सण आणि उत्सव साजरे केले जातात. हे उत्सव धार्मिक आस्था, सामाजिक एकत्रता आणि स्थानिक परंपरांचा भाग आहेत. * '''[[होळी]]''' – फाल्गुन महिन्याच्या शुद्ध पंचमीपासून एकादशीपर्यंत 'फाग' साजरा केला जातो. द्वादशीला 'जांगलं होळी' व पौर्णिमेला 'होम' विधी होतो. खडीकोळवणसारख्या कोकणातील गावांमध्ये पालखी नृत्याची पारंपरिक परंपरा आजही जपली गेली आहे. ग्रामदेवतेची पालखी गावात घराघरांत जाते, आणि संपूर्ण गावात उत्सवाचा माहोल निर्माण होतो.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील अनोखी पालखी परंपरा; घराघरांत देवाचे आगमन |url=https://www.tv9marathi.com/festival/a-unique-tradition-of-palkhi-dancing-in-konkan-village-deity-goes-from-house-to-house-au128-885243.html |website=TV9 Marathi |publisher=TV9 नेटवर्क |date=2024-04-11 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[शिमगा]]''' – खडीकोळवण गावात आजही कोकणातील पारंपरिक गावगाडा व्यवस्थेत मानपान चालीरीतींचे पालन केले जाते, विशेषतः शेतीसंबंधी समारंभ व सामाजिक निर्णयप्रक्रियांमध्ये. फाल्गुन पौर्णिमेला गावदेवतांना रूपे लावून पालखी गावातील प्रत्येक घराच्या भेटीला जाते. या परंपरेत भक्ती, श्रद्धा आणि कलात्मकता यांचा संगम पाहायला मिळतो.<ref>{{Cite web |title=गावगाडा आणि मानपान चालीरीती |url=https://prahaar.in/2022/07/24/rice-planting-in-konkan/ |website=दैनिक प्रहार |publisher=Prahaar Media Group |date=2022-07-24 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''जागर''' – श्रावण शुद्ध त्रयोदशीला देवांना 'पोवते' (रक्षासूत्र) घालून जागरण केले जाते. यात धार्मिक गाणी, गोंधळ आणि लोकनाट्य स्वरूपाचे सादरीकरण होते. * '''[[देव दिवाळी]]''' – या दिवशी देवाच्या कळसावर सजावट केली जाते. तांदळाच्या पिठाचे दिवे प्रज्वलित केले जातात आणि पारंपरिक प्रार्थना केली जाते – "इडा पिडा टळो, बळीचं राज्य चांगभलं". * '''कौली जत्रा''' – पौष पौर्णिमेपूर्वीच्या शुक्रवारी गावदेवीकडून शेतीस प्रारंभ करण्याचा 'कौल' घेतला जातो. देवीला "राखण" दिली जाते आणि त्यानंतरच 'कवळ' तोडण्यास सुरुवात होते. * '''पालिक सोमवार''' – प्रत्येक मराठी महिन्याचा पहिला सोमवार गावदेवतांच्या नावाने पाळला जातो. या दिवशी कोणतीही शेतीकामे केली जात नाहीत, हा दिवस श्रद्धा व विश्रांतीसाठी राखीव असतो. === मिरगाची राखण – पारंपरिक शेतीरक्षण विधी === खडीकोळवण गावात मृग नक्षत्रात शेतीस प्रारंभ करताना ग्रामदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून 'मिरगाची राखण' केली जाते. यामध्ये पाण्याचा अखंड प्रवाह सुरू झाल्यावर देवतेला पहिली राखण अर्पण केली जाते. शेतकरी देवाकडे गाऱ्हाणे घालून पिकांची रक्षा व्हावी अशी प्रार्थना करतो. राखण म्हणजे उभ्या पिकांची दिवसरात्र निगराणी ठेवण्याची पारंपरिक पद्धत होय. महिलाही बी पेरणीपूर्वी माती समतल करून दीपळ फोडतात. हा विधी शेती, श्रद्धा आणि ग्रामसंस्कृतीशी निगडित असून स्थानिक परंपरेत महत्त्वाचा मानला जातो. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == चित्रदालन == <gallery widths="250" heights="200"> File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg File:गांगेश्वर समोर नतमस्तक नंदी.jpg File:ग्रामदेवता मंदिर गाभारा.jpg File:कुलाचार.jpg File:गांगेश्वर-शिव स्वयंभूःशिव लिंग.jpg File:स्वयंभु देव गांगेश्वर.jpg </gallery> [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संगमेश्वर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] 4zlul8qwoi3euthvshxtuhhihgedvdl 2689799 2689798 2026-06-18T11:23:46Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2689799 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = गाव, पर्यटन स्थळ | स्थानिक_नाव = खडीकोळवण | आकाशदेखावा_शीर्षक = खडीकोळवण गावात आपले स्वागत | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | राज्य_जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | राज्य_तालुका = [[संगमेश्वर]] | मुळ_नकाशा = India Maharashtra location map.svg | अक्षांश = 16.7578 | रेखांश = 73.6044 | नकाशा_शीर्षक = खडीकोळवण | क्षेत्रफळ_एकूण = 5.72 | क्षेत्रफळ_आकारमान = १७.३५ चौ.किमी | क्षेत्रफळ_क्रमांक = 5 | क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = 2.5 किमी² | उंची = ३७ | उंची_संदर्भ = ४१ मीटर | हवामान = दमट, उष्णकटिबंधीय | वर्षाव = ३८०० | तापमान_वार्षिक = 27 | तापमान_हिवाळा = 20 | तापमान_उन्हाळा = 35 | मुख्यालय = [[रत्नागिरी]] | मोठे_शहर = [[रत्नागिरी]] | मोठे_मेट्रो = [[देवरुख]] | जवळचे_शहर = [[साखरपा]] | प्रांत = कोकण | विभाग = [[संगमेश्वर]] | जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | लोकसंख्या_एकूण = ३४४ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_घनता = 480 | लिंग_गुणोत्तर = १२०५ | पीक = भात, नाचणी | साक्षरता_पुरुष = ६३ | साक्षरता_स्त्री = ४७ | अधिकृत_भाषा = बाणकोटी, [[मराठी]] | नेता_पद_१ = [[खासदार]] | नेता_नाव_१ = [[विनायक राऊत]] | संसदीय_मतदारसंघ = [[रत्नागिरी लोकसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_२ = [[आमदार]] | नेता_नाव_२ = [[शेखर गोविंदराव निकम]] | विधानसभा_मतदारसंघ = [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_३ = सरपंच | नेता_नाव_३ = संतोष घोलम | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = जिल्हा न्यायालय | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = [[रत्नागिरी]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = तहसिल कार्यालय | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = तलाठी | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_४ = पोलिस स्थानक | न्यायक्षेत्र_नाव_४ = [[साखरपा]] | कोरे_शीर्षक_१ = [[कोकण रेल्वे]] | कोरे_उत्तर_१ = [[संगमेश्वर]] | एसटीडी_कोड = 02354 | पिन_कोड = 415802 | आरटीओ_कोड = MH 08 | दालन = महाराष्ट्र, रत्नागिरी जिल्हा }} [[File:खडीकोळवण.jpg|thumb|खडीकोळवण]] '''खडीकोळवण''' हे गाव [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण [[कोकण]] भागातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील छोटे गाव आहे.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - लोकसंख्या आणि स्थान |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Ratnagiri/Sangameshwar/Khadi-Kolvan |work=Onefivenine |access-date=2025-06-13}}</ref> == भौगोलिक स्थान व नैसर्गिक वैशिष्ट्ये == === भौगोलिक स्थान व भूविवरण === '''खडीकोळवण''' हे [[गाव]] १६.७५७८° उत्तर अक्षांश आणि ७३.६०४४° पूर्व रेखांश या निर्देशांकांवर, भारताच्या [[उत्तर गोलार्ध]]ातील [[पश्चिम]] किनाऱ्यावर वसलेले आहे. [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील [[कोकण]] पट्ट्यात हे गाव येते. भारताच्या [[दक्षिण-पश्चिम]] भागात हे गाव स्थित आहे. गावाचे एकूण [[क्षेत्रफळ]] अंदाजे १७३४.९८ हेक्टर (सुमारे १७.३५ चौ. किमी) आहे. गावाची स्थापना सुमारे ३५० वर्षांपूर्वी झाल्याचे स्थानिक परंपरेनुसार मानले जाते. [[सह्याद्री]] पर्वतरांगा पर्वतरांगातील [[चांदोली अभयारण्य]]ाजवळून उद्भवणारी [[बाव नदी]] खडीकोळवण गावातून वाहते. त्यामुळे हे गाव [[बाव नदी]]च्या तटावर वसलेले आहे. [[खडीकोळवण]] हे महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव कोकण प्रदेशात स्थित असून सह्याद्री पर्वतरांगांच्या परिसरात वसलेले आहे. गावाच्या पश्चिमेस बामणोली, दक्षिणेस निवदे, पूर्वेस ओझरे तर उत्तर व ईशान्येस उदगीर (ता. शाहुवाडी, जि. कोल्हापूर) ही गावे आहेत. गावाचा परिसर डोंगराळ, वनसमृद्ध आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध मानला जातो. या प्रदेशाचा समावेश पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय दृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात होतो. परिसरात विविध प्रकारची वनसंपदा, जलस्रोत आणि जैवविविधता आढळते. == जवळची गावे == * [[बामणोली]] * [[ओझरे]] * [[निनावे]] * निवदे === हवामान === पावसाळ्यात येथे सरासरी ४०० ते ५०० सें.मी. पावसाचे प्रमाण असते आणि [[हवामान]] समशीतोष्ण राहते. पावसात [[बाव नदी]] धोक्याची पातळी गाठते. हिवाळ्यात हवामान थंड असून, सकाळच्या वेळेस अनेकदा [[धुके]] पडते. उन्हाळ्यात मात्र हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[भात]] आणि [[नाचणी]] (नागली) शेती केली जाते. === नैसर्गिक संपत्ती === '''खडीकोळवण''' हे गाव [[सह्याद्री]]च्या कडेकपारीत वसलेले असून, त्याचा बहुतांश भाग घनदाट [[जंगल]]ांनी व्यापलेला आहे. त्यामुळे येथे दुर्मिळ औषधी [[वनस्पती]], पाने, [[फळे]] व [[फुले]] आढळतात. गावाच्या परिसरातून [[बाव नदी]]चा उगम होत असल्यामुळे भूर्पुष्ठाखाली [[जल]]पातळी तुलनेने उंच आहे आणि पाण्याचा साठा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतो. गावात कधीही पाण्याच्या दुष्काळाची समस्या निर्माण झालेली नाही.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील नद्यांची नैसर्गिक रचना बदलली! |url=https://agrowon.esakal.com/agriculture-latest-news/the-natural-structure-of-the-rivers-in-konkan-changed |website=Agrowon |publisher=Sakal Media Group |date=2023-06-15 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गावात पारंपरिक [[जल]]स्रोत व [[जल]]व्यवस्थाचा मोठा वारसा आहे. यामध्ये: * '''"बावोचा गोवंड"''' – [[शेती]]साठी महत्त्वाचा [[पाणी]]मार्ग, जिथून [[रहाट]] व कोळबाच्या साहाय्याने [[पाणी]] काढले जात असे. * '''"बुडवणूकीची बाव"''' – महिलांसाठी खास रचना असलेली तिरकी [[विहीर]], जी रोपलावणीपूर्वी पाण्यासाठी उपयोगात आणली जात असे. * '''वहाळे''' – म्हणजे नैसर्गिक ओहोळ; जसे की लेवाडी, बुचाची, रागरे, [[केळी]]ची, झारीची वळव. हे ओहोळ [[शेती]] व पिण्याच्या पाण्यासाठी उपयुक्त ठरत. ही पारंपरिक जलव्यवस्था शाश्वत [[शेती]] व ग्रामजीवनाचा मुख्य आधार होती. तथापि, आज हळूहळू ही व्यवस्था विस्मृतीत जात आहे, व तिच्या संवर्धनची गरज प्रकर्षाने जाणवते. === विपुल वन संपत्ती === खडीकोळवण गावात विपुल [[जैवविविधता]] असून, येथे आढळणाऱ्या वनसंपत्तीचे अनेक प्रकार आहेत: * '''मोठे वृक्ष''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[वड]], [[पिंपळ]], [[सागवान]], [[शिसव]], [[कळंब]], साधनेर, जांबा, सातीवन, भेला, ऐन, किंजल, चीर, पायर, आमन, हरड, करंबेला, म्होवट, कुंबया इत्यादी. * '''बेटे (झुडुपे)''' – असोल, धावसड, निगड, कुडा, चितरंगा, [[बांबू]], वाकेरी, बगोली इत्यादी. * '''औषधी वनस्पती''' – सापधनी, वाकेरी, [[ओवी]], घनसरी, [[मुरुडशेंग]], देवनल, [[हळद]], [[तांबडा]], काजरा, [[निवडुंग]], पांगला, [[अडुळसा]] इत्यादी. * '''रानमेवा''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[करवंद]], [[काजू]], [[जांभूळ]], आटके, [[तोरणे]], [[उंबर]], कण्हेरी, चिकण्या इत्यादी. * '''रानभाज्या''' – [[टाकळा]], कवला, [[कुर्डू]], [[भारंग]], थरंबरे, फोडशी, काटले, कुडा, [[अळू]], [[शेवरी]], घोरकण, चायनीज घोरकण, [[सुरण]], करंडा, रताळी, नागरी फळे, [[काकडी]], [[भोपळा]], पावटा, [[शेवगा]] पाला, [[चवळी]], रताळी पानं, [[पडवळ]], [[दोडका]], [[कारली]], [[वांगी]], [[मिरची]], [[भेंडी]], [[टोमॅटो]] इत्यादी. * '''कंदमुळे''' – कनग, टका, [[रताळे]], घोरकंद, लोकरी, भिरंबोले, [[सुरण]] इत्यादी. * '''मासे''' – [[मलाया]], पिचकी, वांग, रत्तू, डोकरू, गंडलास, चिगल्या * '''पाळीव प्राणी''' – [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], बकरा, [[शेळी]], [[कुत्रा]], [[मांजर]] * '''जंगली प्राणी''' – [[वाघ]], [[बिबट्या]], भेकरे, [[रानडुक्कर]], [[हरीण]], [[कोल्हा]], गवारेडा, [[सांबर]], [[साळिंदर]], [[पिसोरी]], [[माकड]], [[ससा]], [[घोरपड]], खवल्यामांजर इत्यादी. * '''पक्षी''' – [[मोर]], [[पोपट]], [[कबुतर]], कवडा, लाव्हा, [[धनेश]], सुतारपक्षी, [[घार]], रानकोंबडी, [[सुगरण]], किकेर्डी, [[चिमणी]] इत्यादी. या गावाच्या [[जंगल]]ात अजूनही अनेक दुर्मिळ [[वनस्पती]] व [[प्राणी]] आढळतात, ज्यांची नावेही स्थानिकांना अपरिचित आहेत. === पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्रात समावेश === खडीकोळवण हे महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव असून त्याचा परिसर पश्चिम घाटाच्या जैवविविधता पट्ट्याचा भाग मानला जातो. भारत सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २०१४ साली प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेनुसार खडीकोळवण गावाचा समावेश पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्र (Western Ghats Ecologically Sensitive Area – ESA) मध्ये करण्यात आला होता. या अधिसूचनेनुसार रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर, चिपळूण आणि राजापूर तालुक्यांतील अनेक गावे इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करण्यात आली होती.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats: ESA Draft Notification 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-06-24}}</ref> या क्षेत्रात जैवविविधतेचे संवर्धन, जलस्रोतांचे संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलन राखण्याच्या उद्देशाने खाणकाम, मोठे औद्योगिक प्रकल्प, थर्मल पॉवर प्रकल्प तसेच पर्यावरणावर परिणाम करणाऱ्या काही विकासकामांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले होते. पर्यावरणपूरक शेती, शाश्वत विकास आणि जैवविविधता-अनुकूल पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यावर भर देण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=CEE India – Eco Tales |publisher=Centre for Environment Education |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> या अधिसूचनेनंतर स्थानिक ग्रामस्थ, शेतकरी आणि लोकप्रतिनिधींनी शेती, घरबांधणी आणि विकासकामांवरील संभाव्य निर्बंधांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. दुसरीकडे, पर्यावरण अभ्यासकांनी पश्चिम घाटातील वनसंपदा, जैवविविधता आणि जलस्रोतांच्या संरक्षणासाठी अशा उपाययोजनांचे समर्थन केले आहे. पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यामधील संतुलन राखण्यासाठी स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि सुसंवाद आवश्यक असल्याचे मत विविध अभ्यासकांनी व्यक्त केले आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा === २०१४ मध्ये खडीकोळवण गावात [[भू-वैज्ञानिक]] उत्खननादरम्यान सुमारे १००० मीटर खोलवर गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा सापडला.<ref>{{Cite news |title=कोकणात पर्यटकांसाठी गंधकयुक्त गरम पाण्याचा पर्याय |url=https://www.esakal.com/kokan/kokan-hot-spring-tourism-option-trying-people-kokan-marathi-news-425308 |work=सकाळ |publisher=Sakal Media Group |date=2021-06-30 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> या झऱ्यातील [[पाणी]] तापमानाने अधिक असल्यामुळे ते पिण्यायोग्य अथवा [[शेती]]साठी उपयुक्त नसले तरी स्थानिकांच्या मते, त्वचारोगांवर उपयुक्त असल्याचे अनुभवले गेले आहे. उत्खननादरम्यान पिवळ्या गंधकाचे हजारो टन साठेही या भागात आढळून आले. या घटनेमुळे गावातील [[भूजल]] पातळीतही सकारात्मक वाढ झाल्याचे स्थानिक निरीक्षण आहे.<ref>{{Cite news |title=खडीकोळवण : गरम पाण्याच्या झऱ्यामुळे पर्यटकांचा ओघ |url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/borewell-hot-water-attraction-tourists-a703 |work=लोकमत |publisher=Lokmat Media Pvt. Ltd. |date=2023-12-18 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> हा झरा भविष्यात पर्यटन व वैद्यकीय (wellness tourism) दृष्टिकोनातून विकसित करण्यास उपयुक्त असा नैसर्गिक स्रोत मानला जातो. गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे संपूर्ण भारतात दुर्मिळ आहेत, आणि त्यांचा वापर नैसर्गिक उपचार केंद्रांमध्ये केला जातो. त्यामुळे खडीकोळवणचा झरा भविष्यातील पर्यावरणपूरक आणि आरोग्यकेंद्रित पर्यटन विकासासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो. == लोकसंख्या व सामाजिक जीवन == === लोकसंख्या व सामाजिक रचना === २०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, खडीकोळवण गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून, गावात ११८ घरे आहेत. साक्षरतेचा दर ६३.२४% इतका आहे.<ref>{{cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=MapsOfIndia |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> गावात प्रामुख्याने [[कुणबी]] आणि [[बौद्ध]] समाजाचे लोक वास्तव्यास आहेत. गावात एकूण सहा वाड्या/वस्त्या आहेत. यापैकी काही भाग सध्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट झाले आहेत.कोकण परिसर जैवविविधतेने समृद्ध असून येथील पारंपरिक जमिनीचा उपयोग पद्धती नैसर्गिक समतोल टिकवते, असे Centre for Environment Education च्या अहवालात नमूद आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 }}</ref> == लोकजीवन == === सामाजिक === * खडीकोळवण गावाचा [[इतिहास]] १६व्या शतकात सुरू होतो. [[सह्याद्री]]च्या कुशीत वसलेल्या या भागात कृषिप्रधान आणि अध्यात्मप्रधान जीवनशैली रुजली. गावात एका तपस्वी संताच्या माध्यमातून आध्यात्मिक चळवळीची सुरुवात झाली. त्यांनी भक्तीमार्ग, [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि [[व्रत]] परंपरेची पायाभरणी केली. या परंपरेतून ‘प्रभू [[श्रीराम]]’ मंदिराची स्थापना झाली. यानंतर [[वारी]], [[महाशिवरात्र]], [[श्रावण]]मासातील [[ग्रंथ]]वाचन इ. उपक्रम नियमितपणे होऊ लागले.खडीकोळवण हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील गाव असून ते रत्‍नागिरी–सिंधुदुर्ग लोकसभा मतदारसंघाच्या कार्यक्षेत्रात येते. * [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटीश कालखंडात]] गावातील काही व्यक्तींनी ग्रामस्वराज्य आणि ग्रामीण [[न्याय]]व्यवस्थेचा पाया घातला. त्यांनी प्रशासनात [[शिस्त]], व्यायामप्रेमी वृत्ती आणि सामाजिक सहभाग वाढवून गावगाड्याचे सुयोग्य संचालन केले. [[पाटील]]पद आणि महालकरी जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी प्रभावी भूमिका पार पाडली. * १९व्या व २०व्या शतकात गावातील नागरिकांनी [[शेती]], [[वन]]व्यवसाय आणि ग्रामपंचायतीच्या विकासात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. [[लाकूड]], कडिपत्ता, [[करवंद]], [[वेत]] यांचे संकलन व विक्री करताना शेतकऱ्यांना योग्य दर मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न झाले. [[पूल]], नळपाणी योजना, [[सार्वजनिक]] विहिरी या सुविधा निर्माण करण्यातही सहभाग होता. * गावाच्या सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], झांजगी, [[कीर्तन]], [[तमाशा]], [[अभंग]]गायन या पारंपरिक लोककलांचा समावेश आहे. स्त्रीवेशातील [[अभिनय]], झांजगीत सादरीकरण आणि लोककलांचे [[प्रशिक्षण]] ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. [[गोंधळ]], [[भजन]], [[सत्यनारायण पूजा]] अशा धार्मिक कार्यक्रमांत गावकऱ्यांचा सहभाग उल्लेखनीय आहे<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=G. V. |title=कोकणातील लोकपरंपरा आणि सण-उत्सव |publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ |location=मुंबई |year=2009 |language=mr }}</ref> * गावामध्ये पारंपरिक सर्पदंश उपचारपद्धती, रानऔषधी ज्ञान आणि मंत्रोपचार यांचा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला वारसा आहे. हे [[ज्ञान]] [[आजी]]-आजोबांकडून अरण्यातील अनुभवांच्या माध्यमातून हस्तांतरित झाले आहे. काही गावकऱ्यांनी या उपचारांनी अनेकांचे [[प्राण]] वाचवले आहेत.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=M. V. |title=Folk Healing Traditions in Konkan |publisher=University of Pune |location=Pune |year=2011 |language=en }}</ref> * स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील युवकांनी [[भारतीय सैन्य]] दलात भरती होऊन देशसेवेसाठी योगदान दिले. त्यांनी १९७१ मधील [[भारत]]–[[पाकिस्तान]] युद्धात सहभाग घेऊन सेवा पदके मिळवली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> <ref>{{Cite web |title=1971 India–Pakistan War |url=https://www.britannica.com/event/1971-India-Pakistan-War |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Britannica, Inc. |access-date=2025-07-25 }}</ref> * ग्रामपंचायतीमार्फत [[शिक्षण]], [[आरोग्य]] व [[जल]]व्यवस्थापन क्षेत्रात विकासाचे प्रयत्न झाले. गावात [[सार्वजनिक]] [[शाळा]], [[पूल]] व [[रस्ते]] [[बांधकाम]] तसेच सांस्कृतिक मंडळांची स्थापना झाली. [[गणेशोत्सव]] मंडळ गावातील एकतेचे, सौहार्दाचे आणि सामाजिक समरसतेचे प्रतीक बनले आहे.<ref>खडीकोळवण ग्रामपंचायत कार्यालय अभिलेख (2023), संगमेश्वर तालुका, रत्नागिरी जिल्हा</ref> * आज गावाचा सामाजिक [[इतिहास]] हा सामुदायिक [[श्रम]], निःस्वार्थ सेवा, सांस्कृतिक वारसा आणि आध्यात्मिक प्रगल्भतेचा संगम मानला जातो. ही परंपरा आजही गावकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरते. == सांस्कृतिक जीवनपद्धती == == सांस्कृतिक == * हे गाव कोकणातील समृद्ध [[लोकसंगीत]] आणि पारंपरिक कलांच्या जतनासाठी ओळखले जाते.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील पारंपरिक सण, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रम |url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/konkan-folk-culture-and-celebrations |website=महाराष्ट्र टाइम्स |publisher=The Times Group |date=2022-08-14 |access-date=2025-07-25 }}</ref> * येथे पारंपरिक [[नमन]], झांजगी, [[ताशा]] वादन, जाखडी [[नृत्य]], [[भजन]] आणि [[लावणी]] यांचा दीर्घ वारसा आहे. * गावात [[शिवजयंती]], [[बौद्ध]] [[पौर्णिमा]], [[आंबेडकर जयंती]] यासारख्या [[सण]]ांची साजरी करण्याची परंपरा आहे. गावातील महिलांचा विविध सामाजिक समारंभांमधील सक्रिय सहभाग सांस्कृतिक परंपरांचा घटक आहे. झांजगी व [[ताशा]] वादन यांना गावात विशेष महत्त्व आहे. वाड्यावाड्यांमध्ये स्वतंत्र वाजंत्री पथके असून, [[ताशा]] वादनातील विशिष्ट [[ताल]], [[काठी नृत्य]], आणि सामूहिक सादरीकरणातून पारंपरिक सांस्कृतिक दर्शन होते. * या [[कला]] धार्मिक [[उत्सव]], [[विवाह]] समारंभ, [[शिमगा]], [[गणेशोत्सव]], महालवस ([[पितृपक्ष]]) आणि [[दसरा]] अशा प्रसंगी विशेषत्वाने सादर केल्या जातात. 'कलगी/शक्तीवाले' परंपरा ही गावातील भक्तिपर उपासनेचा भाग असून, ती दशकानुदशके टिकून आहे. * गावात [[वारकरी]] संप्रदायाचा प्रभाव आहे. [[प्रवचन]], [[भजन]], [[ग्रंथ]]वाचन, [[वारी]], आणि [[कीर्तन]] यांची परंपरा आजही दृढ आहे. [[श्रावण]] महिन्यातील [[भजन]] सप्ताह, [[महाशिवरात्र]] उत्सव, [[अभंग]] [[गायन]], साप्ताहिक [[कीर्तन]] यांमुळे गावात आध्यात्मिक वातावरण निर्माण होते. [[ढोलकी]], [[झांज]] आणि तालवाद्यांच्या सहाय्याने [[नृत्य]] आणि गीते सादर केली जातात. * गावात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]]ाची सुरुवात १९९९ साली झाली. स्थानिक तरुणांनी पुढाकार घेऊन "गर्जना मित्र मंडळ" स्थापन केले.ही संस्था गावातील पहिली सार्वजनिक सांस्कृतिक संघटना ठरली. मंडळाच्या वतीने पहिला [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] साजरा करण्यात आला, जो तालुक्यातील पहिल्या काही सार्वजनिक गणेशोत्सवांपैकी एक होता. या उत्सवात [[सत्यनारायण पूजा]], [[अभिषेक]], [[आरती]], [[भजन]], [[अभंग]]वाणी, [[फुगडी]] आणि [[नृत्य]] सादरीकरण अशा विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. * मंडळाच्या माध्यमातून गावात सामाजिक ऐक्य, संस्कृती संवर्धन आणि युवकांचा सक्रिय सहभाग वाढवण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले. हे मंडळ आजही गावातील एक महत्त्वाची सामाजिक-सांस्कृतिक [[संस्था]] म्हणून कार्यरत आहे. गावातील सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], जाखडी, [[भजन]], [[फुगडी]], [[पालखी]] [[नृत्य]] यांसारखे मनोरंजनपर कार्यक्रम महत्त्वाचे मानले जातात. गावात [[वारकरी संप्रदाय]] मंडळ, [[भजन]] मंडळ आणि विविध युवा मंडळे कार्यरत आहेत. == जीवनपद्धती == * '''घरे''' – खडीकोळवण गावात पावसाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे येथे उतरत्या छपराची, जांभ्या दगडाची कौलारू घरे आढळतात. प्रारंभी येथे कुडाची, शेणमातीने सारवलेली घरे, शेतीपूरक वाडे, आणि ओढ्यांजवळील निवास आढळत होते. * '''[[व्यवसाय]]''' – गावातील मुख्य व्यवसाय [[शेती]] असून, पशुपालन आणि [[कुक्कुटपालन]] हे जोडधंदे म्हणून प्रचलित आहेत. * '''पिके''' – शेतीमध्ये [[भात]] हे मुख्य पीक आहे. त्यासोबत [[नाचणी]], [[वरी]], [[तीळ]] यांसारखी जोडपीके घेतली जातात. याशिवाय [[पाले]]भाज्याची लागवड देखील केली जाते. * '''[[आहार]]''' – [[तांदूळ]] हे प्रमुख पीक असल्यामुळे येथील आहारात [[भात]] आणि तांदळाची [[भाकरी]] प्रमुख आहे. याशिवाय [[डाळ]], [[भाजी]] आणि [[मांसाहारी]] पदार्थ यांचाही समावेश आहारात आढळतो. * '''[[पोशाख]]''' – गावातील पुरुष व मुले शर्ट व पँट परिधान करतात, तर स्त्रिया [[साडी]], [[चोळी]] आणि मुली [[पंजाबी]] ड्रेस परिधान करतात. * '''[[भाषा]]''' – येथील लोक प्रामुख्याने [[मराठी]] आणि [[कोकणी]]-संगमेश्वरी बोली[[भाषा]] बोलतात. * '''वाड्या/वस्त्या''' – गावात प्रमुख वाड्यांमध्ये वरची रिंगण घोलम वाडी, खालची घोलम वाडी, [[खाडेवाडी]], [[रामवाडी]], आणि [[बौद्ध]]वाडी यांचा समावेश होतो.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२). |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * '''गावचे प्रशासन''' – प्रत्येक वाडीतील प्रमुख व्यक्ती धार्मिक विधींचे आयोजन, खाजगी कार्यक्रम (उदा. [[विवाह]], [[मंगलकार्य, [[अंत्यसंस्कार]]) व्यवस्थित पार पाडणे, आणि गावातील लहान-मोठ्या वादविवादांचे सामूहिक निर्णयाने निराकरण करण्याचे कार्य पार पाडतात. == शिक्षण व नागरी सुविधा == === जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळा === खडीकोळवण येथील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळेची स्थापना १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी झाली. शाळेने गावातील प्राथमिक शिक्षणाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. २०२१ मध्ये शाळेच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त ७५ वर्षांचा समारंभ शासन नियमांचे पालन करून साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी स्वागतगीत, लेझीम आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. विविध सामाजिक संस्थांनी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप केले. कार्यक्रमादरम्यान शाळेच्या कार्यकिर्दीचा आढावा घेणारी एक स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - शाळा - अमृत महोत्सव वर्ष - स्मरणिका |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |publisher=जिल्हा परिषद पू. प्रा. शाळा खडीकोळवण |access-date=2025-06-24}}</ref> === उपक्रम, वैशिष्ट्ये आणि अडचणी === * कोविड लॉकडाऊन कालावधीत, शिक्षकांनी भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्रे रेखाटली. * स्मरणिकेत माजी विद्यार्थ्यांचे अनुभव, लेख आणि शाळेचा इतिहास समाविष्ट केला गेला. * शाळेच्या शिक्षकांचे योगदान व नेतृत्व उल्लेखनीय आहे. '''''अडचण''''' गावात माध्यमिक शिक्षणाची सोय नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी शेजारील गावांत जावे लागते, जे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी अडथळा ठरतो. === नागरी सुविधा === खडीकोळवण गावात राष्ट्रीयीकृत '''[[बँक ऑफ इंडिया]]''' ची शाखा कार्यरत आहे. ही शाखा [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[रत्‍नागिरी]] शाखा असून, किसान, दुग्धव्यवसाय, [[विहीर]] खोदणे, शेळ्या–मेंढ्यांचे पालन, किराणा दुकान आणि विविध सेवा उद्योगांना [[कर्ज]] व वित्तपुरवठा करते.गावाजवळील बँक व्यवहार रत्‍नागिरी येथील Bank of India शाखेद्वारे पार पडतात, जिचा IFSC कोड BKID0001400 आहे<ref>{{Cite web |title=Bank of India Ratnagiri Branch IFSC Code BKID0001400 |url=https://economictimes.indiatimes.com/wealth/ifsccode/bank-bank-of-india,state-maharashtra,district-ratnagiri,branch-ratnagiri,ifsccode-BKID0001400.cms |website=The Economic Times |publisher=Times Internet |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[ग्रामपंचायत]]''' खडीकोळवण ग्रामपंचायत ही महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यरत आहे.<ref>{{Cite web |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/ |title=ग्राम विकास व पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |website=rdd.maharashtra.gov.in |publisher=महाराष्ट्र शासन |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''तलाठी कार्यालय''' – खडीकोळवण व [[ओझरे]] गाव मिळून एक तलाठी कार्यालय आहे. तलाठी सजा हे कार्यालयाचे काम पाहतात. * '''टपाल कार्यालय''' – गावाचे टपाल कार्यालय [[ओझरे]] गावात आहे. * '''[[पोलीस]] ठाणे''' – खडीकोळवण गाव [[मुर्शी]] व [[साखरपा]] पोलीस दूरक्षेत्राअंतर्गत येतो. [[पोलीस पाटील]] गावपातळीवर काम पाहतात. * '''[[पंचायत समिती]]''' – खडीकोळवण गाव [[संगमेश्वर]] पंचायत समितीच्या कार्यक्षेत्रात येतो. कार्यालय [[देवरुख]] येथे आहे. * '''[[जिल्हा परिषद]]''' – हा गाव [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा परिषदच्या [[संगमेश्वर]] गटांतर्गत येतो. * '''विधानसभा मतदारसंघ''' – खडीकोळवण [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] अंतर्गत येतो.<ref>{{Cite web |title=General Elections to State Legislative Assembly 2019 – Constituency Details |url=https://ceo.maharashtra.gov.in |publisher=Chief Electoral Officer, Maharashtra |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === तंटामुक्त गाव अभियान === खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव अभियान]] (Mahatma Gandhi Dispute-Free Village Mission) राबवते. महाराष्ट्र शासनाने १५ ऑगस्ट २००७ रोजी ही योजना सुरू केली; उद्देश गावांतील किरकोळ वाद स्थानिक पातळीवरच संवाद आणि सामोपचारातून सोडवणे, न्यायालयीन खर्च व वेळ वाचवणे, तसेच सामाजिक सलोखा वाढवणे हा आहे. == दळणवळण व परिवहन == '''खडीकोळवण''' गाव चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेले असून, येथे प्रवेशासाठी दोन प्रमुख मार्ग आहेत: * [[साखरपा]] – खडीकोळवण (कलकदरा मार्गे) * [[देवरुख]] – खडीकोळवण ([[बामणोली]] मार्गे) [[रत्‍नागिरी]]–[[कोल्हापूर]] महामार्गावर [[साखरपा]] हे महत्त्वाचे [[बाजारपेठ]] केंद्र आहे. प्रारंभी प्रतिदिन तीन वेळा [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] सेवा [[साखरपा]]–खडीकोळवण मार्गावर चालवली जात होती. सध्या ही सेवा [[साखरपा]]–[[बामणोली]]–खडीकोळवण मार्गावर चालू आहे.<ref>{{Cite web |title=Sakharpa to Arnala ST service resumes |url=https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |work=साप्ताहिक कोकण मीडिया |date=17 September 2020 |access-date=2025-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005095436/https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |archive-date=2020-10-05 |url-status=bot: unknown }}</ref> [[कोकण रेल्वे]]वरील [[संगमेश्वर रोड]] स्थानक हे खडीकोळवणपासून सुमारे २३ किमी अंतरावर आहे. येथून [[देवरुख]] बसस्थानकापर्यंत पोहोचल्यावर, खडीकोळवण गावासाठी आणखी २३ किमी प्रवास करावा लागतो. या प्रवासास साधारणतः ४५ मिनिटे ते १ तास लागतो. [[साखरपा]] ते खडीकोळवण हे अंतर देखील सुमारे २३ किमी असून प्रवासाचा कालावधी ४५ मिनिटांच्या आसपास असतो. सन १९८५ मध्ये खडीकोळवण गावात थेट एस.टी. सेवा सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे गावाच्या संपर्क सुविधेत लक्षणीय सुधारणा झाली.<ref name="transport">MSRTC स्थानिक सेवा अभिलेख (प्रादेशिक कार्यालय, रत्नागिरी)</ref> === एस.टी. मार्ग व परिवहन === खडीकोळवण गाव [[कोकण रेल्वे]] मार्गाशी थेट जोडलेले नसून, प्रवासासाठी जवळील रेल्वे स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर रोड]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर * '''[[रत्‍नागिरी]] रेल्वे स्थानक''' – सुमारे ४५ किमी अंतरावर गावापर्यंत पोहोचण्यासाठी सार्वजनिक परिवहन (एस.टी. बस) मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे १४ किमी; प्रवास वेळ ~२० मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Sangameshwar to Devrukh |url=https://www.rome2rio.com/s/Sangmeshwar/Devrukh |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] ⇌ [[देवरुख]]''' – अंदाजे ३८ किमी; प्रवास वेळ ~४५ मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Ratnagiri |url=https://www.rome2rio.com/s/Devrukh/Ratnagiri |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ खडीकोळवण''' – खडीकोळवण गाव देवृखपासून अंदाजे १५ किमी अंतरावर असून संगमेश्वर तालुक्याच्या पश्चिम भागात वसलेले आहे. <ref>{{Cite web |title=Khadi Kolvan distance from Devrukh |url=https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |website=Nisar Gramyakonkan |publisher=Nisar Gramyakonkan Team |access-date=2025-07-25 |language=mr |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125120810/https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |url-status=dead }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ [[साखरपा]]''' – अंदाजे १६ किमी; प्रवास वेळ ~२२ मिनिटे<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }} खडीकोळवण गावाला पोहोचण्यासाठी महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक मार्ग देवृख जवळून जातो. Devrukh ते Sakharpa हे अंतर अंदाजे १६ किमी आहे, ज्यासाठी बस किंवा गाडीने सुमारे २५ मिनिटांचा प्रवास लागतो.{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }}</ref> ''गावासाठी प्रमुख आगार – [[देवरुख]] एस.टी. आगार असून येथून खडीकोळवणसाठी मर्यादित पण नियमित बस सेवा उपलब्ध आहे.'' === रस्ते विकास - चौपदरीकरण === [[खडीकोळवण]] गावातून पुढे [[मार्लेश्वर]] (तालुका [[संगमेश्वर]], जिल्हा रत्‍नागिरी) येथे जाणाऱ्या मुख्य जिल्हा रस्त्याचे चारपदरी रुंदीकरण काम प्रस्तावित असून त्यास जिल्हाधिकारी कार्यालय, [[रत्‍नागिरी]] यांची प्रशासकीय मान्यता प्राप्त आहे. [[जिल्हाधिकारी]] कार्यालयाच्या (सुसंयोजन समन्वय शाखा) दिनांक 19 डिसेंबर 2025 रोजीच्या अधिकृत पत्रानुसार, निवावे – [[ओझरे]] बुद्रुक – [[खडीकोळवण]] – [[बामणोली]] – निवे – [[मार्लेश्वर]] या मार्गाचे चौपदरीकरण करून आधुनिक रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे स्थानिक [[शेतकरी]], [[विद्यार्थी]] तसेच भाविक नागरिकांना मोठा लाभ होणार असून परिसरातील वाहतूक व्यवस्था सुलभ होईल. तसेच [[पर्यटन]]दृष्ट्या महत्त्वाच्या [[मार्लेश्वर]] मंदिरापर्यंत पोहोचणे अधिक सोयीचे होईल. जिल्हाधिकारी कार्यालयाने संबंधित अधिकाऱ्यांना योग्य ती कार्यवाही करून रस्त्याचे चौपदरीकरणाचे काम एकाच टप्प्यात पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.<ref> District Collector Office, Ratnagiri. "Nivave–Ozhare Budruk–Khadikolvan–Bamnoli–Nive–Marleshwar Road Four-Laning". Dated: 19 December 2025. Signed by Jivan Desai, Deputy Collector (Land Acquisition), District Collector Office, Ratnagiri. [https://archive.org/details/20260109_20260109_1419 Official archived PDF]. </ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा == === प्रमुख देवस्थाने === गावात अनेक पारंपरिक आणि श्रद्धास्थानी देवस्थाने आहेत: * '''श्री देव गांगेश्वर मंदिर''' – ग्रामदैवत; येथे स्वयंभू [[शिवलिंग]] असून [[महाशिवरात्र]]ीला विशेष पूजन व उत्सव साजरे होतात. * '''अत्रल देवी मंदिर''' – गावाच्या वेशीवर वसलेले; नवसाला पावणारी स्थानिक देवी. * '''ठोंगळ देवी मंदिर''' – गावाच्या सीमारेषेवर; सीमासंरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. * '''श्रीराम मंदिर''' – गावाच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले; धार्मिक सणांचे केंद्रस्थान. === धार्मिक उत्सव === खडीकोळवण गावात विविध [[सण]] व [[उत्सव]] पारंपरिक, धार्मिक व सामाजिक एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून साजरे केले जातात: * [[रामनवमी]], [[हनुमान जयंती]], अत्रल देवी उत्सव, [[गोंधळ]], [[वटपौर्णिमा]], [[नागपंचमी]] * [[गोकुळाष्टमी]], [[नवरात्र]], [[दसरा]], [[दिवाळी]], [[तुळशी विवाह]] * [[गणेशोत्सव]] (गौर गणपती), [[शिमगा]], [[बैलपोळा]], [[मकर संक्रांत]] * [[महाशिवरात्र]], [[देव दिवाळी]], जागर इत्यादी या सणांदरम्यान गावातील विविध वाड्यांतर्फे एकत्र पूजन, गोंधळ, [[भजन]], पारंपरिक वादन-नृत्य अशा कार्यक्रमांचे आयोजन होते. या परंपरा गावातील धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक ऐक्य आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे संरक्षण करतात. गावात ग्रामदेवतेची पूजा, वार्षिक जत्रा आणि पारंपरिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. देवस्थान परिसरात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रम होतात<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – ग्रामदेवता व उत्सव |url=https://example.org/devsthan-khadikolvan |website=कोकण संस्कृती वेब पोर्टल |publisher=Ratnagiri District Cultural Office |date=2023-03-10 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> === सण व उत्सव === खडीकोळवण गावात पारंपरिक पद्धतीने विविध सण आणि उत्सव साजरे केले जातात. हे उत्सव धार्मिक आस्था, सामाजिक एकत्रता आणि स्थानिक परंपरांचा भाग आहेत. * '''[[होळी]]''' – फाल्गुन महिन्याच्या शुद्ध पंचमीपासून एकादशीपर्यंत 'फाग' साजरा केला जातो. द्वादशीला 'जांगलं होळी' व पौर्णिमेला 'होम' विधी होतो. खडीकोळवणसारख्या कोकणातील गावांमध्ये पालखी नृत्याची पारंपरिक परंपरा आजही जपली गेली आहे. ग्रामदेवतेची पालखी गावात घराघरांत जाते, आणि संपूर्ण गावात उत्सवाचा माहोल निर्माण होतो.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील अनोखी पालखी परंपरा; घराघरांत देवाचे आगमन |url=https://www.tv9marathi.com/festival/a-unique-tradition-of-palkhi-dancing-in-konkan-village-deity-goes-from-house-to-house-au128-885243.html |website=TV9 Marathi |publisher=TV9 नेटवर्क |date=2024-04-11 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[शिमगा]]''' – खडीकोळवण गावात आजही कोकणातील पारंपरिक गावगाडा व्यवस्थेत मानपान चालीरीतींचे पालन केले जाते, विशेषतः शेतीसंबंधी समारंभ व सामाजिक निर्णयप्रक्रियांमध्ये. फाल्गुन पौर्णिमेला गावदेवतांना रूपे लावून पालखी गावातील प्रत्येक घराच्या भेटीला जाते. या परंपरेत भक्ती, श्रद्धा आणि कलात्मकता यांचा संगम पाहायला मिळतो.<ref>{{Cite web |title=गावगाडा आणि मानपान चालीरीती |url=https://prahaar.in/2022/07/24/rice-planting-in-konkan/ |website=दैनिक प्रहार |publisher=Prahaar Media Group |date=2022-07-24 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''जागर''' – श्रावण शुद्ध त्रयोदशीला देवांना 'पोवते' (रक्षासूत्र) घालून जागरण केले जाते. यात धार्मिक गाणी, गोंधळ आणि लोकनाट्य स्वरूपाचे सादरीकरण होते. * '''[[देव दिवाळी]]''' – या दिवशी देवाच्या कळसावर सजावट केली जाते. तांदळाच्या पिठाचे दिवे प्रज्वलित केले जातात आणि पारंपरिक प्रार्थना केली जाते – "इडा पिडा टळो, बळीचं राज्य चांगभलं". * '''कौली जत्रा''' – पौष पौर्णिमेपूर्वीच्या शुक्रवारी गावदेवीकडून शेतीस प्रारंभ करण्याचा 'कौल' घेतला जातो. देवीला "राखण" दिली जाते आणि त्यानंतरच 'कवळ' तोडण्यास सुरुवात होते. * '''पालिक सोमवार''' – प्रत्येक मराठी महिन्याचा पहिला सोमवार गावदेवतांच्या नावाने पाळला जातो. या दिवशी कोणतीही शेतीकामे केली जात नाहीत, हा दिवस श्रद्धा व विश्रांतीसाठी राखीव असतो. === मिरगाची राखण – पारंपरिक शेतीरक्षण विधी === खडीकोळवण गावात मृग नक्षत्रात शेतीस प्रारंभ करताना ग्रामदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून 'मिरगाची राखण' केली जाते. यामध्ये पाण्याचा अखंड प्रवाह सुरू झाल्यावर देवतेला पहिली राखण अर्पण केली जाते. शेतकरी देवाकडे गाऱ्हाणे घालून पिकांची रक्षा व्हावी अशी प्रार्थना करतो. राखण म्हणजे उभ्या पिकांची दिवसरात्र निगराणी ठेवण्याची पारंपरिक पद्धत होय. महिलाही बी पेरणीपूर्वी माती समतल करून दीपळ फोडतात. हा विधी शेती, श्रद्धा आणि ग्रामसंस्कृतीशी निगडित असून स्थानिक परंपरेत महत्त्वाचा मानला जातो. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == चित्रदालन == <gallery widths="250" heights="200"> File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg File:गांगेश्वर समोर नतमस्तक नंदी.jpg File:ग्रामदेवता मंदिर गाभारा.jpg File:कुलाचार.jpg File:गांगेश्वर-शिव स्वयंभूःशिव लिंग.jpg File:स्वयंभु देव गांगेश्वर.jpg </gallery> [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संगमेश्वर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] pl922jbk6ylnpg5e4clg46jp0vci7m4 2689804 2689799 2026-06-18T11:42:08Z Wikimarathi999 172574 2689804 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = गाव, पर्यटन स्थळ | स्थानिक_नाव = खडीकोळवण | आकाशदेखावा_शीर्षक = खडीकोळवण गावात आपले स्वागत | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | राज्य_जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | राज्य_तालुका = [[संगमेश्वर]] | मुळ_नकाशा = India Maharashtra location map.svg | अक्षांश = 16.7578 | रेखांश = 73.6044 | नकाशा_शीर्षक = खडीकोळवण | क्षेत्रफळ_एकूण = 5.72 | क्षेत्रफळ_आकारमान = १७.३५ चौ.किमी | क्षेत्रफळ_क्रमांक = 5 | क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = 2.5 किमी² | उंची = ३७ | उंची_संदर्भ = ४१ मीटर | हवामान = दमट, उष्णकटिबंधीय | वर्षाव = ३८०० | तापमान_वार्षिक = 27 | तापमान_हिवाळा = 20 | तापमान_उन्हाळा = 35 | मुख्यालय = [[रत्नागिरी]] | मोठे_शहर = [[रत्नागिरी]] | मोठे_मेट्रो = [[देवरुख]] | जवळचे_शहर = [[साखरपा]] | प्रांत = कोकण | विभाग = [[संगमेश्वर]] | जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | लोकसंख्या_एकूण = ३४४ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_घनता = 480 | लिंग_गुणोत्तर = १२०५ | पीक = भात, नाचणी | साक्षरता_पुरुष = ६३ | साक्षरता_स्त्री = ४७ | अधिकृत_भाषा = बाणकोटी, [[मराठी]] | नेता_पद_१ = [[खासदार]] | नेता_नाव_१ = [[विनायक राऊत]] | संसदीय_मतदारसंघ = [[रत्नागिरी लोकसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_२ = [[आमदार]] | नेता_नाव_२ = [[शेखर गोविंदराव निकम]] | विधानसभा_मतदारसंघ = [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_३ = सरपंच | नेता_नाव_३ = संतोष घोलम | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = जिल्हा न्यायालय | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = [[रत्नागिरी]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = तहसिल कार्यालय | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = तलाठी | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_४ = पोलिस स्थानक | न्यायक्षेत्र_नाव_४ = [[साखरपा]] | कोरे_शीर्षक_१ = [[कोकण रेल्वे]] | कोरे_उत्तर_१ = [[संगमेश्वर]] | एसटीडी_कोड = 02354 | पिन_कोड = 415802 | आरटीओ_कोड = MH 08 | दालन = महाराष्ट्र, रत्नागिरी जिल्हा }} [[File:खडीकोळवण.jpg|thumb|खडीकोळवण]] '''खडीकोळवण''' हे गाव [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण [[कोकण]] भागातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील छोटे गाव आहे.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - लोकसंख्या आणि स्थान |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Ratnagiri/Sangameshwar/Khadi-Kolvan |work=Onefivenine |access-date=2025-06-13}}</ref> == भौगोलिक स्थान व नैसर्गिक वैशिष्ट्ये == === भौगोलिक स्थान व भूविवरण === '''खडीकोळवण''' हे [[गाव]] १६.७५७८° उत्तर अक्षांश आणि ७३.६०४४° पूर्व रेखांश या निर्देशांकांवर, भारताच्या [[उत्तर गोलार्ध]]ातील [[पश्चिम]] किनाऱ्यावर वसलेले आहे. [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील [[कोकण]] पट्ट्यात हे गाव येते. भारताच्या [[दक्षिण-पश्चिम]] भागात हे गाव स्थित आहे. गावाचे एकूण [[क्षेत्रफळ]] अंदाजे १७३४.९८ हेक्टर (सुमारे १७.३५ चौ. किमी) आहे. गावाची स्थापना सुमारे ३५० वर्षांपूर्वी झाल्याचे स्थानिक परंपरेनुसार मानले जाते. [[सह्याद्री]] पर्वतरांगा पर्वतरांगातील [[चांदोली अभयारण्य]]ाजवळून उद्भवणारी [[बाव नदी]] खडीकोळवण गावातून वाहते. त्यामुळे हे गाव [[बाव नदी]]च्या तटावर वसलेले आहे. [[खडीकोळवण]] हे महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव कोकण प्रदेशात स्थित असून सह्याद्री पर्वतरांगांच्या परिसरात वसलेले आहे. गावाच्या पश्चिमेस बामणोली, दक्षिणेस निवदे, पूर्वेस ओझरे तर उत्तर व ईशान्येस उदगीर (ता. शाहुवाडी, जि. कोल्हापूर) ही गावे आहेत. गावाचा परिसर डोंगराळ, वनसमृद्ध आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध मानला जातो. या प्रदेशाचा समावेश पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय दृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात होतो. परिसरात विविध प्रकारची वनसंपदा, जलस्रोत आणि जैवविविधता आढळते. == जवळची गावे == * [[बामणोली]] * [[ओझरे]] * [[निनावे]] * निवदे === हवामान === पावसाळ्यात येथे सरासरी ४०० ते ५०० सें.मी. पावसाचे प्रमाण असते आणि [[हवामान]] समशीतोष्ण राहते. पावसात [[बाव नदी]] धोक्याची पातळी गाठते. हिवाळ्यात हवामान थंड असून, सकाळच्या वेळेस अनेकदा [[धुके]] पडते. उन्हाळ्यात मात्र हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[भात]] आणि [[नाचणी]] (नागली) शेती केली जाते. === नैसर्गिक संपत्ती === '''खडीकोळवण''' हे गाव [[सह्याद्री]]च्या कडेकपारीत वसलेले असून, त्याचा बहुतांश भाग घनदाट [[जंगल]]ांनी व्यापलेला आहे. त्यामुळे येथे दुर्मिळ औषधी [[वनस्पती]], पाने, [[फळे]] व [[फुले]] आढळतात. गावाच्या परिसरातून [[बाव नदी]]चा उगम होत असल्यामुळे भूर्पुष्ठाखाली [[जल]]पातळी तुलनेने उंच आहे आणि पाण्याचा साठा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतो. गावात कधीही पाण्याच्या दुष्काळाची समस्या निर्माण झालेली नाही.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील नद्यांची नैसर्गिक रचना बदलली! |url=https://agrowon.esakal.com/agriculture-latest-news/the-natural-structure-of-the-rivers-in-konkan-changed |website=Agrowon |publisher=Sakal Media Group |date=2023-06-15 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गावात पारंपरिक [[जल]]स्रोत व [[जल]]व्यवस्थाचा मोठा वारसा आहे. यामध्ये: * '''"बावोचा गोवंड"''' – [[शेती]]साठी महत्त्वाचा [[पाणी]]मार्ग, जिथून [[रहाट]] व कोळबाच्या साहाय्याने [[पाणी]] काढले जात असे. * '''"बुडवणूकीची बाव"''' – महिलांसाठी खास रचना असलेली तिरकी [[विहीर]], जी रोपलावणीपूर्वी पाण्यासाठी उपयोगात आणली जात असे. * '''वहाळे''' – म्हणजे नैसर्गिक ओहोळ; जसे की लेवाडी, बुचाची, रागरे, [[केळी]]ची, झारीची वळव. हे ओहोळ [[शेती]] व पिण्याच्या पाण्यासाठी उपयुक्त ठरत. ही पारंपरिक जलव्यवस्था शाश्वत [[शेती]] व ग्रामजीवनाचा मुख्य आधार होती. तथापि, आज हळूहळू ही व्यवस्था विस्मृतीत जात आहे, व तिच्या संवर्धनची गरज प्रकर्षाने जाणवते. === विपुल वन संपत्ती === खडीकोळवण गावात विपुल [[जैवविविधता]] असून, येथे आढळणाऱ्या वनसंपत्तीचे अनेक प्रकार आहेत: * '''मोठे वृक्ष''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[वड]], [[पिंपळ]], [[सागवान]], [[शिसव]], [[कळंब]], साधनेर, जांबा, सातीवन, भेला, ऐन, किंजल, चीर, पायर, आमन, हरड, करंबेला, म्होवट, कुंबया इत्यादी. * '''बेटे (झुडुपे)''' – असोल, धावसड, निगड, कुडा, चितरंगा, [[बांबू]], वाकेरी, बगोली इत्यादी. * '''औषधी वनस्पती''' – सापधनी, वाकेरी, [[ओवी]], घनसरी, [[मुरुडशेंग]], देवनल, [[हळद]], [[तांबडा]], काजरा, [[निवडुंग]], पांगला, [[अडुळसा]] इत्यादी. * '''रानमेवा''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[करवंद]], [[काजू]], [[जांभूळ]], आटके, [[तोरणे]], [[उंबर]], कण्हेरी, चिकण्या इत्यादी. * '''रानभाज्या''' – [[टाकळा]], कवला, [[कुर्डू]], [[भारंग]], थरंबरे, फोडशी, काटले, कुडा, [[अळू]], [[शेवरी]], घोरकण, चायनीज घोरकण, [[सुरण]], करंडा, रताळी, नागरी फळे, [[काकडी]], [[भोपळा]], पावटा, [[शेवगा]] पाला, [[चवळी]], रताळी पानं, [[पडवळ]], [[दोडका]], [[कारली]], [[वांगी]], [[मिरची]], [[भेंडी]], [[टोमॅटो]] इत्यादी. * '''कंदमुळे''' – कनग, टका, [[रताळे]], घोरकंद, लोकरी, भिरंबोले, [[सुरण]] इत्यादी. * '''मासे''' – [[मलाया]], पिचकी, वांग, रत्तू, डोकरू, गंडलास, चिगल्या * '''पाळीव प्राणी''' – [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], बकरा, [[शेळी]], [[कुत्रा]], [[मांजर]] * '''जंगली प्राणी''' – [[वाघ]], [[बिबट्या]], भेकरे, [[रानडुक्कर]], [[हरीण]], [[कोल्हा]], गवारेडा, [[सांबर]], [[साळिंदर]], [[पिसोरी]], [[माकड]], [[ससा]], [[घोरपड]], खवल्यामांजर इत्यादी. * '''पक्षी''' – [[मोर]], [[पोपट]], [[कबुतर]], कवडा, लाव्हा, [[धनेश]], सुतारपक्षी, [[घार]], रानकोंबडी, [[सुगरण]], किकेर्डी, [[चिमणी]] इत्यादी. या गावाच्या [[जंगल]]ात अजूनही अनेक दुर्मिळ [[वनस्पती]] व [[प्राणी]] आढळतात, ज्यांची नावेही स्थानिकांना अपरिचित आहेत. === पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्रात समावेश === खडीकोळवण हे महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव असून त्याचा परिसर पश्चिम घाटाच्या जैवविविधता पट्ट्याचा भाग मानला जातो. भारत सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २०१४ साली प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेनुसार खडीकोळवण गावाचा समावेश पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्र (Western Ghats Ecologically Sensitive Area – ESA) मध्ये करण्यात आला होता. या अधिसूचनेनुसार रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर, चिपळूण आणि राजापूर तालुक्यांतील अनेक गावे इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करण्यात आली होती.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats: ESA Draft Notification 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-06-24}}</ref> या क्षेत्रात जैवविविधतेचे संवर्धन, जलस्रोतांचे संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलन राखण्याच्या उद्देशाने खाणकाम, मोठे औद्योगिक प्रकल्प, थर्मल पॉवर प्रकल्प तसेच पर्यावरणावर परिणाम करणाऱ्या काही विकासकामांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले होते. पर्यावरणपूरक शेती, शाश्वत विकास आणि जैवविविधता-अनुकूल पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यावर भर देण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=CEE India – Eco Tales |publisher=Centre for Environment Education |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> या अधिसूचनेनंतर स्थानिक ग्रामस्थ, शेतकरी आणि लोकप्रतिनिधींनी शेती, घरबांधणी आणि विकासकामांवरील संभाव्य निर्बंधांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. दुसरीकडे, पर्यावरण अभ्यासकांनी पश्चिम घाटातील वनसंपदा, जैवविविधता आणि जलस्रोतांच्या संरक्षणासाठी अशा उपाययोजनांचे समर्थन केले आहे. पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यामधील संतुलन राखण्यासाठी स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि सुसंवाद आवश्यक असल्याचे मत विविध अभ्यासकांनी व्यक्त केले आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा === २०१४ मध्ये खडीकोळवण गावात [[भू-वैज्ञानिक]] उत्खननादरम्यान सुमारे १००० मीटर खोलवर गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा सापडला.<ref>{{Cite news |title=कोकणात पर्यटकांसाठी गंधकयुक्त गरम पाण्याचा पर्याय |url=https://www.esakal.com/kokan/kokan-hot-spring-tourism-option-trying-people-kokan-marathi-news-425308 |work=सकाळ |publisher=Sakal Media Group |date=2021-06-30 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> या झऱ्यातील [[पाणी]] तापमानाने अधिक असल्यामुळे ते पिण्यायोग्य अथवा [[शेती]]साठी उपयुक्त नसले तरी स्थानिकांच्या मते, त्वचारोगांवर उपयुक्त असल्याचे अनुभवले गेले आहे. उत्खननादरम्यान पिवळ्या गंधकाचे हजारो टन साठेही या भागात आढळून आले. या घटनेमुळे गावातील [[भूजल]] पातळीतही सकारात्मक वाढ झाल्याचे स्थानिक निरीक्षण आहे.<ref>{{Cite news |title=खडीकोळवण : गरम पाण्याच्या झऱ्यामुळे पर्यटकांचा ओघ |url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/borewell-hot-water-attraction-tourists-a703 |work=लोकमत |publisher=Lokmat Media Pvt. Ltd. |date=2023-12-18 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> हा झरा भविष्यात पर्यटन व वैद्यकीय (wellness tourism) दृष्टिकोनातून विकसित करण्यास उपयुक्त असा नैसर्गिक स्रोत मानला जातो. गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे संपूर्ण भारतात दुर्मिळ आहेत, आणि त्यांचा वापर नैसर्गिक उपचार केंद्रांमध्ये केला जातो. त्यामुळे खडीकोळवणचा झरा भविष्यातील पर्यावरणपूरक आणि आरोग्यकेंद्रित पर्यटन विकासासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो. == लोकसंख्या व सामाजिक जीवन == === लोकसंख्या व सामाजिक रचना === २०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, खडीकोळवण गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून, गावात ११८ घरे आहेत. साक्षरतेचा दर ६३.२४% इतका आहे.<ref>{{cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=MapsOfIndia |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> गावात प्रामुख्याने [[कुणबी]] आणि [[बौद्ध]] समाजाचे लोक वास्तव्यास आहेत. गावात एकूण सहा वाड्या/वस्त्या आहेत. यापैकी काही भाग सध्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट झाले आहेत.कोकण परिसर जैवविविधतेने समृद्ध असून येथील पारंपरिक जमिनीचा उपयोग पद्धती नैसर्गिक समतोल टिकवते, असे Centre for Environment Education च्या अहवालात नमूद आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 }}</ref> == लोकजीवन == === सामाजिक === * खडीकोळवण गावाचा [[इतिहास]] १६व्या शतकात सुरू होतो. [[सह्याद्री]]च्या कुशीत वसलेल्या या भागात कृषिप्रधान आणि अध्यात्मप्रधान जीवनशैली रुजली. गावात एका तपस्वी संताच्या माध्यमातून आध्यात्मिक चळवळीची सुरुवात झाली. त्यांनी भक्तीमार्ग, [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि [[व्रत]] परंपरेची पायाभरणी केली. या परंपरेतून ‘प्रभू [[श्रीराम]]’ मंदिराची स्थापना झाली. यानंतर [[वारी]], [[महाशिवरात्र]], [[श्रावण]]मासातील [[ग्रंथ]]वाचन इ. उपक्रम नियमितपणे होऊ लागले.खडीकोळवण हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील गाव असून ते रत्‍नागिरी–सिंधुदुर्ग लोकसभा मतदारसंघाच्या कार्यक्षेत्रात येते. * [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटीश कालखंडात]] गावातील काही व्यक्तींनी ग्रामस्वराज्य आणि ग्रामीण [[न्याय]]व्यवस्थेचा पाया घातला. त्यांनी प्रशासनात [[शिस्त]], व्यायामप्रेमी वृत्ती आणि सामाजिक सहभाग वाढवून गावगाड्याचे सुयोग्य संचालन केले. [[पाटील]]पद आणि महालकरी जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी प्रभावी भूमिका पार पाडली. * १९व्या व २०व्या शतकात गावातील नागरिकांनी [[शेती]], [[वन]]व्यवसाय आणि ग्रामपंचायतीच्या विकासात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. [[लाकूड]], कडिपत्ता, [[करवंद]], [[वेत]] यांचे संकलन व विक्री करताना शेतकऱ्यांना योग्य दर मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न झाले. [[पूल]], नळपाणी योजना, [[सार्वजनिक]] विहिरी या सुविधा निर्माण करण्यातही सहभाग होता. * गावाच्या सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], झांजगी, [[कीर्तन]], [[तमाशा]], [[अभंग]]गायन या पारंपरिक लोककलांचा समावेश आहे. स्त्रीवेशातील [[अभिनय]], झांजगीत सादरीकरण आणि लोककलांचे [[प्रशिक्षण]] ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. [[गोंधळ]], [[भजन]], [[सत्यनारायण पूजा]] अशा धार्मिक कार्यक्रमांत गावकऱ्यांचा सहभाग उल्लेखनीय आहे<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=G. V. |title=कोकणातील लोकपरंपरा आणि सण-उत्सव |publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ |location=मुंबई |year=2009 |language=mr }}</ref> * गावामध्ये पारंपरिक सर्पदंश उपचारपद्धती, रानऔषधी ज्ञान आणि मंत्रोपचार यांचा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला वारसा आहे. हे [[ज्ञान]] [[आजी]]-आजोबांकडून अरण्यातील अनुभवांच्या माध्यमातून हस्तांतरित झाले आहे. काही गावकऱ्यांनी या उपचारांनी अनेकांचे [[प्राण]] वाचवले आहेत.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=M. V. |title=Folk Healing Traditions in Konkan |publisher=University of Pune |location=Pune |year=2011 |language=en }}</ref> * स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील युवकांनी [[भारतीय सैन्य]] दलात भरती होऊन देशसेवेसाठी योगदान दिले. त्यांनी १९७१ मधील [[भारत]]–[[पाकिस्तान]] युद्धात सहभाग घेऊन सेवा पदके मिळवली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> <ref>{{Cite web |title=1971 India–Pakistan War |url=https://www.britannica.com/event/1971-India-Pakistan-War |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Britannica, Inc. |access-date=2025-07-25 }}</ref> * ग्रामपंचायतीमार्फत [[शिक्षण]], [[आरोग्य]] व [[जल]]व्यवस्थापन क्षेत्रात विकासाचे प्रयत्न झाले. गावात [[सार्वजनिक]] [[शाळा]], [[पूल]] व [[रस्ते]] [[बांधकाम]] तसेच सांस्कृतिक मंडळांची स्थापना झाली. [[गणेशोत्सव]] मंडळ गावातील एकतेचे, सौहार्दाचे आणि सामाजिक समरसतेचे प्रतीक बनले आहे.<ref>खडीकोळवण ग्रामपंचायत कार्यालय अभिलेख (2023), संगमेश्वर तालुका, रत्नागिरी जिल्हा</ref> * आज गावाचा सामाजिक [[इतिहास]] हा सामुदायिक [[श्रम]], निःस्वार्थ सेवा, सांस्कृतिक वारसा आणि आध्यात्मिक प्रगल्भतेचा संगम मानला जातो. ही परंपरा आजही गावकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरते. == सांस्कृतिक जीवनपद्धती == == सांस्कृतिक == * हे गाव कोकणातील समृद्ध [[लोकसंगीत]] आणि पारंपरिक कलांच्या जतनासाठी ओळखले जाते.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील पारंपरिक सण, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रम |url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/konkan-folk-culture-and-celebrations |website=महाराष्ट्र टाइम्स |publisher=The Times Group |date=2022-08-14 |access-date=2025-07-25 }}</ref> * येथे पारंपरिक [[नमन]], झांजगी, [[ताशा]] वादन, जाखडी [[नृत्य]], [[भजन]] आणि [[लावणी]] यांचा दीर्घ वारसा आहे. * गावात [[शिवजयंती]], [[बौद्ध]] [[पौर्णिमा]], [[आंबेडकर जयंती]] यासारख्या [[सण]]ांची साजरी करण्याची परंपरा आहे. गावातील महिलांचा विविध सामाजिक समारंभांमधील सक्रिय सहभाग सांस्कृतिक परंपरांचा घटक आहे. झांजगी व [[ताशा]] वादन यांना गावात विशेष महत्त्व आहे. वाड्यावाड्यांमध्ये स्वतंत्र वाजंत्री पथके असून, [[ताशा]] वादनातील विशिष्ट [[ताल]], [[काठी नृत्य]], आणि सामूहिक सादरीकरणातून पारंपरिक सांस्कृतिक दर्शन होते. * या [[कला]] धार्मिक [[उत्सव]], [[विवाह]] समारंभ, [[शिमगा]], [[गणेशोत्सव]], महालवस ([[पितृपक्ष]]) आणि [[दसरा]] अशा प्रसंगी विशेषत्वाने सादर केल्या जातात. 'कलगी/शक्तीवाले' परंपरा ही गावातील भक्तिपर उपासनेचा भाग असून, ती दशकानुदशके टिकून आहे. * गावात [[वारकरी]] संप्रदायाचा प्रभाव आहे. [[प्रवचन]], [[भजन]], [[ग्रंथ]]वाचन, [[वारी]], आणि [[कीर्तन]] यांची परंपरा आजही दृढ आहे. [[श्रावण]] महिन्यातील [[भजन]] सप्ताह, [[महाशिवरात्र]] उत्सव, [[अभंग]] [[गायन]], साप्ताहिक [[कीर्तन]] यांमुळे गावात आध्यात्मिक वातावरण निर्माण होते. [[ढोलकी]], [[झांज]] आणि तालवाद्यांच्या सहाय्याने [[नृत्य]] आणि गीते सादर केली जातात. * गावात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]]ाची सुरुवात १९९९ साली झाली. स्थानिक तरुणांनी पुढाकार घेऊन "गर्जना मित्र मंडळ" स्थापन केले.ही संस्था गावातील पहिली सार्वजनिक सांस्कृतिक संघटना ठरली. मंडळाच्या वतीने पहिला [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] साजरा करण्यात आला, जो तालुक्यातील पहिल्या काही सार्वजनिक गणेशोत्सवांपैकी एक होता. या उत्सवात [[सत्यनारायण पूजा]], [[अभिषेक]], [[आरती]], [[भजन]], [[अभंग]]वाणी, [[फुगडी]] आणि [[नृत्य]] सादरीकरण अशा विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. * मंडळाच्या माध्यमातून गावात सामाजिक ऐक्य, संस्कृती संवर्धन आणि युवकांचा सक्रिय सहभाग वाढवण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले. हे मंडळ आजही गावातील एक महत्त्वाची सामाजिक-सांस्कृतिक [[संस्था]] म्हणून कार्यरत आहे. गावातील सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], जाखडी, [[भजन]], [[फुगडी]], [[पालखी]] [[नृत्य]] यांसारखे मनोरंजनपर कार्यक्रम महत्त्वाचे मानले जातात. गावात [[वारकरी संप्रदाय]] मंडळ, [[भजन]] मंडळ आणि विविध युवा मंडळे कार्यरत आहेत. == जीवनपद्धती == * '''घरे''' – खडीकोळवण गावात पावसाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे येथे उतरत्या छपराची, जांभ्या दगडाची कौलारू घरे आढळतात. प्रारंभी येथे कुडाची, शेणमातीने सारवलेली घरे, शेतीपूरक वाडे, आणि ओढ्यांजवळील निवास आढळत होते. * '''[[व्यवसाय]]''' – गावातील मुख्य व्यवसाय [[शेती]] असून, पशुपालन आणि [[कुक्कुटपालन]] हे जोडधंदे म्हणून प्रचलित आहेत. * '''पिके''' – शेतीमध्ये [[भात]] हे मुख्य पीक आहे. त्यासोबत [[नाचणी]], [[वरी]], [[तीळ]] यांसारखी जोडपीके घेतली जातात. याशिवाय [[पाले]]भाज्याची लागवड देखील केली जाते. * '''[[आहार]]''' – [[तांदूळ]] हे प्रमुख पीक असल्यामुळे येथील आहारात [[भात]] आणि तांदळाची [[भाकरी]] प्रमुख आहे. याशिवाय [[डाळ]], [[भाजी]] आणि [[मांसाहारी]] पदार्थ यांचाही समावेश आहारात आढळतो. * '''[[पोशाख]]''' – गावातील पुरुष व मुले शर्ट व पँट परिधान करतात, तर स्त्रिया [[साडी]], [[चोळी]] आणि मुली [[पंजाबी]] ड्रेस परिधान करतात. * '''[[भाषा]]''' – येथील लोक प्रामुख्याने [[मराठी]] आणि [[कोकणी]]-संगमेश्वरी बोली[[भाषा]] बोलतात. * '''वाड्या/वस्त्या''' – गावात प्रमुख वाड्यांमध्ये वरची रिंगण घोलम वाडी, खालची घोलम वाडी, [[खाडेवाडी]], [[रामवाडी]], आणि [[बौद्ध]]वाडी यांचा समावेश होतो.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२). |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * '''गावचे प्रशासन''' – प्रत्येक वाडीतील प्रमुख व्यक्ती धार्मिक विधींचे आयोजन, खाजगी कार्यक्रम (उदा. [[विवाह]], [[मंगलकार्य, [[अंत्यसंस्कार]]) व्यवस्थित पार पाडणे, आणि गावातील लहान-मोठ्या वादविवादांचे सामूहिक निर्णयाने निराकरण करण्याचे कार्य पार पाडतात. == शिक्षण व नागरी सुविधा == === जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळा === खडीकोळवण येथील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळेची स्थापना १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी झाली. शाळेने गावातील प्राथमिक शिक्षणाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. २०२१ मध्ये शाळेच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त ७५ वर्षांचा समारंभ शासन नियमांचे पालन करून साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी स्वागतगीत, लेझीम आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. विविध सामाजिक संस्थांनी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप केले. कार्यक्रमादरम्यान शाळेच्या कार्यकिर्दीचा आढावा घेणारी एक स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - शाळा - अमृत महोत्सव वर्ष - स्मरणिका |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |publisher=जिल्हा परिषद पू. प्रा. शाळा खडीकोळवण |access-date=2025-06-24}}</ref> === उपक्रम, वैशिष्ट्ये आणि अडचणी === * कोविड लॉकडाऊन कालावधीत, शिक्षकांनी भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्रे रेखाटली. * स्मरणिकेत माजी विद्यार्थ्यांचे अनुभव, लेख आणि शाळेचा इतिहास समाविष्ट केला गेला. * शाळेच्या शिक्षकांचे योगदान व नेतृत्व उल्लेखनीय आहे. '''''अडचण''''' गावात माध्यमिक शिक्षणाची सोय नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी शेजारील गावांत जावे लागते, जे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी अडथळा ठरतो. === नागरी सुविधा === खडीकोळवण गावात राष्ट्रीयीकृत '''[[बँक ऑफ इंडिया]]''' ची शाखा कार्यरत आहे. ही शाखा [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[रत्‍नागिरी]] शाखा असून, किसान, दुग्धव्यवसाय, [[विहीर]] खोदणे, शेळ्या–मेंढ्यांचे पालन, किराणा दुकान आणि विविध सेवा उद्योगांना [[कर्ज]] व वित्तपुरवठा करते.गावाजवळील बँक व्यवहार रत्‍नागिरी येथील Bank of India शाखेद्वारे पार पडतात, जिचा IFSC कोड BKID0001400 आहे<ref>{{Cite web |title=Bank of India Ratnagiri Branch IFSC Code BKID0001400 |url=https://economictimes.indiatimes.com/wealth/ifsccode/bank-bank-of-india,state-maharashtra,district-ratnagiri,branch-ratnagiri,ifsccode-BKID0001400.cms |website=The Economic Times |publisher=Times Internet |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[ग्रामपंचायत]]''' खडीकोळवण ग्रामपंचायत ही महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यरत आहे.<ref>{{Cite web |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/ |title=ग्राम विकास व पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |website=rdd.maharashtra.gov.in |publisher=महाराष्ट्र शासन |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''तलाठी कार्यालय''' – खडीकोळवण व [[ओझरे]] गाव मिळून एक तलाठी कार्यालय आहे. तलाठी सजा हे कार्यालयाचे काम पाहतात. * '''टपाल कार्यालय''' – गावाचे टपाल कार्यालय [[ओझरे]] गावात आहे. * '''[[पोलीस]] ठाणे''' – खडीकोळवण गाव [[मुर्शी]] व [[साखरपा]] पोलीस दूरक्षेत्राअंतर्गत येतो. [[पोलीस पाटील]] गावपातळीवर काम पाहतात. * '''[[पंचायत समिती]]''' – खडीकोळवण गाव [[संगमेश्वर]] पंचायत समितीच्या कार्यक्षेत्रात येतो. कार्यालय [[देवरुख]] येथे आहे. * '''[[जिल्हा परिषद]]''' – हा गाव [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा परिषदच्या [[संगमेश्वर]] गटांतर्गत येतो. * '''विधानसभा मतदारसंघ''' – खडीकोळवण [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] अंतर्गत येतो.<ref>{{Cite web |title=General Elections to State Legislative Assembly 2019 – Constituency Details |url=https://ceo.maharashtra.gov.in |publisher=Chief Electoral Officer, Maharashtra |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === तंटामुक्त गाव अभियान === खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव अभियान]] (Mahatma Gandhi Dispute-Free Village Mission) राबवते. महाराष्ट्र शासनाने १५ ऑगस्ट २००७ रोजी ही योजना सुरू केली; उद्देश गावांतील किरकोळ वाद स्थानिक पातळीवरच संवाद आणि सामोपचारातून सोडवणे, न्यायालयीन खर्च व वेळ वाचवणे, तसेच सामाजिक सलोखा वाढवणे हा आहे. == दळणवळण व परिवहन == '''खडीकोळवण''' गाव चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेले असून, येथे प्रवेशासाठी दोन प्रमुख मार्ग आहेत: * [[साखरपा]] – खडीकोळवण (कलकदरा मार्गे) * [[देवरुख]] – खडीकोळवण ([[बामणोली]] मार्गे) [[रत्‍नागिरी]]–[[कोल्हापूर]] महामार्गावर [[साखरपा]] हे महत्त्वाचे [[बाजारपेठ]] केंद्र आहे. प्रारंभी प्रतिदिन तीन वेळा [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] सेवा [[साखरपा]]–खडीकोळवण मार्गावर चालवली जात होती. सध्या ही सेवा [[साखरपा]]–[[बामणोली]]–खडीकोळवण मार्गावर चालू आहे.<ref>{{Cite web |title=Sakharpa to Arnala ST service resumes |url=https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |work=साप्ताहिक कोकण मीडिया |date=17 September 2020 |access-date=2025-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005095436/https://kokanmedia.in/2020/09/17/sakharpa-devrukhst/ |archive-date=2020-10-05 |url-status=bot: unknown }}</ref> [[कोकण रेल्वे]]वरील [[संगमेश्वर रोड]] स्थानक हे खडीकोळवणपासून सुमारे २३ किमी अंतरावर आहे. येथून [[देवरुख]] बसस्थानकापर्यंत पोहोचल्यावर, खडीकोळवण गावासाठी आणखी २३ किमी प्रवास करावा लागतो. या प्रवासास साधारणतः ४५ मिनिटे ते १ तास लागतो. [[साखरपा]] ते खडीकोळवण हे अंतर देखील सुमारे २३ किमी असून प्रवासाचा कालावधी ४५ मिनिटांच्या आसपास असतो. सन १९८५ मध्ये खडीकोळवण गावात थेट एस.टी. सेवा सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे गावाच्या संपर्क सुविधेत लक्षणीय सुधारणा झाली.<ref name="transport">MSRTC स्थानिक सेवा अभिलेख (प्रादेशिक कार्यालय, रत्नागिरी)</ref> === एस.टी. मार्ग व परिवहन === खडीकोळवण गाव [[कोकण रेल्वे]] मार्गाशी थेट जोडलेले नसून, प्रवासासाठी जवळील रेल्वे स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर रोड]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर * '''[[रत्‍नागिरी]] रेल्वे स्थानक''' – सुमारे ४५ किमी अंतरावर गावापर्यंत पोहोचण्यासाठी सार्वजनिक परिवहन (एस.टी. बस) मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे १४ किमी; प्रवास वेळ ~२० मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Sangameshwar to Devrukh |url=https://www.rome2rio.com/s/Sangmeshwar/Devrukh |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] ⇌ [[देवरुख]]''' – अंदाजे ३८ किमी; प्रवास वेळ ~४५ मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Ratnagiri |url=https://www.rome2rio.com/s/Devrukh/Ratnagiri |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ खडीकोळवण''' – खडीकोळवण गाव देवृखपासून अंदाजे १५ किमी अंतरावर असून संगमेश्वर तालुक्याच्या पश्चिम भागात वसलेले आहे.{{Cite web |title=Khadi Kolvan distance from Devrukh |url=https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |website=Nisar Gramyakonkan |publisher=Nisar Gramyakonkan Team |access-date=2025-07-25 |language=mr }} * '''[[देवरुख]] ⇌ [[साखरपा]]''' – अंदाजे १६ किमी; प्रवास वेळ ~२२ मिनिटे<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }} खडीकोळवण गावाला पोहोचण्यासाठी महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक मार्ग देवृख जवळून जातो. Devrukh ते Sakharpa हे अंतर अंदाजे १६ किमी आहे, ज्यासाठी बस किंवा गाडीने सुमारे २५ मिनिटांचा प्रवास लागतो.{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }}</ref> ''गावासाठी प्रमुख आगार – [[देवरुख]] एस.टी. आगार असून येथून खडीकोळवणसाठी मर्यादित पण नियमित बस सेवा उपलब्ध आहे.'' === रस्ते विकास - चौपदरीकरण === [[खडीकोळवण]] गावातून पुढे [[मार्लेश्वर]] (तालुका [[संगमेश्वर]], जिल्हा रत्‍नागिरी) येथे जाणाऱ्या मुख्य जिल्हा रस्त्याचे चारपदरी रुंदीकरण काम प्रस्तावित असून त्यास जिल्हाधिकारी कार्यालय, [[रत्‍नागिरी]] यांची प्रशासकीय मान्यता प्राप्त आहे. [[जिल्हाधिकारी]] कार्यालयाच्या (सुसंयोजन समन्वय शाखा) दिनांक 19 डिसेंबर 2025 रोजीच्या अधिकृत पत्रानुसार, निवावे – [[ओझरे]] बुद्रुक – [[खडीकोळवण]] – [[बामणोली]] – निवे – [[मार्लेश्वर]] या मार्गाचे चौपदरीकरण करून आधुनिक रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे स्थानिक [[शेतकरी]], [[विद्यार्थी]] तसेच भाविक नागरिकांना मोठा लाभ होणार असून परिसरातील वाहतूक व्यवस्था सुलभ होईल. तसेच [[पर्यटन]]दृष्ट्या महत्त्वाच्या [[मार्लेश्वर]] मंदिरापर्यंत पोहोचणे अधिक सोयीचे होईल. जिल्हाधिकारी कार्यालयाने संबंधित अधिकाऱ्यांना योग्य ती कार्यवाही करून रस्त्याचे चौपदरीकरणाचे काम एकाच टप्प्यात पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.<ref> District Collector Office, Ratnagiri. "Nivave–Ozhare Budruk–Khadikolvan–Bamnoli–Nive–Marleshwar Road Four-Laning". Dated: 19 December 2025. Signed by Jivan Desai, Deputy Collector (Land Acquisition), District Collector Office, Ratnagiri. [https://archive.org/details/20260109_20260109_1419 Official archived PDF]. </ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा == === प्रमुख देवस्थाने === गावात अनेक पारंपरिक आणि श्रद्धास्थानी देवस्थाने आहेत: * '''श्री देव गांगेश्वर मंदिर''' – ग्रामदैवत; येथे स्वयंभू [[शिवलिंग]] असून [[महाशिवरात्र]]ीला विशेष पूजन व उत्सव साजरे होतात. * '''अत्रल देवी मंदिर''' – गावाच्या वेशीवर वसलेले; नवसाला पावणारी स्थानिक देवी. * '''ठोंगळ देवी मंदिर''' – गावाच्या सीमारेषेवर; सीमासंरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. * '''श्रीराम मंदिर''' – गावाच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले; धार्मिक सणांचे केंद्रस्थान. === धार्मिक उत्सव === खडीकोळवण गावात विविध [[सण]] व [[उत्सव]] पारंपरिक, धार्मिक व सामाजिक एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून साजरे केले जातात: * [[रामनवमी]], [[हनुमान जयंती]], अत्रल देवी उत्सव, [[गोंधळ]], [[वटपौर्णिमा]], [[नागपंचमी]] * [[गोकुळाष्टमी]], [[नवरात्र]], [[दसरा]], [[दिवाळी]], [[तुळशी विवाह]] * [[गणेशोत्सव]] (गौर गणपती), [[शिमगा]], [[बैलपोळा]], [[मकर संक्रांत]] * [[महाशिवरात्र]], [[देव दिवाळी]], जागर इत्यादी या सणांदरम्यान गावातील विविध वाड्यांतर्फे एकत्र पूजन, गोंधळ, [[भजन]], पारंपरिक वादन-नृत्य अशा कार्यक्रमांचे आयोजन होते. या परंपरा गावातील धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक ऐक्य आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे संरक्षण करतात. गावात ग्रामदेवतेची पूजा, वार्षिक जत्रा आणि पारंपरिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. देवस्थान परिसरात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रम होतात<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – ग्रामदेवता व उत्सव |url=https://example.org/devsthan-khadikolvan |website=कोकण संस्कृती वेब पोर्टल |publisher=Ratnagiri District Cultural Office |date=2023-03-10 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> === सण व उत्सव === खडीकोळवण गावात पारंपरिक पद्धतीने विविध सण आणि उत्सव साजरे केले जातात. हे उत्सव धार्मिक आस्था, सामाजिक एकत्रता आणि स्थानिक परंपरांचा भाग आहेत. * '''[[होळी]]''' – फाल्गुन महिन्याच्या शुद्ध पंचमीपासून एकादशीपर्यंत 'फाग' साजरा केला जातो. द्वादशीला 'जांगलं होळी' व पौर्णिमेला 'होम' विधी होतो. खडीकोळवणसारख्या कोकणातील गावांमध्ये पालखी नृत्याची पारंपरिक परंपरा आजही जपली गेली आहे. ग्रामदेवतेची पालखी गावात घराघरांत जाते, आणि संपूर्ण गावात उत्सवाचा माहोल निर्माण होतो.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील अनोखी पालखी परंपरा; घराघरांत देवाचे आगमन |url=https://www.tv9marathi.com/festival/a-unique-tradition-of-palkhi-dancing-in-konkan-village-deity-goes-from-house-to-house-au128-885243.html |website=TV9 Marathi |publisher=TV9 नेटवर्क |date=2024-04-11 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[शिमगा]]''' – खडीकोळवण गावात आजही कोकणातील पारंपरिक गावगाडा व्यवस्थेत मानपान चालीरीतींचे पालन केले जाते, विशेषतः शेतीसंबंधी समारंभ व सामाजिक निर्णयप्रक्रियांमध्ये. फाल्गुन पौर्णिमेला गावदेवतांना रूपे लावून पालखी गावातील प्रत्येक घराच्या भेटीला जाते. या परंपरेत भक्ती, श्रद्धा आणि कलात्मकता यांचा संगम पाहायला मिळतो.<ref>{{Cite web |title=गावगाडा आणि मानपान चालीरीती |url=https://prahaar.in/2022/07/24/rice-planting-in-konkan/ |website=दैनिक प्रहार |publisher=Prahaar Media Group |date=2022-07-24 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''जागर''' – श्रावण शुद्ध त्रयोदशीला देवांना 'पोवते' (रक्षासूत्र) घालून जागरण केले जाते. यात धार्मिक गाणी, गोंधळ आणि लोकनाट्य स्वरूपाचे सादरीकरण होते. * '''[[देव दिवाळी]]''' – या दिवशी देवाच्या कळसावर सजावट केली जाते. तांदळाच्या पिठाचे दिवे प्रज्वलित केले जातात आणि पारंपरिक प्रार्थना केली जाते – "इडा पिडा टळो, बळीचं राज्य चांगभलं". * '''कौली जत्रा''' – पौष पौर्णिमेपूर्वीच्या शुक्रवारी गावदेवीकडून शेतीस प्रारंभ करण्याचा 'कौल' घेतला जातो. देवीला "राखण" दिली जाते आणि त्यानंतरच 'कवळ' तोडण्यास सुरुवात होते. * '''पालिक सोमवार''' – प्रत्येक मराठी महिन्याचा पहिला सोमवार गावदेवतांच्या नावाने पाळला जातो. या दिवशी कोणतीही शेतीकामे केली जात नाहीत, हा दिवस श्रद्धा व विश्रांतीसाठी राखीव असतो. === मिरगाची राखण – पारंपरिक शेतीरक्षण विधी === खडीकोळवण गावात मृग नक्षत्रात शेतीस प्रारंभ करताना ग्रामदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून 'मिरगाची राखण' केली जाते. यामध्ये पाण्याचा अखंड प्रवाह सुरू झाल्यावर देवतेला पहिली राखण अर्पण केली जाते. शेतकरी देवाकडे गाऱ्हाणे घालून पिकांची रक्षा व्हावी अशी प्रार्थना करतो. राखण म्हणजे उभ्या पिकांची दिवसरात्र निगराणी ठेवण्याची पारंपरिक पद्धत होय. महिलाही बी पेरणीपूर्वी माती समतल करून दीपळ फोडतात. हा विधी शेती, श्रद्धा आणि ग्रामसंस्कृतीशी निगडित असून स्थानिक परंपरेत महत्त्वाचा मानला जातो. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == चित्रदालन == <gallery widths="250" heights="200"> File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg File:गांगेश्वर समोर नतमस्तक नंदी.jpg File:ग्रामदेवता मंदिर गाभारा.jpg File:कुलाचार.jpg File:गांगेश्वर-शिव स्वयंभूःशिव लिंग.jpg File:स्वयंभु देव गांगेश्वर.jpg </gallery> [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संगमेश्वर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] 4gsqks2yvqg3k7k45ct2nrwx86uribq 2689811 2689804 2026-06-18T11:58:10Z Wikimarathi999 172574 2689811 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र | प्रकार = गाव, पर्यटन स्थळ | स्थानिक_नाव = खडीकोळवण | आकाशदेखावा_शीर्षक = खडीकोळवण गावात आपले स्वागत | राज्य_नाव = महाराष्ट्र | राज्य_जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | राज्य_तालुका = [[संगमेश्वर]] | मुळ_नकाशा = India Maharashtra location map.svg | अक्षांश = 16.7578 | रेखांश = 73.6044 | नकाशा_शीर्षक = खडीकोळवण | क्षेत्रफळ_एकूण = 5.72 | क्षेत्रफळ_आकारमान = १७.३५ चौ.किमी | क्षेत्रफळ_क्रमांक = 5 | क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = 2.5 किमी² | उंची = ३७ | उंची_संदर्भ = ४१ मीटर | हवामान = दमट, उष्णकटिबंधीय | वर्षाव = ३८०० | तापमान_वार्षिक = 27 | तापमान_हिवाळा = 20 | तापमान_उन्हाळा = 35 | मुख्यालय = [[रत्नागिरी]] | मोठे_शहर = [[रत्नागिरी]] | मोठे_मेट्रो = [[देवरुख]] | जवळचे_शहर = [[साखरपा]] | प्रांत = कोकण | विभाग = [[संगमेश्वर]] | जिल्हा = [[रत्नागिरी]] | लोकसंख्या_एकूण = ३४४ | लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_घनता = 480 | लिंग_गुणोत्तर = १२०५ | पीक = भात, नाचणी | साक्षरता_पुरुष = ६३ | साक्षरता_स्त्री = ४७ | अधिकृत_भाषा = बाणकोटी, [[मराठी]] | नेता_पद_१ = [[खासदार]] | नेता_नाव_१ = [[विनायक राऊत]] | संसदीय_मतदारसंघ = [[रत्नागिरी लोकसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_२ = [[आमदार]] | नेता_नाव_२ = [[शेखर गोविंदराव निकम]] | विधानसभा_मतदारसंघ = [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] | नेता_पद_३ = सरपंच | नेता_नाव_३ = संतोष घोलम | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = जिल्हा न्यायालय | न्यायक्षेत्र_नाव_१ = [[रत्नागिरी]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = तहसिल कार्यालय | न्यायक्षेत्र_नाव_२ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = तलाठी | न्यायक्षेत्र_नाव_३ = [[देवरुख]] | न्यायक्षेत्र_शीर्षक_४ = पोलिस स्थानक | न्यायक्षेत्र_नाव_४ = [[साखरपा]] | कोरे_शीर्षक_१ = [[कोकण रेल्वे]] | कोरे_उत्तर_१ = [[संगमेश्वर]] | एसटीडी_कोड = 02354 | पिन_कोड = 415802 | आरटीओ_कोड = MH 08 | दालन = महाराष्ट्र, रत्नागिरी जिल्हा }} [[File:खडीकोळवण.jpg|thumb|खडीकोळवण]] '''खडीकोळवण''' हे गाव [[महाराष्ट्र]] राज्यातील दक्षिण [[कोकण]] भागातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील छोटे गाव आहे.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - लोकसंख्या आणि स्थान |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Ratnagiri/Sangameshwar/Khadi-Kolvan |work=Onefivenine |access-date=2025-06-13}}</ref> == भौगोलिक स्थान व नैसर्गिक वैशिष्ट्ये == === भौगोलिक स्थान व भूविवरण === '''खडीकोळवण''' हे [[गाव]] १६.७५७८° उत्तर अक्षांश आणि ७३.६०४४° पूर्व रेखांश या निर्देशांकांवर, भारताच्या [[उत्तर गोलार्ध]]ातील [[पश्चिम]] किनाऱ्यावर वसलेले आहे. [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्याच्या [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर]] तालुक्यातील [[कोकण]] पट्ट्यात हे गाव येते. भारताच्या [[दक्षिण-पश्चिम]] भागात हे गाव स्थित आहे. गावाचे एकूण [[क्षेत्रफळ]] अंदाजे १७३४.९८ हेक्टर (सुमारे १७.३५ चौ. किमी) आहे. गावाची स्थापना सुमारे ३५० वर्षांपूर्वी झाल्याचे स्थानिक परंपरेनुसार मानले जाते. [[सह्याद्री]] पर्वतरांगा पर्वतरांगातील [[चांदोली अभयारण्य]]ाजवळून उद्भवणारी [[बाव नदी]] खडीकोळवण गावातून वाहते. त्यामुळे हे गाव [[बाव नदी]]च्या तटावर वसलेले आहे. [[खडीकोळवण]] हे महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव आहे. हे गाव कोकण प्रदेशात स्थित असून सह्याद्री पर्वतरांगांच्या परिसरात वसलेले आहे. गावाच्या पश्चिमेस बामणोली, दक्षिणेस निवदे, पूर्वेस ओझरे तर उत्तर व ईशान्येस उदगीर (ता. शाहुवाडी, जि. कोल्हापूर) ही गावे आहेत. गावाचा परिसर डोंगराळ, वनसमृद्ध आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध मानला जातो. या प्रदेशाचा समावेश पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय दृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात होतो. परिसरात विविध प्रकारची वनसंपदा, जलस्रोत आणि जैवविविधता आढळते. == जवळची गावे == * [[बामणोली]] * [[ओझरे]] * [[निनावे]] * निवदे === हवामान === पावसाळ्यात येथे सरासरी ४०० ते ५०० सें.मी. पावसाचे प्रमाण असते आणि [[हवामान]] समशीतोष्ण राहते. पावसात [[बाव नदी]] धोक्याची पातळी गाठते. हिवाळ्यात हवामान थंड असून, सकाळच्या वेळेस अनेकदा [[धुके]] पडते. उन्हाळ्यात मात्र हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[भात]] आणि [[नाचणी]] (नागली) शेती केली जाते. === नैसर्गिक संपत्ती === '''खडीकोळवण''' हे गाव [[सह्याद्री]]च्या कडेकपारीत वसलेले असून, त्याचा बहुतांश भाग घनदाट [[जंगल]]ांनी व्यापलेला आहे. त्यामुळे येथे दुर्मिळ औषधी [[वनस्पती]], पाने, [[फळे]] व [[फुले]] आढळतात. गावाच्या परिसरातून [[बाव नदी]]चा उगम होत असल्यामुळे भूर्पुष्ठाखाली [[जल]]पातळी तुलनेने उंच आहे आणि पाण्याचा साठा मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतो. गावात कधीही पाण्याच्या दुष्काळाची समस्या निर्माण झालेली नाही.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील नद्यांची नैसर्गिक रचना बदलली! |url=https://agrowon.esakal.com/agriculture-latest-news/the-natural-structure-of-the-rivers-in-konkan-changed |website=Agrowon |publisher=Sakal Media Group |date=2023-06-15 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> गावात पारंपरिक [[जल]]स्रोत व [[जल]]व्यवस्थाचा मोठा वारसा आहे. यामध्ये: * '''"बावोचा गोवंड"''' – [[शेती]]साठी महत्त्वाचा [[पाणी]]मार्ग, जिथून [[रहाट]] व कोळबाच्या साहाय्याने [[पाणी]] काढले जात असे. * '''"बुडवणूकीची बाव"''' – महिलांसाठी खास रचना असलेली तिरकी [[विहीर]], जी रोपलावणीपूर्वी पाण्यासाठी उपयोगात आणली जात असे. * '''वहाळे''' – म्हणजे नैसर्गिक ओहोळ; जसे की लेवाडी, बुचाची, रागरे, [[केळी]]ची, झारीची वळव. हे ओहोळ [[शेती]] व पिण्याच्या पाण्यासाठी उपयुक्त ठरत. ही पारंपरिक जलव्यवस्था शाश्वत [[शेती]] व ग्रामजीवनाचा मुख्य आधार होती. तथापि, आज हळूहळू ही व्यवस्था विस्मृतीत जात आहे, व तिच्या संवर्धनची गरज प्रकर्षाने जाणवते. === विपुल वन संपत्ती === खडीकोळवण गावात विपुल [[जैवविविधता]] असून, येथे आढळणाऱ्या वनसंपत्तीचे अनेक प्रकार आहेत: * '''मोठे वृक्ष''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[वड]], [[पिंपळ]], [[सागवान]], [[शिसव]], [[कळंब]], साधनेर, जांबा, सातीवन, भेला, ऐन, किंजल, चीर, पायर, आमन, हरड, करंबेला, म्होवट, कुंबया इत्यादी. * '''बेटे (झुडुपे)''' – असोल, धावसड, निगड, कुडा, चितरंगा, [[बांबू]], वाकेरी, बगोली इत्यादी. * '''औषधी वनस्पती''' – सापधनी, वाकेरी, [[ओवी]], घनसरी, [[मुरुडशेंग]], देवनल, [[हळद]], [[तांबडा]], काजरा, [[निवडुंग]], पांगला, [[अडुळसा]] इत्यादी. * '''रानमेवा''' – [[आंबा]], [[फणस]], [[करवंद]], [[काजू]], [[जांभूळ]], आटके, [[तोरणे]], [[उंबर]], कण्हेरी, चिकण्या इत्यादी. * '''रानभाज्या''' – [[टाकळा]], कवला, [[कुर्डू]], [[भारंग]], थरंबरे, फोडशी, काटले, कुडा, [[अळू]], [[शेवरी]], घोरकण, चायनीज घोरकण, [[सुरण]], करंडा, रताळी, नागरी फळे, [[काकडी]], [[भोपळा]], पावटा, [[शेवगा]] पाला, [[चवळी]], रताळी पानं, [[पडवळ]], [[दोडका]], [[कारली]], [[वांगी]], [[मिरची]], [[भेंडी]], [[टोमॅटो]] इत्यादी. * '''कंदमुळे''' – कनग, टका, [[रताळे]], घोरकंद, लोकरी, भिरंबोले, [[सुरण]] इत्यादी. * '''मासे''' – [[मलाया]], पिचकी, वांग, रत्तू, डोकरू, गंडलास, चिगल्या * '''पाळीव प्राणी''' – [[गाय]], [[बैल]], [[म्हैस]], बकरा, [[शेळी]], [[कुत्रा]], [[मांजर]] * '''जंगली प्राणी''' – [[वाघ]], [[बिबट्या]], भेकरे, [[रानडुक्कर]], [[हरीण]], [[कोल्हा]], गवारेडा, [[सांबर]], [[साळिंदर]], [[पिसोरी]], [[माकड]], [[ससा]], [[घोरपड]], खवल्यामांजर इत्यादी. * '''पक्षी''' – [[मोर]], [[पोपट]], [[कबुतर]], कवडा, लाव्हा, [[धनेश]], सुतारपक्षी, [[घार]], रानकोंबडी, [[सुगरण]], किकेर्डी, [[चिमणी]] इत्यादी. या गावाच्या [[जंगल]]ात अजूनही अनेक दुर्मिळ [[वनस्पती]] व [[प्राणी]] आढळतात, ज्यांची नावेही स्थानिकांना अपरिचित आहेत. === पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्रात समावेश === खडीकोळवण हे महाराष्ट्र राज्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील एक गाव असून त्याचा परिसर पश्चिम घाटाच्या जैवविविधता पट्ट्याचा भाग मानला जातो. भारत सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २०१४ साली प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेनुसार खडीकोळवण गावाचा समावेश पश्चिम घाट इको-संवेदनशील क्षेत्र (Western Ghats Ecologically Sensitive Area – ESA) मध्ये करण्यात आला होता. या अधिसूचनेनुसार रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर, चिपळूण आणि राजापूर तालुक्यांतील अनेक गावे इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करण्यात आली होती.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats: ESA Draft Notification 2014 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2018/04/Draft-notification-WG-ESA-2014.pdf |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change |date=2014-03-10 |access-date=2025-06-24}}</ref> या क्षेत्रात जैवविविधतेचे संवर्धन, जलस्रोतांचे संरक्षण आणि पर्यावरणीय संतुलन राखण्याच्या उद्देशाने खाणकाम, मोठे औद्योगिक प्रकल्प, थर्मल पॉवर प्रकल्प तसेच पर्यावरणावर परिणाम करणाऱ्या काही विकासकामांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले होते. पर्यावरणपूरक शेती, शाश्वत विकास आणि जैवविविधता-अनुकूल पर्यटनाला प्रोत्साहन देण्यावर भर देण्यात आला आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=CEE India – Eco Tales |publisher=Centre for Environment Education |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> या अधिसूचनेनंतर स्थानिक ग्रामस्थ, शेतकरी आणि लोकप्रतिनिधींनी शेती, घरबांधणी आणि विकासकामांवरील संभाव्य निर्बंधांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. दुसरीकडे, पर्यावरण अभ्यासकांनी पश्चिम घाटातील वनसंपदा, जैवविविधता आणि जलस्रोतांच्या संरक्षणासाठी अशा उपाययोजनांचे समर्थन केले आहे. पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यामधील संतुलन राखण्यासाठी स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि सुसंवाद आवश्यक असल्याचे मत विविध अभ्यासकांनी व्यक्त केले आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats ESA Opposition: Local Voices |url=https://www.downtoearth.org.in/news/western-ghats-esa-local-protests-50023 |website=Down To Earth |publisher=Centre for Science and Environment |date=2015-09-14 |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा === २०१४ मध्ये खडीकोळवण गावात [[भू-वैज्ञानिक]] उत्खननादरम्यान सुमारे १००० मीटर खोलवर गंधकयुक्त गरम पाण्याचा झरा सापडला.<ref>{{Cite news |title=कोकणात पर्यटकांसाठी गंधकयुक्त गरम पाण्याचा पर्याय |url=https://www.esakal.com/kokan/kokan-hot-spring-tourism-option-trying-people-kokan-marathi-news-425308 |work=सकाळ |publisher=Sakal Media Group |date=2021-06-30 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> या झऱ्यातील [[पाणी]] तापमानाने अधिक असल्यामुळे ते पिण्यायोग्य अथवा [[शेती]]साठी उपयुक्त नसले तरी स्थानिकांच्या मते, त्वचारोगांवर उपयुक्त असल्याचे अनुभवले गेले आहे. उत्खननादरम्यान पिवळ्या गंधकाचे हजारो टन साठेही या भागात आढळून आले. या घटनेमुळे गावातील [[भूजल]] पातळीतही सकारात्मक वाढ झाल्याचे स्थानिक निरीक्षण आहे.<ref>{{Cite news |title=खडीकोळवण : गरम पाण्याच्या झऱ्यामुळे पर्यटकांचा ओघ |url=https://www.lokmat.com/ratnagiri/borewell-hot-water-attraction-tourists-a703 |work=लोकमत |publisher=Lokmat Media Pvt. Ltd. |date=2023-12-18 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> हा झरा भविष्यात पर्यटन व वैद्यकीय (wellness tourism) दृष्टिकोनातून विकसित करण्यास उपयुक्त असा नैसर्गिक स्रोत मानला जातो. गंधकयुक्त गरम पाण्याचे झरे संपूर्ण भारतात दुर्मिळ आहेत, आणि त्यांचा वापर नैसर्गिक उपचार केंद्रांमध्ये केला जातो. त्यामुळे खडीकोळवणचा झरा भविष्यातील पर्यावरणपूरक आणि आरोग्यकेंद्रित पर्यटन विकासासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकतो. == लोकसंख्या व सामाजिक जीवन == === लोकसंख्या व सामाजिक रचना === २०११ च्या [[भारत सरकार]]च्या [[जनगणना]] अहवालानुसार, खडीकोळवण गावाची एकूण [[लोकसंख्या]] ३४४ असून, गावात ११८ घरे आहेत. साक्षरतेचा दर ६३.२४% इतका आहे.<ref>{{cite web |title=Khadi Kolvan Village |url=https://www.mapsofindia.com/villages/maharashtra/ratnagiri/sangameshwar/khadi-kolvan.html |website=MapsOfIndia |publisher=Compare Infobase Limited |access-date=2025-07-27 |language=en }}</ref> गावात प्रामुख्याने [[कुणबी]] आणि [[बौद्ध]] समाजाचे लोक वास्तव्यास आहेत. गावात एकूण सहा वाड्या/वस्त्या आहेत. यापैकी काही भाग सध्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून [[पश्चिम घाट]] इको-संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट झाले आहेत.कोकण परिसर जैवविविधतेने समृद्ध असून येथील पारंपरिक जमिनीचा उपयोग पद्धती नैसर्गिक समतोल टिकवते, असे Centre for Environment Education च्या अहवालात नमूद आहे.<ref>{{Cite web |title=Western Ghats Biodiversity and Land Use |url=https://www.ceeindia.org/eco-tales/konkan-biodiversity-landscape |website=Centre for Environment Education |publisher=CEE India |access-date=2025-07-25 }}</ref> == लोकजीवन == === सामाजिक === * खडीकोळवण गावाचा [[इतिहास]] १६व्या शतकात सुरू होतो. [[सह्याद्री]]च्या कुशीत वसलेल्या या भागात कृषिप्रधान आणि अध्यात्मप्रधान जीवनशैली रुजली. गावात एका तपस्वी संताच्या माध्यमातून आध्यात्मिक चळवळीची सुरुवात झाली. त्यांनी भक्तीमार्ग, [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि [[व्रत]] परंपरेची पायाभरणी केली. या परंपरेतून ‘प्रभू [[श्रीराम]]’ मंदिराची स्थापना झाली. यानंतर [[वारी]], [[महाशिवरात्र]], [[श्रावण]]मासातील [[ग्रंथ]]वाचन इ. उपक्रम नियमितपणे होऊ लागले.खडीकोळवण हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील गाव असून ते रत्‍नागिरी–सिंधुदुर्ग लोकसभा मतदारसंघाच्या कार्यक्षेत्रात येते. * [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटीश कालखंडात]] गावातील काही व्यक्तींनी ग्रामस्वराज्य आणि ग्रामीण [[न्याय]]व्यवस्थेचा पाया घातला. त्यांनी प्रशासनात [[शिस्त]], व्यायामप्रेमी वृत्ती आणि सामाजिक सहभाग वाढवून गावगाड्याचे सुयोग्य संचालन केले. [[पाटील]]पद आणि महालकरी जबाबदाऱ्यांमधून त्यांनी प्रभावी भूमिका पार पाडली. * १९व्या व २०व्या शतकात गावातील नागरिकांनी [[शेती]], [[वन]]व्यवसाय आणि ग्रामपंचायतीच्या विकासात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. [[लाकूड]], कडिपत्ता, [[करवंद]], [[वेत]] यांचे संकलन व विक्री करताना शेतकऱ्यांना योग्य दर मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न झाले. [[पूल]], नळपाणी योजना, [[सार्वजनिक]] विहिरी या सुविधा निर्माण करण्यातही सहभाग होता. * गावाच्या सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], झांजगी, [[कीर्तन]], [[तमाशा]], [[अभंग]]गायन या पारंपरिक लोककलांचा समावेश आहे. स्त्रीवेशातील [[अभिनय]], झांजगीत सादरीकरण आणि लोककलांचे [[प्रशिक्षण]] ही परंपरा पिढ्यानपिढ्या चालत आली आहे. [[गोंधळ]], [[भजन]], [[सत्यनारायण पूजा]] अशा धार्मिक कार्यक्रमांत गावकऱ्यांचा सहभाग उल्लेखनीय आहे<ref>{{Cite book |last=Joshi |first=G. V. |title=कोकणातील लोकपरंपरा आणि सण-उत्सव |publisher=महाराष्ट्र राज्य साहित्य व संस्कृती मंडळ |location=मुंबई |year=2009 |language=mr }}</ref> * गावामध्ये पारंपरिक सर्पदंश उपचारपद्धती, रानऔषधी ज्ञान आणि मंत्रोपचार यांचा पिढ्यानपिढ्या चालत आलेला वारसा आहे. हे [[ज्ञान]] [[आजी]]-आजोबांकडून अरण्यातील अनुभवांच्या माध्यमातून हस्तांतरित झाले आहे. काही गावकऱ्यांनी या उपचारांनी अनेकांचे [[प्राण]] वाचवले आहेत.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=M. V. |title=Folk Healing Traditions in Konkan |publisher=University of Pune |location=Pune |year=2011 |language=en }}</ref> * स्वातंत्र्योत्तर काळात गावातील युवकांनी [[भारतीय सैन्य]] दलात भरती होऊन देशसेवेसाठी योगदान दिले. त्यांनी १९७१ मधील [[भारत]]–[[पाकिस्तान]] युद्धात सहभाग घेऊन सेवा पदके मिळवली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> <ref>{{Cite web |title=1971 India–Pakistan War |url=https://www.britannica.com/event/1971-India-Pakistan-War |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Britannica, Inc. |access-date=2025-07-25 }}</ref> * ग्रामपंचायतीमार्फत [[शिक्षण]], [[आरोग्य]] व [[जल]]व्यवस्थापन क्षेत्रात विकासाचे प्रयत्न झाले. गावात [[सार्वजनिक]] [[शाळा]], [[पूल]] व [[रस्ते]] [[बांधकाम]] तसेच सांस्कृतिक मंडळांची स्थापना झाली. [[गणेशोत्सव]] मंडळ गावातील एकतेचे, सौहार्दाचे आणि सामाजिक समरसतेचे प्रतीक बनले आहे.<ref>खडीकोळवण ग्रामपंचायत कार्यालय अभिलेख (2023), संगमेश्वर तालुका, रत्नागिरी जिल्हा</ref> * आज गावाचा सामाजिक [[इतिहास]] हा सामुदायिक [[श्रम]], निःस्वार्थ सेवा, सांस्कृतिक वारसा आणि आध्यात्मिक प्रगल्भतेचा संगम मानला जातो. ही परंपरा आजही गावकऱ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरते. == सांस्कृतिक जीवनपद्धती == == सांस्कृतिक == * हे गाव कोकणातील समृद्ध [[लोकसंगीत]] आणि पारंपरिक कलांच्या जतनासाठी ओळखले जाते.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील पारंपरिक सण, लोककला आणि सांस्कृतिक उपक्रम |url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/konkan-folk-culture-and-celebrations |website=महाराष्ट्र टाइम्स |publisher=The Times Group |date=2022-08-14 |access-date=2025-07-25 }}</ref> * येथे पारंपरिक [[नमन]], झांजगी, [[ताशा]] वादन, जाखडी [[नृत्य]], [[भजन]] आणि [[लावणी]] यांचा दीर्घ वारसा आहे. * गावात [[शिवजयंती]], [[बौद्ध]] [[पौर्णिमा]], [[आंबेडकर जयंती]] यासारख्या [[सण]]ांची साजरी करण्याची परंपरा आहे. गावातील महिलांचा विविध सामाजिक समारंभांमधील सक्रिय सहभाग सांस्कृतिक परंपरांचा घटक आहे. झांजगी व [[ताशा]] वादन यांना गावात विशेष महत्त्व आहे. वाड्यावाड्यांमध्ये स्वतंत्र वाजंत्री पथके असून, [[ताशा]] वादनातील विशिष्ट [[ताल]], [[काठी नृत्य]], आणि सामूहिक सादरीकरणातून पारंपरिक सांस्कृतिक दर्शन होते. * या [[कला]] धार्मिक [[उत्सव]], [[विवाह]] समारंभ, [[शिमगा]], [[गणेशोत्सव]], महालवस ([[पितृपक्ष]]) आणि [[दसरा]] अशा प्रसंगी विशेषत्वाने सादर केल्या जातात. 'कलगी/शक्तीवाले' परंपरा ही गावातील भक्तिपर उपासनेचा भाग असून, ती दशकानुदशके टिकून आहे. * गावात [[वारकरी]] संप्रदायाचा प्रभाव आहे. [[प्रवचन]], [[भजन]], [[ग्रंथ]]वाचन, [[वारी]], आणि [[कीर्तन]] यांची परंपरा आजही दृढ आहे. [[श्रावण]] महिन्यातील [[भजन]] सप्ताह, [[महाशिवरात्र]] उत्सव, [[अभंग]] [[गायन]], साप्ताहिक [[कीर्तन]] यांमुळे गावात आध्यात्मिक वातावरण निर्माण होते. [[ढोलकी]], [[झांज]] आणि तालवाद्यांच्या सहाय्याने [[नृत्य]] आणि गीते सादर केली जातात. * गावात [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]]ाची सुरुवात १९९९ साली झाली. स्थानिक तरुणांनी पुढाकार घेऊन "गर्जना मित्र मंडळ" स्थापन केले.ही संस्था गावातील पहिली सार्वजनिक सांस्कृतिक संघटना ठरली. मंडळाच्या वतीने पहिला [[सार्वजनिक गणेशोत्सव]] साजरा करण्यात आला, जो तालुक्यातील पहिल्या काही सार्वजनिक गणेशोत्सवांपैकी एक होता. या उत्सवात [[सत्यनारायण पूजा]], [[अभिषेक]], [[आरती]], [[भजन]], [[अभंग]]वाणी, [[फुगडी]] आणि [[नृत्य]] सादरीकरण अशा विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. * मंडळाच्या माध्यमातून गावात सामाजिक ऐक्य, संस्कृती संवर्धन आणि युवकांचा सक्रिय सहभाग वाढवण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले. हे मंडळ आजही गावातील एक महत्त्वाची सामाजिक-सांस्कृतिक [[संस्था]] म्हणून कार्यरत आहे. गावातील सांस्कृतिक जीवनात [[नमन]], जाखडी, [[भजन]], [[फुगडी]], [[पालखी]] [[नृत्य]] यांसारखे मनोरंजनपर कार्यक्रम महत्त्वाचे मानले जातात. गावात [[वारकरी संप्रदाय]] मंडळ, [[भजन]] मंडळ आणि विविध युवा मंडळे कार्यरत आहेत. == जीवनपद्धती == * '''घरे''' – खडीकोळवण गावात पावसाचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे येथे उतरत्या छपराची, जांभ्या दगडाची कौलारू घरे आढळतात. प्रारंभी येथे कुडाची, शेणमातीने सारवलेली घरे, शेतीपूरक वाडे, आणि ओढ्यांजवळील निवास आढळत होते. * '''[[व्यवसाय]]''' – गावातील मुख्य व्यवसाय [[शेती]] असून, पशुपालन आणि [[कुक्कुटपालन]] हे जोडधंदे म्हणून प्रचलित आहेत. * '''पिके''' – शेतीमध्ये [[भात]] हे मुख्य पीक आहे. त्यासोबत [[नाचणी]], [[वरी]], [[तीळ]] यांसारखी जोडपीके घेतली जातात. याशिवाय [[पाले]]भाज्याची लागवड देखील केली जाते. * '''[[आहार]]''' – [[तांदूळ]] हे प्रमुख पीक असल्यामुळे येथील आहारात [[भात]] आणि तांदळाची [[भाकरी]] प्रमुख आहे. याशिवाय [[डाळ]], [[भाजी]] आणि [[मांसाहारी]] पदार्थ यांचाही समावेश आहारात आढळतो. * '''[[पोशाख]]''' – गावातील पुरुष व मुले शर्ट व पँट परिधान करतात, तर स्त्रिया [[साडी]], [[चोळी]] आणि मुली [[पंजाबी]] ड्रेस परिधान करतात. * '''[[भाषा]]''' – येथील लोक प्रामुख्याने [[मराठी]] आणि [[कोकणी]]-संगमेश्वरी बोली[[भाषा]] बोलतात. * '''वाड्या/वस्त्या''' – गावात प्रमुख वाड्यांमध्ये वरची रिंगण घोलम वाडी, खालची घोलम वाडी, [[खाडेवाडी]], [[रामवाडी]], आणि [[बौद्ध]]वाडी यांचा समावेश होतो.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – शाळा – अमृत महोत्सव वर्ष – स्मरणिका (२०२१–२२). |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |website=Wikimedia Commons |publisher=जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, खडीकोळवण |date=2022 |access-date=2025-07-25 |language=mr |format=PDF }}</ref> * '''गावचे प्रशासन''' – प्रत्येक वाडीतील प्रमुख व्यक्ती धार्मिक विधींचे आयोजन, खाजगी कार्यक्रम (उदा. [[विवाह]], [[मंगलकार्य, [[अंत्यसंस्कार]]) व्यवस्थित पार पाडणे, आणि गावातील लहान-मोठ्या वादविवादांचे सामूहिक निर्णयाने निराकरण करण्याचे कार्य पार पाडतात. == शिक्षण व नागरी सुविधा == === जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळा === खडीकोळवण येथील जिल्हा परिषद पूर्व प्राथमिक मराठी शाळेची स्थापना १२ नोव्हेंबर १९४६ रोजी झाली. शाळेने गावातील प्राथमिक शिक्षणाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. २०२१ मध्ये शाळेच्या अमृत महोत्सवी वर्षानिमित्त ७५ वर्षांचा समारंभ शासन नियमांचे पालन करून साजरा करण्यात आला. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी स्वागतगीत, लेझीम आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले. विविध सामाजिक संस्थांनी विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप केले. कार्यक्रमादरम्यान शाळेच्या कार्यकिर्दीचा आढावा घेणारी एक स्मरणिका प्रकाशित करण्यात आली.<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण - शाळा - अमृत महोत्सव वर्ष - स्मरणिका |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:खडीकोळवण_-_शाळा_-_अमृत_महोत्सव_वर्ष_-_स्मरणिका_२०२१-२०२२.pdf |publisher=जिल्हा परिषद पू. प्रा. शाळा खडीकोळवण |access-date=2025-06-24}}</ref> === उपक्रम, वैशिष्ट्ये आणि अडचणी === * कोविड लॉकडाऊन कालावधीत, शिक्षकांनी भिंतींवर शैक्षणिक भित्तीचित्रे रेखाटली. * स्मरणिकेत माजी विद्यार्थ्यांचे अनुभव, लेख आणि शाळेचा इतिहास समाविष्ट केला गेला. * शाळेच्या शिक्षकांचे योगदान व नेतृत्व उल्लेखनीय आहे. '''''अडचण''''' गावात माध्यमिक शिक्षणाची सोय नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी शेजारील गावांत जावे लागते, जे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांसाठी अडथळा ठरतो. === नागरी सुविधा === खडीकोळवण गावात राष्ट्रीयीकृत '''[[बँक ऑफ इंडिया]]''' ची शाखा कार्यरत आहे. ही शाखा [[रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यातील [[रत्‍नागिरी]] शाखा असून, किसान, दुग्धव्यवसाय, [[विहीर]] खोदणे, शेळ्या–मेंढ्यांचे पालन, किराणा दुकान आणि विविध सेवा उद्योगांना [[कर्ज]] व वित्तपुरवठा करते.गावाजवळील बँक व्यवहार रत्‍नागिरी येथील Bank of India शाखेद्वारे पार पडतात, जिचा IFSC कोड BKID0001400 आहे<ref>{{Cite web |title=Bank of India Ratnagiri Branch IFSC Code BKID0001400|url=https://economictimes.indiatimes.com/wealth/ifsccode/bank-bank-of-india,state-maharashtra,district-ratnagiri,branch-ratnagiri,ifsccode-BKID0001400.cms |website=The Economic Times |publisher=Times Internet |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[ग्रामपंचायत]]''' खडीकोळवण ग्रामपंचायत ही महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास व पंचायत राज विभागाच्या अधिपत्याखाली कार्यरत आहे.<ref>{{Cite web |url=https://rdd.maharashtra.gov.in/ |title=ग्राम विकास व पंचायत राज विभाग, महाराष्ट्र शासन |website=rdd.maharashtra.gov.in |publisher=महाराष्ट्र शासन |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''तलाठी कार्यालय''' – खडीकोळवण व [[ओझरे]] गाव मिळून एक तलाठी कार्यालय आहे. तलाठी सजा हे कार्यालयाचे काम पाहतात. * '''टपाल कार्यालय''' – गावाचे टपाल कार्यालय [[ओझरे]] गावात आहे. * '''[[पोलीस]] ठाणे''' – खडीकोळवण गाव [[मुर्शी]] व [[साखरपा]] पोलीस दूरक्षेत्राअंतर्गत येतो. [[पोलीस पाटील]] गावपातळीवर काम पाहतात. * '''[[पंचायत समिती]]''' – खडीकोळवण गाव [[संगमेश्वर]] पंचायत समितीच्या कार्यक्षेत्रात येतो. कार्यालय [[देवरुख]] येथे आहे. * '''[[जिल्हा परिषद]]''' – हा गाव [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा परिषदच्या [[संगमेश्वर]] गटांतर्गत येतो. * '''विधानसभा मतदारसंघ''' – खडीकोळवण [[चिपळूण विधानसभा मतदारसंघ]] अंतर्गत येतो.<ref>{{Cite web |title=General Elections to State Legislative Assembly 2019 – Constituency Details |url=https://ceo.maharashtra.gov.in |publisher=Chief Electoral Officer, Maharashtra |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> === तंटामुक्त गाव अभियान === खडीकोळवण ग्रामपंचायत [[महात्मा गांधी तंटामुक्त गाव अभियान]] (Mahatma Gandhi Dispute-Free Village Mission) राबवते. महाराष्ट्र शासनाने १५ ऑगस्ट २००७ रोजी ही योजना सुरू केली; उद्देश गावांतील किरकोळ वाद स्थानिक पातळीवरच संवाद आणि सामोपचारातून सोडवणे, न्यायालयीन खर्च व वेळ वाचवणे, तसेच सामाजिक सलोखा वाढवणे हा आहे. == दळणवळण व परिवहन == '''खडीकोळवण''' गाव चारही बाजूंनी डोंगरांनी वेढलेले असून, येथे प्रवेशासाठी दोन प्रमुख मार्ग आहेत: * [[साखरपा]] – खडीकोळवण (कलकदरा मार्गे) * [[देवरुख]] – खडीकोळवण ([[बामणोली]] मार्गे) [[रत्‍नागिरी]]–[[कोल्हापूर]] महामार्गावर [[साखरपा]] हे महत्त्वाचे [[बाजारपेठ]] केंद्र आहे. प्रारंभी प्रतिदिन तीन वेळा [[महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ|एस.टी.]] सेवा [[साखरपा]]–खडीकोळवण मार्गावर चालवली जात होती. सध्या ही सेवा [[साखरपा]]–[[बामणोली]]–खडीकोळवण मार्गावर चालू आहे. [[कोकण रेल्वे]]वरील [[संगमेश्वर रोड]] स्थानक हे खडीकोळवणपासून सुमारे २३ किमी अंतरावर आहे. येथून [[देवरुख]] बसस्थानकापर्यंत पोहोचल्यावर, खडीकोळवण गावासाठी आणखी २३ किमी प्रवास करावा लागतो. या प्रवासास साधारणतः ४५ मिनिटे ते १ तास लागतो. [[साखरपा]] ते खडीकोळवण हे अंतर देखील सुमारे २३ किमी असून प्रवासाचा कालावधी ४५ मिनिटांच्या आसपास असतो. सन १९८५ मध्ये खडीकोळवण गावात थेट एस.टी. सेवा सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे गावाच्या संपर्क सुविधेत लक्षणीय सुधारणा झाली.<ref name="transport">MSRTC स्थानिक सेवा अभिलेख (प्रादेशिक कार्यालय, रत्नागिरी)</ref> === एस.टी. मार्ग व परिवहन === खडीकोळवण गाव [[कोकण रेल्वे]] मार्गाशी थेट जोडलेले नसून, प्रवासासाठी जवळील रेल्वे स्थानके खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर रोड]] रेल्वे स्थानक''' – गावापासून सुमारे ३० किमी अंतरावर * '''[[रत्‍नागिरी]] रेल्वे स्थानक''' – सुमारे ४५ किमी अंतरावर गावापर्यंत पोहोचण्यासाठी सार्वजनिक परिवहन (एस.टी. बस) मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत: * '''[[संगमेश्वर]] ⇌ [[देवरुख]]''' – सुमारे १४ किमी; प्रवास वेळ ~२० मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Sangameshwar to Devrukh |url=https://www.rome2rio.com/s/Sangmeshwar/Devrukh |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[रत्‍नागिरी]] ⇌ [[देवरुख]]''' – अंदाजे ३८ किमी; प्रवास वेळ ~४५ मिनिटे <ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Ratnagiri |url=https://www.rome2rio.com/s/Devrukh/Ratnagiri |website=Rome2Rio |publisher=Rome2Rio Pty Ltd |access-date=2025-07-25 |language=en }}</ref> * '''[[देवरुख]] ⇌ खडीकोळवण''' – खडीकोळवण गाव देवृखपासून अंदाजे १५ किमी अंतरावर असून संगमेश्वर तालुक्याच्या पश्चिम भागात वसलेले आहे.{{Cite web |title=Khadi Kolvan distance from Devrukh |url=https://www.nisargramyakonkan.com/khadi-kolvan-sangameshwar-ratnagiri-maharashtra-india/ |website=Nisar Gramyakonkan |publisher=Nisar Gramyakonkan Team |access-date=2025-07-25 |language=mr }} * '''[[देवरुख]] ⇌ [[साखरपा]]''' – अंदाजे १६ किमी; प्रवास वेळ ~२२ मिनिटे<ref>{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }} खडीकोळवण गावाला पोहोचण्यासाठी महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक मार्ग देवृख जवळून जातो. Devrukh ते Sakharpa हे अंतर अंदाजे १६ किमी आहे, ज्यासाठी बस किंवा गाडीने सुमारे २५ मिनिटांचा प्रवास लागतो.{{Cite web |title=Distance from Devrukh to Sakharpa |url=https://www.distancesfrom.com/distance-from-Devrukh-to-Sakharpa/DistanceHistory/15530647.aspx |website=DistancesFrom.com |language=en |access-date=2025-07-25 }}</ref> ''गावासाठी प्रमुख आगार – [[देवरुख]] एस.टी. आगार असून येथून खडीकोळवणसाठी मर्यादित पण नियमित बस सेवा उपलब्ध आहे.'' === रस्ते विकास - चौपदरीकरण === [[खडीकोळवण]] गावातून पुढे [[मार्लेश्वर]] (तालुका [[संगमेश्वर]], जिल्हा रत्‍नागिरी) येथे जाणाऱ्या मुख्य जिल्हा रस्त्याचे चारपदरी रुंदीकरण काम प्रस्तावित असून त्यास जिल्हाधिकारी कार्यालय, [[रत्‍नागिरी]] यांची प्रशासकीय मान्यता प्राप्त आहे. [[जिल्हाधिकारी]] कार्यालयाच्या (सुसंयोजन समन्वय शाखा) दिनांक 19 डिसेंबर 2025 रोजीच्या अधिकृत पत्रानुसार, निवावे – [[ओझरे]] बुद्रुक – [[खडीकोळवण]] – [[बामणोली]] – निवे – [[मार्लेश्वर]] या मार्गाचे चौपदरीकरण करून आधुनिक रस्ते पायाभूत सुविधा विकसित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे स्थानिक [[शेतकरी]], [[विद्यार्थी]] तसेच भाविक नागरिकांना मोठा लाभ होणार असून परिसरातील वाहतूक व्यवस्था सुलभ होईल. तसेच [[पर्यटन]]दृष्ट्या महत्त्वाच्या [[मार्लेश्वर]] मंदिरापर्यंत पोहोचणे अधिक सोयीचे होईल. जिल्हाधिकारी कार्यालयाने संबंधित अधिकाऱ्यांना योग्य ती कार्यवाही करून रस्त्याचे चौपदरीकरणाचे काम एकाच टप्प्यात पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.<ref> District Collector Office, Ratnagiri. "Nivave–Ozhare Budruk–Khadikolvan–Bamnoli–Nive–Marleshwar Road Four-Laning". Dated: 19 December 2025. Signed by Jivan Desai, Deputy Collector (Land Acquisition), District Collector Office, Ratnagiri. [https://archive.org/details/20260109_20260109_1419 Official archived PDF]. </ref> == धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा == === प्रमुख देवस्थाने === गावात अनेक पारंपरिक आणि श्रद्धास्थानी देवस्थाने आहेत: * '''श्री देव गांगेश्वर मंदिर''' – ग्रामदैवत; येथे स्वयंभू [[शिवलिंग]] असून [[महाशिवरात्र]]ीला विशेष पूजन व उत्सव साजरे होतात. * '''अत्रल देवी मंदिर''' – गावाच्या वेशीवर वसलेले; नवसाला पावणारी स्थानिक देवी. * '''ठोंगळ देवी मंदिर''' – गावाच्या सीमारेषेवर; सीमासंरक्षणाचे प्रतीक मानले जाते. * '''श्रीराम मंदिर''' – गावाच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले; धार्मिक सणांचे केंद्रस्थान. === धार्मिक उत्सव === खडीकोळवण गावात विविध [[सण]] व [[उत्सव]] पारंपरिक, धार्मिक व सामाजिक एकात्मतेचे प्रतीक म्हणून साजरे केले जातात: * [[रामनवमी]], [[हनुमान जयंती]], अत्रल देवी उत्सव, [[गोंधळ]], [[वटपौर्णिमा]], [[नागपंचमी]] * [[गोकुळाष्टमी]], [[नवरात्र]], [[दसरा]], [[दिवाळी]], [[तुळशी विवाह]] * [[गणेशोत्सव]] (गौर गणपती), [[शिमगा]], [[बैलपोळा]], [[मकर संक्रांत]] * [[महाशिवरात्र]], [[देव दिवाळी]], जागर इत्यादी या सणांदरम्यान गावातील विविध वाड्यांतर्फे एकत्र पूजन, गोंधळ, [[भजन]], पारंपरिक वादन-नृत्य अशा कार्यक्रमांचे आयोजन होते. या परंपरा गावातील धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक ऐक्य आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे संरक्षण करतात. गावात ग्रामदेवतेची पूजा, वार्षिक जत्रा आणि पारंपरिक उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. देवस्थान परिसरात विविध धार्मिक व सांस्कृतिक उपक्रम होतात<ref>{{Cite web |title=खडीकोळवण – ग्रामदेवता व उत्सव |url=https://example.org/devsthan-khadikolvan |website=कोकण संस्कृती वेब पोर्टल |publisher=Ratnagiri District Cultural Office |date=2023-03-10 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> === सण व उत्सव === खडीकोळवण गावात पारंपरिक पद्धतीने विविध सण आणि उत्सव साजरे केले जातात. हे उत्सव धार्मिक आस्था, सामाजिक एकत्रता आणि स्थानिक परंपरांचा भाग आहेत. * '''[[होळी]]''' – फाल्गुन महिन्याच्या शुद्ध पंचमीपासून एकादशीपर्यंत 'फाग' साजरा केला जातो. द्वादशीला 'जांगलं होळी' व पौर्णिमेला 'होम' विधी होतो. खडीकोळवणसारख्या कोकणातील गावांमध्ये पालखी नृत्याची पारंपरिक परंपरा आजही जपली गेली आहे. ग्रामदेवतेची पालखी गावात घराघरांत जाते, आणि संपूर्ण गावात उत्सवाचा माहोल निर्माण होतो.<ref>{{Cite web |title=कोकणातील अनोखी पालखी परंपरा; घराघरांत देवाचे आगमन |url=https://www.tv9marathi.com/festival/a-unique-tradition-of-palkhi-dancing-in-konkan-village-deity-goes-from-house-to-house-au128-885243.html |website=TV9 Marathi |publisher=TV9 नेटवर्क |date=2024-04-11 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''[[शिमगा]]''' – खडीकोळवण गावात आजही कोकणातील पारंपरिक गावगाडा व्यवस्थेत मानपान चालीरीतींचे पालन केले जाते, विशेषतः शेतीसंबंधी समारंभ व सामाजिक निर्णयप्रक्रियांमध्ये. फाल्गुन पौर्णिमेला गावदेवतांना रूपे लावून पालखी गावातील प्रत्येक घराच्या भेटीला जाते. या परंपरेत भक्ती, श्रद्धा आणि कलात्मकता यांचा संगम पाहायला मिळतो.<ref>{{Cite web |title=गावगाडा आणि मानपान चालीरीती |url=https://prahaar.in/2022/07/24/rice-planting-in-konkan/ |website=दैनिक प्रहार |publisher=Prahaar Media Group |date=2022-07-24 |access-date=2025-07-25 |language=mr }}</ref> * '''जागर''' – श्रावण शुद्ध त्रयोदशीला देवांना 'पोवते' (रक्षासूत्र) घालून जागरण केले जाते. यात धार्मिक गाणी, गोंधळ आणि लोकनाट्य स्वरूपाचे सादरीकरण होते. * '''[[देव दिवाळी]]''' – या दिवशी देवाच्या कळसावर सजावट केली जाते. तांदळाच्या पिठाचे दिवे प्रज्वलित केले जातात आणि पारंपरिक प्रार्थना केली जाते – "इडा पिडा टळो, बळीचं राज्य चांगभलं". * '''कौली जत्रा''' – पौष पौर्णिमेपूर्वीच्या शुक्रवारी गावदेवीकडून शेतीस प्रारंभ करण्याचा 'कौल' घेतला जातो. देवीला "राखण" दिली जाते आणि त्यानंतरच 'कवळ' तोडण्यास सुरुवात होते. * '''पालिक सोमवार''' – प्रत्येक मराठी महिन्याचा पहिला सोमवार गावदेवतांच्या नावाने पाळला जातो. या दिवशी कोणतीही शेतीकामे केली जात नाहीत, हा दिवस श्रद्धा व विश्रांतीसाठी राखीव असतो. === मिरगाची राखण – पारंपरिक शेतीरक्षण विधी === खडीकोळवण गावात मृग नक्षत्रात शेतीस प्रारंभ करताना ग्रामदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून 'मिरगाची राखण' केली जाते. यामध्ये पाण्याचा अखंड प्रवाह सुरू झाल्यावर देवतेला पहिली राखण अर्पण केली जाते. शेतकरी देवाकडे गाऱ्हाणे घालून पिकांची रक्षा व्हावी अशी प्रार्थना करतो. राखण म्हणजे उभ्या पिकांची दिवसरात्र निगराणी ठेवण्याची पारंपरिक पद्धत होय. महिलाही बी पेरणीपूर्वी माती समतल करून दीपळ फोडतात. हा विधी शेती, श्रद्धा आणि ग्रामसंस्कृतीशी निगडित असून स्थानिक परंपरेत महत्त्वाचा मानला जातो. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == चित्रदालन == <gallery widths="250" heights="200"> File:खडीकोळवण देव गांगेश्वर ग्राम मंदीर.jpg File:गांगेश्वर समोर नतमस्तक नंदी.jpg File:ग्रामदेवता मंदिर गाभारा.jpg File:कुलाचार.jpg File:गांगेश्वर-शिव स्वयंभूःशिव लिंग.jpg File:स्वयंभु देव गांगेश्वर.jpg </gallery> [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील गावे]] [[वर्ग:संगमेश्वर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] 4bubavnx0ftznycd0z5zghetp9li36e 0 242902 2689738 2549152 2026-06-18T04:56:06Z ~2026-35613-49 184403 /* */ 2689738 wikitext text/x-wiki '''सुराज्य''' हे [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[सोलापूर]] शहरातून प्रकाशित होणारे वृत्तपत्र आहे. {{बदल}} सोलापुरातील राजकीय आणि गुन्हेगारीच्या बातम्यांमधील नेहमी एक पाऊल पुढे असणारे दैनिक म्हणून सुराज्यची ओळख आहे. या दैनिकाने नुकतेच 24 व्या वर्षात पदार्पण केले आहे. दैनिक सुराज्यने आतापर्यंत अनेक विषय हाताळले आहेत. सुराज्यने या वेळी वर्धापन दिनाचा खर्च टाळून पुलवामा येथील दहशतवादी हल्ल्यात जे मरण पावले त्यांच्या कुटुंबीयासाठी सांत्वन निधी दिला आहे. सोलापूर शहरातील डफरीन चौक ते कामत हॉटेलपर्यंत रोडवरील सुराज्यने दुतर्फा झाडे लावली आहेत २०१८ साली सोलापूरमधील रक्तपेढ्यांमध्ये रक्त कमी पडले होते. त्यासाठी रक्तदान शिबीर भरवून त्यामध्ये १००० स्वयंसेवकांना रक्तदान करण्यासाठी सुराज्यने प्रवृत्त केले होते.   == इतिहास == सुराज्यने अनेकाना आपल्या बातमीच्या आधारे न्याय देण्याचा प्रयत्न केले.दैनिक सुराज्यने या स्पर्धेच्या युगात नेहमी आपली एक वेगळी छबी निर्माण केली आहे. हे दैनिक कोणत्याही प्रलोभनाला बळी न पडणारे आणि नेहमी उघड आणि सत्य मांडणारे दैनिक म्हणून ओळखले जाते. असे हजारो वाचक आहेत, ज्यांना सुराज्य वाचल्याशिवाय चैन पडत नाही. याचे एक कारण म्हणजे, सुराज्यमध्ये कोणतीही बातमी आली की, त्याचा प्रभाव पडल्याशिवाय राहत नाही. यासाठी दैनिक आपली विश्वासाहर्ता टिकवून आहे. == पहिला अंक == सुराज्य पेपर 2002 साली सुरू झाला. आणि 2026 साली त्याला 24 वर्ष पूर्ण होत आहेत. == संपादक मंडळ == सुराज्य पेपरचे व्यवस्थापकीय संचालक -संपादक राकेश टोळ्ये हे आहेत.  == संदर्भ== <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.dainiksurajya.com/|title=सुराज्य माहिती|last=|पहिले नाव=|दिनांक=३ /५ /२०१९|संकेतस्थळ=http://www.dainiksurajya.com/|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref> [[वर्ग:मराठी भाषेमधील वृत्तपत्रे]] [[वर्ग:सोलापूर]] 5xy07udlf5c3700165wapg44t52dq0g 0 245938 2689783 2456793 2026-06-18T09:46:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689783 wikitext text/x-wiki '''नागदेवता''' ( संस्कृत: '''नागदेवताः''', [[आंतरराष्ट्रीय संस्कृत वर्णमाला लिप्यंतरण|IAST:]]'''nāgaādēvatā''') हिंदू, बौद्ध आणि जैन धर्मात दैवी आणि आसुरी प्रकारचे नाग असतात·अर्ध मानवी अर्ध सापाची शरीर असते  आणि अधूनमधून मानवी रूप धारण करू शकतो, मादी नागाला "नागी", "नागिन" किंवा "नागिनी" म्हणतात·देवनागरीत नागराज (नागांचाराजा) [[आंतरराष्ट्रीय संस्कृत वर्णमाला लिप्यंतरण|IAST:]]'''Nāga rāja''' अनेक दक्षिण आशियाई आणि दक्षिणपूर्व आशियाई संस्कृतींच्या पौराणिक परंपरेत ते सामान्य आहेत आणि त्यांना सांस्कृतिक महत्त्व आहे.··       == व्युत्पत्तीशास्त्र == नाग हा शब्द संस्कृत आणि पाली आहे. संस्कृतमध्ये सापाला नाग ,सर्प म्हणतात. शब्द इंग्रजी 'snake' सह जर्मनिकः ''* snēk-a-,प्रोटो-इंडो-यूरोपीय भाषा Proto-IE''       <br /> == हिंदू पौराणिक कथा == पौराणिक अनेक हिंदू धर्मातील नागाचे उल्लेख भागवत पुराण, ब्रह्माण्डपुराण, मत्स्य पुराण, विष्णू पुराण,शिव पुराण आहे <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://hi.krishnakosh.org/कृष्ण/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%9C|title=विशेष:खोज|संकेतस्थळ=hi.krishnakosh.org|भाषा=hi|ॲक्सेसदिनांक=2019-08-26}}{{मृत दुवा|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[कद्रू]] एक हजार तेजस्वी नाग माता;दक्ष प्रजापतीची मुलगी, महर्षि कश्यप यांची पत्नी एकदा महर्षी कश्यप म्हणाले, 'तुला जे पाहिजे ते वर माग.' कद्रूने एक हजार तेजस्वी नाग पुत्रांच्या रूपात वर मागितला (महाभारत, आदिपर्व, १६.८). नाग माता पत्नी कद्रूने त्यांना अनंत, वासुकी, कम्बल, कर्कोटक , पद्म, महापद्म, शंख, कुलिक आणि अपराजित असे अनेक नागपुत्रांना जन्म दिले. कश्यपच्या या सर्व पुत्रांना नाग म्हणले जाते. त्याचे मुलगे, नातवंडे अतिशय क्रूर आणि विषारी होते. == निवास स्थान == पौराणिक कथांनुसार पाताल लोकांमध्ये जेथे राहतात तेथे नागलोक होते. == पौराणिक अन्य धर्मामध्ये नागाचे वर्णन == [[चित्र:Patanjali.jpg|इवलेसे|पतंजलि आदि शेषाचा अवतार]] पौराणिक सर्प नाग वंश बहुतेक वेळा हिंदू, जैन, बौद्ध चित्रात आढळते. नाग शक्तिशाली, भव्य, आश्चर्यकारक आणि गर्विष्ठ असे वर्णन केले आहे जे त्यांचे भौतिक स्वरूप मानले जाऊ शकते एकतर मानव, आंशिक मानवी-सर्प किंवा संपूर्ण सर्प असते. त्यांचे निवास नागलोक वा पातालमध्ये आहे, भूमिगत रत्ने, सोने आणि इतर नागलोक किंवा पाताललोक नावाच्या पृथ्वीवरील खजिनांनी भरलेले आहेत. नद्या, तलाव, समुद्र आणि विहिरींसह - पाण्याचे प्राण्यांसह ते बऱ्याचदा संबंधित असतात आणि ते खजिनाचे रक्षक असतात. त्यांच्या सामर्थ्याने आणि विषाने त्यांना मानवांसाठी संभाव्य धोकादायक बनविले. तथापि, त्यांनी अनेकदा हिंदू पौराणिक कथांमध्ये नायक भूमिका साकारल्या. जसे [[समुद्रमंथन|समुद्र मंथन]] पुराणकथांमध्ये, वासुकी, नागराज, जो शिवच्या गळ्यावर असतो, तो समुद्र मंथनासाठी दोर बनला. त्यांचे शत्रू म्हणजे [[गरुड वैनतेय|गरुड]]-देवता आहे *'''नागराज वासुकी''', जो [[शिव|शिवच्या]] गळ्यात गुंडाळलेला असतो. आणि त्यांनी (अमृत) सोडण्यासाठी [[समुद्रमंथन|समुद्र मंथन]] मध्ये मंदार पर्वताची दोरीच्या रूपात . *'''[[पतंजलि]]''' हे अनंतशेषाचे अवतार मानले जाते.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2019-08-09|title=पतञ्जलि|url=https://hi.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%9E%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF&oldid=4271968|journal=विकिपीडिया|language=hi}}</ref> *'''नागराज [[अनंतशेष]],''' अनंतशेषावर [[विष्णू|विष्णू]] योग निद्रामध्ये असतो.(अनंत शयन) *[[कालिया|'''कालिया''' '''नाग''']], [[कृष्ण|कृष्णाने]] कालिया नागाचा पराजय केला. *'''पद्म नाग''' ,गोमती नदीजवळील नेमिश नावाच्या प्रदेशावर पद्म नागाचे राज्य होते. नंतर ते मणिपूरमध्ये आहे. आसाममधील नागवंशी त्यांच्या कुळातील आहेत. *'''नागराज तक्षक''' ,हिंदू पौराणिक कथेनुसार तक्षक पाताललोकातील सर्पांपैकी एक नाग होता जो [[कश्यप|कश्यपचा]] मुलगा होता आणि त्याचा जन्म [[क्रूड तेल|कद्रू]]<nowiki/>च्या गर्भाशयातून झाला होता. *[[उलूपी|'''उलूपी नागकन्या''']] , ''[[महाभारत]]'' * पौराणिक हिंदू धार्मिक मान्यतांनुसार, '''नागराज कर्कोटक''' ,शिवाचे गण होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://bharatdiscovery.org/india/%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A4%95|title=कर्कोटक - भारतकोश, ज्ञान का हिंदी महासागर|संकेतस्थळ=bharatdiscovery.org|ॲक्सेसदिनांक=2019-08-26}}</ref> * बौद्ध धर्मातील '''नागराज मुचलिन्द''' हा एक नाग होता, ज्याने बौद्धी मिळवल्यानंतर गौतम बुद्धांचे रक्षण केले. त्रिपिटक ग्रंथामध्ये उल्लेख आहे. * जैन धर्मातील धरणेन्द्र पद्मावती देवी * मनसा देवी, वासुकीची बहीण *परावतक्ष, त्याची तलवार भूकंप कारणीभूत ठरते आणि त्याच्या गर्जनाने गडगडाट निर्माण केले. * किंग ड्रॅगन चीनच्या अभिजात कादंबरी ''जर्नी टू वेस्ट'' Journey to the West मधील पश्चिम समुद्राचा किंग ड्रॅगन [[युआन श्वांग|युआन श्वांगबरोबरचा]] प्रवास संपल्यानंतर नाग बनतो. == नवनागस्तोत्र == <blockquote>अनंतं वासुकीं शेषं पद्भनाभंच कम्बलम्। शंखपालं धृतराष्ट्रं तक्षकं कालियं तथा॥ एतानि नवनामानि नागानांच महात्मनाम्। सायंकाले पठेन्नित्यं प्रातःकाले विशेषतः। तस्य विषभयं नास्ति सर्वत्र विजयी भवेत्॥ ॥ इति श्री नवनागस्तोत्रं संपूर्ण ॥</blockquote> == [[थायलंड]] [[जावा|व जावा]] == [[थायलंड]] आणि [[जावा|जावामध्ये]] नाग हा एक श्रीमंत पाताललोकच्या देवता आहे. [[मलेशिया|मलय]] खलाशांसाठी, नाग हा ड्रॅगनचा एक प्रकार असून त्याचे डोके खूप आहेत. [[लाओस|लाओसमध्ये]] ते पाण्याचे साप आहेत.   == संख्याशास्त्र == [[चित्र:NagaPhnomPenh.jpg|इवलेसे| कंबोडियन [[पनॉम पेन|नोम पेन्हमधील]] रॉयल पॅलेसमध्ये सात डोकी असलेले नागा ]] सात डोक्यांवरील नागांना बऱ्याचदा संरक्षक पुतळे म्हणून चित्रित केले जाते, ज्याला [[आंग्कोर वाट|अंगकोर वॅटमध्ये]] सापडलेल्या सारख्या मुख्य कंबोडियन मंदिरांकडे जाणारा मुख्य मार्गावर कोरीव मूर्ती म्हणून कोरण्यात आले होते. नाग सात डोक् ज्यात पौराणिक किंवा प्रतिकात्मक "इंद्रधनुष्याचे सात रंग" एकत्र जोडलेले आहेत. शिवाय, कंबोडियन नाग त्यांच्या संख्येच्या संख्येमध्ये संख्याशास्त्रीय प्रतीकात्मकता ठेवतात. विचित्र डोके असलेला नागा पुरुष उर्जा, अनंतता, चंचलता आणि अमरत्व यांचे प्रतीक आहे. हे असे आहे कारण संख्याशास्त्रीयदृष्ट्या, सर्व विचित्र संख्या एका (1) वरून आल्या आहेत. सम-डोके असलेले नागा असे म्हणले जाते. * == चित्रपट दूरचित्रवाणी == * बॉलिवूड चित्रपट [[:en:Nagin (1954 film)|''Nagin'' (1954)]], [[:en:Nagin (1976 film)|''Nagin'' (1976)]], [[:en:Nagina (1986 film)|''Nagina'' (1986)]], [[:en:Nigahen: Nagina Part II|''Nigahen'' (1989)]], [[:en:Jaani Dushman: Ek Anokhi Kahani|''Jaani Dushman: Ek Anokhi Kahani'' (2002)]], [[:en:Hisss|''Hisss'' (2010)]]. आणि दूरचित्रवाणी मालिका [[:en:Naaginn (2007 TV series)|''Naaginn'' (2007-2009)]] * Devi (1999 film) या तेलगू चित्रपटात == गॅलरी == <gallery> चित्र:Bhuvanesvar.jpg|ओडिशाच्या भुवनेश्वरमधील नाग आणि नागीण चित्र:Nagas on copper pillar, Kullu, H.P..jpg|हिमाचल प्रदेशातील [[Kullu|कुल्लू]] येथे तांब्याच्या खांबावर नाग चित्र:The Naga King Dasavatara Temple.jpg|मध्य प्रदेशातील देवगड मंदिरातील अंजली मुद्रामधील नाग राजा चित्र:401 CE Udayagiri Varaha Relief annotated.jpg|[[Udayagiri Caves|उदयागिरी लेणी]] येथील वराह पॅनेलमध्ये नागा (15 चिन्हांकित) चित्र:Digambara Parshivanatha 24th Jain Digambara Teertankara.jpg|जैन धर्माचे तीर्थंकर पार्श्वनाथ नागाच्या टोकाखाली उभे आहेत चित्र:098 Naga Temple from North-East (25559532977).jpg|नागा मंदिर, [[Penataran|पेनाटरन]], पूर्व जावा चित्र:2008.02.15 Kjerning på Sawasdee flyplass i Bangkok I.JPG|थायलॅंडच्या बँकॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर सेसा नाग चित्र:Naga at the funeral of King Bhumibol Adulyadej of Thailand in 2017.jpg|2017 मध्ये थायलंडचा राजा [[Bhumibol Adulyadej|भूमिबोल अडुल्यदेव]] यांच्या अंत्यसंस्कारात नाग </gallery><br /> == संदर्भ == <references /> == बाह्य दुवे == * [https://www.nagiana.com नागीयाना] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100429083303/http://www.nagiana.com/ |date=2010-04-29 }} (नागी पूर्वजांच्या सन्मानार्थ आणि स्मरणार्थ समर्पित साइट) * [http://www.palikanon.com/english/pali_names/n/nagaa.htm पाली कॅनॉन मधील नागा] * [http://www.khandro.net/mysterious_naga.htm नागास] * [https://web.archive.org/web/20061016215005/http://www.btinternet.com/~andy.brouwer/be2.jpg सात डोकी असलेल्या नागाची प्रतिमा] * [http://www.reptilianagenda.com/research/r073101a.shtml नागा आणि सर्प] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170112220717/http://www.reptilianagenda.com/research/r073101a.shtml |date=2017-01-12 }} * कंबोडियातील अंगकोर वॅटच्या क्षेत्रामधील [https://web.archive.org/web/20070602005827/http://angkorblog.com/_wsn/page16.html नागाचे चित्रण] * [http://www.talkativeman.com/nagas-naginis-serpent-figures/ नागा आणि नागिनीस: हिंदू आणि बौद्ध धर्मातील सर्प आकडेवारी] [[वर्ग:हिंदू पौराणिक व्यक्ती]] [[वर्ग:नागदेवता]] [[वर्ग:विस्तार विनंती]] blp18aduf3i3qw6p6ipj3uz4cud7632 0 246514 2689741 2033483 2026-06-18T05:23:04Z Abhijitsathe 4193 Abhijitsathe ने लेख [[राजवीर सिंग]] वरुन [[राजवीर सिंह]] ला हलविला 2033483 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = राजवीर सिंग | लघुचित्र= | पद = [[संसद सदस्य]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[२३ मे]], [[इ.स. २०१४]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | राष्ट्रपती = [[राम नाथ कोविंद]] | मागील = | पुढील = | जन्मदिनांक = <!-- {{जन्म दिनांक आणि वय|1955|11|29}} --> | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = | नाते = | पती = | पत्नी = | अपत्ये = | निवास = | मतदारसंघ = [[ (लोकसभा मतदारसंघ)| ]] | व्यवसाय = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''राजवीर सिंग''' ( - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे [[ लोकसभा मतदारसंघ|मतदारसंघातून]] भाजपतर्फे [[१७वी लोकसभा|१७व्या लोकसभेवर]] निवडून गेले. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग:चे खासदार]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] orq0hij732ftvrrqyjux17uxt0u9zb1 2689744 2689741 2026-06-18T05:29:15Z Abhijitsathe 4193 2689744 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = राजवीर सिंह | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = मे २०१४ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = जून २०२४ | मागील1 = [[कल्याण सिंह]] | पुढील1 = [[देवेश शाक्य]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1959|3|15}} | जन्मस्थान = [[अलीगढ]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | वडील = [[कल्याण सिंह]] | निवास = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''अशोक कुमार डोहारे''' हे एक भारतीय राजकारणी व माजी [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ते [[भारतीय जनता पक्ष]]ातर्फे [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] व [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून आले. [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] k4zzpp6u6v67lxbh5efq82zk6bexi7t 0 248194 2689658 2652039 2026-06-17T12:45:07Z प्रमिला पवार 184378 2689658 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य |पद2 |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= शिवाजी कर्डिले.jpg |पद= आमदार, राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदर विकास |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |मागील=|पुढील= |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान= |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |मागील2= [[प्रसाद तनपुरे]] |पुढील3= [[प्राजक्त तनपुरे]] |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= }} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हानगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच. राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. *जन्म : १ जून १९५८ * जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. * शिक्षण : एस.एस.सी. * ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. * कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. * अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). * व्यवसाय : शेती * पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] c8y1op5y72nd5rpsnkq48dygkdzijqt 2689659 2689658 2026-06-17T12:54:49Z प्रमिला पवार 184378 2689659 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= शिवाजी कर्डिले.jpg |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदर विकास |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |कार्यकाळ2=१९९५ - २०२४|शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=राज्यमंत्री, पुनर्वसन व मदत कार्य|पद3=पालकमंत्री, अहिल्यानगर जिल्हा}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हानगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच. राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. *जन्म : १ जून १९५८ * जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. * शिक्षण : एस.एस.सी. * ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. * कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. * अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). * व्यवसाय : शेती * पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 78y84sdampbaw17r0sxruopkr25ixxt 2689664 2689659 2026-06-17T13:14:15Z प्रमिला पवार 184378 2689664 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= शिवाजी कर्डिले.jpg |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |कार्यकाळ2=२०२४- २०२५|शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|कार्यकाळआरंभ3=जुलै २००२|कार्यकाळ3=जुलै २००४|कार्यकाळसमाप्ती3=जुलै २००४}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हानगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच. राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. *जन्म : १ जून १९५८ * जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. * शिक्षण : एस.एस.सी. * ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. * कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. * अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). * व्यवसाय : शेती * पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 3jxbyj4ehz3gp7f19hsv5eag4ti358z 2689667 2689664 2026-06-17T13:19:56Z प्रमिला पवार 184378 2689667 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= शिवाजी कर्डिले.jpg |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |कार्यकाळ2=२०२४- २०२५|शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|कार्यकाळआरंभ3=जुलै २००२|कार्यकाळ3=जुलै २००४|कार्यकाळसमाप्ती3=जुलै २००४}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच. राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. *जन्म : १ जून १९५८ * जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. * शिक्षण : एस.एस.सी. * ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. * कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. * अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). * व्यवसाय : शेती * पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] cru800pupdq96x8lm88bu5n56fc01a0 2689669 2689667 2026-06-17T13:26:07Z प्रमिला पवार 184378 2689669 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |कार्यकाळ2=२०२४- २०२५|शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|कार्यकाळआरंभ3=जुलै २००२|कार्यकाळ3=जुलै २००४|कार्यकाळसमाप्ती3=जुलै २००४|चित्र=}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच. राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. *जन्म : १ जून १९५८ * जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. * शिक्षण : एस.एस.सी. * ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. * कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. * अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). * व्यवसाय : शेती * पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] a49vekdr8bhh3366lzsijynpyp1z7ap 2689675 2689669 2026-06-17T15:16:01Z संतोष गोरे 135680 /* कारकिर्द */ pudhari.news/maharashtra/north-maharashtra/ahilyanagar/shivajirao-kardile-political-leader-obituary-nagar-2025-vu03 पासून कॉपी पेस्ट 2689675 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |कार्यकाळ2=२०२४- २०२५|शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|कार्यकाळआरंभ3=जुलै २००२|कार्यकाळ3=जुलै २००४|कार्यकाळसमाप्ती3=जुलै २००४|चित्र=}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] nf3swehvhs6929a6uw1fhminnraqczd 2689676 2689675 2026-06-17T15:16:28Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2689676 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |कार्यकाळ2=२०२४- २०२५|शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|कार्यकाळआरंभ3=जुलै २००२|कार्यकाळ3=जुलै २००४|कार्यकाळसमाप्ती3=जुलै २००४|चित्र=}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] aboh2hic868tpzrb8xfb8jajisqaduz 2689692 2689676 2026-06-17T17:47:54Z प्रमिला पवार 184378 शिवाजीराव कर्डिले यांची राजकीय कारकिर्द 2689692 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |कार्यकाळ_आरंभ1= १९८४-९५ : बुऱ्हानगर ता. नगर सरपंच. |कार्यकाळ_समाप्ती1= २०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[राहुरी विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |कार्यकाळ_आरंभ2=१९९५ : नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती2=२००९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. |कार्यकाळ_आरंभ3=१९९९ नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. |कार्यकाळ_समाप्ती3=२०१४ भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार |कार्यकाळ_आरंभ4= २००३-०४ राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास |कार्यकाळ_समाप्ती4=२०१९ भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. |कार्यकाळ_आरंभ5=२००८-०९ अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. |कार्यकाळ_समाप्ती5=२०२४ : भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |कार्यकाळ2=२०२४- २०२५|शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|कार्यकाळआरंभ3=जुलै २००२|कार्यकाळ3=जुलै २००४|कार्यकाळसमाप्ती3=जुलै २००४|चित्र=}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच.<ref /> राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. ● जन्म : १ जून १९५८ ● जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. ● शिक्षण : एस.एस.सी. ● ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. ● कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. ● अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). ● व्यवसाय : शेती ● पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] d8ex3b83024ihxgryy699oj2oeriz9n 2689693 2689692 2026-06-17T18:01:44Z प्रमिला पवार 184378 2689693 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[नगर - नेवासा (राहुरी) विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|चित्र=|कार्यकाळ1=२०२४ - २०२५}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच.<ref /> राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. ● जन्म : १ जून १९५८ ● जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. ● शिक्षण : एस.एस.सी. ● ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. ● कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. ● अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). ● व्यवसाय : शेती, दुध व्यवसाय ● पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] fn7myxme8tzb0fs706tnjhrxpc7urai 2689694 2689693 2026-06-17T18:03:38Z प्रमिला पवार 184378 2689694 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव भानुदास कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[नगर - नेवासा (राहुरी) विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|चित्र=|कार्यकाळ1=२०२४ - २०२५|कार्यकाळ2=जुलै २००२ ते जुलै २००४}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच.<ref /> राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. ● जन्म : १ जून १९५८ ● जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. ● शिक्षण : एस.एस.सी. ● ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. ● कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. ● अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). ● व्यवसाय : शेती, दुध व्यवसाय ● पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ar23tdr3975eiopqlk8qd13ethmxg6k 2689695 2689694 2026-06-17T18:08:53Z प्रमिला पवार 184378 2689695 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव भानुदास कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[नगर - नेवासा (राहुरी) विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|चित्र=|कार्यकाळ1=२०२४ - २०२५}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == ना कोणता राजकीय वारसा, ना कोणी गॉडफादर; पण जनमानसाच्या मनाचा ठाव घेत हृदयी घर करणारा शिवाजीराव कर्डिले नावाचा वारा १९९५ मध्ये नगरच्या राजकीय पटलावर अवतरला. अहिल्यानगरसारख्या सहकाराच्या बालेकिल्ल्यात हा वारा झंझावात कधी झाला हे मातब्बर प्रस्थापितांनाही कळले नाही. सरपंच पदापासून सुरू झालेली कारकिर्द थेट मंत्रिपदापर्यंत पोहचली. कोणताही साखर कारखाना नाही, पण नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे संचालक अन्‌‍ दोनदा अध्यक्ष झालेले शिवाजीराव शेवटच्या श्वासापर्यंत अत्यंत साधे राहिले. डोक्यावरील गांधी टोपी शेवटपर्यंत त्यांच्या राजकारणाची ओळख राहिली. गावखेड्यातील शाळेत चार बुकं शिकलेला माणूसही राजकारण कसे फिरवू शकतो, हे शिवाजीराव कर्डिले यांनी दाखवून दिले. संदीप रोडे तारुण्याच्या काळात बुऱ्हाणनगरहून नगर शहरात घरोघरी दुधाचे रतीब घालणारे शिवाजीराव कर्डिले. स्वप्नातही कोणाला वाटले नसेल की ते इतकी मोठी राजकीय वाटचाल करतील. दूधवाला पैलवान असलेले शिवाजीराव हे १९८४ ला बुऱ्हाणनगर ग्रामपंचायतीत निवडून आले. १२ वर्षे त्यांनी बुऱ्हाणनगरचे सरपंचपद भूषविले. या कार्यकाळात त्यांनी गावातच बाणेश्वर शिक्षण संस्थेची उभारणी केली. प्रत्येकाला आपला वाटणारा माणूस अशी त्यांची ओळख निर्माण झाली. मित्र परिवार आणि पाठिराख्यांचा गोतावळा इतका झाला, की त्याच गोतावळ्याने त्यांना मातीच्या आखाड्यातून १९९५ च्या विधानसभा निवडणूक आखाड्यात उतरविले. तेव्हाच्या नगर उत्तर (नगर-नेवासा) मतदारसंघात ते १९९५ मध्ये अपक्ष म्हणून पहिल्यांदा विजयी झाले. १९९९ मध्ये पुन्हा अपक्ष लढले अन्‌‍ विजयी झाले. याच काळात त्यांनी काँग्रेस आघाडीला पाठिंबा दिला अन्‌‍ त्यांना राज्यमंत्रिपदाची संधी मिळाली. मत्स्य व्यवसाय व बंदरे विकास आणि वन, जलसंधारण, महिला व बालकल्याण, मदत व पुनवर्सन यांसारखी खाती त्यांनी सांभाळली. २००४ ची विधानसभा निवडणूक ते राष्ट्रवादीकडून लढले अन्‌‍ सलग तिसऱ्यांदा आमदार झाले. २००९ मध्ये विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली अन्‌‍ शिवाजीराव कर्डिले यांनी मतदारसंघ म्हणून राहुरीची निवड केली. २००९ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर ते भाजपात गेले. भाजपकडून २००९ आणि २०१४ असे सलग दोनदा त्यांनी राहुरीचे प्रतिनिधित्व केले. तिसऱ्यांदा २०१९ मध्ये मात्र त्यांचा पराभव झाला. पण ते शांत, संयमाने राजकीय आखाड्यात टिकून राहिले. त्यामुळेच विजय दृष्टिपथात नसतानाही (बहुमत नव्हते) राजकीय कसब पणाला लावत मार्च २०२३ मध्ये ते नगर जिल्हा सहकारी बँकेचे अध्यक्ष झाले. २०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीतील पराभवाची परतफेड २०२४ ला करत ते सहाव्यांदा आमदार झाले. नगर सहकाराचा बालेकिल्ला, तसाच मातब्बर राजकारण्यांचा जिल्हा. इथे नवख्या अन्‌‍ तेही कोणताही राजकीय वारसा, गॉडफादर नसणाऱ्यांना सहकारातील धूरीण जमू देतील का? असा प्रश्न अनेकांना पडला असतानाच पायजमा, कुर्ता अन्‌‍ डोक्यावर गांधी टोपी असा साधा पेहराव असणारे शिवाजीराव कर्डिले यांनी मात्र याच सहकार धुरिणांच्या पंगतीत स्थान मिळविले, टिकविले ते शेवटपर्यंत. २०२३ च्या जिल्हा सहकारी बँकेच्या अध्यक्षपदाची निवडणूक लागली, तेव्हा भाजपकडून शिवाजीराव कर्डिले यांनी उमेदवारी केली. विरोधकांचे संख्याबळ पाहता कर्डिले यांचा पराभव अटळ होता. शिवाय प्रतिस्पर्धी उमेदवार साखरसम्राट; पण कर्डिले यांनी जादूची कांडी फिरावी तशी अध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकली. ‌‘टोपीखालच्या ब्रेन‌’ने विरोधकांची चार मते फोडल्याने अनेकांना घाम फुटला होता. आजही त्याची आठवण होते. त्यांच्या याच ‌‘ब्रेन‌’ची अनेक प्रस्थापितांना धडकी भरायची, ती यामुळेच.<ref /> राजकारणातील राजहंस शशिकांत पवार मतदारसंघ पुनर्रचनेत २००९ मध्ये नगर तालुक्याचे त्रिभाजन झाले. शिवाजीराव कर्डिले यांचा हक्काचा मतदार संघ संपुष्टात आला. कार्यकर्त्यांच्या पाठबळावर त्रिभाजनातही संधी शोधत त्यांनी ‌राहुरी‌ विधानसभेत एन्ट्री केली. ‌‘अशक्य‌’ शब्द डिक्शनरीत नसलेल्या कर्डिले यांनी तेथेही विजय मिळविला. त्यानंतर त्यांनी कधी मागे वळून पाहिले नाही. सलग दोनदा आणि २०२४ ला पुन्हा अशा तीन वेळेस त्यांनी ‌‘राहुरी‌’चे मैदान मारले. ● जन्म : १ जून १९५८ ● जन्म ठिकाण : बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहमदनगर. ● शिक्षण : एस.एस.सी. ● ज्ञात भाषा : मराठी व हिंदी. ● कुटुंब : विवाहित, पत्नी श्रीमती अलका. ● अपत्ये : एकूण ५ ( एक मुलगा व चार मुली ). ● व्यवसाय : शेती, दुध व्यवसाय ● पक्ष : भारतीय जनता पक्ष. == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] f509d797gw6om5ncsgi1rtyoa80fg3s 2689698 2689695 2026-06-17T18:41:56Z संतोष गोरे 135680 /* कारकिर्द */ pudhari.news/maharashtra/north-maharashtra/ahilyanagar/shivajirao-kardile-political-leader-obituary-nagar-2025-vu03 पासून कॉपी पेस्ट मजकूर 2689698 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट संसद सदस्य |नाव= शिवाजीराव भानुदास कर्डीले |लघुचित्र= |पद= महाराष्ट्र विधानसभा सदस्य |जन्मदिनांक= १ जून १९५८ |जन्मस्थान=बुऱ्हाणनगर, तालुका, जिल्हा अहिल्यानगर |मृत्युदिनांक= १७ ऑक्टोबर २०२५ |मृत्युस्थान=अहिल्यानगर |पक्ष=[[भारतीय जनता पक्ष]] |पत्नी= |अपत्ये= अक्षय कर्डीले, सुवर्णा संदीप कोतकर, शितल [[संग्राम जगताप]] व ज्योती अमोल गाडे |निवास=[[अहिल्यानगर]] |मतदारसंघ=[[नगर - नेवासा (राहुरी) विधानसभा मतदारसंघ]] |पद2= महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री |व्यवसाय=शेती, दूध व्यवसाय |धर्म=[[हिंदू]] |सही= Shivaji kardile sig.jpg |संकेतस्थळ= |तळटीपा=|तारीख= |वर्ष=|स्रोत= |शिक्षण=एस.एस.सी.|minister_from2=बंदरे व मत्स्यव्यवसाय विभाग|पद3=महाराष्ट्र राज्याचे राज्यमंत्री|चित्र=|कार्यकाळ1=२०२४ - २०२५}} शिवाजीराव भानूदास कर्डिले (जन्म: '''१ जून १९५८- १७ ऑक्टोबर २०२५''') हे महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील एक प्रमुख राजकीय नेते आणि '''भारतीय जनता पक्षाचे''' (BJP) राहुरी विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार होते. स्व. शिवाजीराव कर्डिले यांचा राजकीय प्रवास हा बुऱ्हाणनगर गावच्या सरपंचपदापासून आमदारकीपर्यंत झपाट्याने घडलेला होता. त्यांचा मूळ व्यवसाय दूध व्यवसाय असला तरी समाजातील कार्यामुळे त्यांनी लवकरच राजकारणात स्थान निर्माण करणारे शिवाजीराव कर्डिले हे '''१९९५-१९९९, १९९९-२००४, २००४-२००९, २००९-२०१४''' या कालखंडांदरम्यान महाराष्ट्र विधानसभेचे '''सहा वेळा आमदार''' राहिले आहेत. तसेच जुलै '''२००२''' ते जुलै '''२००४''' बंदरे व मत्स्यव्यवसाय खात्याचे '''राज्यमंत्री''' होते. '''जुलै २००४''' ते '''ऑक्टोबर २००४''' जलसंधारण, वने, महिला व बालविकास, भूकंप पुनर्वसन व मदत कार्य खात्याचे '''राज्यमंत्री''' व '''नगर जिल्ह्याचे पालकमंत्री''' म्हणून कार्यरत होते. '''२००८-०९''' मध्ये अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्हा सहकारी बँकेचे चेअरमन व जिल्हास्तरीय दक्षता समितीचे सदस्य होते. == कारकिर्द == == राजकीय प्रवासः == # १९८४-९५ बुऱ्हाणनगर ता. नगर सरपंच. # १९९० - बानेश्वर शैक्षणिक संस्था स्थापना. # १९९५ - नगर -नेवासा अपक्ष आमदार. # १९९९ - नगर - नेवासा अपक्ष आमदार. # २००३-०४ - राज्यमंत्री, मत्स्य व बंदरे विकास # २००४ - राष्ट्रवादी , नगर- नेवासा आमदार # २००७ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक संचालक. # २००८-०९ - अहिल्यानगर जिल्हा बँक चेअरमन. # २००९ - नगर दक्षिण खासदार राष्ट्रवादी उमेदवारी पराभव. # २००९ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार. # २०१४ - भाजप राहुरी नगर पाथर्डी आमदार # २०१९  - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी प्राजक्त तनपुरे यांच्याकडून पराभव. # २०२३ - चेअरमन अहिल्यानगर जिल्हा बँक. # २०२४ - भाजप राहुरी- नगर- पाथर्डी आमदार == मृत्यू : == '''१७ ऑक्टोबर २०२५''' रोजी शिवाजी भानुदास कर्डिले यांचे अल्पशा आजाराने निधन झाले. त्यांचे वय ६७ वर्षे होते. मोठ्या आजारातून ते नुकतेच बरे झाले होते. १७ ऑक्टोबर २०२५ रोजी पहाटे छातीत दुखू लागल्याने त्यांना अहिल्यानगरमधील खासगी रुग्णालयात दाखल केले होते. परंतु उपचारापूर्वीच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पार्थिवावर त्यांच्या मूळ गावी, बुऱ्हाणनगर (ता. अहिल्यानगर) निवासस्थाना समोरील प्रांगणात '''शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार''' करण्यात आले. त्यांचे सुपुत्र अक्षय कर्डिले यांनी त्यांच्या पार्थिवास मुखाग्नी दिला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} * <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/|title=शेतकऱ्याचा शॉक लागून मृत्यू झाल्याने शिवाजी कर्डीले आक्रमक|url-status=dead|access-date=2024-07-11|archive-date=2024-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240711145655/https://nagarchaufer.com/farmer-died-due-to-electric-shock-here-in-jeur-shivaji-kardile-aggressive/}}</ref> *माय नेता<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=985|title=Kardile Shivaji Bhanudas(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- RAHURI(AHMEDNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:|संकेतस्थळ=myneta.info|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-16}}</ref> == बाह्य दुवे == {{DEFAULTSORT: कर्डीले, शिवाजी भानुदास}} [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १२ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १३ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:राहुरीचे आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] g8t4vv4iprodaviijzbn5qasah6jpvn 0 253703 2689687 2689120 2026-06-17T16:34:59Z Aditya tamhankar 80177 2689687 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. भारताने १३ जुलै १९७४ रोजी इंग्लंडविरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. भारताने [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] आणि [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११]] हे दोन विश्वचषक जिंकले तर [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३]] आणि [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३]]च्या विश्वचषकात भारताला उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. १९९८ सालामध्ये सुरू झालेली चॅम्पियन्स ट्रॉफी भारताने [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००२]], [[२०१३ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३]] आणि [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५]] साली जिंकली तर [[२०१७ आय.सी.सी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७]]च्या स्पर्धेत भारत उपविजेता ठरला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! संघ !! प्रथम आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना |- |align=left|{{cr|ENG}} || १३ जुलै १९७४ |- |align=left|[[पुर्व आफ्रिका क्रिकेट|पुर्व आफ्रिका]] || ११ जून १९७५ |- |align=left|{{cr|NZ}} || १४ जून १९७५ |- |align=left|{{cr|PAK}} || १ ऑक्टोबर १९७८ |- |align=left|{{cr|WIN}} || ९ जून १९७९ |- |align=left|{{cr|SL}} || १६ जून १९७९ |- |align=left|{{cr|AUS}} || ६ डिसेंबर १९८० |- |align=left|{{cr|ZIM}} || ११ जून १९८३ |- |align=left|{{cr|BAN}} || २७ ऑक्टोबर १९८८ |- |align=left|{{cr|RSA|1928}}<br>ब्रिटिश आधिपत्याखालील दक्षिण आफ्रिका || १० नोव्हेंबर १९९१ |- |align=left|{{cr|UAE}} || १३ एप्रिल १९९४ |- |align=left|{{cr|RSA}}<br>प्रजासत्ताक दक्षिण आफ्रिका || १८ फेब्रुवारी १९९५ |- |align=left|{{cr|KEN}} || १८ फेब्रुवारी १९९६ |- |align=left|{{cr|NED}} || १२ फेब्रुवारी २००३ |- |align=left|{{cr|NAM}} || २३ फेब्रुवारी २००३ |- |align=left|{{cr|BER}} || १९ मार्च २००७ |- |align=left|{{cr|IRE}} || २३ जून २००७ |- |align=left|{{cr|SCO}} || १६ ऑगस्ट २००७ |- |align=left|{{cr|HK}} || २५ जून २००८ |- |align=left|{{cr|AFG|२०१३}} || ५ जून २०१४ |- |align=left|{{cr|NEP}} || ४ सप्टेंबर २०२३ |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[एकदिवसीय क्रिकेट|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="9" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- style="background:#cfc;" !scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{cr|AFG|२०१३}} | ६ || ५ || ० || १ || ० || ८३.३३ || २०१४ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|AUS}} | १५५ || ५९ || ८६ || ० || १० || ३८.०६ || १९८० || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|BAN}} | ४२ || ३३ || ८ || ० || १ || ७८.५७ || १९८८ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ENG}} | ११० || ६१ || ४४ || २ || ३ || ५५.४५ || १९७४ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|IRE}} | ३ || ३ || ० || ० || ० || १००.०० || २००७ || २०१५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NZL}} | १२३ || ६३ || ५२ || १ || ७ || ५१.२१ || १९७५ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|PAK}} | १३६ || ५८ || ७३ || ० || ५ || ४२.६४ || १९७८ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|RSA}} | ९७ || ४२ || ५२ || ० || ३ || ४३.२९ || १९९१ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SL}} | १७१ || ९९ || ५९ || २ || ११ || ५७.८९ || १९७९ || २०२४ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|WIN}} | १४२ || ७२ || ६४ || २ || ४ || ५०.७० || १९७९ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|ZIM}} | ६६ || ५४ || १० || २ || ० || ८१.८१ || १९८३ || २०२२ |- | colspan="9" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|Bermuda}} | १ || १ || ० || ० || ० || १००.०० || २००७ || २००७ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|पूर्व आफ्रिका}} | १ || १ || ० || ० || ० || १००.०० || १९७५ || १९७५ |- !scope="row" style="text-align: left;" |{{cr|HKG}} | २ || २ || ० || ० || ० || १००.०० || २००८ || २०१८ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|KEN}} | १३ || ११ || २ || ० || ० || ८४.६२ || १९९६ || २००४ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NAM}} | १ || १ || ० || ० || ० || १००.०० || २००३ || २००३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NEP}} | १ || १ || ० || ० || ० || १००.०० || २०२३ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|NED}} | ३ || ३ || ० || ० || ० || १००.०० || २००३ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|SCO}} | १ || १ || ० || ० || ० || १००.०० || २००७ || २००७ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{cr|UAE}} | ३ || ३ || ० || ० || ० || १००.०० || १९९४ || २०१५ |- |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' |'''१०७७'''||'''५७३'''||'''४५०'''||'''१०'''||'''४४'''||'''५३.२०'''||'''१९७४'''||'''२०२६''' |- |colspan=10|<small>''सदर आकडेवारी १७ जून २०२६ रोजी [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] येथे झालेल्या {{cr-rt|IND}} वि. {{cr|AFG|२०१३}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small><ref>{{cite web|title=Records / India / One-Day Internationals / Result summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=6;type=team|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 August 2023}}</ref><ref>{{cite web|title= Records / One-Day Internationals / Team records / Results summary|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/283878.html|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 August 2023}}</ref> {{navbar|India ODI cricket records by opponent|mini=1|nodiv=1}} |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65040.html २४] || ११ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65044.html २८] || १४ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|NZ}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64156.html ३५] || २१ फेब्रुवारी १९७६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64157.html ३६] || २२ फेब्रुवारी १९७६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64165.html ५४] || १ ऑक्टोबर १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अयुब नॅशनल स्टेडियम]], [[क्वेट्टा]] || {{cr|IND}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64166.html ५५] || १३ ऑक्टोबर १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|PAK}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64167.html ५६] || ३ नोव्हेंबर १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|सरगोधा]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65050.html ६१] || ९ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=3 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65054.html ६५] || १३ जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65057.html ६८] || १६-१८ जून १९७९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65302.html ९७] || ६ डिसेंबर १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} || rowspan=10 | [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65304.html ९९] || ९ डिसेंबर १९८० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65305.html १००] || १८ डिसेंबर १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65306.html १०२] || २१ डिसेंबर १९८० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65307.html १०३] || २३ डिसेंबर १९८० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65308.html १०४] || ८ जानेवारी १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65309.html १०५] || १० जानेवारी १९८१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65310.html १०६] || ११ जानेवारी १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65312.html १०८] || १५ जानेवारी १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65313.html १०९] || १८ जानेवारी १९८१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZ}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64177.html ११६] || १४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} || rowspan=17 | |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64178.html ११७] || १५ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64191.html १५६] || १२ सप्टेंबर १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी क्रीडा संकुल मैदान]], [[अमृतसर]] || {{cr|IND}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64192.html १५७] || १५ सप्टेंबर १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64193.html १५९] || २६ सप्टेंबर १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64197.html १६२] || ३ डिसेंबर १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64198.html १६३] || १७ डिसेंबर १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[इब्न-ए-कासीम बाग स्टेडियम]], [[मुलतान]] || {{cr|PAK}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64199.html १६४] || ३१ डिसेंबर १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|IND}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64200.html १७२] || २१ जानेवारी १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64205.html १८७] || ९ मार्च १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64209.html १९१] || २९ मार्च १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना]] || {{cr|IND}} |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64210.html १९२] || ७ एप्रिल १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[वेस्ट इंडीज|ग्रेनाडा]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65067.html २००] || ९-१० जून १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} || rowspan=8 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65071.html २०४] || ११ जून १९८३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65074.html २०७] || १३ जून १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65077.html २१०] || १५ जून १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65083.html २१६] || १८ जून १९८३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[नेविल मैदान]], [[केंट|टर्नब्रिज वेल्स]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65086.html २१९] || २० जून १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इंग्लंड|चेम्सफोर्ड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65090.html २२३] || २५ जून १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64215.html २२४] || १० सप्टेंबर १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | |- | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64216.html २२५] || २ ऑक्टोबर १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64217.html २२६] || १३ ऑक्टोबर १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[शेर-ए-काश्मीर मैदान]], [[श्रीनगर]] || {{cr|WIN}} |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64218.html २२७] || ९ नोव्हेंबर १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[मोती बाग मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|WIN}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64219.html २२८] || १ डिसेंबर १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|WIN}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64220.html २२९] || ७ डिसेंबर १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|WIN}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64221.html २३०] || १७ डिसेंबर १९८३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65669.html २६०] || ८ एप्रिल १९८४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[१९८४ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65670.html २६१] || १३ एप्रिल १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64234.html २६७] || २८ सप्टेंबर १९८४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम|नेहरू स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AUS}} || rowspan=12 | |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64235.html २६८] || १ ऑक्टोबर १९८४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विद्यापीठ मैदान, तिरुवनंतपुरम|विद्यापीठ मैदान]], [[तिरुवनंतपुरम]] || अनिर्णित |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64236.html २६९] || ३ ऑक्टोबर १९८४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || अनिर्णित |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64237.html २७०] || ५ ऑक्टोबर १९८४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|AUS}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64238.html २७१] || ६ ऑक्टोबर १९८४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|AUS}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64239.html २७२] || १२ ऑक्टोबर १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अयुब नॅशनल स्टेडियम]], [[क्वेट्टा]] || {{cr|PAK}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64240.html २७३] || ३० ऑक्टोबर १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]] || अनिर्णित |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65721.html ३०९] || २० फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65727.html ३१५] || ३ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65728.html ३१६] || ५ मार्च १९८५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65731.html ३१९] || १० मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65732.html ३२१] || २२ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[१९८५ चारदेशीय चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65735.html ३२५] || २९ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64261.html ३३२] || २५ ऑगस्ट १९८५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64262.html ३३३] || २१ सप्टेंबर १९८५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64263.html ३३४] || २२ सप्टेंबर १९८५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65737.html ३४०] || १७ नोव्हेंबर १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | [[१९८५ शारजा चषक]] |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65738.html ३४१] || २२ नोव्हेंबर १९८५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65392.html ३४८] || ११ जानेवारी १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|IND}} || rowspan=12 | [[१९८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65393.html ३४९] || १२ जानेवारी १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65395.html ३५१] || १६ जानेवारी १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65396.html ३५२] || १८ जानेवारी १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65398.html ३५४] || २१ जानेवारी १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65399.html ३५५] || २३ जानेवारी १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65400.html ३५६] || २५ जानेवारी १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65401.html ३५७] || २६ जानेवारी १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65404.html ३६०] || ३१ जानेवारी १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65405.html ३६१] || २ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[उत्तर टास्मानिया क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[टास्मानिया]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65406.html ३६२] || ५ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65407.html ३६३] || ९ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65812.html ३८१] || १० एप्रिल १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65814.html ३८३] || १३ एप्रिल १९८६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65816.html ३८५] || १८ एप्रिल १९८६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64285.html ३९०] || ७ सप्टेंबर १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64286.html ३९१] || ९ सप्टेंबर १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[शेर-ए-काश्मीर मैदान]], [[श्रीनगर]] || {{cr|AUS}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64287.html ३९२] || २४ सप्टेंबर १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || अनिर्णित || rowspan=4 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64288.html ३९३] || २ ऑक्टोबर १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64289.html ३९४] || ५ ऑक्टोबर १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64290.html ३९५] || ७ ऑक्टोबर १९८६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65835.html ४०१] || २७ नोव्हेंबर १९८६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६ शारजा चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65837.html ४०३] || ३० नोव्हेंबर १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65840.html ४०६] || ५ डिसेंबर १९८६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64296.html ४०७] || २४ डिसेंबर १९८६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|SL}} || rowspan=11 | |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64297.html ४१५] || ११ जानेवारी १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64298.html ४१६] || १३ जानेवारी १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64299.html ४१७] || १५ जानेवारी १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[मोती बाग मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64300.html ४१९] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64301.html ४२६] || २७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|PAK}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64302.html ४३४] || १८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|PAK}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64304.html ४३६] || २० मार्च १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64306.html ४३८] || २२ मार्च १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|PAK}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64307.html ४३९] || २४ मार्च १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64308.html ४४०] || २६ मार्च १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८७ शारजा चषक]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65741.html ४४४] || ५ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65744.html ४४७] || १० एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65093.html ४५३] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|AUS}} || rowspan=7 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65098.html ४५८] || १४ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc; | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65101.html ४६१] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc; | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65105.html ४६५] || २२ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc; | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65109.html ४६९] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc; | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65114.html ४७४] || ३१ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc; | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64313.html ४८१] || ८ डिसेंबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|WIN}} || rowspan=8 | |- | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64314.html ४८२] || २३ डिसेंबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64315.html ४८३] || २ जानेवारी १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64316.html ४८७] || ५ जानेवारी १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|WIN}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64317.html ४८९] || ७ जानेवारी १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|WIN}} |- | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64318.html ४९७] || १९ जानेवारी १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|WIN}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64319.html ५००] || २२ जानेवारी १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64320.html ५०२] || २५ जानेवारी १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[विद्यापीठ मैदान, तिरुवनंतपुरम|विद्यापीठ मैदान]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65745.html ५१२] || २५ मार्च १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८८ शारजा चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65746.html ५१३] || २७ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65749.html ५१७] || १ एप्रिल १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65841.html ५२३] || १६ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८८ शारजा चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65843.html ५२५] || १९ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65844.html ५२६] || २१ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65675.html ५२९] || २७ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम|चितगाव]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[१९८८ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65676.html ५३०] || २९ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65678.html ५३२] || ३१ ऑक्टोबर १९८८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65680.html ५३४] || ४ नोव्हेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64332.html ५३६] || १० डिसेंबर १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा प्रियदर्शिनी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64333.html ५३८] || १२ डिसेंबर १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64334.html ५४१] || १५ डिसेंबर १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64335.html ५४३] || १७ डिसेंबर १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[मोती बाग मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64338.html ५५६] || ७ मार्च १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64340.html ५५८] || ९ मार्च १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64342.html ५६०] || ११ मार्च १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64344.html ५६२] || १८ मार्च १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[अँटिगा रिक्रिएशन मैदान]], [[अँटिगा]] || {{cr|WIN}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64345.html ५६३] || २१ मार्च १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[बाउर्डा]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65846.html ५६९] || १३ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|WIN}} || rowspan=4 | [[१९८९ शारजा चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65848.html ५७२] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65849.html ५७३] || १६ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65851.html ५७७] || २० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65920.html ५८०] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[नेहरू चषक, १९८९]] |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65922.html ५८२] || २३ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65927.html ५८७] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65929.html ५८९] || २८ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65931.html ५९१] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|WIN}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64346.html ५९३] || १८ डिसेंबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64347.html ५९४] || २० डिसेंबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || अनिर्णित |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64348.html ५९५] || २२ डिसेंबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65933.html ६१२] || १ मार्च १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} || rowspan=4 | [[१९९० न्यू झीलंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65934.html ६१३] || ३ मार्च १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65936.html ६१६] || ६ मार्च १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65937.html ६१८] || ८ मार्च १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65817.html ६२३] || २५ एप्रिल १९९० || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|SL}} || rowspan=2 | [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65819.html ६२५] || २७ एप्रिल १९९० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64361.html ६४४] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64362.html ६४६] || ५ डिसेंबर १९९० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|IND}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64363.html ६४८] || ८ डिसेंबर १९९० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|नेहरू स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65681.html ६५७] || २५ डिसेंबर १९९० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९९०-९१ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65682.html ६५८] || २८ डिसेंबर १९९० || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65684.html ६६१] || ४ जानेवारी १९९१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65941.html ६८०] || १८ ऑक्टोबर १९९१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९१ विल्स चषक]] |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65942.html ६८१] || १९ ऑक्टोबर १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65944.html ६८३] || २२ ऑक्टोबर १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65945.html ६८४] || २३ ऑक्टोबर १९९१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65946.html ६८५] || २५ ऑक्टोबर १९९१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64375.html ६८६] || १० नोव्हेंबर १९९१ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64376.html ६८७] || १२ नोव्हेंबर १९९१ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64377.html ६८८] || १४ नोव्हेंबर १९९१ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|RSA|1928}} |- style="background:#cfc;" | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65479.html ६९२] || ६ डिसेंबर १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || बरोबरीत || rowspan=10 | [[१९९१-९२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65480.html ६९३] || ८ डिसेंबर १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65481.html ६९४] || १० डिसेंबर १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65483.html ६९६] || १४ डिसेंबर १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65484.html ६९७] || १५ डिसेंबर १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65487.html ७०२] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65489.html ७०५] || १४ जानेवारी १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65490.html ७०७] || १६ जानेवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65491.html ७०९] || १८ जानेवारी १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65492.html ७११] || २० जानेवारी १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65126.html ७२२] || २८ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[रे मिशेल ओव्हल]], [[मॅके]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65129.html ७२५] || १ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65133.html ७२९] || ४ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65136.html ७३२] || ७ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65141.html ७३७] || १० मार्च १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65144.html ७४०] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65149.html ७४५] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|RSA|1928}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64395.html ७६४] || २५ ऑक्टोबर १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=20 | |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64399.html ७७०] || ७ डिसेंबर १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|RSA|1928}} [[सहारा पार्क न्यूलॅंड्स|न्यूलॅंड्स क्रिकेट मैदान]], [[केप टाउन]] || {{cr|RSA|1928}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64400.html ७७२] || ९ डिसेंबर १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|RSA|1928}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA|1928}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64401.html ७७४] || ११ डिसेंबर १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|RSA|1928}} [[सुपरस्पोर्ट्‌स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64404.html ७७९] || १३ डिसेंबर १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|RSA|1928}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA|1928}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64405.html ७८१] || १५ डिसेंबर १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|RSA|1928}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफॉंटेन]] || {{cr|RSA|1928}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64406.html ७८३] || १७ डिसेंबर १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|RSA|1928}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|सहारा स्टेडियम किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|RSA|1928}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64407.html ७८४] || १९ डिसेंबर १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|RSA|1928}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|IND}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64420.html ८१७] || १९ मार्च १९९३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64423.html ८२०] || २२ मार्च १९९३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64426.html ८२३] || २५ मार्च १९९३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|IND}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64433.html ८३३] || २५ जुलै १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64434.html ८३४] || १२ ऑगस्ट १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64435.html ८३५] || १४ ऑगस्ट १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65961.html ८४६] || ७ नोव्हेंबर १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[हिरो चषक, १९९३-९४]] |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65966.html ८५१] || १६ नोव्हेंबर १९९३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65967.html ८५२] || १८ नोव्हेंबर १९९३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65970.html ८५५] || २२ नोव्हेंबर १९९३ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65971.html ८५६] || २४ नोव्हेंबर १९९३ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65973.html ८५८] || २७ नोव्हेंबर १९९३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64445.html ८७९] || १५ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64447.html ८८१] || १८ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64449.html ८८३] || २० फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|SL}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64462.html ८९६] || २५ मार्च १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64463.html ८९७] || २७ मार्च १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64464.html ८९८] || ३० मार्च १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|IND}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64465.html ८९९] || २ एप्रिल १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65826.html ९०४] || १३ एप्रिल १९९४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[१९९४ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65828.html ९०६] || १५ एप्रिल १९९४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65832.html ९१०] || १९ एप्रिल १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65834.html ९१२] || २२ एप्रिल १९९४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65974.html ९२१] || ४ सप्टेंबर १९९४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित || rowspan=4 | [[१९९४ सिंगर विश्व मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65975.html ९२२] || ५ सप्टेंबर १९९४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65977.html ९२४] || ९ सप्टेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65980.html ९२७] || १७ सप्टेंबर १९९४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64475.html ९३१] || १७ ऑक्टोबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|WIN}} || rowspan=2 | |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64476.html ९३३] || २० ऑक्टोबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65997.html ९३६] || २३ ऑक्टोबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[विल्स विश्व मालिका, १९९४-९५]] |- style="background:#cfc;" | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65999.html ९३९] || २८ ऑक्टोबर १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66000.html ९४१] || ३० ऑक्टोबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66002.html ९४४] || ३ नोव्हेंबर १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66003.html ९४७] || ५ नोव्हेंबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64480.html ९४९] || ७ नोव्हेंबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा प्रियदर्शिनी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64481.html ९५०] || ९ नोव्हेंबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64482.html ९५१] || ११ नोव्हेंबर १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66019.html ९७६] || १६ फेब्रुवारी १९९५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=3 | [[१९९५ बँक ऑफ न्यू झीलंड दशकपुर्ती मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66020.html ९७७] || १८ फेब्रुवारी १९९५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66022.html ९७९] || २२ फेब्रुवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65685.html ९९३] || ५ एप्रिल १९९५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[१९९५ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65687.html ९९५] || ७ एप्रिल १९९५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65689.html ९९७] || ९ एप्रिल १९९५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65691.html ९९९] || १४ एप्रिल १९९५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64502.html १०१५] || १५ नोव्हेंबर १९९५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | |- | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64503.html १०१६] || १८ नोव्हेंबर १९९५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी क्रीडा संकुल मैदान]], [[अमृतसर]] || {{cr|IND}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64504.html १०१७] || २४ नोव्हेंबर १९९५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|IND}} |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64505.html १०१८] || २६ नोव्हेंबर १९९५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|NZ}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64506.html १०१९] || २९ नोव्हेंबर १९९५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65161.html १०५२] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} || rowspan=7 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65165.html १०५६] || २१ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65174.html १०६५] || २७ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[ऑस्ट्रेलिया]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65179.html १०७०] || २ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65184.html १०७५] || ६ मार्च १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65187.html १०७८] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65190.html १०८१] || १३ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66027.html १०८९] || ३ एप्रिल १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[१९९५-९६ सिंगर चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66028.html १०९१] || ५ एप्रिल १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SIN}} [[सिंगापूर क्रिकेट क्लब मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65754.html १०९४] || १२ एप्रिल १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=5 | [[१९९६ शारजाह चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65756.html १०९७] || १४ एप्रिल १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65757.html १०९८] || १५ एप्रिल १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65759.html ११००] || १७ एप्रिल १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65760.html ११०१] || १९ एप्रिल १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|RSA}} |- | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=3 | |- | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65982.html ११०६] || २८ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=3 | [[१९९६ सिंगर विश्वमालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65984.html १११०] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65986.html १११३] || ६ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66030.html १११५] || १६ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९६ भारत-पाकिस्तान मैत्री चषक]] |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66031.html १११६] || १७ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66032.html १११७] || १८ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66033.html १११८] || २१ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66034.html १११९] || २३ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66059.html ११२७] || १७ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|RSA}} || rowspan=4 | [[टायटन चषक, १९९६-९७]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66061.html ११२९] || २१ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66062.html ११३०] || २३ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66064.html ११३२] || २९ ऑक्टोबर १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|RSA}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66066.html ११३७] || ३ नोव्हेंबर १९९६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[टायटन चषक, १९९६-९७]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66067.html ११३८] || ६ नोव्हेंबर १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64533.html ११५१] || १४ डिसेंबर १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=1 | |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66068.html ११६७] || २३ जानेवारी १९९७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=8 | [[१९९६-९७ स्टँडर्ड बँक आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66070.html ११६९] || २७ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[बोलंड बँक पार्क]], [[पार्ल]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66073.html ११७२] || २ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66074.html ११७३] || ४ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66075.html ११७४] || ७ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66076.html ११७५] || ९ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, ग्वाटेंग|बेनोनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66077.html ११७६] || १२ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|सहारा स्टेडियम किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66078.html ११७७] || १३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|सहारा स्टेडियम किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64537.html ११७८] || १५ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=5 | |- | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64552.html १२००] || २६ एप्रिल १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64553.html १२०१] || २७ एप्रिल १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64554.html १२०२] || ३० एप्रिल १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64555.html १२०३] || ३ मे १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66110.html १२०६] || १४ मे १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[पेप्सी इंडिपेंडन्स चषक, १९९७]] |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66111.html १२०७] || १७ मे १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66113.html १२०९] || २१ मे १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65694.html १२१८] || १८ जुलै १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=4 | [[१९९७ आषिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65695.html १२१९] || २० जुलै १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65697.html १२२१] || २४ जुलै १९९७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65698.html १२२२] || २६ जुलै १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64557.html १२२३] || १७ ऑगस्ट १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} || rowspan=4 | |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64558.html १२२४] || २० ऑगस्ट १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64559.html १२२५] || २३ ऑगस्ट १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64560.html १२२६] || २४ ऑगस्ट १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66035.html १२२७] || १३ सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[१९९७ भारत-पाकिस्तान मैत्री चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66036.html १२२८] || १४ सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66037.html १२२९] || १७ सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66038.html १२३०] || १८ सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66039.html १२३१] || २० सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66040.html १२३२] || २१ सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64561.html १२३३] || २८ सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नियाझ स्टेडियम]], [[हैदराबाद, पाकिस्तान]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64562.html १२३४] || ३० सप्टेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64564.html १२३६] || २ ऑक्टोबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९७-९८ सिंगर अकाई चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65876.html १२६२] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65878.html १२६४] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|WIN}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64567.html १२६७] || २२ डिसेंबर १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64568.html १२६८] || २५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || अनिर्णित |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64569.html १२६९] || २८ डिसेंबर १९९७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66131.html १२७१] || १० जानेवारी १९९८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९७-९८ बांगलादेश स्वतंत्रता रौप्यमहोत्सव चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66132.html १२७३] || ११ जानेवारी १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66134.html १२७६] || १४ जानेवारी १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66135.html १२७७] || १६ जानेवारी १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66136.html १२७९] || १८ जानेवारी १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66137.html १३००] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[पेप्सी त्रिकोणी मालिका, १९९७-९८]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66139.html १३०५] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66140.html १३०८] || ७ एप्रिल १९९८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66141.html १३११] || ९ एप्रिल १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66143.html १३१६] || १४ एप्रिल १९९८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65768.html १३१९] || १७ एप्रिल १९९८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९७-९८ कोका-कोला चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65770.html १३२२] || १७ एप्रिल १९९८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65771.html १३२३] || १७ एप्रिल १९९८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65773.html १३२५] || १७ एप्रिल १९९८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65774.html १३२७] || १७ एप्रिल १९९८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66144.html १३२८] || १४ मे १९९८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[कोका-कोला त्रिकोणी मालिका, १९९७-९८]] |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66146.html १३३०] || २० मे १९९८ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66148.html १३३५] || २५ मे १९९८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66149.html १३३६] || २८ मे १९९८ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66150.html १३३७] || ३१ मे १९९८ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66151.html १३३८] || १९ जून १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९८ निदाहास चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66153.html १३४०] || २३ जून १९९८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66154.html १३४१] || १ जुलै १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66155.html १३४२] || १ जुलै १९९८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66157.html १३४४] || १ जुलै १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66041.html १३४९] || १२ सप्टेंबर १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९८ भारत-पाकिस्तान मैत्री चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66042.html १३५०] || १३ सप्टेंबर १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66043.html १३५१] || १६ सप्टेंबर १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66044.html १३५२] || १९ सप्टेंबर १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66045.html १३५३] || २० सप्टेंबर १९९८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|PAK}} |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64589.html १३५४] || २६ सप्टेंबर १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64590.html १३५४] || २७ सप्टेंबर १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|IND}} |- | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64591.html १३५४] || ३० सप्टेंबर १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66165.html १३६०] || २८ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[१९९८ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66168.html १३६३] || ३१ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65880.html १३६६] || ६ नोव्हेंबर १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९७-९८ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65882.html १३६९] || ८ नोव्हेंबर १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65883.html १३७०] || ९ नोव्हेंबर १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65885.html १३७३] || ११ नोव्हेंबर १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65886.html १३७४] || १३ नोव्हेंबर १९९८ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64598.html १३७८] || ९ जानेवारी १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ओवेन डेलानी पार्क]], [[टाउपू]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64599.html १३८१] || १२ जानेवारी १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|IND}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64600.html १३८३] || १४ जानेवारी १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64601.html १३८५] || १६ जानेवारी १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64602.html १३८७] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66212.html १४१५] || २२ मार्च १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[पेप्सी चषक, १९९८-९९]] |- style="background:#cfc;" | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66213.html १४१७] || २४ मार्च १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66215.html १४२६] || ३० मार्च १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66216.html १४२७] || १ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/662127.html १४२८] || ४ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65776.html १४३०] || ८ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=5 | [[१९९८-९९ कोका-कोला चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65780.html १४३५] || १३ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/657781.html १४३७] || १६ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65194.html १४४४] || १५ मे १९९९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव]] || {{cr|RSA}} || rowspan=3 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65200.html १४५०] || १९ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65207.html १४५७] || २३ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65213.html १४६३] || २६ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65223.html १४७३] || ४ जून १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65226.html १४७६] || ८ जून १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65230.html १४८०] || १२ जून १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66226.html १४८६] || २३ ऑगस्ट १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[गाली, श्रीलंका|गाली]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९९ ऐवा चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66227.html १४८७] || २५ ऑगस्ट १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66229.html १४८९] || २८ ऑगस्ट १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66230.html १४९०] || २९ ऑगस्ट १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66233.html १४९३] || ४ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SIN}} [[कलांग मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[१९९९ सिंगापूर चॅलेंज]] |- style="background:#cfc;" | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66234.html १४९४] || ५ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SIN}} [[कलांग मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66235.html १४९५] || ७ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SIN}} [[कलांग मैदान]], [[सिंगापूर]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66236.html १४९६] || ८ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SIN}} [[कलांग मैदान]], [[सिंगापूर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66046.html १४९७] || ११ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९९९ डीएमसी चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66047.html १४९८] || १२ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66048.html १४९९] || १४ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|CAN}} [[टोराँटो क्रिकेट, स्केटिंग आणि कर्लिंग मैदान]], [[टोराँटो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66242.html १५०४] || २६ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[१९९९ केन्या एलजी चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66244.html १५०६] || २९ सप्टेंबर १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66246.html १५०८] || १ ऑक्टोबर १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66247.html १५०९] || ३ ऑक्टोबर १९९९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|RSA}} |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64630.html १५२२] || ५ नोव्हेंबर १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64631.html १५२३] || ८ नोव्हेंबर १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64632.html १५२४] || ११ नोव्हेंबर १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64633.html १५२५] || १४ नोव्हेंबर १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|NZ}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64634.html १५२६] || १७ नोव्हेंबर १९९९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65588.html १५३७] || १० जानेवारी २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|PAK}} || rowspan=8 | [[कार्लटन आणि युनायटेड मालिका, १९९९-२०००]] |- style="background:#cfc;" | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65589.html १५३९] || १२ जानेवारी २००० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65590.html १५४०] || १४ जानेवारी २००० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65593.html १५४३] || २१ जानेवारी २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65595.html १५४७] || २५ जानेवारी २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४३़१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65596.html १५४८] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65597.html १५५०] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65598.html १५५२] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64657.html १५७२] || ९ मार्च २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64658.html १५७३] || १२ मार्च २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64659.html १५७४] || १५ मार्च २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|RSA}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64660.html १५७५] || १७ मार्च २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64661.html १५७६] || १९ मार्च २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65782.html १५७७] || २२ मार्च २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|RSA}} || rowspan=4 | [[२००० कोका-कोला चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65783.html १५७८] || २३ मार्च २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65785.html १५८०] || २६ मार्च २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65786.html १५८१] || २७ मार्च २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65700.html १५९७] || ३०-३१ मे २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65701.html १५९८] || १ जून २००० || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65703.html १६००] || ३ जून २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66170.html १६३०] || ३ ऑक्टोबर २००० || {{cr|KEN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[२००० आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66173.html १६३३] || ७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66178.html १६३८] || १३ ऑक्टोबर २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66179.html १६३९] || १५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65894.html १६४०] || २० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२००० शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65896.html १६४४] || २२ ऑक्टोबर २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65898.html १६४८] || २६ ऑक्टोबर २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65899.html १६५०] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65900.html १६५२] || २९ ऑक्टोबर २००० || {{cr|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|SL}} |- | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64680.html १६५६] || २ डिसेंबर २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} || rowspan=10 | |- | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64681.html १६५७] || ५ डिसेंबर २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64682.html १६५८] || ८ डिसेंबर २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[बरखातुल्लाह खान स्टेडियम]], [[जोधपूर]] || {{cr|ZIM}} |- | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64683.html १६५९] || ११ डिसेंबर २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64684.html १६६०] || १४ डिसेंबर २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64706.html १६९६] || २५ मार्च २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64708.html १६९८] || २८ मार्च २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|AUS}} |- | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64709.html १६९९] || ३१ मार्च २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, इंदूर|नेहरू स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64710.html १७००] || ३ एप्रिल २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा प्रियदर्शिनी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64711.html १७०१] || ६ एप्रिल २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66313.html १७२९] || २४ जून २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२००१ झिम्बाब्वे कोका-कोला चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66314.html १७३०] || २७ जून २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66315.html १७३१] || ३० जून २००१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66317.html १७३३] || ४ जुलै २००१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66318.html १७३४] || ७ जुलै २००१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66320.html १७३६] || २० जुलै २००१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|NZ}} || rowspan=7 | [[२००१ श्रीलंका कोका-कोला चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66321.html १७३७] || २२ जुलै २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66323.html १७३९] || २६ जुलै २००१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66324.html १७४०] || २८ जुलै २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66326.html १७४२] || १ ऑगस्ट २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66327.html १७४३] || २ ऑगस्ट २००१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66328.html १७४४] || ५ ऑगस्ट २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66098.html १७५२] || ५ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} || rowspan=7 | [[२००१ स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66100.html १७५७] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66101.html १७५८] || १२ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66103.html १७६१] || १७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|KEN}} |- style="background:#cfc;" | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66104.html १७६२] || १९ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66106.html १७६४] || २४ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|RSA}} [[बोलंड बँक पार्क]], [[पार्ल]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66107.html १७६६] || २६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|सहारा स्टेडियम किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} || rowspan=14 | |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64753.html १८१४] || ७ मार्च २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|ZIM}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64754.html १८१५] || १० मार्च २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64755.html १८१६] || १३ मार्च २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|ZIM}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64756.html १८१७] || १६ मार्च २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64757.html १८१८] || १९ मार्च २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64768.html १८३६] || २९ मार्च २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|IND}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64769.html १८३७] || १ जून २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64770.html १८३८] || २ जून २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२]] |- style="background:#cfc;" | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66285.html १८४९] || ३० जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66288.html १८५२] || ६ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एज्बास्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२]] |- style="background:#cfc;" | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66291.html १८५५] || ११ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66182.html १८७६] || १४ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66192.html १८८६] || २५ सप्टेंबर २००२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66194.html १८८८] || २९ सप्टेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66195.html १८८९] || ३० सप्टेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64785.html १८९३] || ६ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|WIN}} || rowspan=14 | |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64786.html १८९४] || ९ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|WIN}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64787.html १८९५] || १२ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64788.html १८९६] || १५ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64789.html १८९७] || १८ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|WIN}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64790.html १८९८] || २१ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बरखातुल्लाह खान स्टेडियम]], [[जोधपूर]] || {{cr|IND}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64792.html १९००] || २४ नोव्हेंबर २००२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा गांधी स्टेडियम]], [[विजयवाडा]] || {{cr|WIN}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64813.html १९२६] || २६ डिसेंबर २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64814.html १९२७] || २९ डिसेंबर २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} |- | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64815.html १९२८] || १ जानेवारी २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64816.html १९२९] || ४ जानेवारी २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर]], [[क्वीन्सटाउन]] || {{cr|NZ}} |- | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64817.html १९३०] || ८ जानेवारी २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|IND}} |- | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64818.html १९३३] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64819.html १९३५] || १४ जानेवारी २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65241.html १९४८] || १२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बोलंड बँक पार्क]], [[पार्ल]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65244.html १९५१] || १५ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65250.html १९५७] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65257.html १९६४] || २३ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सिटी ओव्हल]], [[पीटरमारित्झबर्ग]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65268.html १९७५] || १ मार्च २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65276.html १९८३] || ७ मार्च २००३ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केप टाउन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65278.html १९८५] || १० मार्च २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65281.html १९८८] || १४ मार्च २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65285.html १९९२] || २० मार्च २००३ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65286.html १९९३] || २३ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66350.html २००१] || ११ एप्रिल २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२००३ टीव्हीएस चषक (बांगलादेश)]] |- style="background:#cfc;" | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66350.html २००२] || १३ एप्रिल २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66350.html २००४] || १६ एप्रिल २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66350.html २००६] || १८ एप्रिल २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66350.html २००७] || २१ एप्रिल २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66364.html २०५१] || २३ ऑक्टोबर २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[टीव्हीएस चषक (भारत) २००३-०४]] |- style="background:#cfc;" | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66365.html २०५२] || २६ ऑक्टोबर २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66367.html २०५४] || १ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66369.html २०५६] || ६ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66371.html २०६१] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66372.html २०६२] || १५ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66373.html २०६४] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65643.html २०७७] || ९ जानेवारी २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००३-०४ व्हीबी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65645.html २०८०] || १४ जानेवारी २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65647.html २०८४] || १८ जानेवारी २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65648.html २०८५] || २० जानेवारी २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65649.html २०८६] || २२ जानेवारी २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65650.html २०८७] || २४ जानेवारी २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65653.html २०९३] || १ फेब्रुवारी २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65654.html २०९५] || ३ फेब्रुवारी २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65655.html २०९७] || ६ फेब्रुवारी २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65656.html २०९८] || ८ फेब्रुवारी २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64880.html २११२] || १३ मार्च २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64882.html २११४] || १६ मार्च २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64883.html २११५] || १९ मार्च २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|PAK}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64884.html २११६] || २१ मार्च २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|IND}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64885.html २११७] || २४ मार्च २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65707.html २१४४] || १६ जुलै २००४ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२००४ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65711.html २१४८] || १८ जुलै २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65712.html २१४९] || २१ जुलै २००४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65715.html २१५२] || २५ जुलै २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65716.html २१५३] || २७ जुलै २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65718.html २१५५] || १ ऑगस्ट २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66374.html २१५७] || २१ ऑगस्ट २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टलवीन]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | [[२००४ व्हिडियोकॉन चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66375.html २१५९] || २३ ऑगस्ट २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. क्रिकेट मैदान]], [[ॲमस्टलवीन]] || अनिर्णित |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66198.html २१७०] || ११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | [[२००४ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66207.html २१७९] || १९ सप्टेंबर २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66384.html २१९२] || १३ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|PAK}} || [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २००४-०५#२००४-०५ बीसीसीआय प्लॅटिनम महोत्सवी सामना|२००४ बीसीसीआय प्लॅटिनम महोत्सवी सामना]] |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64914.html २१९९] || २३ डिसेंबर २००४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम|चितगाव]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64916.html २२०१] || २६ डिसेंबर २००४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64917.html २२०२] || २७ डिसेंबर २००४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64938.html २२३५] || २ एप्रिल २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64939.html २२३६] || ५ एप्रिल २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64940.html २२३७] || ९ एप्रिल २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|PAK}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64941.html २२३८] || १२ एप्रिल २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|PAK}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64942.html २२३९] || १५ एप्रिल २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|PAK}} |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64943.html २२४०] || १७ एप्रिल २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214634.html २२६२] || ३० जुलै २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[२००५ इंडियन ऑईल चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214742.html २२६३] || ३१ जुलै २००५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/214921.html २२६५] || ३ ऑगस्ट २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/215286.html २२६७] || ७ ऑगस्ट २००५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/215449.html २२६८] || ९ ऑगस्ट २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217116.html २२७३] || २६ ऑगस्ट २००५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | [[२००५ व्हिडियोकॉन तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217481.html २२७४] || २९ ऑगस्ट २००५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217811.html २२७८] || २ सप्टेंबर २००५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217979.html २२८०] || ४ सप्टेंबर २००५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/218250.html २२८१] || ६ सप्टेंबर २००५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|NZ}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/223018.html २२८६] || २५ ऑक्टोबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/223334.html २२८७] || २८ ऑक्टोबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/223634.html २२९०] || ३१ ऑक्टोबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/223902.html २२९१] || ३ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|IND}} |- | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/224231.html २२९४] || ६ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|SL}} |- | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/224556.html २२९५] || ९ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225437.html २२९६] || १२ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} || rowspan=16 | |- | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225959.html २२९७] || १६ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|RSA}} |- | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226315.html २२९८] || १९ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226358.html २२९९] || २५ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|RSA}} |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226359.html २३००] || २८ नोव्हेंबर २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/235831.html २३२४] || ६ फेब्रुवारी २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|PAK}} |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/236520.html २३२७] || ९ फेब्रुवारी २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|IND}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/236809.html २३२९] || १३ फेब्रुवारी २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|IND}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/237222.html २३३१] || १६ फेब्रुवारी २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[मुलतान क्रिकेट मैदान]], [[मुलतान]] || {{cr|IND}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/237571.html २३३३] || १९ फेब्रुवारी २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/244510.html २३६३] || १८ एप्रिल २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|PAK}} || rowspan=2 | [[२००५-०६ डीएलएफ चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/244511.html २३६४] || १९ एप्रिल २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबु धाबी]] || {{cr|IND}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239915.html २३७७] || १८ मे २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239916.html २३७९] || २० मे २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239917.html २३८०] || २३ मे २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{cr|WIN}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239918.html २३८१] || २६ मे २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/239919.html २३८२] || २८ मे २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/256665.html २४०५] || १८-१९ ऑगस्ट २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित || [[२००६ युनिटेक चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/256607.html २४१४] || १४ सप्टेंबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|WIN}} || rowspan=4 | [[२००६-०७ डीएलएफ चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/256608.html २४१६] || १६ सप्टेंबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/256612.html २४१९] || २० सप्टेंबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/256614.html २४२१] || २२ सप्टेंबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249753.html २४३७] || २६ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249756.html २४४०] || २९ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249211.html २४४७] || २२ नोव्हेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=12 | |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249212.html २४४९] || २६ नोव्हेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249213.html २४५२] || २९ नोव्हेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249214.html २४५८] || ३ डिसेंबर २००६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267706.html २४८०] || २१ जानेवारी २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267707.html २४८५] || २४ जानेवारी २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267708.html २४८७] || २७ जानेवारी २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|WIN}} |- | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267709.html २४९३] || ३१ जानेवारी २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} |- | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267710.html २५१४] || ८ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || अनिर्णित |- | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267712.html २५२०] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|SL}} |- | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267715.html २५२२] || १४ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/267713.html २५२५] || १७ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247464.html २५३८] || १७ मार्च २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|BAN}} || rowspan=3 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247468.html २५४२] || १९ मार्च २००७ || {{cr|BER}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247476.html २५५०] || २३ मार्च २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|SL}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/282688.html २५८२] || १० मे २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=2 | |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/282689.html २५८३] || १२ मे २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/293071.html २५९०] || २३ जून २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[२००७ फ्युचर चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/293076.html २५९२] || २६ जून २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/293077.html २५९३] || २९ जून २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/293078.html २५९५] || १ जुलै २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[सिव्हिल सर्व्हिस क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|IND}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/275789.html २६०८] || १६ ऑगस्ट २००७ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|IND}} || rowspan=20 | |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297793.html २६२१] || २९ सप्टेंबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || अनिर्णित |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297794.html २६२३] || २ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|AUS}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297795.html २६२५] || ५ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|AUS}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297796.html २६२७] || ८ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297797.html २६२९] || ११ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|AUS}} |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297798.html २६३१] || १४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|AUS}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297799.html २६३२] || १७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297801.html २६४३] || ५ नोव्हेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297802.html २६४४] || ८ नोव्हेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|PAK}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297803.html २६४५] || ११ नोव्हेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297804.html २६४६] || १५ नोव्हेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/297805.html २६४७] || १८ नोव्हेंबर २००७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291359.html २६७०] || ३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | [[२००७-०८ कॉमनवेल्थ बँक मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291360.html २६७२] || ५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291362.html २६७५] || १० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291363.html २६७६] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291365.html २६८०] || १७ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291366.html २६८१] || १९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291368.html २६८५] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291369.html २६८६] || २६ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291371.html २६८८] || २ मार्च २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291372.html २६८९] || ४ मार्च २००८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/345469.html २७०५] || १० जून २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २००८]] |- style="background:#cfc;" | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/345470.html २७०६] || १२ जून २००८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/345471.html २७०७] || १४ जून २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335349.html २७१६] || २५ जून २००८ || {{cr|HK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२००८ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335351.html २७१७] || २६ जून २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335352.html २७२१] || २८ जून २००८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335355.html २७३०] || २ जुलै २००८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335356.html २७३२] || ३ जुलै २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/335358.html २७३५] || ६ जुलै २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|SL}} |- | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343732.html २७४२] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} || rowspan=9 | |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343733.html २७४५] || २० ऑगस्ट २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343734.html २७५०] || २४ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366341.html २७५५] || २७ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/343736.html २७५६] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} || rowspan=15 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386530.html २८०६] || २८ जानेवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386531.html २८१०] || ३१ जानेवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386532.html २८१३] || ३ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386533.html २८१५] || ५ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/386534.html २८१८] || ८ फेब्रुवारी २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366623.html २८२१] || ३ मार्च २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|IND}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366626.html २८२२] || ६ मार्च २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366627.html २८२३] || ८ मार्च २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|IND}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366624.html २८२४] || ११ मार्च २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|IND}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/366625.html २८२५] || १४ मार्च २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/377313.html २८५२] || २६ जून २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|IND}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/377314.html २८५३] || २८ जून २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/377315.html २८५४] || ३ जुलै २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/377316.html २८५५] || ५ जुलै २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403382.html २८८६] || ११ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[श्रीलंका त्रिकोणी मालिका, २००९]] |- style="background:#cfc;" | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403381.html २८८७] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/403383.html २८८९] || १४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415278.html २८९८] || २६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | [[२००९ आयसीसी चँपियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415281.html २९०१] || २८ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415284.html २९०४] || ३० सप्टेंबर २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/416236.html २९१३] || २५ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/416237.html २९१५] || २८ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/416238.html २९१८] || २१ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/416239.html २९१९] || २ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/416240.html २९२३] || ५ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|AUS}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/416241.html २९२५] || ८ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|AUS}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430886.html २९३२] || १५ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430887.html २९३३] || १८ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|SL}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430888.html २९३४] || २१ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430889.html २९३५] || २४ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/430890.html २९३६] || २७ डिसेंबर २००९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434259.html २९३८] || ५ जानेवारी २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} || rowspan=5 | [[बांगलादेश त्रिकोणी मालिका, २०१०]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434260.html २९३९] || ७ जानेवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434262.html २९४१] || १० जानेवारी २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434263.html २९४२] || ११ जानेवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/434264.html २९४३] || १३ जानेवारी २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|SL}} |- | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/441827.html २९६१] || २१ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | |- | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/441828.html २९६२] || २४ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/441829.html २९६३] || २७ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452146.html २९८१] || २८ मे २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=4 | [[झिम्बाब्वे त्रिकोणी मालिका, २०१०]] |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452147.html २९८३] || ३० मे २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452149.html २९८६] || ३ जून २०१० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/452150.html २९८८] || ५ जून २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/455232.html २९९३] || १६ जून २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[२०१० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/455234.html २९९६] || १९ जून २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/455236.html २९९९] || २२ जून २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/455237.html ३००१] || २४ जून २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/456662.html ३०३०] || १० ऑगस्ट २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|NZ}} || rowspan=5 | [[श्रीलंका त्रिकोणी मालिका, २०१०]] |- style="background:#cfc;" | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/456663.html ३०३२] || १६ ऑगस्ट २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/456666.html ३०३८] || २२ ऑगस्ट २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/456665.html ३०३९] || २५ ऑगस्ट २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/456668.html ३०४०] || २८ ऑगस्ट २०१० || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/464529.html ३०६०] || २० ऑक्टोबर २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/467883.html ३०७०] || २८ नोव्हेंबर २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/467884.html ३०७२] || १ डिसेंबर २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/467885.html ३०७४] || ४ डिसेंबर २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान]], [[बडोदा]] || {{cr|IND}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/467886.html ३०७६] || ७ डिसेंबर २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/467887.html ३०७७] || १० डिसेंबर २०१० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463150.html ३०७९] || १२ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463151.html ३०८०] || १५ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463152.html ३०८२] || १८ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{cr|IND}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463153.html ३०८४] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/463154.html ३०८७] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ७६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433558.html ३१००] || १९ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ७६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433578.html ३१२१] || ६ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433582.html ३१२४] || ९ मार्च २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433586.html ३१२८] || १२ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433599.html ३१४१] || २० मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433601.html ३१४३] || २४ मार्च २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433605.html ३१४७] || ३० मार्च २०११ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433606.html ३१४८] || २ एप्रिल २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ७७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489221.html ३१५९] || ६ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} || rowspan=20 | |- | ७७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489222.html ३१६०] || ८ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ७७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489223.html ३१६१] || ११ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{cr|IND}} |- | ७७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489224.html ३१६२] || १३ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{cr|WIN}} |- | ७७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/489225.html ३१६३] || १६ जून २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} |- | ७७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ७८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ७८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ७८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ७८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ७८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ७८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ७८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/536929.html ३२१७] || २९ नोव्हेंबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ७९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/536930.html ३२१९] || २ डिसेंबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | ७९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/536931.html ३२२१] || ५ डिसेंबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|WIN}} |- | ७९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/536932.html ३२२३] || ८ डिसेंबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ७९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/536933.html ३२२४] || ११ डिसेंबर २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518956.html ३२३१] || ५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=7 | [[२०१२ कॉमनवेल्थ बँक त्रिकोणी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518957.html ३२३३] || ८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518959.html ३२३७] || १२ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518960.html ३२३९] || १४ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ७९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518962.html ३२४४] || १९ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518963.html ३२४६] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ८०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518965.html ३२५०] || २६ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ८०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/518966.html ३२५१] || २८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|IND}} || rowspan=1 | [[२०१२ कॉमनवेल्थ बँक त्रिकोणी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/535795.html ३२५९] || १३ मार्च २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२०१२ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ८०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/535797.html ३२६१] || १६ मार्च २०१२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/535798.html ३२६३] || १८ मार्च २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- | ८०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564781.html ३२९१] || २१ जुलै २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[हंबन्टोटा]] || {{cr|IND}} || rowspan=13 | |- | ८०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564782.html ३२९२] || २४ जुलै २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[हंबन्टोटा]] || {{cr|SL}} |- | ८०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564783.html ३२९३] || २८ जुलै २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ८०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564784.html ३२९४] || ३१ जुलै २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ८०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/564785.html ३२९५] || ४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}} |- | ८१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589308.html ३३१४] || ३० डिसेंबर २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|PAK}} |- | ८११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589309.html ३३१५] || ३ जानेवारी २०१३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|PAK}} |- | ८१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/589310.html ३३१६] || ६ जानेवारी २०१३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ८१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ८१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ८१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ८१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ८१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578614.html ३३६३] || ६ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१३ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ८१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578619.html ३३६८] || ११ जून २०१३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578623.html ३३७२] || १५ जून २०१३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566947.html ३३७६] || २० जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597924.html ३३८०] || ३० जून २०१३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[वेस्ट इंडीज त्रिकोणी मालिका, २०१३|२०१३ सेलकॉन मोबाईल ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ८२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597925.html ३३८२] || २ जुलै २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ८२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597926.html ३३८३] || ५ जुलै २०१३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597928.html ३३८७] || ९ जुलै २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/597929.html ३३८८] || ११ जुलै २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ८२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/643665.html ३३९५] || २४ जुलै २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} || rowspan=22 | |- | ८२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/643667.html ३३९७] || २६ जुलै २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ८३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/643669.html ३३९९] || २८ जुलै २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ८३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/643675.html ३४०२] || १ ऑगस्ट २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|IND}} |- | ८३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/643677.html ३४०३] || ३ ऑगस्ट २०१३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|IND}} |- | ८३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647249.html ३४१९] || १३ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|AUS}} |- | ८३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647251.html ३४२०] || १६ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647253.html ३४२१] || १९ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} |- | ८३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647255.html ३४२२] || २३ ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || अनिर्णित |- | ८३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647259.html ३४२४] || ३० ऑक्टोबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/647261.html ३४२८] || २ नोव्हेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ८३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/676529.html ३४३६] || २१ नोव्हेंबर २०१३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ८४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/676531.html ३४३७] || २४ नोव्हेंबर २०१३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|WIN}} |- | ८४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/676533.html ३४३९] || २७ नोव्हेंबर २०१३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/648651.html ३४४२] || ५ डिसेंबर २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ८४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/648653.html ३४४३] || ८ डिसेंबर २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | ८४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/648655.html ३४४४] || ११ डिसेंबर २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित |- | ८४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667641.html ३४५६] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZ}} |- | ८४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667643.html ३४५८] || २२ जानेवारी २०१४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ८४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667645.html ३४६२] || २५ जानेवारी २०१४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || बरोबरीत |- | ८४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667647.html ३४६५] || २८ जानेवारी २०१४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ८४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667649.html ३४६७] || ३१ जानेवारी २०१४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ८५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710293.html ३४७४] || २६ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[खान साहेब ओस्मानी मैदान|लक्ष्मी नारायण ठाकूर मैदान]], [[फतुल्ला]] || {{cr|IND}} || rowspan=4 | [[२०१४ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ८५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710297.html ३४७६] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[खान साहेब ओस्मानी मैदान|लक्ष्मी नारायण ठाकूर मैदान]], [[फतुल्ला]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ८५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710301.html ३४७९] || २ मार्च २०१४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/710307.html ३४८३] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | ८५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/744679.html ३४९७] || १५ जून २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} || rowspan=15 | |- | ८५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/744681.html ३४९८] || १७ जून २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | ८५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/744683.html ३४९९] || १९ जून २०१४ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || अनिर्णित |- | ८५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ८५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ८५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ८६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/770121.html ३५३१] || ८ ऑक्टोबर २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|WIN}} |- | ८६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/770123.html ३५३३] || ११ ऑक्टोबर २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ८६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/770127.html ३५३५] || १७ ऑक्टोबर २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|IND}} |- | ८६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/792289.html ३५३९] || २ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ८६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/792291.html ३५४०] || ६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ८६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/792293.html ३५४३] || ९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ८६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/792295.html ३५४४] || १३ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ८६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/792297.html ३५४७] || १६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754749.html ३५८२] || १८ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका, २०१५]] |- style="background:#cfc;" | ८७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754757.html ३५९२] || २६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ८७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656405.html ३६०२] || १५ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} || rowspan=8 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656423.html ३६१०] || २२ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656439.html ३६१८] || २८ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६२५] || ६ मार्च २०१५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656465.html ३६३१] || १० मार्च २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656475.html ३६३६] || १४ मार्च २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656485.html ३६४१] || १९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656493.html ३६४५] || २६ मार्च २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ८८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/870731.html ३६५८] || १८ जून २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} || rowspan=20 | |- | ८८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/870733.html ३६६०] || २१ जून २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ८८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/870735.html ३६६१] || २४ जून २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | ८८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885959.html ३६६२] || १० जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ८८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885965.html ३६६५] || १२ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ८८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885967.html ३६६७] || १४ जुलै २०१५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ८८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903593.html ३६८९] || ११ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|RSA}} |- | ८८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903595.html ३६९२] || १४ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ८८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903597.html ३६९५] || १८ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|RSA}} |- | ८९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903599.html ३६९८] || २२ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ८९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/903601.html ३७००] || २५ ऑक्टोबर २०१५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|RSA}} |- | ८९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895807.html ३७२३] || १२ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- | ८९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895809.html ३७२४] || १५ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ८९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895811.html ३७२५] || १७ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ८९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895813.html ३७२६] || २० जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|AUS}} |- | ८९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895815.html ३७२७] || २३ जानेवारी २०१६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | ८९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007649.html ३७४२] || ११ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ८९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007651.html ३७४४] || १३ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ८९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1007653.html ३७४६] || १५ जून २०१६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | ९०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1030219.html ३७९६] || १६ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ९०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1030221.html ३७९७] || २० ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|NZ}} || rowspan=7 | |- | ९०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1030223.html ३७९८] || २३ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ९०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1030225.html ३७९९] || २६ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|NZ}} |- | ९०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1030227.html ३८००] || २९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | ९०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ९०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ९०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022353.html ३८७८] || ४ जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ९०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022361.html ३८८२] || ८ जून २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ९१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022367.html ३८८६] || ११ जून २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022373.html ३८९१] || १५ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022375.html ३८९४] || १८ जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ९१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098206.html ३८९५] || २३ जून २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=30 | |- | ९१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098207.html ३८९६] || २५ जून २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ९१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098208.html ३८९८] || ३० जून २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{cr|IND}} |- | ९१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098209.html ३९००] || २ जुलै २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] || {{cr|WIN}} |- | ९१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1098210.html ३९०२] || ६ जुलै २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[सबिना पार्क]], [[जमैका]] || {{cr|IND}} |- | ९१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109605.html ३९०५] || २० ऑगस्ट २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{cr|IND}} |- | ९१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109606.html ३९०६] || २४ ऑगस्ट २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}} |- | ९२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109607.html ३९०७] || २७ ऑगस्ट २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] || {{cr|IND}} |- | ९२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109608.html ३९०८] || ३१ ऑगस्ट २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ९२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1109609.html ३९०९] || ३ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ९२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119496.html ३९१०] || १७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ९२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119497.html ३९१२] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ९२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119498.html ३९१४] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ९२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119499.html ३९१७] || २८ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|AUS}} |- | ९२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119500.html ३९१९] || १ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ९२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120090.html ३९२८] || २२ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|NZ}} |- | ९२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120091.html ३९३१] || २५ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ९३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1120092.html ३९३२] || २९ ऑक्टोबर २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ९३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122726.html ३९३९] || १० डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|SL}} |- | ९३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122727.html ३९४१] || १३ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ९३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122728.html ३९४२] || १७ डिसेंबर २०१७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | ९३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122279.html ३९६९] || १ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[दरबान|डर्बन]] || {{cr|IND}} |- | ९३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122280.html ३९७०] || ४ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- | ९३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122281.html ३९७१] || ७ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[केपटाउन]] || {{cr|IND}} |- | ९३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122282.html ३९७३] || १० फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ९३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122283.html ३९७६] || १३ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|IND}} |- | ९३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1122284.html ३९७८] || १६ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|IND}} |- | ९४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ९४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ९४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153246.html ४०३९] || १८ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|HK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=6 | [[२०१८ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ९४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153247.html ४०४०] || १९ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153249.html ४०४२] || २१ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153251.html ४०४४] || २३ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153253.html ४०४६] || २५ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ९४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153255.html ४०४८] || २८ सप्टेंबर २०१८ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | ९४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157754.html ४०५६] || २१ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ९५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157755.html ४०५९] || २४ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || बरोबरीत |- | ९५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157756.html ४०६२] || २७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|WIN}} |- | ९५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157757.html ४०६३] || २९ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ९५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157758.html ४०६४] || १ नोव्हेंबर २०१८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- | ९५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144997.html ४०७७] || १२ जानेवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ९५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144998.html ४०७८] || १५ जानेवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|IND}} |- | ९५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144999.html ४०७९] || १८ जानेवारी २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|IND}} |- | ९५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153691.html ४०८२] || २३ जानेवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|IND}} |- | ९५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153692.html ४०८५] || २६ जानेवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} |- | ९५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153693.html ४०८८] || २८ जानेवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|IND}} |- | ९६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153694.html ४०९१] || ३१ जानेवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ९६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153695.html ४०९२] || ३ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|IND}} |- | ९६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168242.html ४१०२] || २ मार्च २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ९६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168243.html ४१०६] || ५ मार्च २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ९६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168244.html ४१०९] || ८ मार्च २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|AUS}} |- | ९६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168245.html ४१११] || १० मार्च २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|AUS}} |- | ९६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168246.html ४११३] || १३ मार्च २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144490.html ४१५०] || ५ जून २०१९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ९६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144496.html ४१५५] || ९ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144504.html ४१६१] || १६ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144510.html ४१६९] || २२ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144516.html ४१७५] || २७ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144522.html ४१८२] || २ जुलै २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144526.html ४१८७] || ६ जुलै २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले मैदान]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144528.html ४१९०] || ९-१० जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|NZ}} |- | ९७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188624.html ४१९६] || ८ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || अनिर्णित || rowspan=25 | |- | ९७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188625.html ४१९७] || ११ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ९७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188626.html ४१९९] || १४ ऑगस्ट २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | ९७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187021.html ४२२१] || १५ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|WIN}} |- | ९८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187022.html ४२२२] || १८ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | ९८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187023.html ४२२३] || २२ डिसेंबर २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ९८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187027.html ४२३१] || १४ जानेवारी २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|AUS}} |- | ९८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187028.html ४२३२] || १७ जानेवारी २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ९८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187029.html ४२३३] || १९ जानेवारी २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ९८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187682.html ४२३५] || ५ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ९८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187683.html ४२३९] || ८ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | ९८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1187684.html ४२४३] || ११ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ९८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223955.html ४२६५] || २७ नोव्हेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ९८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223956.html ४२६६] || २९ नोव्हेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ९९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1223957.html ४२६७] || २ डिसेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{cr|IND}} |- | ९९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ९९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ९९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ९९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262755.html ४३०७] || १८ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ९९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262756.html ४३०९] || २० जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | ९९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262757.html ४३१२] || २३ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ९९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277082.html ४३४४] || १९ जानेवारी २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बोलंड बँक पार्क]], [[दक्षिण आफ्रिका|पार्ल]] || {{cr|SA}} |- | ९९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277083.html ४३४६] || २१ जानेवारी २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बोलंड बँक पार्क]], [[दक्षिण आफ्रिका|पार्ल]] || {{cr|SA}} |- | ९९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1277084.html ४३४९] || २३ जानेवारी २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|SA}} |- | १००० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278676.html ४३५३] || ६ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १००१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278677.html ४३५५] || ९ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} || rowspan=32 | |- | १००२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1278678.html ४३५६] || ११ फेब्रुवारी २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | १००३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | १००४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १००५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | १००६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317900.html ४४३६] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | १००७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317901.html ४४३८] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | १००८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317902.html ४४३९] || २७ जुलै २०२२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|IND}} |- | १००९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1325549.html ४४५१] || १८ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | १०१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1325550.html ४४५४] || २० ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | १०११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1325551.html ४४५७] || २२ ऑगस्ट २०२२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|IND}} |- | १०१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327509.html ४४७०] || ६ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, लखनौ|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|SA}} |- | १०१३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327510.html ४४७१] || ९ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | १०१४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1327511.html ४४७२] || ११ ऑक्टोबर २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | १०१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322278.html ४४८३] || २५ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[ईडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | १०१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322279.html ४४८७] || २७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || अनिर्णित |- | १०१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1322280.html ४४८९] || ३० नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- | १०१८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1340845.html ४४९३] || ४ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०१९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1340846.html ४४९६] || ७ डिसेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | १०२० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1340847.html ४४९९] || १० डिसेंबर २०२२ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{cr|IND}} |- | १०२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348643.html ४५०१] || १० जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{cr|IND}} |- | १०२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348644.html ४५०३] || १२ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | १०२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348645.html ४५०५] || १५ जानेवारी २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || {{cr|IND}} |- | १०२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348646.html ४५०७] || १८ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, हैदराबाद|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | १०२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348647.html ४५०९] || २१ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|IND}} |- | १०२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348648.html ४५११] || २४ जानेवारी २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | १०२७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348656.html ४५३८] || १७ मार्च २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | १०२८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348657.html ४५४१] || १९ मार्च २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी क्रिकेट मैदान]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|AUS}} |- | १०२९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1348658.html ४५४५] || २२ मार्च २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|AUS}} |- | १०३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381214.html ४६२२] || २७ जुलै २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाऊन]] || {{cr|IND}} |- | १०३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381215.html ४६२३] || २९ जुलै २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाऊन]] || {{cr|WIN}} |- | १०३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1381216.html ४६२४] || १ ऑगस्ट २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|WIN}} [[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388394.html ४६३०] || २ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[पलेकेले]] || अनिर्णित || rowspan=6 | [[२०२३ आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388398.html ४६३२] || ४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NEP}} || {{flagicon|SL}} [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[पलेकेले]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388406.html ४६३९] || १०-११ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388407.html ४६४१] || १२ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388410.html ४६४५] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १०३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388414.html ४६४९] || १७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- | १०३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389388.html ४६५१] || २२ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन आयएस बिंद्रा स्टेडियम|इंदरजितसिंग बिंद्रा स्टेडियम]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | |- | १०४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389389.html ४६५४] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | १०४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1389390.html ४६५७] || २७ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384396.html ४६६२] || ८ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} || rowspan=11 | [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १०४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384399.html ४६६६] || ११ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ४६६९] || १४ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384408.html ४६७४] || १९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384412.html ४६७८] || २२ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ४६८६] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384424.html ४६९०] || २ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384428.html ४६९४] || ५ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०५० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384436.html ४७०२] || १२ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०५१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384437.html ४७०३] || १५ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०५२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384439.html ४७०५] || १९ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|AUS}} |- | १०५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387600.html ४७१३] || १७ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|IND}} || rowspan=9 | |- | १०५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387601.html ४७१४] || १९ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|SA}} |- | १०५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1387602.html ४७१६] || २१ डिसेंबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बोलँड पार्क]], [[दक्षिण आफ्रिका|पार्ल]] || {{cr|IND}} |- | १०५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442990.html ४७५२] || २ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || टाय |- | १०५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442991.html ४७५३] || ४ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १०५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1442992.html ४७५४] || ७ ऑगस्ट २०२४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | १०५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439904.html ४८२५] || ६ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | १०६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439905.html ४८२८] || ९ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | १०६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439906.html ४८३३] || १२ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466415.html ४८४४] || २० फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} || rowspan=5 | [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | १०६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466418.html ४८४७] || २३ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466425.html ४८५१] || २ मार्च २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466426.html ४८५२] || ४ मार्च २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466428.html ४८५७] || ९ मार्च २०२५ || {{cr|NZ}}|| {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|IND}} |- | १०६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478904.html ४९११] || १९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} || rowspan=29 | |- | १०६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478905.html ४९१३] || २३ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | १०६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478906.html ४९१५] || २५ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- | १०७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479573.html ४९३४] || ३० नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम संकुल|झारखंड क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय संकुल स्टेडियम]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | १०७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479574.html ४९३५] || ३ डिसेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[शहीद वीर नारायण सिंह आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[रायपूर]] || {{cr|SA}} |- | १०७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479575.html ४९३६] || ६ डिसेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{cr|IND}} |- | १०७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490231.html ४९३७] || ११ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[बडोदा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[वडोदरा]] || {{cr|IND}} |- | १०७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490232.html ४९३८] || १४ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[निरंजन शाह स्टेडियम]], [[राजकोट]] || {{cr|NZ}} |- | १०७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490233.html ४९३९] || १८ जानेवारी २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|NZ}} |- | १०७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html ४९७७] || १४ जून २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|IND}} |- | १०७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html ४९८०] || १७ जून २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- | १०७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html] || २० जून २०२६ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || TBD |- | १०७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html] || १४ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || TBD |- | १०८० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html] || १६ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || TBD |- | १०८१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html] || १९ जुलै २०२६ || {{cr|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || TBD |- | १०८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529227.html] || २७ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीनफील्ड आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[तिरुवनंतपुरम]] || TBD |- | १०८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529228.html] || ३० सप्टेंबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || TBD |- | १०८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529229.html] || ३ ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मुल्लनपूर गरीबदास]] || TBD |- | १०८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539437.html] || ४ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || TBD |- | १०८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539438.html] || ७ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || TBD |- | १०८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539439.html] || १० नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || TBD |- | १०८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539440.html] || १३ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || TBD |- | १०८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1539441.html] || १५ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || TBD |- | १०९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529235.html] || १३ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || TBD |- | १०९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529236.html] || १६ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम (बंगळूर)|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || TBD |- | १०९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529237.html] || १९ डिसेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || TBD |- | १०९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529241.html] || ३ जानेवारी २०२७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || TBD |- | १०९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529242.html] || ६ जानेवारी २०२७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम (हैदराबाद)|राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हैदराबाद]] || TBD |- | १०९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529243.html] || ९ जानेवारी २०२७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || TBD |} ==हे ही पहा== * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला कसोटी सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची यादी]] * [[भारतीय महिला क्रिकेट संघाने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी]] {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] dfc6j7ewlxs7dz1xhinydhleqkcwq20 0 266728 2689683 1832137 2026-06-17T15:42:45Z Khirid Harshad 138639 पुनर्निर्देशन लक्ष्य [[आस्की कला]] पासून [[मसुदा:आस्की कला]] ला बदलविले 2689683 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मसुदा:आस्की कला]] 0rv8wsyhl4pn82wrp9h93mjajf8jvs5 0 267069 2689739 2689316 2026-06-18T05:16:29Z Aditya tamhankar 80177 2689739 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारतीय महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्यांची आहे. भारताने ५ ऑगस्ट २००६ रोजी इंग्लंडविरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | भारताने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==विरुद्ध संघांविरुद्धची कामगिरी== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center" !scope="col" |विरुद्ध देश !scope="col" |[[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|सामने]] !scope="col" |विजय !scope="col" |पराभव !scope="col" |टाय !scope="col" |टाय+विजय !scope="col" |टाय+पराभव !scope="col" |अनिर्णित !scope="col" |विजय % !scope="col" |प्रथम !scope="col" |अलीकडील |- | style="text-align: center;" colspan="11" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. संपूर्ण सदस्य देश]]''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Australia}} | ३८ || ९ || २७ || ० || १ || ० || १ || २३.६८ || २००८ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Bangladesh}} | २३ || २० || ३ || ० || ० || ० || ० || ८६.९५ || २०१३ || २०२४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|England}} | ३८ || १२ || २६ || ० || ० || ० || ० || ३१.५७ || २००६ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Ireland}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०१८ || २०२३ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|New Zealand}} | १४ || ४ || १० || ० || ० || ० || ० || २८.५७ || २००९ || २०२४ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Pakistan}} | १७ || १४ || ३ || ० || ० || ० || ० || ८२.३५ || २००९ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|South Africa}} | २४ || ११ || १० || ० || ० || ० || ३ || ४५.८३ || २०१४ || २०२६ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Sri Lanka}} | ३१ || २५ || ५ || ० || ० || ० || १ || ८०.६४ || २००९ || २०२५ |- !scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|West Indies}} | २४ || १५ || ९ || ० || ० || ० || ० || ६२.५० || २०११ || २०२४ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|वि. असोसिएट सदस्य देश]]''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Malaysia}} | ३ || २ || ० || ० || ० || ० || १ || ६६.६७ || २०१८ || २०२३ |- style="background:#cfc;" ! scope="row" style="text-align: left; background:#cfc;"|{{crw|NED}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२६ || २०२६ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Nepal}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२४ || २०२४ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Thailand}} | ३ || ३ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०१८ || २०२२ |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|UAE}} | २ || २ || ० || ० || ० || ० || ० || १०० || २०२२ || २०२४ |- | colspan="11" style="text-align: center;" | '''वि. विशेष दर्जा असलेले संघ''' |- ! scope="row" style="text-align: left;"|{{crw|Barbados}} | १ || १ || ० || ० || ० || ० || ० || १००.०० || २०२२ || २०२२ |- class="sortbottom" !scope="row" style="text-align:center" |'''एकूण''' | '''२२२''' || '''१२२''' || '''९३'''|| '''०''' || '''१''' || '''०''' || '''६'''|| '''५४.९५''' || '''२००६''' || '''२०२६''' |- |colspan=11|<small>''सदर आकडेवारी १७ जून २०२६ रोजी [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] येथे झालेल्या {{crw-rt|IND}} वि. {{crw|NED}} सामन्यापर्यंत अद्ययावत आहे.''</small> |} ==भारताने देशानुसार खेळलेल्या प्रथम महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामन्याची तारीख== {| class="wikitable" style="text-align: center; width: 400px;" |- ! विरुद्ध संघ !! प्रथम महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना |- |align=left|{{crw|ENG}} || ५ ऑगस्ट २००६ |- |align=left|{{crw|AUS}} || २८ ऑक्टोबर २००८ |- |align=left|{{crw|PAK}} || १३ जून २००९ |- |align=left|{{crw|SL}} || १५ जून २००९ |- |align=left|{{crw|NZL}} || १८ जून २००९ |- |align=left|{{crw|WIN}} || २२ जानेवारी २०११ |- |align=left|{{crw|BAN}} || २ एप्रिल २०१३ |- |align=left|{{crw|RSA}} || ३० नोव्हेंबर २०१४ |- |align=left|{{crw|MAS}} || ३ जून २०१८ |- |align=left|{{crw|THA}} || ४ जून २०१८ |- |align=left|{{crw|IRE}} || १५ नोव्हेंबर २०१८ |- |align=left|{{crw|Barbados}} || ३ ऑगस्ट २०२२ |- |align=left|{{crw|UAE}} || ४ ऑक्टोबर २०२२ |- |align=left|{{crw|NEP}} || २३ जुलै २०२४ |} ==भारताने मैदानानुसार खेळलेल्या महिला ट्वेंटी२० सामन्यांची संख्या== ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225163.html ३] || ५ ऑगस्ट २००६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/369333.html २०] || २८ ऑक्टोबर २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|हर्स्टव्हिल ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355977.html २९] || ११ जून २००९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[महिला २०-२० विश्व अजिंक्यपद स्पर्धा, २००९|२००९ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355981.html ३३] || १३ जून २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355985.html ३७] || १५ जून २००९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/355988.html ४०] || १८ जून २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|NZ}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439017.html ५६] || ४ मार्च २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला संकुल मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439018.html ५७] || ६ मार्च २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला संकुल मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|IND}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439019.html ५८] || ८ मार्च २०१० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला संकुल मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412707.html ६५] || ६ मे २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|NZ}} || rowspan=4 | [[२०१० आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१० आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412710.html ६८] || ८ मे २०१० || {{crw|PAK}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412715.html ७३] || १० मे २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/412716.html ७४] || १३ मे २०१० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूजॉर स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया|ग्रॉस इसलेट]] || {{crw|AUS}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488906.html ९८] || २२ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488907.html ९९] || २३ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|WIN}} |- | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/488908.html १००] || २४ जानेवारी २०११ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500224.html १०७] || २३ जून २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[इसेक्स|टोबी होव क्रिकेट मैदान]], [[इसेक्स|बिलिएरके]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[२०११ नॅटवेस्ट महिला टी२० चौरंगी मालिका|२०११ इंग्लंड महिला ट्वेंटी२० चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500225.html ११०] || २५ जून २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492547.html ११२] || २६ जून २०११ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500574.html ११३] || २७ जून २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हँपशायर|ऑफिसर्स क्लब सर्व्हिस मैदान]], [[हँपशायर|अल्डरशॉट]] || {{crw|IND}} |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549390.html १३१] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा|नॉर्थ साउंड]] || {{crw|WIN}} || rowspan=12 | |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549391.html १३३] || १९ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा|नॉर्थ साउंड]] || {{crw|IND}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549392.html १३५] || २२ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Dominica}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || {{crw|WIN}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549393.html १३६] || २३ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Dominica}} [[विंडसर पार्क]], [[डॉमिनिका]] || {{crw|WIN}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/549394.html १३८] || २७ फेब्रुवारी २०१२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|IND}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552935.html १३९] || १८ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552936.html १४०] || १९ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552937.html १४१] || २१ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552938.html १४२] || २२ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|AUS}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/552939.html १४३] || २३ मार्च २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542850.html १५०] || २६ जून २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[केंट|कॅंटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542851.html १५१] || २८ जून २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533302.html १६९] || २७ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|गॉल आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गाली, श्रीलंका|गॉल]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[२०१२ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१२ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533306.html १७३] || २९ सप्टेंबर २०१२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|गॉल आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गाली, श्रीलंका|गॉल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/533309.html १७६] || १ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|गॉल आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[गाली, श्रीलंका|गॉल]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584772.html १७८] || ३ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडिस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584924.html १८४] || २८ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} || rowspan=2 | [[२०१२ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०१२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/584929.html १८६] || ३१ ऑक्टोबर २०१२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|गुआंगोंगँग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} |- | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625898.html १९७] || २ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | |- | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625899.html १९८] || ४ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/625900.html १९९] || ५ एप्रिल २०१३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आयपीसीएल क्रीडा संकुल मैदान|रिलायन्स स्टेडियम]], [[बडोदा]] || {{crw|IND}} |- | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707469.html २३१] || २५ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विजयनगरम|डॉ. पी.व्ही.जी. राजू क्रीडा संकुल मैदान]], [[विजयनगरम]] || {{crw|SL}} |- | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707471.html २३२] || २६ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[विजयनगरम|डॉ. पी.व्ही.जी. राजू क्रीडा संकुल मैदान]], [[विजयनगरम]] || {{crw|IND}} |- | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/707473.html २३३] || २८ जानेवारी २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|वाय.एस. राजशेखर रेड्डी स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|SL}} |- | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720551.html २४३] || ९ मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720553.html २४४] || ११ मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/720555.html २४५] || १३ मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बांगलादेश|शेख कमल स्टेडियम]], [[बांगलादेश|कॉक्स बाझार]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682973.html २५०] || २४ मार्च २०१४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|SL}} || rowspan=5 | [[२०१४ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१४ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682981.html २५४] || २६ मार्च २०१४ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/682995.html २६१] || ३० मार्च २०१४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/683005.html २६६] || १ एप्रिल २०१४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/683009.html २६८] || २ एप्रिल २०१४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/797907.html २९४] || ३० नोव्हेंबर २०१४ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=10 | |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872485.html ३०७] || ११ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|NZ}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872487.html ३०८] || १३ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|NZ}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/872489.html ३०९] || १५ जुलै २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895787.html ३२५] || २६ जानेवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|IND}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895789.html ३२६] || २९ जानेवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/895791.html ३२७] || ३१ जानेवारी २०१६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967869.html ३३१] || २२ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967871.html ३३२] || २४ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/967873.html ३३३] || २६ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951375.html ३४०] || १५ मार्च २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[२०१६ आयसीसी महिला विश्व ट्वेंटी-२०|२०१६ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951387.html ३४६] || १९ मार्च २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951395.html ३५०] || २२ मार्च २०१६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[एच.पी.सी.ए. मैदान|हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/951409.html ३५७] || २७ मार्च २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{crw|WIN}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063546.html ३७०] || १८ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|WIN}} || rowspan=3 | |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063547.html ३७१] || २० नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|WIN}} |- | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1063548.html ३७३] || २२ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-केडीसीए क्रिकेट मैदान]], [[विजयवाडा]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065333.html ३७४] || २६ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | [[महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक, २०१६|२०१६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065339.html ३७६] || २९ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065344.html ३७८] || १ डिसेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1065348.html ३८०] || ४ डिसेंबर २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|THA}} [[आशियाई तंत्रज्ञान संस्था मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|IND}} |- | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123206.html ३९४] || १३ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123207.html ३९५] || १६ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} |- | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123208.html ३९६] || १८ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|RSA}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123209.html ३९७] || २१ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || अनिर्णित |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1123210.html ३९८] || २४ फेब्रुवारी २०१८ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स]], [[केपटाउन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131235.html ४०२] || २२ मार्च २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[२०१७-१८ महिला टी२० तिरंगी मालिका, भारत|२०१८ भारत महिला ट्वेंटी२० तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131237.html ४०५] || २५ मार्च २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131238.html ४०६] || २६ मार्च २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131240.html ४०९] || २९ मार्च २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148048.html ४१६] || ३ जून २०१८ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} || rowspan=6 | [[२०१८ महिला टी२० आशिया चषक|२०१८ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148052.html ४२०] || ४ जून २०१८ || {{crw|THA}} || {{flagicon|MAS}} [[रॉयल सेलंगोर क्लब]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148056.html ४२४] || ६ जून २०१८ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148059.html ४२८] || ७ जून २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|MAS}} [[रॉयल सेलंगोर क्लब]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148060.html ४२९] || ९ जून २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1148063.html ४३२] || १० जून २०१८ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकॅडेमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|BAN}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157709.html ४९४] || १९ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|फ्री ट्रेड झोन कॉमप्लेक्स मैदान]], [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157710.html ४९५] || २१ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157711.html ४९६] || २२ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157712.html ४९७] || २४ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|IND}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1157713.html ४९९] || २५ सप्टेंबर २०१८ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|फ्री ट्रेड झोन कॉमप्लेक्स मैदान]], [[पश्चिम प्रांत, श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150533.html ५१५] || ९ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[आयसीसी महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक, २०१८|२०१८ आय.सी.सी. महिला विश्व ट्वेंटी२०]] |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150537.html ५१८] || ११ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150545.html ५२६] || १५ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150549.html ५३०] || १७ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1150554.html ५३५] || २२ नोव्हेंबर २०१८ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा|नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153858.html ५७४] || ६ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|NZ}} || rowspan=2 | |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153859.html ५७६] || ८ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|NZ}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1153860.html ५७७] || १० फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} || rowspan=13 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172163.html ५९९] || ४ मार्च २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172164.html ६००] || ७ मार्च २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172165.html ६०१] || ९ मार्च २०१९ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[बर्सापारा क्रिकेट मैदान]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198478.html ७६९] || २४ सप्टेंबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|IND}} |- | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198481.html ७७२] || १ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|IND}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202366.html ७७५] || ३ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|IND}} |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198482.html ७७९] || ४ ऑक्टोबर २०१९ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[लालाभाई कॉनट्रॅक्टर मैदान]], [[सुरत]] || {{crw|RSA}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202252.html ७९६] || ९ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{crw|IND}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202253.html ७९८] || १० नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट लुसिया]] || {{crw|IND}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202254.html ७९९] || १४ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202255.html ८००] || १७ नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1202256.html ८०१] || २० नोव्हेंबर २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स मैदान]], [[गयाना]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183543.html ८३१] || ३१ जानेवारी २०२० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०१९-२० ऑस्ट्रेलिया महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183545.html ८३३] || २ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183546.html ८३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|ENG}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183547.html ८४०] || ८ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1183549.html ८४५] || १२ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173048.html ८४६] || २१ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी शोग्राउंड मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२० महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक|२०२० आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173053.html ८५१] || २४ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173056.html ८५४] || २७ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173061.html ८५९] || २९ फेब्रुवारी २०२० || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1173070.html ८६६] || ८ मार्च २०२० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253272.html ८८६] || २० मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} || rowspan=13 | |- | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253273.html ८८७] || २१ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|RSA}} |- | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1253274.html ८८८] || २३ मार्च २०२१ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|अटल बिहारी स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260097.html ९१६] || ९ जुलै २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || {{crw|ENG}} |- | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260098.html ९१९] || ११ जुलै २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|होव]] || {{crw|IND}} |- | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260099.html ९२०] || १४ जुलै २०२१ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | १३० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263621.html ९८१] || ७ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]] || अनिर्णित |- | १३१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263622.html ९८२] || ९ ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]] || {{crw|AUS}} |- | १३२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263623.html ९८३] || १० ऑक्टोबर २०२१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरारा स्टेडियम]], [[गोल्ड कोस्ट, ऑस्ट्रेलिया|गोल्ड कोस्ट]] || {{crw|AUS}} |- | १३३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289031.html १०२६] || ९ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[क्वीन्सटाउन इव्हेंट्स सेंटर|जॉन डेव्हिस ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|क्वीन्सटाउन]] || {{crw|NZL}} |- | १३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319709.html ११४५] || २३ जून २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- | १३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319710.html ११४९] || २५ जून २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- | १३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1319711.html ११५२] || २७ जून २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | १३७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289259.html ११७३] || २९ जुलै २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|AUS}} || rowspan=5 | [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|२०२२ राष्ट्रकुल खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289263.html ११८१] || ३१ जुलै २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289268.html ११८७] || ३ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|Barbados}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289271.html ११९०] || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1289274.html ११९३] || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|AUS}} |- | १४२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301334.html १२०९] || १० सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | |- | १४३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301335.html १२१६] || १३ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} |- | १४४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301336.html १२१७] || १५ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335786.html १२४०] || १ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} || rowspan=8 | [[२०२२ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335790.html १२५०] || ३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335792.html १२५२] || ४ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335797.html १२६७] || ७ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335799.html १२६९] || ८ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335803.html १२७३] || १० ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335806.html १२७५] || १३ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|THA}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1335808.html १२७९] || १५ ऑक्टोबर २०२२ || {{crw|SL}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १५३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345424.html १३१२] || ९ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|AUS}} || rowspan=5 | |- | १५४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345425.html १३१३] || ११ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || बरोबरीत |- | १५५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345426.html १३१९] || १४ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १५६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345427.html १३२५] || १७ डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १५७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1345428.html १३३२] || २० डिसेंबर २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344511.html १३४२] || १९ जानेवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२२-२३ दक्षिण आफ्रिका महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १५९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344513.html १३४४] || २३ जानेवारी २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344515.html १३४८] || २८ जानेवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344516.html १३४९] || ३० जानेवारी २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1344517.html १३५०] || २ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338043.html १३५९] || १२ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२३ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338048.html १३६४] || १५ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338053.html १३६९] || १८ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338057.html १३७३] || २० फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1338060.html १३७६] || २३ फेब्रुवारी २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[न्यूलँड्स क्रिकेट मैदान|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{crw|AUS}} |- | १६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382163.html १५१०] || ९ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | १६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382164.html १५१३] || ११ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|IND}} |- | १७० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382165.html १५१७] || १३ जुलै २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-ए-बांगला क्रिकेट मैदान]], [[ढाका]] || {{crw|BAN}} |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399055.html १६६६] || २१ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|MAS}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || अनिर्णित || rowspan=3 | [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२२ आशियाई खेळ]] |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399059.html १६६८] || २४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1399062.html १६७१] || २५ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|CHN}} [[क्वांगचौ|झेजियांग तंत्रज्ञान विद्यापीठ क्रिकेट मैदान]], [[क्वांगचौ]] || {{crw|IND}} |- | १७४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406073.html १७०३] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} || rowspan=14 | |- | १७५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406074.html १७०९] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | १७६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406075.html १७१२] || १० डिसेंबर २०२३ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | १७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406081.html १७२८] || ५ जानेवारी २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | १७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406082.html १७२९] || ७ जानेवारी २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1406083.html १७३०] || ९ जानेवारी २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429393.html १८५५] || २८ एप्रिल २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429394.html १८६१] || ३० एप्रिल २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429395.html १८६७] || २ मे २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429396.html १८८१] || ६ मे २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1429397.html १८८४] || ९ मे २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[सिलहट]] || {{crw|IND}} |- | १८५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434291.html १९४५] || ५ जुलै २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|SA}} |- | १८६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434292.html १९५०] || ७ जुलै २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || अनिर्णित |- | १८७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434293.html १९५२] || ९ जुलै २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १८८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426757.html १९५९] || १९ जुलै २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक|२०२४ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] |- style="background:#cfc;" | १८९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426760.html १९६२] || २१ जुलै २०२४ || {{crw|UAE}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426765.html १९६७] || २३ जुलै २०२४ || {{crw|NEP}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426768.html १९७१] || २६ जुलै २०२४ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426770.html १९७९] || २८ जुलै २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[डंबुला]] || {{crw|SL}} |- style="background:#cfc;" | १९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432425.html २०६१] || ४ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|NZ}} || rowspan=4 | [[२०२४ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२४ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432428.html २०६६] || ६ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432433.html २०७५] || ९ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|SL}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432439.html २०९३] || १३ ऑक्टोबर २०२४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजा]] || {{crw|AUS}} |- | १९७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459891.html २१५६] || १५ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डी वाय पाटील मैदान|डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} || rowspan=4 | |- | १९८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459892.html २१५८] || १७ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डी वाय पाटील मैदान|डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|WIN}} |- | १९९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1459893.html २१५९] || १९ डिसेंबर २०२४ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[डी वाय पाटील मैदान|डी.वाय. पाटील स्टेडियम]], [[नवी मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | २०० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448397.html २३८३] || २८ जून २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|IND}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448398.html २३८४] || १ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IND}} || rowspan=20 | |- | २०२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448399.html २३८७] || ४ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | २०३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448400.html २३९७] || ९ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} |- | २०४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448401.html २३९८] || १२ जुलै २०२५ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | २०५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513735.html २६१९] || २१ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513736.html २६२०] || २३ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513737.html २६२१] || २६ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{crw|IND}} |- | २०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513738.html २६२२] || २८ डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{crw|IND}} |- | २०९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1513739.html २६२३] || ३० डिसेंबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[द स्पोर्ट्स हब]], [[तिरुवनंतपूरम]] || {{crw|IND}} |- | २१० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478912.html २६७३] || १५ फेब्रुवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|IND}} |- | २११ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478913.html २६७५] || १९ फेब्रुवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- | २१२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478914.html २६७६] || २१ फेब्रुवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{crw|IND}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html २७२४] || १७ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{crw|SA}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २७२९] || १९ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{crw|SA}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html २७३४] || २२ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|SA}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html २७३९] || २५ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम (जोहान्सबर्ग)|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|IND}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html २७४५] || २७ एप्रिल २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] || {{crw|SA}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html २७८४] || २८ मे २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[इसेक्स|चेम्सफोर्ड]] || {{crw|IND}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html २७९२] || ३० मे २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html २८००] || २ जून २०२६ || {{crw|ENG}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html २८५७] || १४ जून २०२६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक|२०२६ आय.सी.सी. महिला ट्वेंटी२० क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html २८६५] || १७ जून २०२६ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २२३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html] || २१ जून २०२६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || TBD |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html] || २५ जून २०२६ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || TBD |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html] || २८ जून २०२६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || TBD |} {{देशानुसार ट्वेंटी२० सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] pmytmxhfrkjad76vm6cs66uo18jnhrk 0 269168 2689726 2614630 2026-06-18T03:01:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689726 wikitext text/x-wiki {{बौद्ध धर्म}} [[चित्र:Seokguram_Buddha.JPG|इवलेसे| दक्षिण कोरियामधील गियॉन्ग्जू येथील सीकग्राम ग्रोटो, येथील [[गौतम बुद्ध|गौतम बुद्धांची]] प्रतिमा]] '''कोरियन बौद्ध धर्म''' हा [[बौद्ध धर्म]]ाचा एक प्रकार आहे, जो [[महायान]] बौद्ध शाखेशी संबंधित आहे. सुरुवातीच्या कोरियन बौद्ध भिक्खुंचा असा विश्वास होता की त्यांनी परदेशी देशांकडून घेतलेल्या परंपरा आंतरिक विसंगत आहेत. यावर उपाय म्हणून त्यांनी बौद्ध धर्मात एक नवीन समग्र दृष्टिकोण विकसित केला. हा दृष्टिकोन अक्षरशः सर्व मुख्य कोरियन विचारवंतांचे वैशिष्ट्य आहे, आणि यामुळे बौद्ध धर्माचा वेगळा फरक तयार झाला आहे, ज्यास ''टोंगबल्ग्यो'' म्हणतात ("इंटरपेनेट्रेटेड बौद्ध"), हा एक प्रकार आहे ज्याने सर्व विवाद सुलभ करण्याचा प्रयत्न केला विद्वान<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Dialogue and antithesis|last=Choi|first=Yong Joon|date=30 June 2006|publisher=Hermit Kingdom Press|isbn=978-1-59689-056-5|volume=2}}</ref> कोरियन बौद्ध विचारवंतांनी त्यांच्या पूर्ववर्तींच्या कल्पनांना वेगळ्या स्वरूपात परिष्कृत केले. पूर्व आशियाई बौद्धधर्मामध्ये कोरियन बौद्धधर्माचे विशेष योगदान आहे, ज्यात विशेषतः आरंभिक [[चिनी बौद्ध धर्म|चिनी]], [[जपानमधील बौद्ध धर्म|जपानी]] आणि बौद्ध विचारांच्या [[तिबेटी बौद्ध धर्म|तिबेटी]] या शाखा आहेत.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Currents and countercurrents : Korean influences on the East Asian Buddhist traditions|last=Buswell|first=Robert E.|date=2005|publisher=University of Hawaiʻi Press|isbn=0824827627|location=Honolulu}}</ref><ref>Chunwei Song (Oct. 2008). [http://www.sino-platonic.org/complete/spp183_korean_buddhist_monks.pdf Heroes Brought Buddhism to the East of the Sea: A Fully Annotated Translation of The Preface of Haedong Kosŭng Chŏn], Sino-Platonic Papers 183</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.asian-recipe.com/korea/kr-information/korean-buddhism.html|title=Korean Buddhism|date=2003-08-14|publisher=Asiarecipe.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424185753/http://www.asian-recipe.com/korea/kr-information/korean-buddhism.html|archive-date=2014-04-24|access-date=2012-03-06}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=QL1MlD2aSicC&q=Korea|title=The Tibetan Assimilation of Buddhism: Conversion, Contestation, and Memory - Matthew Kapstein - Google Books|date=2000-08-28|isbn=9780198030072|access-date=2012-03-06}}</ref> [[चित्र:Korea-Haeinsa-21.jpg|डावे|इवलेसे|220x220अंश|हेनिसा येथे संध्याकाळच्या प्रार्थनानंतर भिक्खू त्यांच्या खोलीत जाताना.]] सध्या [[दक्षिण कोरिया]] व [[उत्तर कोरिया]] या देशांत कोरियन बौद्ध धर्माचा मोठा प्रभाव आहे. एका अहवालानुसार, दक्षिण कोरियाची ५०% लोकसंख्या तर उत्तर कोरियाची १४% लोकसंख्या ही बौद्ध धर्मीय आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.lankaweb.com/news/items/2014/11/01/worlds-buddhist-population-pre-eminence-of-the-mahayana-tradition/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2020-11-22 |archive-date=2020-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130044337/https://www.lankaweb.com/news/items/2014/11/01/worlds-buddhist-population-pre-eminence-of-the-mahayana-tradition/ |url-status=dead }}</ref> [[गौतम बुद्ध|बुद्ध]] यांच्या निर्वाणाच्या ८०० वर्षांनंतर, ३७२मध्ये Former Qinच्या काळात, बौद्ध धर्माचे कोरियामध्ये आगमन झाले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://afe.easia.columbia.edu/tps/300ce_ko.htm#buddhism|title=300 to 600 CE: Korea &#124; Asia for Educators &#124; Columbia University|date=|publisher=Afe.easia.columbia.edu|access-date=2012-03-06}}</ref> त्याआधी कोरियात shamanism हा देशी धर्म होता. निसर्गाच्या पूजेच्या विरोधाभासाशी असल्याचे दिसून येत नसल्याने बौद्ध धर्मास शमन धर्माच्या (shamanism) अनुयायांनी त्यांच्या धर्मात मिसळण्याची परवानगी दिली. अशाप्रकारे, बौद्धपूर्व काळात शामानवाद्यांचे (shamanists) तीर्थ स्थळ नंतर बौद्ध मंदिरांचे स्थळ बनले. [[चित्र:Korea_south_silla_stone_buddha.jpg|उजवे|इवलेसे|दक्षिण कोरियाच्या गेओन्ग्जूजवळ बुद्धाची दगडी प्रतिमा. ७व्या शतकातील दगड.]] गोरीयो कालखंडात (९१८ - १३९२) कोरियाचा राज्य धर्म हा बौद्ध धर्म होता. [[चित्र:Goryeo-Avalokiteshvara-1310-kagami_Jinjya_Temple.jpg|इवलेसे|वॉटर-मून अवलोकिटेश्वर, कोरियन चित्रकला, इ.स. १९१०, रेशीमवरील शाई, उमन किम यांनी रंगविलेले]] [[चित्र:Korea-Haeinsa-Tripitaka_Koreana-01.jpg|डावे|इवलेसे| ''हैईनसा'' येथे त्रिपितका ''कोरेना'' .]] [[चित्र:Buddha_statues_in_a_temple_on_Jejudo.jpg|इवलेसे|बौद्ध मंदिराच्या आतील वैशिष्ट्यपूर्ण भाग]] [[चित्र:Lotus_lantern_festival_2001.jpg|इवलेसे|कमळ कंदील उत्सव]] == संदर्भ == {{reflist}} * बेकर, डॉन (2001) [https://web.archive.org/web/20160304222248/http://asiaquarterly.com/index.php?id=108&itemid=40&option=com_content&task=view "सियोलच्या स्ट्रीट्समध्ये गॉड शोधत आहे: 20 व्या शतकातील कोरियामधील धर्मातील पुनरुत्थान"] . ''हार्वर्ड एशिया त्रैमासिक'' '''5''' (4) 34 &ndash; 39. * {{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/whatiskoreanbudd00taeh|title=Korean Buddhism|last=Hong-bae Yi|last2=Taehan Pulgyo Chogyejong|publisher=Kum Sok Publishing Co., Ltd.|year=1996|isbn=89-86821-00-1}}<bdi>{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/whatiskoreanbudd00taeh|title=Korean Buddhism|last=Hong-bae Yi|last2=Taehan Pulgyo Chogyejong|publisher=Kum Sok Publishing Co., Ltd.|year=1996|isbn=89-86821-00-1}}</bdi> {{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/whatiskoreanbudd00taeh|title=Korean Buddhism|last=Hong-bae Yi|last2=Taehan Pulgyo Chogyejong|publisher=Kum Sok Publishing Co., Ltd.|year=1996|isbn=89-86821-00-1}} * स्कोव्हिल-पोप, ब्रायन (2008) [https://web.archive.org/web/20110509100500/http://library.uwest.edu/booksub.asp?OCLCNo=236009096 "गो टेल ऑफ द माउंटन: मिशनरी अ‍ॅक्टिव्हिटी इन मॉडर्न कोरियन बौद्ध धर्म"], थेसीस (एमए) - वेस्ट युनिव्हर्सिटी * वर्मीर्श, सेम . (2008) ''बुद्धांची शक्ती: कोरी राजवंशाच्या दरम्यान बौद्ध धर्माचे राजकारण (918-1392).'' केंब्रिजः हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेस.{{ISBN|9780674031883}}[[ISBN (identifier)|आयएसबीएन]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780674031883|9780674031883]] ; [http://www.worldcat.org/title/power-of-the-buddhas-the-politics-of-buddhism-during-the-koryo-dynasty-918-1392/oclc/213407432 ओसीएलसी 213407432] * युन सोंग योंग (२०१२), [http://www.ekoreajournal.net/issue/view_pop.htm?Idx=3607 कोरियन बौद्ध धर्म सुधारणेची चळवळ], कोरिया जर्नल .२. क्रमांक 3, पीपी.&nbsp;35 ~ 63 * गुप्ता, संतोष कुमार (२०११), "समकालीन कोरियामध्ये सामाजिकरित्या व्यस्त जोगे ऑर्डर," आयएसकेएस परिषद, ब्रिटिश कोलंबिया विद्यापीठ, व्हँकुव्हर, कॅनडा, २–-२– ऑगस्ट २०११. * बुसवेल, जूनियर, रॉबर्ट ई (१ The 1992 २), झेन मॉनस्टिक अनुभवः समकालीन कोरियामध्ये बौद्ध प्रॅक्टिस, प्रिन्सटन, न्यू जर्सी: पीयूपी. * {{स्रोत पुस्तक|title=Encyclopedia of Buddhism|last=Buswell|first=Robert E., ed.|publisher=Macmillan Reference USA|year=2004|isbn=0-02-865718-7|pages=430–435}}<bdi>{{स्रोत पुस्तक|title=Encyclopedia of Buddhism|last=Buswell|first=Robert E., ed.|publisher=Macmillan Reference USA|year=2004|isbn=0-02-865718-7|pages=430–435}}</bdi> {{स्रोत पुस्तक|title=Encyclopedia of Buddhism|last=Buswell|first=Robert E., ed.|publisher=Macmillan Reference USA|year=2004|isbn=0-02-865718-7|pages=430–435}} * चो सुंगटाक (2002), बौद्ध धर्म आणि सोसायटी, कोरिया जर्नल 42 (2), 119-136. == बाह्य दुवे == * [http://ftp.buddhism.org/ निर्देशांक - बौद्ध धर्म.ऑर्ग]{{मृत दुवा|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20120211185855/http://www.buddhapia.co.kr/eng/tedesco/cross.html कोरियामधील डेड अँड द डायनिंग] * [http://www.koreanbuddhism.net/ कोरियन बौद्ध धर्माचा जोगे ऑर्डर] * [https://web.archive.org/web/20100114180629/http://taegozen.net/ टॅगो ऑर्डर इंग्रजी साइट] * [https://web.archive.org/web/20080526124245/http://www.wonbuddhism.org/ बौद्ध धर्म इंग्रजी भाषेची वेबसाइट जिंकली] * [https://web.archive.org/web/20080908064538/http://www.cheontae.org/ कोओन्टा कोरियन भाषेच्या वेबसाइटला ऑर्डर करतात] * [https://web.archive.org/web/20091026084809/http://geocities.com/~iarf/tedesco1.html ओळखीने फाटलेला &mdash; बौद्ध धर्माविरूद्ध ख्रिस्ती?] [https://web.archive.org/web/20091026084809/http://geocities.com/~iarf/tedesco1.html तसेच कोरियामध्ये बौद्धांचा कसा भेदभाव केला जातो याची प्रदीर्घ यादी देखील दर्शविते.] * [http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/korea-txt.htm कोरिया मध्ये बौद्ध धर्म] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112032044/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhistworld/korea-txt.htm |date=2020-11-12 }} * [https://web.archive.org/web/20120816022344/http://www.buddhapia.com/eng/extensive/index.html कोरियन बौद्ध म्हणजे काय?] इतिहासाचे विस्तृत कव्हरेज. * [http://theseoultimes.com/ST/?url=/ST/db/read.php?idx=580 सोल टाईम्सचा एक लेख] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/472155.stm कोरियन बौद्ध संघर्ष (वृत्त संग्रह)] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7584119.stm दक्षिण कोरियन बौद्ध भिक्षूंनी 'ख्रिश्चन समर्थक पक्षपात' विरोधात निषेध] * [http://www.theage.com.au/world/korean-buddhists-rally-against-prochristian-bias-20080827-4446.html कोरियन बौद्धांनी 'ख्रिश्चन समर्थक पक्षपात' विरोधात मोर्चा काढला] * [https://web.archive.org/web/20120516141735/http://www1.korea-np.co.jp/pk/069th_issue/98111103.htm उत्तर कोरिया मध्ये बौद्ध] {{बौद्ध विषय सूची}} [[वर्ग:देशानुसार बौद्ध धर्म]] [[वर्ग:कोरिया]] dkr9z5ow165j8h7yvz17yx0jzh62bf3 0 276095 2689786 2675178 2026-06-18T10:05:40Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689786 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट खेळाडू | मथळापट्टी_रंग = | नाव = निखत झरीन | चित्र = Nikhatzareen Cropped.jpg | चित्र_रुंदी = <!-- चित्राची रुंदी 220 पिक्सेलांहून कमी असल्यासच. --> | चित्र_शीर्षक = निखत झरीन | जन्मनाव = | पूर्णनाव = निखत झरीन | टोपणनाव = | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | निवासस्थान = [[भारत]] | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1996|06|14}} | जन्म_स्थान = निझामाबाद, [[तेलंगण]], [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | उंची = सेमी | वजन = ५१ किग्रॅ(११२ पाउंड) | संकेतस्थळ = | देश = [[भारत]] | खेळ = [[मुष्टियुद्ध]] | खेळांतर्गत_प्रकार = वजन वर्ग फ्लायवेट | महाविद्यालयीन_संघ = | क्लब = | संघ = | व्यावसायिक_पदार्पण = | प्रशिक्षक = | निवृत्ती = | प्रशिक्षित = | जागतिक = | प्रादेशिक = | राष्ट्रीय = | ऑलिंपिक = | पॅरालिंपिक = | सर्वोच्च_मानांकन = | वैयक्तिक_उत्कृष्ट = | पदकसाचे ={{MedalTableTop}} {{MedalCountry | IND }} {{MedalSport| }} {{MedalBottom}} | पदके_दाखवा = }} '''निखत झरीन''' ([[१४ जून]], [[इ.स. १९९६|१९९६]]:[[निजामाबाद]], [[तेलंगणा]], [[भारत]] - ) ही भारतीय हौशी महिला मुष्टीयोद्धा आहे. २०११ मध्ये [[अंताल्या]] येथे एआयबीए महिला युवा आणि कनिष्ठ जागतिक स्पर्धेत तिने सुवर्णपदक जिंकले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sports.ndtv.com/boxing/womens-boxing-world-championships-indias-mary-kom-beats-kim-hyang-mi-to-enter-final-1951784|title=Women's Boxing World Championships: India's Mary Kom Enters Final, Lovlina Borgohain Takes Home The Bronze Medal {{!}} Boxing News|website=NDTVSports.com|language=en|access-date=2021-03-13|archive-date=2018-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181124003644/https://sports.ndtv.com/boxing/womens-boxing-world-championships-indias-mary-kom-beats-kim-hyang-mi-to-enter-final-1951784|url-status=dead}}</ref> २०१९ मध्ये, [[बँकॉक]]<nowiki/>मध्ये आयोजित झालेल्या [[थायलंड]] ओपन आंतरराष्ट्रीय बॉक्सिंग स्पर्धेत झरीनने रौप्यपदक जिंकले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/hyderabad/this-silver-medal-at-thailand-open-is-a-huge-confidence-boost-for-me-ahead-of-the-world-championships-nikhat-zareen/articleshow/70410265.cms|title=This silver medal at Thailand Open is a huge confidence boost for me ahead of the World Championships: Nikhat Zareen - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-03-13}}</ref>२०१६ मध्ये [[आसाम]]<nowiki/>मध्ये झालेल्या १६ व्या वरिष्ठ महिला राष्ट्रीय बॉक्सिंग चँपियनशिपमध्ये तिने सुवर्णपदक जिंकले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indtoday.com/|title=Indtoday News {{!}} Hyderabad Local News {{!}} Telangana|date=2013-08-23|language=en-US|access-date=2021-03-13}}</ref> २०२२ मध्ये, [[इस्तंबूल]], [[तुर्कस्तान]] येथे झालेल्या जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेत निखतने फ्लायवेट गटात थायलंडच्या जुटामास जितपोचा अंतिम फेरीत पराभव करून सुवर्णपदक जिंकले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/sports/other-sports/who-is-nikhat-zareen-who-created-history-fight-with-mary-kom-for-her-rights/articleshow/91680939.cms|title=तिरंग्याची शान वाढवणारी कोण आहे निखत झरीन? हक्कासाठी मेरी कोमशी भिडली होती|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2022-05-21}}</ref> == वैयक्तिक जीवन आणि पार्श्वभूमी == झरीनचा जन्म १४ जून १९९६ रोजी तेलंगणातील [[निजामाबाद]] येथे मो. जमील अहमद आणि परवीन सुल्ताना यांच्या घरी झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=8861|title=Indian Boxing Federation Boxer Details|website=www.indiaboxing.in|access-date=2021-03-13|archive-date=2021-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227185704/http://indiaboxing.in/boxerdetails.php?regno=8861|url-status=dead}}</ref>तिने फक्त १३ वर्षांची असताना बॉक्सिंगला सुरुवात केली. तिच्या प्रवासाला तिच्या वडिलांनी साथ दिली. २०१५ मध्ये, जेव्हा ती हैदराबाद, तेलंगणाच्या एव्ही कॉलेजमध्ये बॅचलर ऑफ आर्ट्स (बी.ए.)च्या पदवीसाठी शिकत होती, तेव्हा तिने जालंधर येथील अखिल भारतीय आंतर-विद्यापीठ बॉक्सिंग स्पर्धेत ‘सर्वोत्कृष्ट बॉक्सर’ पुरस्कार जिंकला. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/nikhat-zareen-packs-a-punch/article6935340.ece|title=द हिंदू|date=2015-02-26|others=Special Correspondent|location=Hyderabad:|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> झरीनने अनेकदा बॉक्सर [[मेरी कोम]]<nowiki/>विषयी तिची क्रीडा क्षेत्रातील आदर्श म्हणून सांगितले आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://sportstar.thehindu.com/boxing/womens-day-special-boxer-nikhat-zareen-mary-kom-olympic-qualifiers-trials/article31014865.ece|title=Women who inspire us: Nikhat Zareen|last=Sportstar|first=Team|website=Sportstar|language=en|access-date=2021-03-13}}</ref> २००९ मध्ये [[द्रोणाचार्य]] पुरस्कारप्राप्त चतुर्थ राव यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रशिक्षित करण्यासाठी निखतला विशाखापट्टणममध्ये भारतीय क्रीडा प्राधिकरणामध्ये दाखल करण्यात आले होते. त्यानंतर एका वर्षानंतर २०१० मध्ये तिला इरोड नॅशनलमध्ये 'सुवर्ण सर्वोत्कृष्ट बॉक्सर' म्हणून घोषित केले गेले होते.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.firstpost.com/sports/indias-nikhat-zareen-wins-silver-at-youth-world-boxing-1140849.html|title=India’s Nikhat Zareen wins silver at Youth World Boxing {{!}} Firstpost|date=2013-09-29|website=web.archive.org|access-date=2021-03-13|archive-date=2013-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929140417/http://www.firstpost.com/sports/indias-nikhat-zareen-wins-silver-at-youth-world-boxing-1140849.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ==कारकीर्द== झरीनने २०१० मध्ये राष्ट्रीय उप-कनिष्ठांच्या स्पर्धेत पहिले सुवर्णपदक जिंकले. त्यानंतर २०११ मध्ये तुर्कीमधील महिला जुनियर आणि युथ वर्ल्ड बॉक्सिंग चॅम्पियनशिपमध्ये तिने फ्लायवेट विभागात पहिले आंतरराष्ट्रीय सुवर्णपदक जिंकले. झरीनची लढत तुर्कीची बॉक्सर उलकू डेमिरविरुद्ध होती आणि तीन फेऱ्यांनंतर २७:१६ ने लढत जिंकली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/boxing/4-indians-win-gold-in-aiba-womens-youth-junior-world-championship/articleshow/8128801.cms|title=4 Indians win gold in AIBA Women's Youth & Junior World Championship {{!}} Boxing News - टाइम्स ऑफ इंडिया|last=Apr 30|first=PTI / Updated:|last2=2011|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-03-13|last3=Ist|first3=21:28}}</ref> तिला या पराक्रमाची पुनरावृत्ती करता आली नाही आणि २०१३ मधील बल्गेरियातील महिला जुनियर आणि युथ वर्ल्ड बॉक्सिंग स्पर्धेत तिला रौप्यपदकावर समाधान मानावे लागले. <ref name=":0" />पुढच्या वर्षी तिने सर्बियाच्या नोवी सॅड येथे आयोजित तिसऱ्या नेशन्स कप आंतरराष्ट्रीय बॉक्सिंग स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले. झरीनने ५११ किलो वजन गटात रशियाच्या पल्टेसेवा एकटेरीनाचा पराभव केला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/nikhat-zareen-won-gold-medal-at-the-third-nations-cup-international-boxing-tournament-1389616914-1|title=Nikhat Zareen won gold medal at the third Nations Cup International Boxing Tournament|date=2014-01-13|website=Jagranjosh.com|access-date=2021-03-13}}</ref> २०१५ मध्ये झरीनने आसाममधील १६६ व्या वरिष्ठ महिला राष्ट्रीय बॉक्सिंग स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकले. २०१९ मध्ये, काही वर्षांच्या अंतरानंतर तिने आणखी एक आंतरराष्ट्रीय पदक जिंकले आणि बँकॉकमध्ये झालेल्या थायलंड ओपन आंतरराष्ट्रीय बॉक्सिंग स्पर्धेत रौप्यपदक जिंकले. बल्गेरियातील सोफिया येथे आयोजित २०१९ स्ट्रँडजा मेमोरियल बॉक्सिंग स्पर्धेत झरीनने ५१ किलो वजनी गटात फिलिपिनो आयरिश मॅग्नोला हरवून सुवर्णपदक मिळवले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.firstpost.com/sports/strandja-memorial-boxing-tournament-2019-nikhat-zareen-meena-kumari-devi-strike-gold-manju-rani-settles-for-silver-6114381.html|title=Strandja Memorial Boxing Tournament 2019: Nikhat Zareen, Meena Kumari Devi strike gold; Manju Rani settles for silver - Sports News , Firstpost|date=2019-02-19|website=Firstpost|access-date=2021-03-13}}</ref> त्याच वर्षी झरीनने कनिष्ठ नागरिकांमध्ये सुवर्णपदक जिंकले आणि त्यांना ‘सर्वोत्कृष्ट बॉक्सर’ घोषित केले. वयोगटातील चाचण्या संपविल्या गेल्यानंतर मेरी कोमला तोक्यो ऑलिम्पिकमध्ये संधी दिली तेव्हा तिने वर्ल्ड चॅम्पियन मेरी कोमबरोबर लढतीची मागणी केली तेव्हा खळबळ उडाली. त्या लढतीत झरीन हरली. फेब्रुवारी २०२२ मध्ये बल्गेरियातील [[सोफिया]] येथे आयोजित स्ट्रँडजा मेमोरियल बॉक्सिंग स्पर्धेत झरीनने ५२ किलो वजनी गटात सुवर्णपदक मिळवले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/strandja-memorial-boxing-nikhat-zareen-nitu-win-gold-medals-for-india-1918601-2022-02-27|title=Strandja Memorial Boxing: Nikhat Zareen, Nitu win gold medals for India|last=DelhiFebruary 27|first=India Today Web Desk New|last2=February 27|first2=2022UPDATED:|website=India Today|language=en|access-date=2022-02-28|last3=Ist|first3=2022 21:30}}</ref> झरीनला वेलस्पन समूहाचे समर्थन आहे आणि भारतीय क्रीडा प्राधिकरणाच्या लक्ष्य ऑलिम्पिक पोडियम योजनेत तिचा समावेश आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2020/aug/22/ive-decided-to-look-ahead-boxer-nikhat-zareen-starts-fresh-for-upcoming-asian-games-cwg-2186963.html|title=I've decided to look ahead: Boxer Nikhat Zareen starts fresh for upcoming Asian Games, CWG|website=The New Indian Express|access-date=2021-03-13}}</ref> तेलंगणातील निजामाबाद या मूळ गावी तिला अधिकृत दूत म्हणून नियुक्त केले गेले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/nikhat-zareen-is-brand-ambassador-of-nizamabad/article6686616.ece|title=द हिंदू|date=2014-12-13|others=Special Correspondent|location=Nizamabad:|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> सन २०२० मध्ये, झरीन यांना क्रीडामंत्री व्ही. श्रीनिवास गौड तसेच तेलंगाना राज्य क्रीडा प्राधिकरणाने (एसएटीएस) इलेक्ट्रिक स्कूटर तसेच १० हजार रुपये रोख पुरस्कार प्रदान केले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/athletics/athletes-deepthi-maheswari-nandini-presented-scooters/articleshow/78384648.cms|title=Athletes Deepthi, Maheswari, Nandini and boxer Nikhat presented scooters {{!}} More sports News - टाइम्स ऑफ इंडिया|last=Sep 29|first=TNN / Updated:|last2=2020|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2021-03-13|last3=Ist|first3=17:59}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:बीबीसी आयोजित संपादन कार्यशाळा २०२१अंतर्गत संपादित लेख]] [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय महिला मुष्टीयोद्धा]] [[वर्ग:२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील सुवर्ण पदक विजेते भारतीय]] [[वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते]] k4bk0nre36pd771gu8s1sy56hr9p4vk 0 278345 2689708 2202916 2026-06-17T22:18:13Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689708 wikitext text/x-wiki '''आंतरराष्ट्रीय पारलिंगी दृश्यता दिवस''' हा ३१ मार्च रोजी होणारा वार्षिक कार्यक्रम आहे <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cbc.ca/news/canada/calgary/story/2013/03/31/calgary-trans-day-awareness.html|title=Nenshi proclaims Trans Day of Visibility|publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]|access-date=April 4, 2013}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hrc.org/blog/today-is-international-transgender-day-of-visibility|title=Today is International Transgender Day of Visibility|date=31 March 2014|publisher=[[Human Rights Campaign]]|access-date=18 January 2016|archive-date=2018-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911130856/https://www.hrc.org/blog/today-is-international-transgender-day-of-visibility|url-status=dead}}</ref> [[पारलिंगी]] लोकांचे स्तवन करण्यासाठी आणि जगभरातील पारलिंगी लोकांवर होणाऱ्या भेदभावाबद्दल आणि समाजातील त्यांच्या योगदानाबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी उत्सव आहे. हा दिवस अमेरिकेतील पारलिंगी कार्यकर्त्याने <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thespec.com/opinion-story/4432181-a-time-to-celebrate/|title=A time to celebrate|date=27 March 2014|work=The Hamilton Spectator|access-date=31 March 2014}}</ref> २००९ मध्ये [[मिशिगन|मिशिगनच्या]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.pridesource.com/article.html?article=34351|title=Transgender Day of Visibility plans erupt locally, nationwide|last=Carreras|first=Jessica|publisher=PrideSource|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130327152446/http://www.pridesource.com/article.html?article=34351|archive-date=March 27, 2013|access-date=April 3, 2013}}</ref> पारलिंगी लोकांना एलजीबीटी समुदायात मान्यता नसल्याची प्रतिक्रिया म्हणून, आणि एकुलता ख्यातनाम पारलिंगी-केंद्रित दिवस होता पारलिंगी स्मरण दिन होता, जेंव्हा पारलिंगी लोकांच्या हत्येबद्दल शोक व्यक्त केला जातो, परंतु या दिवशी पारलिंगी समाजातील जिवंत सदस्यांची ओळखीचा अभिस्वीकार केला जात नाही आणि त्यांचे स्तवन केले जात नाही. ३१ मार्च २००९ रोजी पहिला आंतरराष्ट्रीय पारलिंगी दृश्याता दिवस आयोजित करण्यात आला होता. त्यानंतर त्याचे नेतृत्व अमेरिकेतील युवा वकिली संस्था ट्रान्स स्टूडेंट एज्युकेशनल रिसोर्सने केले आहे .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.takepart.com/article/2016/03/31/trans-visibility-day |title=संग्रहित प्रत |access-date=2021-03-31 |archive-date=2019-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202013008/https://www.takepart.com/article/2016/03/31/trans-visibility-day/ |url-status=dead }}</ref> २०१४ मध्ये, हा दिवस जगभरातील कार्यकर्त्यांद्वारे पहिल्यांदा साजरा करण्यात आला — यामध्ये [[आयर्लंड]] <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.gaelick.com/2014/03/trans-education-advocacy-protest-rte-march-31st/34458/|title=Trans* Education & Advocacy Protest RTE March 31st|date=31 March 2014|publisher=Gaelick|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140403043927/http://www.gaelick.com/2014/03/trans-education-advocacy-protest-rte-march-31st/34458/|archive-date=April 3, 2014|access-date=31 March 2014}}</ref> आणि [[स्कॉटलंड]] चा पण समावेश होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://twitter.com/The_SSP_/status/450657177901223936|title=Twitter / The_SSP_: The SSP stands in solidarity ...|date=31 March 2014|access-date=31 March 2014}}</ref> [[चित्र:Dia_de_la_visibilidad_Trans_10.png|इवलेसे|२०१९ दिया दे ला व्हिसीबिलीडाड ट्रान्स, कार्ताहेना, कोलोंबिया]] [[चित्र:Model_Geena_Rocero_Coming_out_Transgender_(13563189244).jpg|उजवे|इवलेसे| ३१ मार्च,२०१४ रोजी आंतरराष्ट्रीय पारलिंगी दृश्यता दिवशी पारलिंगी म्हणून जाहीर करण्यासाठी [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क शहरातील]] टेड कॉन्फरन्समध्ये मनिला-मधील सुपरमॉडेल गीना रोसेरो हिची भूमिका होती.]] == सामाजिक माध्यमे == २०१५ मध्ये बऱ्याच पारलिंगी व्यक्तींनी [[फेसबुक]], [[ट्विटर]], टंबलर आणि [[इन्स्टाग्राम|इंस्टाग्राम]] यासह इतर वेबसाइट्सवरील ऑनलाइन सामाजिक माध्यम मोहिमेमध्ये भाग घेतला. जागरूकता वाढविण्यासाठी आणि दृश्यमानता वाढविण्यासाठी सहभाग्यांनी सेल्फी, वैयक्तिक कथा आणि पारलिंगी समस्यांशी संबंधित आकडेवारी आणि इतर संबंधित सामग्री पोस्ट केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.buzzfeed.com/patrickstrudwick/these-trans-people-are-taking-selfies-to-celebrate-transgend#.pdx8KvjZP|title=These Trans People Are Taking Selfies To Celebrate Transgender Day Of Visibility|date=31 March 2015|publisher=BuzzFeed LGBT|access-date=18 January 2016}}</ref> [[चित्र:Transgender_day_of_visibility_at_Starbucks.jpg|उजवे|इवलेसे| आंतरराष्ट्रीय पारलिंगी दृश्यता दिवस साजरा करण्यासाठी दोन पारलिंगी झेंडे असलेले [[स्टारबक्स]]]] == हे सुद्धा पहा == * [[पारलिंगी कृती दिवस]] * [[पारलिंगी हक्कांची चळवळ]] * [[पारलिंगी इतिहास]] * [[पारलिंगी आत्मसन्मान यात्रा]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}}  == बाह्य दुवे == * [http://www.transstudent.org/tdov टीडीओव्हीवर ट्रान्स विद्यार्थी शैक्षणिक संसाधने पृष्ठ] * [https://web.archive.org/web/20250720042712/http://transvisibility.org/ ट्रान्सव्हिजिबिलिटी ऑनलाईन समुदाय] 4kqj29ibmiaa6efiqhuh7olqf9ehgv4 0 285763 2689661 2670627 2026-06-17T13:05:49Z Dattagambhire 184382 /* जवळपासची गावे */ 2689661 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ईटकूर''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= कळंब | जिल्हा = [[उस्मानाबाद जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''इटकूर''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[उस्मानाबाद जिल्हा|उस्मानाबाद जिल्ह्यातील]] [[कळंब तालुका|कळंब तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते. ==लोकजीवन== इटकुर गावामध्ये विविध प्रकारच्या समाजाची लोक वास्तव करतात . मराठा, माळी, चांभार,कोळी, कासार ई. सर्व लोक गुण्या गोविंदाने राहत आहेत . आठवड्याला दर शुक्रवारी बाजार भरत असतो. विविध सण मोठ्या उत्साहात साजरी केली जातात ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== Bhogaji, Adsulwadi, Mandwa, Athardi, Pathardi, Kanherwadi, Pimpallgaon K, Gambhirwadi, Sarola, Washi, Para, Kothalwadi, Hawargaon, Hasegaon, Yermala ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे]] 9ni5z59hy8ri3u2cz4a0dwv7fp4hhsf 2689662 2689661 2026-06-17T13:07:53Z Dattagambhire 184382 /* नागरी सुविधा */ 2689662 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ईटकूर''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= कळंब | जिल्हा = [[उस्मानाबाद जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''इटकूर''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[उस्मानाबाद जिल्हा|उस्मानाबाद जिल्ह्यातील]] [[कळंब तालुका|कळंब तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते. ==लोकजीवन== इटकुर गावामध्ये विविध प्रकारच्या समाजाची लोक वास्तव करतात . मराठा, माळी, चांभार,कोळी, कासार ई. सर्व लोक गुण्या गोविंदाने राहत आहेत . आठवड्याला दर शुक्रवारी बाजार भरत असतो. विविध सण मोठ्या उत्साहात साजरी केली जातात ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== प्राथमिक आरोग्य केंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, जिल्हा मध्यवर्ती बँक, जिल्हा परिषद प्रशाला, Post Office, ==जवळपासची गावे== Bhogaji, Adsulwadi, Mandwa, Athardi, Pathardi, Kanherwadi, Pimpallgaon K, Gambhirwadi, Sarola, Washi, Para, Kothalwadi, Hawargaon, Hasegaon, Yermala ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे]] rxyyvtkn6fh6o6k3t6d4o87sf4xllj9 2689663 2689662 2026-06-17T13:11:55Z Dattagambhire 184382 /* */ 2689663 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ईटकूर''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= कळंब | जिल्हा = [[उस्मानाबाद जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव =Moharabai Kaspate |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=413507| एसटीडी_कोड =02473 | पिन कोड =413507 | आरटीओ_कोड = MH 25 |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ =मराठी | तळटिपा =}} '''इटकूर''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[उस्मानाबाद जिल्हा|उस्मानाबाद जिल्ह्यातील]] [[कळंब तालुका|कळंब तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते. ==लोकजीवन== इटकुर गावामध्ये विविध प्रकारच्या समाजाची लोक वास्तव करतात . मराठा, माळी, चांभार,कोळी, कासार ई. सर्व लोक गुण्या गोविंदाने राहत आहेत . आठवड्याला दर शुक्रवारी बाजार भरत असतो. विविध सण मोठ्या उत्साहात साजरी केली जातात ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== प्राथमिक आरोग्य केंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, जिल्हा मध्यवर्ती बँक, जिल्हा परिषद प्रशाला, Post Office, ==जवळपासची गावे== Bhogaji, Adsulwadi, Mandwa, Athardi, Pathardi, Kanherwadi, Pimpallgaon K, Gambhirwadi, Sarola, Washi, Para, Kothalwadi, Hawargaon, Hasegaon, Yermala ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे]] nw4ao67peafvc8tql81czxdwu61ujyj 2689665 2689663 2026-06-17T13:15:07Z Dattagambhire 184382 /* प्रेक्षणीय स्थळे */ 2689665 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ईटकूर''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= कळंब | जिल्हा = [[उस्मानाबाद जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव =Moharabai Kaspate |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=413507| एसटीडी_कोड =02473 | पिन कोड =413507 | आरटीओ_कोड = MH 25 |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ =मराठी | तळटिपा =}} '''इटकूर''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[उस्मानाबाद जिल्हा|उस्मानाबाद जिल्ह्यातील]] [[कळंब तालुका|कळंब तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते. ==लोकजीवन== इटकुर गावामध्ये विविध प्रकारच्या समाजाची लोक वास्तव करतात . मराठा, माळी, चांभार,कोळी, कासार ई. सर्व लोक गुण्या गोविंदाने राहत आहेत . आठवड्याला दर शुक्रवारी बाजार भरत असतो. विविध सण मोठ्या उत्साहात साजरी केली जातात ==प्रेक्षणीय स्थळे== येरमाळा 25 Km तुळजापूर 72 Km कपिलाधार 45 Km नळदुर्ग 95 Km Dharashiv Caves 55 Km बार्शी 55 Km Kunthalgiri 30 Km ==नागरी सुविधा== प्राथमिक आरोग्य केंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, जिल्हा मध्यवर्ती बँक, जिल्हा परिषद प्रशाला, Post Office, ==जवळपासची गावे== Bhogaji, Adsulwadi, Mandwa, Athardi, Pathardi, Kanherwadi, Pimpallgaon K, Gambhirwadi, Sarola, Washi, Para, Kothalwadi, Hawargaon, Hasegaon, Yermala ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे]] hd8y7zrykgl9somp6yrmws4qrqnt8li 2689666 2689665 2026-06-17T13:19:03Z Dattagambhire 184382 /* भौगोलिक स्थान */ 2689666 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ईटकूर''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= कळंब | जिल्हा = [[उस्मानाबाद जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव =Moharabai Kaspate |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=413507| एसटीडी_कोड =02473 | पिन कोड =413507 | आरटीओ_कोड = MH 25 |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ =मराठी | तळटिपा =}} '''इटकूर''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[उस्मानाबाद जिल्हा|उस्मानाबाद जिल्ह्यातील]] [[कळंब तालुका|कळंब तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== हे गाव 18° 31' उत्तर आणि 76° 00' पूर्व (अंदाजे) अक्षांश-रेखांशावर वसलेले आहे.<ref>.</ref> ==हवामान== येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते. ==लोकजीवन== इटकुर गावामध्ये विविध प्रकारच्या समाजाची लोक वास्तव करतात . मराठा, माळी, चांभार,कोळी, कासार ई. सर्व लोक गुण्या गोविंदाने राहत आहेत . आठवड्याला दर शुक्रवारी बाजार भरत असतो. विविध सण मोठ्या उत्साहात साजरी केली जातात ==प्रेक्षणीय स्थळे== येरमाळा 25 Km तुळजापूर 72 Km कपिलाधार 45 Km नळदुर्ग 95 Km Dharashiv Caves 55 Km बार्शी 55 Km Kunthalgiri 30 Km ==नागरी सुविधा== प्राथमिक आरोग्य केंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, जिल्हा मध्यवर्ती बँक, जिल्हा परिषद प्रशाला, Post Office, ==जवळपासची गावे== Bhogaji, Adsulwadi, Mandwa, Athardi, Pathardi, Kanherwadi, Pimpallgaon K, Gambhirwadi, Sarola, Washi, Para, Kothalwadi, Hawargaon, Hasegaon, Yermala ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे]] byer6pr6am3xd0nr2ght757jgospvrp 2689668 2689666 2026-06-17T13:20:44Z Dattagambhire 184382 /* नागरी सुविधा */ 2689668 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''ईटकूर''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर= कळंब | जिल्हा = [[उस्मानाबाद जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव =Moharabai Kaspate |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=413507| एसटीडी_कोड =02473 | पिन कोड =413507 | आरटीओ_कोड = MH 25 |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ =मराठी | तळटिपा =}} '''इटकूर''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[उस्मानाबाद जिल्हा|उस्मानाबाद जिल्ह्यातील]] [[कळंब तालुका|कळंब तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== हे गाव 18° 31' उत्तर आणि 76° 00' पूर्व (अंदाजे) अक्षांश-रेखांशावर वसलेले आहे.<ref>.</ref> ==हवामान== येथील वातावरण साधारणपणे उष्ण व कोरडे असते. पावसाळा जून महिन्याच्या मध्यापासून सुरू होऊन सप्टेंबरच्या शेवटी संपतो.ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर मध्यापर्यंत दमट वातावरण असते. नोव्हेंबर मध्य ते जानेवारी हिवाळा असतो. फेब्रुवारी ते मार्च वातावरण कोरडे असते. एप्रिल ते जून उन्हाळा असतो.सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ४९० मिलीमीटर असते. ==लोकजीवन== इटकुर गावामध्ये विविध प्रकारच्या समाजाची लोक वास्तव करतात . मराठा, माळी, चांभार,कोळी, कासार ई. सर्व लोक गुण्या गोविंदाने राहत आहेत . आठवड्याला दर शुक्रवारी बाजार भरत असतो. विविध सण मोठ्या उत्साहात साजरी केली जातात ==प्रेक्षणीय स्थळे== येरमाळा 25 Km तुळजापूर 72 Km कपिलाधार 45 Km नळदुर्ग 95 Km Dharashiv Caves 55 Km बार्शी 55 Km Kunthalgiri 30 Km ==नागरी सुविधा== प्राथमिक आरोग्य केंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, जिल्हा मध्यवर्ती बँक, जिल्हा परिषद प्रशाला, Post Office, CSC, ==जवळपासची गावे== Bhogaji, Adsulwadi, Mandwa, Athardi, Pathardi, Kanherwadi, Pimpallgaon K, Gambhirwadi, Sarola, Washi, Para, Kothalwadi, Hawargaon, Hasegaon, Yermala ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:कळंब (उस्मानाबाद) तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:उस्मानाबाद जिल्ह्यातील गावे]] 8b5mtek14i538k4z00bng0vuwtagiup 0 287741 2689648 2688656 2026-06-17T12:06:42Z नरेश सावे 88037 /* मुंबईतील अग्यारी */ 2689648 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''अग्यारी''' हे [[पारशी]] लोकांचे प्रार्थनास्थळ आहे. याला ''अग्निमंदिर''ही म्हणतात. मुंबईत बऱ्याच ठिकाणी पारशी लोकांची वस्ती असलेल्या ठिकाणी ही प्रार्थनास्थळे आहेत. यात [[चर्चगेट]], [[दादर]], [[ग्रँट रोड]], [[मरीन लाइन्स]] अश्या अनेक ठिकाणी आहे. [[ठाणे|ठाण्यामध्ये]] पश्चिमेला टेंभीनाक्याकडै जाणाऱ्या रस्त्यावर आनंद मठीच्या आधी अग्यारी आहे. ती ''सेठ कावसजी पटेल अग्यारी'' म्हणून ओळखली जाते. ==मुंबईतील अग्यारी== #[[सेठ कावसजी पटेल]] अग्यारी. #[[दादीशेठ अग्यारी]].<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==इतिहास== ठाण्यावर पूर्वी [[पोर्तुगीज भारत|पोर्तुगीजांचा ताबा]] होता.ठाणे शहरात पारशी लोकांची वस्ती होती. पोर्तुगीजांनी धर्मपरिवर्तनाची [[बळजबरी]] करावयास सुरुवात केल्यावर बरेच पारशी लोक ठाणे सोडून निघून गेले.नंतर ब्रिटिशांनी इसवी सन १७७४ मध्ये ठाण्याचा ताबा घेतला.ठाणे शहराचे व्यवस्थापन करण्यासाठी उत्पन्न म्हणून ब्रिटिशांनी मालावर [[जकात कर]] बसवला. जकातीचे संकलन करून हिशोब ठेवण्यासाठी एक सरकारी अधिकारी नेमण्यात आला.ब्रिटिशांनी [[कावजी जहांगीर]] या पारशी माणसाची त्यासाठी निवड केली.[[कावसजी जहांगीर]] ह्यांना मुंबईतून ठाण्यात आणले.त्यानंतर बरीच पारशी कुटुंबे ठाण्यात येऊन स्थायिक झाली. ठाण्यातील पारशी नागरिकांच्या सोयीसाठी कावसजींनी पुढाकार घेऊन स्वतःच्या कमाईचे पैसे खर्च करून इसवी सन १७८० मध्ये ठाण्यात पारशी लोकांसाठी अग्यारी बांधली.पारशी लोक अग्निपूजक असल्याने त्यांच्या प्रार्थना मंदिरात सतत अग्नी प्रज्वलित असतो.आजही २४१ वर्षांपूर्वी प्रज्वलित करण्यात आलेला पवित्र अग्नी त्या अग्यारीत जळत असतो. इसवी सन १८८१ च्या जनगणनेनुसार ठाण्याची लोकसंख्या चौदा हजार चारशे छप्पन होती.पारशी लोकांची संख्या त्यावेळी दोनशे साठ होती.इसवी सन १८६३ मध्ये ठाण्यात नगरपालिका स्थापन झाली.नगरपालिकेत [[रूस्तमजी कावसजी]], [[दादाभाई होमरसजी]] हे सभासद होते. ==संदर्भ== #[[महाराष्ट्र टाइम्स|महाराष्ट्र टाईम्स]] रविवार पंचवीस जुलै दोन हजार एकवीस. [[वर्ग:पारशी धर्म]] h86zrh0lqw764lx2y9ssci6fd68rcqw 0 295858 2689788 2092464 2026-06-18T10:33:56Z Vishnu888 82059 /* वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर */ अष्टलक्ष्मी 2689788 wikitext text/x-wiki ''''' ८ - आठ '''''   ही एक संख्या आहे, ती ७  नंतरची आणि  ९  पूर्वीची [[नैसर्गिक संख्या]] आहे.  इंग्रजीत: 8 - eight . {{माहितीचौकट संख्या |संख्या= ८ |मागील_संख्या= ७ |पुढील_संख्या= ९ |अक्षरी= आठ |विभाजक= १, २, ४, ८ |रोमन= VIII |तमिळ= ௮ |तेलुगु ౮ |कन्नड ೮ |गुजराती ૮ |बंगाली ৮ |चीनी= 八 |संख्या_इंग्रजी= 8 |इंग्रजी_अक्षरी= eight |अरबी= ٨ |ग्रीक_उपसर्ग= octa- |बायनरी= १००० |ऑक्टल= १० |हेक्साडेसिमल= ८ |वर्ग= ६४ |वर्गमूळ= २.८२८४२७१२५ |संख्या वैशिष्ट्ये= [[पूर्ण घन संख्या]] }} == गुणधर्म== {| class="wikitable" style="text-align: center; background: white" |+ संख्येवरील क्रिया |- ! [[संख्या]] (x)!! [[बेरीज व्यस्त संख्या|बेरीज व्यस्त]] (−x)!! [[गुणाकार व्यस्त संख्या|गुणाकार व्यस्त]] (१/x)!! [[वर्गमूळ]] (√x)!! [[वर्ग (गणित)|वर्ग]] (x^२)!! [[घनमूळ]] (^३√x)!! [[घन (गणित)|घन]] (x^३)!! [[क्रमगुणित]] / फॅक्टोरियल (x!) |- |८ || -८ || ०.१२५ || २.८२८४२७१२४७४६१९ || ६४ || १.९९८६१४१८५९८०९१ || ५१२ || ४०३२० |} * ८  ही [[सम (संख्या)|सम संख्या]] आहे. * [[फिबोनाची श्रेणी|फिबोनाची संख्या]],०, १, १, २, ३, ५, ८, १३, २१, ३४, ५५, ८९, १४४, ... * ८  ही एक संयुक्त आहे. * ८, ही [[पूर्ण घन संख्या]] आहे. * [[अष्टमान]] संख्येचा पाया २ ==वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर== * ८ हा [[ऑक्सिजन]] (प्राणवायू)-Oचा [[अणु क्रमांक ]]आहे. * [[इ.स. ८]] * [[राष्ट्रीय महामार्ग ८]] * [[विंडोज ८]] * ८ बीट = १ बाईट * [[सूर्यमाला|सूर्यमाले]]त ८ ग्रह आहेत. * अणूच्या अंतिम (बाह्यतम) कक्षेत मात्र ८ इलेक्ट्रॉनपेक्षा जास्त इलेकट्रॉन नसतात. संयुजा कक्षा. '''भारतीय संस्कृतीत''' * अष्टमंडळ * अष्टपैलू * [[अष्टविनायक]] * अष्टकला * अष्टधातू * [[अष्टलक्ष्मी]] == हे सुद्धा पहा == * [[संख्या]] * [[अंक]] * [[अंकगणित]] * [[गणित]] [[वर्ग: पूर्णांक संख्या]] [[वर्ग: संख्या]] bh971pdkbxql6sslx4ts8xs6012nen7 0 295909 2689797 2092388 2026-06-18T11:17:05Z Vishnu888 82059 धर्मामध्ये , इंग्राजी भाषेत भाषांतर संदर्भ यादि 2689797 wikitext text/x-wiki '''''२४-चोवीस'''''  ही एक संख्या आहे, ती २३  नंतरची आणि  २५  पूर्वीची [[नैसर्गिक संख्या]] आहे. इंग्रजीत: 24 - twenty-four {{माहितीचौकट संख्या |संख्या= २४ |मागील_संख्या= २३ |पुढील_संख्या= २५ |अक्षरी= चोवीस |विभाजक= १, २, ३, ४, ६, ८, १२, २४ |रोमन= XXIV |तमिळ= ௨௪ |चीनी= 二十四 |संख्या_इंग्रजी= 24 |इंग्रजी_अक्षरी= twenty-four |अरबी= ٢٤ |ग्रीक_उपसर्ग= |बायनरी= ११००० |ऑक्टल= ३० |हेक्साडेसिमल= १८ |वर्ग= ५७६ |वर्गमूळ= ४.८९८९७९ |संख्या वैशिष्ट्ये= }} == गुणधर्म== * २४  ही [[सम (संख्या)|सम संख्या]] आहे. * १/२४ = ०.०४१६६६६६६६६६६६६७ * २४चा घन, २४³ = १३८२४, [[घनमूळ]] ३√२४ =  २.८८४४९९१४०६१४८२ * २४  ही एक [[हर्षद संख्या]] आहे. ==वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर== * २४ हा [[क्रोमियम]]-Crचा [[अणु क्रमांक ]]आहे. * [[इ.स. २४]] *दिवसाचे २४ [[तास]] *[[राष्ट्रीय महामार्ग २४]] == धर्मामध्ये == * [[ख्रिस्ती]] प्रकटीकरणविषयक साहित्यात, ते संपूर्ण [[चर्च|चर्चचे]] प्रतिनिधित्व करते, जे [[इस्रायल|इस्रायलच्या]] १२ जमाती आणि देवाच्या कोकऱ्याचे १२ प्रेषित यांची बेरीज आहे. उदाहरणार्थ, प्रकटीकरणाच्या पुस्तकात: "सिंहासनाभोवती चोवीस इतर सिंहासने होती आणि त्यावर चोवीस वडील बसले होते. त्यांनी पांढरे वस्त्र परिधान केले होते आणि त्यांच्या डोक्यावर सोन्याचे मुकुट होते."<ref name=":0">{{जर्नल स्रोत|date=2026-05-26|title=24 (number)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=24_(number)&oldid=1356173883|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> * [[चोवीस तीर्थंकर|२४ जैन तीर्थंकर]] * [[अशोक चक्र|अशोक चक्रातील]] आऱ्यांची संख्या<ref name=":0" /> == संदर्भ यादि == <references /> == हे सुद्धा पहा == * [[संख्या]] * [[अंक]] * [[अंकगणित]] * [[गणित]] [[वर्ग: पूर्णांक संख्या]] dmnxgj4lgs6gxxnk0uc4owmphpdpae1 0 295915 2689803 2507798 2026-06-18T11:35:30Z Vishnu888 82059 धर्मामध्ये , इंग्राजी भाषेत भाषांतर संदर्भ यादि 2689803 wikitext text/x-wiki '''''२६-सव्वीस'''''  ही एक संख्या आहे, ती २५  नंतरची आणि  २७  पूर्वीची [[नैसर्गिक संख्या]] आहे. इंग्रजीत: 26 - twenty-six. {{माहितीचौकट संख्या |संख्या= २६ |मागील_संख्या= २५ |पुढील_संख्या= २७ |अक्षरी= सव्वीस |विभाजक= १, २, १३, २६ |रोमन= XXVI |तमिळ= ௨௬ |चीनी= 二十六 |संख्या_इंग्रजी= 26 |इंग्रजी_अक्षरी= twenty-six |अरबी= ٢٦ |ग्रीक_उपसर्ग= |बायनरी= ११०१० |ऑक्टल= ३२ |हेक्साडेसिमल= १A |वर्ग= ६७६ |वर्गमूळ= ५.०९९०२ |संख्या वैशिष्ट्ये= }} == गुणधर्म== * २६  ही [[सम (संख्या)|सम संख्या]] आहे. * १/२६ = ०.०३८४६१५३८४६१५३८५ * २६चा घन, २६³ = १७५७६, [[घनमूळ]] ३√२६ =  २.९६२४९६०६८४०७३७ * २६  ही एक [[अर्ध मुळसंख्या]] आहे. ==वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर== * २६ हा [[लोखंड]]-Feचा [[अणु क्रमांक ]]आहे. * [[लॅटिन लिपी|इंग्रजी वर्ण]]<nowiki/>मलेतील अक्षरांची संख्या २६. * [[इ.स. २६]] *[[राष्ट्रीय महामार्ग २६]] == धर्मामध्ये == * २६ हा जेमॅट्रिक अंक आहे, जो इस्रायलच्या देवाचे नाव – YHWH ([[यहोवा|याहवे]]) – दर्शवणाऱ्या हिब्रू अक्षरांची (हिब्रू: יהוה) बेरीज आहे. २६ हा GOD साठी देखील जेमॅट्रिक अंक आहे, ज्यासाठी [[इंग्लिश भाषा|इंग्रजीमध्ये]] संबंधित प्रतिस्थापने आहेत (उदा. A=1, B=2, C=3, आणि असेच पुढे).<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2026-05-26|title=26 (number)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=26_(number)&oldid=1356174232|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == संदर्भ यादि == <references /> == हे सुद्धा पहा == * [[संख्या]] * [[अंक]] * [[अंकगणित]] * [[गणित]] [[वर्ग: पूर्णांक संख्या]] 7ki1k3h98tsii84x20dg76r9uefknwu 0 295947 2689809 2092417 2026-06-18T11:54:36Z Vishnu888 82059 धर्मामध्ये , इंग्राजी भाषेत भाषांतर संदर्भ यादि 2689809 wikitext text/x-wiki '''''४०-चाळीस'''''  ही एक संख्या आहे, ती ३९  नंतरची आणि  ४१  पूर्वीची [[नैसर्गिक संख्या]] आहे. इंग्रजीत: 40 - forty. {{माहितीचौकट संख्या |संख्या= ४० |मागील_संख्या= ३९ |पुढील_संख्या= ४१ |अक्षरी= चाळीस |विभाजक= १, २, ४, ५, ८, १०, २०, ४० |रोमन= XL |तमिळ= ௪0 |चीनी=四十 |संख्या_इंग्रजी= 40 |इंग्रजी_अक्षरी= forty |अरबी= ٤٠ |ग्रीक_उपसर्ग= |बायनरी= १०१००० |ऑक्टल= ५० |हेक्साडेसिमल= २८ |वर्ग= १६०० |वर्गमूळ= ६.३२४५५५ |संख्या वैशिष्ट्ये= }} == गुणधर्म== * ४०  ही [[सम (संख्या)|सम संख्या]] आहे. * १/४० = ०.०२५ * ४०चा घन, ४०³ = ६४०००, [[घनमूळ]] ३√४० =  ३.४१९९५१८९३३५३३९ * ४०  ही एक [[हर्षद संख्या]] आहे. ==वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर== * [[रोमानिया]] (+४०) या देशाचा [[आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक]] (कॉलिंग कोड) * ४० हा [[झिर्कोनियम|झिरकोनिअम]]-Zrचा [[अणु क्रमांक ]]आहे. * [[हनुमान चालीसा]] मध्ये ४० श्लोक आहेत. * [[इ.स. ४०]] *[[राष्ट्रीय महामार्ग ४०]] == धर्मामध्ये == ==== ख्रिस्ती धर्म ==== * आपली सेवा सुरू करण्यापूर्वी, [[सैतान|सैतानाने]] मोहात पाडण्यापूर्वी [[येशू ख्रिस्त|येशू]] रानात गेला आणि चाळीस दिवस व चाळीस रात्री उपवास केला (मत्तय ४:१-२, लूक ४:१-२). <ref name=":0">{{जर्नल स्रोत|date=2026-05-26|title=40 (number)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=40_(number)&oldid=1356283501|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> * दुःख सोसल्यानंतर येशू चाळीस दिवस जिवंत असल्याचे प्रकट झाला (प्रेषितांचीं कृत्यें १:३).<ref name=":0" /> == संदर्भ यादि == <references /> == हे सुद्धा पहा == * [[संख्या]] * [[अंक]] * [[अंकगणित]] * [[गणित]] [[वर्ग: पूर्णांक संख्या]] p4oqv3wbjpm7wleyvdeos4fb6aqv7hb 0 295953 2689805 2530014 2026-06-18T11:43:03Z Vishnu888 82059 धर्मामध्ये , इंग्राजी भाषेत भाषांतर संदर्भ यादि 2689805 wikitext text/x-wiki '''''३३-तेहेतीस'''''  ही एक संख्या आहे, ती ३२  नंतरची आणि  ३४  पूर्वीची [[नैसर्गिक संख्या]] आहे. इंग्रजीत: 33 - thirty-three {{माहितीचौकट संख्या |संख्या= ३३ |मागील_संख्या= ३२ |पुढील_संख्या= ३४ |अक्षरी= तेहेतीस |विभाजक= १, ३, ११, ३३ |रोमन= XXXIII |तमिळ= ௩௩ |चीनी=三十三 |संख्या_इंग्रजी= 33 |इंग्रजी_अक्षरी= thirty-three |अरबी= ٣٣ |ग्रीक_उपसर्ग= |बायनरी= १००००१ |ऑक्टल= ४१ |हेक्साडेसिमल= २१ |वर्ग= १०८९ |वर्गमूळ= ५.७४४५६३ |संख्या वैशिष्ट्ये= }} == गुणधर्म== * ३३  ही [[विषम (संख्या)|विषम संख्या]] आहे. * १/३३ = ०.०३०३०३०३०३०३०३०३ * ३३चा घन, ३३³ = ३५९३७, [[घनमूळ]] ३√३३ =  ३.२०७५३४३२९९९५८३ * ३३  ही एक [[उलटसुलट संख्या]] (पॅलिंड्रोम नंबर) आहे.. * ३३  ही एक [[अर्ध मुळसंख्या]] आहे.. ==वेगवेगळ्या क्षेत्रात संख्या म्हणून वापर== * [[फ्रान्स]] (+३३) या देशाचा [[आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक]] (कॉलिंग कोड). * ३३ हा [[आर्सेनिक]]-Asचा [[अणु क्रमांक ]]आहे. * [[३३ कोटी देव]]. * [[इ.स. ३३]] *[[राष्ट्रीय महामार्ग ३३]] == धर्मामध्ये == [[जेरुसलेम|जेरुसलेमच्या]] बाहेर असलेल्या गोलगोथा येथे [[येशू ख्रिस्त|येशू ख्रिस्ताला]] जेव्हा [[वधस्तंभ|वधस्तंभावर]] खिळण्यात आले, तेव्हा तो 33 वर्षांचा होता असे मानले जाते.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2026-05-26|title=33 (number)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=33_(number)&oldid=1356174716|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == संदर्भ यादि == <references /> == हे सुद्धा पहा == * [[संख्या]] * [[अंक]] * [[अंकगणित]] * [[गणित]] [[वर्ग: पूर्णांक संख्या]] 9pizb5fpnacht9mq87m76g1iooqw81b 3 296491 2689771 2227910 2026-06-18T07:04:20Z ~2026-35545-84 184406 /* डॉ. सोमनाथ कदम परिचय */ नवीन विभाग 2689771 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=डॉ.सोमनाथ कदम}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १०:०९, २० डिसेंबर २०२१ (IST) == डॉ. सोमनाथ कदम परिचय == <nowiki>*</nowiki>डॉ.सोमनाथ दत्तात्रय कदम* इतिहास विभाग प्रमुख, कणकवली कॉलेज, कणकवली, कणकवली. जिल्हा सिंधुदुर्ग सिनेट सदस्य मुंबई विद्यापीठ, मुंबई माजी सदस्य साहित्यरत्न अण्णा भाऊ साठे चरित्र साधने प्रकाशन समिती महाराष्ट्र शासन मुंबई. माजी सदस्य पदव्युत्तर शिक्षण मंडळ, मुंबई विद्यापीठ मुंबई कार्यकारी मंडळ सदस्य, अखिल महाराष्ट्र इतिहास परिषद, कोल्हापूर सदस्य, इतिहास अभ्यास मंडळ, डीबीजे कॉलेज, चिपळूण संशोधन मार्गदर्शक मुंबई विद्यापीठ ,मुंबई <nowiki>*</nowiki> लेखक, अभ्यासक, संशोधक, व्याख्याते म्हणून परिचित <nowiki>*</nowiki> आंबेडकरी चळवळीतील मातंग समाज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची भाषणे, महाराष्ट्रातील आंबेडकरी चळवळी,  प्रबुद्ध समाज आणि चिंतन, आंबेडकरी चळवळीतील जननायक, प्रागतिक चळवळीचे प्रवर्तक, अण्णा भाऊ साठे: साहित्य आणि तत्त्वज्ञान, सर्वव्यापी अण्णाभाऊ, झुंजार लोक लेखक अण्णा भाऊ साठे, समतावादी अण्णा भाऊ साठे, अण्णाभाऊंची कादंबरी:  आशय आणि समाज चिंतन अशा महत्वपूर्ण १८ ग्रंथाचे लेखन आणि संपादन. <nowiki>*</nowiki> कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा वैचारिक लेखन  उत्कृष्ट वैचारिक साहित्य पुरस्कार 2018 <nowiki>*</nowiki> कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा उत्कृष्ट संकीर्ण वाङ्मय पुरस्कार 2022 <nowiki>*</nowiki> सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय स्टडी सेंटरचा सर्वोत्कृष्ट ग्रंथ पुरस्कार, २०२२ <nowiki>*</nowiki> <nowiki>*</nowiki> संपर्क <nowiki>*</nowiki> 9423731382 <nowiki>*</nowiki> 9579029984 [[विशेष:योगदान/&#126;2026-35545-84|&#126;2026-35545-84]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-35545-84|talk]]) १२:३४, १८ जून २०२६ (IST) i1pq7d8z55xnbumjla6fbivhgsssdy4 2689772 2689771 2026-06-18T07:08:49Z ~2026-35545-84 184406 /* */ 2689772 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=डॉ.सोमनाथ कदम}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १०:०९, २० डिसेंबर २०२१ (IST) *डॉ.सोमनाथ दत्तात्रय कदम* इतिहास विभाग प्रमुख, कणकवली कॉलेज, कणकवली, कणकवली. जिल्हा सिंधुदुर्ग सिनेट सदस्य मुंबई विद्यापीठ, मुंबई माजी सदस्य साहित्यरत्न अण्णा भाऊ साठे चरित्र साधने प्रकाशन समिती महाराष्ट्र शासन मुंबई. माजी सदस्य पदव्युत्तर शिक्षण मंडळ, मुंबई विद्यापीठ मुंबई कार्यकारी मंडळ सदस्य, अखिल महाराष्ट्र इतिहास परिषद, कोल्हापूर सदस्य, इतिहास अभ्यास मंडळ, डीबीजे कॉलेज, चिपळूण संशोधन मार्गदर्शक मुंबई विद्यापीठ ,मुंबई * लेखक, अभ्यासक, संशोधक, व्याख्याते म्हणून परिचित * आंबेडकरी चळवळीतील मातंग समाज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची भाषणे, महाराष्ट्रातील आंबेडकरी चळवळी, प्रबुद्ध समाज आणि चिंतन, आंबेडकरी चळवळीतील जननायक, प्रागतिक चळवळीचे प्रवर्तक, अण्णा भाऊ साठे: साहित्य आणि तत्त्वज्ञान, सर्वव्यापी अण्णाभाऊ, झुंजार लोक लेखक अण्णा भाऊ साठे, समतावादी अण्णा भाऊ साठे, अण्णाभाऊंची कादंबरी: आशय आणि समाज चिंतन अशा महत्वपूर्ण १८ ग्रंथाचे लेखन आणि संपादन. * कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा वैचारिक लेखन उत्कृष्ट वैचारिक साहित्य पुरस्कार 2018 * कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा उत्कृष्ट संकीर्ण वाङ्मय पुरस्कार 2022 * सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय स्टडी सेंटरचा सर्वोत्कृष्ट ग्रंथ पुरस्कार, २०२२ * * संपर्क * 9423731382 * 9579029984 == डॉ. सोमनाथ कदम परिचय == <nowiki>*</nowiki>डॉ.सोमनाथ दत्तात्रय कदम* इतिहास विभाग प्रमुख, कणकवली कॉलेज, कणकवली, कणकवली. जिल्हा सिंधुदुर्ग सिनेट सदस्य मुंबई विद्यापीठ, मुंबई माजी सदस्य साहित्यरत्न अण्णा भाऊ साठे चरित्र साधने प्रकाशन समिती महाराष्ट्र शासन मुंबई. माजी सदस्य पदव्युत्तर शिक्षण मंडळ, मुंबई विद्यापीठ मुंबई कार्यकारी मंडळ सदस्य, अखिल महाराष्ट्र इतिहास परिषद, कोल्हापूर सदस्य, इतिहास अभ्यास मंडळ, डीबीजे कॉलेज, चिपळूण संशोधन मार्गदर्शक मुंबई विद्यापीठ ,मुंबई <nowiki>*</nowiki> लेखक, अभ्यासक, संशोधक, व्याख्याते म्हणून परिचित <nowiki>*</nowiki> आंबेडकरी चळवळीतील मातंग समाज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची भाषणे, महाराष्ट्रातील आंबेडकरी चळवळी,  प्रबुद्ध समाज आणि चिंतन, आंबेडकरी चळवळीतील जननायक, प्रागतिक चळवळीचे प्रवर्तक, अण्णा भाऊ साठे: साहित्य आणि तत्त्वज्ञान, सर्वव्यापी अण्णाभाऊ, झुंजार लोक लेखक अण्णा भाऊ साठे, समतावादी अण्णा भाऊ साठे, अण्णाभाऊंची कादंबरी:  आशय आणि समाज चिंतन अशा महत्वपूर्ण १८ ग्रंथाचे लेखन आणि संपादन. <nowiki>*</nowiki> कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा वैचारिक लेखन  उत्कृष्ट वैचारिक साहित्य पुरस्कार 2018 <nowiki>*</nowiki> कोकण मराठी साहित्य परिषदेचा उत्कृष्ट संकीर्ण वाङ्मय पुरस्कार 2022 <nowiki>*</nowiki> सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय स्टडी सेंटरचा सर्वोत्कृष्ट ग्रंथ पुरस्कार, २०२२ <nowiki>*</nowiki> <nowiki>*</nowiki> संपर्क <nowiki>*</nowiki> 9423731382 <nowiki>*</nowiki> 9579029984 [[विशेष:योगदान/&#126;2026-35545-84|&#126;2026-35545-84]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-35545-84|talk]]) १२:३४, १८ जून २०२६ (IST) 584pnkod26ua6ft6wbcyfqy07xuox9i 0 297673 2689773 2581811 2026-06-18T07:27:50Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689773 wikitext text/x-wiki '''''तमिळनाडूचे राज्यपाल''''' हे तमिळनाडू राज्यासाठी [[भारताच्या राष्ट्रपतींची यादी|भारताच्या राष्ट्रपतीं]]<nowiki/>चे नाममात्र प्रमुख आणि प्रतिनिधी आहेत. राज्यपालांची नियुक्ती [[राष्ट्रपती]] ५ वर्षांच्या कालावधीसाठी करतात आणि राजभवन, [[तमिळनाडू|तामिळनाडू]] हे त्याचे निवासस्थान असते. [[रवींद्र नारायण रवी]] यांनी १८ सप्टेंबर २०२१ रोजी तमिळनाडूचे राज्यपाल म्हणून पदभार स्वीकारला. राज्यपाल हे नाममात्र प्रमुख म्हणून काम करतात तर खरी सत्ता राज्याचे [[मुख्यमंत्री]] आणि त्यांच्या [[मंत्रीमंडळ|मंत्रीमंडळा]]<nowiki/>कडे असते. == तमिळनाडूच्या राज्यपालांची यादी (सूची) == === मद्रास प्रेसिडेन्सी आणि मद्रास राज्य === फोर्ट सेंट जॉर्जमध्ये मुख्यालय असलेले, मद्रास प्रेसिडेन्सी हा ब्रिटिश भारताचा एक प्रांत होता. त्यात सध्याचे तामिळनाडू, उत्तर केरळचा मलबार प्रदेश, आंध्र प्रदेशातील किनारपट्टी आणि रायलसीमा प्रदेश आणि कर्नाटकातील बेल्लारी, दक्षिण कन्नड आणि उडुपी जिल्ह्यांचा समावेश होता.कोरोमंडल किनाऱ्यावरील इंग्रजी वसाहतींचे मुख्यालय म्हणून 1653 मध्ये त्याची स्थापना झाली. 1947 मध्ये भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर, मद्रास राज्य, सध्याच्या तामिळनाडू राज्याचे पूर्ववर्ती, मद्रास प्रेसीडेंसीमधून वेगळे केले गेले. त्यात सध्याचे तामिळनाडू आणि सध्याचे आंध्र प्रदेश, कर्नाटक आणि केरळचे काही भाग समाविष्ट होते.<ref name="tnhist">[http://www.tn.gov.in/misc/histn.htm Tamil Nadu Secretariat &#x2014; Brief History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323041008/http://www.tn.gov.in/misc/histn.htm |date=2009-03-23 }} ([[Government of Tamil Nadu]], 17 September 2008)</ref> {| class="wikitable" !# !नाव ! class="unsortable" |पदभार स्वीकारला ! class="unsortable" |पर्यंत !Term |- |1 |लेफ्टनंट-जनरल सर आर्किबाल्ड एडवर्ड नाय<ref>[Formerly the last Governor of the Madras Presidency.]</ref> |६ मे १९४६ |७ सप्टेंबर १९४८ |1 |- |2 |महाराज सर कृष्ण कुमारसिंहजी भावसिंहजी |७ सप्टेंबर १९४८ |१२ मार्च १९५२ |1 |- |3 |श्री प्रकाशा |१२ मार्च १९५२ |१० डिसेंबर १९५६ |1 |- |4 |ए जे जॉन |१० डिसेंबर १९५६ |३० सप्टेंबर १९५७ |1 |- | - |पाकला वेंकट राजमन्नर (कार्यकारी) |१ ऑक्टोबर १९५७ |२४ जानेवारी १९५८ |1 |- |5 |[[बिष्णुराम मेधी]] |२४ जानेवारी १९५८ |४ मे १९६४ |1 |- |6 |महाराजा सर जयचामराजा वोडेयार बहादूर |४ मे १९६४ |२४ नोव्हेंबर १९६४ |1 |- | - |पी. चंद्रा रेड्डी (कार्यकारी)<ref>[http://hc.ap.nic.in/aphc/pcrj.html HON'BLE SRI JUSTICE P.CHANDRA REDDI] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080930001926/http://hc.ap.nic.in/aphc/pcrj.html|date=2008-09-30}} (High Court of Andhra Pradesh, Hyderabad, 20 September 2008)</ref> |२४ नोव्हेंबर १९६४ |७ डिसेंबर १९६५ |1 |- |(6) |महाराजा सर जयचामराजा वोडेयार बहादूर |७ डिसेंबर १९६५ |२८ जून १९६६ |1 |- |7 |सरदार उज्जल सिंग (१६ जून १९६७ पर्यंत कार्यरत) |२८ जून १९६६ |१४ जानेवारी १९६९ |1 |- |} === आलेखाच्या माध्यमातून === <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:50 right:130 left:20 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1946 till:1972 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1946 Colors = id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97) id:PA value:blue legend: Appointed id:GP value:red legend: Acting Legend = columns:2 left:150 top:24 columnwidth:100 Backgroundcolors = canvas:canvas BarData = barset:TNG PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:TNG from:1946 till:1948 color:PA text:"[[Sir Archibald Edward Nye]] (1946 &ndash; 1948)" from:1948 till:1952 color:PA text:"[[Maharaja Krishna Kumarasingh Bhavasingh]] (1948 &ndash; 1952)" from:1952 till:1956 color:PA text:"[[Sri Prakasa]] (1952 &ndash; 1956)" from:1956 till:1958 color:PA text:"[[A. J. John, Anaparambil]] (1956 &ndash; 1958)" from:1958 till:1958 color:GP text:"[[Dr. Pakala Venkata Rajamannar]] (1958 &ndash; 1958)" from:1958 till:1964 color:PA text:"[[Bhishnuram Medhi]] (1958 &ndash; 1964)" from:1964 till:1964 color:PA text:"[[Maharaja Jayachamaraja Wodeyar Bahadur of Mysore]] (1964 &ndash; 1964)" from:1964 till:1965 color:GP text:"[[P. Chandra Reddy]] (1964 &ndash; 1965)" from:1965 till:1966 color:PA text:"[[Maharaja Jayachamaraja Wodeyar Bahadur of Mysore]] (1965 &ndash; 1966)" from:1966 till:1969 color:PA text:"[[Sardar Ujjal Singh]] (1966 &ndash; 1969)" </timeline> === तमिळनाडू === १४ जानेवारी १९६९ रोजी मद्रास राज्याचे तामिळनाडू (तमिळ देशासाठी तमिळ) असे नामकरण करण्यात आले. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center" ! class="unsortable" |S.No ! width="50" class="unsortable" |चित्र ! class="unsortable" style="width:17%;" |नाव {{small|(जन्म-मृत्यू)}} ! colspan="3" style="width:35%;" |कार्यकाळ<ref name="term">The ordinal number of the term being served by the person specified in the row in the corresponding period</ref> !पूर्वीचे पद ! class="unsortable" |नियुक्ती |- |'''1''' | !'''सरदार उज्जल सिंग'''<small>'''(1895–1983)'''</small> |१४ जानेवारी १९६९ |२५ मे १९७१ |{{age in years and days|1969|01|14|1971|05|25}} |पंजाबचे राज्यपाल |झाकीर हुसेन |- |'''2''' | |'''कोदरदास कालिदास शाह''' '''(1908-1986)''' |२६ मे १९७१ |१५ जून १९७६ |{{age in years and days|1971|05|26|1976|06|15}} | - |वराह व्यंकट गिरी |- |'''3''' |[[चित्र:Mohan_Lal_Sukhadia_1988_stamp_of_India.jpg|146x146अंश]] |'''मोहन लाल सुखाडिया''' '''(१९१६-१९८२)''' |१६ जून १९७६ |८ एप्रिल १९७७ |{{age in years and days|1976|06|16|1977|04|08}} |आंध्र प्रदेशचे राज्यपाल |फखरुद्दीन अली अहमद |- |'''-''' | |'''पी. गोविंदन नायर''' |९ एप्रिल १९७७ |२६ एप्रिल १९७७ |{{age in years and days|1977|04|09|1977|04|26}} | - | rowspan="2" |बसप्पा दानाप्पा जत्ती |- |'''4''' | |'''प्रभुदास पटवारी''' '''(१९०९-१९८५)''' |२७ एप्रिल १९७७ |२६ ऑक्टोबर १९८० |{{age in years and days|1977|04|27|1980|10|26}} |भारतीय वकील |- |'''-''' | |'''एम. एम. इस्माईल''' '''(1921-2005)''' |२७ ऑक्टोबर १९८० |३ नोव्हेंबर १९८० |{{age in years and days|1980|09|27|1980|11|03}} |मद्रास उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश | rowspan="2" |नीलम संजीव रेड्डी |- |'''5''' | |'''सादिक अली''' '''(1910-2001)''' |४ नोव्हेंबर १९८० |२ सप्टेंबर १९८२ |{{age in years and days|1980|11|04|1982|09|02}} |महाराष्ट्राचे राज्यपाल |- |'''6''' | |'''सुंदर लाल खुराना''' '''(१९१८-२००७)''' |३ सप्टेंबर १९८२ |१६ फेब्रुवारी १९८८ |{{age in years and days|1982|09|03|1988|02|16}} |पुद्दुचेरीचे लेफ्टनंट गव्हर्नर |ग्यानी झैल सिंग |- |'''7''' | |'''पी. सी. अलेक्झांडर''' '''(1921-2011)''' |१७ फेब्रुवारी १९८८ |२३ मे १९९० |{{age in years and days|1988|02|17|1990|05|23}} |I.A.S अधिकारी | rowspan="3" |आर. व्यंकटरमण |- |'''8''' |[[चित्र:H_E_Shri_Surjit_Singh_Barnala.jpg|149x149अंश]] !'''सुरजित सिंग बर्नाला'''<small>'''(1925–2017)'''</small> |२४ मे १९९० |१४ फेब्रुवारी १९९१ |{{age in years and days|1990|05|24|1991|02|14}} |पंजाबचे मुख्यमंत्री |- |'''9''' | !'''भीष्म नारायण सिंह'''<small>'''(1933–2018)'''</small> |१५ फेब्रुवारी १९९१ |३० मे १९९३ |{{age in years and days|1991|02|15|1993|05|30}} |आसामचे राज्यपाल |- |'''10''' | !'''मेरी चेन्ना रेड्डी''' '''(१९१९-१९९६)''' |३१ मे १९९३ |२ डिसेंबर १९९६† |{{age in years and days|1993|05|31|1996|12|02}} |राजस्थानचे राज्यपाल | rowspan="3" |शंकरदयाल शर्मा |- |'''-''' |[[चित्र:Krishan_Kant_2005_stamp_of_India.jpg|100x100अंश]] !'''[[कृष्णकांत]]''(additional charge)''<ref name="past">[http://www.tnrajbhavan.gov.in/PastGovernors.htm Past Governors] (Raj Bhavan, Chennai, 20 September 2008)</ref>'''<small>'''(1927–2002)'''</small> |२ डिसेंबर १९९६ |२४ जानेवारी १९९७ |{{age in years and days|1996|12|02|1997|01|24}} |आंध्र प्रदेशचे राज्यपाल |- |'''11''' |[[चित्र:Justice_Fathima_Beevi.JPG|129x129अंश]] |'''एम. फातिमा बीवी''' '''(1927-)''' |२५ जानेवारी १९९७ |२ जुलै २००१ |{{age in years and days|1997|01|25|2001|07|02}} |भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश |- |'''-''' |[[चित्र:C._Rangrajan_at_the_Conference_on_"Fiscal_Policy_in_India"_(cropped).jpg|124x124अंश]] |'''सी. रंगराजन''' '''(अतिरिक्त कार्यभार)''' '''(1932-)''' |३ जुलै २००१ |१७ जानेवारी २००२ |{{age in years and days|2001|07|03|2002|01|17}} |भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर |के.आर. नारायणन |- |'''12''' | |'''पी. एस. रामामोहन राव''' '''(1934-)''' |१८ जानेवारी २००२ |२ नोव्हेंबर २००४ |{{age in years and days|2002|01|18|2004|11|02}} |I.A.S अधिकारी | rowspan="2" |ए.पी.जे. अब्दुल कलाम |- |'''(8)''' |[[चित्र:H_E_Shri_Surjit_Singh_Barnala.jpg|149x149अंश]] !'''सुरजित सिंग बर्नाला'''<small>'''(1925–2017)'''</small> |३ नोव्हेंबर २००४ |३० ऑगस्ट २०११ |{{age in years and days|2004|11|03|2011|08|30}} |आंध्र प्रदेशचे राज्यपाल |- |'''13''' |[[चित्र:Konijeti_Rosaiah_BNC.jpg|150x150अंश]] !'''कोनिजेति रोजैया'''<small>'''(1933–2021)'''</small> |३१ ऑगस्ट २०११ |१ सप्टेंबर २०१६ |{{age in years and days|2011|08|31|2016|09|01}} |आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री |प्रतिभा पाटील |- |'''-''' |[[चित्र:Vidhyasagar_Rao.jpg|132x132अंश]] ![[सी. विद्यासागर राव|'''सी. विद्यासागर राव''']] '''(अतिरिक्त कार्यभार)''' <small>'''(1942–)'''</small> |२ सप्टेंबर २०१६ |५ ऑक्टोबर २०१७ |{{age in years and days|2016|09|02|2017|10|05}} |महाराष्ट्राचे राज्यपाल |प्रणव मुखर्जी |- |'''14''' |[[चित्र:Banwarilal_Purohit.jpg|132x132अंश]] !'''बनवारीलाल पुरोहित'''<small>'''(1939–)'''</small> |६ ऑक्टोबर २०१७ |१७ सप्टेंबर २०२१ |{{age in years and days|2017|10|06|2021|09|17}} |आसामचे राज्यपाल | rowspan="2" |रामनाथ कोविंद |- |'''15''' |[[चित्र:R.N._Ravi.jpg|134x134अंश]] ! '''[[रवींद्र नारायण रवी]]''' <small>'''(1952–)'''</small> |१८ सप्टेंबर २०२१ |[[विद्यमान भारतीय राज्यपालांची यादी|विद्यमान]] |{{age in years and days|2021|09|18}} |नागालँडचे राज्यपाल |} == हे सुद्धा पहा == * [[राज्यपाल]] * [[तमिळनाडू]] * [[विद्यमान भारतीय राज्यपालांची यादी]] * [[महाराष्ट्राचे राज्यपाल]] * [[तमिळनाडूचे मुख्यमंत्री]] == संदर्भ == <references /> {{विद्यमान भारतीय राज्यपाल}} [[वर्ग: तमिळनाडूचे राज्यपाल]] ia1yb6ms87dbenetg0v252nvmkxe900 0 299528 2689760 2271293 2026-06-18T06:28:45Z अभय नातू 206 /* संदर्भ आणि नोंदी */ 2689760 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट शास्त्रज्ञ | नाव = संघमित्रा बंडोपाध्याय | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | निवास_स्थान = | नागरिकत्व = भारतीय | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | वांशिकत्व = | धर्म = | कार्यक्षेत्र = [[संगणक शास्त्र]] | कार्यसंस्था = [[भारतीय सांख्यिकी संस्था]] | प्रशिक्षण_संस्था = [[प्रेसिडन्सी महाविद्यालय, कोलकाता]] (बी. एस्सी. फिजिक्स)<br>[[कलकत्ता विद्यापीठ]], [[राजाबाजार सायन्स कॉलेज]] (बी. टेक.)<br> [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था खरगपूर]] (एम्. टेक.)<br> [[भारतीय सांख्यिकी शास्त्र]] (पीएच्. डी.) <br> [[न्यू साऊथ वेल्स विद्यापीठ, सिडनी]] (पोस्टडॉक) <br> [[टेक्सास विद्यापीठ, अर्लिंग्टन]] <br> [[इंटरनॅशनल सेंटर फॉर थिअरेटीकल फिजिक्स, इटली]] <br> | डॉक्टरेट_मार्गदर्शक = | डॉक्टोरल_विद्यार्थी = | ख्याती = | संशोधक_लघुरूप_वनस्पतिशास्त्र = | संशोधक_लघुरूप_प्राणिशास्त्र = | पुरस्कार = [[पद्मश्री]] (२०२२) | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | तळटिपा = [[लॉस अलामोस नॅशनल लॅब., अमेरिका]], [[मेरीलँड विद्यापीठ, बाल्टिमोर, अमेरिका]], [[हेडलबर्ग विद्यापीठ, जर्मनी]], [[रोमा विद्यापीठ, इटली]], [[इंटरनॅशनल सेंटर फॉर थिअरेटीकल फिजिक्स, इटली, इटली]], [[लुब्जाना विद्यापीठ, स्लोव्हेनिया]], यासह अनेक विद्यापीठे आणि संशोधन प्रयोगशाळांमध्ये काम केले. }} संघमित्रा बंडोपाध्याय (जन्म 1968) एक भारतीय [[संगणक शास्त्रज्ञ]] आहेत, ज्यांनी [[संगणकीय जीवशास्त्र]]ात विशेष प्राविण्य प्राप्त केले आहे. त्या [[भारतीय सांख्यिकी संस्था]], [[कोलकाता]] येथे प्राध्यापिका असून, त्या २०१० साठी अभियांत्रिकी विज्ञानातील शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेत्या तसेच अभियांत्रिकी आणि संगणक विज्ञान श्रेणीतील इन्फोसिस पारितोषिक २०१७ च्या विजेत्या आहेत. <ref>{{cite web|title= पंतप्रधानांतर्फे शांती स्वरूप भटनागर पुरस्कार २००९ आणि २०१०चे वितरण |url=http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=66478|publisher=प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो, भारत सरकार|access-date=७ फेब्रुवारी २०२२}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.infosys-science-foundation.com/prize/laureates/2017/sanghamitra-bandyopadhyay.asp|title=इन्फोसिस पुरस्कार – विजेते २०१७ – संघमित्रा बंडोपाध्याय |website=www.infosys-science-foundation.com|language=इंग्रजी|access-date=७ फेब्रुवारी २०२२}}</ref> त्यांचे प्रामुख्याने उत्क्रांती गणन, नमुना ओळख, मशीन लर्निंग आणि बायोइन्फॉरमॅटिक्स या क्षेत्रात संशोधन केले आहे. <ref>{{cite web | title=संघमित्रा बंडोपाध्याय | url=https://scholar.google.co.in/citations?hl=en&user=mHrEBuUAAAAJ&view_op=list_works&email_for_op=malaybhattacharyya@gmail.com&gmla=AJsN-F5KF3nXVcyfN8C7Spz9wLMecgDiLA-og18b_8oOLwEf4dRbBcnuqDM5tFGOCUEHN24IuXsQHBzR8Wrtd1791mdHi6d5ZN6-7SDfw3PSVaIUxle_XxLtTAEJNK|publisher=गुगल स्कॉलर|access-date=७ फेब्रुवारी २०२२}}</ref> <br> १ ऑगस्ट २०१५ पासून, त्या भारतीय सांख्यिकी संस्थेच्या संचालिका आहेत, आणि त्या संस्थेच्या कोलकाता, बेंगळुरू, दिल्ली, चेन्नई आणि तेजपूर येथे असलेल्या सर्व पाच केंद्रांच्या कामकाजावर देखरेख करतात, तसेच भारतभर पसरलेल्या इतर अनेक सांख्यिकीय गुणवत्ता नियंत्रण आणि ऑपरेशन रिसर्च युनिट्सचे काम पाहतात.<ref>{{cite web|title= संचालक, भारतीय सांख्यिकी संस्था |url= https://www.isical.ac.in/content/academic-council|access-date=७ फेब्रुवारी २०२२}}</ref> भारतीय सांख्यिकी संस्थेच्या त्या पहिल्या महिला संचालक आहेत. सध्या त्या पंतप्रधानांच्या विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि नवोपक्रम सल्लागार समितीवर आहेत. ==शिक्षण आणि कारकीर्द== संघमित्रा बंदोपाध्याय यांनी [[प्रेसिडन्सी महाविद्यालय, कोलकाता|प्रेसिडेन्सी कॉलेज]], कोलकाता येथून भौतिकशास्त्रात विज्ञानाची पदवी प्राप्त करण्यापूर्वी १९९२मध्ये [[कलकत्ता विद्यापीठ]]ाच्या [[राजाबाजार विज्ञान महाविद्यालय]]ातून संगणक विज्ञान विषयात (तंत्रज्ञानाची) दुसरी पदवी मिळवली. त्यानंतर त्यांनी [[भारतीय सांख्यिकी संस्था]] येथे मधून कॉम्प्युटर सायन्समध्ये पदव्युत्तर पदवी प्राप्त करण्यापूर्वी, १९९८ मध्ये [[भारतीय तंत्रज्ञान संस्था खरगपूर]] येथे पीएच्.डी प्राप्त केली.<ref>{{cite web|title=संघमित्रा बंध्योपाध्याय|url=http://www.isical.ac.in/~sanghami/|publisher=Indian Statistical Institute|access-date=७ फेब्रुवारी २०२२}}</ref> == पुरस्कार आणि सन्मान == *विज्ञान आणि अभियांत्रिकीसाठी पद्मश्री, भारत सरकार, २०२२<ref>{{Cite web|url=https://www.padmaawards.gov.in/padmaawardees2022.pdf|title=पद्म पुरस्कार २०२२ विजेते|website=पश्चिम बंगाल सरकार}}</ref> *अभियांत्रिकी विज्ञानासाठी TWAS पारितोषिक, TWAS द्वारे, २०१८ द वर्ल्ड ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेस २०१८. <ref>{{cite web|title=२०१८ TWAS पारितोषिक विजेते जाहीर|url=https://twas.org/node/12485|website=द वर्ल्ड अकॅडमी ऑफ सायन्सेस |access-date=७ फेब्रुवारी २०२२}}</ref> *इंफोसिस पारितोषिक २०१७ अभियांत्रिकी आणि संगणक विज्ञान<ref>{{Cite web|url=http://www.infosys-science-foundation.com/prize/laureates/2017/sanghamitra-bandyopadhyay.asp|title=इन्फोसिस पारितोषिक २०१७ विजेते }}</ref> *प्रतिष्ठित माजी विद्यार्थी पुरस्कार, IIT खरगपूर, २०१७ *अभियांत्रिकी विज्ञानातील शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार, २०१० *जे. सी. बोस फेलोशिप<ref>{{cite web|title=जे सी बोस नॅशनल फेलोशिपसाठी प्राप्त झालेल्या नामांकनांवर शोध-सह-निवड समितीची शिफारस|url=http://www.serb.gov.in/pdfs/Results/JCB%20fellows%20recommended-web%20site%20Dispaly-%20NOV%202016.pdf|publisher=SERB|access-date=७ फेब्रुवारी २०२२}}</ref> *वरिष्ठ सहयोगी, आंतरराष्ट्रीय सैद्धांतिक भौतिकशास्त्र केंद्र (ICTP), ट्रायस्टे, इटली, २०१३-२०१९. *एव्हीएच फाउंडेशन, जर्मनी, २००९-२०१० कडून हम्बोल्ट फेलोशिप. *स्वर्णजयंती फेलोशिप, २००६-२००७. *फेलो, द वर्ल्ड ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेस (TWAS), २०१९. *फेलो, इंडियन नॅशनल सायन्स अकादमी (INSA), २०१६. *IEEE फेलो, २०१६. <ref>{{Cite web|url=https://www.ieee.org/membership_services/membership/fellows/2016_elevated_fellows.pdf|title=२०१६ एलिव्हेटेड फेलोज् |website=इन्स्टीट्यूट ऑफ इलेक्ट्रीकल अँड इलेक्ट्रॉनिक्स इंजिनीयर्स (IEEE)}}</ref> *फेलो, इंडियन नॅशनल ॲकॅडमी ऑफ इंजिनिअरिंग (INAE), २०२१. *फेलो, राष्ट्रीय विज्ञान अकादमी, भारत (NASI), अलाहाबाद, २०१०. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी|3}} {{DEFAULTSORT:बंदोपाध्याय, संघमित्रा}} [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:शांतिस्वरूप भटनागर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:भारतीय संगणकशास्त्रज्ञ]] [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] rz3qlroitn70okwldrnvt0n2nxeoebn 0 302182 2689761 2498601 2026-06-18T06:29:48Z ~2026-35510-27 184405 /* सन्मान आणि पुरस्कार */ 2689761 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''उदय सुरेश कोटक''' (जन्म १५ मार्च १९५९) हे भारतीय अब्जाधीश बँकर आहेत आणि [[कोटक महिंद्रा बँक]]ेचे कार्यकारी उपाध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक आहेत. {{बदल}} १९८० च्या दशकाच्या सुरुवातीस, भारत अजूनही बंद अर्थव्यवस्था असताना आणि आर्थिक वाढ निःशब्द असताना, कोटक यांनी बहुराष्ट्रीय कंपनीकडून आकर्षक नोकरीचा पर्याय नाकारून स्वतःपासून सुरुवात करण्याचा निर्णय घेतला.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/ey/2014/07/02/rendezvous-with-destiny-ey-world-entrepreneur-of-the-year-2014-highlights/|title=Rendezvous with destiny EY World Entrepreneur of the Year 2014|last=Pinelli|first=Maria|date=2 July 2014|website=Forbes.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706142957/http://www.forbes.com/sites/ey/2014/07/02/rendezvous-with-destiny-ey-world-entrepreneur-of-the-year-2014-highlights/|archive-date=6 July 2014|access-date=2018-01-17}}</ref> पुढील काही वर्षांमध्ये, त्याने आपल्या व्यवसायात आर्थिक सेवांच्या विविध क्षेत्रांमध्ये विविधता आणली, बिल सवलत, स्टॉक ब्रोकिंग, गुंतवणूक बँकिंग, कार फायनान्स, [[कोटक लाइफ इन्शुअरन्स|जीवन विमा]] आणि म्युच्युअल फंडांमध्ये प्रमुख उपस्थिती प्रस्थापित केली. २२ मार्च २००३ रोजी, कोटक महिंद्रा फायनान्स लिमिटेड ही [[भारतीय रिझर्व्ह बँक|रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाकडून]] बँकिंग परवाना प्राप्त करणारी भारताच्या कॉर्पोरेट इतिहासातील पहिली कंपनी बनली.<ref name=":0" /> ''ब्लूमबर्ग बिलियनेअर्स इंडेक्सने'' एप्रिल २०२१ पर्यंत त्यांची संपत्ती US$१४.८ बिलियन असल्याचा अंदाज लावला. २००६ मध्ये त्यांनी आणि [[गोल्डमन सॅक्स]]ने त्यांची १४ वर्षांची भागीदारी संपवली जेव्हा गोल्डमन सॅक्सने दोन उपकंपन्यांमधील त्यांचा २५% हिस्सा श्री. कोटक यांना $७२ दशलक्षमध्ये विकला.<ref>https://www.institutionalinvestor.com/article/b150nr2lz9hznc/end-of-one-era-beginning-of-another-for-goldman-sachs-in-india</ref> == प्रारंभिक जीवन आणि शिक्षण == कोटक एका उच्च मध्यमवर्गीय गुजराती संयुक्त-कुटुंबात वाढले होते <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://timesofindia.indiatimes.com/topic/Uday-Kotak|title=Uday Kotak|date=1959-03-15|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2018-01-17}}</ref> कुटुंबात ६० लोक एकाच छताखाली एक सामान्य स्वयंपाकघर सामायिक करतात. हे कुटुंब मुळात एकत्र व्यापारात होते. याला त्यांनी "कामावर भांडवलशाही आणि घरात समाजवाद" असे संबोधले.<ref name="ndtv.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.ndtv.com/video/player/walk-the-talk/walk-the-talk-with-uday-kotak/331667|title=Walk The Talk with Uday Kotak|date=26 July 2014|website=ndtv.com|access-date=17 January 2018}}</ref> क्रिकेट आणि सतार वाजवणे हे त्यांचे दोन मनोरंजन होते. २०१४ मध्ये [[एन.डी.टी.व्ही.|NDTV]]ला दिलेल्या मुलाखतीत, त्याने कबूल केले की तो आता सतार वादनाचा पाठपुरावा करत नाही.<ref name="ndtv.com" /> गणितातील त्याच्या प्रतिभेचा त्याच्या कारकीर्दच्या निवडीवर प्रभाव पडला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/Companies/yrSPxnwgkNIANk5eetQhNK/Uday-Kotak-The-nationalist-banker.html|title=Uday Kotak: The 'nationalist' banker|last=Bandyopadhyay|first=Tamal|date=24 August 2018|website=mint|language=en}}</ref> त्यांनी [[सिडनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स|सिडनहॅम कॉलेजमधून]] बॅचलर डिग्री मिळवली आणि [[जमनालाल बजाज व्यवस्थापन संस्था|जमनालाल बजाज इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट स्टडीजमधून]] १९८२ मध्ये व्यवस्थापन अभ्यासात पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://business.mapsofindia.com/business-leaders/uday-kotak.html|title=Uday Kotak Biography|date=2015-06-03|website=mapsofindia.com|access-date=17 January 2018}}</ref> == कारकीर्द == एमबीए पूर्ण केल्यानंतर, कोटक यांनी कोटक कॅपिटल मॅनेजमेंट फायनान्स लिमिटेड (जी नंतर कोटक महिंद्रा फायनान्स लिमिटेड) सुरू केली. कुटुंब आणि मित्रांकडून घेतलेल्या US$ ८०,००० पेक्षा कमी बीज भांडवलामधून, त्याने बिल-सवलत देणाऱ्या स्टार्ट-अपचे US$१९ अब्ज (मार्च २०१४ पर्यंत) मालमत्ता असलेल्या वित्तीय सेवा समूहात रूपांतर केले आणि दुसऱ्या क्रमांकाची शेड्यूल व्यावसायिक बँक बनवली. भारतातील बाजार भांडवलीकरण (खाजगी आणि PSU) १२५० पेक्षा जास्त शाखांसह.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.kotak.com/sites/default/files/press_release/09oct13.pdf|title=Dr. K. C. Chakrabarty, Deputy Governor, Reserve Bank of India, formally inaugurates Kotak Mahindra Bank's landmark 500th branch and 1,000th ATM|publisher=Kotak.com|access-date=2015-09-04}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.virsanghvi.com/People-Detail.aspx?Key=12|title=Vir Sanghvi|date=2015-09-05|website=virsanghvi.com|access-date=17 January 2018}}</ref> २०१४ दरम्यान, कोटकने त्याची संपत्ती जवळजवळ दुप्पट केली कारण त्याच्या [[कोटक महिंद्रा बँक]]ेच्या शेअर्सने नोव्हेंबर २०१४ मध्ये प्रतिस्पर्धी ING वैश्य बँकेसाठी $२.४ बिलियन करारावर शिक्कामोर्तब केल्यानंतर, डच वित्तीय सेवा समूह [[आय.एन.जी. समूह|ING]]च्या अंशतः मालकीचे होते. २०१५ मध्ये, कोटकने सामान्य विमा व्यवसायात प्रवेश केला आणि एक छोटी पेमेंट बँक सुरू करण्यासाठी दूरसंचार क्षेत्रातील प्रमुख सुनील मित्तल यांच्या [[भारती एरटेल|भारती एअरटेलशी]] भागीदारी केली.<ref name="kylewong">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/profile/uday-kotak/?list=billionaires|title=Uday Kotak|last=Kyle Wong|website=Forbes}}</ref> कोटकने [[कोटक महिंद्रा बँक]]ेतील त्यांचा हिस्सा आत्तापर्यंत ३०% पर्यंत कमी केला आहे, कारण त्याला RBI निर्देशांनुसार २०% पर्यंत खाली आणणे आवश्यक आहे.<ref name="kylewong">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/profile/uday-kotak/?list=billionaires|title=Uday Kotak|last=Kyle Wong|website=Forbes}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKyle_Wong">Kyle Wong. </cite></ref> ऑगस्ट २०१९ मध्ये ते {{INRConvert|27|l}} मासिक पगारासह कोणत्याही भारतीय बँकेचे सर्वाधिक पगार घेणारे सीईओ होते.<ref name="Top paid CEOs">{{स्रोत बातमी|last=Rebello|first=Joel|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/aditya-puri-remains-top-paid-bank-ceo/articleshow/70651835.cms|title=Aditya Puri remains top-paid bank CEO|date=14 August 2019|work=Economic Times}}</ref> त्यांनी २०२०-२१ या वर्षासाठी कॉन्फेडरेशन ऑफ इंडियन इंडस्ट्री (CII)चे अध्यक्ष म्हणून पदभार स्वीकारला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thehindu.com/business/uday-kotak-takes-over-as-cii-president/article31742098.ece|title=Uday Kotak takes over as CII President|website=www.thehindu.com|access-date=22 October 2020}}</ref> == सन्मान आणि पुरस्कार == * जून २०१४ मध्ये, त्यांना अर्न्स्ट आणि यंग वर्ल्ड आंत्रप्रेन्योर ऑफ द इयर म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://news.biharprabha.com/2014/06/uday-kotak-named-ey-world-entrepreneur-of-the-year-2014/|title=Uday Kotak named EY World Entrepreneur Of The Year 2014|date=12 June 2014|website=news.biharprabha.com|publisher=Biharprabha|access-date=17 January 2018}}</ref> * मनी मास्टर्स: द मोस्ट पॉवरफुल पीपल इन द फायनान्शियल वर्ल्ड, फोर्ब्स मॅगझिन, यूएस (मे २०१६) मध्ये वैशिष्ट्यीकृत करणारे ते एकमेव भारतीय फायनान्सर होते <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/sites/nathanvardi/2016/05/11/money-masters-the-most-powerful-people-in-the-financial-world/#387ed2f4266e|title=Sole Indian Financier to feature in Money Masters: The Most Powerful People in the financial World|last=Vardi|first=Nathan|date=May 11, 2016|website=Forbes Magazine|access-date=17 January 2018}}</ref> * इंडिया टुडे मासिकाने २०१७ मधील भारतातील ५० सर्वात शक्तिशाली व्यक्तींच्या यादीत त्यांना #८ वे स्थान दिले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indiatoday.intoday.in/story/india-today-top-50-powerful-indians-mukesh-ambani-ratan-tata-kumar-mangalam-birla-gautam-adani-anand-mahindra-srk-amitabh-bacchan/1/928939.html|title=India's 50 powerful people|date=April 14, 2017|publisher=[[इंडिया टुडे (नियतकालिक)|इंडिया टुडे]]|access-date=17 January 2018}}</ref> * भारत सरकारचा पद्मभूषण पुरस्कार प्राप्त. == सदस्यत्व == कोटक हे भारत सरकारच्या फायनान्सिंग इन्फ्रास्ट्रक्चरवरील उच्चस्तरीय समितीचे सदस्य आहेत, सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड ऑफ इंडियाच्या प्राथमिक बाजार सल्लागार समितीचे सदस्य आहेत, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ सिक्युरिटीज मार्केट्स आणि ICRIERच्या बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे सदस्य आहेत. ते महिंद्रा युनायटेड वर्ल्ड कॉलेज ऑफ इंडियाचे प्रशासकीय सदस्य आणि CIIच्या राष्ट्रीय परिषदेचे सदस्य देखील आहेत.  कोटक हे धोरणात्मक मंडळाचे सदस्य देखील आहेत जे राष्ट्रीय कायदा फर्म सिरिल अमरचंद मंगलदास यांना सल्ला देतात.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Vyas|first=Maulik|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/services/consultancy-/-audit/cyril-shroff-ropes-in-business-luminaries-like-narayana-murthy-deepak-parekh-uday-kotak-and-others-for-advisory-board-of-his-law-firm/articleshow/48417617.cms|title=Cyril Shroff ropes in business luminaries like Narayana Murthy, Deepak Parekh, Uday Kotak and others for advisory board of his law firm|date=2015-07-10|work=The Economic Times|access-date=10 August 2015}}</ref> == वैयक्तिक जीवन == त्याचे लग्न पल्लवी कोटकशी झाले आहे, त्याला दोन मुले आहेत आणि मुंबईत राहतात.<ref name="Forbes">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.forbes.com/profile/uday-kotak/|title=Forbes profile: Uday Kotak|website=Forbes.com|access-date=20 June 2020}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:कोटक, उदय}} [[वर्ग:भारतीय उद्योजक]] [[वर्ग:इ.स. १९५९ मधील जन्म]] [[वर्ग:गुजराती व्यक्ती]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] rsasyup650q193d59m0lx2x3z8ncn6k 0 302640 2689758 2485554 2026-06-18T06:20:16Z अभय नातू 206 साचा 2689758 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती|alt=|caption=२०१६ मधील फोटो|शिक्षण=[[University of Waterloo]] {{small|([[Bachelor of Arts|BA]])}}|नाव=रुपी कौर|चित्र=Rupi Kaur by Baljit Singh.jpg|जन्म_दिनांक={{birth date and age|df=yes|1992|10|4|}} | जन्म_स्थान = [[पंजाब]], [[भारत]] | nationality = Canadian | occupation = Author, poet, artist, illustrator, performer | website = [http://www.rupikaur.com www.rupikaur.com] | education = [[University of Waterloo]] {{small|([[Bachelor of Arts|BA]])}} }} '''रुपी कौर''' (जन्म ४ ऑक्टोबर १९९२) या कॅनेडियन कवयित्री, चित्रकार, छायाचित्रकार आणि लेखिका आहेत. भारतातील [[पंजाब|पंजाबमध्ये]] जन्मलेल्या रुपी कौर आपल्या कुटुंबासह तरुण वयात कॅनडामध्ये स्थलांतरित झाल्या. त्यांनी २००९ मध्ये कविता करायला सुरुवात केली आणि [[इन्स्टाग्राम]] वर प्रसिद्धी मिळवली. त्यांच्या तीन कविता संग्रहांद्वारे त्या सर्वात लोकप्रिय "इन्स्टा पोएट" बनल्या. {{बदल}} मार्च २०१५ मध्ये, त्यांच्या युनिव्हर्सिटी फोटोग्राफी प्रकल्पाचा एक भाग म्हणून, त्यांनी इंस्टाग्रामवर छायाचित्रांची मालिका पोस्ट केली. त्यात तिच्या कपड्यांवर आणि बेडशीटवर मासिक पाळीच्या रक्ताचे डाग आहेत. इंस्टाग्रामने प्रतिमा काढून टाकली, ज्याच्या प्रतिसादात कौरने कंपनीच्या कृतीवर व्हायरल टीका लिहिली. या घटनेच्या परिणामी, त्यांच्या कवितेला अधिक प्रसिद्धी मिळाली. त्यांचा प्रारंभी स्वयं-प्रकाशित पहिला संग्रह, मिल्क अँड हनी(२०१४), व्यापक व्यावसायिक यशासाठी पुनर्मुद्रित झाला. द सन अँड हर फ्लॉवर्स (२०१७) या फॉलो-अपच्या संपूर्ण निर्मितीमध्ये तिने संघर्ष केल्यामुळे मिल्क अँड हनीचे यश कौरसाठी चिंताजनक ठरले. रिलीझ झाल्यानंतर बर्नआउटची भावना आली परंतु लवकरच कमी झाली. व्यावसायिक यशासाठी कमी दबाव जाणवण्याच्या इच्छेने त्यांच्या तिसरा संग्रह, होम बॉडी (२०२०) वर प्रभाव पडला. त्यातच कोविड-१९ साथीच्या रोगाने ही आंशिक प्रतिसाद दिला. "इन्स्टा पोएट्री" गटाचा एक भाग मानल्या जाणाऱ्या, रुपी कौरचे कार्य साधे आहे. त्यांचे काम मुख्यत्वे दक्षिण आशियाई ओळख, इमिग्रेशन आणि स्त्रीत्व शोधते. त्यांचे बालपण आणि वैयक्तिक जीवन प्रेरणा स्रोत म्हणून काम करते. त्यांची रेखाचित्रे त्यांच्या कवितेसोबत अतिशय छानरीत्या मिसळून दिसतात. त्यांच्या लोकप्रियतेची तुलना पॉपस्टारशी केली गेली आहे. आधुनिक साहित्यिक दृश्यावर प्रभाव टाकल्याबद्दल कौरची प्रशंसा केली गेली आहे. त्यांच्या कवितेला मिश्रित टीकात्मक प्रतिसाद मिळाला आणि वारंवार विडंबन केले गेले. त्यांच्यावर साथीदार "इन्स्टापोएट्स" द्वारे साहित्यिक चोरीचे दावे आणि इंटरनेट ट्रोल्सद्वारे छळ केल्याच्या आरोपांमध्ये त्या अडकल्या आहेत. कौर यांना [[बीबीसी]] आणि एले यांनी वर्षअखेरच्या अभिनंदनाच्या यादीत समाविष्ट केले आहे. न्यू रिपब्लिकने विवादास्पदपणे तिला "दशकातील लेखिका" म्हणले आहे. == प्रारंभिक जीवन == रुपी कौर यांचा जन्म [[पंजाब|पंजाबमधील]] एका [[शीख]] कुटुंबात ५ ऑक्टोबर १९९२ रोजी झाला होता.<ref name=":5">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.thecut.com/2017/10/profile-rupi-kaur-author-of-milk-and-honey.html|title=The Instagram Poet Outselling Homer Ten to One|last=Fischer|first=Molly|date=3 October 2017|website=[[New York (magazine)|The Cut]]|language=en-us|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180605114718/https://www.thecut.com/2017/10/profile-rupi-kaur-author-of-milk-and-honey.html|archive-date=5 June 2018|access-date=14 March 2020}}</ref><ref name=":9">{{जर्नल स्रोत|last=Aguiar|first=Deborah Vieira Pinto|last2=Magaldi|first2=Carolina Alves|date=30 January 2020|title=Rupi Kaur: Women's Writing Tradition in Translation|url=https://papers.ssrn.com/abstract=3528322|journal=International Journal of Linguistics, Literature and Translation|language=en|volume=3|issue=1|doi=10.32996/ijllt.2020.3.1.6 |ssrn=3528322|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615095736/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3528322|archive-date=15 June 2021|access-date=9 June 2021}}</ref><ref name=":4">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vogue.co.uk/gallery/girls-of-the-year-2017|title=The Girls Who Ruled 2017|last=Pike|first=Naomi|date=29 December 2017|website=[[British Vogue]]|language=en-GB|url-status=live|access-date=8 July 2021}}</ref> वयाच्या तिसऱ्या वर्षी, शीखांच्या होणाऱ्या छळापासून वाचण्यासाठी त्यांच्या पालकांनी कॅनडाला स्थलांतर केले.<ref name=":19">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.standard.co.uk/culture/rupi-kaur-i-ve-never-been-more-aware-of-my-colour-a3531171.html|title=Rupi Kaur: 'I've never been more aware of my colour'|last=Fishwick|first=Samuel|date=5 May 2017|website=[[Evening Standard]]|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210329133032/https://www.standard.co.uk/culture/rupi-kaur-i-ve-never-been-more-aware-of-my-colour-a3531171.html|archive-date=29 March 2021|access-date=12 June 2021}}</ref> शीख पुरुषांविरुद्ध द्वेषपूर्ण गुन्ह्यांमुळे त्यांचे वडील आधी सोडून गेले होते आणि रुपी कौरच्या जन्मासाठी उपस्थित नव्हते.<ref name=":44">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bostonglobe.com/arts/books/2017/10/10/few-read-poetry-but-millions-read-rupi-kaur/WhIaCDVOZJHyWfTMX3uojP/story.html|title=Few read poetry, but millions read Rupi Kaur - The Boston Globe|last=Rao|first=Sonia|date=11 October 2017|website=[[Boston Globe]]|language=en-US|url-status=live|access-date=18 July 2021}}</ref> आर्थिक अस्थिरतेमुळे, त्यांचे वडील त्यांच्या संगोपनासाठी वस्तू पाठवत होप्ते. त्यांचे आई-वडील आणि तीन लहान भावंडांसोबत त्या एकच बेडरूम असलेल्या तळघरामध्ये राहत होत्या. तिथे ते सर्व एकाच बेडवर झोपत होते.<ref name=":19" /> त्यांचे कुटुंब अखेरीस ब्रॅम्प्टन, [[ऑन्टारियो|ओंटारियो]] येथे मोठ्या दक्षिण आशियाई डायस्पोरा समुदायासह स्थायिक झाले. तेथे कौरचे वडील ट्रक चालक म्हणून काम करत होते.<ref name=":5" /><ref name=":44" /><ref name=":32">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pbs.org/newshour/show/poet-rupi-kaur-reaches-new-audiences-in-a-new-way|title=How poet Rupi Kaur became a hero to millions of young women|last=Choe|first=Jaywon|last2=Flock|first2=Elizabeth|date=2 January 2018|website=[[PBS]]|language=en-us|url-status=live|access-date=3 July 2021}}</ref> == लिहिलेली पुस्तके == * मिल्क अँड हनी (२०१४) * द सन अँड हर फ्लावर्स (२०१७) * होम बॉडी (२०२०) == हे सुद्धा पहा == * इन्स्टापोएट्री * कॅनेडियन कवींची यादी * वॉटरलू विद्यापीठातील लोकांची यादी == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय कवयित्री]] [[वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी]] [[वर्ग:भारतीय स्त्रीवादी लेखिका]] [[वर्ग:इ.स. १९९२ मधील जन्म]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील कॅनेडियन कवी]] [[वर्ग:२१व्या शतकातील कॅनेडियन लेखिका]] [[वर्ग:बीबीसी १०० महिला]] [[वर्ग:कॅनेडियन स्त्रीवादी लेखिका]] [[वर्ग:पंजाबी वंशाचे कॅनेडियन लोक]] [[वर्ग:कॅनेडियन शीख]] [[वर्ग:कॅनेडियन स्पोकन-वर्ड कवी]] [[वर्ग:कॅनेडियन कवयित्री]] [[वर्ग:कॅनडातील भारतीय स्थलांतरित]] [[वर्ग:इन्स्टाग्राम कवी]] [[वर्ग:ब्रॅम्प्टनमधील लोक]] [[वर्ग:साहित्यचोरीच्या वादात गुंतलेले लोक]] [[वर्ग:पंजाब, भारतातील कवी]] [[वर्ग:शीख स्त्रीवादी]] [[वर्ग:वॉटरलू विद्यापीठाचे माजी विद्यार्थी]] [[वर्ग:पंजाब, भारतातील लेखिका]] [[वर्ग:ओंटारियोचे लेखक]] [[वर्ग:पंजाब, भारतातील लेखक]] [[वर्ग:लेखक ज्यांनी स्वतःच्या लेखनाचे चित्रण केले]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:पंजाबी कवी]] e0g4je88j6lrbecr8x3jkn4yv1e603s 0 305256 2689787 2642272 2026-06-18T10:28:21Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689787 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = | चित्र = Neha Sharma at the Promo launch of 'Jayanta Bhai Ki Luv Story' 07.jpg | चित्र_रुंदी = 220px | चित्र_शीर्षक = नेहा शर्मा (२०१२) | पूर्ण_नाव = | जन्म_दिनांक = {{birth date and age|1987|11|21|df=yes}} | जन्म_स्थान = भागलपूर, बिहार | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = अभिनेत्री, मॉडेल | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | भाषा = हिंदी | कारकीर्द_काळ = २००७ - आजतागायत | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = | वडील_नाव = अजित शर्मा | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | ट्विटर= | संकेतस्थळ = | धर्म = | तळटिपा = }} '''नेहा शर्मा''' (जन्म:२१ नोव्हेंबर १९८७) ह्या एक भारतीय अभिनेत्री आणि मॉडेल आहेत.<ref>{{cite web|url=https://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/neha-sharma-photos/articleshow/65352958.cms|title=Pictures of the charming Bollywood actress Neha Sharma|work=India Times|date=31 August 2018|access-date=23 June 2019}}</ref> शर्माने [[तेलुगू सिनेमा|तेलगू चित्रपट]] ''चिरुथा'' (२००६) द्वारे अभिनयाची सुरुवात केली आणि ''क्रुक'' (२०१०) द्वारे [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपटात]] पदार्पण केले. सेमी-हिट ''क्या सुपर कूल है हम'' चित्रपटातील भूमिकेमुळे त्यांना मोठी प्रसिद्धी मिळाली.<ref>{{cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/crook-was-satisfying-after-south-flicks-neh/692815/|title=Crook was satisfying after south flicks: Neha Sharma|work=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]|date=5 October 2010|access-date=27 October 2016}}</ref> त्यानंतर शर्मा यांनी ''यमला पगला दीवाना 2'' (२०१३), ''सोलो'' (२०१७) आणि ''[[तान्हाजी (चित्रपट)|तान्हाजी]]'' (२०२०) सह अनेक चित्रपटांमध्ये भूमिका निभावल्या. इस २०२० मध्ये 'इल्लीगल' मालिकेद्वारे त्यांनी वेब दुनियेत पदार्पण केले आणि ''कृती'' या लघुपटात मुख्य भूमिका साकारली होती. == प्रारंभिक जीवन == मूळच्या [[बिहार]] मधील रहिवासी असलेल्या शर्माने [[भागलपूर]] येथील माउंट कार्मेल स्कूल मधून आपले शालेय शिक्षण पूर्ण केले आणि [[नवी दिल्ली|नवी दिल्लीतील]] नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ फॅशन टेक्नॉलॉजी (NIFT) मधून फॅशन डिझाईन मध्ये कोर्स केला.<ref>{{cite web|url=http://www.freeimagesgallery.com/neha-sharma-images|title=Neha Sharma Albums|work=FreeImagesGallery.com|date=9 September 2012|access-date=9 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120916214043/http://www.freeimagesgallery.com/neha-sharma-images|archive-date=16 September 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Serial-kisser-arrives-in-city-to-promote-crook-/articleshow/6674118.cms?referral=PM|title='Serial kisser' arrives in city to promote crook|last=Kashyap|first=Pooja|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|date=2 October 2010|access-date=27 January 2019}}</ref> बालपणी तीव्र दम्याचा आजार आणि नेहमीच अस्वस्थ आणि कमजोर प्रकृतीचा शर्मा यांना त्रास झाला होता. नंतर [[हैदराबाद|हैदराबादमधील]] एका कुटुंबाच्या आशीर्वादाने [[दमा]] पूर्णपणे बरा झाल्याचा खुलासा त्यांनी केला.<ref name="The Times of India">{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Acting-and-looks-dont-help-only-box-office-does-Neha-Sharma/articleshow/20150341.cms|title=Acting and looks don't help, only box office does: Neha Sharma|last=Gupta|first=Priya|work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|date=21 May 2013|access-date=16 February 2019}}</ref> == वैयक्तिक आयुष्य == स्वयंपाक करणे, संगीत ऐकणे, वाचन करणे आणि नृत्य करणे हे शर्मा यांचे वैयक्तिक छंद आहेत.<ref>{{cite web|url=http://calcuttatube.com/crook-its-good-to-be-bad-hindi-film-actress-neha-sharma-interview/123823/|title=Crook- It's Good To Be Bad Hindi Film Actress Neha Sharma Interview|author=Calcutta Tube Team|work=Calcutta Tube|date=5 October 2010|access-date=13 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808140141/http://calcuttatube.com/crook-its-good-to-be-bad-hindi-film-actress-neha-sharma-interview/123823/|archive-date=8 August 2018|url-status=dead}}</ref> शर्मा यांनी भारतीय शास्त्रीय नृत्यातील [[कथक|कथ्थक]] चे प्रशिक्षण घेतले आहे. त्याशिवाय, शर्मा यांनी [[लंडन|लंडनमधील]] पाईन अँपल डान्स स्टुडिओमधून स्ट्रीट हिप हॉप, लॅटिन नृत्य-साल्सा, मेरेंग्यू, जिव्ह आणि जॅझ देखील शिकले आहे. <ref name="The Times of India" /> त्या केट मॉसला आपल्या स्टाईलची प्रेरणा मानते. त्या स्वतःचे वस्त्र कंपनीची निर्मिती करू इच्छितात.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/beauty/Neha-Sharma-reveals-her-beauty-secrets/articleshow/8167419.cms?referral=PM|title=Neha Sharma reveals her beauty secrets|last=Sinha|first=Seema|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=5 May 2011|access-date=16 February 2019}}</ref> == अभिनय सूची == {| class="wikitable" |+ | style="background:#ffc;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |अद्याप प्रदर्शित न झालेल्या चित्रपटांची खूण |} === चित्रपट === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |वर्ष ! scope="col" |शीर्षक ! scope="col" |भूमिका ! scope="col" |भाषा ! class="unsortable" scope="col" |नोंद ! class="unsortable" scope="col" |संदर्भ |- |२००७ |''चिरुथा'' |संजना |[[तेलुगू भाषा|तेलुगू]] |चित्रपट/तेलुगू पदार्पण |<ref>{{Cite web|title=Neha Sharma's reply to fan wanting to see her and Ram Charan together on-screen again is winning the internet|url=https://www.zoomtventertainment.com/telugu-cinema/article/neha-sharmas-reply-to-fan-wanting-to-see-her-and-ram-charan-together-on-screen-again-is-winning-the-internet/592857|access-date=2022-01-05|website=www.zoomtventertainment.com|language=en}}</ref> |- |२००९ |''कुर्राडू'' |हेमा |तेलुगू | |<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2009/oct/06/kurradu-wraps-up-shooting-94289.html|title=Shooting of 'Kurradu' with Varun Sandesh and Neha Sharma in the lead was completed recently.|work=The New Indian Express|date=6 October 2009|access-date=19 November 2019}}</ref> |- |२०१० |''क्रूक'' |सुहानी |[[हिंदी भाषा|हिंदी]] |[[हिंदी चित्रपट|हिंदी चित्रपटात]] पदार्पण |<ref>{{cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/neha-sharma-to-debut-in-emraan-hashmi-starrer-crook-its-good-to-be-bad/|title=Neha Sharma to debut in Emraan Hashmi starrer Crook: It's Good To Be Bad|work=Bollywood Hungama|date=9 March 2016|access-date=19 November 2019}}</ref> |- | rowspan="2" |२०१२ |''तेरी मेरी कहानी'' |मीरा |हिंदी |विशेष उपस्थिती | <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/neha-sharma-is-shahid-s-love-interest-in-teri-meri-kahaani_111206.html|title=Neha Sharma is Shahid's love interest in 'Teri Meri Kahaani'|work=Zee News|date=12 May 2012|access-date=19 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/20120611-neha-sharma-to-star-with-shahid-in-teri-meri-kahaani-758675-2012-06-02|title=Neha Sharma to star with Shahid in Teri Meri Kahaani|work=India Today|date=2 June 2012|access-date=19 November 2019}}</ref> |- |''क्या सुपर कूल हैं हम'' |सिमरन सिंघानिया |हिंदी | |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/kya-super-kool-hain-hum-adult-comedy-riteish-deshmukh-tusshar-kapoor-107323-2012-06-28|title=Neha, Sarah make Kya Super Kool Hain Hum look fresh: Riteish|work=India Today|date=28 June 2012|access-date=19 November 2019}}</ref> |- | rowspan="2" |२०१३ |''जयंतभाई की लव स्टोरी'' |सिमरन देसाई |हिंदी | |<ref>{{Cite web|last=|first=|title=‘Jayanta Bhai Ki Luv Story’ {{!}} Neha Sharma|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/parties-and-events/promo-launch-of-jayanta-bhai-ki-luv-story/promo-launch-of-jayanta-bhai-ki-luv-story-9/|url-status=live|access-date=2022-01-05|website=Bollywood Hungama|language=en}}</ref> |- |''यमला पगला दिवाना २'' |सुमन खन्ना |हिंदी | |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/yamla-pagla-deewana-2-biggest-film-157619-2013-04-03|title=Yamla Pagla Deewana 2 my biggest film so far: Neha Sharma|work=India Today|date=3 April 2013|access-date=19 November 2019}}</ref> |- |२०१४ |''यंगिस्तान'' |अन्विता चौहान |हिंदी | |<ref>{{Cite web|date=2014-02-28|title=Neha Sharma goes de-glam for Youngistan!|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/screen/neha-sharma-goes-de-glam-for-youngistan/|access-date=2022-01-05|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en}}</ref> |- | rowspan="3" |२०१६ |''कृती'' |कृती |हिंदी |लघुपट |<ref>{{cite web|url=https://www.india.com/showbiz/shirish-kunders-short-film-kriti-released-manoj-bajpayee-radhika-apte-neha-sharma-starrer-psycho-thriller-is-gripping-1280605/|title=Shirish Kunder's short film Kriti released: Manoj Bajpayee, Radhika Apte & Neha Sharma starrer psycho thriller is gripping|work=India.com|date=23 June 2016|access-date=19 November 2019}}</ref> |- |''झुआनझांग'' |कुमारी |मंदारिन |[[मँडेरिन भाषा|मंदारिन]] चित्रपटात पदार्पण |<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/sonu-sood-ali-fazal-and-neha-sharma-part-of-xuanzang-china-oscars-350393-2016-11-05|title=Sonu Sood, Ali Fazal and Neha Sharma part of Xuanzang, China's official entry to Oscars|work=India Today|date=5 November 2016|access-date=19 November 2019}}</ref> |- |''तुम बिन २'' |तरण |हिंदी | |<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Tum-Bin-2-sneak-peek-Neha-Sharma-brings-back-the-romance/articleshow/54328723.cms|title='Tum Bin 2' sneak peek: Neha Sharma brings back the romance|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=28 January 2017|access-date=19 November 2019}}</ref> |- | rowspan="3" |२०१७ |''मुबारका'' |ऍड नफिसा कुरेशी |हिंदी | |<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/arjun-kapoor-shares-mubarakan-madness-with-neha-sharma/story-hk4J0ntYgvYWAUSnsPR32L.html|title=Arjun Kapoor shares Mubarakan 'madness' with Neha Sharma|work=Hindustan Times|date=30 November 2016|access-date=19 November 2019}}</ref> |- | rowspan="2" |''सोलो'' |अक्षरा |मल्याळम |मल्याळम चित्रपटात पदार्पण | rowspan="2" |<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/solo-neha-sharma-on-her-tamil-film-debut-and-working-with-dulquer-salmaan-bejoy-nambiar-4112263.html|title=Solo: Neha Sharma on her Tamil film debut, and working with Dulquer Salmaan, Bejoy Nambiar|work=Firstpost|date=6 October 2017|access-date=19 November 2019}}</ref> |- |भामा |तमिळ |तमिळ चित्रपटात पदार्पण |- | rowspan="2" |२०२० |''तान्हाजी'' |कमला देवी |हिंदी |<ref>{{Cite web|date=2021-10-26|title=After working for 10 years in B-town, Tanhaji actor Neha Sharma still gets rejected in auditions: It is a terrible feeling|url=https://www.zoomtventertainment.com/celebrity/excl-after-working-for-10-years-in-b-town-tanhaji-actor-neha-sharma-still-gets-rejected-in-auditions-it-is-a-terrible-feeling-article-87271212|url-status=live|access-date=2022-01-05|website=Zoom TV|language=en}}</ref> | |- |''इक संधु हुंडा सी'' |सिमरन |पंजाबी |पंजाबी चित्रपटात पदार्पण |<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/gippy-grewal-welcomes-neha-sharma-to-punjab/articleshow/70481024.cms|title=Gippy Grewal welcomes Neha Sharma to Punjab|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=1 August 2019|access-date=19 November 2019}}</ref> |- |२०२१ |''आफत-ए-इश्क'' |लल्लो |हिंदी |[[झी फाईव्ह]] चित्रपट |<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2021-10-08|title=ZEE5 Original Aafat-E-Ishq starring Neha Sharma to premiere on October 29, 2021 - Bollywood Hungama|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/zee5-original-aafat-e-ishq-starring-neha-sharma-premiere-october-29-2021/|url-status=live|access-date=2022-01-05|language=en}}</ref> |- |२०२२ | style="background:#ffc;" |''जोगीरा सारा रा रा''{{dagger}}|| | | |<ref>{{Cite web|title=Neha Sharma spills the beans on working with her Jogira Sara Ra Ra co-star Nawazuddin Siddiqui|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/neha-sharma-spills-the-beans-on-working-with-her-jogira-sara-ra-ra-co-star-nawazuddin-siddiqui|access-date=2022-01-05|website=Free Press Journal|language=en}}</ref> |} === वेब सिरीज === {| class="wikitable" |+ !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !संदर्भ |- |२०२०-२१ |''इल्लीगल'' |ऍड. निहारिका सिंह |<ref>{{Cite web|last=|first=|last2=|first2=|last3=|first3=|title=Illegal review: Piyush Mishra and Neha Sharma's new web series is an ill-made legal drama|url=https://www.indiatoday.in/binge-watch/story/illegal-review-piyush-mishra-and-neha-sharma-s-new-web-series-is-an-ill-made-legal-drama-1676878-2020-05-11|url-status=live|access-date=2021-11-05|website=India Today|language=en}}</ref> |} === संगीत व्हिडिओ === {| class="wikitable" |+ !वर्ष !शीर्षक !गायक !लेबल !संदर्भ |- |२०१९ |''धीमे धीमे'' |टोनी कक्कर |देसी म्युझिक फॅक्टरी |<ref>{{Cite web|last=Jain|first=Vaishali|date=2021-06-01|title=Tony Kakkar's Dheeme Dheeme has Turkish version and it's going viral. Seen yet?|url=https://www.indiatvnews.com/trending/news-tony-kakkar-s-dheeme-dheeme-has-turkish-version-and-it-s-going-viral-seen-yet-708429|access-date=2021-07-10|website=www.indiatvnews.com|language=en}}</ref> |- | rowspan="3" |२०२० |''गालिब'' |बी प्राक |हंबल म्युझिक |<ref>{{Cite web|title=Paint your Valentines in romance with ‘Galib’ from ‘Ik Sandhu Hunda Si’ - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/music/paint-your-valentines-in-romance-with-galib-from-ik-sandhu-hunda-si/articleshow/74094084.cms|access-date=2021-07-10|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> |- |''दिल को करार आया'' |यासर देसाई, [[नेहा कक्कर]] |देसी म्युझिक फॅक्टरी |<ref>{{Cite web|date=2020-07-31|title=Dil Ko Karaar Aaya: Sidharth Shukla, Neha Sharma are deeply in love in Neha Kakkar’s new song, Hrithik Roshan likes it too|url=https://www.hindustantimes.com/music/dil-ko-karaar-aaya-sidharth-shukla-neha-sharma-are-deeply-in-love-in-neha-kakkar-s-new-song-hrithik-roshan-likes-it-too/story-odCtDXTGnPGQwmRvLKUgvM.html|access-date=2021-07-10|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> |- |''लॅम्बो कार'' |गुरी |गीत MP3 |<ref>{{Cite web|title=New Punjabi Song Video 2020: Guri’s Latest Punjabi Gana Video Song 'Lambo Car'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/entertainment/music/punjabi/new-punjabi-song-video-2020-guris-latest-punjabi-gana-video-song-lambo-car/videoshow/79433380.cms|access-date=2021-07-10|website=timesofindia.indiatimes.com|language=en}}</ref> |- |२०२१ |''थोडा थोडा प्यार'' |स्टेबिन बेन |झी म्युझिक कंपनी |<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Thoda Thoda Pyaar: Romantic Track Starring Sidharth Malhotra and Neha Sharma Released Before V-Day|url=https://www.news18.com/news/movies/thoda-thoda-pyaar-romantic-track-starring-sidharth-malhotra-and-neha-sharma-released-before-v-day-3425180.html|access-date=2021-07-10|website=News18|language=en}}</ref> |} == सन्मान == * भारतातील सर्वात वेगवान वाढणाऱ्या लोकांच्या यादीत (२०१०) ५वा क्रमांक. Google Zeitgeist ने ही यादी प्रकाशित केली आहे.<ref>[http://www.google.com/intl/en/press/zeitgeist2010/regions/in.html Google Zeitgeist 2010]</ref> * २०१० मध्ये [[द टाइम्स ऑफ इंडिया|टाईम्स ऑफ इंडियाच्या]] ५० मोस्ट डिझायरेबल महिलांमध्ये ३१ व्या क्रमांकावर,<ref>[https://web.archive.org/web/20120925063854/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-09/news-interviews/28375785_1_nicole-faria-vidya-balan-preity-zinta Times of India 50 most Desirable Women, 2010.]</ref> २०११ मध्ये २६ व्या स्थानावर,<ref>{{Cite web|title=Times 50 Most Desirable Women of 2011 : The Winners - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/times-50-most-desirable-women-of-2011-the-winners/articleshow/11753716.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> २०१२ मध्ये १५व्या क्रमांकावर,<ref>{{Cite web|title=Times top 50 Most Desirable Women of 2012 - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/times-top-50-most-desirable-women-of-2012/articleshow/19767120.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> २०१३ मध्ये १३व्या क्रमांकावर, २०१४ मध्ये १७ व्या क्रमांकावर,<ref>{{Cite web|title=Deepika Padukone: 2013’s Most desirable woman - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/queens-of-desire/articleshow/35726757.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> २०१५ मध्ये ३२ व्या क्रमांकावर,<ref>{{Cite web|title=Priyanka Chopra: The Most Desirable woman of 2015 - Times of India ►|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/priyanka-chopra-the-most-desirable-woman-of-2015/articleshow/52187930.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> २०१६ मध्ये ३३ व्या क्रमांकावर,<ref>{{Cite web|title=Top 50 {{!}} Most Desirable Woman of 2014 {{!}} Images of Most Desirable Woman of 2014 - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Most-Desirable-Woman-of-2014|url-status=live|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया}}</ref> २०१७ मध्ये ३६ व्या क्रमांकावर,<ref>{{Cite web|last=Krishnan|first=Aishwarya|date=2017-06-30|title=Srinidhi Shetty is the Most Desirable Woman of 2016! See Pics of Miss Supranational who beat Priyanka Chopra & Deepika Padukone to top Times’ Poll List|url=https://www.india.com/viral/srinidhi-shetty-is-the-most-desirable-women-of-2016-see-pics-of-miss-supranational-who-beat-priyanka-chopra-deepika-padukone-to-top-times-poll-list-2283436/|access-date=2021-08-06|website=India News, Breaking News {{!}} India.com|language=en}}</ref> २०१८ मध्ये ४४ व्या क्रमांकावर,<ref>{{Cite web|title=Here are the other winners of The Times 50 Most Desirable Women 2017 - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/here-are-the-other-winners-of-the-times-50-most-desirable-women-2017/articleshow/64097758.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> २०१९ मध्ये ४४ क्रमांकावर,<ref>{{Cite web|title=Meet India’s most desirable divas - Times of India ►|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/meet-indias-most-desirable-divas/articleshow/69468095.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=MEET THE TIMES 50 MOST DESIRABLE WOMEN 2019 - Times of India ►|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/meet-indias-most-desirable-divas/articleshow/77805527.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> २०२० मध्ये ३२ क्रमांकावर.<ref>{{Cite web|title=The Times Most Desirable Woman of 2020: Rhea Chakraborty - Living through a trial by fire, gracefully - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/the-times-most-desirable-woman-of-2020-rhea-chakraborty-living-through-a-trial-by-fire-gracefully/articleshow/83312150.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> * टाइम्स पोल ऑफ हॉटेस्ट फिमेल डेब्यूमध्ये क्रमांक १ वर वैशिष्ट्यीकृत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://idiva.com/news-entertainment/the-hottest-new-female-award-goes-to/5998/ |title=Hottest Female Debut |access-date=2022-05-26 |archive-date=2016-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161126133351/http://www.idiva.com/news-entertainment/the-hottest-new-female-award-goes-to/5998 |url-status=dead }}</ref> * २०१४ मध्ये FHM १०० जगातील सर्वात सेक्सी महिलांवर ७व्या क्रमांकावर वैशिष्ट्यीकृत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.fhmindia.com/girls/august-cover-girl-neha-sharma/ |title=August Cover Girl: Neha Sharma |access-date=2015-04-14 |archive-date=2020-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008073640/https://fhmindia.com/girls/august-cover-girl-neha-sharma/ |url-status=dead }}</ref> * २०२० मधील चंदीगड टाइम्स मोस्ट डिझायरेबल वुमनमध्ये १३व्या क्रमांकावर.<ref>{{Cite web|title=Hotties who rule Punjab as Chandigarh Times Most Desirable Women 2020 - टाइम्स ऑफ इंडिया|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/chandigarh/hotties-who-rule-punjab-as-chandigarh-times-most-desirable-women-2020/articleshow/83176089.cms|access-date=2021-08-06|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * {{IMDb name|2777281}} * [https://www.bollywoodhungama.com/celebrity/neha-sharma/filmography/ बॉलीवूड हंगामा, नेहा शर्मा] * [https://facebook.com/officialneha/ नेहा शर्मा, फेसबुकवर] * [https://mobile.twitter.com/Officialneha नेहा शर्मा ट्विटरवर] {{DEFAULTSORT:शर्मा, नेहा}} [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी व्यक्ती]] kojtwppkcfm025fulqwh26f7gbtt5or 0 331269 2689801 2591130 2026-06-18T11:27:06Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689801 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पुडुचेरी विद्यापीठ''' हे भारतातील [[पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)|पुडुचेरी केंद्रशासित प्रदेशातील]] कालापेट येथे स्थित एक [[केंद्रीय विद्यापीठ (भारत)|केंद्रीय विद्यापीठ]] आहे. त्याची स्थापना सन् १९८५ मध्ये संसदेच्या कायद्याद्वारे उच्च शिक्षण विभाग, शिक्षण मंत्रालय यांनी केली होती. हे विद्यापीठ एक महाविद्यालयीन विद्यापीठ आहे ज्याचे कार्यक्षेत्र [[तमिळनाडू|तामिळनाडू]] ([[पाँडिचेरी]] आणि [[करैकल]] ), [[केरळ]] ([[माहे]]), [[आंध्र प्रदेश]] ([[यानम]]) आणि [[अंदमान आणि निकोबार|अंदमान आणि निकोबार बेटांच्या]] केंद्रशासित प्रदेशात स्थित पुडुचेरी केंद्रशासित प्रदेशात पसरलेले आहे. येथील रहिवासी इंग्रजी, [[तमिळ भाषा|तमिळ]], फ्रेंच, [[तेलुगू भाषा|तेलगू]], [[मल्याळम भाषा|मल्याळम]], [[हिंदी भाषा|हिंदी]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[उडिया भाषा|ओरिया]] आणि [[कन्नड भाषा|कन्नड]] अशा विविध भाषा बोलतात.<ref>[http://www.ignou.ac.in/ICDE2005/PDFs/theme5pdf/theme5_382.pdf "Distance Learning and Vocational Instruction: Need, Impact and Challenges"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926223013/http://www.ignou.ac.in/ICDE2005/PDFs/theme5pdf/theme5_382.pdf}}, ICDE conference paper Nov 2005</ref> <ref>''द हिंदू'', 21 August 2006 [https://web.archive.org/web/20121022044714/http://www.hindu.com/2006/08/21/stories/2006082116190400.htm "Pondicherry University launches online admission for postgraduate courses"]</ref> == उल्लेखनीय माजी विद्यार्थी == * [[एन. रंगास्वामी]], पुद्दुचेरीचे ९ वे मुख्यमंत्री == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे}} [[वर्ग:भारतातील केंद्रीय विद्यापीठे]] [[वर्ग:पुडुचेरी]] eiopgh80s9vff46zz5v7nomss3mcma3 0 340890 2689721 2680268 2026-06-18T02:33:42Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689721 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक||caption=|जन्म_दिनांक={{birth date|1904|11|26|df=yes}}|genre=|चळवळ=|संकेतस्थळ_दुवा=|मृत्यू_दिनांक=२९ जून २०११ (वय १०६)|जन्म_स्थान=श्रीअरविंद आश्रम, पुडुचेरी|टोपण_नाव=अमल किरण|कार्यक्षेत्र=कवी, अभ्यासक, लेखक, तत्त्वज्ञ, संस्कृती-समीक्षक |राष्ट्रीयत्व=भारतीय |पूर्ण_नाव=कैखोसरू धनजीभॉय सेठना }} '''कैखोसरू धनजीभॉय सेठना''' '''ऊर्फ अमल किरण''' ([[२६ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९०४|१९०४]] &#x2013; [[२९ जून]], [[इ.स. २०११|२०११]]) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://overmanfoundation.org/k-d-sethna-alias-amal-kirans-tributes-to-nolini-kanta-gupta-dyuman-sahana-devi-m-p-pandit-ambu-krishnalal-bhatt-medhananda-lalita-and-navajata/|title=K. D. Sethna alias Amal Kiran’s Tributes to Nolini Kanta Gupta, Dyuman, Sahana Devi, M.P. Pandit, Ambu, Krishnalal Bhatt, Medhananda, Lalita and Navajata – Overman Foundation|date=2022-11-25|language=en-US|access-date=2026-04-22}}</ref> हे भारतीय कवी, विद्वान, लेखक, तत्त्वज्ञ आणि सांस्कृतिक समीक्षक होते. त्यांनी ५० हून अधिक पुस्तके प्रकाशित केली. ते ''केकू'' या नावाने ओळखले जात असत तसेच '''अमल किरण''' या टोपणनावाने ते लेखन करत असत. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://motherandsriaurobindo.in/disciples/amal-kiran/books/a-centenary-tribute/|title=A Centenary Tribute to Amal Kiran : Read online|website=Sri Aurobindo and The Mother|language=en|access-date=2022-12-21}}</ref> == बालपण == सेठना यांचा जन्म २५ नोव्हेंबर १९०४ रोजी [[मुंबई|मुंबईत]] [[पारशी]] कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील डॉक्टर आणि नेत्रचिकित्सक होते. == युवावस्था आणि शिक्षण == सेठना यांनी त्यांचे सुरुवातीचे शिक्षण सेंट झेवियर्स महाविद्यालयात घेतले. इंग्रजी ही जणू मातृभाषाच असल्यासारखे त्यांचे सारे शिक्षण झाले. घरात बोलल्या जाणाऱ्या पारसी गुजराती भाषेत ते अस्खलितपणे बोलू शकत नसत. त्यांनी आपल्या साहित्यिक कारकिर्दीला फार लवकर सुरुवात केली, वृत्तपत्रे आणि मासिकांमध्ये पुस्तकांची त्यांनी केलेली परीक्षणे प्रकाशित होऊ लागली. १९२४ मध्ये ''पारनासियन्स'' नावाचे त्यांचे पहिले पुस्तक प्रकाशित झाले. [[एच.जी. वेल्स|एचजी वेल्स]], [[जॉर्ज बर्नार्ड शॉ]], [[गिल्बर्ट कीथ चेस्टरटन]] आणि थॉमस हार्डी यांच्या साहित्यावरील निबंधांचा हा संग्रह होता. <ref>P. Raja (2018), pp. 10-12</ref> == सेठना यांचा आध्यात्मिक प्रवास == महाविद्यालयीन विद्यार्थी असताना, सेठना यांनी [[हठ योग|हठयोग]] आणि राजयोग आणि विशेषतः [[स्वामी विवेकानंद|स्वामी विवेकानंदांची]] पुस्तके वाचण्यास सुरुवात केली. काही काळानंतर सेठना यांना एका थिऑसॉफिस्टकडून [[अरविंद घोष|श्रीअरविंद]] यांच्याबद्दल माहिती मिळाली आणि त्यांनी [[श्री अरविंद आश्रम|श्री अरबिंदो आश्रमावरील]] एक लेख वाचला. लग्न झाल्यावर, आपल्या पत्नीसमवेत त्यांनी श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी ( [[मीरा अल्फासा|मिरा अल्फासा]] ) यांना भेटण्यासाठी [[पाँडिचेरी|पॉंडिचेरीला]] जाण्याचा निर्णय घेतला. <ref>P. Raja (2018), pp. 13-21</ref> == श्रीअरविंद आश्रमात प्रवेश == सेठना आणि त्यांची पत्नी डिसेंबर १९२७ मध्ये आश्रमात आले. श्रीमाताजी आणि श्रीअरविंदांना भेटल्यानंतर, त्यांनी आपल्या पत्नीसह आश्रमात सामील होण्याचा निर्णय घेतला.पत्नीचे नाव बदलून "ललिता" ठेवण्यात आले. सेठना यांना श्रीअरविंद यांच्याकडून "अमल किरण" हे नवीन नाव मिळाले, ज्याचा अर्थ "शुद्ध किरण" असा आहे. आश्रमात दाखल झाल्यानंतर त्यांना आश्रमवासीयांच्या विविध व्यावहारिक गरजा लक्षात घेऊन, आश्रम स्टोअर्सचे व्यवस्थापन करण्याचे काम देण्यात आले. ते कविता करत असत आणि त्यावरील अभिप्राय जाणून घेण्यासाठी त्या कविता ते श्रीअरविंद यांच्याकडे पाठवीत असत. १९३६ मध्ये श्रीअरविंद यांनी त्यांचे ''[[सावित्री: एक आख्यायिका आणि एक प्रतीक]] हे महाकाव्य सेठना यांना टंकलेखनासाठी द्यायला सुरुवात केली.'' परिणामी, श्री अरबिंदो यांच्या आध्यात्मिक काव्यांवर दोघांमध्ये पत्रव्यवहार सुरू झाला. १९३७ मध्ये सेठना आणि त्याच्या पत्नीचा घटस्फोट झाला आणि नंतर त्यांनी सेहरा नामक मुंबईतील पारशी मैत्रिणीशी लग्न केले. १९८० मध्ये तिचा मृत्यू होईपर्यंत ती त्यांची सोबती राहिली. <ref>P. Raja (2018), pp. 22-45</ref> == मदर इंडिया == १९४९ मध्ये आश्रमाने ''[[मदर इंडिया (मासिक)|मदर इंडिया]]'' हे जर्नल सुरू केले. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय अशा दोन्ही स्तरावरील चालू घडामोडींवर श्रीअरविंदांच्या विचारांशी सुसंगत अशा दृष्टिकोनातून चर्चा करणे हा त्याचा उद्देश होता. सेठना यांची संपादक म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. त्यांचे सर्व राजकीय लेख श्रीअरविंद यांच्याकडे मंजुरीसाठी पाठवले जात असत. मात्र १९५० मध्ये श्रीअरविंद यांनी देह ठेवल्यानंतर मात्र राजकारणाला थेट स्पर्श न करण्याचा सल्ला त्यांना श्रीमाताजी यांनी दिला. मदर इंडिया या मासिकामध्ये श्रीअरविंद आणि त्यांच्या योगावर आधारित लेखांखेरीज साहित्य, संस्कृती आणि कला क्षेत्रातील इतर अनेक विषयांचा समावेश असे. <ref>P. Raja (2018), p. 47</ref> [[श्रीअरबिंदो सर्कल (नियतकालिक)|श्रीअरबिंदो सर्कल]] या नियतकालिकाचेही ते संपादक होते. <ref>K.D.Sethana (2010). On Sri Aurobindo's Savitri. Pondicherry: Clear Ray Trust. p. 278. <nowiki>ISBN 978-81-87916-10-9</nowiki>.</ref> == साहित्यिक लेखन == ''मदर इंडियामधील'' त्यांच्या योगदानाव्यतिरिक्त, सेठना यांनी अधूनमधून इतर नियतकालिकांमध्ये लेख प्रकाशित केले आणि श्रीअरविंद आणि श्रीमाताजी, पूर्णयोग, कविता, विज्ञान, तत्त्वज्ञान, प्राचीन भारतीय इतिहास आणि इतर विषयांवर पन्नासहून अधिक पुस्तके लिहिली. ''लाइट अँड लाफ्टर'' या पुस्तकामध्ये त्यांची विनोदबुद्धी दिसून येते. <ref>P. Raja (2018), p.6, 65</ref> == निधन == २९ जून २०११ रोजी वयाच्या १०६ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/12/06/stories/2004120600710300.htm|title=Celebrating a century: A genius celebrates his first hundred years|last=D.A.|date=6 December 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050412155052/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2004/12/06/stories/2004120600710300.htm|archive-date=12 April 2005|access-date=4 April 2013}}</ref> <ref>P. Raja (2018), p.66</ref> == साहित्य == * पी. राजा (2018), ''केडी सेठना'' . नवी दिल्ली, साहित्य अकादमी. {{ISBN|9788126052837}} == आंशिक ग्रंथसूची == * ''लाइट अँड लाफ्टर'' * टॉक्स ऑन पोएट्री * इंडिया अँड द वर्ल्ड सीन * द इंडिय<nowiki/>न स्पिरिट अँड द वर्<nowiki/>ल्डस फ्युचर * अल्टार अँड फ्लेम * द मदर, पास<nowiki/>्ट - प्रेजेंट - फ्युचर * ऑब्सक्यूर अँड द मिस्ट<nowiki/>िरियस * द प्रोब्लेम ऑफ आर्यन ओरिजि<nowiki/>न्स   * ओव्हरहेड पोए<nowiki/>ट्री * द पासिंग ऑफ श्रीऑरो<nowiki/>बिंदो, १<nowiki/>९५१ * श्रीऑरोबिन्दो ऑन शेक्स<nowiki/>पियर   * श्रीऑरोबिन्दो - द पोएट * <nowiki/>द ऑब्स्क्युअर अँड द मिस्टीरियस : अ रिसर्च इन मल्लरमेज सिम्बोलिस्ट पोएट्री    *  टेलहार्ड दे चार्डिन अँड श्री ऑरो<nowiki/>बिंदो  - अ फोकस ऑन फंडामेंटल्स, भारतीय विद्य<nowiki/>ा प्रकाशन, वाराणसी, १९७३ * द स्पिरिच्युॲलिटी ऑफ द  फ्युचर.  * द व्हिजन अँड वर्क ऑफ श्रीऑरोबिंदो    * <nowiki/>प्रॉब्लेम्स ऑफ एन्सिएंट इंडिया, २०००,<nowiki/> आदित्य प्रकाशन, न्यू दिल्ली, * एन्सिएंट इंडिया इन अ<nowiki/> न्यू  लाईट, {{ISBN|978-8185179124}} {{पूर्णयोग}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://web.archive.org/web/20051104085917/http://www.sriaurobindosociety.org.in/feb05.htm श्री अरबिंदो सोसायटी वृत्तपत्र फेब्रुवारी 2005] * द मिरॅक्युलस पॉवर ऑफ द सोल - अमल किरण, [[पाँडिचेरी]], क्रेग हॅमिल्टन [https://web.archive.org/web/20120611012237/http://www.auroville.com/Vijnana/spiritual/soulpower.htm यांच्याशी भेट] * [https://web.archive.org/web/20040308144033/http://members.tripod.com/~ramkumaram/book.html सेठना यांच्या एका पुस्तकाची समीक्षा] * [https://www.boloji.com/articles/715/new-light-on-ancient-india प्राचीन भारतावर नवीन प्रकाश: केडी सेठना यांची ऐतिहासिक दृष्टी], 14-ऑगस्ट-2005, [https://www.boloji.com/articles/739/revolutionizing-ancient-historythe-case-of-israel-and-christianity क्रांतिकारक प्राचीन इतिहास: इस्रायल आणि ख्रिस्ती धर्माचे प्रकरण], 2-ऑक्टोबर-2005 प्रदीप भट्टाचार्य, बोलोजी, 4 एप्रिल 2013 रोजी प्राप्त [[वर्ग:इ.स. २०११ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०४ मधील जन्म]] [[वर्ग:पारशी व्यक्ती]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय इतिहासकार]] eefqja74h9vjj82jwl786j91a08t8y8 0 352799 2689740 2546976 2026-06-18T05:22:09Z Abhijitsathe 4193 2689740 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''देवेश शाक्य''' हे भारतीय राजकारणी व [[समाजवादी पक्ष|समाजवादी पक्षाचे]] सदस्य आहेत. ते [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[उत्तर प्रदेश|उत्तर प्रदेशातील]] [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा लोकसभा मतदारसंघातून]] [[लोकसभा|लोकसभेवर]] निवडून गेले. त्यांनी या मतदारसंघातून [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाचे]] दोन वेळा खासदार राहिलेले, उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री [[कल्याण सिंह]] यांचे पुत्र [[राजवीर सिंह]] यांचा पराभव केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/kasganj/news/sp-candidate-devesh-shakya-won-from-etah-kasganj-133124512.html|title=Devesh Shakya won from the Etah Lok Sabha|website=Dainik Bhaskar|access-date=5 June 2024}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:शाक्य, देवेश}} [[वर्ग:एटाचे खासदार]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:समाजवादी पक्ष नेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 50fp0raw5zy0y63096boqrhv1vz33gu 0 354067 2689759 2471458 2026-06-18T06:26:50Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2689759 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी|जन्म_दिनांक=१३०६|चित्र_शीर्षक=कॉन्स्टँटिनचा विवाह, इव्हान द टेरिबलच्या इलस्ट्रेटेड क्रॉनिकल मधील लघुचित्र (१६ वे शतक)|चित्र=Женитьба Константина Михайловича Тверского.png|मृत्यू_दिनांक=१३४५|नाव=कॉन्स्टँटिन मिखाइलोविच|वडील=त्वेरचा मिखाईल|राजपद_वारस=रुरीकिड्स|आई=काशिनची ॲना}} '''कॉन्स्टँटिन मिखाइलोविच''' ( {{Lang-ru|Константин Михайлович}}; १३०६ ते १३४५) हा १३२७ ते १३३८ पर्यंत आणि पुन्हा १३३९ पासून १३४५ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत [[त्वेर|त्वेरचा]] राजकुमार होता. तो टव्हरच्या मिखाईलचा तिसरा मुलगा आणि रुरिकीड राजपुत्रांच्या शाखेचा संस्थापक होता. याला नंतर डोरोगोबुझ असे संबोधले जाते. [[तातार|तातारांविरुद्धच्या]] अयशस्वी उठावानंतर तो आपला भाऊ अलेक्झांडर याच्यानंतर राजकुमार झाला. त्याच्या कारकिर्दीत, कॉन्स्टँटिन हा मॉस्कोचा इव्हान पहिला, त्याची पत्नी सोफियाचा काका, याचा एकनिष्ठ सेवक होता. == जीवन == मिखाइलोविच कॉन्स्टँटिनचा जन्म १३०६ मध्ये झाला होता. तो [[त्वेर|त्वेरच्या]] मिखाईलचा तिसरा मुलगा होता.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.google.com/books/edition/A_History_of_Russian_Law/TDI9DwAAQBAJ|title=A History of Russian Law: From Ancient Times to the Council Code (Ulozhenie) of Tsar Aleksei Mikhailovich of 1649|last=Feldbrugge|first=Ferdinand J. M.|date=2 October 2017|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-35214-8|page=1009|language=en}}</ref> १३१८ मध्ये त्याच्या वडिलांना मंगोल लोकांनी फाशी दिल्यावर, त्याला सराई भागात बंदिवान करण्यात आले.<ref name="Efron" /> त्याला सोडवण्यासाठी २,००० रूबलसाठी खंडणी देण्यात आली. इ.स. १३२० मध्ये त्याने मॉस्कोच्या युरीची मुलगी सोफियाशी लग्न केले.<ref name="Efron" /><ref name="rbd">[https://ru.wikisource.org/wiki/РБС/ВТ/Тверские_(великие_и_удельные_князья) Тверские (великие и удельные князья)]. Russian Biographical Dictionary.</ref> १३२७ मध्ये [[तातार]] विरुद्ध उठाव झाल्यानंतर त्याचा भाऊ अलेक्झांडर पळून गेला. कॉन्स्टँटिन आणि त्याचा धाकटा भाऊ वसिली लाडोगा येथे गेले. परंतु ते तेथे जास्त काळ थांबले नाहीत. ते उद्ध्वस्त झाल्यानंतर [[त्वेर|त्वेरला]] परतले. जिथे प्रथम "[[त्वेर|त्वेरची]] जमीन रिकामी असल्याने तिथे मोठ्या प्रमाणात गरिबी आणि दुःख होते".<ref name="rbd">[https://ru.wikisource.org/wiki/РБС/ВТ/Тверские_(великие_и_удельные_князья) Тверские (великие и удельные князья)]. Russian Biographical Dictionary.</ref> त्यानंतर त्यांनी थोडे-थोडे करून लोक गोळा करायला सुरुवात केली. त्यांना मदत देऊन सांत्वन देऊ लागले.<ref name="rbd" /> १३२८ मध्ये, कॉन्स्टँटिन सराईला गेला आणि खानकडून राज्यकारभारासाठी यार्लिक प्राप्त केला.<ref name="Efron" /> त्याच्या कारकिर्दीत, कॉन्स्टँटिन आणि त्याचा भाऊ वसिली दोघेही मॉस्कोच्या इव्हान पहिला याचे एकनिष्ठ सेवक होते.{{Sfn|Fennell|2023|page=135}} इव्हानच्या जवळच्या देखरेखीखाली त्याने शांतपणे राज्य केले.{{Sfn|Fennell|2023|page=159}} कॉन्स्टँटिनने इव्हानला त्याच्या हॉर्डेच्या सहलीतही साथ दिली आणि त्याच्या लष्करी मोहिमांमध्ये त्याला मदत केली.<ref name="rbd">[https://ru.wikisource.org/wiki/РБС/ВТ/Тверские_(великие_и_удельные_князья) Тверские (великие и удельные князья)]. Russian Biographical Dictionary.</ref> त्याची निष्क्रीयता साध्या सबमिशनच्या पलीकडे गेली. कारण जेव्हा इव्हानच्या नेतृत्वाखालील रशियन राजपुत्रांनी अलेक्झांडरला हॉर्डेकडे जाण्याचा आग्रह केला तेव्हा त्याने पस्कोव्हमध्ये अभयारण्य शोधले तेव्हा कॉन्स्टँटिन त्यांच्यात सामील झाला.<ref name="rbd" /> अलेक्झांडरला नंतर राजकुमार पद बहाल करण्यात आले. ते १३३८ मध्ये [[त्वेर|त्वेरला]] परत आले. परंतु पुढील वर्षी त्याला फाशी देण्यात आली.<ref name="rbd">[https://ru.wikisource.org/wiki/РБС/ВТ/Тверские_(великие_и_удельные_князья) Тверские (великие и удельные князья)]. Russian Biographical Dictionary.</ref> त्याच्या मृत्यूनंतर, इव्हानने ट्रान्सफिगरेशन कॅथेड्रलमधून मॉस्कोला बेल हस्तांतरित केल्यानंतरही कॉन्स्टँटिनने राज्यकारभार चालू ठेवला.{{Sfn|Fennell|2023}} १३४० मध्ये इव्हानचा मृत्यू झाल्यानंतर, कॉन्स्टँटिन इव्हानचा मुलगा शिमोन याच्यासोबत आला जेव्हा तो भव्य रियासतीसाठी यार्लिक घेण्यासाठी हॉर्डेला गेला. खानने कॉन्स्टँटिन आणि इतर राजपुत्रांना "आपल्या हाताखाली" ठेवून या अवलंबित्वाची औपचारिकता केली.<ref name="rbd" /> कॉन्स्टँटिनच्या कारकिर्दीच्या शेवटच्या वर्षांत, जे सामान्यत: शांततेत होते, अनास्तासिया आणि व्हसेव्होलॉड, त्याचा भाऊ अलेक्झांडरची पत्नी आणि मुलगा यांच्याशी वैर होते.<ref name="rbd">[https://ru.wikisource.org/wiki/РБС/ВТ/Тверские_(великие_и_удельные_князья) Тверские (великие и удельные князья)]. Russian Biographical Dictionary.</ref> कॉन्स्टँटिनने "त्यांच्या बोयर्स आणि नोकरांना बळजबरीने नेण्यास सुरुवात केली", परंतु इतिवृत्तानुसार व्हसेव्होलॉड "हे सहन करू शकले नाहीत".<ref name="rbd" /> व्सेव्होलॉड मॉस्कोला पळून गेला आणि नंतर तक्रार घेऊन होर्डेकडे गेला.<ref name="rbd" /> कॉन्स्टँटिन तेथे चाचणीसाठी गेला होता परंतु १३४५ मध्ये ते सुरू होण्यापूर्वीच त्याचा मृत्यू झाला.<ref name="rbd" /> == कुटुंब == कॉन्स्टँटिनने दोनदा लग्न केले. सोफिया, मॉस्कोच्या युरीची मुलगी आणि येवडोकिया, ज्यांचे मूळ अज्ञात आहे.<ref name="rbd">[https://ru.wikisource.org/wiki/РБС/ВТ/Тверские_(великие_и_удельные_князья) Тверские (великие и удельные князья)]. Russian Biographical Dictionary.</ref> त्याच्या दुसऱ्या लग्नापासून त्याला दोन मुलगे झाले होते: * येरेमेय (मृत्यू १३७२), डोरोगोबुझचा राजपुत्र;<ref name="rbd">[https://ru.wikisource.org/wiki/РБС/ВТ/Тверские_(великие_и_удельные_князья) Тверские (великие и удельные князья)]. Russian Biographical Dictionary.</ref> * सेमियन (मृत्यू १३६४), डोरोगोबुझचा राजकुमार.<ref name="rbd" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == संदर्भग्रंथ == * या लेखात आता सार्वजनिक डोमेनमधील प्रकाशनातील मजकूर समाविष्ट केला आहे: "CONSTANTIN Михайлович" . ब्रोकहॉस आणि एफ्रॉन एनसायक्लोपेडिक डिक्शनरी (रशियन भाषेत). १९०६. * या लेखात रशियन बायोग्राफिकल डिक्शनरी, 1896-1918 मधील सामग्रीचा समावेश आहे. * फेनेल, जॉन (१५ नोव्हेंबर २०२३). मॉस्कोचा उदय, १३०४-१३५९. कॅलिफोर्निया प्रेस विद्यापीठ. ISBN ९७८-०-५२०-३४७९-५. [[वर्ग:इ.स. १३०६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १३४५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:१४व्या शतकातील रशियन राजपुत्र]] [[वर्ग:त्वेरचे राजकुमार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2me058q9zac2t5vqx4o8vli5b9mdhqr 0 354459 2689747 2474572 2026-06-18T05:51:26Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689747 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ज्युलिएट ॲन व्हर्जिनिया स्टीव्हन्सन''' (जन्म ३० ऑक्टोबर १९५६) ही नाटक, चित्रपट आणि दुरदर्शनची एक इंग्रजी अभिनेत्री आहे. ''ट्रूली, मॅडली, डीपली'' (१९९१) या चित्रपटातील तिच्या भूमिकेसाठी तिला ओळखले जाते, ज्यासाठी तिला प्रमुख भूमिकेतील सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीसाठी [[बाफ्टा पुरस्कार|बाफ्टा पुरस्कारासाठी]] नामांकन मिळाले होते. ''एम्मा'' (१९९६), ''बेंड इट लाइक बेकहॅम'' (२००२), ''[[मोना लिसा स्माइल]]'' (२००३), ''बिइंग जुलिया'' (२००४), ''इन्फेमस'' (२००६) या चित्रपटांचा तिच्या कारकिर्दीत समावेश आहे.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/features/my-secret-life-juliet-stevenson-1231440.html|title=My Secret Life: Juliet Stevenson|date=10 January 2009|website=[[Independent.co.uk]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225102946/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/theatre-dance/features/my-secret-life-juliet-stevenson-1231440.html|archive-date=25 February 2019|access-date=2 September 2017}}</ref> ''डेथ ॲन्ड द मेडन'' (१९९१-९२) या नाटकातील कामासाठी तिला [[लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कार]] मिळाला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.officiallondontheatre.co.uk/olivier_awards/view/item98526/Olivier-Winners-1992/ |title=संग्रहित प्रत |access-date=2024-09-11 |archive-date=2012-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120213150414/http://www.officiallondontheatre.co.uk/olivier_awards/view/item98526/Olivier-Winners-1992/ |url-status=dead }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. १९५६ मधील जन्म]] [[वर्ग:लॉरेन्स ऑलिव्हिये पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इंग्लिश दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] [[वर्ग:इंग्लिश चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इंग्लिश नाट्य अभिनेत्री]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] b835il4vy2vrl1cfozbfw0j8v9g7nhe 0 359213 2689775 2688640 2026-06-18T07:49:09Z ~2026-25878-22 182647 /* वाहिन्यांची टीआरपी भाग ३ */ 2689775 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |मालिका |[[झी मराठी]] |- | style="background:LightGray"|मालिका |[[ई टीव्ही मराठी]] ([[कलर्स मराठी]]) |- | style="background:Orange"|मालिका |[[स्टार प्रवाह]] |- | style="background:LightBlue"|मालिका |[[डीडी सह्याद्री]] |- | style="background:LightPink"|मालिका |[[झी युवा]] |- | style="background:Red"|मालिका |[[सोनी मराठी]] |- | style="background:Yellow"|मालिका |[[झी टॉकीज]] |} == वाहिन्यांची टीआरपी भाग १ == {| class="wikitable sortable" ! आठवडा आणि वर्ष ! [[झी मराठी]] ! [[स्टार प्रवाह]] ! [[कलर्स मराठी]] |- | '''आठवडा ४४, २०१४''' | 159644 | 49985 | <u>44500</u> |- | '''आठवडा ४५, २०१४''' | 145564 | 52367 | 45989 |- | '''आठवडा ४६, २०१४''' | 143455 | 50409 | 49458 |- | आठवडा ४७, २०१४ | 149664 | 49033 | 53181 |- | आठवडा ४८, २०१४ | 151328 | 52723 | 53571 |- | '''आठवडा ४९, २०१४''' | 133704 | 52717 | 50524 |- | '''आठवडा ५०, २०१४''' | 135810 | 58638 | 50976 |- | '''आठवडा ५२, २०१४''' | 138598 | 58561 | 52849 |- | '''आठवडा १, २०१५''' | 142265 | 64310 | 58507 |- | आठवडा ३, २०१५ | 137399 | 55225 | 55852 |- | आठवडा ४, २०१५ | 142602 | 54873 | 62298 |- | '''आठवडा ५, २०१५''' | 188980 | 54815 | 48907 |- | '''आठवडा ६, २०१५''' | 145084 | 56548 | 53789 |- | आठवडा ७, २०१५ | 148482 | 52933 | 54258 |- | आठवडा ८, २०१५ | 146467 | 54060 | 54562 |- | '''आठवडा ९, २०१५''' | 152047 | 51124 | 49906 |- | आठवडा ४१, २०१५ | <u>116598</u> | 36992 | 73520 |- | आठवडा ४२, २०१५ | 130938 | 31835 | 65013 |- | आठवडा ४३, २०१५ | 131511 | 38710 | 70591 |- | आठवडा ४४, २०१५ | 165337 | 40127 | 72732 |- | आठवडा ४६, २०१५ | 136053 | 51156 | 69438 |- | आठवडा ४७, २०१५ | 135135 | 46622 | 74119 |- | आठवडा ४८, २०१५ | 159022 | 52267 | 90559 |- | आठवडा ४९, २०१५ | 145301 | 41435 | 80690 |- | आठवडा ५१, २०१५ | 152099 | 34825 | 77862 |- | आठवडा ५२, २०१५ | 184804 | 42428 | 79672 |- | आठवडा १, २०१६ | 165110 | 44311 | 93040 |- | आठवडा ३, २०१६ | 177406 | 45468 | 95476 |- | आठवडा ४, २०१६ | 158815 | 57249 | 87026 |- | आठवडा ५, २०१६ | 152180 | 50095 | 96885 |- | आठवडा ६, २०१६ | 129231 | 48180 | 88545 |- | आठवडा ७, २०१६ | 139810 | 46968 | 95409 |- | आठवडा ८, २०१६ | 133880 | 42576 | 103425 |- | आठवडा ९, २०१६ | 131479 | 39096 | 99583 |- | आठवडा १०, २०१६ | 146713 | 40848 | 107053 |- | आठवडा १२, २०१६ | 139628 | 31643 | 92255 |- | आठवडा १४, २०१६ | 132345 | <u>23826</u> | 91262 |- | आठवडा १५, २०१६ | 139585 | 29434 | 93215 |- | आठवडा १६, २०१६ | 134767 | 24566 | 88538 |- | आठवडा २०, २०१६ | 128817 | – | 96591 |- | आठवडा २१, २०१६ | 130701 | – | 96557 |- | आठवडा २२, २०१६ | 141185 | 33456 | 97334 |- | आठवडा २३, २०१६ | 138347 | 31825 | 104113 |- | आठवडा २४, २०१६ | 147472 | 33025 | 101827 |- | आठवडा २५, २०१६ | 157360 | 38890 | 105423 |- | आठवडा २६, २०१६ | 158835 | 38973 | 116161 |- | आठवडा २७, २०१६ | 155081 | 35334 | 96417 |- | आठवडा २८, २०१६ | 147899 | – | 92493 |- | आठवडा २९, २०१६ | 159998 | 36748 | 99860 |- | आठवडा ३०, २०१६ | 169090 | – | 94972 |- | आठवडा ३१, २०१६ | 192331 | – | 91522 |- | आठवडा ३४, २०१६ | 181377 | 42442 | 90602 |- | आठवडा ३७, २०१६ | 172864 | 43296 | 79387 |- | आठवडा ३८, २०१६ | 183701 | 40814 | 81258 |- | आठवडा ३९, २०१६ | 218145 | 40387 | 72348 |- | आठवडा ४०, २०१६ | 301302 | 42667 | 83114 |- | आठवडा ४१, २०१६ | 206839 | 46454 | 91054 |- | आठवडा ४२, २०१६ | 217326 | 43673 | 81303 |- | आठवडा ४३, २०१६ | 224620 | 37320 | 74326 |- | आठवडा ४५, २०१६ | 204578 | 43791 | 81644 |- | आठवडा ४७, २०१६ | 206249 | – | 73936 |- | आठवडा ४८, २०१६ | 214067 | – | 84348 |- | आठवडा ४९, २०१६ | 198986 | – | 90745 |- | आठवडा ५०, २०१६ | 196641 | 43214 | 91005 |- | आठवडा ५१, २०१६ | 215008 | 42531 | 89130 |- | आठवडा ५२, २०१६ | 236067 | 42751 | 78216 |- | आठवडा १, २०१७ | 230958 | 43370 | 78554 |- | आठवडा २, २०१७ | 233926 | 42909 | 75031 |- | आठवडा ३, २०१७ | 236539 | 43332 | 73594 |- | आठवडा ६, २०१७ | 230948 | 55460 | 77355 |- | आठवडा ८, २०१७ | 272174 | – | 75169 |- | आठवडा ९, २०१७ | 274216 | 54864 | 88598 |- | आठवडा ११, २०१७ | 265163 | 61593 | 98544 |- | आठवडा १३, २०१७ | 293702 | 57948 | 91051 |- | आठवडा १५, २०१७ | 267808 | 59991 | 70757 |- | आठवडा १९, २०१७ | 235347 | 57600 | 65586 |- | आठवडा २०, २०१७ | 220799 | 55161 | 70908 |- | आठवडा २१, २०१७ | 222712 | 56160 | 63875 |- | आठवडा २२, २०१७ | 219568 | 63204 | 70550 |- | आठवडा २४, २०१७ | 221553 | 63605 | 72985 |- | आठवडा ३३, २०१७ | 257539 | 69131 | 79246 |- | आठवडा ३४, २०१७ | 257421 | 64512 | 74447 |- | '''आठवडा ३७, २०१७''' | 268115 | 73601 | 71604 |- | '''आठवडा ३९, २०१७''' | 262431 | 73229 | 63988 |- | '''आठवडा ४१, २०१७''' | 253552 | 82552 | 78747 |- | आठवडा ४२, २०१७ | 326060 | 71287 | 71796 |- | आठवडा ४३, २०१७ | 261241 | 72736 | 80684 |- | '''आठवडा ४४, २०१७''' | 258321 | 92547 | 82310 |- | '''आठवडा ४५, २०१७''' | 278286 | 80855 | 76507 |- | आठवडा ४६, २०१७ | 274622 | 82967 | 100775 |- | आठवडा ४७, २०१७ | 304537 | 85851 | 90173 |- | आठवडा ४८, २०१७ | 308352 | 97506 | 98834 |- | '''आठवडा ४९, २०१७''' | 296031 | 105108 | 99426 |- | '''आठवडा ५१, २०१७''' | 289264 | 112993 | 96937 |- | '''आठवडा ५२, २०१७''' | 298716 | 120047 | 109538 |- | '''आठवडा १, २०१८''' | 282378 | 118065 | 106575 |- | '''आठवडा २, २०१८''' | 310002 | 118629 | 112427 |- | '''आठवडा ३, २०१८''' | 269154 | 136615 | 123266 |- | '''आठवडा ४, २०१८''' | 284021 | 120100 | 118306 |- | आठवडा ५, २०१८ | 285703 | 109858 | 136758 |- | आठवडा ६, २०१८ | 294067 | 108878 | 133153 |- | आठवडा ७, २०१८ | 317116 | 108829 | 121661 |- | आठवडा ८, २०१८ | 295967 | 112425 | 127436 |- | आठवडा ९, २०१८ | 259910 | 107665 | 119366 |- | '''आठवडा १०, २०१८''' | 261045 | 115762 | 114326 |- | आठवडा ११, २०१८ | 260018 | 110022 | 111009 |- | '''आठवडा १२, २०१८''' | 277301 | 115108 | 110294 |- | आठवडा १३, २०१८ | 307823 | 116461 | 117859 |- | '''आठवडा १४, २०१८''' | 278476 | 119931 | 115198 |- | '''आठवडा १५, २०१८''' | 259859 | 102852 | 94339 |- | आठवडा १६, २०१८ | 300828 | 106532 | 112566 |- | आठवडा १७, २०१८ | 281431 | 99481 | 109235 |- | आठवडा १८, २०१८ | 276315 | 99073 | 99919 |- | आठवडा १९, २०१८ | 281654 | 91602 | 101957 |- | आठवडा २०, २०१८ | 259587 | 99096 | 103442 |- | आठवडा २१, २०१८ | 287651 | 97024 | 112528 |- | आठवडा २२, २०१८ | 321762 | 102496 | 112458 |- | आठवडा २३, २०१८ | 299493 | 94825 | 106946 |- | आठवडा २४, २०१८ | 301882 | 109095 | 125812 |- | आठवडा २५, २०१८ | 274720 | 108561 | 125676 |- | आठवडा २६, २०१८ | 285175 | 103300 | 125842 |- | आठवडा २७, २०१८ | 282012 | 102911 | 123112 |- | आठवडा २८, २०१८ | 276783 | 108315 | 136974 |- | आठवडा २९, २०१८ | 279070 | 116852 | 145457 |- | आठवडा ३०, २०१८ | 326009 | 130882 | 131036 |- | '''आठवडा ३१, २०१८''' | 320505 | 124150 | 117616 |- | '''आठवडा ३२, २०१८''' | 293576 | 128885 | 122631 |- | आठवडा ३३, २०१८ | 326283 | 116534 | 134158 |- | आठवडा ३४, २०१८ | 396005 | 131137 | 134670 |- | आठवडा ३५, २०१८ | 348251 | 135758 | 143046 |- | आठवडा ३६, २०१८ | 380270 | 135043 | 139995 |- | आठवडा ३७, २०१८ | 334391 | 124987 | 136791 |- | '''आठवडा ३८, २०१८''' | 343864 | 124630 | 121367 |- | आठवडा ३९, २०१८ | 332448 | 123423 | 124713 |- | '''आठवडा ४०, २०१८''' | 377789 | 123882 | 123609 |- | '''आठवडा ४१, २०१८''' | 364531 | 140521 | 133337 |- | '''आठवडा ४२, २०१८''' | 336449 | 143735 | 133325 |- | आठवडा ४३, २०१८ | 406700 | 129570 | 138745 |- | आठवडा ४४, २०१८ | 417072 | 124154 | 129784 |- | '''आठवडा ४५, २०१८''' | 348050 | 133115 | 124081 |- | '''आठवडा ४६, २०१८''' | 411590 | 135799 | 131606 |- | '''आठवडा ४७, २०१८''' | 393374 | 150376 | 141146 |- | आठवडा ४८, २०१८ | 419693 | 147486 | 147991 |- | आठवडा ४९, २०१८ | 361943 | 142194 | 164949 |- | आठवडा ५०, २०१८ | 392454 | 129360 | 159632 |- | आठवडा ५१, २०१८ | 394208 | 123367 | 147681 |- | आठवडा ५२, २०१८ | 347766 | 124342 | 156468 |- | आठवडा १, २०१९ | 387989 | 117599 | 139842 |- | आठवडा २, २०१९ | 422147 | 120428 | 144346 |- | आठवडा ३, २०१९ | '''464115''' | 110898 | 155386 |- | आठवडा ४, २०१९ | 406393 | 106945 | 138793 |- | आठवडा ५, २०१९ | 382590 | 117609 | 149144 |- | आठवडा १३, २०१९ | 270826 | 83940 | 137813 |- | आठवडा १४, २०१९ | 288773 | 74567 | 147752 |- | आठवडा १५, २०१९ | 282445 | 77573 | 133343 |- | आठवडा १६, २०१९ | 281477 | 72953 | 129639 |- | आठवडा १७, २०१९ | 280861 | 79805 | 131084 |- | आठवडा १८, २०१९ | 294314 | 77968 | 128764 |- | आठवडा १९, २०१९ | 291973 | 73590 | 151519 |- | आठवडा २०, २०१९ | 295804 | 71732 | 146157 |- | आठवडा २१, २०१९ | 308845 | 72452 | 143293 |- | आठवडा २२, २०१९ | 326966 | 88653 | 162224 |- | आठवडा २३, २०१९ | 322264 | 99731 | 163971 |- | आठवडा २४, २०१९ | 291105 | 88442 | 161783 |- | आठवडा २५, २०१९ | 325535 | 92762 | 161177 |- | आठवडा २६, २०१९ | 346428 | 92931 | 162596 |- | आठवडा २७, २०१९ | 376652 | 94911 | 163279 |- | आठवडा २८, २०१९ | 379312 | 97017 | 175923 |- | आठवडा २९, २०१९ | 383723 | 109059 | 177330 |- | आठवडा ३०, २०१९ | 392573 | 115000 | 182037 |- | आठवडा ३१, २०१९ | 374086 | 115591 | 187549 |- | आठवडा ३२, २०१९ | 349956 | 99778 | 173343 |- | आठवडा ३३, २०१९ | 357747 | 101854 | 159958 |- | आठवडा ३४, २०१९ | 377167 | 103850 | 174520 |- | आठवडा ३५, २०१९ | 376630 | 108990 | 190594 |- | आठवडा ३६, २०१९ | 331112 | 111431 | 163779 |- | आठवडा ३७, २०१९ | 344125 | 116552 | 165067 |- | आठवडा ३८, २०१९ | 357694 | 121142 | 164126 |- | आठवडा ३९, २०१९ | 400445 | 112897 | 150342 |- | आठवडा ४०, २०१९ | 370929 | 109130 | 173676 |- | आठवडा ४१, २०१९ | 328695 | 108934 | 159818 |- | आठवडा ४२, २०१९ | 361434 | 111628 | 167812 |- | आठवडा ४३, २०१९ | 386006 | 106247 | 167787 |- | आठवडा ४४, २०१९ | 349806 | 112878 | 184211 |- | आठवडा ४५, २०१९ | 340143 | 128884 | 172204 |- | आठवडा ४६, २०१९ | 324882 | 135522 | 173202 |- | आठवडा ४७, २०१९ | 313622 | 135131 | 177381 |- | आठवडा ४८, २०१९ | 287322 | 126068 | 194756 |- | आठवडा ४९, २०१९ | 321077 | 135338 | 207733 |- | आठवडा ५०, २०१९ | 304906 | 153739 | 197417 |- | आठवडा ५१, २०१९ | 326317 | 151815 | 216464 |- | आठवडा ५२, २०१९ | 311846 | 158346 | 213126 |- | आठवडा ५३, २०१९ | 323003 | 171788 | 215389 |- | आठवडा १, २०२० | 294962 | 160992 | 208545 |- | आठवडा २, २०२० | 272232 | 163323 | 203635 |- | आठवडा ३, २०२० | 311192 | 156708 | 192178 |- | आठवडा ४, २०२० | 255306 | 155476 | 200738 |- | आठवडा ५, २०२० | 267906 | 147080 | 220814 |- | आठवडा ६, २०२० | 279752 | 150691 | 209147 |- | आठवडा ७, २०२० | 263658 | 157812 | '''231619''' |- | आठवडा ८, २०२० | 270060 | 164602 | 211164 |- | आठवडा ९, २०२० | 246225 | 148310 | 214105 |- | आठवडा १०, २०२० | 269087 | 162004 | 197203 |- | आठवडा ११, २०२० | 242185 | 172976 | 179795 |- | '''आठवडा १२, २०२०''' | 231633 | 110625 | 91210 |- | आठवडा १३, २०२० | 185385 | 53021 | 55090 |- | आठवडा १४, २०२० | 167099 | – | 46830 |- | आठवडा १५, २०२० | 166368 | 54850 | – |- | आठवडा १६, २०२० | 165090 | 51356 | – |- | आठवडा १७, २०२० | 120627 | 61236 | – |- | आठवडा १८, २०२० | 118967 | 63263 | – |- | आठवडा १९, २०२० | 123957 | 75365 | – |- | आठवडा २०, २०२० | 132415 | 69226 | – |- | आठवडा २१, २०२० | 139200 | 68863 | – |- | आठवडा २२, २०२० | 131262 | 54740 | – |- | आठवडा २३, २०२० | 147730 | 73950 | – |- | आठवडा २५, २०२० | 127471 | 96613 | – |- | आठवडा २६, २०२० | 133930 | 112522 | – |- | '''आठवडा २७, २०२०''' | 135296 (133) | 140429 (138) | 51897 (51) |- | आठवडा २८, २०२० | 234661 | 173602 | 60871 |- | आठवडा २९, २०२० | 246298 | 183016 | 87569 |- | आठवडा ३०, २०२० | 267266 | 180246 | 112154 |- | आठवडा ३१, २०२० | 285583 | 158749 (156) | 108156 |- | आठवडा ३२, २०२० | 320814 | 196709 | 120907 |- | आठवडा ३३, २०२० | 314032 | 230445 (228) | 114969 |- | आठवडा ३४, २०२० | 284536 (280) | 239530 (235) | 107986 (106) |- | आठवडा ३५, २०२० | 297805 | 243499 (239) | 118224 |- | आठवडा ३६, २०२० | 267401 | 215314 | 116782 |- | आठवडा ३७, २०२० | 323358 | 263020 | 131294 |- | '''आठवडा ३८, २०२०''' | 278321 (274) | 292491 (287) | 131405 |- | आठवडा ३९, २०२० | 286669 | 309348 (304) | 132566 |- | आठवडा ४०, २०२० | 278336 (274) | 318029 (313) | 132239 |- | आठवडा ४१, २०२० | 256452 | 308236 | 129599 |- | आठवडा ४२, २०२० | 243843 (240) | 331071 (325) | 128080 |- | आठवडा ४३, २०२० | 257075 (253) | 354112 (348) | 128211 |- | आठवडा ४४, २०२० | 266612 (262) | 371683 (365) | 125455 |- | आठवडा ४५, २०२० | 242736 | 369106 | 121535 |- | आठवडा ४६, २०२० | 236004 | 356188 | 116770 |- | आठवडा ४७, २०२० | 243216 (239) | 371276 (365) | 117627 |- | आठवडा ४८, २०२० | 236653 | 371824 | 128741 |- | आठवडा ४९, २०२० | 220567 | 356665 | 143803 |- | आठवडा ५०, २०२० | 231557 | 386603 | 134398 |- | आठवडा ५१, २०२० | 231327 | 383734 | 117752 |- | आठवडा ५२, २०२० | 226132 | '''407074''' | 123113 |- | आठवडा १, २०२१ | 212907 | 378111 | 121501 |- | आठवडा २, २०२१ | 222329 | 368275 | 121141 |- | आठवडा ३, २०२१ | 236601 | 356805 | 128359 |- | आठवडा ४, २०२१ | 226462 | 376411 | 128355 |- | आठवडा ५, २०२१ | 241260 | 374013 | 137082 |- | आठवडा ६, २०२१ | 222154 | 368817 | 120225 |- | आठवडा ७, २०२१ | 225277 | 362679 | 115057 |} == वाहिन्यांची टीआरपी भाग २ == {| class="wikitable sortable" ! आठवडा आणि वर्ष ! [[स्टार प्रवाह]] ! [[झी मराठी]] ! [[कलर्स मराठी]] ! [[झी टॉकीज]] |- | आठवडा ८, २०२१ | 1016 | 668 | 361 | 259 |- | आठवडा ९, २०२१ | 996 | 669 | 370 | 280 |- | आठवडा १०, २०२१ | 1073.51 | 681.7 | 350.47 | 286.19 |- | आठवडा ११, २०२१ | 1053.28 | 606.56 | 351.19 | 266.43 |- | आठवडा १२, २०२१ | 1082.2 | 657.9 | 369.9 | 302.89 |- | आठवडा १३, २०२१ | 1104.67 | 685.62 | 363.68 | 315.58 |- | आठवडा १४, २०२१ | 1317.92 (405) | 710.42 (218) | 380.33 (117) | 311.85 |- | आठवडा १५, २०२१ | 1215.16 | 620.16 | 350.08 | 339.39 |- | '''आठवडा १६, २०२१''' | <u>872.38</u> | 606.78 | <u>244.7</u> | 359.98 |- | '''आठवडा १७, २०२१''' | 905.88 | 561.35 | 266.98 | 410.3 |- | '''आठवडा १८, २०२१''' | 1192.27 (366) | 601.67 (185) | 315.26 (97) | 404.31 |- | आठवडा १९, २०२१ | 1227.87 | 675.88 | 352.87 |- | '''आठवडा २०, २०२१''' | 1012.39 | 621.55 | 323.56 | 330.35 |- | आठवडा २१, २०२१ | 1157.45 (355) | 706.53 (217) | 388.49 | 353.59 |- | आठवडा २२, २०२१ | 1180.5 | 711.16 | 370.32 | 360.95 |- | आठवडा २३, २०२१ | 1239.43 (380) | 648.76 (199) | 376.31 (116) |- | आठवडा २४, २०२१ | 1202.96 | 645.39 | 405.62 |- | आठवडा २५, २०२१ | 1179.75 | 650.95 | 391.14 |- | आठवडा २६, २०२१ | 1230.57 | 636.42 | 391.11 |- | आठवडा २७, २०२१ | 1308.31 | 638.55 | 402.57 |- | आठवडा २८, २०२१ | 1306.51 | 671.35 | 407.29 |- | '''आठवडा २९, २०२१''' | 1350.29 | 615.5 | 426.66 | '''488.88''' |- | आठवडा ३०, २०२१ | 1439.23 (442) | 625.27 (192) | 447.99 (138) |- | आठवडा ३१, २०२१ | 1460.2 | 638.33 | 496.78 |- | आठवडा ३२, २०२१ | 1359.68 | 638.71 | 541.23 |- | आठवडा ३३, २०२१ | 1478.59 (454) | 656.17 | 572.48 |- | आठवडा ३४, २०२१ | 1365.04 (419) | 623.27 | 565.86 |- | आठवडा ३५, २०२१ | 1457.01 | 719.88 | 563.64 |- | आठवडा ३६, २०२१ | 1434.7 | 646.53 | 569.69 |- | आठवडा ३७, २०२१ | 1519.22 (466) | 658.66 (202) | 522.83 (160) |- | आठवडा ३८, २०२१ | 1507.05 | 673.96 | 587.73 |- | आठवडा ३९, २०२१ | 1419.85 | 671.6 | 562.29 |- | आठवडा ४०, २०२१ | 1263.24 | 626.12 | 528.18 |- | आठवडा ४१, २०२१ | 1347.61 | 646.98 | 562.99 |- | आठवडा ४२, २०२१ | 1402.23 | 709.72 | '''611.56''' |- | आठवडा ४३, २०२१ | 1349.95 | 659.17 | 567.4 |- | आठवडा ४४, २०२१ | 1354.91 | 737.81 | 485.84 |- | आठवडा ४५, २०२१ | 1475.55 (453) | 643.09 (197) | 514.55 (158) |- | आठवडा ४६, २०२१ | 1559.13 (479) | 638.5 (196) | 540.93 (166) |- | आठवडा ४७, २०२१ | 1528.44 (469) | 715.37 (220) | 576.38 (177) |- | आठवडा ४८, २०२१ | 1499.47 | 674.12 | 588.48 |- | आठवडा ४९, २०२१ | 1512.08 | 691.66 | 556.1 |- | आठवडा ५०, २०२१ | 1425.54 | 645.51 | 564.37 |- | आठवडा ५१, २०२१ | 1396.85 | 718.15 | 526.02 |- | आठवडा ५२, २०२१ | 1457.32 | 714.42 | 463.07 |- | आठवडा १, २०२२ | 1578.27 | 695.06 | 430.32 |- | आठवडा २, २०२२ | 1492.66 | 668.41 | 468.57 |- | आठवडा ३, २०२२ | 1474.24 | 636.87 | 484.15 |- | आठवडा ४, २०२२ | 1442.81 | 609.23 | 512.4 |- | आठवडा ५, २०२२ | 1372.02 | 742.99 | 471.2 |- | आठवडा ६, २०२२ | 1321.8 | 609.9 | 468.64 |- | आठवडा ७, २०२२ | 1326.7 | 609.41 | 423.05 |- | आठवडा ८, २०२२ | 1415.89 | 605.05 | 414.58 |- | आठवडा ९, २०२२ | 1451.78 | 596.76 | 392.41 |- | आठवडा १०, २०२२ | 1447.35 (444) | 572.46 (176) | 369.16 (113) |- | आठवडा ११, २०२२ | 1434.9 | 562.99 | 384.35 |- | आठवडा १२, २०२२ | 1445.64 | 546.65 | 405.62 |- | आठवडा १३, २०२२ | 1396.25 | 550.42 | 430.03 |- | आठवडा १४, २०२२ | 1465.01 | 441.22 | 395.48 |- | आठवडा १५, २०२२ | 1319.68 | 472.63 | 379.31 |- | आठवडा १६, २०२२ | 1383.18 | 488.56 | 353.63 |- | आठवडा १७, २०२२ | 1377.46 | 470.05 | 323.03 |- | आठवडा १८, २०२२ | 1297.35 | 497.97 | 331.81 |- | आठवडा १९, २०२२ | 1307.16 | 511.6 | 341.48 |- | आठवडा २०, २०२२ | 1225.08 | 512.35 | 316.46 |- | आठवडा २१, २०२२ | 1340.39 | 538.85 | 346.47 |- | आठवडा २२, २०२२ | 1458.19 | 525.84 | 360.34 |- | आठवडा २३, २०२२ | 1358.65 | 568.35 | 385.02 |- | आठवडा २४, २०२२ | 1450.45 | 589.26 | 359.23 |- | आठवडा २५, २०२२ | 1362.04 | 493.6 | 369.7 |- | आठवडा २६, २०२२ | 1364.56 | 514.48 | 404.55 |- | आठवडा २७, २०२२ | 1422.18 | 479.13 | 405.32 |- | आठवडा २८, २०२२ | 1491.22 | 501.36 | 436.67 | 356.36 |- | आठवडा २९, २०२२ | 1462.34 | 527.46 | 439.2 |- | आठवडा ३०, २०२२ | 1396.1 | 539.29 | 409.45 |- | आठवडा ३१, २०२२ | 1470.58 | 496.1 | 431.04 |- | आठवडा ३२, २०२२ | 1482.76 | 460.1 | 439.29 |- | आठवडा ३३, २०२२ | 1547.59 | 467.49 | 460.03 |- | आठवडा ३४, २०२२ | 1568.57 | 538.99 | 430.36 |- | आठवडा ३५, २०२२ | 1395.34 | 434.99 | 382.41 |- | आठवडा ३६, २०२२ | 1334.86 | 423.57 | 355.05 |- | आठवडा ३७, २०२२ | 1611.16 | 477.11 | 446.23 |- | आठवडा ३८, २०२२ | 1549.77 | 473.27 | 446.47 |- | आठवडा ३९, २०२२ | 1473.29 | 455.1 | 393.99 |- | आठवडा ४०, २०२२ | 1536.17 | 428.09 | 419.81 |- | आठवडा ४१, २०२२ | 1558.64 | 457.97 | 397.42 |- | आठवडा ४२, २०२२ | 1577.06 | 459.76 | 391.03 |- | आठवडा ४३, २०२२ | 1542.64 | 447.01 | 399.59 |- | आठवडा ४४, २०२२ | 1631.41 | 443.51 | 394.15 |- | आठवडा ४५, २०२२ | 1633.9 (502) | 437.97 (134) | 404.76 (124) |- | आठवडा ४६, २०२२ | 1622.17 | 460.65 | 418.24 |- | आठवडा ४७, २०२२ | 1624.24 | 462.07 | 448.78 |- | आठवडा ४८, २०२२ | 1636.78 (502) | 454.8 (140) | 444.26 (136) |- | '''आठवडा ४९, २०२२''' | 1602.33 | 439.14 (135) | 473.48 (145) |- | '''आठवडा ५०, २०२२''' | 1588.57 | 473.08 (145) | 507.52 (156) |- | '''आठवडा ५१, २०२२''' | 1518.51 | 449.74 | 479.44 |- | आठवडा ५२, २०२२ | 1568.14 | 502.6 | 475.11 |- | '''आठवडा १, २०२३''' | 1580.37 | 447.73 | 475.05 |- | '''आठवडा २, २०२३''' | 1605.64 | 429.89 | 471.22 |- | आठवडा ३, २०२३ | 1694.4 (520) | 446.44 (137) | 427.98 (131) |- | '''आठवडा ४, २०२३''' | 1615.59 | 411.25 | 416.82 |- | '''आठवडा ५, २०२३''' | 1612.77 | 420.19 | 430.05 |- | आठवडा ६, २०२३ | 1590.01 | 456.61 | 415.26 |- | आठवडा ७, २०२३ | 1634.23 (502) | 429.37 (132) | 401.25 (123) |- | '''आठवडा ८, २०२३''' | 1212.51 | <u>288.93</u> | 585.59 |- | '''आठवडा ९, २०२३''' | 1603.44 | 449.03 | 497.7 |- | '''आठवडा १०, २०२३''' | 1569.31 | 414.34 | 428.73 |- | आठवडा ११, २०२३ | 1554.68 | 433.96 | 403.41 |- | आठवडा १२, २०२३ | 1574.25 (484) | 444.46 (137) | 395.56 (122) |- | आठवडा १३, २०२३ | 1498.26 (460) | 511.91 (157) | 467.7 (144) |- | आठवडा १४, २०२३ | 1375.32 (423) | 416.89 (128) | 371 (114) |- | '''आठवडा १५, २०२३''' | 1269.91 (390) | 378.41 (116) | 413.51 (127) |- | आठवडा १६, २०२३ | 1301.83 | 407.58 | 406.54 |- | आठवडा १७, २०२३ | 1318.56 (405) | 391.63 (120) | 379.7 (117) |- | '''आठवडा १८, २०२३''' | 1339.34 (411) | 371.13 (114) | 412.84 (127) |- | आठवडा १९, २०२३ | 1286.86 | 380.25 | 371.45 |- | '''आठवडा २०, २०२३''' | 1346.82 | 363.42 | 411.51 |- | '''आठवडा २१, २०२३''' | 1303.9 | 357.37 | 375.98 |- | '''आठवडा २२, २०२३''' | 1421.59 | 357.09 (110) | 410.91 (126) |- | आठवडा २३, २०२३ | 1436.51 | 428.75 | 424.85 |- | आठवडा २४, २०२३ | 1380.19 | 441.8 | 412.97 |- | आठवडा २५, २०२३ | 1494.46 (459) | 431.61 (133) | 407.71 (125) |- | आठवडा २६, २०२३ | 1471.83 | 428.82 | 424.45 |- | '''आठवडा २७, २०२३''' | 1551.81 | 424.57 | 448.48 |- | आठवडा २८, २०२३ | 1540.29 | 459.48 | 438.49 |- | आठवडा २९, २०२३ | 1567.47 | 454.74 | 435.1 |- | '''आठवडा ३०, २०२३''' | 1508.66 | 435.32 | 453.8 |- | आठवडा ३१, २०२३ | 1560.58 | 456.38 | 431.59 |- | '''आठवडा ३२, २०२३''' | 1529.91 | 462.08 | 468.06 | 401.82 |- | '''आठवडा ३३, २०२३''' | 1632.16 | 439.67 | 491.61 | 372.9 |- | आठवडा ३४, २०२३ | 1759.39 (540) | 481.48 | 470.61 | 398.86 |- | आठवडा ३५, २०२३ | 1623.6 | 463.37 | 437.79 | 345.53 |- | आठवडा ३६, २०२३ | 1711.62 | 495.74 | 450.22 |- | आठवडा ३७, २०२३ | 1611.2 | 452.15 | 443.18 |- | आठवडा ३८, २०२३ | 1464.38 | 436.62 | 430.23 |- | '''आठवडा ३९, २०२३''' | 1595.61 | 439.45 | 449.83 |- | आठवडा ४०, २०२३ | 1832.75 | 534.45 | 471.24 |- | आठवडा ४१, २०२३ | 1731.7 | 464.07 | 410.51 |- | आठवडा ४२, २०२३ | 1714.47 | 436.39 | 378.07 |- | आठवडा ४३, २०२३ | 1675.23 (514) | 436.79 (134) | 382.22 (117) |- | आठवडा ४४, २०२३ | 1674.78 | 437.71 | 395.13 |- | आठवडा ४५, २०२३ | 1676.04 | 465.46 | 389.51 |- | आठवडा ४६, २०२३ | 1570.88 | 402.18 |- | आठवडा ४७, २०२३ | 1747.41 | 449.75 | 377.93 |- | आठवडा ४८, २०२३ | 1761.46 (541) | 435.11 (134) | 353.73 (109) |- | आठवडा ४९, २०२३ | 1719.91 | 490.56 | 376.78 |- | आठवडा ५०, २०२३ | 1735.55 | 479.65 | 407.41 |- | आठवडा ५१, २०२३ | 1776.16 | 488.23 | 375.09 |- | आठवडा ५२, २०२३ | 1708.4 | 463.56 | 376.35 |- | आठवडा १, २०२४ | 1715.59 | 443.04 | 389.05 |- | आठवडा २, २०२४ | 1678.98 | 469.49 | 365.2 |- | आठवडा ३, २०२४ | 1688.83 | 462.43 |- | आठवडा ४, २०२४ | 1581.72 | 482.97 | 385.78 |- | आठवडा ५, २०२४ | 1625.23 | 488.22 | 394.09 |- | आठवडा ६, २०२४ | 1684.54 | 468.92 | 395.36 |- | आठवडा ७, २०२४ | 1653.98 | 491.33 | 373.85 |- | आठवडा ८, २०२४ | 1584.28 | 468.08 | 372.46 |- | आठवडा ९, २०२४ | 1573.99 | 462.86 | 359.59 |- | आठवडा १०, २०२४ | 1661.25 | 452.23 | 348.24 |- | आठवडा ११, २०२४ | 1749.5 | 453.71 | 329.89 |- | आठवडा १२, २०२४ | '''1901.83''' | 494.67 | 297.83 |- | आठवडा १३, २०२४ | 1707.26 | 523.69 |- | आठवडा १४, २०२४ | 1664.11 | 511.27 |- | आठवडा १५, २०२४ | 1625.35 | 506.08 |- | आठवडा १६, २०२४ | 1428.67 | 532.85 |- | आठवडा १७, २०२४ | 1460.6 | 521.18 |- | आठवडा १८, २०२४ | 1463.86 | 529.87 |- | आठवडा १९, २०२४ | 1441.16 | 515.6 |- | आठवडा २०, २०२४ | 1327.15 | 487.3 |- | आठवडा २१, २०२४ | 1415.2 | 477.59 |- | आठवडा २२, २०२४ | 1558.87 | 533.58 |- | आठवडा २३, २०२४ | 1455.71 | 503.52 |- | आठवडा २४, २०२४ | 1483.34 | 510.4 |- | आठवडा २५, २०२४ | 1501.4 | 538.17 |- | आठवडा २६, २०२४ | 1489.54 | 548.48 |- | आठवडा २७, २०२४ | 1475.31 | 532.05 |- | आठवडा २८, २०२४ | 1477.57 | 540.71 |- | आठवडा २९, २०२४ | 1544.32 | 536.04 | | 353.71 |- | आठवडा ३०, २०२४ | 1567.88 | 502.65 |- | आठवडा ३१, २०२४ | 1676.29 | 494.1 | | 321.47 |- | आठवडा ३२, २०२४ | 1582.73 | 522.67 | 341.47 |- | आठवडा ३३, २०२४ | 1509.66 | 532.49 | 362.56 |- | आठवडा ३४, २०२४ | 1457.21 | 491.63 | 347.83 |- | आठवडा ३५, २०२४ | 1629.42 | 545.08 | 451.41 |- | आठवडा ३६, २०२४ | 1781.63 | 549.18 | 459.94 |- | आठवडा ३७, २०२४ | 1598 | 494.67 | 449.82 |- | आठवडा ३८, २०२४ | 1663.68 | 498.3 | 464.75 |- | '''आठवडा ३९, २०२४''' | 1606.35 | 496.92 | 540.59 |- | '''आठवडा ४०, २०२४''' | 1552.43 | 493.84 | 562.73 |- | आठवडा ४१, २०२४ | 1574.26 | 529.18 | 385.76 |- | आठवडा ४२, २०२४ | 1553.06 | 558.5 |- | आठवडा ४३, २०२४ | 1659.63 | 559.19 |- | आठवडा ४४, २०२४ | 1592.41 | 612.19 |- | आठवडा ४५, २०२४ | 1621.18 | 566.71 |- | आठवडा ४६, २०२४ | 1615.65 | 563.94 |- | आठवडा ४७, २०२४ | 1634.63 | 557.37 |- | आठवडा ४८, २०२४ | 1604.49 | 544.96 |- | आठवडा ४९, २०२४ | 1630.64 | 536.81 |- | आठवडा ५०, २०२४ | 1576.71 | 538.73 |- | आठवडा ५१, २०२४ | 1617.37 | 517.17 |- | आठवडा ५२, २०२४ | 1560.53 | 562.48 |- | आठवडा ५३, २०२४ | 1570.87 | 579.49 |} == वाहिन्यांची टीआरपी भाग ३ == {| class="wikitable sortable" ! आठवडा आणि वर्ष ! [[स्टार प्रवाह]] ! [[झी मराठी]] ! [[सन मराठी]] |- | आठवडा १, २०२५ | 1536.32 | 597.76 |- | आठवडा २, २०२५ | 1532.67 | 647.9 |- | आठवडा ३, २०२५ | 1521.6 | 646.67 |- | आठवडा ४, २०२५ | 1488.7 | 687.57 | 264.47 |- | आठवडा ५, २०२५ | 1438.9 | 654.33 | 277.06 |- | आठवडा ६, २०२५ | 1697.05 | 627.72 | 268.05 |- | आठवडा ७, २०२५ | 1619.74 | 593.48 |- | आठवडा ८, २०२५ | 1534.75 | 585.68 |- | आठवडा ९, २०२५ | 1613.16 | 589.94 |- | आठवडा १०, २०२५ | 1528.25 | 600.66 |- | आठवडा ११, २०२५ | 1666.29 | 686.99 | 306.44 |- | आठवडा १२, २०२५ | 1506.31 | 630.74 |- | आठवडा १३, २०२५ | 1510.23 | 583.68 |- | आठवडा १४, २०२५ | 1511.08 | 591.14 |- | आठवडा १५, २०२५ | 1419.57 | 575.19 |- | आठवडा १६, २०२५ | 1361.08 | 588.09 |- | आठवडा १७, २०२५ | 1363.2 | 604.27 |- | आठवडा १८, २०२५ | 1246.91 | 577.87 |- | आठवडा १९, २०२५ | 1308.69 | 572.0 |- | आठवडा २०, २०२५ | 1189.4 | 561.12 |- | आठवडा २१, २०२५ | 1355.31 | 562.09 |- | आठवडा २२, २०२५ | 1407.17 | 611.3 |- | आठवडा २३, २०२५ | 1469.89 | 668.48 |- | आठवडा २४, २०२५ | 1441.44 | 613.14 |- | आठवडा २५, २०२५ | 1417.13 | 632.94 |- | आठवडा २६, २०२५ | 1414.68 | 683.25 | 296.14 |- | आठवडा २७, २०२५ | 1458.56 | 662.22 |- | आठवडा २८, २०२५ | 1446.1 | 696.55 | 313.65 |- | आठवडा २९, २०२५ | 1460 | 675.11 | 299.55 |- | आठवडा ३०, २०२५ | 1580.55 | 654.88 |- | आठवडा ३१, २०२५ | 1515.8 | 667.89 | 311.23 |- | आठवडा ३२, २०२५ | 1583.35 | 668.95 | 314.38 |- | आठवडा ३३, २०२५ | 1532.29 | 665.64 | 360.25 |- | आठवडा ३४, २०२५ | 1485.28 | 652.38 | 352.08 |- | आठवडा ३५, २०२५ | 1484.16 | 642.21 | 340.52 |- | आठवडा ३६, २०२५ | 1562.75 | 682.63 | 344.19 |- | आठवडा ३७, २०२५ | 1543.17 | 665.51 | 323.66 |- | आठवडा ३८, २०२५ | 1564.75 | 629.58 | 339.9 |- | आठवडा ३९, २०२५ | 1553.55 | 667.42 | 355.03 |- | आठवडा ४०, २०२५ | 1622.45 | 707.91 | 329.07 |- | आठवडा ४१, २०२५ | 1606.03 | 757.07 | 316.59 |- | आठवडा ४२, २०२५ | 1472.12 | 694.8 | 305 |- | आठवडा ४३, २०२५ | 1514.4 | 707.35 | 293.71 |- | आठवडा ४४, २०२५ | 1452.48 | 711.74 | 327.07 |- | आठवडा ४५, २०२५ | 1435.62 | 766.25 | 335.79 |- | आठवडा ४६, २०२५ | 1434.01 | 730.97 | 340.47 |- | आठवडा ४७, २०२५ | 1436.83 | 729.15 | 345.49 |- | आठवडा ४८, २०२५ | 1404.92 | 716.39 | 382.16 |- | आठवडा ४९, २०२५ | 1355.42 | 723.72 | '''382.74''' |- | आठवडा ५०, २०२५ | 1345.6 | 734.73 | 377.75 |- | आठवडा ५१, २०२५ | 1394.16 | '''779.97''' | 351.4 |- | आठवडा ५२, २०२५ | 1378.58 | 752.24 | 365.24 |- | आठवडा १, २०२६ | 1357.74 | 763.55 | 362.75 |- | आठवडा २, २०२६ | 1292.59 | 710.35 | 329.13 |- | आठवडा ३, २०२६ | 1308.05 | 706.6 | 368.8 |- | आठवडा ४, २०२६ | 1213.44 | 693.14 | 338.62 |- | आठवडा ५, २०२६ | 1235.11 | 749.99 | 344.47 |- | आठवडा ६, २०२६ | 1242.97 | 692.78 | 379.95 |- | आठवडा ७, २०२६ | 1252.89 | 707.52 | 348.58 |- | आठवडा ८, २०२६ | 1317.94 | 726.51 | 343.0 |- | आठवडा ९, २०२६ | 1330.63 | 658.7 | 352.96 |- | आठवडा १०, २०२६ | 1219.47 | 679.92 | 346.28 |- | आठवडा ११, २०२६ | 1298.88 | 672.84 | 327.98 |- | आठवडा १२, २०२६ | 1240.08 | 703.02 | 328.56 |- | आठवडा १३, २०२६ | 1101.65 | 645.1 | 373.23<br>मराठी न्यूझ |- | आठवडा १४, २०२६ | 1125.84 | 671.1 | 345.25 |- | आठवडा १५, २०२६ | 1077.5 | 686.3 | 355.56 |- | आठवडा १६, २०२६ | 1057.52 | 686.13 | 362.12 |- | आठवडा १७, २०२६ | 1090.4 | 692.24 | 355.07 |- | आठवडा १८, २०२६ | 1090.51 | 724.35 | 336.09 |- | आठवडा १९, २०२६ | 1091.65 | 672.2 | 332.75 |- | आठवडा २०, २०२६ | 1153.81 | 698.82 | 319.05 |- | आठवडा २१, २०२६ | 1142.64 | 685.68 |- | आठवडा २२, २०२६ | 1183.73 | 747.8 |- | आठवडा २३, २०२६ | 1128.89 | 736.55 |} == २००६-०८ == === आठवडा १६ (१७ ते २३ एप्रिल २००६) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! हिंदी भाषिक मार्केट |- | १ | २० | रात्री ८ | [[या सुखांनो या]] | ०.९ |} === आठवडा ३२ (६ ते १२ ऑगस्ट २००६)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 06/08/2006 to 12/08/2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061019225842/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php4?ch=Zee%20Marathi&startperiod=06/08/2006&endperiod=12/08/2006|archive-date=2006-10-19|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php4?ch=Zee%20Marathi&startperiod=06/08/2006&endperiod=12/08/2006}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९८ | संध्या. ७.३० | [[झी मराठी पुरस्कार २००६]] | १.९ |} === आठवडा ३९ (२१ ते २७ सप्टेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 21/09/2008 to 27/09/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016221537/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=21/09/2008&endperiod=27/09/2008|archive-date=2008-10-16|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=21/09/2008&endperiod=27/09/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८८ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | ०.८५ |} === आठवडा ४५ (२ ते ८ नोव्हेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 02/11/2008 to 08/11/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081202064723/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=02/11/2008&endperiod=08/11/2008|archive-date=2008-12-02|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=02/11/2008&endperiod=08/11/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ६७ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.०२ |- | २ | ७९ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९२ |- | ३ | ९९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७७ |} === आठवडा ४६ (९ ते १५ नोव्हेंबर २००८) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३१ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.२४ |- | २ | ५२ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९८ |- | ३ | ६८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८५ |- style="background:LightGray | ४ | ८१ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८ |- | ५ | ९५ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.७१ |} === आठवडा ४७ (१६ ते २२ नोव्हेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 16/11/2008 to 22/11/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208092225/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008|archive-date=2008-12-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 16/11/2008 to 22/11/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208092518/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008|archive-date=2008-12-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=16/11/2008&endperiod=22/11/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | २९ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.१५ |- | २ | ५० | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९४ |- | ३ | ५८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८९ |- | ४ | ६४ | रात्री ८ | [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] | ०.८४ |- style="background:LightGray | ५ | ७२ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.७८ |- | ६ | ८९ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.७ |- style="background:LightGray" | ७ | ९० | रात्री ८.३० | [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] | ०.७ |} === आठवडा ४९ (३० नोव्हेंबर ते ६ डिसेंबर २००८) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४६ | संध्या. ७.३० | अजय-अतुल लाइव्ह | १.१७ |- | २ | ७४ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८८ |- style="background:LightGray | ३ | ७९ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८५ |- | ४ | ८४ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८२ |- style="background:LightGray" | ५ | ९१ | रात्री ८.३० | [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] | ०.७९ |} === आठवडा ५० (७ ते १३ डिसेंबर २००८)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 07/12/2008 to 13/12/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231234041/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008|archive-date=2008-12-31|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 07/12/2008 to 13/12/2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231233959/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008|archive-date=2008-12-31|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=07/12/2008&endperiod=13/12/2008}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४५ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.३३ |- | २ | ७२ | संध्या. ७.३० | [[नवरा माझा नवसाचा]] | ०.९८ |- | ३ | ७३ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.९८ |- | ४ | ८६ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- style="background:LightGray | ५ | ९७ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.७८ |} === आठवडा ५१ (१४ ते २० डिसेंबर २००८) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३५ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.४६ |- | २ | ७७ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | १.० |- | ३ | ८८ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.९ |- | ४ | ९५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८५ |} == २००९ == === आठवडा १ (४ ते १० जानेवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 04/01/2009 to 10/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122201135/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009|archive-date=2009-01-22|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 04/01/2009 to 10/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122200948/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009|archive-date=2009-01-22|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=04/01/2009&endperiod=10/01/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३३ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.५५ |- | २ | ७३ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.९७ |- style="background:LightGray | ३ | ९२ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८२ |- | ४ | ९६ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८ |} === आठवडा २ (११ ते १७ जानेवारी २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३३ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | १.५३ |- | २ | ७९ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९५ |- | ३ | ९९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८७ |} === आठवडा ३ (१८ ते २४ जानेवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 18/01/2009 to 24/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208173523/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009|archive-date=2009-02-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 18/01/2009 to 24/01/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208173041/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009|archive-date=2009-02-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=18/01/2009&endperiod=24/01/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | १९ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | २.० |- | २ | ५५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | १.११ |- | ३ | ६८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | १.०२ |- style="background:LightGray | ४ | ७३ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.९८ |- | ५ | ८९ | संध्या. ७ | [[वहिनीसाहेब]] | ०.८९ |} === आठवडा ४ (२५ ते ३१ जानेवारी २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:LightGray | १ | ९३ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८७ |} === आठवडा ५ (१ ते ७ फेब्रुवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/02/2009 to 07/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226010253/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009|archive-date=2009-02-26|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/02/2009 to 07/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226010125/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009|archive-date=2009-02-26|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/02/2009&endperiod=07/02/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | २० | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | २.१ |- style="background:LightGray | २ | ६९ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | १.० |- | ३ | ८१ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- | ४ | ९२ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८ |- style="background:LightGray | ५ | ९६ | रात्री ८.३० | [[ह्या गोजिरवाण्या घरात]] | ०.८ |} === आठवडा ६ (८ ते १४ फेब्रुवारी २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/02/2009 to 14/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307013359/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009|archive-date=2009-03-07|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/02/2009 to 14/02/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090307013737/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009|archive-date=2009-03-07|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/02/2009&endperiod=14/02/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | १० | संध्या. ७.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] महाअंतिम सोहळा | २.६६ |- | २ | ७८ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- style="background:LightGray | ३ | ८० | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८७ |- | ४ | ९८ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७७ |} === आठवडा ९ (१ ते ७ मार्च २००९)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/03/2009 to 07/03/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090323024753/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/03/2009&endperiod=07/03/2009|archive-date=2009-03-23|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=01/03/2009&endperiod=07/03/2009}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:LightGray | १ | ८१ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.९ |} === आठवडा ११ (१५ ते २१ मार्च २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८१ |- | २ | ९६ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.७५ |- style="background:LightGray | ३ | ९७ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.७५ |} === आठवडा १२ (२२ ते २८ मार्च २००९) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:LightGray | १ | ८९ | रात्री ८ | [[चार दिवस सासूचे (मालिका)|चार दिवस सासूचे]] | ०.८ |} == २०१० == === आठवडा १ (३ ते ९ जानेवारी २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 03/01/2010 to 09/01/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100126144914/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/01/2010&endperiod=09/01/2010|archive-date=2010-01-26|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/01/2010&endperiod=09/01/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ५७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | १.० |- | २ | ८० | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प]] | ०.९ |- | ३ | ८३ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.९ |} === आठवडा २ (१० ते १६ जानेवारी २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ६३ | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प]] | १.० |- | २ | ७३ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | १.० |- | ३ | ७६ | संध्या. ७.३० | झी गौरव पुरस्कार | ०.९ |- | ४ | ९४ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.८ |} === आठवडा ५ (३१ जानेवारी ते ६ फेब्रुवारी २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 31/01/2010 to 06/02/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100227055037/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/01/2010&endperiod=06/02/2010|archive-date=2010-02-27|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/01/2010&endperiod=06/02/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४६ | संध्या. ७.३० | [[सा रे ग म प]] महाअंतिम सोहळा | १.१ |- | २ | ७५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.८ |- | ३ | ९८ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा ६ (७ ते १३ फेब्रुवारी २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७५ | रात्री ९.३० | [[एका पेक्षा एक]] | ०.९ |- | २ | ८७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.८ |- | ३ | ९१ | संध्या. ७.३० | [[दे धक्का]] | ०.७ |- | ४ | १०० | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७ |} === आठवडा ७ (१४ ते २० फेब्रुवारी २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 14/02/2010 to 20/02/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100603040615/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=14/02/2010&endperiod=20/02/2010|archive-date=2010-06-03|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=14/02/2010&endperiod=20/02/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९२ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.८ |} === आठवडा ९ (२८ फेब्रुवारी ते ६ मार्च २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.७ |} === आठवडा ११ (१४ ते २० मार्च २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 14/03/2010 to 20/03/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100331132856/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=14/03/2010&endperiod=20/03/2010|archive-date=2010-03-31|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=14/03/2010&endperiod=20/03/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८५ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.८ |- | २ | ९७ | संध्या. ७.३० | फॉरेनची पाटलीण | ०.७ |- | ३ | ९९ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा १२ (२१ ते २७ मार्च २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७२ | संध्या. ७.३० | [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] महाअंतिम सोहळा | ०.८ |- | २ | १०० | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा १६ (१८ ते २४ एप्रिल २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 18/04/2010 to 24/04/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100507110158/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/04/2010&endperiod=24/04/2010|archive-date=2010-05-07|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=18/04/2010&endperiod=24/04/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९९ | संध्या. ७.३० | [[अवघाचि संसार]] | ०.६ |} === आठवडा १७ (२५ एप्रिल ते १ मे २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 25/04/2010 to 01/05/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100608102842/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=25/04/2010&endperiod=01/05/2010|archive-date=2010-06-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=25/04/2010&endperiod=01/05/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.६८ |} === आठवडा २० (१६ ते २२ मे २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 16/05/2010 to 22/05/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913071355/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/05/2010&endperiod=22/05/2010|archive-date=2010-09-13|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=16/05/2010&endperiod=22/05/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८ |} === आठवडा २१ (२३ ते २९ मे २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 23/05/2010 to 29/05/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100608101246/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=23/05/2010&endperiod=29/05/2010|archive-date=2010-06-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=23/05/2010&endperiod=29/05/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७७ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७६ |} === आठवडा २२ (३० मे ते ५ जून २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 30/05/2010 to 05/06/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100618012139/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=30/05/2010&endperiod=05/06/2010|archive-date=2010-06-18|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=30/05/2010&endperiod=05/06/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ६६ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८३ |} === आठवडा २४ (१३ ते १९ जून २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 13/06/2010 to 19/06/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227114040/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=13/06/2010&endperiod=19/06/2010|archive-date=2010-12-27|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=13/06/2010&endperiod=19/06/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८८ | संध्या. ७.३० | लखलख चंदेरी | ०.७९ |- | २ | ९५ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७६ |} === आठवडा २६ (२७ जून ते ३ जुलै २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 27/06/2010 to 03/07/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100719100204/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=27/06/2010&endperiod=03/07/2010|archive-date=2010-07-19|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=27/06/2010&endperiod=03/07/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८६ |- | २ | ९४ | संध्या. ७.३० | [[एक डाव धोबीपछाड]] | ०.७३ |} === आठवडा २७ (४ ते १० जुलै २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७१ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.९ |} === आठवडा २८ (११ ते १७ जुलै २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७७ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८२ |} === आठवडा २९ (१८ ते २४ जुलै २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३३ | संध्या. ७.३० | [[नटरंग]] | १.५१ |- | २ | ६४ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.९४ |- | ३ | १०० | संध्या. ७.३० | [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] | ०.७१ |} === आठवडा ३१ (१ ते ७ ऑगस्ट २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/08/2010 to 07/08/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100825214347/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=01/08/2010&endperiod=07/08/2010|archive-date=2010-08-25|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=01/08/2010&endperiod=07/08/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७० | रात्री ९.३० | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] | ०.८८ |- | २ | ७२ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८७ |- | ३ | ७४ | संध्या. ७.३० | [[सा रे ग म प]] महाअंतिम सोहळा | ०.८६ |} === आठवडा ३२ (८ ते १४ ऑगस्ट २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/08/2010 to 14/08/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100826070933/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010|archive-date=2010-08-26|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 08/08/2010 to 14/08/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100828223958/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010|archive-date=2010-08-28|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=08/08/2010&endperiod=14/08/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८० | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७८ |- | २ | ९१ | रात्री ९ | [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] १ तासाचा विशेष भाग | ०.७३ |- style="background:LightGray | ३ | ९२ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.७३ |- | ४ | ९९ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.६८ |} === आठवडा ३३ (१५ ते २१ ऑगस्ट २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ४२ | संध्या. ७.३० | [[फू बाई फू]] महाअंतिम सोहळा | १.३६ |- | २ | ८१ | रात्री ८ | [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] | ०.७९ |- | ३ | ८८ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७३ |- | ४ | ९४ | संध्या. ७.३० | [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] | ०.७२ |} === आठवडा ३४ (२२ ते २८ ऑगस्ट २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ७९ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८४ |- | २ | ९१ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा ३५ (२९ ऑगस्ट ते ४ सप्टेंबर २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ८७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७५ |- | २ | ९३ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७३ |} === आठवडा ३६ (५ ते ११ सप्टेंबर २०१०) === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ३७ | संध्या. ७.३० | [[मी शिवाजीराजे भोसले बोलतोय!]] | १.४७ |- | २ | ८४ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.८१ |- | ३ | ९७ | रात्री ८ | [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] | ०.७४ |} === आठवडा ३७ (१२ ते १८ सप्टेंबर २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 12/09/2010 to 18/09/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101004202140/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=12/09/2010&endperiod=18/09/2010|archive-date=2010-10-04|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=12/09/2010&endperiod=18/09/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | संध्या. ७ | [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] | ०.७ |} === आठवडा ४३ (२४ ते ३० ऑक्टोबर २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 24/10/2010 to 30/10/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101118064119/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010|archive-date=2010-11-18|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | रात्री ८ | [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] | ०.७ |} === आठवडा ४८ (२८ नोव्हेंबर ते ४ डिसेंबर २०१०)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 28/11/2010 to 04/12/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101221072018/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010|archive-date=2010-12-21|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 28/11/2010 to 04/12/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101221071627/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010|archive-date=2010-12-21|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=28/11/2010&endperiod=04/12/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- | १ | ९७ | रात्री ९.३० | [[फू बाई फू]] | ०.७ |- style="background:LightGray | २ | १०० | रात्री ९.३० | [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] | ०.७ |} == २०११-१२ == === आठवडा १२ (१८ ते २४ मार्च २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 12 (18/03/2012-24/03/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413205815/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012|archive-date=2012-04-13|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 12 (18/03/2012-24/03/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413205755/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012|archive-date=2012-04-13|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=18/03/2012&endperiod=24/03/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 24/10/2010 to 30/10/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101118064119/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010|archive-date=2010-11-18|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=24/10/2010&endperiod=30/10/2010}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६४ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.८९ |- style="background:LightGray | २ | ८१ | रात्री ९.३० | [[ढोलकीच्या तालावर]] | ०.७४ |- | ३ | ८५ | रात्री ८.३० | [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] | ०.७३ |- style="background:Orange | ४ | ९८ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.६७ |} === आठवडा १५ (८ ते १४ एप्रिल २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 15 (08/04/2012-14/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425233411/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012|archive-date=2012-04-25|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 15 (08/04/2012-14/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425233355/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012|archive-date=2012-04-25|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=08/04/2012&endperiod=14/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६० | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.९५ |- style="background:Orange | २ | ७० | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.८१ |- style="background:Orange | ३ | ८४ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.७३ |- style="background:LightGray | ४ | ९६ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.६६ |} === आठवडा १६ (१५ ते २१ एप्रिल २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 16 (15/04/2012-21/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605235516/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012|archive-date=2012-06-05|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 16 (15/04/2012-21/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120606000117/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012|archive-date=2012-06-06|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV%20Marathi&startperiod=15/04/2012&endperiod=21/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६५ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.९२ |- style="background:Orange | २ | ६६ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.९ |- style="background:Orange | ३ | ८५ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.६७ |- style="background:LightGray | ४ | ८९ | संध्या. ७ | [[ढोलकीच्या तालावर]] महाअंतिम सोहळा | ०.६५ |- style="background:LightGray | ५ | ९० | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.६५ |} === आठवडा १७ (२२ ते २८ एप्रिल २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 17 (22/04/2012-28/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517011042/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012|archive-date=2012-05-17|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ७१ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.९६ |- style="background:Orange | २ | ७५ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.८८ |- style="background:Orange | ३ | ७७ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.८४ |} === आठवडा १९ (६ ते १२ मे २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 17 (22/04/2012-28/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517011042/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012|archive-date=2012-05-17|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 19 (06/05/2012-12/05/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010350/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=06/05/2012&endperiod=12/05/2012|archive-date=2012-05-29|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=06/05/2012&endperiod=12/05/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ६४ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | ०.९४ |- style="background:Orange | २ | ६६ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.९३ |- style="background:LightGray | ३ | ८२ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.७२ |- style="background:LightGray | ४ | ८९ | रात्री ९ | [[कालाय तस्मै नमः (मालिका)|कालाय तस्मै नमः]] | ०.६८ |- style="background:LightGray | ५ | ९४ | रात्री ९.३० | [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] | ०.६५ |} === आठवडा २१ (२० ते २६ मे २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 17 (22/04/2012-28/04/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517011042/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012|archive-date=2012-05-17|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star+Pravah&startperiod=22/04/2012&endperiod=28/04/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ५१ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | १.०८ |- style="background:Orange | २ | ६२ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | ०.८८ |- style="background:Orange | ३ | ७६ | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.७८ |} === आठवडा २२ (२७ मे ते २ जून २०१२)<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 22 (27/05/2012-02/06/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20130224005923/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012|archive-date=2013-02-24|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Star%20Pravah&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 22 (27/05/2012-02/06/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702075713/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012|archive-date=2012-07-02|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=ETV+Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012}}</ref><ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings for Week 22 (27/05/2012-02/06/2012)|archive-url=https://web.archive.org/web/20130224081637/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Z%20Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012|archive-date=2013-02-24|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Z%20Marathi&startperiod=27/05/2012&endperiod=02/06/2012}}</ref> === {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | वेळ ! rowspan="2" | कार्यक्रम/मालिका ! rowspan="2" | TAM TVT |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- style="background:Orange | १ | ४१ | रात्री ८.३० | [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] | १.२२ |- style="background:Orange | २ | ४८ | संध्या. ७.३० | [[पुढचं पाऊल]] | १.०७ |- style="background:Orange | ३ | ६० | रात्री ८ | [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] | ०.८५ |- style="background:LightGray | ४ | ८८ | संध्या. ७.३० | [[लेक लाडकी ह्या घरची]] | ०.६७ |- | ५ | ९४ | रात्री ९.३० | [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] | ०.६५ |- style="background:LightGray | ६ | ९५ | रात्री ९.३० | [[गौरव महाराष्ट्राचा (कार्यक्रम)|गौरव महाराष्ट्राचा]] | ०.६५ |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:याद्या]] twar8ebpdc81myglv4l2utihovn6gzx 0 363005 2689706 2550391 2026-06-17T21:26:59Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689706 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''अनोयारा खातून''' (जन्म: १९९६) ही एक भारतीय [[लहान मुलांचे हक्क|बाल हक्क]] कार्यकर्ती आहे. २०१७ मध्ये, वयाच्या २१ व्या वर्षी, [[पश्चिम बंगाल]] राज्यात बाल तस्करी आणि बालविवाहाविरुद्ध लढण्यात दिलेल्या योगदानाबद्दल तिला महिलांसाठीचा भारतातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, [[नारी शक्ती पुरस्कार|नारीशक्ती पुरस्काराने]] सन्मानित करण्यात आले. == आयुष्य == अनोयाराचा जन्म १९९६ मध्ये पश्चिम बंगालमधील [[उत्तर २४ परगणा जिल्हा|उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यातील]] संदेशखली येथील ''छोटो असगरा'' गावात एका दारिद्रय रेषेखालील कुटुंबात झाला.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.savethechildren.in/news/anoyara-khatun-the-child-crusader|title=Anoyara Khatun: The Child Crusader Against Exploitation of Children|last=|first=|date=7 July 2014|website=Save the Children India|language=en-US|access-date=2020-06-01}}</ref><ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/kolkata/nari-shakti-puraskar-winner-from-bengal-waiting-for-over-a-year-to-get-a-house-under-pradhan-mantri-awas-yojana/story-OpDnvi7ahzbo2E3bRxfhnO.html|title=‘Nari Shakti Puraskar’ winner from Bengal waiting for over a year to get a house under Pradhan Mantri Awas Yojana|last=Bhattacharya|first=Ravik|date=2017-03-10|website=Hindustan Times|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170310161930/http://www.hindustantimes.com/kolkata/nari-shakti-puraskar-winner-from-bengal-waiting-for-over-a-year-to-get-a-house-under-pradhan-mantri-awas-yojana/story-OpDnvi7ahzbo2E3bRxfhnO.html|archive-date=10 March 2017|access-date=2020-06-01}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://rotarynewsonline.org/child-rights-crusader/|title=A child rights crusader|last=Singh|first=G.|date=2017-06-01|website=ROTARY NEWS|language=en-US|access-date=2020-06-01}}</ref> लहान वयातच तिचे वडील वारले होते. वयाच्या बाराव्या वर्षी तिला नवी दिल्लीला नेण्यात आले जिथे ती बालमजूर बनून घरकाम करू लागली.<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> काही महिने घरकाम केल्यानंतर, एकदिवस तिथून ती पळून गेली आणि गावाकडे वापस परतली. परत आल्यावर तिला गावाकडील मुलांची अवस्था भयानक आणि विदारक दिसून आली.<ref name=":0" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.trust.org/item/20170308180158-ee770/|title=India honors former child maid who saved hundreds of others|last=Bhalla|first=Nita|date=8 March 2017|website=Thomson Reuters Foundation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308214221/http://news.trust.org/item/20170308180158-ee770/|archive-date=8 March 2017|access-date=2020-06-01}}</ref> इथे लहान मुलांना जबरदस्तीने मजुरी करायला लावली जात होती. काहींना शहरांमध्ये तर काहींना सीमेपलीकडे बांगलादेशात नेण्यात येत होते. <ref name=":2" /> बालमजुरी व्यतिरिक्त काही लेकरांचे बालविवाह लावण्यात येत होते. सभोवतालची ही परिस्थिती बदलण्याच्या उद्देशाने, ती ''धागगिया सोशल वेल्फेअर सोसायटी''<ref name=":2" /> आणि ''सेव्ह द चिल्ड्रन'' यांच्या सोबत सामाजिक कार्य करू लागली. या संस्थांकडून तिला [[लहान मुलांचे हक्क|बाल हक्कांची]] संकल्पना समजली. सर्वसामान्य लोकांपर्यंत मोठ्या प्रमाणावर पोहोचण्यासाठी, स्वावलंबी गट तयार करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. अल्पावधीतच अनोयाराने १८० तस्करी झालेल्या मुलांना त्यांच्या कुटुंबियां पर्यंत पुन्हा पोहोचण्यास मदत केली. यातून जवळजवळ तीन डझन बालविवाह थांबवले गेले, ८५ मुलांना बालमजुरीपासून वाचवले गेले आणि ४०० मुलांना शाळेत परत पाठवणे सुरू झाले.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.savethechildren.in/news/indian-government-confers-child-champion-anoyara-k|title=Indian government confers Child Champion Anoyara Khatun with ‘Nari- Shakti Puraskar’|last=|first=|date=16 March 2017|website=Save the Children India|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921102630/https://www.savethechildren.in/news/indian-government-confers-child-champion-anoyara-k|archive-date=21 September 2020|access-date=2020-06-01}}</ref> [[चित्र:The_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi_interacting_with_the_recipients_of_Nari_Shakti_Puraskar_2016,_in_New_Delhi.jpg|डावे|इवलेसे| नारी शक्ती पुरस्कार २०१६ च्या विजेत्यांशी संवाद साधताना पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]], अनोयारा खातून आणि [[मनेका गांधी|मेनका गांधी]].]] २०११ मध्ये मुख्यमंत्री [[ममता बॅनर्जी]] यांनी तिचा सत्कार केला. २०१२ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय बाल शांती पुरस्कारासाठी नामांकित झालेल्या तीन व्यक्तींपैकी एक अनोयारा होती.<ref name=":0"/> ८ मार्च २०१७ रोजी, [[जागतिक महिला दिन|आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी]], [[पश्चिम बंगाल]] राज्यात बाल तस्करी आणि बालविवाहाविरुद्ध लढण्यात दिलेल्या योगदानाबद्दल, अनोयारा खातून यांना २०१६ सालचा महिलांसाठीचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, [[नारी शक्ती पुरस्कार|नारीशक्ती पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला.<ref name=":3"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/girl-champ-amp-her-fans/cid/1398770|title=Girl champ & her fans|last=Chatterjee|first=Chandreyee|date=11 March 2017|website=Telegraph India|language=en|access-date=2020-06-01}}</ref> २०१५ आणि २०१६ मध्ये मुलांच्या हक्कांच्या समर्थक म्हणून अनोयारा खातून यांना [[संयुक्त राष्ट्रे आमसभा|संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेत]] सहभागी होण्यासाठी आमंत्रित करण्यात आले होते.<ref name=":0" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://news.un.org/en/audio/2016/10/617932|title=Young Indian displays girl power, fighting against trafficking|date=2016-10-11|website=UN News|language=en|access-date=2020-06-01|archive-date=2020-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812183037/https://news.un.org/en/audio/2016/10/617932|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:खातून, अनोयारा}} [[वर्ग:इ.स. १९९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:मुस्लिम व्यक्ती]] [[वर्ग:समाजसेविका]] pdt57bbf0monezjoxvra3w3cko8jtx6 0 365002 2689782 2570840 2026-06-18T09:46:01Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2689782 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''नाखचिवान स्वायत्त प्रजासत्ताक''' (अझरबैजानी: Naxçıvan Muxtar Respublikası) हा [[अझरबैजान]] प्रजासत्ताकाचा एक भूपरिवेष्टित (पूर्णतया वेढलेला असा) भुभाग आहे.<ref>{{Cite web|title=Naxcivan, {{!}} History & Geography {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Naxcivan-republic-Azerbaijan|access-date=December 22, 2021|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> हा प्रदेश ५,५०२.७५ किमी २ (२,१२४.६२ चौरस मैल) क्षेत्रफळाचा असून या देशाची लोकसंख्या ४५९,६०० आहे.<ref name="Nakhchivan Autonomous Republic">Official portal of Nakhchivan Autonomous Republic :[http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm Nakhchivan Autonomous Republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428185344/http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm |date=2012-04-28 }}</ref><ref name="statgov">{{cite web |url=https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ap/az/population_2020.zip |title=Population of Azerbaijan |author=<!--Not stated--> |date= |website=stat.gov.az |publisher=[[State Statistics Committee]] |access-date=February 22, 2021 |quote=}}</ref> त्याच्या पूर्वेला आणि उत्तरेला [[आर्मेनिया]], नैऋत्येला [[इराण]] आणि पश्चिमेला [[तुर्की]] आहे. हे अझरबैजानचे एकमेव स्वायत्त प्रजासत्ताक आहे, जे त्याच्या स्वतःच्या निवडून आलेल्या कायदेमंडळाद्वारे शासित आहे. {{विस्तार}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अझरबैजान]] s1t0kebdrdfirdhmc7u9aekfoi1b6l7 0 374938 2689763 2642872 2026-06-18T06:33:26Z Dudzcar 171998 /* २०१० च्या दशकातील ध्वज */ 2689763 wikitext text/x-wiki [[चित्र:CSD_Berlin_2025_-_Lucas_Werkmeister_-_03_-_Gay_Pride.jpg|इवलेसे|एका स्वाभिमान मोर्च्यात परिधान केलेला इंद्रधनुष्य ध्वज आणि समलिंगी पुरुषांचा स्वाभीमान ध्वज]] {{एलजीबीटी चिन्हे}} [[गे (समलैंगिक) पुरुष|समलैंगिक पुरुषांचे]] प्रतीक म्हणून विविध [[स्वाभिमान ध्वज]] वापरले गेले आहेत. समलैंगिक पुरुष आणि संपूर्ण एलजीबीटी समुदायाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी १९७८ पासून इंद्रधनुष्य ध्वजांचा वापर केला जात आहे. २०१० पासून, समलिंगी पुरुष समुदायाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी विविध संकल्पन प्रस्तावित केले गेले आहेत, खाली दर्शविलेला ध्वज आज सर्वात सामान्य आहे. == इंद्रधनुष्य ध्वज == २५ जून १९७८ रोजी सॅन फ्रान्सिस्को एलजीबीटी+ स्वातंत्र्य दिन मोर्चाच्या निमित्ताने मूळ इंद्रधनुष्य स्वाभिमान ध्वज फडकवण्यात आले होते <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> १९८५ मध्ये ''बे एरिया रिपोर्टरमध्ये'' प्रकाशित झालेल्या प्रोफाइलनुसार, गिल्बर्ट बेकरने "१९६० च्या दशकातील हिप्पी चळवळीशी संबंधित असल्याने इंद्रधनुष्याचा आकृतिबंध निवडला होता, परंतु या संकल्पनाचा वापर प्राचीन इजिप्तपासून सुरू असल्याचे नमूद केले आहे". <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref><gallery heights="85" mode="nolines" widths="250" class="center"> चित्र:Gay_flag_8.svg|अल्ट=Original eight stripe version designed by Gilbert Baker (1978)| गिल्बर्ट बेकर यांनी संकल्पित केलेली आठ पट्टे असलेली मूळ आवृत्ती (१९७८) चित्र:Gay_flag_7.svg|अल्ट=Seven stripe version with hot pink color removed due to lack of fabric (1978–1979)| कापडाच्या कमतरतेमुळे गुलाबी रंगाची पट्टी काढून सात पट्टे असलेल्या नवीन संकल्पनाची आवृत्ती (१९७८-१९७९) चित्र:Gay_Pride_Flag.svg|अल्ट=Six-stripe version with the turquoise color removed and the indigo color changed to royal blue (1979–present)| सहा-पट्टे असलेली सद्य आवृत्ती ज्यामध्ये फिरोजी रंग काढून टाकण्यात आला (१९७९-सध्या) </gallery> == २०१० च्या दशकातील ध्वज == समलैंगिक पुरुषांसाठी विशेषतः बनवलेला पहिले ज्ञात ध्वज संकल्पन ९ ऑक्टोबर २०१८ रोजी व्हीके या रशियन वेबसाइटवर ऑनलाइन प्रकाशित झाले. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> २०१० च्या दशकाच्या मध्यात किंवा त्यापूर्वी समलैंगिकद्वेषाचा सामना करण्यासाठी व्हॅलेंटाईन बेल्याएव यांनी [[समलैंगिक महिलांचे ध्वज|लेस्बियन ध्वजावर]] आधारित या ध्वजाची रचना केली होती. <ref name="prideflags">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prideflags.info/flag/mlm|title=MLM Pride Gay Men Flag|website=prideflags.info|language=en-us|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604011312/https://prideflags.info/flag/mlm|archive-date=2022-06-04|access-date=2022-06-04}}</ref> हे पुरुषांचे एकमेकांबद्दलचे आकर्षण आणि समलैंगिक समुदायाच्या विविधतेचे प्रतीक आहे. <ref name="orientando">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://orientando.org/listas/lista-de-orientacoes/gay/|title=» Gay|website=orientando.org|language=pt-BR|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524151642/https://orientando.org/listas/lista-de-orientacoes/gay/|archive-date=2022-05-24|access-date=2022-06-04}}</ref> याला कधीकधी युरेनियन ध्वज म्हणून देखील ओळखले जाते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref> ऑनलाइन प्रकाशित होणारा पहिला समलैंगिक पुरुष ध्वज डिझाईन डेव्हियंटआर्टवरील प्राइड-फ्लॅग्स अकाउंटच्या मॉड हर्मी यांनी डिझाइन केला होता. हा ध्वज पहिल्यांदा २४ ऑगस्ट २०१६ रोजी [[टंब्लर|टंब्लरवर]] पोस्ट करण्यात आला होता आणि तो गुलाबी लेस्बियन ध्वजावर आधारित होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref><ref name="orientando"/> मार्च २०१७ मध्ये, गिल्बर्ट बेकर यांनी त्यांच्या मूळ १९७७ च्या ध्वजाची नऊ-पट्टे असलेली आवृत्ती तयार केली, ज्यामध्ये लाल, केशरी , पिवळा, हिरवा आणि जांभळा रंगांसोबत लॅव्हेंडर, गुलाबी, फिरोजी आणि नील रंगाचे पट्टे होते. बेकरच्या मते, लॅव्हेंडर पट्टी विविधतेचे प्रतीक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> समलैंगिक पुरुषांसाठी हिरवा, रामा''(teal)'', पांढरा, निळा आणि जांभळा असे पट्टे असलेले आणखी एक ध्वज संकल्पन एक [[अपंगत्व|अपंग]] परलिंगी पुरुष [[टंब्लर]] वापरकर्ते ''gayflagblog'' याने संकल्पित केले होते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://orientando.org/listas/lista-de-orientacoes/gay/|title=» Gay|website=orientando.org|language=pt-BR|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524151642/https://orientando.org/listas/lista-de-orientacoes/gay/|archive-date=2022-05-24|access-date=2022-06-04}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://orientando.org/listas/lista-de-orientacoes/gay/ "» Gay"]. ''orientando.org'' (in Brazilian Portuguese). [https://web.archive.org/web/20220524151642/https://orientando.org/listas/lista-de-orientacoes/gay/ Archived] from the original on 2022-05-24<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-06-04</span></span>.</cite> [[Category:CS1 Brazilian Portuguese-language sources (pt-br)]]</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref> अनुक्रमे सात आणि पाच पट्टे असलेल्या दोन आवृत्त्या १० जुलै २०१९ रोजी प्रसिद्ध झाल्या. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref> फिरोजी ते हिरवे रंग समुदाय, उपचार आणि आनंद दर्शवतात; मध्यभागी पांढरा पट्टा मोनिका हेल्म्सच्या [[पारलिंगी ध्वज|परलिंगी ध्वज]] संकल्पनेचा एक भाग आहे आणि त्यात [[पारलिंगी]], [[मध्यलिंगी]], [[अद्विवर्णी लिंगभाव|अद्विवर्णी]] लोक समाविष्ट आहेत; आणि निळा ते जांभळा रंग प्रेम, शक्ती आणि विविधता दर्शवितात. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.oitomeia.com.br/noticias/2022/06/03/mes-do-orgulho-lgbtqia-saiba-o-que-cada-letra-significa-e-quais-as-suas-bandeiras/|title=Mês do Orgulho LGBTQIA+: saiba o que cada letra significa e quais as suas bandeiras - OitoMeia|date=2022-06-03|website=OitoMeia - Notícias: Teresina, Piauí, Brasil e Mundo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230707205446/https://www.oitomeia.com.br/noticias/2022/06/03/mes-do-orgulho-lgbtqiapn-saiba-o-que-cada-letra-significa-e-quais-as-suas-bandeiras/|archive-date=2023-07-07|access-date=2022-06-04}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://entendi2.com/nueva-bandera-gay|title=Nueva bandera sólo para Gays|date=2020-08-31|website=Entendi2|language=es|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703230104/https://entendi2.com/nueva-bandera-gay|archive-date=2022-07-03|access-date=2022-07-31}}</ref> या संकल्पनेला कधीकधी व्हिन्सियन ध्वज म्हणून ओळखले जाते, <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prideflags.info/flag/mlm|title=MLM Pride Gay Men Flag|website=prideflags.info|language=en-us|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604011312/https://prideflags.info/flag/mlm|archive-date=2022-06-04|access-date=2022-06-04}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://prideflags.info/flag/mlm "MLM Pride Gay Men Flag"]. ''prideflags.info''. [https://web.archive.org/web/20220604011312/https://prideflags.info/flag/mlm Archived] from the original on 2022-06-04<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-06-04</span></span>.</cite></ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://heckinunicorn.com/blogs/heckin-unicorn-blog/all-20-lgbt-pride-flags-and-their-meanings-explained|title=All 20+ LGBT pride flags and their meanings explained|date=16 September 2021|website=Heckin' Unicorn|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607074132/https://heckinunicorn.com/blogs/heckin-unicorn-blog/all-20-lgbt-pride-flags-and-their-meanings-explained|archive-date=2022-06-07|access-date=2022-06-04}}</ref> आणि ज्याने हा द्वाज संकल्पित केला त्यांने आणि काही वापरकर्त्यांनी या ध्वजाला "समुद्र समलैंगिक ध्वज" म्हणून देखील संबोधले आहे. <gallery heights="85" mode="nolines" widths="170" class="center" caption="समलैंगिक पुरुषांचे झेंडे"> चित्र:Pride-male.svg|अल्ट=Rainbow flag overlaid with a double black Mars symbol| दुहेरी काळ्या मंगळाच्या चिन्हाने मढवलेला इंद्रधनुष्य ध्वज चित्र:2017_rainbow_flag.svg|अल्ट=| गिल्बर्ट बेकरचा २०१७ चा ध्वज, नऊ पट्टे चित्र:GAY_MEN_PRIDE_FLAG.svg|अल्ट=Flag of seven blue, white and blue stripes| सात निळ्या, पांढऱ्या आणि निळ्या पट्ट्यांचा ध्वज चित्र:Uranian_pride_flag_with_the_sign_of_uranianism_(Gay_men_pride_flag).png|अल्ट=Uranist flag with double Mars symbol| दुहेरी मंगळ चिन्ह असलेला युरेनिस्ट ध्वज चित्र:Vincian_flag_(original).svg|अल्ट=Proposed flag, with shades of teal, pastel white, and blue.| प्रस्तावित ध्वज, रामा ''(teal)'', पांढऱ्या आणि निळ्या रंगाच्या छटा असलेला. चित्र:New_Gay_Pride_Flag.svg|अल्ट=Seven-stripe flag with green, teal, white, blue, and purple| हिरव्या, रामा ''(teal)'', पांढऱ्या, निळ्या आणि जांभळ्या रंगांचे सात पट्टे असलेला ध्वज <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|title=Rainbow Flag|website=GLBT Historical Society|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618122902/https://www.glbthistory.org/rainbow-flag|archive-date=2021-06-18|access-date=2022-06-04}}</ref> चित्र:5-striped_New_Gay_Male_Pride_Flag.svg|अल्ट=Five-stripe flag by gayflagblog, iterated from the seven-stripe flag| पाच-पट्ट्यांचा ध्वज ''gayflagblog'' द्वारे, सात-पट्ट्यांच्या ध्वजापासून पुनरावृत्ती <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/details/BAR_19851114/page/n7/mode/2up|title=Gilbert Baker: Street queen at the ball|date=1985-11-14|website=Bay Area Reporter}}</ref> चित्र:Bandera gay de Ian Blazquez.png|इयान ब्लाझ्क्वेझ यांची आवृत्ती<ref name="orientando"/> </gallery> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:लैंगिकतेचे ध्वज]] hyh18leoe91qekr6eprf76c3wpu50gz 3 377302 2689784 2654919 2026-06-18T09:47:44Z Sunil padule 180571 /* History dhangar */ नवीन विभाग 2689784 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Sunil padule}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १०:३५, १ मार्च २०२६ (IST) == History dhangar == dhangar history [[सदस्य:Sunil padule|Sunil padule]] ([[सदस्य चर्चा:Sunil padule|चर्चा]]) १५:१७, १८ जून २०२६ (IST) 5zas2pv4p697gdxsdix7xn2rjxred76 1 380324 2689682 2687870 2026-06-17T15:42:12Z Khirid Harshad 138639 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2689682 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3 380340 2689681 2687937 2026-06-17T15:41:53Z Khirid Harshad 138639 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2689681 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1 380383 2689680 2688257 2026-06-17T15:37:31Z Khirid Harshad 138639 या पानावरील सगळा मजकूर काढला 2689680 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1 380499 2689679 2688898 2026-06-17T15:36:26Z Khirid Harshad 138639 /* */ 2689679 wikitext text/x-wiki {{पान काढा}} == उपयुक्तता == @[[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] आणि इतर मंडळी, या लेखाला स्वतंत्र उपयुक्तता आहे का? असल्यास अधिक काय माहिती घालता येईल? [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) १३:४१, १२ जून २०२६ (IST) :या लेखाची गरज नाही आहे. या लेखात जो मजकूर दिला आहे तो भारतीय क्रिकेट संघाच्या मुळ पानावर आहे. [[सदस्य:Aditya tamhankar|Aditya tamhankar]] ([[सदस्य चर्चा:Aditya tamhankar|चर्चा]]) 3kemz8dhhwjf80yqmhsoomypi8o558p 0 380521 2689716 2689059 2026-06-18T00:49:47Z TheonlyPuneriintown 157039 दुवा जोडली 2689716 wikitext text/x-wiki {{मट्रा}} {{माहितीचौकट पदाधिकारी|alt=|मतदारसंघ1=|जन्म_तारीख={{birth date|df=yes|1899|09|13}}|मृत्युदिनांक={{nowrap| {{death date and age|df=yes|1938|11|30|1899|09|13}}}}|party=[[National-Christian Defense League]] (1923–1927) <br /> [[लोखंडी दल]] (1927–1938)|चित्र=Corneliu Zelea Codreanu.jpg|पद=लोखंडी दलाचे प्रमुख|succeeding=अ}}'''कोर्नेल्यु झेलेआ कोद्रेआनु''' {{Efn|जरी "झेलेआ" हे आडनाव आहे, मधले नाव नाही, शब्दकोशात कोद्रेआनु यांना "कोद्रेआनु, कोर्नेल्यु झेलेआ" असे लिहितात}} (जन्मनाव: '''कोर्नेल्यु झेलिन्स्की''', जन्म: १३ सप्टेंबर १८९९ – मृत्यू: ३० नोव्हेंबर १९३८), जे सामान्यतः '''कोर्नेल्यु कोद्रेआनु''' म्हणून ओळखले जातात, एक [[फॅसिझम|फॅसिस्ट]] रोमानी राजकारणी होते. ते 'लोखंडी दल' किंवा ''''[[मिखाएल (आद्यदेवदूत)|आद्यदेवदूत मिखाएलचे]] लीजन'''' (जी ''लीजनवादी'' चळवळ म्हणूनही ओळखली जाते) या संघटनेचे संस्थापक आणि प्रभावी नेते होते. ही संघटना दोन महायुद्धांच्या मधल्या काळात सक्रिय असलेली एक अतिराष्ट्रवादी आणि तीव्र [[ज्यूविरोध|ज्यूविरोधी]] संघटना होती. स्थानिक [[फॅसिझम|फॅसिझमचा]] मुख्य प्रकार मानली जाणारी आणि आपल्या [[गूढवाद|गूढवादी]] व रोमानियन ऑर्थोडॉक्स प्रेरित क्रांतिकारी संदेशासाठी ओळखली जाणारी लोखंडी दल संघटना रोमानियन राजकीय पटलावर प्रमुख बनली. राजकीय प्रस्थापित आणि [[लोकशाही|लोकशाहीवादी]] शक्तींशी संघर्ष करत, आणि अनेकदा [[दहशतवाद|दहशतवादाचा]] अवलंब करत तिने आपले स्थान निर्माण केले. लीजनचे सदस्य परंपरेने कोद्रेआनु यांना ''<nowiki/>'कपितानुल'' ' ("प्रमुख") म्हणत आणि त्यांच्या मृत्यूपर्यंत संघटनेवर त्यांची संपूर्ण सत्ता होती. [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धाच्या]] पार्श्वभूमीवर आ. को. कुझा आणि [[Constantin Pancu|कोंस्तान्तिन पांकू]] यांच्याशी संबंधित साम्यवादविरोधी आणि ज्यूविरोधी आंदोलक म्हणून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात करणाऱ्या कोद्रेआनुने, राष्ट्रीय-ख्रिस्ती रक्षण लीगची सह-स्थापना केली आणि [[याश]] पोलीस प्रीफेक्ट [[कोंस्तान्तिन मांक्यु]] यांची हत्या केली. कोद्रेआनुने अति-दक्षिणपंथी अनेक चळवळी स्थापन करण्यासाठी कुझाला सोडले, देशातील बुद्धिजीवी आणि शेतकरी वर्गाच्या वाढत्या गटाला आपल्याभोवती एकत्र केले आणि बृहद् रोमानियाच्या विविध भागांमध्ये वंशविद्वेषी दंगली भडकवल्या. रोमानियाच्या एकामागून एक आलेल्या मंत्रिमंडळांनी अनेक वेळा बेकायदेशीर ठरवलेल्या त्यांच्या लीजनने वेगवेगळी नावे धारण केली आणि भूमिगत राहून स्वतःला टिकवले, याच काळात कोद्रेआनुने औपचारिकपणे नेतृत्व गेओर्गे कान्ताकुझिनो-ग्रनिकेरुल यांच्याकडे सोपवले. कोद्रेआनुंच्या निर्देशांनुसार, लीजनने भ्रष्ट मानलेल्या राजकारण्यांच्या हत्या केल्या, ज्यात पंतप्रधान इओन गे. दुका आणि त्यांचे माजी सहकारी मिहाई स्तेलेस्कू या होता. त्याच वेळी, कोर्नेल्यू झेलेआ कोद्रेआनु यांनी रोमानियाने [[नाझी जर्मनी|नाझी जर्मनीसोबत]] लष्करी आणि राजकीय युती कायम ठेवावी याचे समर्थन केले. १९३७ च्या निवडणुकीत, त्यांच्या पक्षाने सर्वोत्तम कामगिरी नोंदवली, तिसरे स्थान मिळवले आणि १५.८% मते मिळवली. राजा दुसरे कारोल यांनी त्यांना सत्तेपासून दूर ठेवले, ज्याने प्रतिस्पर्धी फॅसिस्ट आणि चौथ्या क्रमांकावर राहिलेल्या राष्ट्रीय ख्रिस्ती पक्षाला एक क्षणिक सरकार स्थापन करण्यास आमंत्रित केले, ज्यानंतर राष्ट्रीय प्रबोधन आघाडीची राजेशाही हुकूमशाही आली. कोद्रेआनु आणि दुसऱ्या बाजूला कारोल व निकोलाय योर्गांसारख्या मध्यममार्गी राजकारण्यांमधील वैर, कोद्रेआनु यांना जिलावा तुरुंगात डांबून आणि शेवटी जांदार्मेरीच्या हातून त्याला फाशी दिल्यावर संपले. त्यांच्या जागी होरिया सिमा नेते बनले. १९४० मध्ये, लोखंड्या दलाने घोषित केलेल्या राष्ट्रीय लेजिओनरी राज्याद्वारे त्यांच्या हत्येचा वापर हिंसक प्रतिशोधाचा आधार म्हणून झाला. === बालपण === कोद्रेआनु यांचा जन्म १३ सप्टेंबर १८९९ रोजी हुश येथे [[Ion Zelea Codreanu|इओन झेलेआ कोद्रेआनु]] आणि एलिझाबेथ यांच्या पोटी झाला. त्यांचे वडील, एक शिक्षक आणि स्वतः एक रोमानियन राष्ट्रवादी, पुढे जाऊन आपल्या मुलाच्या चळवळीतील एक राजकीय व्यक्तिमत्व बनले. [[ऑस्ट्रिया-हंगेरी|ऑस्ट्रिया-हंगेरीमधील]] [[बुकोव्हिना|बुकोविनाचे]] मूळ रहिवासी असलेले इओन, सुरुवातीला ''झेलिन्स्की'' म्हणून ओळखले जात होते; त्यांची पत्नी वांशिकदृष्ट्या जर्मन होती. <ref name="hswrevol">[[Hugh Seton-Watson]], ''The East European Revolution'', Frederick A. Prager, न्यू यॉर्क, १९६१, पृ. २०६</ref> इओन झेलेआ कोद्रेआनु हे मूळचे उक्रेनी किंवा पोलिश वंशाचे स्लाव होते <ref name="hswrevol" /> <ref name="Jelavich, p 1993, p.198">Jelavich, pp. 204–205; [[Emil Cioran]], a philosopher who, early in his life, had been attracted to the Iron Guard, stated in a later interview that he believed Corneliu Zelea Codreanu to be "in fact, [[Slavic peoples|Slavic]], more of a [[Ukrainians|Ukrainian]] [[Hetmans of Ukrainian Cossacks|hetman]] type" (Cioran, ''Convorbiri cu Cioran'', [[Humanitas publishing house| Humanitas]], Bucharest, 1993, in Ornea, पृ. १९८)</ref> <ref name="itrelatiile">{{in lang|ro}} Ilarion Țiu, [http://www.revistaerasmus.go.ro/numarul_14/tiu_i2.html "Relațiile regimului autoritar al lui Carol al II-lea cu opoziția. Studiu de caz: arestarea conducerii Mișcării Legionare"]{{मृत दुवा|date=February 2023|fix-attempted=yes}}, in [http://www.revistaerasmus.go.ro/ ''Revista Erasmus''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080223115039/http://www.revistaerasmus.go.ro/}}, 14/2003–2005, at the [[University of Bucharest]] Faculty of History; retrieved 13 February २००८</ref> असे असूनही, त्यांनी आयुष्यभर स्वीकारलेल्या रोमानियन राष्ट्रवादी होते. थोरले कोद्रेआनु हे याश विद्यापीठाचे प्राध्यापक आ. को. कुझा यांसारख्या ज्यू-विरोधींशी संबंधित होते. <ref>Ornea, पृ. २८६</ref> कोर्नेल्यु झेलेआ कोद्रेआनुंच्या १९३८ च्या खटल्याच्या अगदी आधी, त्यांच्या वांशिक उत्पत्तीवर अधिकाऱ्यांनी आयोजित केलेल्या एका लेजिओनेरी-विरोधी [[प्रचार]] मोहिमेद्वारे टीका केली होती. या मोहिमेत त्याच्या वंशावळीच्या एका वेगळ्या आवृत्तीच्या प्रती वितरित करण्यात आल्या, ज्यात असा आरोप करण्यात आला होता की तो मिश्र वंशाचा असून, केवळ उक्रेनी, जर्मन आणि रोमानियनच नव्हे, तर झेक आणि रूसींचाही वंशज आहे आणि त्याचे अनेक पूर्वज गुन्हेगार होते. <ref name="itrelatiile" /> इतिहासकार इलारियन टिउ यांनी याचे वर्णन कोद्रेआनुचा अपमान करण्याचा आणि [[बदनामी|त्याची बदनामी करण्याचा]] प्रयत्न असे केले आहे. <ref name="itrelatiile" /> कोद्रेआनु यांची आई बुकोविना जर्मन वंशाची होती, जे मुळात [[बायर्न|बायर्नपासून]] आले होते. <ref>[[Iván T. Berend|Berend, Iván T.]] (2020). ''A Century of Populist Demagogues: Eighteen European Portraits, 1918–2018'', p. 79. Budapest–New York: Central European University Press, {{ISBN|9789633863343}} </ref> १९१६ मध्ये, जेव्हा रोमानिया त्रिपक्षीय बाजूने [[पहिले महायुद्ध|पहिल्या महायुद्धात]] सामील झाला, तेव्हा कोद्रेआनु सक्तीच्या सैन्यभरतीसाठी खूप लहान होता, तरीही त्याने सैन्यात भरती होऊन त्यानंतरच्या मोहिमेत लढण्याचा प्रयत्न केला. बाकव येथील लष्करी शाळेतील त्याचे शिक्षण (जिथे तो भविष्यातील [[वामपंथी राजकारण|वामपंथी]] कार्यकर्ता पेत्रे पांद्रेआचा सहकारी होता) <ref>Veiga, पृ. ५१, ६८</ref> रोमानियाच्या युद्धात थेट प्रवेशाच्या वर्षीच संपले. १९१९ मध्ये, [[याश]] येथे स्थलांतरित झाल्यानंतर, मोल्डाव्हियामधील बोल्शेविक कारवायांचे परिणाम पाहिल्यानंतर आणि विशेषतः [[ऑक्टोबर क्रांती|ऑक्टोबर क्रांतीमध्ये]] रोमानियाने आपला मुख्य मित्र गमावल्यानंतर, तिला १९१८ च्या बुखारेस्ट करारावर स्वाक्षरी करण्यास भाग पडले, तसेच नवीन स्थापन झाले कम्युनिस्ट इंटरनॅशनल [[साम्यवाद|रोमानियाच्या]] दोन महायुद्धांमधील सीमांना ( ''पहा बृह रोमानिया'' ) जोरपणे विरोध करत होती. <ref>Veiga, पृ. ४१, ४७</ref> [[बुखारेस्ट|बुखारेस्टमध्ये]] (डिसेंबर १९१८) समाजवादी पक्षाच्या बंड दडपल्यानंतर बोल्शेविक प्रभाव एकूणच कमी झाला असला तरी, <ref>Veiga, पृ. ४७</ref> तो याश आणि इतर मोल्दावी शहरांमध्ये आणि गावांमध्ये तुलनेने मजबूत राहिला किंवा तसा मानला गेला. या संदर्भात, १९१८ मध्ये रोमानियामध्ये विलीन झालेला [[बेसारेबिया|बेसाराबियाचा]] पूर्वेकडील प्रदेश बोल्शेविक प्रभावासाठी विशेषतः संवेदनशील आहे, असे कोद्रेआनु आणि इतरांना वाटत होते. <ref name="Barbu, p.196">Barbu, पृ. १९६</ref> कोद्रेआनुने आपल्या वडिलांकडून ज्यूविरोध शिकला, परंतु त्याने त्याचा संबंध साम्यवाद-विरोधाशी जोडला, कारण त्यांचा असा विश्वास होता की [[ज्यू लोक|यहूदी]] हे, इतर गोष्टींबरोबरच, [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनचे]] मूळ प्रवर्तक होते ( ''पहा यहूदी बोल्शेविकवाद'' ). <ref name=":0">Veiga, पृ. ४८–४९, ५४</ref> === जीसीएन आणि राष्ट्रीय-ख्रिस्ती रक्षण लीग === कोद्रेआनु यांनी याश येथे कायद्याचे शिक्षण घेतले, जिथे त्यांनी आपल्या राजकीय कारकिर्दीला सुरुवात केली. आपल्या वडिलांप्रमाणेच, ते आ. को. कुझा यांचे जवळचे झाले. बोल्शेविक बंडाच्या भीतीमुळे कोद्रेआनु यांनी स्वतः औद्योगिक कामगारांना संबोधित करण्याचा प्रयत्न केला. त्या वेळी, कुझा असा प्रचार करत होते की यहूदी लोकसंख्या रोमानियन लोकांसाठी एक स्पष्ट धोका आहे, ज्यू लोक रोमानियन तरुण स्त्रियांच्या पवित्रतेला धोका देत आहेत असा दावा करत होते आणि वांशिक विभक्तीकरणाच्या बाजूने प्रचार सुरू केला होता. रोमानियन इतिहासकार आद्रियान च्योरोयानु यांच्या मते, त्यांनी सुरुवातीच्या कोद्रेआनु यांना "अर्ध-लोकप्रियतावादी आंदोलक" म्हणून परिभाषित केले. <ref name="Cioroianu, p.16">च्योरोयानु, पृ. १६</ref> सिओरोइयनू यांच्या मते, कोद्रेआनु रोमानियावर "अतिरेकीपणे" प्रेम करत होता, ज्याचा अर्थ असा होतो की तो देशाला "आदर्शवादी [आणि] त्यांच्या काळातील खऱ्या देशापेक्षा वेगळा" पाहत होता. <ref name="Cioroianu, p.16" /> [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटिश]] विद्वान क्रिस्टोफर कॅथरवूड यांनी देखील कोद्रेआनुला "एक वेडसर ज्यू-विरोधी आणि धार्मिक कट्टरतावादी" म्हणून संबोधले. <ref>Catherwood, पृ. १०४</ref> इतिहासकार झीव बार्बू यांनी असे प्रतिपादन केले की "कुझा हा कोद्रेआनुंचे गुरु होते [...], पण कोद्रेआनु यांनी त्यांच्याकडून जे काही शिकले ते काही विशेष नवीन नव्हते. कुझा यांनी मुख्यत्वे त्याच्या राष्ट्रवाद आणि ज्यू-विरोधासाठी उत्प्रेरकाची भूमिका बजावली." जसे त्याने स्वतः नंतर कबूल केले, हा तरुण कार्यकर्ता शरीरशास्त्रज्ञ आणि ज्यू-विरोधी विचारवंत निकोलाए पाउलेस्कू यांच्याकडूनही खूप प्रभावित झाले होते, जे कुझाच्या चळवळीत सामील होता. <ref>''Final Report'', पृ. ३५, ४४, ४५</ref> १९१९ च्या उत्तरार्धात, कोद्रेआनु ल्पायुषी [[:ro:Garda Conștiinței Naționale|गार्दा कोंश्तीइंचेइ नाशिओनाले]] (GCN, "राष्ट्रीय विवेक रक्षक") मध्ये सामील झाला, जो वीजतंत्री [[Constantin Pancu|कोंस्तान्तिन पांकूने]] बनवले होते.<ref name=":1">Barbu, pp. 196-197; Veiga, pp. 49–50 </ref> पंकू यांचा कोद्रेआनुंवर प्रभाव अतिशय होता. <ref name="ReferenceC">{{जर्नल स्रोत|last=Yavetz|first=Zvi|year=1991|title=An Eyewitness Note: Reflections on the Rumanian Iron Guard|journal=Journal of Contemporary History|volume=26|issue=3/4|pages=597–610|doi=10.1177/002200949102600313|jstor=260662}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="Please clarify the preceding statement or statements with a good explanation from a reliable source. (August 2021)">?</span></nowiki>''&#x5D;</sup> पांकूंच्या चळवळीने, ज्याची मूळ सदस्यसंख्या ४० पेक्षा जास्त नव्हती, <ref name="Barbu, p.197">Barbu, p. 197 </ref> सर्वहारात निष्ठा पुनरुज्जीवित करण्याचा प्रयत्न केला (वाढलेल्या कामगार हक्कांची वकिली करून साम्यवादाला पर्याय देत). <ref name="Veiga, p.49-50">Veiga, pp. 49–50 </ref> इतर प्रतिगामी गटांप्रमाणे, तिला जनरल आलेक्सांद्रु अवेरेस्कू आणि त्यांच्या वाढत्या लोकप्रिय लोकांच्या पक्षाचा (ज्याचे कुझा बरोबरी झाले) मूक पाठिंबा मिळाला; <ref>Veiga, pp. 46–47 </ref> १९२० मध्ये अवेरेस्कू सत्तेवर आल्याने मोठ्या शहरी भागांमध्ये सामाजिक समस्यांचा एक नवीन काळ सुरू झाला ( ''[[Labor movement in Romania|रोमानियातील कामगार चळवळ]] पहा'' ). <ref name="Veiga, p.49-50" /> जीसीएन, ज्यामध्ये कोद्रेआनुला राष्ट्रवादी कामगार संघटनांचा गाभा दिसत होता, ती संघटना संप दडपण्यात सक्रिय झाली. <ref name=":2">Barbu, p. 197; Veiga, pp. 48–49 </ref> त्यांच्या कारवाया लक्ष वेधून घेण्यात यशस्वी ठरल्या, विशेषतः कोद्रेआनुचे ऐकणाऱ्या आणि ख्रिस्ती विद्यार्थ्यांच्या संघटनामध्ये गटबद्ध झालेल्या विद्यार्थ्यांनी उच्च शिक्षणासाठी 'नुमेरुस क्लाउसुस' (ज्यू आरक्षण) ची मागणी करण्यास सुरुवात केल्यानंतर – यामुळे जीसीएन लोकांमध्ये प्रिय झाले आणि त्यांच्या सर्व विरोधकांवरील हल्ल्यांची वारंवारता आणि मोठ्या प्रमाणात वाढली. <ref>Veiga, p. 52 </ref> याला प्रतिसाद म्हणून, कोद्रेआनु यांना याश विद्यापीठातून काढून टाकले. जरी कुझा आणि इतरांनी त्याच्यासाठी हस्तक्षेप केल्यावर (विद्यापीठ सिनेटचा निर्णय न मानता) त्याला परत येण्याची परवानगी मिळाली, तरी पदवी मिळाल्यानंतर त्याला कधीही [[पदविका|पदवी प्रमाणपत्र]] देण्यात आले नाही. <ref>Cioroianu, p. 17; Ornea, p. 288; Veiga, pp. 52, 55 </ref> १९२२ मध्ये [[बर्लिन]] आणि येना येथे शिक्षण घेत असताना, कोद्रेआनु यांनी [[वायमार प्रजासत्ताक|वायमार प्रजासत्ताकाची]] टीका केली आणि साम्यवादाच्या वाढीविरुद्ध रोमवरील मोर्चा आणि इतालीच्या फॅसिझमची मोठी उपलब्धी म्हणून प्रशंसा केली; यहूदांना संपूर्ण मुक्ती देण्याच्या सरकारच्या निर्णयामुळे डिसेंबरमध्ये झालेल्या मोठ्या रोमानियन विद्यार्थी आंदोलनांबद्दल कळल्यावर त्याने आपला मुक्काम कमी करण्याचा निर्णय घेतला. <ref>Ornea, p. 287 </ref> जेव्हा कोद्रेआनु यांनी आयोजित केलेल्या आंदोलनांकडे नव्या राष्ट्रीय उदारमतवादी सरकारने भाव दिले नाही, तेव्हा त्यांनी आणि कुझा यांनी ४ मार्च १९२३ रोजी राष्ट्रीय-ख्रिस्ती रक्षण लीग नावाची एक ख्रिस्ती राष्ट्रवादी संघटना स्थापन केली. <ref>Ornea, p. 287; Veiga, p. 74 </ref> १९२५ मध्ये, ''झिओनच्या गुरुंचे राजशिष्टाचार(द प्रोटोकॉल्स ऑफ द एल्डर्स ऑफ झिऑन)'' नावाच्या ज्यूविरोधी खोट्या दस्तऐवजाचा अनुवादक आणि लीजनचा भावी विचारवंत, योन मोत्सा त्यांच्यात सामील झाला. <ref>Catherwood, p. 105; Veiga, p. 75 </ref> त्यानंतर कोद्रेआनुंवर राष्ट्रीय स्तरावर लीगचे आयोजन करण्याची जबाबदारी सोपवली आणि ते विशेषतः तिच्या युवा उपक्रमांमध्ये व्यस्त झाला. <ref>''Final Report'', p. 44 </ref> === मांक्युंची हत्या === लीगच्या रचनेवरून कोद्रेआनु यांचा कुझांशी मतभेद झाला: त्याने मागणी केली की लीगने निमलष्करी आणि क्रांतिकारी स्वरूप धारण करावे, तर कुझा या कल्पनेच्या विरोधात होता. <ref>''Final Report'', pp. 44–45; Brustein, p. 158; Sedgwick, p. 113 </ref> नोव्हेंबरमध्ये, [[बुखारेस्ट|बुखारेस्तमधील]] वकरेश्ती तुरुंगात असताना, कोद्रेआनुने लीगमध्ये एक युवा संघटना स्थापन करण्याची योजना आखली होती, ज्याला ते ''<nowiki/>'आद्यदेवदूत मिखाएलचे लीजन''' असे नाव देऊ इच्छित होता. असे म्हटले जाते की हे तुरुंगातील चर्चच्या भिंतींवर असलेल्या एका ऑर्थोडॉक्स प्रतिमेच्या सन्मानार्थ होते, <ref>''Final Report'', p. 45; Ornea, pp. 287–288 </ref> किंवा, अधिक स्पष्टपणे, स्वतः मिखाएल भेटल्याच्या कोद्रेआनुच्या कथित दाव्याशी संबंधित होते. एका अधिक वैयक्तिक अडचणीमुळेही कोद्रेआनु आणि कुझा यांच्यात दुरावा निर्माण झाला होता, ती म्हणजे कुझांच्या मुलाचे कोद्रेआनुंच्या बहिणीमध्ये प्रेमसंबंध होते, ज्यामुळे ती गर्भवती झाली होती. <ref name="Yavetz pages 597-610">Yavetz, Zvi "An Eyewitness Note: Reflections on the Rumanian Iron Guard" pp. 597–610 from ''Journal of Contemporary History'', Volume 26, Issue 4, September 1991 p. 601. </ref> जेव्हा धाकट्या कुझा यांनी आपल्या प्रेयसीची मागणी नाकारली, तेव्हा त्या दोघांचे नाते तुटले होते; तिने मागणी केली होती की आता ती त्याचे मूल पोटात घेऊन त्यांच्याशी लग्न करावे. जरी हे प्रकरण दाबले गेले असले तरी, त्यांच्या बहिणीला अनौरस संतती होत असल्याची वस्तुस्थिती कोद्रेआनुंसाठी अत्यंत अपमानजनक होती, कारण त्यांना आपले कुटुंब ऑर्थोडॉक्स चर्चचे आदर्श सदस्य म्हणून सादर करायचे होते आणि त्यांनी कुझांकडून आपल्या मुलावर बहिणीशी लग्न करण्यास दबाव आणण्याचा अयशस्वी प्रयत्न केला. <ref name="Yavetz pages 597-610" /> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs additional references to reliable sources. (August 2021)">अतिरिक्त संदर्भ आवश्यक आहेत</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> इयासीमध्ये परतल्यावर, कोद्रेआनु यांनी लीगमध्ये स्वतःची निष्ठा-प्रणाली तयार केली, ज्याची सुरुवात ''Frăția de Cruce'' ("खुरीसचे बंधुत्व", रक्त-बंधुत्वाच्या एका प्रकारावरून नाव दिलेले, ज्यामध्ये खुरीसासह प्रवचन देणे आवश्यक असते) पासून झाली. <ref>Barbu, p. 197; Veiga, pp. 82–83 </ref> ६ मे १९२४ रोजी, याशच्या जवळील ग्रामीण भागात विद्यार्थी केंद्राच्या बांधकामास सुरुवात करण्यासाठी ते एकत्र जमले. रोमानियन पोलीस प्रीफेक्ट कोंस्तान्तिन मांक्युंच्या आज्ञानुसार अधिकाऱ्यांनी ही बैठक हिंसकपणे मोडून काढली. <ref>Veiga, p. 78 </ref> कोद्रेआनु आणि इतर अनेकांना अनेक दिवस मारहाण आणि अत्याचार केला, शेवटी कुझांनी त्यांच्या वतीने हस्तक्षेप केला आणि तो यशस्वी ठरला. <ref>Ornea, p. 288; Scurtu, p. 41</ref> काही काळ राजकीय हालचालींपासून दूर राहिल्यानंतर, कोद्रेआनु यांनी २४ ऑक्टोबर १९२४ रोजी मांक्युंची हत्या करून आणि इतर काही पोलिसांना गंभीर जखमी करून त्याचा बदला घेतला. <ref>Scurtu, p. 41; Veiga, p. 80</ref> ही घटना याश न्यायालयात घडली (जिथे कोद्रेआनुंच्या एका बरोबरीने तक्रार दाखल केल्यानंतर मांक्युंना आरोपांना उत्तर देण्यास बोलावले होते). <ref name="Scurtu, p.41">Scurtu, p. 41</ref> [[न्यायसहायक विज्ञान|न्यायवैद्यक तपासणीत]] असे दिसून आले की, मृत्यूच्या क्षणी मांक्यु आपल्या मारेकऱ्याकडे तोंड करून नव्हते, ज्यामुळे कोद्रेआनुने केवळ मांक्युच्या पूर्वीच्या कृतींवर आधारित आत्मसंरक्षणासाठी हे कृत्य केल्याचे सूचित केले. <ref name="Scurtu, p.41" /> बंदूक चालवल्यानंतर कोद्रेआनु यांनी लगेचच स्वतःला समर्पण केले आणि कोठडीत खटल्याची वाट पाहत राहिला. <ref name="Scurtu, p.41" /> याशचे पोलीस दल अतिशय भ्रष्टाचारामुळे लोकांना आवडत नव्हते आणि अनेक याशकरांनी मांक्युंची हत्या कोद्रेआनुचे एक शौर्यपूर्ण कृत्य म्हणून पाहिले. <ref name="Crampton, Richard page 114">Crampton, Richard ''Eastern Europe in the Twentieth Century-And After'', London: Routledge, 1997 p. 114.</ref> दरम्यान, रोमानियाच्या संसदेत शेतकरी पक्षाचे पाउल बुजोर यांनी हा मुद्दा उपस्थित केला, ज्यांनी राजकीय हिंसाचार आणि [[देशद्रोह|राजद्रोहाशी]] संबंधित कायद्याचे पुनरावलोकन करण्याचा प्रस्ताव प्रथम मांडला; त्याला सत्ताधारी राष्ट्रीय उदारमतवादी पक्षाची मान्यता मिळाली, ज्याने १९ डिसेंबर रोजी ''मिर्झेस्कू कायदा'' <ref name="Scurtu, p.41" /> (त्यांचे प्रवर्तक मिर्झेस्कू यांच्या नावावरून, ज्यांची न्यायमंत्री म्हणून नियुक्ती झाली होती) मंजूर केला. त्याचा सर्वात उल्लेखनीय, जरी अप्रत्यक्ष असला तरी, परिणाम म्हणजे साम्यवादी पक्षावर बंदी घातली. ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरमध्ये, संसद सदस्यांमधील वादविवाद झाले आणि हत्येसाठी कुझांच्या गटाला नैतिकदृष्ट्या जबाबदार धरले: पेत्रे आंद्रेई यांनी सांगितले की "श्री. कुझांनी लक्ष्य साधले आणि कोद्रेआनु यांनी गोळी झाडली", <ref>Andrei, in Scurtu, p. 41</ref> ज्यावर कुझांनी आपली निर्दोषता सिद्ध करत उत्तर दिले, तसेच मांक्युंची क्रूरता ही हिंसक प्रतिशोधासाठी एक न्याय्य कारण होते असा सिद्धांत मांडला. <ref name="Scurtu, p.41" /> जरी कोद्रेआनुंवर मुद्दाम याशपासून दूर तुर्नु सेवेरीन येथे खटला चालवला, तरीही अधिकाऱ्यांना एक निष्पक्ष ज्युरी सापडली नाही. <ref>Ornea, p. 288; Scurtu, p. 42 </ref> ज्या दिवशी त्यांची निर्दोष म्हणून मुक्तता झाली, त्या दिवशी ज्युरीचे सदस्य, ज्यांनी एकूण पाच मिनिटे विचारविनिमय केला, ते लीगची चिन्हे आणि [[स्वस्तिक]] (कुझांच्या लीगद्वारे वापरले जाणारे चिन्ह) असलेले बिल्ले घालून हजर झाले. <ref>Scurtu, p. 42; Veiga, p. 80</ref> विजयी परतल्यानंतर आणि एलेना इलिनोयुंसोबतच्या भव्य लग्नानंतर, <ref>Ornea, p. 289; Veiga, p. 80</ref> कोद्रेआनुंचा कुझांशी दुसऱ्यांदा मतभेद झाली आणि तणाव कमी करण्यास त्यांनी [[फ्रान्स|फ्रान्समध्ये]] रजा घेण्याचा निर्णय घेतला. जून १९२५ मध्ये फोक्शानमध्ये कोद्रेआनु आणि एलेना इलिनोयु यांचे लग्न हे त्या वर्षी रोमानियातील एक प्रमुख सामाजिक कार्यक्रम होता; त्याला भव्य, राजेशाही थाटात साजरा केला आणि पाहण्यास हजारो लोक आले होते, ज्यामुळे माध्यमांचे प्रचंड लक्ष वेधले गेले. <ref>Bucur, Maria "Romania" pp. 57–78 from ''Women, Gender and Fascism in Europe, 1919–1945'' edited by Kevin Passmore, New Brunswick: Rutgers University Press, 2003 pp. 73–74. </ref> लग्नानंतर, कोद्रेआनु आणि त्यांच्या बायकोंच्या मागे "अत्यंत आनंदी" शेतकऱ्यांची चार मैल लांब मिरवणूक निघाली, ज्यात ३,०००+ बैलगाड्या होत्या. कोद्रेआनुच्या अनुयायांपैकी एक यांनी त्यावेळी लिहिले होते की रोमानियन लोकांना शाही सोहळे, विशेषतः शाही लग्नसोहळे आवडत होते, पण युवराज कारोल १९१८ मध्ये एका सामान्य स्त्रीशी खाजगी विवाह करून आणि त्यानंतर ग्रीसमध्ये शाही विवाह करून पलायन केल्यामुळे, रोमानियन लोकांना पाहायचा असलेल्या शाही लग्नसोहळ्यासाठी कोद्रेआनुंचा लग्न हा सर्वोत्तम पर्याय होता. कोद्रेआनुच्या विवाहाचा उद्देश त्याची आतापर्यंतची चंचल प्रतिमा बदलून एका विवाहित पुरुषाची अधिक "स्थिर" माणसाची प्रतिमा निर्माण करणे आणि अशा प्रकारे त्यांच्या सामाजिक मूलतत्त्ववादाबद्दल अधिक पुराणमतवादी रोमानियन लोकांच्या मनात असलेल्या चिंता दूर करणे हा होता. <ref name="ReferenceA" /> === आद्यदेवदूत मिखाएलच्या लीजनची निर्मिती === कोद्रेआनु १९२६ च्या निवडणुकीत भाग घेण्यास [[ग्रेनोबल|ग्रेनोबलहून]] परतले आणि फोक्शान शहरातून उमेदवार म्हणून उभे राहिले. त्यांचा पराभव झाला आणि, जरी लीगला मोठे यश मिळाले होते, तरी त्याच वर्षी ते विसर्जित झाले. कोद्रेआनु यांनी तुरुंगात वेळ घालवलेल्या लीगच्या माजी सदस्यांना एकत्र केले आणि लीजन स्थापन करण्याचे आपले स्वप्न साकार केले (नोव्हेंबर १९२७, नवीन अवेरेस्कू मंत्रिमंडळाच्या पतनानंतर काहीच दिवसांनी, ज्याने आता प्रतिस्पर्धी असलेल्या कुझांना पाठिंबा देणे सुरू ठेवले होते). कोद्रेआनुंनी दावा केला की त्यांना आद्यदेवदूत मिखाएल यांचे दर्शन झाले होते, ज्यांनी त्यांना सांगितले की देवाने त्याला रोमानियाचा तारणहार म्हणून निवडले आहे. सुरुवातीपासूनच, लीजनने दावा केला की पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स चर्चच्या मूल्यांप्रति असलेली वचनबद्धता त्यांच्या संदेशाचा केंद्रबिंदू आहे आणि कोद्रेआनुंचे कथित दर्शन हे त्यांच्या संदेशाचे केंद्रस्थान होते. <ref name="Crampton, Richard page 114" /> ''Frăția de Cruce'' च्या आधारावर, कोद्रेआनुंनी लीजनची रचना एक निवडक आणि स्वयंपूर्ण गट म्हणून केली, जो केवळ त्यांनाच निष्ठा वाहत असे, आणि लवकरच त्यांनी त्यांचा विस्तार "घरटी" ( ''cuiburi'' ) नावाच्या राजकीय कक्षांच्या प्रतिकृती बनवणाऱ्या राष्ट्र-जाळीमध्ये केला. <ref>Barbu, p. 197; Benedict, p. 457; Ornea, p. 290; Jelavich, p. 206; Veiga, pp. 107–110 </ref> ''Frăția'' ही लीजनची सर्वात गुप्त आणि सर्वोच्च संस्था म्हणून टिकून राहिली, जिने आपल्या सदस्यांना दीक्षाविधीतून जाण्याची आणि "कर्णधार" (ज्या नावाने आता कोद्रेआनु ओळखले जात होते) प्रति निष्ठेची शपथ घेण्याची विनंती केली. [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिके]] इतिहासकार बार्बरा जेलाविच यांच्या मते, या चळवळीने "सुरुवातीला कोणत्याही निश्चित मतवादाचे समर्थन केले नाही, तर त्याऐवजी व्यक्तीच्या नैतिक पुनरुत्थानावर भर दिला", तसेच रोमानियन ऑर्थोडॉक्स चर्चप्रती वचनबद्धता व्यक्त केली. <ref name="Jelavich, p.205">Jelavich, p. 205 </ref> लीजनने आपल्या राजकीय सभांचा भाग म्हणून ऑर्थोडॉक्स विधी सुरू केले, <ref>Barbu, p. 200; Mayall, p. 141</ref> तर कोद्रेआनु लोकवेषात सार्वजनिक ठिकाणी दिसू लागले <ref>Barbu, p. 200; Benedict, p. 456</ref> — ही एक पारंपरिक भूमिका होती जी त्या वेळी फक्त त्यांनी आणि राष्ट्रीय शेतकरी पक्षाचे योन मिहालाके यांनी स्वीकारली होती. <ref>Benedict, p. 456</ref> असताना, लीजनने रोमानियन ऑर्थोडॉक्स धर्मगुरूंशी घनिष्ठ संबंध राखले, <ref>Catherwood, pp. 104, 107</ref> आणि त्यांच्या सदस्यांनी रोमानियन ऑर्थोडॉक्स संदेशांच्या मूळ अर्थासह राजकारण एकत्र केले — ज्यामध्ये रोमानियन बांधव धार्मिक अर्थाने आपल्या राष्ट्रीय मुक्तीची अपेक्षा करत असल्याचा दावा होता. <ref>''Final Report'', pp. 46–47; Mayall, p. 141; Payne, p. 116 </ref> जेलाविच म्हटल्याप्रमाणे, असा गूढवादी दृष्टिकोन हिंसा आणि आत्मत्यागाच्या ओढीशी निगडित होता, "परंतु केवळ तेव्हाच जेव्हा [आतंकवाद] ध्येयाच्या भल्यासाठी केली जात असत आणि नंतर त्याचे प्रायश्चित्त केले जात असे." हिंसक किंवा खुनी कृत्यांमध्ये सामील झालेले लीजनवाद अनेकदा अटक होण्यास स्वतःहून शरण येत होते, <ref>Jelavich, p. 205; Mayall, p. 142</ref> आणि [[येशू ख्रिस्त|ख्रिस्ताच्या]] दुसऱ्या आगमनाची अपेक्षा करणाऱ्या जगात हिंसाचाराला एक आवश्यक पाऊल म्हणून पाहणे सामान्य झाले होते. <ref>Mayall, pp. 141–142</ref> कालांतराने, लीजानने पतितांच्या पंथाभोवती एक सिद्धांत विकसित केला, इतकेच नव्हे तर मृत हे एका शाश्वत राष्ट्रीय समुदायाचा अविभाज्य भाग बनून राहतात असेही सूचित केले. <ref name="Davies, p.968-969">Davies, pp. 968–969</ref> <ref name="Mayall, p.141">Mayall, p. 141</ref> आपल्या गूढवादाचा परिणाम म्हणून, या चळवळीने कोणताही विशिष्ट जाहीरनामा न स्वीकारण्याची किंवा त्याचा प्रचार न करण्याची भूमिका घेतली, <ref>Barbu, p. 197; Ornea, pp. 348–376; Payne, p. 116</ref> आणि कोद्रेआनु यांनी सुरुवातीलाच स्पष्ट केले: "देश माणसांच्या कमतरतेमुळे मरत आहे, राजकीय कार्यक्रमांच्या कमतरतेमुळे नाही." <ref>Codreanu, in Barbu, p. 197</ref> दुसरीकडे, त्यांनी निदर्शनास आणले की लीजनला "नवा माणूस" ( ''omul nou'' ) तयार करायचा होता. <ref>Mayall, p. 141; Ornea, pp. 348–353; Payne, p. 116</ref> स्पष्ट राजकीय संदेश नसूनही, ही चळवळ तिच्या ज्यूविरोधासाठी, रोमानियासमोर "यहूदी प्रश्न" आहे असा युक्तिवाद करण्यास आणि ज्यूंचे अस्तित्व असभ्यता व [[रतिचित्रण|रतिचित्रणावर]] पोसले जाते हे घोषित करण्यास लगेचच ओळखली गेली. <ref>Brustein, p. 158; Catherwood, pp. 104–195</ref> लीजनवादी नेत्याने लिहिले: "आपल्या पिढीचे ऐतिहासिक ध्येय 'काइक' (यहूदी) संकटाची निराकरण करणे आहे. गेल्या १५ वर्षांतील आपल्या सर्व लढायांचा हाच उद्देश होता, आतापासून आपल्या आयुष्यातील सर्व प्रयत्नांचा हाच उद्देश असेल." <ref>Codreanu, in ''Final Report'', p. 45</ref> त्यांनी सर्वसाधारणपणे यहूदांवर रोमानिया आणि देव यांच्यातील थेट संबंध नष्ट करण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप केला आणि लीजनने [[जुना करार|जुन्या करारातील]] हिब्रू लोक आणि आधुनिक यहूदी यांच्यात कोणताही वास्तविक संबंध नाही या कल्पनेच्या बाजूने प्रचार केला. <ref> ''Final Report'', pp. 46–47</ref> एका प्रसंगी, रोमानियन लोकांच्या उत्पत्तीचा संदर्भ देताना, कोद्रेआनु यांनी सांगितले की यहूदी "आपल्या जनतेची [[प्राचीन रोम|रोमी]]-दाकी रचना" भ्रष्ट करत आहेत. <ref>Codreanu, in Catherwood, p. 105</ref> इस्राएली इतिहासकार जीन अँसेल यांनी लिहिले आहे की, १९ व्या शतकाच्या मध्यापासून पुढे, रोमानियन बुद्धिजीवी ''वर्गाची'' "पश्चिम आणि त्याच्या मूल्यांबद्दल एक द्विधा मनःस्थिती" होती. <ref>Ancel, Jean "Antonescu and the Jews" pp. 463–479 from ''The Holocaust and History The Known, the Unknown, the Disputed and the Reexamined'' edited by Michael Berenbaum and Abraham Peck, Bloomington: Indiana University Press, 1999 p. 463.</ref> १९व्या शतकापासून रोमानिया हा एक प्रखर फ्रांसी-समर्थक देश होता, आणि बहुतेक रोमानियन बुद्धिजीवी लोकशाही, स्वातंत्र्य आणि मानवाधिकार यांच्या सार्वत्रिक आकर्षणाबद्दलच्या फ्रांसी विचारांवर विश्वास ठेवणारे असल्याचे सांगत असे, व त्याच वेळी रोमानियातील यहूदी अल्पसंख्याकांबद्दल ज्यू-विरोधी विचार बाळगत असे. <ref>Ancel, Jean "Antonescu and the Jews" pp. 463–479 from ''The Holocaust and History The Known, the Unknown, the Disputed and the Reexamined'' edited by Michael Berenbaum and Abraham Peck, Bloomington: Indiana University Press, 1999 pp. 463–464.</ref> अँसेल यांनी लिहिले आहे की, कोद्रेआनु हे पहिले महत्त्वपूर्ण रोमानियन होते ज्यांनी केवळ ''बुद्धिजीवींची'' प्रचलित फ्रांसी-समर्थकताच नव्हे, तर सार्वत्रिक लोकशाही मूल्यांची संपूर्ण चौकटही नाकारली, ज्याला कोद्रेआनु यांनी रोमानियाला नष्ट करण्यास रचलेले "यहूदी शोध" म्हटले होते. <ref>Ancel, Jean "Antonescu and the Jews" pp. 463–479 from ''The Holocaust and History The Known, the Unknown, the Disputed and the Reexamined'' edited by Michael Berenbaum and Abraham Peck, Bloomington: Indiana University Press, 1999 p. 464.</ref> त्यांनी यहूदांच्या विनाशाची उघडी मागणी करण्यास सुरुवात केली, <ref>Brustein, p. 158; Catherwood, p. 105</ref> <ref name="sjldict">Stephen J. Lee, ''European Dictatorships, 1918–1945'', [[Routledge]], London, 2000, p. 288. {{ISBN|0-415-23046-2}}</ref> आणि, १९२७ च्या सुरुवातीलाच, या नवीन चळवळीने ओराडिया शहरातील एका [[सिनेगॉग|सिनेगॉगची]] नासधूस करून ते जाळले. <ref name="Brustein, p.158">Brustein, p. 158</ref> अशा प्रकारे रोमानियन समाजात ज्यूविरोधाच्या विलक्षण लोकप्रियतेचा या चळवळीला फायदा झाला: एका विश्लेषणानुसार, पोलंड सोडून, रोमानिया हा [[पूर्व युरोप|पूर्व युरोपातील]] सर्वात ज्यू-विरोधी देश होता. <ref>Benedict, p. 457</ref> कोद्रेआनुंचे सिद्धांत रोमानियन ज्यूविरोधाच्या सर्वात कट्टर स्वरूपांपैकी एक होता आणि तो कुझांचे माजी सहकारी, प्रख्यात इतिहासकार निकोलाए योर्गा यांच्या सामान्यतः अधिक सौम्य ज्यूविरोधी मतांच्या विरुद्ध होता. <ref> ''Final Report'', pp. 28–29</ref> लीजनने पसंत केलेले स्वरूप हे वांशिक ज्यूविरोधाचे एक स्वरूप होते, <ref name="Ox95">Codreanu, Corneliu, "The Resurrection of the Race", pp. 221–222, in ''Fascism'', ed. Roger Griffin. Oxford: Oxford University Press, 1995.</ref> आणि ते कोद्रेआनुंच्या सिद्धांताचा भाग होते की रोमानियन लोक जैविकदृष्ट्या शेजारील किंवा सह-निवासी वांशिक गटांपेक्षा ( हंगेरियन समुदायासह ) वेगळे आणि श्रेष्ठ आहेत. कोद्रेआनु यांनी रोमानियन विस्तारवादाच्या मुद्द्यावरही आपले विचार व्यक्त केले, ज्यावरून असे दिसून येते की ते [[द्नीस्तर नदी|द्नीस्तरच्या]] पलीकडील [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत]] भूभाग (नंतर त्रान्सनीस्त्रिया) समाविष्ट करण्याचा विचार करत होता आणि कार्पेथियन आणि [[डॅन्यूब नदी|डॅन्यूबवर]] केंद्रित रोमानियन-नेतृत्वाखालील आंतरराष्ट्रीय महासंघाची योजना आखत होता. <ref name="sjldict" /> १९३६ मध्ये, कोद्रेआनु यांनी 'वंशाचे पुनरुत्थान' नावाचा एक निबंध प्रकाशित केला, ज्यात त्यांनी लिहिले की<blockquote>मी यावर पुन्हा एकदा जोर देतो: आपला सामना अशा काही दयनीय व्यक्तींशी नाही, जे योगायोगाने येथे आले आहेत आणि आता संरक्षण व आश्रय मागत आहेत. आपला सामना आहे एका पूर्ण विकसित यहूदी राष्ट्राशी, एका संपूर्ण सैन्याशी, जे इथे आपला पराभाव करण्यास आले आहेत. ज्यूंचे स्थलांतर आणि रोमानियामधील त्यांचा शिरकाव अचूक योजनांनुसार पार पाडला जात आहे. बहुधा, 'महान ज्यू परिषद' बाल्टिक समुद्रापासून सुरू होणाऱ्या, पोलंड आणि चेकोस्लोव्हाकियाचा काही भाग आणि रोमानियाचा अर्धा भाग ते थेट काळ्या समुद्रापर्यंत व्यापणाऱ्या जमिनीच्या एका पट्ट्यावर नवीन पालेस्तीनच्या निर्मितीची योजना आखत आहेत. ज्यू आणि राजकारण्यांनी आपल्यावर केलेली वाईट गोष्ट, त्यांनी आपल्या लोकांना ज्या सर्वात मोठ्या धोक्यात टाकले आहे, ते म्हणजे ते आपल्या देशाची संपत्ती आणि मालमत्ता बळकावत आहेत, रोमानियन मध्यमवर्गाचा नाश करीत आहेत, आपल्या शाळा आणि उदारमतवादी व्यवसायांमध्ये शिरकाव करत आहेत, किंवा आपल्या पूर्णच्या पूर्ण राजकीय आयुष्यावर त्यांचा जो घातक प्रभाव पडत आहे, हे नाही, जरी या गोष्टी एका समाजासाठी आधीच जीवघेणे धोके आहेत. उलट, त्यांच्यामुळे लोकांना असलेला सर्वात मोठा धोका हा आहे की ते आपल्याला वांशिकदृष्ट्या कमजोर करत आहेत, ते आपल्या लोकांची वांशिक, रोमी-दाकी रचना नष्ट करत आहेत आणि अशा प्रकारच्या मानवाला जन्माला घालत आहेत जो वांशिक अवशेषांशिवाय काहीही नाही." </blockquote> === पहिल्यांदा त्यांना बेकायदेशीर ठरवणे आणि संसदीय आदेश === दोन वर्षांच्या स्थिरतेनंतर, कोद्रेआनु यांना चळवळीचा उद्देश बदलणे आवश्यक वाटले: त्यांनी आणि चळवळीच्या नेतृत्वांनी ग्रामीण भागांचा दौरा सुरू केला, चर्चमध्ये जाणाऱ्या निरक्षर लोकांना प्रवचनांच्या भाषेत संबोधित केले, लांब पांढरे झगे परिधान करुन [[ज्यू धर्म|ज्यू धर्माविरुद्ध]] ख्रिश्चन पूर्वग्रह भडकवला <ref>Ornea, pp. 291–295</ref> (या तीव्र मोहिमेला या वस्तुस्थितीमुळे देखील चालना मिळाली की पारंपारिकपणे अनुकूल असलेल्या मोल्दावी आणि [[बुकोव्हिना|बुकोवी]] केंद्रांमध्ये कुझांच्या लीगने लीजनला त्वरित बाजूला केले होते). <ref>Veiga, p. 108</ref> १९२८ ते १९३०, अलेक्सांद्रु वायदा-वोयेवोद राष्ट्रीय शेतकरी पक्षाच्या मंत्रिमंडळाने लोखंडी दलाला मौन मदत दिली, परंतु युल्यु मानिउ (त्याच पक्षाचे प्रतिनिधी) यांनी जुलै १९३० नंतर लीजनवर कठोर कारवाई केली. <ref name="Veiga, p.113-116">Veiga, pp. 113–116</ref> हे तेव्हा घडले जेव्हा लीजनने मारामुरेश आणि [[बेसारेबिया|बेसाराबियामध्ये]] नरसंहाराची लाट भडकवण्याचा प्रयत्न केला होता. <ref name="Veiga, p.113-116" /> १९३० मधील एका उल्लेखनीय घटनेत, लीजनवादांनी बोर्शातील शेतकरींला शहरातील ४,००० ज्यूंवर हल्ला करण्यास प्रोत्साहित केले. लीजनने सरकारी अधिकारी आणि पत्रकारांच्या हत्येचाही प्रयत्न केला, ज्यात अंतर्गत व्यवहार उपसचिव कोंस्थान्तिन आंजेलेस्कू होते. <ref>Ornea, p. 291</ref> कोद्रेआनु यांना संभाव्य मारेकरी गेओर्गे बेझा सोबत थोड्या वेळासाठी अटक केली होती: दोघांवर खटला चालवला आणि त्यांची निर्दोष मुक्तता झाली. <ref>Ornea, p. 294</ref> तरीही, हिंसाचाराची लाट आणि बेसाराबियामध्ये नियोजित मोर्चा यांमुळे पंतप्रधान गेओर्गे मिरोनेस्कू आणि गृहमंत्री योन मिहालाके यांनी पक्षावर बंदी घातली (जानेवारी १९३१); पुन्हा अटक झाल्यावर, कोद्रेआनुंची फेब्रुवारीच्या शेवटी निर्दोष मुक्तता झाली. <ref name="Ornea, p.295">Ornea, p. 295</ref> रोमानियातील महामंदी आणि त्याच्यामुळे निर्माण झालेल्या असंतोषामुळे <ref>Veiga, pp. 140–147</ref> चालना मिळाल्यानंतर, १९३१ मध्ये, लीजनला राजा कारोल दुसरे आणि राष्ट्रीय शेतकरी पक्ष यांच्यातील मतभेदाचाही फायदा झाला. ज्यामुळे निकोलाए योर्गा यांच्याभोवती एक मंत्रिमंडळ तयार झाले. यामुळे, कोद्रेआनु हे त्यांच्या मूळ चळवळीतील इतर प्रमुख सदस्यांसोबत — ज्यात त्यांचे वडील योन झेलेआ आणि मिहाई स्तेलेस्कू, एक तरुण कार्यकर्ता ज्याचा शेवटी लीजनशी संघर्ष झाला — "कोर्नेल्यु झेलेआ कोद्रेआनु गटबंदी" (लोखंड्या दलाचे तात्पुरते नाव) च्या यादीवर कनिष्ठ सभागृहेत(<nowiki><i>Camera Deputaților)</i></nowiki> निवडून आले; अशी शक्यता आहे की नवीन वायदा-वोयवोद मंत्रिमंडळाने त्यानंतरच्या आंशिक निवडणुकांमध्ये गटबंदीला मौन पाठिंबा दिला. <ref name="Ornea, p.296">Ornea, p. 296</ref> लीजनने एकूण पाच जागा जिंकल्या होत्या, जो त्यांचा पहिला महत्त्वाचा निवडणुकीतील विजय होता. <ref name="Barbu, p.198">Barbu, p. 198</ref> कोद्रेआनु हे मंत्र्यांचा आणि इतर राजकारण्यांचा भ्रष्टाचार प्रकरणानुसार उघडकीस आणण्यास लवकरच प्रसिद्ध झाले (जरी त्यावेळी त्यांच्या अनेक राजकीय विरोधकांनी त्यांना "निस्तेज आणि अकार्यक्षम" असे म्हटले होते). === दुकांशी संघर्ष आणि ततरेस्कूंशी तडजोड === [[चित्र:AntonescuYCodreanu1935.jpg|उजवे|इवलेसे|250x250अंश|१९३५ मध्ये स्कीइंगच्या एका कार्यक्रमात [[इयॉन अँतोनेस्कु|योन आंतोनेस्कु]] आणि कोद्रेआनु]] लीजनच्या क्रांतिकारी क्षमतेबद्दल अधिकाऱ्यांची चिंता वाढत गेली आणि १९३२ मध्ये दोघांमध्ये झालेल्या किरकोळ चकमकींमुळे १९३३ पासून जवळजवळ एक दशकापर्यंत मोठ्या राजकीय हिंसाचाराला सुरुवात झाली. कोद्रेआनुने [[ॲडॉल्फ हिटलर]] आणि [[नाझीवाद|नाझीवादाला]] आपला पूर्ण पाठिंबा व्यक्त केल्यानंतर परिस्थिती आणखी बिघडली (अगदी इटालियन फॅसिझमच्या नुकसानीस कारणीभूत ठरूनही, <ref>Veiga, pp. 251–255</ref> आणि कदाचित कर्णधार आणि स्तेलेस्कु यांच्यातील संघर्षाचे हे एक अतिरिक्त कारण होते). <ref>Veiga, pp. 229, 230</ref> रोमानिया पारंपारिकपणे युरोपमधील सर्वात फ्रान्स-समर्थक देशांपैकी एक होता आणि १९२६ पासून तो आपला "लॅटिन बहीण" फ्रांसचा मित्र होता, त्यामुळे कोद्रेआनु यांनी जर्मनीसोबत युती करण्याचे केलेले आवाहन त्या काळासाठी खूपच नवीन होते. योन गे. दुका यांनी स्थापन केलेल्या नवीन राष्ट्रीय उदारमतवादी मंत्रिमंडळाने अशा उपक्रमांना विरोध केला, लीजन [[नाझी पक्ष|जर्मन नाझी पक्षाची]] कठपुतळी म्हणून काम करत असल्याचे सांगितले आणि १९३३ च्या नवीन निवडणुकांच्या (ज्यात उदारमतवादी जिंकल्या) अगदी आधी मोठ्या संख्येने लेजिअनच्या सैनिकांना अटक करण्याचे आदेश दिले. <ref>Jelavich, p. 206; Veiga, pp. 196–197</ref> ताब्यात घेतलेल्या अनेक लीजनवादांना अधिकाऱ्यांनी ठार मारले. <ref>Jelavich, p. 206</ref> याच्या प्रत्युत्तरादाखल, ३० डिसेंबर १९३३ रोजी लोखंड्या दलाच्या ''निकादोरी'' मरण-दलांनी दुकाची हत्या केली <ref>Ornea, p. 298; Veiga, pp. 197–198</ref> याचा आणखी एक परिणाम म्हणजे, नाए योनेस्कू आणि त्यांच्या साथीदारांनी लोखंड्या दलाच्या दडपशाहीचा निषेध केल्यानंतर, लोखंड्या दलाच्या कोणत्याही संघटनेशी संलग्न नसलेल्या सहानुभूतीदारांवर पहिल्यांदाच कठोर कारवाई करण्यात आली. <ref>Ornea, pp. 244, 298; Veiga, p. 201</ref> दुकाच्या हत्येमुळे, कोद्रेआनु यांना शांतता प्रस्थापित होण्याची वाट पाहत लपून बसावे लागले आणि त्याने नेतृत्व जनरल गेओर्गे कान्ताकुझिनो-ग्रनिकेरुल</a> यांच्याकडे सोपवले, ज्यांनी नंतर या हत्येसाठी थोडे दोष स्वीकारला. <ref>Veiga, pp. 197, 200</ref> लीजनवादी मिहाई स्तेलेस्कू, जे ''रोमानियनवादाचे क्रुसेड(Cruciada Românismului)'' या फुटीर गटाचा प्रमुख म्हणून कोद्रेआनुंचे विरोधक बनले, व त्यांनी आरोप केले की कोद्रेआनु यांना कारोलची प्रेयसी माग्दा लुपेस्कूच्या चुलत भावाने आश्रय दिला होता, यावरून दल भ्रष्ट होत असल्याचे सूचित होते. <ref>Stelescu, 1935, in Ornea, pp. 298–299</ref> कोद्रेआनु यांनी उच्चभ्रू वर्गावर टीका करूनही, १९३४ मध्ये त्याच्या खटल्यादरम्यान गेओर्गे यो. ब्रत्यानू, आलेक्सांद्रु वायदा-वोयवोद आणि कोंस्तान्तिन आर्जेतोयानू यांसारख्या अनेक प्रतिष्ठित राजकारण्यांनी चारित्र्य साक्षीदार म्हणून कोद्रेआनुंच्या बाजूने साक्ष दिली. <ref>Yavetz, Zvi "An Eyewitness Note: Reflections on the Rumanian Iron Guard" pp. 597–610 from ''Journal of Contemporary History'', Volume 26, Issue 4, September 1991 p. 602.</ref> कोद्रेआनुंची पुन्हा निर्दोष मुक्तता झाली. पंतप्रधान दुकांनी आरोप केल्याप्रमाणे, लोखंड्या दलाचे आल्फ्रेड रोझेनबर्ग यांच्या नेतृत्वाखालील नाझी पक्षाच्या परराष्ट्र कार्यालयाशी काही संबंध होते, पण १९३३-३४ मध्ये रोझेनबर्गकडून मिळणाऱ्या आर्थिक मदतीचे मुख्य लाभार्थी कोद्रेआनुंचे प्रतिस्पर्धी ओक्तावियान गोगा होते, ज्यांच्याकडे कोद्रेआनुंसारखा प्रचंड जनसमर्थन नव्हता व त्यामुळे ते अधिक आज्ञाधारक बनले. <ref name="ReferenceB">Yavetz, Zvi "An Eyewitness Note: Reflections on the Rumanian Iron Guard" pp. 597–610 from ''Journal of Contemporary History'', Volume 26, Issue 4, September 1991 p. 606.</ref> नाझींसाठी आणखी एक संकट म्हणजे कोद्रेआनुंच्या या विधानाबद्दलची चिंता होती की रोमानियामध्ये जास्त अल्पसंख्याक आहेत, ज्याच्यामुळे अशी भीती निर्माण झाली की कोद्रेआनु सत्तेवर आल्यास ''फोल्क्सडॉइच'' अल्पसंख्याकांचा छळ करू शकतो. <ref name="ReferenceB" /> जरी मर्यादित असले तरी, नाझी आणि लोखंडी दल यांच्यातील संबंधांमुळे लीजनचे आकर्षण वाढले, कारण लोकांच्या मनात लोखंड दल नाझी जर्मनीच्या वरवर पाहता गतिमान आणि यशस्वी समाजाशी जोडले गेले होते. <ref name="ReferenceB" /> गेओर्गे ततरेस्कू यांच्या पंतप्रधानपदाच्या आणि योन इंकुलेत्स यांच्या अंतर्गत व्यवहार मंत्रालयाच्या नेतृत्वाच्या सुरुवातीनंतर काही काळाने, लीजनवरील दमन थांबले, या उपायाने स्थिरतेचा नवीन काळ सुनिश्चित करण्याची कॅरोलची आशा दर्शविली. <ref>Ornea, pp. 302–305</ref> १९३६ मध्ये, तर्गु म्वेरेश येथील युवा अधिवेशनादरम्यान, कोद्रेआनु यांनी कायमस्वरूपी ''मरण-दलांच्या'' स्थापनेसाठी सहमती दिली, ज्याने ''देकेम्विरी'' नावाच्या गटाद्वारे ( [[Ion Caratănase|योन कारातनासे]] यांच्या नेतृत्वाखाली) असंतुष्ट मिहाई स्तेलेस्कू यांच्या हत्येसह आपली उद्दिष्ट्ये त्वरित दाखवली, <ref>Ornea, pp. 305, 307; Pop, p. 47; Veiga, p. 233</ref> ''रोमानियनवादाच्या क्रुसेडच्या'' लीजन-विरोधी मोहिमेला निष्प्रभ केले, आणि कोद्रेआनु राजकीयदृष्ट्या भ्रष्ट, असंस्कृत, साहित्यिक चोरी करणारे आणि त्यांच्या सार्वजनिक वैराग्य प्रदर्शनात ढोंगी असल्याच्या स्तेलेस्कूच्या दाव्यांना शांत केले. <ref>Pop, pp. 46–47</ref> १९३७ या वर्षी योन मोत्सा (तोपर्यंत चळवळीचे उपाध्यक्ष) आणि वासिले मारिन या दोघांच्या मृत्यू आणि भव्य अंत्यसंस्कारांसाठी करण्यात आले, ज्यांनी [[स्पॅनिश यादवी|स्पॅनिश यादवीत]] [[फ्रांसिस्को फ्रांको|फ्रांसिस्को फ्रांकोच्या]] बाजूने स्वयंसेवा केली होती आणि माजादाहोंडा येथील लढाईत ते मारले गेले होते. <ref>Ornea, pp. 309–311</ref> कोद्रेआनु यांनी त्यांचा आत्मचरित्रात्मक आणि वैचारिक निबंध ''Pentru legionari'' ("माझ्या लीजनवादांसाठी") सुद्धा प्रकाशित केला. <ref> ''Final Report'', pp. 35, 45</ref> याच काळात दल निकोलाए मालाक्सा (जे कारोल यांचे एक प्रमुख सहकारी होते) कडून आर्थिक मदत मिळू लागली, <ref>Veiga, p. 222</ref> आणि अधिक व्यापक प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्यास स्वतःमध्ये सुधारणा करण्यास दलाने रस घेतला; कोद्रेआनु यांनी गुणवत्तेवर आधारित पदांची अंतर्गत रचना तयार केली, विविध परोपकारी उपक्रम सुरू केले, पुन्हा एकदा औद्योगिक कामगारांना आकर्षित करणारे विषय मांडले आणि [[कामगारवर्ग|कामगारवर्गाच्या]] सदस्यांना एकत्र करणारी लीजनची शाखा, ''Corpul Muncitoresc Legionar(लीजनवादी कामगार विभाग)'', तयार केली. <ref>Veiga, pp. 216–222, 224–226</ref> अधिक पारंपारिक पक्षांच्या लोकप्रियतेत घट झाल्यामुळे राजा कारोल यांना आपले राज्य टिकवण्यासाठी संघर्ष करावा लागला आणि ततरेस्कूंचा कार्यकाळ संपत आल्यावर, कारोल यांनी कोद्रेआनुंना एक प्रस्ताव दिला, ज्यामध्ये लीजनवादी मंत्रिमंडळाच्या बदल्यात लीजनचे नेतृत्व मागितले; हा प्रस्ताव त्वरित नाकारला. <ref>Veiga, pp. 233–234</ref> === "देशासाठी सर्वकाही" पक्ष === [[चित्र:Corneliu_Zelea_Codreanu_archive_Legionary_Movement_Romanian_Christian_Nationalists.jpg|डावे|इवलेसे|300x300अंश|१९३७ मध्ये कोर्नेल्यु झेलेआ कोद्रेआनु आणि लोखंडी दलाचे सदस्य]] निमलष्करी गटांवर बंदी घातल्यानंतर, लीजनचे एका राजकीय पक्षात रूपांतर केले, ज्याने '''Totul Pentru Țară''' ("देशासाठी सर्वकाही") या नावाने निवडणुका लढवत होता. त्यानंतर लगेचच, कोद्रेआनु यांनी [[पूर्व युरोप|पूर्व युरोपमधील]] रोमानियाच्या युतींबद्दल, विशेषतः छोटे त्रिपक्ष आणि बाल्कन कराराबद्दल आपला तिरस्कार जाहीरपणे व्यक्त केला आणि असे सूचित केले की, त्यांची चळवळ सत्तेवर आल्यानंतर ४८ तासांत देश [[नाझी जर्मनी]] आणि फॅशिस्ट इटलीशी संरेखित होईल. <ref>Benedict, p. 457; Cioroianu, p. 17</ref> असे म्हटले जाते की, जर्मन अधिकारी आणि इटलीचे परराष्ट्र मंत्री गालेआत्त्सा चानो या दोघांनीही असाच विश्वास आणि आत्मविश्वास ठेवला होता, ज्यापैकी चानोंनी गोगांच्या मंत्रिमंडळाला लोखंड्या दलाच्या राजवटीकडे संक्रमण म्हणून पाहिले होते. <ref> ''Final Report'', p. 35</ref> १९३७ च्या निवडणुकीत, जेव्हा सरकारने निवडणुकीत फसवणूक करू नये या उद्देशाने राष्ट्रीय शेतकरी पक्षासोबत निवडणूक करार केला, तेव्हा TPȚ ला १५.८% मते मिळाली <ref> ''Final Report'', pp. 39–40; Brustein, p. 159; Cioroianu, p. 17; Jelavich, p. 206; Ornea, p. 312</ref> (कधीकधी १६% पर्यंत वाढवले जाते). बहुमताचा अधिलाभांश पद्धत मिळवण्यात अयशस्वी होऊनही, कोद्रेआनुंची चळवळ त्यावेळी रोमानियातील तिसरा सर्वात लोकप्रिय पक्ष होता, १९३७-१९३८ मध्ये ज्याची लोकप्रियता वाढली असा एकमेव पक्ष होता आणि आतापर्यंतचा फॅशिस्ट गटांपैकी सर्वात लोकप्रिय. <ref> ''Final Report'', p. 39; Brustein, p. 159; Cioroianu, p. 17; Ornea, pp. 312–313; Veiga, pp. 234–236</ref> फक्त नाममात्र फॅशिस्ट असलेले राजा कारोल यांनी लीजनला राजकीय युतींमधून हटवले, ज्यांनी नव्याने स्थापन झालेल्या अधीनस्थ चळवळी आणि पुनरुज्जीवित राष्ट्रीय-ख्रिस्ती रक्षण लीगला प्राधान्य दिले. <ref>Cioroianu, p. 17; Jelavich, p. 206; Ornea, pp. 312–313; Veiga, pp. 234–236</ref> कुझांनी कवी ओक्तावियान गोगा आणि त्यांच्या राष्ट्रीय कृषी पक्षासोबत मिळून आपले ज्यू-विरोधी सरकार स्थापन केले. कोद्रेआनु आणि या दोन नेत्यांचे पटत नव्हते आणि लीजनने निगमवादाचा अवलंब करून अधिकाऱ्यांशी स्पर्धा करण्यास सुरुवात केली. त्याचबरोबर, त्याने आपल्या अनुयायांना खाजगी व्यवसाय सुरू करण्याचे आवाहन केले, आणि निकोलाए योर्गांच्या सल्ल्याचे पालन करत असल्याचा दावा केला, कारण योर्गांनी असा दावा केला होता की रोमानियन-प्रशासित व्यापार हा त्यांच्या मते " यहूदी प्रश्न " असलेल्या गोष्टीवर एक उपाय ठरू शकतो. राष्ट्रीय ख्रिस्ती पक्ष म्हणून एकवटलेल्या नवीन सरकारी आघाडीने, लीजनकडून मोठ्या प्रमाणावर प्रेरणा घेतलेले निळ्या शर्टातील निमलष्करी दल — ''लंचिएरी'' <ref>Veiga, p. 224</ref> — स्वतःसाठी तयार केले आणि लोखंड्या दलामध्ये लोकांचा रस परत मिळवण्याच्या प्रयत्नात ज्यूंच्या छळाची अधिकृत मोहीम सुरू केली. <ref> ''Final Report'', pp. 40–42; Veiga, pp. 245–247; Sedgwick, p. 114</ref> मोठ्या हिंसाचारानंतर, गोगांनी कोद्रेआनु यांच्याशी संपर्क साधला आणि १९३८ च्या नियोजित निवडणुकांमधून त्यांच्या पक्षाने प्रचार मागे घेण्यास ते सहमत झाले, <ref> ''Final Report'', p. 43; Veiga, pp. 246–247</ref> कारण त्यांचा विश्वास होता की, कोणत्याही परिस्थितीत, राजवटीकडे कोणताही व्यवहार्य उपाय नव्हता आणि ती स्वतःच संपेल — तसेच कोणत्याही संभाव्य एकपक्षीय प्रणालीला एकीकृत करण्याची आपली इच्छा दाखवून राजाच्या हुकूमशाहीचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला. <ref>Ornea, pp. 313, 314; Veiga, p. 247</ref> === राजे कारोल यांच्यासोबतचा संघर्ष आणि १९३८ चे खटले === कोद्रेआनुंचे मनसुबे कारोल यांनी उधळून लावले, ज्यांनी गोगांना पदच्युत करून राष्ट्रीय सरकार स्थापन करण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांनंतर स्वतःची [[हुकुमशाही|हुकूमशाही]] लागू केली. ही व्यवस्था त्याऐवजी १९३८ च्या नवीन संविधानावर, मोठ्या उद्योगांकडून मिळालेल्या आर्थिक पाठबळावर आणि निकोलाय इओर्गा आणि अंतर्गत व्यवहार मंत्री [[आर्मांड कॅलिनेस्कु|आर्मांद कलिनेस्कू]] यांसारख्या अनेक कमी-अधिक पारंपरिक राजकारण्यांना आपल्या बाजूने वळवण्यावर अवलंबून होती ( ''पहा राष्ट्रीय प्रबोधन आघाडी'' ). दलावरील बंदी पुन्हा एकदा कडकपणे लागू केली, कलिनेस्कूंनी लीजनच्या बैठका होत असल्याचे ज्ञात असलेली सर्व सार्वजनिक ठिकाणे ( [[बुखारेस्ट|बुखारेस्टमधील]] अनेक भोजनालयांसोबतही) बंद करण्याची आज्ञा दिली. <ref>Ornea, p. 314</ref> चळवळीच्या सदस्यांवर कडक पाळत ठेवली किंवा नवीन कायद्याचे न पाळण्यामुळे त्यांना अटक केली, तर लोखंड्या दलाचा प्रचार करताना पकडल्यास सरकारी कर्मचाऱ्यांना अटकेचा धोका होता. अधिकृत आणि निम-अधिकृत माध्यमांनी कोद्रेआनुंवर हल्ला करण्यास सुरुवात केली. त्यामुळे योर्गा संपादित करत असलेल्या ''[[Neamul Românesc|<nowiki/>'नेमुल रोमानेस्क'<nowiki/>]]'' या मासिकाने त्यांच्यावर टीका केली. जेव्हा कारोल यांना असे वाटले की परिस्थितीवर त्यांचे पुरेसे नियंत्रण आहे, तेव्हा त्यांनी लोखंड्या दलाचे क्रूरपणे दमन करण्याचा आदेश दिला आणि कोद्रेआनुंना [[बदनामी|बदनामीच्या]] आरोपाखाली अटक केली. हा आरोप कोद्रेआनु यांनी २६ मार्च १९३८ रोजी योर्गाला पाठवलेल्या एका पत्रावर आधारित होता, ज्याच्यामध्ये त्यांनी कारोल यांच्यासोबत सहकार्य केल्याबद्दल योर्गांवर हल्ला चढवला होता आणि त्यांना "नैतिकदृष्ट्या अप्रामाणिक" म्हटले होते. <ref name="itrelatiile" /> <ref>Codreanu, in Ornea, p. 315</ref> कोद्रेआनु यांनी इतिहासकाराच्या त्या आरोपाचा संदर्भ दिला की लीजनवादी व्यापार बंडाला वित्तपुरवठा करत होता आणि असा युक्तिवाद केला की ही रणनीती योर्गांच्या स्वतःच्या युक्तिवादातूनच उद्भवली होती. <ref name="itrelatiile" /> निकोलाए योर्गांनी लष्करी न्यायालयात तक्रार दाखल करून <ref name="itrelatiile" /> <ref>Ornea, p. 316</ref> आणि कोद्रेआनु यांना पत्र लिहून उत्तर दिले, ज्यात त्यांनी "त्यांच्यावर सांडलेल्या रक्ताच्या प्रमाणाबद्दल पश्चात्ताप शोधण्यास [त्यांच्या] विवेकामध्ये खोलवर जाण्याचा" सल्ला दिला. <ref>Iorga, in Ornea, p. 316</ref> [[चित्र:Zelea_Codreanu_Corneliu_1938_high_treason_trial.jpg|डावे|इवलेसे|१९३८ मध्ये कोद्रेआनुवर देशद्रोहाचा खटला]] आरोपपत्राची माहिती मिळाल्यावर, कोद्रेआनु यांनी आपल्या अनुयायांना आवाहन केले की, जर त्यांना ६ महिन्यांपेक्षा कमी तुरुंगवासाची शिक्षा होणार असेल तर कोणतीही कारवाई करू नये, आणि त्यांनी यावर जोर दिला की त्यांना प्रतिष्ठा दाखवायचे आहे; तथापि, त्यांनी अधिकाऱ्यांकडून हल्ला झाल्यास स्वतःचे संरक्षण करण्यास लीजनवादींच्या एका गटाला आदेशही दिला. एप्रिल १९३८ मध्ये, १६ एप्रिलच्या संध्याकाळी, त्यांना चळवळीतील इतर ४४ प्रमुख सदस्यांसह अटक केली, ज्यात योन झेलेआ कोद्रेआनु, गेओर्गे क्लिमे, [[Alexandru Cristian Tell|आलेक्सांद्रु क्रिस्तियन तेल]], रादू जिर, नाए योनेस्कू, [[Șerban Milcoveanu|शेरबान मिल्कोवेनू]] आणि मिहाइल पोलिह्रोनिआदे होते. <ref name="itrelatiile" /> ही कारवाई ऑर्थोडॉक्स [[पाम संडे|झावळ्यांच्या रविवारीच्या]] उत्सवाच्या वेळी झाली (जेव्हा लक्ष्य केलेले लोक त्यांच्या घरी असल्याचे माहिती होते). <ref name="itrelatiile" /> रोमानियन पोलीस प्रांतांमध्ये थोडे वेळ राहिल्यानंतर, कोद्रेआनुंना जिलावा तुरुंगात पाठवले, तर इतर कैद्यांना [[Tismana Monastery|तिस्माना मठात]] (आणि नंतर मिएरकुरिया क्युक येथील सारख्या छळछावण्यांमध्ये ) पाठवले. <ref name="itrelatiile" /> कोद्रेआनुंवर बदनामीचा खटला चालवला आणि त्यांना ६ महिन्यांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावली, त्यानंतर अधिकाऱ्यांनी त्यांच्यावर देशद्रोह, [[देशद्रोह|राजद्रोह]] आणि अल्पवयीन विद्यार्थ्यांना राजकीयदृष्ट्या संघटित करणे, हिंसाचाराला चिथावणी देणारे आदेश जारी करणे, परदेशी संघटनांशी संबंध ठेवणे आणि आगीच्या सरावांचे आयोजन करणे या गुन्ह्यांसाठी आरोपपत्र दाखल केले. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.nytimes.com/1938/07/08/archives/codreanu-loses-appeal-rumanian-iron-guard-leader-to-work-in-prison.html|title=Codreanu Loses Appeal; Rumanian Iron Guard Leader to Work in Prison Salt Mines|date=8 July 1938|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=12 September 2023}}</ref> त्याण्च्या बचावासाठी साक्ष देणाऱ्या साक्षीदारांमध्ये सेनापती [[इयॉन अँतोनेस्कु|योन आंतोनेस्कू]] होते, जे नंतर रोमानियाचे ''कोन्दुकतोर'' आणि पंतप्रधान झाले. <ref name="itrelatiile" /> दोन्ही खटल्यांमध्ये अनियमितता होत्या, आणि कोद्रेआनु यांनी न्यायाधीश आणि अभियोक्त्यांवर " बोल्शेविक " पद्धतीने खटले चालवल्याचा आरोप केला, कारण त्याला स्वतःच्या बचावासाठी बोलण्याची परवानगी दिली गेली नव्हती. त्यांनी प्रख्यात वकील इस्त्राते मिसेस्कू आणि ग्रिगोरे युन्युन यांचा सल्ला मागितला, परंतु दोघांनीही नकारला, आणि परिणामी, त्यांच्या बचाव पथकात कमी अनुभव असलेले लीजनवादी कार्यकर्ते होते. <ref name="itrelatiile" /> अधिकाऱ्यांनी त्यांना अनेक वेळा त्यांचे म्हणणे तयार करण्यापासून रोखले. <ref name="itrelatiile" /> सुरुवातीला त्याच्या तुरुंगवासाची परिस्थिती कठोर होती: त्यांची कोठडी दमट आणि थंड होती, ज्याच्यामुळे त्यांना आरोग्याचा त्रास झाला. <ref name="itrelatiile" /> ==== तुरुंगवासाची शिक्षा ==== [[चित्र:Codreanus_begravning.jpg|उजवे|इवलेसे|280x280अंश|कोद्रेआनुंचे अंत्यसंस्कार, नोव्हेंबर 1940]] कोद्रेआनु यांना शेवटी मिठाच्या खाणींमध्ये दहा वर्षांच्या सक्तमजुरीची शिक्षा सुनावली. <ref>Jelavich, p. 207; Ornea, p. 317; Veiga, p. 250, 255–256</ref> इतिहासकार इलारिओन त्युंच्या मते, खटला आणि निकालाकडे सर्वसाधारणपणे उदासीनतेने पाहिले गेले आणि या संदर्भात सार्वजनिक मोर्चा आयोजित करणारा एकमेव राजकीय गट म्हणजे बेकायदेशीर रोमानियन साम्यवादी पक्ष होता, ज्यांच्या काही सदस्यांनी शिक्षेला पाठिंबा दर्शवण्यास न्यायाधीशांसमोर गर्दी केली होती. <ref name="itrelatiile" /> लीजनवादी चळवळ स्वतःच विस्कळीत झाली आणि लीजनच्या प्रांतीय संस्थांनी केंद्रावर नियंत्रण मिळवले, जे अटकांमुळे कमकुवत झाले होते. <ref name="itrelatiile" /> राजकीय व्यवस्थेच्या मुख्य शाखांनी कोद्रेआनुंच्या शिक्षेच्या बातमीचे स्वागत केले, त्याच वेळी लोखंड्या दलाने राष्ट्रीय शेतकारी पक्षाचे विर्जिल माजेआरुंना लक्ष्य करून प्रतिहल्ला आयोजित केला, जे चळवळीच्या अतिरेकीपणाला विरोध करण्यास ओळखले जाऊ लागले होते (माजेआरु या हिंसाचारातून सुखरूप निसटण्यात यशस्वी झाले). <ref name="itrelatiile" /> === मृत्यू === ३० नोव्हेंबर रोजी, अशी घोषणा केली की आदल्या रात्री कोठडीतून पळून जाण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर कोद्रेआनु, ''निकादोरी'' आणि ''देकेम्विरी'' यांना गोळ्या घालून ठार मारले होते. <ref>Barbu, p. 198; Jelavich, p. 207; Ornea, pp. 320–321; Sedgwick, p. 115; Veiga, p. 257</ref> खरे तपशील खूप नंतर उघड झाले: त्या चौदा जणांना त्यांच्या तुरुंगातून बाहेर काढले होते आणि स्नागोव (बुखारेस्टजवळ) जवळील जांदार्मेरीने त्यांना ठार मारले होते (गळा दाबून किंवा गळा आवळून आणि गोळ्या घालून), आणि त्यांचे मृतदेह जिलावा तुरुंगाच्या आवारात पुरण्यात आले होते. <ref name="Davies, p.968" /> <ref>Ornea, pp. 320–321; Sedgwick, p. 115; Veiga, p. 257 </ref> त्यांचे देह ॲसिडमध्ये विरघळवले आणि सात टन काँक्रीटखाली ठेवले. <ref name="Davies, p.968">Davies, p. 968</ref> == वारसा == === आजीवन वारसा आणि लीजनवादी शक्ती === [[चित्र:CorneliuZeleaCodreanuEnSello.jpg|डावे|इवलेसे|186x186अंश|राष्ट्रीय लीजनवादी राज्याने १९४० मध्ये जारी केलेले टपाल तिकीट, ज्यावर कोद्रेआनु यांचे चित्र आहे. त्यावरील मथळा असा आहे: "कर्णाधर, तुम्ही देशाला आकाशात पवित्र [चमकणाऱ्या] सूर्याचे रूप द्या."]] आद्रियान क्योरोयानूंच्या मते, कोद्रेआनु हे " आंतरयुद्धकाळातील रोमानियाचे सर्वात यशस्वी राजकीय आणि त्याच वेळी राजकारण-विरोधी स्वरूप" होते. ब्रिटिश संशोधक नॉर्मन डेव्हिस यांनी लीजनचे वर्णन "युरोपमधील अतिशय हिंसक फॅशिस्ट चळवळींपैकी एक" असे केले. स्टॅनले जॉ. पेन यांनी असा युक्तिवाद केला की लोखंडी दल ही "कदाचित आंतरयुद्धकाळातील युरोपमधील सर्वात असामान्य जनचळवळ" होती, आणि नमूद केले की याचा काही भाग कोद्रेआनु "एक प्रकारचे धार्मिक गूढवादी" असल्यामुळे होता; <ref name="Payne, p.116">Payne, p. 116</ref> ब्रिटिश इतिहासकार जेम्स मेयॉल यांनी लीजनला "लहान फॅशिस्ट चळवळींपैकी सर्वात विलक्षण" म्हणून पाहिले. == संदर्भ == === संदर्भ === <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{संदर्भयादी}} === स्रोत ===   [[वर्ग:इ.स. १९३८ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १८९९ मधील जन्म]] fcenhvmuhs0qdm1ek8rsojshkfwtkl1 0 380595 2689653 2689574 2026-06-17T12:28:35Z Wikimarathi999 172574 2689653 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = श्री काळाम्मा देवी मंदिर, उदगिरी }} '''श्री [[काळम्मा]]देवी मंदिर, उदगिरी''' हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[कोल्हापूर]] जिल्ह्यातील शाहुवाडी तालुक्यातील उदगिरी गावाजवळ स्थित एक [[हिंदू]] मंदिर आहे. हे [[मंदिर]] [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांच्या [[पश्चिम घाट]] क्षेत्रात वसलेले असून स्थानिक परंपरेनुसार [[काळम्मा]]देवी, [[सरस्वती]] आणि [[महालक्ष्मी]] यांच्या उपासनेशी संबंधित मानले जाते.<ref>{{cite book|title=Maharashtra State Gazetteers: Kolhapur District |publisher=Government of Maharashtra }}</ref> == परिचय == '''श्री काळाम्मादेवी मंदिर, उदगिरी''' हे [[महाराष्ट्र]] राज्यातील [[कोल्हापूर जिल्हा|कोल्हापूर जिल्ह्यातील]] [[शाहुवाडी]] तालुक्यातील उदगिरी गावाजवळ स्थित एक हिंदू देवस्थान आहे. हे देवस्थान [[आंबा घाट]] परिसरातील [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमध्ये वसलेले असून त्याचा भौगोलिक संबंध [[चांदोली राष्ट्रीय उद्यान]] आणि [[सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्प]] परिसराशी जोडला जातो.<ref>{{cite web |url=https://mahaforest.gov.in |title=Sahyadri Tiger Reserve |publisher=Maharashtra Forest Department |access-date=16 June 2026 }}</ref> स्थानिक परंपरेनुसार कोकण, [[पश्चिम महाराष्ट्र]] आणि [[कर्नाटक]] सीमाभागातील काही कुटुंबांमध्ये या देवस्थानाची कुलदैवत म्हणून पूजा केली जाते.स्थानिक परंपरेनुसार या देवस्थानाचा संबंध कुलदैवत उपासना परंपरेशी जोडला जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLHAPUR/people_religious.html |title=Religious Life - Kolhapur District Gazetteer |publisher=Maharashtra State Gazetteers |access-date=16 June 2026 }}</ref> == [[इतिहास]] == मंदिराच्या स्थापनेचा अचूक कालावधी उपलब्ध ऐतिहासिक नोंदींमधून स्पष्ट होत नाही. स्थानिक लोकपरंपरेनुसार हे देवस्थान अनेक पिढ्यांपासून अस्तित्वात आहे. [[सह्याद्री]] परिसरातील [[ग्रामदैवत]] आणि शक्तिपीठ परंपरा मध्ययुगीन काळापासून अस्तित्वात असल्याचे काही अभ्यासकांचे मत आहे.<ref>{{cite book |title=Maharashtra State Gazetteers: Kolhapur District |publisher=Government of Maharashtra |location=Mumbai }}</ref> मंदिराचे मूळ स्वरूप प्राचीन असावे, तर विद्यमान [[बांधकाम]] आणि अलंकरण कालांतराने विकसित झाले असण्याची शक्यता व्यक्त केली जाते.<ref>{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency, Kolhapur and Southern Maratha Country |publisher=Government Central Press |location=Bombay }}</ref> == नावाची व्युत्पत्ती == "[[काळम्मा]]" हे नाव [[दक्षिण भारत]]ातील लोकदैवत आणि मातृदेवता परंपरेतील नावांशी साधर्म्य दर्शवते. "अम्मा" हा [[द्रविड भाषा|द्रविड भाषांमधील]] शब्द असून त्याचा अर्थ "माता" किंवा "आई" असा होतो. दक्षिण भारतात विविध [[ग्रामदैवत]]े, शक्तिस्वरूप देवता आणि स्थानिक मातृदेवतांच्या नावांमध्ये "अम्मा" किंवा "अम्मन" हा प्रत्यय आढळतो.<ref>{{cite web |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLHAPUR/people_religious.html |title=Religious Life - Kolhapur District Gazetteer |publisher=Maharashtra State Gazetteers |access-date=16 June 2026 }}</ref> "काळम्मा" या नावातील "काळ" हा घटक स्थानिक परंपरेनुसार शक्ती, [[काली]] किंवा ग्रामसंरक्षक देवीच्या स्वरूपाशी संबंधित मानला जातो. तथापि "काळम्मा" या नावाची व्युत्पत्ती, ऐतिहासिक विकास आणि धार्मिक संदर्भ यांबाबत स्वतंत्र शास्त्रीय संशोधन मर्यादित प्रमाणात उपलब्ध आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLHAPUR/people_religious.html |title=Religious Life - Kolhapur District Gazetteer |publisher=Maharashtra State Gazetteers |access-date=16 June 2026 }}</ref> उपलब्ध प्रकाशित स्रोतांमध्ये "काळम्मा" या नावाच्या व्युत्पत्तीविषयी मर्यादित माहिती आढळते. == धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरा == काळम्मादेवी ही दक्षिण महाराष्ट्र आणि उत्तर कर्नाटक परिसरातील शक्तीउपासना, ग्रामदैवत आणि मातृदेवता परंपरेशी संबंधित देवी मानली जाते. "अम्मा" हा शब्द द्रविड भाषांमध्ये माता किंवा मातृदेवतेसाठी वापरला जातो, तर "काळ" हा शब्द स्थानिक परंपरेनुसार शक्ती, संरक्षण आणि देवीच्या उग्र स्वरूपाशी संबंधित मानला जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLHAPUR/people_religious.html |title=Religious Life - Kolhapur District Gazetteer |publisher=Maharashtra State Gazetteers |access-date=16 June 2026 }}</ref> दक्षिण महाराष्ट्र, कोल्हापूर, सांगली, बेळगाव तसेच उत्तर कर्नाटक परिसरात मायाक्का, यल्लम्मा, निनाई, विठलाई, अंबाबाई आणि इतर ग्रामदेवतांची उपासना दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. या देवता स्थानिक समाजजीवन, कृषीसंस्कृती, लोकपरंपरा आणि कुलाचार यांच्याशी निगडित मानल्या जातात.<ref>{{cite web |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLHAPUR/people_religious.html |title=Religious Life - Kolhapur District Gazetteer |publisher=Maharashtra State Gazetteers |access-date=16 June 2026 }}</ref> कोल्हापूर प्रदेशाचा संबंध शक्तीउपासना परंपरेशी दीर्घकाळापासून जोडला जातो. या प्रदेशातील श्री महालक्ष्मी (अंबाबाई) मंदिर, विविध ग्रामदैवत परंपरा आणि लोकधार्मिक श्रद्धा यांमुळे मातृदेवता उपासनेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref>{{cite book |title=Maharashtra State Gazetteers: Kolhapur District |publisher=Government of Maharashtra }}</ref> उदगिरी येथील काळम्मादेवी मंदिरात काळम्मादेवी, [[सरस्वती]] आणि [[महालक्ष्मी]] यांच्या उपासनेची परंपरा आढळते. भारतीय धार्मिक परंपरेत सरस्वती ही ज्ञानाची देवता, तर महालक्ष्मी ही समृद्धी आणि सौभाग्याची देवता मानली जाते.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Sarasvati-Hindu-goddess |title=Sarasvati |publisher=Encyclopaedia Britannica |access-date=15 June 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Lakshmi |title=Lakshmi |publisher=Encyclopaedia Britannica |access-date=15 June 2026 }}</ref> स्थानिक श्रद्धेनुसार कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र आणि कर्नाटक सीमाभागातील काही कुटुंबांमध्ये काळम्मादेवीला कुलदैवत स्थानिक श्रद्धेनुसार कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र आणि कर्नाटक सीमाभागातील काही कुटुंबांमध्ये काळम्मादेवीला कुलदैवत म्हणून मानले जाते. कुलाचाराच्या निमित्ताने भाविक देवीचे दर्शन, नवसपूर्ती आणि विविध कौटुंबिक धार्मिक विधी करतात.<ref>{{cite web |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLHAPUR/people_religious.html |title=Religious Life - Kolhapur District Gazetteer |publisher=Maharashtra State Gazetteers |access-date=16 June 2026 }}</ref> ग्रामीण भागातील अनेक देवस्थाने स्थानिक लोकपरंपरा, धार्मिक श्रद्धा आणि सामुदायिक सहभाग यांची केंद्रे म्हणून कार्य करतात.<ref>{{cite book |title=Maharashtra State Gazetteers: Kolhapur District |publisher=Government of Maharashtra |location=Mumbai }}</ref> ग्रामीण भागातील अनेक देवस्थाने स्थानिक लोकपरंपरा, धार्मिक श्रद्धा आणि सामुदायिक सहभाग यांची केंद्रे म्हणून कार्य करतात; उदगिरी येथील काळम्मादेवी मंदिराचा समावेश अशा धार्मिक स्थळांमध्ये केला जातो.<ref>{{cite book |title=Maharashtra State Gazetteers: Kolhapur District |publisher=Government of Maharashtra |location=Mumbai }}</ref> मंदिर परिसरात धार्मिक विधी, उत्सव आणि यात्रा आयोजित केल्या जातात. धुलीवंदनाच्या दिवशी येथे काळम्मादेवीची यात्रा भरत असल्याचा उल्लेख वृत्तस्रोतांमध्ये आढळतो.धुलीवंदनाच्या दिवशी उदगिरी येथे काळम्मादेवीची यात्रा भरते. यात्रेच्या काळात परिसरात मोठ्या संख्येने भाविक उपस्थित राहतात.<ref>{{cite web |url=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/kalamma-devi-yatra-udgiri-chandoli-national-park-tiger-pugmarks-forest-department-security-bam92 |title=Chandoli National Park : सावधान! उदगिरीच्या जंगलात 'त्या' वाघाचे ताजे ठसे आढळले |publisher=सकाळ |date=7 March 2026 }}</ref>तथापि स्थानिक लोकपरंपरा, कुलाचार आणि धार्मिक श्रद्धांमुळे हे देवस्थान परिसरातील धार्मिक जीवनाचा एक भाग मानले जाते. == नैसर्गिक परिसर व भौगोलिक वैशिष्ट्ये == उदगिरी हे गाव [[कोल्हापूर जिल्हा|कोल्हापूर]]–[[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] मार्गावरील [[आंबा घाट]] परिसराच्या जवळ असून [[पश्चिम घाट]]ाच्या [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमध्ये वसलेले आहे. हा परिसर घनदाट जंगल, दऱ्या, पठारे, नैसर्गिक झरे, धबधबे आणि समृद्ध जैवविविधतेसाठी ओळखला जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.maharashtratourism.gov.in |title=Amba Ghat |publisher=Maharashtra Tourism Development Corporation |access-date=15 June 2026 }}</ref> आंबा घाट हा समुद्रसपाटीपासून सुमारे ६०० मीटर (सुमारे २००० फूट) उंचीवर असून महाराष्ट्रातील निसर्गरम्य घाटांपैकी एक मानला जातो. उदगिरी गावाकडे जाणारा मार्ग आंबा घाट परिसरातून अंतर्गत रस्त्याने जातो. स्थानिक नोंदींनुसार उदगिरी गाव आंबा परिसरापासून सुमारे १२ ते १३ कि.मी. अंतरावर स्थित आहे.उदगिरी गाव [[आंबा घाट]] परिसराच्या जवळ असून ते आंबा गावाशी अंतर्गत रस्त्याने जोडलेले आहे. उपलब्ध स्थानिक भौगोलिक माहितीनुसार हे गाव आंबा परिसरापासून सुमारे १२ कि.मी. अंतरावर स्थित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Kolhapur/Shahuwadi/Udgiri |title=Udgiri Village - Shahuwadi |publisher=OneFiveNine |access-date=16 June 2026 }}</ref> उदगिरी परिसराचा भौगोलिक संबंध [[चांदोली राष्ट्रीय उद्यान]] आणि [[सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्प]] यांच्याशी आहे. चांदोली राष्ट्रीय उद्यानाची स्थापना २००४ मध्ये करण्यात आली असून त्याचे क्षेत्रफळ सुमारे ३१७.६७ चौ. कि.मी. आहे. हे उद्यान पश्चिम घाटाच्या जैवविविधता पट्ट्याचा महत्त्वाचा भाग मानले जाते.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=15 June 2026 }}</ref> उदगिरी परिसर घनदाट जंगल, वन्यजीव आणि जैवविविधतेसाठी ओळखला जातो. हा भाग चांदोली व्याघ्र प्रकल्पाच्या लगत स्थित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/tourist-spot-udgiri-forest-special-163680 |title=इथे ऊनही येते दबकत...दबकत! |publisher=सकाळ |date=3 January 2019 }}</ref> [[सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्प]]ाचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे ७४१.२२ चौ. कि.मी. असून त्यामध्ये [[चांदोली राष्ट्रीय उद्यान]] आणि [[कोयना वन्यजीव अभयारण्य]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite web |url=https://mahaforest.gov.in |title=Sahyadri Tiger Reserve |publisher=Maharashtra Forest Department |access-date=15 June 2026 }}</ref> उदगिरी परिसर [[पश्चिम घाट]] जैवविविधता क्षेत्राचा भाग असून पश्चिम घाट हा [[युनेस्को]]च्या जागतिक वारसा स्थळांमध्ये समाविष्ट आहे. हा प्रदेश जगातील महत्त्वाच्या जैवविविधता क्षेत्रांपैकी एक मानला जातो.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=15 June 2026 }}</ref> उदगिरी परिसर [[वारणा नदी]]च्या खोऱ्यात मोडतो. वारणा नदी ही [[कृष्णा नदी]]ची प्रमुख उपनदी असून तिचा उगम सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये होतो. [[कडवी नदी]]चा उगम आंबा घाट परिसरातील सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये होतो आणि ती पुढे वारणा नदीच्या जलप्रणालीचा भाग बनते.<ref>{{cite book |title=Maharashtra State Gazetteers: Kolhapur District |publisher=Government of Maharashtra |location=Mumbai }}</ref> शाहुवाडी तालुका आणि आसपासच्या सह्याद्री प्रदेशात अनेक लहान नद्या, ओढे आणि जलप्रवाह आढळतात. या भागातील जलस्रोत स्थानिक परिसंस्था, शेती आणि जैवविविधतेसाठी महत्त्वाचे मानले जातात.<ref>{{cite book |title=Gazetteer of India: Maharashtra State Series |publisher=Government of Maharashtra }}</ref> उदगिरी व चांदोली परिसर जैवविविधतेसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे भारतीय गवा (Gaur), सांबर, रानडुक्कर, अस्वल, बिबट्या, रानमांजर तसेच विविध पक्षी, सरपटणारे प्राणी आणि वनस्पतींच्या प्रजाती आढळतात. महाराष्ट्रातील गव्यांच्या अधिवासासाठी हा प्रदेश विशेष महत्त्वाचा मानला जातो.<ref>{{cite web |url=https://mahaforest.gov.in |title=Sahyadri Tiger Reserve |publisher=Maharashtra Forest Department |access-date=15 June 2026 }}</ref>उदगिरी परिसर घनदाट जंगल आणि जैवविविधतेसाठी ओळखला जातो. काळम्मादेवी मंदिराला भेट देणारे भाविक या परिसरातील नैसर्गिक वातावरणाचाही अनुभव घेतात.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=rVugugo09mc |title=उदगिरीच्या घनदाट जंगलातील 'कडक' काळम्मादेवी |publisher=Tarun Bharat News |access-date=16 June 2026 }}</ref> धार्मिक महत्त्वाबरोबरच उदगिरी परिसराला पर्यावरणीय, भौगोलिक, जैवविविधता आणि निसर्गपर्यटनाच्या दृष्टीनेही विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. == ऐतिहासिक व शिवकालीन संदर्भ == उदगिरी परिसराच्या जवळ [[विशाळगड]], [[पन्हाळा किल्ला]] आणि [[प्रचितगड]] हे ऐतिहासिक किल्ले स्थित आहेत. हे किल्ले [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमध्ये वसलेले असून महाराष्ट्राच्या मध्ययुगीन आणि मराठा इतिहासाशी संबंधित मानले जातात.<ref>{{cite book |title=Maharashtra State Gazetteers: Kolhapur District |publisher=Government of Maharashtra |location=Mumbai }}</ref> [[प्रचितगड]] हा सह्याद्री पर्वतरांगांतील दुर्गम किल्ला असून तो [[चांदोली राष्ट्रीय उद्यान]] परिसरात स्थित आहे. ऐतिहासिक नोंदींनुसार या भागाचा संबंध [[मराठा साम्राज्य]]ाच्या काळातील दळणवळण, संरक्षण व्यवस्था आणि घाटमार्गांशी जोडला जातो.<ref>{{cite book |title=Shivaji and His Times |author=Jadunath Sarkar |publisher=Orient Longman }}</ref><ref>{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolhapur |publisher=Government Central Press |year=1886 }}</ref> मंदिराचा [[छत्रपती शिवाजी महाराज]] यांच्याशी थेट संबंध असल्याचा कोणताही उपलब्ध ऐतिहासिक पुरावा ज्ञात नाही. तथापि उदगिरी परिसर [[विशाळगड]], [[पन्हाळा किल्ला]] आणि [[आंबा घाट]] या मराठा इतिहासाशी संबंधित प्रदेशांच्या जवळ स्थित आहे. सह्याद्री पर्वतरांगांतील घाटमार्ग आणि दुर्गम भागांचा उपयोग मराठा काळात दळणवळण व लष्करी हालचालींसाठी केला जात असल्याचे ऐतिहासिक स्रोतांमध्ये नमूद केले आहे.<ref>{{cite book |title=Shivaji and His Times |author=Jadunath Sarkar |publisher=Orient Longman }}</ref><ref>{{cite book |title=Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolhapur |publisher=Government Central Press |year=1886 }}</ref> या भौगोलिक आणि ऐतिहासिक पार्श्वभूमीमुळे उदगिरी परिसराचा संबंध शिवकालीन इतिहासाशी जोडला जातो, जरी काळम्मादेवी मंदिराचा शिवाजी महाराजांशी थेट संबंध दर्शविणारा स्वतंत्र ऐतिहासिक पुरावा उपलब्ध नाही.<ref>{{cite book |title=History of the Konkan, Dakhan and Southern Maratha Country |publisher=Government Central Press }}</ref> == दळणवळण व प्रवास == उदगिरी हे गाव [[आंबा घाट]] परिसरातून अंतर्गत रस्त्याने जोडलेले असून [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमधील दुर्गम व निसर्गरम्य भागात वसलेले आहे. आंबा घाट हा [[कोल्हापूर जिल्हा|कोल्हापूर]] आणि [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] जिल्ह्यांना जोडणारा महत्त्वाचा घाटमार्ग मानला जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.maharashtratourism.gov.in |title=Maharashtra Tourism |publisher=Maharashtra Tourism Development Corporation }}</ref> उदगिरी गाव [[आंबा घाट]] परिसराच्या जवळ असून ते आंबा गावाशी अंतर्गत रस्त्याने जोडलेले आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.onefivenine.com/india/villages/Kolhapur/Shahuwadi/Udgiri |title=Udgiri Village - Shahuwadi |publisher=OneFiveNine |access-date=16 June 2026 }}</ref> आंबा घाटातून उदगिरीकडे जाणारा मार्ग मुख्य रस्त्यापासून अंतर्गत ग्रामीण व वनक्षेत्राकडे वळतो. उदगिरी येथील काळम्मादेवी मंदिराला महाराष्ट्रातील विविध भागांतून भाविक भेट देतात.<ref>{{cite web |url=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/tourist-spot-udgiri-forest-special-163680 |title=इथे ऊनही येते दबकत...दबकत! |publisher=सकाळ |date=3 January 2019 |access-date=16 June 2026 }}</ref> === रस्तेमार्ग === कोल्हापूर शहरातून शाहुवाडी–मलकापूर–आंबा घाट मार्गे उदगिरी येथे पोहोचता येते. [[आंबा घाट]] हा कोल्हापूर–रत्‍नागिरी मार्गावरील महत्त्वाचा घाटमार्ग असून तो कोल्हापूर शहरापासून सुमारे ६५ कि.मी. अंतरावर आहे. उदगिरी गाव आंबा घाट परिसरातून अंतर्गत रस्त्याने जोडलेले आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.kolhapuronline.in/guide/amba-ghat |title=Amba Ghat |publisher=Kolhapur Online |access-date=16 June 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vanvisavaresort.com/amba-ghat.php |title=Amba Ghat |publisher=Vanvisava Resort |access-date=16 June 2026 }}</ref> रत्‍नागिरी, [[संगमेश्वर]], [[लांजा]], [[राजापूर]] तसेच कोकणातील इतर भागांतून [[आंबा घाट]] मार्गे उदगिरी येथे पोहोचता येते. आंबा घाट हा कोल्हापूर आणि रत्‍नागिरी जिल्ह्यांना जोडणारा महत्त्वाचा घाटमार्ग मानला जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.trodly.com/india/destination-4824/amba-ghat |title=Amba Ghat |publisher=Trodly |access-date=16 June 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vanvisavaresort.com/amba-ghat.php |title=Amba Ghat |publisher=Vanvisava Resort |access-date=16 June 2026 }}</ref> मुंबईहून राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ६६ मार्गे रत्‍नागिरी जिल्ह्यात प्रवेश करून संगमेश्वर–आंबा घाट मार्गे उदगिरी येथे पोहोचता येते. मुंबई ते आंबा घाट हे रस्तेमार्गे अंतर सुमारे ३२० कि.मी. असून हा मार्ग कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्र यांना जोडणाऱ्या प्रमुख मार्गांपैकी एक मानला जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.rome2rio.com/s/Mumbai/Amba-Ghat |title=Mumbai to Amba Ghat |publisher=Rome2Rio |access-date=16 June 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/how-to-reach-amba-ghat-in-kohlapur-district/articleshow/68285878.cms |title=How to Reach Amba Ghat |publisher=Times Travel |access-date=16 June 2026 }}</ref> उत्तर कर्नाटकातील बेळगाव, निपाणी आणि चिकोडी परिसरातून कोल्हापूरमार्गे आंबा घाट व उदगिरी येथे पोहोचता येते. कोल्हापूर ते आंबा घाट हे अंतर सुमारे ६५ ते ६७ कि.मी. असून हा मार्ग सह्याद्री पर्वतरांगांमधून जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.redbus.in/bus-tickets/kolhapur-maharashtra-to-ambaghat |title=Kolhapur to Ambaghat Bus Route |publisher=RedBus |access-date=16 June 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vanvisavaresort.com/amba-ghat.php |title=Amba Ghat |publisher=Vanvisava Resort |access-date=16 June 2026 }}</ref> उदगिरी परिसरासाठी [[संगमेश्वर रोड रेल्वे स्थानक]] आणि [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक]] ही कोकण रेल्वेवरील जवळची प्रमुख स्थानके मानली जातात. संगमेश्वर रोड स्थानकापासून आंबा घाट सुमारे ५० ते ५५ कि.मी. अंतरावर आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.treksandtrails.org/blog/amba-ghat-beautiful-road-1 |title=How to Reach Amba Ghat |publisher=Treks and Trails |access-date=16 June 2026 }}</ref> === रेल्वे संपर्क === उदगिरी परिसरासाठी [[संगमेश्वर रोड रेल्वे स्थानक]] आणि [[रत्‍नागिरी रेल्वे स्थानक]] ही कोकण रेल्वेवरील जवळची प्रमुख स्थानके मानली जातात.<ref>{{cite web |url=https://konkanrailway.com |title=Konkan Railway |publisher=Konkan Railway Corporation Limited }}</ref> === सार्वजनिक परिवहन === उदगिरी परिसरासाठी राज्य परिवहन महामंडळाच्या बससेवा कोल्हापूर, शाहुवाडी, मलकापूर, आंबा आणि संगमेश्वर येथून उपलब्ध आहेत.<ref>{{cite web |url=https://msrtc.maharashtra.gov.in |title=Maharashtra State Road Transport Corporation |publisher=MSRTC }}</ref> मलकापूर ते उदगिरी हे अंतर सुमारे २७ कि.मी. असून त्यातील काही भाग घनदाट जंगलातून जातो.<ref>{{cite web |url=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/tourist-spot-udgiri-forest-special-163680 |title=इथे ऊनही येते दबकत...दबकत! |publisher=सकाळ |date=3 January 2019 }}</ref> == पर्यटन == उदगिरी परिसर धार्मिक पर्यटनाबरोबरच निसर्ग पर्यटनासाठीही ओळखला जातो. परिसरातील प्रमुख आकर्षणांमध्ये [[श्री काळम्मादेवी मंदिर]], [[आंबा घाट]], [[चांदोली राष्ट्रीय उद्यान]], [[चांदोली धरण]], [[विशाळगड]] आणि [[प्रचितगड]] यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite web |url=https://www.maharashtratourism.gov.in |title=Maharashtra Tourism |publisher=Maharashtra Tourism Development Corporation |access-date=16 June 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://mahaforest.gov.in |title=Chandoli National Park |publisher=Maharashtra Forest Department |access-date=16 June 2026 }}</ref> उदगिरी परिसर धार्मिक पर्यटनाबरोबरच निसर्ग पर्यटनासाठीही ओळखला जातो. काळम्मादेवी मंदिर आणि उदगिरी परिसरातील जंगलामुळे येथे भाविक व पर्यटक भेट देतात.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=rVugugo09mc |title=उदगिरीच्या घनदाट जंगलातील 'कडक' काळम्मादेवी |publisher=Tarun Bharat News |access-date=16 June 2026 }}</ref>उदगिरी येथील काळम्मादेवी मंदिर हे धार्मिक पर्यटनाचे केंद्र मानले जाते. यात्रेच्या काळात येथे मोठ्या संख्येने भाविक भेट देतात. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="220"> File:काळम्मादेवी मंदीर.jpg File:उदगीरचा डोंगर.jpg File:उदगीर वन व जंगल.jpg File:काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी, लक्ष्मीदेवी एकत्रित गाभारा.jpg File:काळम्मादेवी मंदिर मुख्य प्रवेशद्वार.jpg File:काळम्मादेवी गाभारा स्थानापन्न झालेली.jpg File:देवीचे बैठक स्थान.jpg File:देवी गाभारा मुर्ती.jpg File:श्री काळम्मादेवी मंदिर, उदगिरी - दर्शन घेणारे भाविक.jpg File:श्री काळम्मादेवी मंदिर -2.jpg File:श्री काळम्मादेवी मंदिर.jpg File:श्री काळम्मादेवी मंदिर, उदगिरी.jpg File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg File:Chandoli national park.jpg File:Western-Ghats-Matheran.jpg|Western-Ghats-Matheran File:Kolhapur District map, 1956.jpg </gallery> == हे देखील पहा == [[चांदोली राष्ट्रीय उद्यान]] [[सह्याद्री]] [[आंबा घाट]] [[विशाळगड]] [[पन्हाळा किल्ला]] [[शाहुवाडी]] [[कोल्हापूर जिल्हा]] == संदर्भ == {{Reflist}} [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील मंदिरे]] [[वर्ग:शक्ती मंदिरे]] [[वर्ग:शाहुवाडी तालुका]] [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:कोल्हापूर जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे]] 94h2ym22rtevytz6s2318vq2t3wlnjo 0 380632 2689765 2689641 2026-06-18T06:42:01Z अभय नातू 206 /* हे सुद्धा पहा */ 2689765 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शिवोली विधानसभा मतदारसंघ''' (किंवा आधिचे नाव '''सेंट एस्तेवम''') हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[उत्तर गोवा जिल्हा|उत्तर गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan=2 | पक्ष |- ! colspan=4 | '''सेंट एस्तेवम विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | दत्तराम केशव चोपडेनकर | rowspan=3 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=3 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width=4px | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | प्रताप श्रीनिवास भकल |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | विनायक चोडणकर |- ! colspan=4 | '''कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | विनायक चोडणकर | rowspan=4 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८०]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1980 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20180820043222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४]]<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |title=Statistical Report on General Election, 1984 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820044011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026|format=pdf}}</ref> | काशीनाथ जल्मी |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | धर्मा चोडणकर |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | कृष्णा कुट्टीकर | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | [[निर्मला सावंत]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=5 | [[पांडुरंग मडकईकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | २००५ {{efn|name=पो|पोटनोवडणूक}} | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | rowspan=2 | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | rowspan=2 | [[राजेश फळदेसाई]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[भारतीय जनता पक्ष]]{{efn|फळदेसाई २०२२ मध्ये काँग्रेस पक्षातून निवडून आले होते व नंतर सप्टेंबर २०२२ मध्ये त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.}} | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- |} {{notelist}} == निवडणुकीचे निकाल == {{भाषांतर}} ===विधानसभा निवडणूक २०२२=== {{Election box begin|title= [[२०२२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref name=results2022>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/ |title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |access-date= 17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf |title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout |access-date=23 January 2025}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=[[राजेश फळदेसाई]] |party=Indian National Congress |votes=६,७७६ |percentage=३१.३०% |change={{increase}}१२.०३ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=जनिता पांडुरंग मडकईकर |party=Bharatiya Janata Party |votes=३,९४९ |percentage=१८.२४% |change={{decrease}}४२.०६ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=रोहन रंगनाथ हरमळकर |party=Independent politician |votes=३,८७० |percentage=१७.८८% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=समील औदुंबर वळवईकर |party=All India Trinamool Congress |votes=३,०७२ |percentage=१४.१९% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=छगन नारायण नाईक |party=Revolutionary Goans Party |votes=२,४४२ |percentage=११.२८% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=गोरखनाथ सुरेश केरकर |party=Aam Aadmi Party |votes=१,०२२ |percentage=४.७२% |change={{decrease}}६.९३ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=यांपैकी कोणीही नाही |party=None of the above |votes=३२८ |percentage=१.५२% |change={{decrease}}०.१८ }} {{Election box margin of victory |votes=२,८२७ |percentage=१३.०६% |change= {{decrease}}२७.९७ }} {{Election box turnout |votes=२१,६४८ |percentage=७९.७८% |change= {{decrease}}०.६६ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २६,६०१ |ref = |change= {{increase}}६.१७ }} {{Election box gain with party link |winner=Indian National Congress |loser=Bharatiya Janata Party |swing= {{decrease}}२९.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१७=== {{Election box begin|title= [[२०१७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|title=List of Successful Candidates|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|format=Xlsx|accessdate=22 April 2017}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=[[पांडुरंग मडकईकर]] |party=Bharatiya Janata Party |votes=१२,३९५ |percentage=६०.३०% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=झेवियर फियालो |party=Indian National Congress |votes=३,९६१ |percentage=१९.२७% |change={{decrease}}२८.८८ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=प्रकाश दत्ताराम नाईक |party=Aam Aadmi Party |votes=२,३९४ |percentage=११.६५% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=विशाल शंभू वळवईकर |party=Independent politician |votes=९९० |percentage=४.८२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=प्रसाद हरमळकर |party=Independent politician |votes=४६८ |percentage=२.२८% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=यांपैकी कोणीही नाही |party=None of the above |votes=३४८ |percentage=१.६९% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=८,४३४ |percentage=४१.०३% |change= {{increase}}३३.०९ }} {{Election box turnout |votes=२०,५५६ |percentage=८२.०४% |change= {{decrease}}१.४९ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २५,०५५ |ref = |change= {{increase}}५.४६ }} {{Election box gain with party link |winner=Bharatiya Janata Party |loser=Indian National Congress |swing= {{increase}}१२.१५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१२=== {{Election box begin|title= [[२०१२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite report|title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa|publisher=Election Commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3856-goa-2012/}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=[[पांडुरंग मडकईकर]] |party=Indian National Congress |votes=९,५५६ |percentage=४८.१५% |change={{decrease}}१.०८ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=निर्मला पी. सावंत |party=Independent politician |votes=७,९८१ |percentage=४०.२१% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=जोस बिस्मार्क देसिदोरियो डायस |party=Independent politician |votes=१,९९६ |percentage=१०.०६% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=प्रमोद नाईक |party=Jai Maha Bharath Party |votes=१५५ |percentage=०.७८% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=गौरीश एम. देसाई |party=Independent politician |votes=१२९ |percentage=०.६५% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=१,५७५ |percentage=७.९४% |change= {{increase}}५.१३ }} {{Election box turnout |votes=१९,८४६ |percentage=८३.४२% |change= {{increase}}१०.३१ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २३,७५७ |ref = |change= {{decrease}}१४.५० }} {{Election box hold with party link |winner=Indian National Congress |loser=Indian National Congress |swing= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००७=== {{Election box begin|title= [[२००७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=[[पांडुरंग मडकईकर]] |party=Indian National Congress |votes=१०,०१६ |percentage=४९.२३% |change={{increase}}३.७२ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=निर्मला पी. सावंत |party=Independent politician |votes=९,४४५ |percentage=४६.४२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=भोमकर निळकंठ |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=५९२ |percentage=२.९१% |change={{increase}}०.०८ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=फर्नांडिस रॉडाल्फ |party=Independent politician |votes=२६७ |percentage=१.३१% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=५७१ |percentage=२.८१% |change= {{decrease}}१७.३७ }} {{Election box turnout |votes=२०,३४५ |percentage=७३.१३% |change= {{increase}}२.७२ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २७,७८५ |ref = |change= {{increase}}५.२९ }} {{Election box hold with party link |winner=Indian National Congress |loser=Indian National Congress |swing= {{increase}}३.७२ }} {{Election box end}} ===विधानसभा पोटनिवडणूक २००५=== {{Election box begin|title= [[२००५ मधील भारतातील निवडणुका#गोवा|२००५ गोवा विधानसभा पोटनिवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/ByeElection/ByeJun2005/index.htm|title=Election Statistics - Bye Elections - June 2005|access-date=22 January 2025|archive-url= |archive-date=}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=पांडुरंग ए. मडकईकर |party=Indian National Congress |votes=८,४६८ |percentage=४५.५१% |change={{increase}}११.४४ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=निर्मला पी. सावंत |party=Independent politician |votes=४,७१३ |percentage=२५.३३% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=कृष्णा साजू कुट्टीकर |party=Bharatiya Janata Party |votes=४,६३७ |percentage=२४.९२% |change={{decrease}}०.०२ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=विजय कुमार अनंत शेत |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=५२६ |percentage=२.८३% |change={{decrease}}३४.७३ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=क्रिस्टोफर फोन्सेका |party=Communist Party of India |votes=२५१ |percentage=१.३५% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=३,७५५ |percentage=२०.१८% |change= {{increase}}१६.६९ }} {{Election box turnout |votes=१८,६०७ |percentage=७०.४६% |change= {{increase}}२.६३ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २६,३९० |ref = |change= {{increase}}२.७७ }} {{Election box gain with party link |winner=Indian National Congress |loser=Maharashtrawadi Gomantak Party |swing= {{increase}}७.९६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००२=== {{Election box begin|title= [[२००२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=[[पांडुरंग मडकईकर]] |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=६,५४६ |percentage=३७.५५% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=निर्मला पी. सावंत |party=Indian National Congress |votes=५,९३८ |percentage=३४.०७% |change={{decrease}}३.०८ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=पर्वतकर गोविंद |party=Bharatiya Janata Party |votes=४,३४७ |percentage=२४.९४% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |party=Nationalist Congress Party |votes=३३४ |percentage=१.९२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=आनंद मोसो गाड |party=Shiv Sena |votes=२५५ |percentage=१.४६% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=६०८ |percentage=३.४९% |change= {{decrease}}१.७७ }} {{Election box turnout |votes=१७,४३१ |percentage=६७.८४% |change= {{increase}}३.०६ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २५,६७९ |ref = |change= {{increase}}२.९८ }} {{Election box gain with party link |winner=Maharashtrawadi Gomantak Party |loser=Indian National Congress |swing= {{increase}}०.४१ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९९=== {{Election box begin|title= [[१९९९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=निर्मला प्रभाकर सावंत |party=Indian National Congress |votes=६,००४ |percentage=३७.१५% |change={{decrease}}५.०७ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=पर्वतकर गोविंद भिकाजी |party=Bharatiya Janata Party |votes=५,१५४ |percentage=३१.८९% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=चोडणकर धर्म वासुदेव |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=२,१८५ |percentage=१३.५२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |party=Independent politician |votes=१,६५९ |percentage=१०.२६% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=नाईक रायकर अरुण |party=Independent politician |votes=६७८ |percentage=४.१९% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=हेन्रिक्स गांधी |party=Independent politician |votes=२४४ |percentage=१.५१% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=शेत गोवेकर सुरेंद्र |party=Independent politician |votes=२२४ |percentage=१.३९% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=८५० |percentage=५.२६% |change= {{increase}}३.३२ }} {{Election box turnout |votes=१६,१६३ |percentage=६४.७६% |change= {{decrease}}३.१० }} {{Election box registered electors |reg. electors = २४,९३५ |ref = |change= {{increase}}६.१३ }} {{Election box hold with party link |winner=Indian National Congress |loser=Indian National Congress |swing= {{decrease}}५.०७ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९४=== {{Election box begin|title= [[१९९४ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=कुट्टीकर कृष्णा साजू |party=Indian National Congress |votes=६,७३८ |percentage=४२.२२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=चोडणकर धर्म वासुदेव |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=६,४२८ |percentage=४०.२८% |change=}} {{Election box candidate with party link| |candidate=इमिडिओ एफ. मोंटेरो |party=Independent politician |votes=१,३१२ |percentage=८.२२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=शिरोडकर गुरू इनासियो |party=Bahujan Samaj Party |votes=३७८ |percentage=२.३७% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=गोन्साल्विस बर्नार्डो ऑस्कर |party=Independent politician |votes=२३७ |percentage=१.४९% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=जळमी उत्तम जिवलो |party=Communist Party of India |votes=२०४ |percentage=१.२८% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=रेगो अँथनी जोआकिम एम. |party=Independent politician |votes=१२२ |percentage=०.७६% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=३१० |percentage=१.९४% |change= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box turnout |votes=१५,९५९ |percentage=६६.८०% |change= {{decrease}}५.६३ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २३,४९५ |ref = |change= {{increase}}१४.६३ }} {{Election box gain with party link |winner=Indian National Congress |loser=Maharashtrawadi Gomantak Party |swing= {{increase}}४.७८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८९=== {{Election box begin|title= [[१९८९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=धर्म वासुदेव चोडणकर |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=५,६४५ |percentage=३७.४४% |change={{increase}}८.७३ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=निर्मला पी. सावंत |party=Indian National Congress |votes=५,१८९ |percentage=३४.४२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=इमिडिओ फेनेलन मोंटेरो |party=Independent politician |votes=२,४६६ |percentage=१६.३६% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=क्रिस्टोफर लॉरेन्स फोन्सेका |party=Communist Party of India |votes=६९७ |percentage=४.३७% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=श्रीपाद येसो नाईक |party=Bharatiya Janata Party |votes=४५१ |percentage=२.८३% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=आनंद नारायण चोडणकर |party=Independent politician |votes=१२५ |percentage=०.७८% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=४५६ |percentage=३.०२% |change= {{decrease}}०.४८ }} {{Election box turnout |votes=१५,०७६ |percentage=७१.५२% |change= {{increase}}४.०७ }} {{Election box registered electors |reg. electors = २०,४९६ |ref = |change= {{increase}}९.८९ }} {{Election box hold with party link |winner=Maharashtrawadi Gomantak Party |loser=Maharashtrawadi Gomantak Party |swing= {{increase}}८.७३ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८४=== {{Election box begin|title= [[१९८४ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1998 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324144917/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-date=24 March 2018 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=[[काशिनाथ जळमी]] |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=३,७२१ |percentage=२८.७१% |change={{decrease}}११.३५ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=महाम्ब्रे प्रेमानंद परशुराम |party=Indian National Congress |votes=३,२६७ |percentage=२५.२१% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=आब्रेउ डोमिंगो नेपोदियाओ |party=Independent politician |votes=२,२३७ |percentage=१७.२६% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=फर्नांडिस पीटर फातिमा जेरोनिमो |party=Independent politician |votes=१,४४३ |percentage=११.१३% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=चोडणकर विनायक धर्म |party=Independent politician |votes=१,३६८ |percentage=१०.५६% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |party=Independent politician |votes=२४७ |percentage=१.९१% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=४५४ |percentage=३.५०% |change= {{decrease}}१०.७४ }} {{Election box turnout |votes=१२,९६० |percentage=६६.८६% |change= {{decrease}}१.३१ }} {{Election box registered electors |reg. electors = १८,६५१ |ref = |change= {{increase}}८.४९ }} {{Election box hold with party link |winner=Maharashtrawadi Gomantak Party |loser=Maharashtrawadi Gomantak Party |swing= {{decrease}}११.३५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८०=== {{Election box begin|title= [[१९८० गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=चोडणकर विनायक धर्म |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=४,८७६ |percentage=४०.०७% |change={{decrease}}८.०० }} {{Election box candidate with party link| |candidate=मायेंकर मुकुंद नारायण |party=Independent politician |votes=३,१४३ |percentage=२५.८३% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=शणवी कुंकळयेकर वसंत विठ्ठल |party=Indian National Congress (I) |votes=१,७४७ |percentage=१४.३५% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=देसाई श्रीकांत गोविंद |party=Janata Party (Secular) |votes=१,४२७ |percentage=११.७३% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=फाडते बांदोडकर सीताराम रामनाथ |party=Janata Party |votes=१७६ |percentage=१.४५% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=मोंटेरो इमिडिओ फेनेलन |party=Independent politician |votes=१६५ |percentage=१.३६% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=कॉस्मे मारियो दामियाओ |party=Independent politician |votes=१३८ |percentage=१.१३% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=१,७३३ |percentage=१४.२४% |change= {{increase}}५.२० }} {{Election box turnout |votes=१२,१७० |percentage=६८.५८% |change= {{increase}}७.२७ }} {{Election box registered electors |reg. electors = १७,१९१ |ref = |change= {{increase}}२.०२ }} {{Election box hold with party link |winner=Maharashtrawadi Gomantak Party |loser=Maharashtrawadi Gomantak Party |swing= {{decrease}}८.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७७=== {{Election box begin|title= [[१९७७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=चोडणकर विनायक धर्म |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=५,१४५ |percentage=४८.०७% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=देसाई श्रीकांत गोविंद |party=Janata Party |votes=४,१७७ |percentage=३९.०२% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=परब गावकर मनोहर गजानन |party=Indian National Congress |votes=१,०५९ |percentage=९.८९% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |party=Independent politician |votes=१३९ |percentage=१.३०% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=९६८ |percentage=९.०४% |change= }} {{Election box turnout |votes=१०,७०४ |percentage=६२.७८% |change= }} {{Election box registered electors |reg. electors = १६,८५० |ref = |change= }} {{Election box new seat win |winner=Maharashtrawadi Gomantak Party |loser= |swing= }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७२=== {{Election box begin|title= [[१९७२ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=चोडणकर विनायक धर्म |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=५,९५६ |percentage=५३.२७% |change={{increase}}०.४६ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=पी. पी. देसाई श्रीकांत गोविंद |party=United Goans Party (Sequeira Group) |votes=३,५३० |percentage=३१.५७% |change={{decrease}}१.८८ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=प्रफुल्ल वैकुंठ प्रियोळकर |party=Indian National Congress |votes=९३४ |percentage=८.३५% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=वामन राधाकृष्ण |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=३५३ |percentage=३.१६% |change={{decrease}}४९.६५ }} {{Election box candidate with party link| |candidate=मुकुंद मार्तू शेत |party=Independent politician |votes=१५७ |percentage=१.४०% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=२,४२६ |percentage=२१.७०% |change= {{increase}}२.३४ }} {{Election box turnout |votes=११,१८१ |percentage=७२.२८% |change= {{increase}}४.३१ }} {{Election box registered electors |reg. electors = १५,१२१ |ref = |change= {{increase}}५.०० }} {{Election box hold with party link |winner=Maharashtrawadi Gomantak Party |loser=Maharashtrawadi Gomantak Party |swing= {{increase}}०.४६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९६७=== {{Election box begin|title= [[१९६७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |candidate=बी. पी. श्रीनिवास |party=Maharashtrawadi Gomantak Party |votes=५,२९६ |percentage=५२.८१% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=जे. टी. तिमोतियो |party=United Goans Party (Sequeira Group) |votes=३,३५५ |percentage=३३.४६% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=सी. व्ही. धर्म |party=Independent politician |votes=४६२ |percentage=४.६१% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=एफ. जे. दामाशियांड |party=Independent politician |votes=२५८ |percentage=२.५७% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=एन. एन. हरी |party=Independent politician |votes=७९ |percentage=०.७९% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=सी. एन. शंबा |party=Independent politician |votes=७१ |percentage=०.७१% |change= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |candidate=डी. सी. एम. आब्रेउ |party=Independent politician |votes=७१ |percentage=०.७१% |change= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |votes=१,९४१ |percentage=१९.३६% |change= }} {{Election box turnout |votes=१०,०२८ |percentage=६७.२७% |change= }} {{Election box registered electors |reg. electors = १४,४०१ |ref = |change= }} {{Election box new seat win |winner=Maharashtrawadi Gomantak Party |loser= |swing= }} {{Election box end}} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:उत्तर गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] qlo0ibbwxzsahs492wd5or2wq6ovc67 2689767 2689765 2026-06-18T06:47:20Z अभय नातू 206 /* निवडणुकीचे निकाल */ 2689767 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शिवोली विधानसभा मतदारसंघ''' (किंवा आधिचे नाव '''सेंट एस्तेवम''') हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[उत्तर गोवा जिल्हा|उत्तर गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan=2 | पक्ष |- ! colspan=4 | '''सेंट एस्तेवम विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | दत्तराम केशव चोपडेनकर | rowspan=3 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=3 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width=4px | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | प्रताप श्रीनिवास भकल |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | विनायक चोडणकर |- ! colspan=4 | '''कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | विनायक चोडणकर | rowspan=4 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८०]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1980 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20180820043222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४]]<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |title=Statistical Report on General Election, 1984 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820044011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026|format=pdf}}</ref> | काशीनाथ जल्मी |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | धर्मा चोडणकर |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | कृष्णा कुट्टीकर | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | [[निर्मला सावंत]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=5 | [[पांडुरंग मडकईकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | २००५ {{efn|name=पो|पोटनोवडणूक}} | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | rowspan=2 | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | rowspan=2 | [[राजेश फळदेसाई]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[भारतीय जनता पक्ष]]{{efn|फळदेसाई २०२२ मध्ये काँग्रेस पक्षातून निवडून आले होते व नंतर सप्टेंबर २०२२ मध्ये त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.}} | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- |} {{notelist}} == निवडणुकीचे निकाल == ===विधानसभा निवडणूक २०२२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०२२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref name=results2022>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/ |title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |access-date= 17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf |title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout |access-date=23 January 2025}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[राजेश फळदेसाई]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,७७६ |टक्केवारी=३१.३०% |बदल={{increase}}१२.०३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जनिता पांडुरंग मडकईकर |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=३,९४९ |टक्केवारी=१८.२४% |बदल={{decrease}}४२.०६ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=रोहन रंगनाथ हरमळकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=३,८७० |टक्केवारी=१७.८८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=समील औदुंबर वळवईकर |पक्ष=अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस |पक्ष तरी=अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस |मते=३,०७२ |टक्केवारी=१४.१९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=छगन नारायण नाईक |पक्ष=रिव्होल्युशनरी गोअन्स पार्टी |पक्ष तरी=रिव्होल्युशनरी गोअन्स पार्टी |मते=२,४४२ |टक्केवारी=११.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गोरखनाथ सुरेश केरकर |पक्ष=आम आदमी पार्टी |पक्ष तरी=आम आदमी पार्टी |मते=१,०२२ |टक्केवारी=४.७२% |बदल={{decrease}}६.९३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष=यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष तरी=यांपैकी कोणीही नाही |मते=३२८ |टक्केवारी=१.५२% |बदल={{decrease}}०.१८ }} {{Election box margin of victory |मते=२,८२७ |टक्केवारी=१३.०६% |बदल= {{decrease}}२७.९७ }} {{Election box turnout |मते=२१,६४८ |टक्केवारी=७९.७८% |बदल= {{decrease}}०.६६ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २६,६०१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}६.१७ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय जनता पक्ष |कल= {{decrease}}२९.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०१७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|title=List of Successful Candidates|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|format=Xlsx|accessdate=22 April 2017}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=१२,३९५ |टक्केवारी=६०.३०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=झेवियर फियालो |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=३,९६१ |टक्केवारी=१९.२७% |बदल={{decrease}}२८.८८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रकाश दत्ताराम नाईक |पक्ष=आम आदमी पार्टी |पक्ष तरी=आम आदमी पार्टी |मते=२,३९४ |टक्केवारी=११.६५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=विशाल शंभू वळवईकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=९९० |टक्केवारी=४.८२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रसाद हरमळकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४६८ |टक्केवारी=२.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष=यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष तरी=यांपैकी कोणीही नाही |मते=३४८ |टक्केवारी=१.६९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=८,४३४ |टक्केवारी=४१.०३% |बदल= {{increase}}३३.०९ }} {{Election box turnout |मते=२०,५५६ |टक्केवारी=८२.०४% |बदल= {{decrease}}१.४९ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २५,०५५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.४६ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय जनता पक्ष |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}१२.१५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०१२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite report|title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa|publisher=Election Commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3856-goa-2012/}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=९,५५६ |टक्केवारी=४८.१५% |बदल={{decrease}}१.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७,९८१ |टक्केवारी=४०.२१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जोस बिस्मार्क देसिदोरियो डायस |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,९९६ |टक्केवारी=१०.०६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रमोद नाईक |पक्ष=जय महा भारत पार्टी |पक्ष तरी=जय महा भारत पार्टी |मते=१५५ |टक्केवारी=०.७८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गौरीश एम. देसाई |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२९ |टक्केवारी=०.६५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,५७५ |टक्केवारी=७.९४% |बदल= {{increase}}५.१३ }} {{Election box turnout |मते=१९,८४६ |टक्केवारी=८३.४२% |बदल= {{increase}}१०.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २३,७५७ |संदर्भ = |बदल= {{decrease}}१४.५० }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=१०,०१६ |टक्केवारी=४९.२३% |बदल={{increase}}३.७२ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=९,४४५ |टक्केवारी=४६.४२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=भोमकर निळकंठ |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५९२ |टक्केवारी=२.९१% |बदल={{increase}}०.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फर्नांडिस रॉडाल्फ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२६७ |टक्केवारी=१.३१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=५७१ |टक्केवारी=२.८१% |बदल= {{decrease}}१७.३७ }} {{Election box turnout |मते=२०,३४५ |टक्केवारी=७३.१३% |बदल= {{increase}}२.७२ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २७,७८५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.२९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}३.७२ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००५=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००५ मधील भारतातील निवडणुка#गोवा|२००५ गोवा विधानसभा पोटनिवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/ByeElection/ByeJun2005/index.htm|title=Election Statistics - Bye Elections - June 2005|access-date=22 January 2025|archive-url= |archive-date=}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=पांडुरंग ए. मडकईकर |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=८,४६८ |टक्केवारी=४५.५१% |बदल={{increase}}११.४४ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४,७१३ |टक्केवारी=२५.३३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=कृष्णा साजू कुट्टीकर |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४,६३७ |टक्केवारी=२४.९२% |बदल={{decrease}}०.०२ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=विजय कुमार अनंत शेत |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५२६ |टक्केवारी=२.८३% |बदल={{decrease}}३४.७३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=क्रिस्टोफर फोन्सेका |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=२५१ |टक्केवारी=१.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=३,७५५ |टक्केवारी=२०.१८% |बदल= {{increase}}१६.६९ }} {{Election box turnout |मते=१८,६०७ |टक्केवारी=७०.४६% |बदल= {{increase}}२.६३ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २६,३९० |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.७७ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}७.९६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=६,५४६ |टक्केवारी=३७.५५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=५,९३८ |टक्केवारी=३४.०७% |बदल={{decrease}}३.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पर्वतकर गोविंद |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४,३४७ |टक्केवारी=२४.९४% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |पक्ष=राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष |पक्ष तरी=राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष |मते=३३४ |टक्केवारी=१.९२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आनंद मोसो गाड |पक्ष=शिवसेना |पक्ष तरी=शिवसेना |मते=२५५ |टक्केवारी=१.४६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=६०० |टक्केवारी=३.४९% |बदल= {{decrease}}१.७७ }} {{Election box turnout |मते=१७,४३१ |टक्केवारी=६७.८४% |बदल= {{increase}}३.०६ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २५,६७९ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.९८ }} {{Election box gain with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}०.४१ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९९=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९९९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला प्रभाकर सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,००४ |टक्केवारी=३७.१५% |बदल={{decrease}}५.०७ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पर्वतकर गोविंद भिकाजी |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=५,१५४ |टक्केवारी=३१.८९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर धर्म वासुदेव |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=२,१८५ |टक्केवारी=१३.५२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,६५९ |टक्केवारी=१०.२६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=नाईक रायकर अरुण |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=६७८ |टक्केवारी=४.१९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=हेन्रिक्स गांधी |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२४४ |टक्केवारी=१.५१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शेत गोवेकर सुरेंद्र |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२२४ |टक्केवारी=१.३९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=८५० |टक्केवारी=५.२६% |बदल= {{increase}}३.३२ }} {{Election box turnout |मते=१६,१६३ |टक्केवारी=६४.७६% |बदल= {{decrease}}३.१० }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २४,९३५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}६.१३ }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{decrease}}५.०७ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९४=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९९४ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=कुट्टीकर कृष्णा साजू |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,७३८ |टक्केवारी=४२.२२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर धर्म वासुदेव |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=६,४२८ |टक्केवारी=४०.२८% |बदल=}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=इमिडिओ एफ. मोंटेरो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,३१२ |टक्केवारी=८.२२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शिरोडकर गुरू इनासियो |पक्ष=बहुजन समाज पक्ष |पक्ष तरी=बहुजन समाज पक्ष |मते=३७८ |टक्केवारी=२.३७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गोन्साल्विस बर्नार्डो ऑस्कर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२३७ |टक्केवारी=१.४९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जळमी उत्तम जिवलो |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=२०४ |टक्केवारी=१.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=रेगो अँथनी जोआकिम एम. |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२२ |टक्केवारी=०.७६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=३१० |टक्केवारी=१.९४% |बदल= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box turnout |मते=१५,९५९ |टक्केवारी=६६.८०% |बदल= {{decrease}}५.६३ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २३,४९५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}१४.६३ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}४.७८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८९=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=धर्म वासुदेव चोडणकर |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,६४५ |टक्केवारी=३७.४४% |बदल={{increase}}८.७३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=५,१८९ |टक्केवारी=३४.४२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=इमिडिओ फेनेलन मोंटेरो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२,४६६ |टक्केवारी=१६.३६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=क्रिस्टोफर लॉरेन्स फोन्सेका |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=६९७ |टक्केवारी=४.३७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=श्रीपाद येसो नाईक |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४५१ |टक्केवारी=२.८३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आनंद नारायण चोडणकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२५ |टक्केवारी=०.७८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=४५६ |टक्केवारी=३.०२% |बदल= {{decrease}}०.४८ }} {{Election box turnout |मते=१५,०७६ |टक्केवारी=७१.५२% |बदल= {{increase}}४.०७ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २०,४९६ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}९.८९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}८.७३ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८४=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८४ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1998 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324144917/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-date=24 March 2018 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[काशिनाथ जळमी]] |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=३,७२१ |टक्केवारी=२८.७१% |बदल={{decrease}}११.३५ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=महाम्ब्रे प्रेमानंद परशुराम |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=३,२६७ |टक्केवारी=२५.२१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आब्रेउ डोमिंगो नेपोदियाओ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२,२३७ |टक्केवारी=१७.२६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फर्नांडिस पीटर फातिमा जेरोनिमो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,४४३ |टक्केवारी=११.१३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,३६८ |टक्केवारी=१०.५६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२४७ |टक्केवारी=१.९१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=४५४ |टक्केवारी=३.५०% |बदल= {{decrease}}१०.७४ }} {{Election box turnout |मते=१२,९६० |टक्केवारी=६६.८६% |बदल= {{decrease}}१.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १८,६५१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}८.४९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{decrease}}११.३५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८०=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८० गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=४,८७६ |टक्केवारी=४०.०७% |बदल={{decrease}}८.०० }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मायेंकर मुकुंद नारायण |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=३,१४३ |टक्केवारी=२५.८३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शणवी कुंकळयेकर वसंत विठ्ठल |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय) |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय) |मते=१,७४७ |टक्केवारी=१४.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष) |पक्ष तरी=जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष) |मते=१,४२७ |टक्केवारी=११.७३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फाडते बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=जनता पक्ष |पक्ष तरी=जनता पक्ष |मते=१७६ |टक्केवारी=१.४५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मोंटेरो इमिडिओ फेनेलन |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१६५ |टक्केवारी=१.३६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=कॉस्मे मारियो दामियाओ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१३८ |टक्केवारी=१.१३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,७३३ |टक्केवारी=१४.२४% |बदल= {{increase}}५.२० }} {{Election box turnout |मते=१२,१७० |टक्केवारी=६८.५८% |बदल= {{increase}}७.२७ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १७,१९१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.०२ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{decrease}}८.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९७७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,१४५ |टक्केवारी=४८.०७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=जनता पक्ष |पक्ष तरी=जनता पक्ष |मते=४,१७७ |टक्केवारी=३९.०२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=परब गावकर मनोहर गजानन |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=१,०५९ |टक्केवारी=९.८९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१३९ |टक्केवारी=१.३०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=९६८ |टक्केवारी=९.०४% |बदल= }} {{Election box turnout |मते=१०,७०४ |टक्केवारी=६२.७८% |बदल= }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १६,८५० |संदर्भ = |बदल= }} {{Election box new seat win |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत= |कल= }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९७२ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,९५६ |टक्केवारी=५३.२७% |बदल={{increase}}०.४६ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पी. पी. देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |पक्ष तरी=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |मते=३,५३० |टक्केवारी=३१.५७% |बदल={{decrease}}१.८८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रफुल्ल वैकुंठ प्रियोळकर |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=९३४ |टक्केवारी=८.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=वामन राधाकृष्ण |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=३५३ |टक्केवारी=३.१६% |बदल={{decrease}}४९.६५ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मुकुंद मार्तू शेत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१५७ |टक्केवारी=१.४०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=२,४२६ |टक्केवारी=२१.७०% |बदल= {{increase}}२.३४ }} {{Election box turnout |मते=११,१८१ |टक्केवारी=७२.२८% |बदल= {{increase}}४.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १५,१२१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.०० }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}०.४६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९६७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९६७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=बी. पी. श्रीनिवास |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,२९६ |टक्केवारी=५२.८१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जे. टी. तिमोतियो |पक्ष=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |पक्ष तरी=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |मते=३,३५५ |टक्केवारी=३३.४६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=सी. व्ही. धर्म |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४६२ |टक्केवारी=४.६१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=एफ. जे. दामाशियांड |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२५८ |टक्केवारी=२.५७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=एन. एन. हरी |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७९ |टक्केवारी=०.७९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=सी. एन. शंबा |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७१ |टक्केवारी=०.७१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=डी. सी. एम. आब्रेउ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७१ |टक्केवारी=०.७१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,९४१ |टक्केवारी=१९.३६% |बदल= }} {{Election box turnout |मते=१०,०२८ |टक्केवारी=६७.२७% |बदल= }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १४,४०१ |संदर्भ = |बदल= }} {{Election box new seat win |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत= |कल= }} {{Election box end}} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:उत्तर गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] gl610z8vf8gdnxp7sced5zq8ux7toju 2689768 2689767 2026-06-18T06:48:19Z अभय नातू 206 /* निवडणुकीचे निकाल */ 2689768 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शिवोली विधानसभा मतदारसंघ''' (किंवा आधिचे नाव '''सेंट एस्तेवम''') हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[उत्तर गोवा जिल्हा|उत्तर गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan=2 | पक्ष |- ! colspan=4 | '''सेंट एस्तेवम विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | दत्तराम केशव चोपडेनकर | rowspan=3 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=3 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width=4px | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | प्रताप श्रीनिवास भकल |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | विनायक चोडणकर |- ! colspan=4 | '''कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | विनायक चोडणकर | rowspan=4 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८०]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1980 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20180820043222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४]]<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |title=Statistical Report on General Election, 1984 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820044011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026|format=pdf}}</ref> | काशीनाथ जल्मी |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | धर्मा चोडणकर |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | कृष्णा कुट्टीकर | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | [[निर्मला सावंत]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=5 | [[पांडुरंग मडकईकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | २००५ {{efn|name=पो|पोटनोवडणूक}} | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | rowspan=2 | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | rowspan=2 | [[राजेश फळदेसाई]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[भारतीय जनता पक्ष]]{{efn|फळदेसाई २०२२ मध्ये काँग्रेस पक्षातून निवडून आले होते व नंतर सप्टेंबर २०२२ मध्ये त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.}} | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- |} {{notelist}} == निवडणुकीचे निकाल == ===विधानसभा निवडणूक २०२२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०२२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref name=results2022>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/ |title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |access-date= 17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf |title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout |access-date=23 January 2025}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[राजेश फळदेसाई]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,७७६ |टक्केवारी=३१.३०% |बदल={{increase}}१२.०३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जनिता पांडुरंग मडकईकर |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=३,९४९ |टक्केवारी=१८.२४% |बदल={{decrease}}४२.०६ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=रोहन रंगनाथ हरमळकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=३,८७० |टक्केवारी=१७.८८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=समील औदुंबर वळवईकर |पक्ष=अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस |पक्ष तरी=अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस |मते=३,०७२ |टक्केवारी=१४.१९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=छगन नारायण नाईक |पक्ष=रिव्होल्युशनरी गोअन्स पार्टी |पक्ष तरी=रिव्होल्युशनरी गोअन्स पार्टी |मते=२,४४२ |टक्केवारी=११.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गोरखनाथ सुरेश केरकर |पक्ष=आम आदमी पार्टी |पक्ष तरी=आम आदमी पार्टी |मते=१,०२२ |टक्केवारी=४.७२% |बदल={{decrease}}६.९३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=नोटा (मतदान) |पक्ष=नोटा (मतदान) |पक्ष तरी=नोटा (मतदान) |मते=३२८ |टक्केवारी=१.५२% |बदल={{decrease}}०.१८ }} {{Election box margin of victory |मते=२,८२७ |टक्केवारी=१३.०६% |बदल= {{decrease}}२७.९७ }} {{Election box turnout |मते=२१,६४८ |टक्केवारी=७९.७८% |बदल= {{decrease}}०.६६ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २६,६०१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}६.१७ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय जनता पक्ष |कल= {{decrease}}२९.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०१७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|title=List of Successful Candidates|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|format=Xlsx|accessdate=22 April 2017}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=१२,३९५ |टक्केवारी=६०.३०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=झेवियर फियालो |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=३,९६१ |टक्केवारी=१९.२७% |बदल={{decrease}}२८.८८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रकाश दत्ताराम नाईक |पक्ष=आम आदमी पार्टी |पक्ष तरी=आम आदमी पार्टी |मते=२,३९४ |टक्केवारी=११.६५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=विशाल शंभू वळवईकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=९९० |टक्केवारी=४.८२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रसाद हरमळकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४६८ |टक्केवारी=२.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=नोटा (मतदान) |पक्ष=नोटा (मतदान) |पक्ष तरी=नोटा (मतदान) |मते=३४८ |टक्केवारी=१.६९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=८,४३४ |टक्केवारी=४१.०३% |बदल= {{increase}}३३.०९ }} {{Election box turnout |मते=२०,५५६ |टक्केवारी=८२.०४% |बदल= {{decrease}}१.४९ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २५,०५५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.४६ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय जनता पक्ष |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}१२.१५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०१२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite report|title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa|publisher=Election Commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3856-goa-2012/}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=९,५५६ |टक्केवारी=४८.१५% |बदल={{decrease}}१.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७,९८१ |टक्केवारी=४०.२१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जोस बिस्मार्क देसिदोरियो डायस |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,९९६ |टक्केवारी=१०.०६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रमोद नाईक |पक्ष=जय महा भारत पार्टी |पक्ष तरी=जय महा भारत पार्टी |मते=१५५ |टक्केवारी=०.७८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गौरीश एम. देसाई |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२९ |टक्केवारी=०.६५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,५७५ |टक्केवारी=७.९४% |बदल= {{increase}}५.१३ }} {{Election box turnout |मते=१९,८४६ |टक्केवारी=८३.४२% |बदल= {{increase}}१०.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २३,७५७ |संदर्भ = |बदल= {{decrease}}१४.५० }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=१०,०१६ |टक्केवारी=४९.२३% |बदल={{increase}}३.७२ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=९,४४५ |टक्केवारी=४६.४२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=भोमकर निळकंठ |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५९२ |टक्केवारी=२.९१% |बदल={{increase}}०.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फर्नांडिस रॉडाल्फ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२६७ |टक्केवारी=१.३१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=५७१ |टक्केवारी=२.८१% |बदल= {{decrease}}१७.३७ }} {{Election box turnout |मते=२०,३४५ |टक्केवारी=७३.१३% |बदल= {{increase}}२.७२ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २७,७८५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.२९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}३.७२ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००५=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००५ मधील भारतातील निवडणुка#गोवा|२००५ गोवा विधानसभा पोटनिवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/ByeElection/ByeJun2005/index.htm|title=Election Statistics - Bye Elections - June 2005|access-date=22 January 2025|archive-url= |archive-date=}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=पांडुरंग ए. मडकईकर |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=८,४६८ |टक्केवारी=४५.५१% |बदल={{increase}}११.४४ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४,७१३ |टक्केवारी=२५.३३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=कृष्णा साजू कुट्टीकर |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४,६३७ |टक्केवारी=२४.९२% |बदल={{decrease}}०.०२ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=विजय कुमार अनंत शेत |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५२६ |टक्केवारी=२.८३% |बदल={{decrease}}३४.७३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=क्रिस्टोफर फोन्सेका |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=२५१ |टक्केवारी=१.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=३,७५५ |टक्केवारी=२०.१८% |बदल= {{increase}}१६.६९ }} {{Election box turnout |मते=१८,६०७ |टक्केवारी=७०.४६% |बदल= {{increase}}२.६३ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २६,३९० |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.७७ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}७.९६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=६,५४६ |टक्केवारी=३७.५५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=५,९३८ |टक्केवारी=३४.०७% |बदल={{decrease}}३.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पर्वतकर गोविंद |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४,३४७ |टक्केवारी=२४.९४% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |पक्ष=राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष |पक्ष तरी=राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष |मते=३३४ |टक्केवारी=१.९२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आनंद मोसो गाड |पक्ष=शिवसेना |पक्ष तरी=शिवसेना |मते=२५५ |टक्केवारी=१.४६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=६०० |टक्केवारी=३.४९% |बदल= {{decrease}}१.७७ }} {{Election box turnout |मते=१७,४३१ |टक्केवारी=६७.८४% |बदल= {{increase}}३.०६ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २५,६७९ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.९८ }} {{Election box gain with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}०.४१ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९९=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९९९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला प्रभाकर सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,००४ |टक्केवारी=३७.१५% |बदल={{decrease}}५.०७ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पर्वतकर गोविंद भिकाजी |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=५,१५४ |टक्केवारी=३१.८९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर धर्म वासुदेव |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=२,१८५ |टक्केवारी=१३.५२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,६५९ |टक्केवारी=१०.२६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=नाईक रायकर अरुण |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=६७८ |टक्केवारी=४.१९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=हेन्रिक्स गांधी |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२४४ |टक्केवारी=१.५१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शेत गोवेकर सुरेंद्र |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२२४ |टक्केवारी=१.३९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=८५० |टक्केवारी=५.२६% |बदल= {{increase}}३.३२ }} {{Election box turnout |मते=१६,१६३ |टक्केवारी=६४.७६% |बदल= {{decrease}}३.१० }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २४,९३५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}६.१३ }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{decrease}}५.०७ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९४=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९९४ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=कुट्टीकर कृष्णा साजू |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,७३८ |टक्केवारी=४२.२२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर धर्म वासुदेव |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=६,४२८ |टक्केवारी=४०.२८% |बदल=}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=इमिडिओ एफ. मोंटेरो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,३१२ |टक्केवारी=८.२२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शिरोडकर गुरू इनासियो |पक्ष=बहुजन समाज पक्ष |पक्ष तरी=बहुजन समाज पक्ष |मते=३७८ |टक्केवारी=२.३७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गोन्साल्विस बर्नार्डो ऑस्कर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२३७ |टक्केवारी=१.४९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जळमी उत्तम जिवलो |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=२०४ |टक्केवारी=१.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=रेगो अँथनी जोआकिम एम. |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२२ |टक्केवारी=०.७६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=३१० |टक्केवारी=१.९४% |बदल= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box turnout |मते=१५,९५९ |टक्केवारी=६६.८०% |बदल= {{decrease}}५.६३ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २३,४९५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}१४.६३ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}४.७८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८९=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=धर्म वासुदेव चोडणकर |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,६४५ |टक्केवारी=३७.४४% |बदल={{increase}}८.७३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=५,१८९ |टक्केवारी=३४.४२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=इमिडिओ फेनेलन मोंटेरो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२,४६६ |टक्केवारी=१६.३६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=क्रिस्टोफर लॉरेन्स फोन्सेका |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=६९७ |टक्केवारी=४.३७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=श्रीपाद येसो नाईक |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४५१ |टक्केवारी=२.८३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आनंद नारायण चोडणकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२५ |टक्केवारी=०.७८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=४५६ |टक्केवारी=३.०२% |बदल= {{decrease}}०.४८ }} {{Election box turnout |मते=१५,०७६ |टक्केवारी=७१.५२% |बदल= {{increase}}४.०७ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २०,४९६ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}९.८९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}८.७३ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८४=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८४ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1998 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324144917/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-date=24 March 2018 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[काशिनाथ जळमी]] |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=३,७२१ |टक्केवारी=२८.७१% |बदल={{decrease}}११.३५ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=महाम्ब्रे प्रेमानंद परशुराम |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=३,२६७ |टक्केवारी=२५.२१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आब्रेउ डोमिंगो नेपोदियाओ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२,२३७ |टक्केवारी=१७.२६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फर्नांडिस पीटर फातिमा जेरोनिमो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,४४३ |टक्केवारी=११.१३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,३६८ |टक्केवारी=१०.५६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२४७ |टक्केवारी=१.९१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=४५४ |टक्केवारी=३.५०% |बदल= {{decrease}}१०.७४ }} {{Election box turnout |मते=१२,९६० |टक्केवारी=६६.८६% |बदल= {{decrease}}१.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १८,६५१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}८.४९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{decrease}}११.३५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८०=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८० गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=४,८७६ |टक्केवारी=४०.०७% |बदल={{decrease}}८.०० }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मायेंकर मुकुंद नारायण |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=३,१४३ |टक्केवारी=२५.८३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शणवी कुंकळयेकर वसंत विठ्ठल |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय) |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय) |मते=१,७४७ |टक्केवारी=१४.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष) |पक्ष तरी=जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष) |मते=१,४२७ |टक्केवारी=११.७३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फाडते बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=जनता पक्ष |पक्ष तरी=जनता पक्ष |मते=१७६ |टक्केवारी=१.४५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मोंटेरो इमिडिओ फेनेलन |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१६५ |टक्केवारी=१.३६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=कॉस्मे मारियो दामियाओ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१३८ |टक्केवारी=१.१३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,७३३ |टक्केवारी=१४.२४% |बदल= {{increase}}५.२० }} {{Election box turnout |मते=१२,१७० |टक्केवारी=६८.५८% |बदल= {{increase}}७.२७ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १७,१९१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.०२ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{decrease}}८.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९७७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,१४५ |टक्केवारी=४८.०७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=जनता पक्ष |पक्ष तरी=जनता पक्ष |मते=४,१७७ |टक्केवारी=३९.०२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=परब गावकर मनोहर गजानन |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=१,०५९ |टक्केवारी=९.८९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१३९ |टक्केवारी=१.३०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=९६८ |टक्केवारी=९.०४% |बदल= }} {{Election box turnout |मते=१०,७०४ |टक्केवारी=६२.७८% |बदल= }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १६,८५० |संदर्भ = |बदल= }} {{Election box new seat win |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत= |कल= }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९७२ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,९५६ |टक्केवारी=५३.२७% |बदल={{increase}}०.४६ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पी. पी. देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |पक्ष तरी=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |मते=३,५३० |टक्केवारी=३१.५७% |बदल={{decrease}}१.८८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रफुल्ल वैकुंठ प्रियोळकर |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=९३४ |टक्केवारी=८.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=वामन राधाकृष्ण |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=३५३ |टक्केवारी=३.१६% |बदल={{decrease}}४९.६५ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मुकुंद मार्तू शेत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१५७ |टक्केवारी=१.४०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=२,४२६ |टक्केवारी=२१.७०% |बदल= {{increase}}२.३४ }} {{Election box turnout |मते=११,१८१ |टक्केवारी=७२.२८% |बदल= {{increase}}४.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १५,१२१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.०० }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}०.४६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९६७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९६७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=बी. पी. श्रीनिवास |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,२९६ |टक्केवारी=५२.८१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जे. टी. तिमोतियो |पक्ष=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |पक्ष तरी=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |मते=३,३५५ |टक्केवारी=३३.४६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=सी. व्ही. धर्म |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४६२ |टक्केवारी=४.६१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=एफ. जे. दामाशियांड |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२५८ |टक्केवारी=२.५७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=एन. एन. हरी |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७९ |टक्केवारी=०.७९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=सी. एन. शंबा |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७१ |टक्केवारी=०.७१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=डी. सी. एम. आब्रेउ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७१ |टक्केवारी=०.७१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,९४१ |टक्केवारी=१९.३६% |बदल= }} {{Election box turnout |मते=१०,०२८ |टक्केवारी=६७.२७% |बदल= }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १४,४०१ |संदर्भ = |बदल= }} {{Election box new seat win |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत= |कल= }} {{Election box end}} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:उत्तर गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] qqnvrrqvgiu86i7hwv4jw4atw3ors8c 2689769 2689768 2026-06-18T06:48:59Z अभय नातू 206 /* निवडणुकीचे निकाल */ 2689769 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''शिवोली विधानसभा मतदारसंघ''' (किंवा आधिचे नाव '''सेंट एस्तेवम''') हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[उत्तर गोवा जिल्हा|उत्तर गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan=2 | पक्ष |- ! colspan=4 | '''सेंट एस्तेवम विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | दत्तराम केशव चोपडेनकर | rowspan=3 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=3 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width=4px | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | प्रताप श्रीनिवास भकल |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | विनायक चोडणकर |- ! colspan=4 | '''कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ''' |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | विनायक चोडणकर | rowspan=4 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८०]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1980 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20180820043222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४]]<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |title=Statistical Report on General Election, 1984 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820044011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026|format=pdf}}</ref> | काशीनाथ जल्मी |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | धर्मा चोडणकर |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | कृष्णा कुट्टीकर | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | [[निर्मला सावंत]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=5 | [[पांडुरंग मडकईकर]] | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | २००५ {{efn|name=पो|पोटनोवडणूक}} | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=3 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | rowspan=2 | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | rowspan=2 | [[राजेश फळदेसाई]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[भारतीय जनता पक्ष]]{{efn|फळदेसाई २०२२ मध्ये काँग्रेस पक्षातून निवडून आले होते व नंतर सप्टेंबर २०२२ मध्ये त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.}} | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- |} {{notelist}} == निवडणुकीचे निकाल == ===विधानसभा निवडणूक २०२२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०२२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref name=results2022>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/ |title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |access-date= 17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf |title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout |access-date=23 January 2025}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[राजेश फळदेसाई]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,७७६ |टक्केवारी=३१.३०% |बदल={{increase}}१२.०३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जनिता पांडुरंग मडकईकर |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=३,९४९ |टक्केवारी=१८.२४% |बदल={{decrease}}४२.०६ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=रोहन रंगनाथ हरमळकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=३,८७० |टक्केवारी=१७.८८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=समील औदुंबर वळवईकर |पक्ष=अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस |पक्ष तरी=अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस |मते=३,०७२ |टक्केवारी=१४.१९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=छगन नारायण नाईक |पक्ष=रिव्होल्युशनरी गोअन्स पार्टी |पक्ष तरी=रिव्होल्युशनरी गोअन्स पार्टी |मते=२,४४२ |टक्केवारी=११.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गोरखनाथ सुरेश केरकर |पक्ष=आम आदमी पार्टी |पक्ष तरी=आम आदमी पार्टी |मते=१,०२२ |टक्केवारी=४.७२% |बदल={{decrease}}६.९३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=नोटा (मतदान)|यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष=नोटा (मतदान)|यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष तरी=नोटा (मतदान)|यांपैकी कोणीही नाही |मते=३२८ |टक्केवारी=१.५२% |बदल={{decrease}}०.१८ }} {{Election box margin of victory |मते=२,८२७ |टक्केवारी=१३.०६% |बदल= {{decrease}}२७.९७ }} {{Election box turnout |मते=२१,६४८ |टक्केवारी=७९.७८% |बदल= {{decrease}}०.६६ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २६,६०१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}६.१७ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय जनता पक्ष |कल= {{decrease}}२९.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०१७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|title=List of Successful Candidates|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|format=Xlsx|accessdate=22 April 2017}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=१२,३९५ |टक्केवारी=६०.३०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=झेवियर फियालो |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=३,९६१ |टक्केवारी=१९.२७% |बदल={{decrease}}२८.८८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रकाश दत्ताराम नाईक |पक्ष=आम आदमी पार्टी |पक्ष तरी=आम आदमी पार्टी |मते=२,३९४ |टक्केवारी=११.६५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=विशाल शंभू वळवईकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=९९० |टक्केवारी=४.८२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रसाद हरमळकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४६८ |टक्केवारी=२.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=नोटा (मतदान)|यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष=नोटा (मतदान)|यांपैकी कोणीही नाही |पक्ष तरी=नोटा (मतदान)|यांपैकी कोणीही नाही |मते=३४८ |टक्केवारी=१.६९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=८,४३४ |टक्केवारी=४१.०३% |बदल= {{increase}}३३.०९ }} {{Election box turnout |मते=२०,५५६ |टक्केवारी=८२.०४% |बदल= {{decrease}}१.४९ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २५,०५५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.४६ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय जनता पक्ष |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}१२.१५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २०१२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२०१२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite report|title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa|publisher=Election Commission of India|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3856-goa-2012/}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=९,५५६ |टक्केवारी=४८.१५% |बदल={{decrease}}१.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७,९८१ |टक्केवारी=४०.२१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जोस बिस्मार्क देसिदोरियो डायस |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,९९६ |टक्केवारी=१०.०६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रमोद नाईक |पक्ष=जय महा भारत पार्टी |पक्ष तरी=जय महा भारत पार्टी |मते=१५५ |टक्केवारी=०.७८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गौरीश एम. देसाई |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२९ |टक्केवारी=०.६५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,५७५ |टक्केवारी=७.९४% |बदल= {{increase}}५.१३ }} {{Election box turnout |मते=१९,८४६ |टक्केवारी=८३.४२% |बदल= {{increase}}१०.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २३,७५७ |संदर्भ = |बदल= {{decrease}}१४.५० }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००७ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=१०,०१६ |टक्केवारी=४९.२३% |बदल={{increase}}३.७२ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=९,४४५ |टक्केवारी=४६.४२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=भोमकर निळकंठ |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५९२ |टक्केवारी=२.९१% |बदल={{increase}}०.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फर्नांडिस रॉडाल्फ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२६७ |टक्केवारी=१.३१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=५७१ |टक्केवारी=२.८१% |बदल= {{decrease}}१७.३७ }} {{Election box turnout |मते=२०,३४५ |टक्केवारी=७३.१३% |बदल= {{increase}}२.७२ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २७,७८५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.२९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}३.७२ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००५=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००५ मधील भारतातील निवडणुка#गोवा|२००५ गोवा विधानसभा पोटनिवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web |url=https://old.eci.gov.in/ByeElection/ByeJun2005/index.htm|title=Election Statistics - Bye Elections - June 2005|access-date=22 January 2025|archive-url= |archive-date=}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=पांडुरंग ए. मडकईकर |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=८,४६८ |टक्केवारी=४५.५१% |बदल={{increase}}११.४४ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४,७१३ |टक्केवारी=२५.३३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=कृष्णा साजू कुट्टीकर |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४,६३७ |टक्केवारी=२४.९२% |बदल={{decrease}}०.०२ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=विजय कुमार अनंत शेत |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५२६ |टक्केवारी=२.८३% |बदल={{decrease}}३४.७३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=क्रिस्टोफर फोन्सेका |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=२५१ |टक्केवारी=१.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=३,७५५ |टक्केवारी=२०.१८% |बदल= {{increase}}१६.६९ }} {{Election box turnout |मते=१८,६०७ |टक्केवारी=७०.४६% |बदल= {{increase}}२.६३ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २६,३९० |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.७७ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}७.९६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक २००२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[२००२ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf |archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[पांडुरंग मडकईकर]] |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=६,५४६ |टक्केवारी=३७.५५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=५,९३८ |टक्केवारी=३४.०७% |बदल={{decrease}}३.०८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पर्वतकर गोविंद |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४,३४७ |टक्केवारी=२४.९४% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |पक्ष=राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष |पक्ष तरी=राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्ष |मते=३३४ |टक्केवारी=१.९२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आनंद मोसो गाड |पक्ष=शिवसेना |पक्ष तरी=शिवसेना |मते=२५५ |टक्केवारी=१.४६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=६०० |टक्केवारी=३.४९% |बदल= {{decrease}}१.७७ }} {{Election box turnout |मते=१७,४३१ |टक्केवारी=६७.८४% |बदल= {{increase}}३.०६ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २५,६७९ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.९८ }} {{Election box gain with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{increase}}०.४१ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९९=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९९९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला प्रभाकर सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,००४ |टक्केवारी=३७.१५% |बदल={{decrease}}५.०७ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पर्वतकर गोविंद भिकाजी |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=५,१५४ |टक्केवारी=३१.८९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर धर्म वासुदेव |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=२,१८५ |टक्केवारी=१३.५२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=लॉरेन्स मिगुएल थॉमस |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,६५९ |टक्केवारी=१०.२६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=नाईक रायकर अरुण |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=६७८ |टक्केवारी=४.१९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=हेन्रिक्स गांधी |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२४४ |टक्केवारी=१.५१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शेत गोवेकर सुरेंद्र |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२२४ |टक्केवारी=१.३९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=८५० |टक्केवारी=५.२६% |बदल= {{increase}}३.३२ }} {{Election box turnout |मते=१६,१६३ |टक्केवारी=६४.७६% |बदल= {{decrease}}३.१० }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २४,९३५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}६.१३ }} {{Election box hold with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |कल= {{decrease}}५.०७ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९९४=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९९४ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=कुट्टीकर कृष्णा साजू |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=६,७३८ |टक्केवारी=४२.२२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर धर्म वासुदेव |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=६,४२८ |टक्केवारी=४०.२८% |बदल=}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=इमिडिओ एफ. मोंटेरो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,३१२ |टक्केवारी=८.२२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शिरोडकर गुरू इनासियो |पक्ष=बहुजन समाज पक्ष |पक्ष तरी=बहुजन समाज पक्ष |मते=३७८ |टक्केवारी=२.३७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=गोन्साल्विस बर्नार्डो ऑस्कर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२३७ |टक्केवारी=१.४९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जळमी उत्तम जिवलो |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=२०४ |टक्केवारी=१.२८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=रेगो अँथनी जोआकिम एम. |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२२ |टक्केवारी=०.७६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=३१० |टक्केवारी=१.९४% |बदल= {{decrease}}१.०८ }} {{Election box turnout |मते=१५,९५९ |टक्केवारी=६६.८०% |बदल= {{decrease}}५.६३ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २३,४९५ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}१४.६३ }} {{Election box gain with party link |विजेता=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}४.७८ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८९=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८९ गोवा विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=धर्म वासुदेव चोडणकर |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,६४५ |टक्केवारी=३७.४४% |बदल={{increase}}८.७३ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=निर्मला पी. सावंत |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=५,१८९ |टक्केवारी=३४.४२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=इमिडिओ फेनेलन मोंटेरो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२,४६६ |टक्केवारी=१६.३६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=क्रिस्टोफर लॉरेन्स फोन्सेका |पक्ष=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष |मते=६९७ |टक्केवारी=४.३७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=श्रीपाद येसो नाईक |पक्ष=भारतीय जनता पक्ष |पक्ष तरी=भारतीय जनता पक्ष |मते=४५१ |टक्केवारी=२.८३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आनंद नारायण चोडणकर |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१२५ |टक्केवारी=०.७८% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=४५६ |टक्केवारी=३.०२% |बदल= {{decrease}}०.४८ }} {{Election box turnout |मते=१५,०७६ |टक्केवारी=७१.५२% |बदल= {{increase}}४.०७ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = २०,४९६ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}९.८९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}८.७३ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८४=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८४ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1998 to the Legislative Assembly of Meghalaya |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324144917/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1998/StatisticalReport-MGH98.pdf |archive-date=24 March 2018 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=[[काशिनाथ जळमी]] |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=३,७२१ |टक्केवारी=२८.७१% |बदल={{decrease}}११.३५ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=महाम्ब्रे प्रेमानंद परशुराम |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=३,२६७ |टक्केवारी=२५.२१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=आब्रेउ डोमिंगो नेपोदियाओ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२,२३७ |टक्केवारी=१७.२६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फर्नांडिस पीटर फातिमा जेरोनिमो |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,४४३ |टक्केवारी=११.१३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१,३६८ |टक्केवारी=१०.५६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२४७ |टक्केवारी=१.९१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=४५४ |टक्केवारी=३.५०% |बदल= {{decrease}}१०.७४ }} {{Election box turnout |मते=१२,९६० |टक्केवारी=६६.८६% |बदल= {{decrease}}१.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १८,६५१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}८.४९ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{decrease}}११.३५ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९८०=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९८० गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=४,८७६ |टक्केवारी=४०.०७% |बदल={{decrease}}८.०० }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मायेंकर मुकुंद नारायण |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=३,१४३ |टक्केवारी=२५.८३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=शणवी कुंकळयेकर वसंत विठ्ठल |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय) |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय) |मते=१,७४७ |टक्केवारी=१४.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष) |पक्ष तरी=जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष) |मते=१,४२७ |टक्केवारी=११.७३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=फाडते बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=जनता पक्ष |पक्ष तरी=जनता पक्ष |मते=१७६ |टक्केवारी=१.४५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मोंटेरो इमिडिओ फेनेलन |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१६५ |टक्केवारी=१.३६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=कॉस्मे मारियो दामियाओ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१३८ |टक्केवारी=१.१३% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,७३३ |टक्केवारी=१४.२४% |बदल= {{increase}}५.२० }} {{Election box turnout |मते=१२,१७० |टक्केवारी=६८.५८% |बदल= {{increase}}७.२७ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १७,१९१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}२.०२ }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{decrease}}८.०० }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९७७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : कुंभारजुवे<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,१४५ |टक्केवारी=४८.०७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=जनता पक्ष |पक्ष तरी=जनता पक्ष |मते=४,१७७ |टक्केवारी=३९.०२% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=परब गावकर मनोहर गजानन |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=१,०५९ |टक्केवारी=९.८९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=बांदोडकर सीताराम रामनाथ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१३९ |टक्केवारी=१.३०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=९६८ |टक्केवारी=९.०४% |बदल= }} {{Election box turnout |मते=१०,७०४ |टक्केवारी=६२.७८% |बदल= }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १६,८५० |संदर्भ = |बदल= }} {{Election box new seat win |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत= |कल= }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९७२=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९७२ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-date=14 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=चोडणकर विनायक धर्म |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,९५६ |टक्केवारी=५३.२७% |बदल={{increase}}०.४६ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=पी. पी. देसाई श्रीकांत गोविंद |पक्ष=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |पक्ष तरी=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |मते=३,५३० |टक्केवारी=३१.५७% |बदल={{decrease}}१.८८ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=प्रफुल्ल वैकुंठ प्रियोळकर |पक्ष=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |पक्ष तरी=भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस |मते=९३४ |टक्केवारी=८.३५% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=वामन राधाकृष्ण |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=३५३ |टक्केवारी=३.१६% |बदल={{decrease}}४९.६५ }} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=मुकुंद मार्तू शेत |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=१५७ |टक्केवारी=१.४०% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=२,४२६ |टक्केवारी=२१.७०% |बदल= {{increase}}२.३४ }} {{Election box turnout |मते=११,१८१ |टक्केवारी=७२.२८% |बदल= {{increase}}४.३१ }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १५,१२१ |संदर्भ = |बदल= {{increase}}५.०० }} {{Election box hold with party link |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |कल= {{increase}}०.४६ }} {{Election box end}} ===विधानसभा निवडणूक १९६७=== {{Election box begin|शीर्षक= [[१९६७ गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक]] : संत इस्तेव्हम<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]]|title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012 |access-date=15 February 2024|format=pdf}}</ref>}} {{Election box winning candidate with party link| |उमेदवार=बी. पी. श्रीनिवास |पक्ष=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पक्ष तरी=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |मते=५,२९६ |टक्केवारी=५२.८१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=जे. टी. तिमोतियो |पक्ष=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |पक्ष तरी=युनायटेड गोअन्स पार्टी (सेकेरा गट) |मते=३,३५५ |टक्केवारी=३३.४६% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=सी. व्ही. धर्म |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=४६२ |टक्केवारी=४.६१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=एफ. जे. दामाशियांड |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=२५८ |टक्केवारी=२.५७% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=एन. एन. हरी |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७९ |टक्केवारी=०.७९% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=सी. एन. शंबा |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७१ |टक्केवारी=०.७१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box candidate with party link| |उमेदवार=डी. सी. एम. आब्रेउ |पक्ष=अपक्ष राजकारणी |पक्ष तरी=अपक्ष राजकारणी |मते=७१ |टक्केवारी=०.७१% |बदल= ''नवीन''}} {{Election box margin of victory |मते=१,९४१ |टक्केवारी=१९.३६% |बदल= }} {{Election box turnout |मते=१०,०२८ |टक्केवारी=६७.२७% |बदल= }} {{Election box registered electors |नोंदणीकृत मतदार = १४,४०१ |संदर्भ = |बदल= }} {{Election box new seat win |विजेता=महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष |पराभूत= |कल= }} {{Election box end}} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:उत्तर गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] 9rbnyakldczuawmo5mxobqzpgnw2q5f 3 380636 2689699 2689647 2026-06-17T18:49:59Z संतोष गोरे 135680 /* नकल-डकव ताकीद */ नवीन विभाग 2689699 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=प्रमिला पवार}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:१४, १७ जून २०२६ (IST) == नकल-डकव ताकीद == {{नकल-डकव ताकीद|शिवाजी भानुदास कर्डीले}} [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ००:१९, १८ जून २०२६ (IST) 1vcuk6w25p6ydtxkezr3ss8quqhyc7w 2689700 2689699 2026-06-17T18:51:16Z संतोष गोरे 135680 /* नकल-डकव ताकीद */ 2689700 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=प्रमिला पवार}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:१४, १७ जून २०२६ (IST) == नकल-डकव ताकीद == {{नकल-डकव ताकीद|शिवाजी भानुदास कर्डीले}}- [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ००:१९, १८ जून २०२६ (IST) jw3kzoy4hlraj5lwuq2eolmste86zpx 0 380637 2689650 2026-06-17T12:22:21Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''दादीशेठ अग्यारी''' हे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर [[मुंबई]] येथील [[गिरगाव]] भागातील [[फणसवाडी]] येथे आहे. ==इतिहास== इसवी सन १७७१ मध्ये [[दादीशेठ नोशिरवानजी]] या पारशी माणसाने हे प... 2689650 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ अग्यारी''' हे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर [[मुंबई]] येथील [[गिरगाव]] भागातील [[फणसवाडी]] येथे आहे. ==इतिहास== इसवी सन १७७१ मध्ये [[दादीशेठ नोशिरवानजी]] या पारशी माणसाने हे पवित्र अग्निमंदिर चालू केले.आजमितीला या अग्यारीला २५५ वर्षे पूर्ण झाली आहेत.या अग्यारीमध्ये पारशी धर्मीयांचा [[अताश बेहराम]] हा सर्वांत पवित्र मानलेला अग्नी [[अखंड]] तेवत असतो. ==दादीशेठ अग्यारी लेन== मुंबई महानगरपालिकेने मुंबई येथील [[मेट्रो सिनेमा]] वरून [[गिरगाव]] कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर असलेल्या उजवीकडील गल्लीला [[दादीशेठ अग्यारी लेन]] असे नाव दिलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:अग्यारी]] a0b4zo4auyg01zwl1fdgzyw31qxu1xh 2689651 2689650 2026-06-17T12:24:30Z नरेश सावे 88037 /* संदर्भ */ 2689651 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ अग्यारी''' हे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर [[मुंबई]] येथील [[गिरगाव]] भागातील [[फणसवाडी]] येथे आहे. ==इतिहास== इसवी सन १७७१ मध्ये [[दादीशेठ नोशिरवानजी]] या पारशी माणसाने हे पवित्र अग्निमंदिर चालू केले.आजमितीला या अग्यारीला २५५ वर्षे पूर्ण झाली आहेत.या अग्यारीमध्ये पारशी धर्मीयांचा [[अताश बेहराम]] हा सर्वांत पवित्र मानलेला अग्नी [[अखंड]] तेवत असतो. ==दादीशेठ अग्यारी लेन== मुंबई महानगरपालिकेने मुंबई येथील [[मेट्रो सिनेमा]] वरून [[गिरगाव]] कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर असलेल्या उजवीकडील गल्लीला [[दादीशेठ अग्यारी लेन]] असे नाव दिलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पारशी धर्म]] spemb8oz8fvkj0wwtrojrn2rt0kidt3 0 380638 2689652 2026-06-17T12:25:15Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सांगे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showf... 2689652 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सांगे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan="2" | पक्ष |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | टोनी फर्नांडिस | rowspan=4 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | वासुदेव मोरजकर |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | सदाशिव मराठे |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८०]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1980 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20180820043222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026}}</ref> | गुरुदास नाईक तारी | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४]]<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |title=Statistical Report on General Election, 1984 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820044011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026|format=pdf}}</ref> | पांडू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | रानू प्रभू देसाई | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | पांडू नाईक | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | [[प्रभाकर गावकर]] | rowspan=4 | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | [[वसुदेव गावकर]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[सुभाष फळदेसाई]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[प्रसाद गावकर]] | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | [[सुभाष फळदेसाई]] | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] amo3ah3kcg9mn2mniox23icfz44jxu4 0 380639 2689654 2026-06-17T12:34:45Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मये विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?ac... 2689654 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मये विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[उत्तर गोवा जिल्हा|उत्तर गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan="2" | पक्ष |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | [[शशिकला काकोडकर]] | rowspan=2 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=2 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | प्रकाश फडते | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | [[हरीश झांट्ये़]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | अनंत शेट | rowspan=4 | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[प्रवीण झांट्ये]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | प्रेमेंद्र शेट |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:उत्तर गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] mthav1vqotverf7lrsc5wudztvenkh4 2689655 2689654 2026-06-17T12:35:19Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[मये विधानसभा मतदारसंघा]] वरुन [[मये विधानसभा मतदारसंघ]] ला हलविला: Misspelled title 2689654 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मये विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघ|उत्तर गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[उत्तर गोवा जिल्हा|उत्तर गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan="2" | पक्ष |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | [[शशिकला काकोडकर]] | rowspan=2 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=2 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | प्रकाश फडते | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | [[हरीश झांट्ये़]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | अनंत शेट | rowspan=4 | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | [[प्रवीण झांट्ये]] |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | प्रेमेंद्र शेट |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:उत्तर गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] mthav1vqotverf7lrsc5wudztvenkh4 0 380640 2689656 2026-06-17T12:35:20Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[मये विधानसभा मतदारसंघा]] वरुन [[मये विधानसभा मतदारसंघ]] ला हलविला: Misspelled title 2689656 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मये विधानसभा मतदारसंघ]] 3wf3y1k1bfj24kdjnhz9un32poc7xaz 0 380641 2689657 2026-06-17T12:35:46Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''अताश बेहराम''' हा पारशी धर्मातील लोकांचा सर्वात पवित्र मानला गेलेला अग्नी आहे. ==प्रस्तावना== अताश बेहराम हा पवित्र अग्नी एकूण सोळा वेगवेगळ्या पवित्र अग्नींचे एकत्रीकरण करून तयार... 2689657 wikitext text/x-wiki '''अताश बेहराम''' हा पारशी धर्मातील लोकांचा सर्वात पवित्र मानला गेलेला अग्नी आहे. ==प्रस्तावना== अताश बेहराम हा पवित्र अग्नी एकूण सोळा वेगवेगळ्या पवित्र अग्नींचे एकत्रीकरण करून तयार केला जातो. त्यातील काही अग्नी खालीलप्रमाणे आहेत. #आभाळातून खाली कोसळलेल्या वीजेतून उत्पन्न झालेला अग्नी. #प्रेताग्नी. #लोहाराच्या प्रहारातून चेतलेला अग्नी. #कुंभाराच्या भट्टीतून आणलेला अग्नी. #सोनाराच्या भट्टीतून घेतलेला अग्नी. #मेंढपाळाच्या शेकोटीतील अग्नी. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पारशी धर्म]] p8ajfddudo05uww0tm6381zft0t7rzt 2689796 2689657 2026-06-18T11:15:27Z नरेश सावे 88037 /* पार्श्वभूमी */ 2689796 wikitext text/x-wiki '''अताश बेहराम''' हा पारशी धर्मातील लोकांचा सर्वात पवित्र मानला गेलेला अग्नी आहे. ==पार्श्वभूमी== अताश बेहराम हा पवित्र अग्नी एकूण सोळा वेगवेगळ्या पवित्र अग्नींचे एकत्रीकरण करून तयार केला जातो. त्यातील काही अग्नी खालीलप्रमाणे आहेत. #आभाळातून खाली कोसळलेल्या वीजेतून उत्पन्न झालेला अग्नी. #प्रेताग्नी. #लोहाराच्या प्रहारातून चेतलेला अग्नी. #कुंभाराच्या भट्टीतून आणलेला अग्नी. #सोनाराच्या भट्टीतून घेतलेला अग्नी. #मेंढपाळाच्या शेकोटीतील अग्नी. [[दादीशेठ अग्यारी]] मध्ये असलेला अताश बेहराम हा मुंबई येथील असलेल्या सर्व अग्यारीतील सर्वांत जुना अताश बेहराम अग्नी आहे. ==ऐतिहासिक माहिती== संपूर्ण जगात एकूण ९ ठिकाणी अताश बेहराम अग्नी आहेत. नऊ अताश बेहराम अग्नींपैकी एक [[इराण]] मध्ये आहे तर बाकी आठ अताश बेहराम भारतात आहेत. भारतातील आठ अताश बेहराम अग्नींपैकी चार मुंबईत आहेत आणि चार गुजरातमध्ये आहेत. गुजरातमधील [[उदवाडा]] येथील अताश बेहराम अग्नी भारतातील सर्वांत जुना म्हणजे १२०० वर्षे आहे. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पारशी धर्म]] suvsxo1e2wxs9oxayxvvv4fa3xob2fa 3 380642 2689660 2026-06-17T13:02:37Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2689660 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Dattagambhire}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १८:३२, १७ जून २०२६ (IST) qojxcm26qenjayp39pjel8pzjlh0yla 0 380643 2689674 2026-06-17T15:12:33Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सावर्डे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in... 2689674 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सावर्डे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan="2" | पक्ष |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | मोहन आमशेकर | rowspan=2 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=2 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width=4px | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | विष्णू प्रभू |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | विनय दिनू तेंडुलकर | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | अनिल साळगावकर | [[अपक्ष]] | style="background-color: {{अपक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | गणेश गावकर | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | दीपक पौसकर | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | गणेश गावकर | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=4 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९८९ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] ld1kgpaed1expa3mawq4kxf6113j72r 0 380644 2689677 2026-06-17T15:26:35Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कुडचडे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/sh... 2689677 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कुडचडे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan="2" | पक्ष |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | विठ्ठल करमाळी | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | अब्दुल रझाक | [[युनायटेड गोअन्स पार्टी]] | style="background-color: {{युनायटेड गोअन्स पार्टी/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | अनिल प्रभू देसाई | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- ! colspan=4 | '''मतदारसंघ रद्द झाला होता.''' |- |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf |archive-date=6 October 2010 |access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | डॉमनिक फर्नांडिस | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | रामराव देसाई | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | श्याम सातार्डेकर | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | rowspan=3 | निलेश काब्राल | rowspan=3 | [[भारतीय जनता पक्ष]] | rowspan=3 style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] fg1bownqg4863ew70bfzdiu4g95wgmg 0 380645 2689684 2026-06-17T15:59:04Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2689684 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[कुंभारजुवा विधानसभा मतदारसंघ]] alz7gzbx18d228rpwhrx9mv0herabja 3 380646 2689685 2026-06-17T16:04:32Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2689685 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Raja Sonkamble}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २१:३४, १७ जून २०२६ (IST) 867qxr7w9ijxl77ymwg3fxu1mkodat1 2 380647 2689686 2026-06-17T16:07:48Z Raja Sonkamble 184389 नवीन पान: प्रा. राजा रेवप्पा सोनकांबळे यांचा जन्म 05 फेब्रुवारी 1970 रोजी पुणे येथे झाला. सध्या ते पुण्यातील टिंगरे नगर, विद्यानगर येथे वास्तव्यास आहेत. शैक्षणिक क्षेत्र: S.N.D.T. कन्या शाळा & जुनिय... 2689686 wikitext text/x-wiki प्रा. राजा रेवप्पा सोनकांबळे यांचा जन्म 05 फेब्रुवारी 1970 रोजी पुणे येथे झाला. सध्या ते पुण्यातील टिंगरे नगर, विद्यानगर येथे वास्तव्यास आहेत. शैक्षणिक क्षेत्र: S.N.D.T. कन्या शाळा & जुनियर कॉलेज, नारायण पेठ, पुणे-30 येथे सहाय्यक शिक्षक म्हणून कार्यरत. विद्यार्थ्यांना करिअर मार्गदर्शन, स्पर्धा परीक्षा तयारी व मानसिक आधार देणे हे त्यांच्या कार्याचे मुख्य क्षेत्र आहे. हजारो विद्यार्थ्यांना त्यांच्या मार्गदर्शनाचा लाभ झाला आहे. सामाजिक व क्रीडा कार्य: वडील पैलवान रेवप्पा सोनकांबळे यांच्या नावाने धाराशिव जिल्ह्यातील नळदुर्ग, ता. तुळजापूर येथे "पै. रेवप्पा सोनकांबळे क्रीडा प्रतिष्ठान" स्थापन केले आहे. या प्रतिष्ठानच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थी व खेळाडूंसाठी मोफत मार्गदर्शन शिबिरे, क्रीडा स्पर्धा व शैक्षणिक मदत केली जाते. 9 जून 2022 रोजी नळदुर्ग येथे पै. रेवप्पा सोनकांबळे यांच्या 19 व्या स्मृतिदिनानिमित्त "राज्यस्तरीय पुरस्कार वितरण समारंभ" यशस्वीपणे आयोजित केला. ध्येय: "विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांना पंख देणे आणि शिक्षणातून समाजपरिवर्तन करणे" eihx3a6a0f5omqucso1y7q2qmsux3d6 0 380648 2689688 2026-06-17T16:41:55Z अभय नातू 206 निःसंदिग्ध शीर्षक 2689688 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सॅन्टा क्रुझ विधानसभा मतदारसंघ]] 8hrj3gzv642774snlyu3wsgjrnnpdvi 0 380649 2689689 2026-06-17T16:53:23Z अभय नातू 206 निःसंदिग्ध शीर्षक 2689689 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सॅन्टा क्रुझ विधानसभा मतदारसंघ]] 8hrj3gzv642774snlyu3wsgjrnnpdvi 0 380650 2689696 2026-06-17T18:17:49Z ~2026-35466-04 184390 नवीन पान: [[File:गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर महाराज.jpg|thumb|गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर महाराज]] गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर रायगड जिल्ह्यातील वारकरी चळवळ आणि भक्ती संप्रदायाचा पाया मजबूत करण्या... 2689696 wikitext text/x-wiki [[File:गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर महाराज.jpg|thumb|गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर महाराज]] गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर रायगड जिल्ह्यातील वारकरी चळवळ आणि भक्ती संप्रदायाचा पाया मजबूत करण्यात वै. गुरुवर्य अलिबागकर बाबा, गोपाळ बाबा वाजे आणि धोंडूबाबा कोलाटकर या तीन प्रमुख संतांचा मोठा वाटा आहे. भक्तीचा प्रसार व अखंड हरिनाम सप्ताह: रोहा तालुक्यातील विविध गावांमध्ये (जसे की धामणसई, तळवली) दरवर्षी धोंडूबाबांच्या परंपरेनुसार अखंड हरिनाम सप्ताह व ग्रंथराज ज्ञानेश्वरी पारायण सोहळे आयोजित केले जातात. भवानी माता मंदिर वर्धापन दिन: रोहा जवळील ऐतिहासिक मंदिरे आणि मठांमध्ये होणाऱ्या उत्सवांमध्ये (उदा. भवानी माता मंदिर वर्धापन दिन) धोंडूबाबा कोलाटकर यांच्या विचारांचे कीर्तनकार आणि शिष्य आजही प्रमुख उपस्थिती लावतात. पालखी आणि पाईवारी: कोकणातील हजारो वारकरी धोंडूबाबांनी सुरू केलेल्या शिस्तीनुसार आषाढी आणि कार्तिकी वारीसाठी पंढरपूरला पायदळ प्रस्थान करतात. गुरु-परंपरा: रोहा रायगड जिल्हा परिसरातील वारकरी चळवळीत गुरुवर्य अलिबागकर बाबा, गोपाळ बाबा वाजे आणि धोंडूबाबा कोलाटकर या संतांची नावे आदरपूर्वक एकाच माळेत घेतली जातात. या संत परंपरेने कोकण पट्टीतील भाविकांना विठ्ठल भक्ती आणि भागवत धर्माचा मार्ग दाखवला. स्थानिक वारकरी मंडळे: रोहा तालुक्यात व तळवली सारख्या गावांमध्ये कोलाटकर घराण्याची व त्यांच्या शिष्यांची कीर्तन-प्रवचनाची मोठी परंपरा असून, स्थानिक भजनी मंडळे आजही धोंडूबाबांच्या शिकवणीनुसार आषाढी-कार्तिकी वारी आणि संतांच्या पुण्यतिथी सोहळ्यांचे नियम पाळतात. [https://krushival.in](https://krushival.in/organizing-akhand-harinam-week/) gwozrfvlpsgy3r0u2gzvlcimr2t2xgg 2689697 2689696 2026-06-17T18:39:13Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2689697 wikitext text/x-wiki {{बदल}} [[File:गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर महाराज.jpg|thumb|गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर महाराज]] गुरुवर्य धोंडूबाबा कोलाटकर रायगड जिल्ह्यातील वारकरी चळवळ आणि भक्ती संप्रदायाचा पाया मजबूत करण्यात वै. गुरुवर्य अलिबागकर बाबा, गोपाळ बाबा वाजे आणि धोंडूबाबा कोलाटकर या तीन प्रमुख संतांचा मोठा वाटा आहे. भक्तीचा प्रसार व अखंड हरिनाम सप्ताह: रोहा तालुक्यातील विविध गावांमध्ये (जसे की धामणसई, तळवली) दरवर्षी धोंडूबाबांच्या परंपरेनुसार अखंड हरिनाम सप्ताह व ग्रंथराज ज्ञानेश्वरी पारायण सोहळे आयोजित केले जातात. भवानी माता मंदिर वर्धापन दिन: रोहा जवळील ऐतिहासिक मंदिरे आणि मठांमध्ये होणाऱ्या उत्सवांमध्ये (उदा. भवानी माता मंदिर वर्धापन दिन) धोंडूबाबा कोलाटकर यांच्या विचारांचे कीर्तनकार आणि शिष्य आजही प्रमुख उपस्थिती लावतात. पालखी आणि पाईवारी: कोकणातील हजारो वारकरी धोंडूबाबांनी सुरू केलेल्या शिस्तीनुसार आषाढी आणि कार्तिकी वारीसाठी पंढरपूरला पायदळ प्रस्थान करतात. गुरु-परंपरा: रोहा रायगड जिल्हा परिसरातील वारकरी चळवळीत गुरुवर्य अलिबागकर बाबा, गोपाळ बाबा वाजे आणि धोंडूबाबा कोलाटकर या संतांची नावे आदरपूर्वक एकाच माळेत घेतली जातात. या संत परंपरेने कोकण पट्टीतील भाविकांना विठ्ठल भक्ती आणि भागवत धर्माचा मार्ग दाखवला. स्थानिक वारकरी मंडळे: रोहा तालुक्यात व तळवली सारख्या गावांमध्ये कोलाटकर घराण्याची व त्यांच्या शिष्यांची कीर्तन-प्रवचनाची मोठी परंपरा असून, स्थानिक भजनी मंडळे आजही धोंडूबाबांच्या शिकवणीनुसार आषाढी-कार्तिकी वारी आणि संतांच्या पुण्यतिथी सोहळ्यांचे नियम पाळतात. [https://krushival.in/organizing-akhand-harinam-week/ अखंड हरिनाम सप्ताहाचे आयोजन] {{वर्ग}} lzyjyjec9h5cnq8lzwqhvp4xkwohu7q 1 380651 2689701 2026-06-17T19:48:10Z Jonathansammy 17110 /* नाव */ नवीन विभाग 2689701 wikitext text/x-wiki == नाव == जरी उत्तर भारतातील 'चमार' आणि महाराष्ट्रातील 'चांभार' हे पारंपरिकरीत्या एकाच व्यवसायात गुंतलेले असले, तरी हे दोन्ही समुदाय भिन्न आहेत; त्यामुळे या पृष्ठासाठी 'चांभार', हे मराठी नाव वापरणेच उचित आहे.धन्यवाद [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] ([[सदस्य चर्चा:Jonathansammy|चर्चा]]) ०१:१८, १८ जून २०२६ (IST) ds8zmhfvv48vifja05gkw54zpy9u8rw 2689734 2689701 2026-06-18T03:54:10Z संतोष गोरे 135680 /* नाव */ Reply 2689734 wikitext text/x-wiki == नाव == जरी उत्तर भारतातील 'चमार' आणि महाराष्ट्रातील 'चांभार' हे पारंपरिकरीत्या एकाच व्यवसायात गुंतलेले असले, तरी हे दोन्ही समुदाय भिन्न आहेत; त्यामुळे या पृष्ठासाठी 'चांभार', हे मराठी नाव वापरणेच उचित आहे.धन्यवाद [[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] ([[सदस्य चर्चा:Jonathansammy|चर्चा]]) ०१:१८, १८ जून २०२६ (IST) :@[[सदस्य:Jonathansammy|Jonathansammy]] लक्षात आणून दिल्या बद्दल धन्यवाद. इंग्लिश विकिपीडियावर Chamar आणि Chambhar असे दोन वेगवेगळे लेख आहेत. त्यानुसार मराठी विकिपीडियावर देखील दोन्ही लेख वेगळे करण्यात आले आहेत. आपण चमार आणि चांभार असे दोन्ही लेख दुरुस्त करताल अशी अपेक्षा आहे. - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) ०९:२४, १८ जून २०२६ (IST) 72e50b3ih6hdtqhrf782ljq8umc826k 0 380652 2689715 2026-06-18T00:42:35Z TheonlyPuneriintown 157039 "[[:en:Special:Redirect/revision/1359373535|Michael (archangel)]]" पानाचे भाषांतर करुन तयार झाले 2689715 wikitext text/x-wiki '''मिखाएल''' {{Efn|({{IPA|he|mixaˈʔel|lang}}; {{langx|he|מִיכָאֵל|lit=एल [देव] सारखे कोण?|translit=मीकाʾएल}}; {{langx|grc|Μιχαήλ|translit=मीखाएल}}; {{langx|la|मिखाहेल}}; {{langx|ar|ميخائيل ، مِيكَالَ ، ميكائيل|translit=मीकाʾईल, मीकाल, मीखाʾईल}})}} '''आद्यदेवदूत मिखाएल''' किंवा '''मिखाएल''' <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/search?query=%22St.+Michael+the+Taxiarch%22&sin=TXT/<!--wp:refill failed this link; still needs cleanup-->|title=It is so called in the Orthodox Church.}}{{मृत दुवा}} </ref> [[ज्यू धर्म]], [[ख्रिश्चन धर्म|ख्रिस्ती धर्म]] आणि [[इस्लाम|इस्लाममधील]] एक आद्यदेवदूत आणि देवाचे योद्धा आहे, व काही ख्रिस्ती परंपरांमध्ये त्यांना [[संत]] म्हणूनसुद्धा पूजले जाते. त्यांच्या नावाचे सर्वात जुने उपलब्ध उल्लेख ३ऱ्या आणि २ऱ्या <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/topic/Michael-archangel|title=Michael {{!}} Description, History, & Feast Days {{!}} Britannica|date=2025-02-11|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-03-30}}</ref> &nbsp;ज्यूंच्या प्राचीन साहित्यकृतींमध्ये दिसून येते, अनेकदा पण नेहमीच नाही, त्यांच्याविषयी असेही म्हटले आहे की ते देवदूतांचा आणि आद्यदेवदूतांचे प्रमुख आहे, आणि ते प्राचीन इस्राएलचे संरक्षक राजकुमार आहे आणि इस्राएली लोकांची काळजी घेण्यास जबाबदार आहे. {{Sfn|Asale|2020}} {{Sfn|Hannah|2011}} {{Sfn|Hannah|2011}} {{Sfn|Barnes|1993}} ख्रिस्ती धर्माने त्याच्यासंबंधीच्या जवळजवळ सर्व ज्यू परंपरा जतन केल्या आहेत, {{Sfn|Hannah|2011}} आणि त्यांचा स्पष्टपणे [https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html प्रकटीकरण १२:७–१२] मध्ये उल्लेख आहे, <ref>https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html</ref> जिथे ते सैतानाशी युद्ध करतात {{Sfn|Bromiley|1971}} आणि यहूदाच्या पत्रात, जिथे मिखाएल आणि सैतान मोशेंच्या शरीरावरून वाद घालतात. {{Sfn|Hannah|2011}} == जुना करार आणि अनुवादक == हनोखच्या पुस्तकात {{Sfn|Hannah|2011|p=33}} मिखाएलचा उल्लेख सात आद्यदेवदूतांपैकी एक म्हणून केला आहे (दुसरे नावे उरीएल, रागूएल, राफेल, सारिएल, [[जिब्राइल|गब्रीएल]] आणि रेमिएल आहेत), जे टोबिटच्या पुस्तकात "तयार उभे राहतात आणि च्या वैभवासमोर प्रवेश करतात" असे म्हटले आहे. {{Sfn|Barnes|1993|p=54}} मिखाएलचा परिचय करून दिला जातो यावरून त्यांच्याबद्दल आणि इतर नामनिर्देशित देवदूतांबद्दलचे माहिती कळते. {{Sfn|Hannah|2011|p=33}} {{Sfn|Collins|1999|p=339}} इ. स. पू. २ऱ्या शतकात रचलेल्या दानिएलच्या पुस्तकाच्या शेवटच्या अध्यायांमध्ये त्याचा पुन्हा उल्लेख आहे, ज्यामध्ये तागाचे कपडे घातलेले एक माणूस (ज्यांची ओळख कधीही पटलेली नाही, परंतु प्रकटीकरणामध्ये योहानला अल्फा आणि ओमेगाबद्दल दिलेल्या वर्णनाशी जुळतो) दानिएलला सांगतात की ते आणि "मिखाएल, तुमचा राजकुमार" " पारसाच्या राजकुमारा " सोबत युद्धात गुंतलेले आहेत, ज्यानंतर अंतिम-काळात, "मिखाएल, तुमच्या लोकांचे रक्षण करणारा महान राजकुमार, उदयास येईल". {{Sfn|Collins|1984}} {{Sfn|Hill|2008|p=176}} देवदूत आणि आद्यदेवदूतांमध्ये मिखाएलचे अग्रगण्याला स्थापित करण्यात हनोखने मोठी भूमिका बाजवली, आणि नंतरच्या ज्यू ग्रंथांमध्ये, त्याला त्यांचा प्रमुख, [[तोराह]] (देवाचा नियम) मध्यस्थी करणारा आणि देवाच्या आसनाच्या उजवीकडे उभे आहेत असे म्हटले जाते. {{Sfn|Asale|2020|p=55}} कुम्रान समुदायाच्या परंपरांमध्ये, तो अंतिम काळाच्या लढाईत देवाच्या लोकांचे रक्षण करतात किंवा त्यांचे नेतृत्व करतात. {{Sfn|Fahlbusch|1999|p=674}} इतर लिखाणांमध्ये, ते इस्राएलची काळजी घेण्यास जबाबदार आहेत आणि स्वर्गीय सैन्यांचे सेनापती म्हणून काम करतात; ते [[मोझेस|मोशेच्या]] शरीरावरील सैतानाच्या दाव्याला विरोध करणारे इस्राएलचा वकील आहेत; ते देव आणि मानवजातीमध्ये मध्यस्थी कारतात आणि स्वर्गीय पवित्रस्थानात महायाजक म्हणून सेवा करतात; आणि ते नीतिमान मृतांच्या [[यमदूत|आत्म्यांना नंदनवनात घेऊन जातात]] . {{Sfn|Hannah|2011}} == नवीन करार == सात आद्यदेवदूत (किंवा चार, परंपरांमध्ये फरक आहे पण तसेही नेहमी मिखाएल असतात) हे मंदिरातील पवित्र सात-फांद्यांच्या दीपस्तंभ, दीपवृक्षाच्या फांद्यांशी देवाच्या आसनासमोरील ७ आत्मे म्हणून संबंधित होते, आणि हे [https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html प्रकटीकरण ४:५] मध्ये प्रतिबिंबित होते (“राजासनापासून विजा, वाणी व मेघगर्जना निघत होत्या. राजासनासमोर सात दिवे जळत होते. ते देवाचे सात आत्मे होते.”). {{Sfn|Barker|2006|p=123}} मिखाएलचा उल्लेख प्रकटीकरण १२:७-१२ मध्ये स्पष्टपणे केला आहे, जिथे ते सैतानाशी युद्ध करतो आणि त्यांना स्वर्गातून बाहेर काढतो जेणेकरून दोषारोपक म्हणून (जुन्या करारातील त्यांची औपचारिक भूमिका) त्यांना देवापर्यंत पोहोचता येत नाही. {{Sfn|Bromiley|1971}} [[येशू ख्रिस्त|येशूच्या]] आगमनावेळी सैतानाचे पतन हे नवीन कराराचे यहुदी धर्मापासून विभक्त होण्याचे चिन्ह आहे. {{Sfn|Bromiley|1971|p=157}} लूक २२:३१ मध्ये, येशू [[सेंट पीटर|पेत्राला]] सांगतात की सैतानाने शिष्यांना "चाळण्यास(चाळावे)" देवाकडे परवानगी मागितली, ज्याचा उद्देश त्यांच्यावर आरोप करणे हा होता, परंतु येशू त्या आरोपाला विरोध करतात, आणि अशाप्रकारे ते यहुदी धर्मातील देवदूतांची आणि विशेषतः मिखाएलची भूमिका घेतात. {{Sfn|Bromiley|1971|p=156}} यहूदाच्या पत्रात मिखाएलचा नावाचा दुसऱ्यांदा उल्लेख केला आहे, जे विश्वासणाऱ्यांना चुकीच्या गोष्टींच्या आक्रमणाविरुद्ध लढाईत उतरण्यास केलेले एक आवेशपूर्ण आवाहन आहे. {{Sfn|Green|2008|p=18}} ९-१० वचनांमध्ये, लेखक प्रधान देवदूत मिखाएलशी तुलना करून पाखंड्यांचा निषेध करतो, ज्याने मोशेच्या शरीरावरून सैतानाशी वाद घालताना, “निंदायुक्त आरोप करण्यास धजला नाही तर त्याऐवजी ‘प्रभू तुला धमकावो’ असा म्हणाला.” {{Sfn|Green|2008|p=79}} == ज्यू धर्म == [[चित्र:Michael.svg|इवलेसे|[[हिब्रू भाषा|हिब्रू]] लिपीत मिखाएल नाव]] रब्बींच्या परंपरेनुसार, मिखाएलने इस्राएलचा वकील म्हणून काम केले आणि कधीकधी त्यांना इतर राष्ट्रांच्या अधिपत्यांशी ( दानिएल १०:१३ ) आणि विशेषतः इस्राएलचा दोषारोप करणारा देवदूत सामाएल याच्याशी लढावे लागले. त्यांचे वैर तेव्हापासून सुरू झाले जेव्हा सामाएलला स्वर्गातून बाहेर फेकले आणि त्याने मिखाएललाही आपल्यासोबत खाली ओढण्याचा प्रयत्न केला, ज्यामुळे देवाला हस्तक्षेप करावा लागला. <ref>[[Pirkei De-Rabbi Eliezer]] xxvi</ref> <ref>{{ज्ञानकोश स्रोत}} </ref> मिखाएल हा ज्यू लोकांचा मध्यस्थ होता ही कल्पना इतकी प्रचलित झाली की, देव आणि त्याचे लोक यांच्यामध्ये मध्यस्थ म्हणून देवदूतांना आवाहन करण्यावर रब्बींनी बंदी घातली असूनही, ज्यूंच्या धार्मिक विधींमध्ये त्याला स्थान देण्यात आले होते: "जेव्हा एखादा माणूस गरजू असतो, तेव्हा त्याने थेट देवाला प्रार्थना केली पाहिजे, मिखाएल किंवा [[जिब्राइल|जिब्राइलला]] नाही."<ref>Yer. </ref> यिर्मया त्याला उद्देशून प्रार्थना करतो. <ref>Baruch Apoc. </ref> == ज्ञानवाद(ख्रिस्ती) == ज्ञानवादाच्या नाग हम्मादी संहितांमध्ये आढळणाऱ्या, २ऱ्या शतकातील 'योहानाचे गुप्त पुस्तक' याच्यामध्ये, मिखाएलला यल्दाबाओथला आदाम निर्माण करण्यास मदत करणाऱ्या राक्षसांवर नियंत्रण ठेवणारा मानले आहे, सोबत उरीएल, अस्मेनेदास, सफासातोएल, आरमोउरियम, रिचराम आणि अम्योर्प्स नावाचे इतर सहा राक्षसही आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=http://gnosis.org/naghamm/apocjn-meyer.html|title=The Gnostic Bible|last=[[Marvin Meyer]]|last2=[[Willis Barnstone]]|date=June 30, 2009|publisher=[[Shambhala Publications|Shambhala]]|chapter=The Secret Book of John|access-date=2022-02-06}}</ref> आलेक्सांद्रियाच्या ओरिगेन यांच्या केल्सोस विरुद्ध' या पुस्तकानुसार, सर्पकार आकृतीवर मिखाएलला सिंहाच्या रूपात दर्शवले होते. == ख्रिस्ती धर्म == === सुरुवातीच्या ख्रिस्ती विचार आणि भक्ती === [[चित्र:Stift_Rein_-_Bibliothek,_Antiphonale_Cisterciense,_Miniatur_Erzengel_Michael.jpg|उजवे|इवलेसे|''अंतिम न्यायाच्या वेळी आत्म्यांचे वजन करत संत मिखाएल'', ''आन्तिफोनाले सिस्तेरस्येन्से'' (१५ वे शतक), ॲबी बिब्लिओथेका, राइन ॲबी, ऑस्ट्रिया]] २ऱ्या शतकापासून पुढे, मिखाएलला ख्रिस्ताशी ओळखल्याच्या सुरुवातीच्या ख्रिस्ती विचारांचे पुरावे आहेत, विशेषतः गैर-आद्य-ऑर्थोडॉक्स गटांशी संबंधित किंवा त्यांच्याद्वारे लिहिलेल्या पुस्तकांमध्ये, जसे की छद्म-किप्रियानचे '<nowiki/>''दे केंतेसिमा'' ''','' एपिफानिउसचे एब्योनी आणि एल्खासी पंथाचे वर्णन, तेर्तुल्लियानुस वालेन्ती ख्रिस्तशास्त्रावरील आक्रमण आणि काही जादुई ग्रंथ, विशेषतः शलमोनच्या मृत्युपत्रात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=171–183}}</ref> हेर्मासचे मेंढपाळ, कदाचित ओक्सिरिंखुसच्या पपायरूस ११५२', हीब्रूंचे सुवार्ता, छद्म-क्लेमी लेखन आणि एपिफेनिउसचे ''पानारिओन'' {{Efn|पानारियोन ३०. १६.२–४}} हे मत सामायिक करत असल्याचे दिसून येते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=186–196}}</ref> २ऱ्या आणि ३ऱ्या शतकातील इतर पुस्तक दाखवतात की ख्रिस्ताला देवदूत म्हणून ओळखणे त्या काळात सामान्य होते—यामध्ये 'थोमाचे सुवार्ता, निकदेमचे सुवार्ता, दानचे मृत्युपत्र आणि दिओग्नेतुससाठी पत्र हे सर्व आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=183–184}}</ref> या समजुती बहुधा ख्रिस्तपूर्व ज्यू समजुतींमधून आल्या असाव्यात, जसे की योसेफच्या प्रार्थनेत आणि मघारी लोकांच्या समजुतींमध्ये आढळतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=184–186}}</ref> सालामिसचे एपिफानिउस ( सु. ३१० – ३२० - ४०३ त्यांच्या मिस्री-अरबी '<nowiki/>''हेक्साएमेरन'''मध्ये त्याने मिखाएलचा उल्लेख सैतानाचा बदली म्हणून केला आहे. त्यानुसार, सैतानाच्या पतनानंतर, मिखाएलला ते कार्य दिले जे सैतान उच्च देवदूतांपैकी एक असताना करत होता. <ref>Monferrer-Sala, J. P. (2014). </ref> बायझंटाईन परंपरेनुसार, आद्यदेवदूत मिखाएलची बोस्पोरुसच्या किनाऱ्यावरील दोन पवित्रस्थान [[कॉन्स्टन्टाइन पहिला|कॉन्स्टन्टाईनने]] बांधली होती. पहिले हेस्तिया/आनाप्लोउस येथे होते—जे बहुधा आधुनिक आर्नावुत्कोयच्या परिसरात, कॉन्स्टॅंटिनोपलपासून समुद्राने सु. ३५ स्तादिया(सु. ६.६ किमी) आणि जमिनीने ७० (सु. १३.२ किमी) पेक्षा जास्त अंतरावर होते. दुसरे सोस्थेनिओन येथे होते, ज्याची ओळख सामान्यतः आजच्या इस्तन्या म्हणून केली जाते. सोझोमेन हा हेस्तिया जागेत सर्वात जुना साक्षीदार आहे, तर योहान मालालास सोस्थेनियन येथे मिखाएलियन असल्याचे नमूद करतो आणि त्याला एका पायाभरणीच्या आख्यायिकेमध्ये समाविष्ट करतो, जी आर्गोनाउतांशी संबंधित असलेल्या एका पूर्वी ग्रीक देवस्थानाचा पुनरुद्देश करते. नंतरच्या स्रोतांमध्ये अनेकदा बोस्पोरुसच्या विस्तृत पश्चिम किनाऱ्यासाठी "अनाप्लोउस" हा शब्द वापरला जातो, ज्यामुळे साहित्यात हेस्तिया/आनाप्लोउस आणि सोस्थेनिओन यांना कधीकधी एकत्र का केले जाते हे स्पष्ट होण्यास मदत होते. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Casamiquela Gerhold|first=Victoria|date=June 2021|title=Constantine the Great and the Churches of Saint Michael at Anaplous and Sosthenion: Some Further Notes on Their Location|trans-title=Constantino “el Grande” y la Iglesias de San Miguel en Anaplous y Sosthenion: algunas notas sobre su localización|journal=Cuadernos Medievales|language=en|publisher=Grupo de Investigación y Estudios Medievales, Facultad de Humanidades – UNMdP|volume=30|pages=14–36|issn=2451-6821}}</ref> <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Casamiquela Gerhold|first=Victoria|date=June 2021|title=Constantine the Great and the Churches of Saint Michael at Anaplous and Sosthenion: Some Further Notes on Their Location|url=https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/7958991.pdf|journal=Cuadernos Medievales|language=en|volume=30|pages=15|quote=Byzantine authors, as is well known, credit Constantine the Great with the building of two churches of the Archangel Saint Michael on the Bosporian shore.}}</ref> फ्रिगियामध्ये त्याला आत्तिस देवतेच्या गुणधर्मांशी समन्वयितपणे ओळखले गेले आणि अशा प्रकारे फ्रिगियातील ख्रिस्तपूर्व काळातील रोग बरे करणाऱ्या झऱ्यांशी जोडले गेले, त्याचे मुख्य उपासना स्थळ खोने येथे होते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.academia.edu/8572799/_St_Michael_of_Chonai_and_the_Tenacity_of_Paganism_in_D_Kim_and_S_Hathaway_editors_Intercultural_Transmission_throughout_the_Medieval_Mediterranean_100_1600_CE_London_NY_Continuum_2012_37_59|title=Intercultural Transmission throughout the Medieval Mediterranean: 100–1600 CE|last=Cadwallader|first=Alan H.|publisher=Continuum|year=2012|editor-last=Kim|editor-first=Dorothy}}</ref> इ. स. ३२४ मध्ये कॉन्स्टन्टाईनने जवळच [[लिसिनियस|लिकिनिउसचा]] पराभव केल्यानंतर, मिखाएलने सर्पाचा वध केल्याचे एक चित्र ''मिखाएलिओन'' येथील एक प्रमुख कलाकृती बनले. याच्यामुळे मिखाएलची ड्रॅगनचा वध करणारा एक योद्धा संत म्हणून, विकसित झालेल्या प्रमाणित [[मूर्तिशास्त्र|प्रतिमाशास्त्रात]] भर पडली. <ref name="Richard">Richard Freeman Johnson (2005), ''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' {{ISBN|1-84383-128-7}}; pp. 33–34</ref> मिखाएलियन हे एक भव्य चर्च होते आणि कालांतराने ते पौर्वात्य ख्रिस्ती धर्मातील शेकडो इतर चर्चसाठी एक आदर्श बनले; यांमुळे मिखाएलप्रती भक्तीचा प्रसार झाला. <ref>[[Anna Jameson]] (2004), ''Sacred and Legendary Art'' {{ISBN|0-7661-8144-8}}; p. 92</ref> चौथ्या शतकात, संत महान बासिल यांच्या प्रवचनात ( ''दे आंगेलिस'' ) संत मिखाएलला सर्व देवदूतांपेक्षा श्रेष्ठ मानले गेले. त्यांना "आद्यदेवदूत" म्हटले जात असे कारण ते इतर देवदूतांना संदेश देतात, हे उपपद यहूद १:९ मध्ये त्यांना Ἀρχαγγέλος ( आर्खांगेलोस) असे दिले आहे. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}</ref> ६व्या शतकापर्यंत, [[रोम|रोममध्ये]] मिखाएल यांना वैद्य म्हणून मानण्याची दृष्टी होती; एका साथीच्या रोगानंतर, आजारी लोक त्यांच्या प्रकटीकरणाची वाट पाहत ''कास्तेल सांत'आंगेलो'' चर्चमध्ये (रोमला वाचवल्याबद्दल त्यांना समर्पित) रात्री झोपत असत. <ref name="Butler320">Alban Butler, ''The Lives of the Fathers, Martyrs, and other Principal Saints''. </ref> === कॅथलिक धर्म === [[चित्र:Second_class_Relic_stone_of_Saint_Michael_the_Archangel.jpg|इवलेसे|इटलीतील मोंटे गारगानो येथील आद्यदेवदूत संत मिखाएल यांचा द्वितीय श्रेणीचा अवशेष दगड.]] [[चित्र:Jacopo_vignali,_san_michele_arcangelo_libera_le_anime_del_purgatorio.jpg|इवलेसे|''आद्यदेवदूत मिखाएल आत्मांना यातनांच्या ठिकाणाहून मुक्त करतो'', याकोपो विन्याली, १७वे शतक]] [[कॅथलिक चर्च|कॅथलिक लोक]] अनेकदा मिखाएलला “पवित्र मिखाएल, आद्यदेवदूत” <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.catholic.org/prayers/prayer.php?p=12|title=Holy Michael, the Archangel, Defend Us in Battle – Prayers|last=Online|first=Catholic|website=Catholic Online}}</ref> किंवा “संत मिखाएल” असे म्हणतात. ख्रिस्ती प्रार्थनांमध्ये, जसे की संतांच्या प्रार्थनांमध्ये, त्याला सामान्यतः “संत मिखाएल” म्हणून संबोधले जाते. इस्टरच्या जागरणावेळी म्हटल्या जाणाऱ्या संक्षिप्त आवृत्तीमध्ये, देवदूत आणि आद्यदेवदूतांपैकी केवळ त्याचाच नावाचा संबोधला जातो, संत [[जिब्राइल]] आणि राफाएल हे दोघे सोडून. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.vr-elibrary.de/doi/book/10.13109/9783666533976|title=Colossae in Space and Time|last=Cadwallader|first=Alan H.|last2=Michael Trainor|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|year=2011|isbn=978-3-525-53397-0|page=323|doi=10.13109/9783666533976|access-date=2012-12-27}}</ref> रोमन कॅथलिक शिकवणींमध्ये, संत मिखाएलच्या चार मुख्य भूमिका किंवा पदे आहेत. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> त्याची पहिली भूमिका देवाचा सेनापती आणि नरकाच्या शक्तींवर विजय मिळवण्यास स्वर्गीय सैन्याचा नेता असणे ही आहे. <ref name="Donna60">Donna-Marie O'Boyle, ''Catholic Saints Prayer Book'' OSV Publishing, 2008 {{ISBN|1-59276-285-9}} p. 60</ref> त्याला "आध्यात्मिक योद्धा" च्या सद्गुणांसाठी देवदूतांचा आदर्श मानले जाते, वाईटाशी त्याचा संघर्ष "अंतर्गत लढाई" म्हणून मानला जातो. {{Sfn|Starr|2007}} कॅथलिक शिकवणींमध्ये मिखाएलच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या भूमिका मृत्यूशी संबंधित आहेत. त्याच्या दुसऱ्या भूमिकेत, तो मृत्यूचा देवदूत आहे, जो ख्रिश्चनांच्या [[यमदूत|आत्म्यांना स्वर्गात घेऊन जातो]] . कॅथलिक प्रार्थनांमध्ये अनेकदा मिखाएलच्या या भूमिकेचा उल्लेख केला जातो. त्याच्या तिसऱ्या भूमिकेत, तो त्याच्या पूर्णपणे संतुलित तराजूवर आत्म्यांचे वजन करतो, जी वस्तू तो कलेमध्ये अनेक वेळा धरत असताना दिसतो. {{Sfn|Starr|2007|p=39}} त्याच्या चौथ्या भूमिकेत, संत मिखाएल, जुन्या करारातील निवडलेल्या लोकांचे विशेष संरक्षक, चर्चचे रक्षक देखील आहेत. मध्ययुगात शूरवीरांच्या लष्करी संघटनांद्वारे संत मिखाएल याची पूजला जात होता. शिवाय, निःसंशयपणे त्याच कारणास्तव त्याला अनेक शहरांचे आणि देशांचे संरक्षक संत मानला जात होता. {{Sfn|Butler|1821|p=117}} <ref name="ReferenceA">Michael McGrath, ''Patrons and Protectors''. </ref> ==== संत मिखाएल आद्यदेवदूत प्रार्थना ==== Sancte Míchael Archángele, defénde nos in próelio; contra nequítiam et insídias diáboli esto praesídium. Imperet illi Deus, súpplices deprecámur, tuque, Prínceps milítiae caeléstis, Sátanam aliósque spíritus malígnos, qui ad perditiónem animárum pervagántur in mundo, divína virtúte, in inférnum detrúde.<ref name="bollettino">{{Cite web|url=http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2018/09/29/180929d.html|title=Holy See Press Office Communiqué|website=press.vatican.va|access-date=2018-09-30}}</ref> आद्यदेवदूत संत मिखाएल, लढाईत आमचे रक्षण कर. सैतानाच्या दुष्टतेविरुद्ध आणि सापळ्यांविरुद्ध आमचे रक्षण कर. प्रभु त्याला फटकारावे, ही आमची प्रार्थना, आणि तू, हे स्वर्गीय सैन्याचा राजकुमार, देवाच्या समर्थ्याने, सैतानाला नरकात ढकल, आणि सगळे दुष्ट आत्म्यांना, जे जगाभर फिरतात आत्म्यांचा नाश शोधत. === पूर्वेकडील आणि प्राच्य ऑर्थोडॉक्सी === पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स लोक मिखाएलला ''आर्खिस्त्रातेगोस'', म्हणजेच “स्वर्गीय सैन्यांचा सर्वोच्च सेनापती” ही पदवी देतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=|title=Tales from Another Byzantium|last=Baun|first=Jane|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=978-0-521-82395-1|pages=391 et passim|access-date=}}</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स लोक त्यांच्या संरक्षक देवदूतांना आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, मिखाएल आणि जिब्राईल यांना प्रार्थना करतात. <ref>''Eastern Orthodox Theology: A Contemporary Reader'' by Daniel B. Clendenin (2003) {{ISBN|0801026512}}, p. 75</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स पंथात देवदूतांबद्दल नेहमीच खूप भक्ती राहिली आहे. आज, त्यांना "देहहीन शक्ती" या नावाने संबोधले जाते. <ref name="EOEnc" /> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स पंथातर्फे वर्षभरात मिखाएलला समर्पित अनेक सण साजरे केले जातात. <ref name="EOEnc">''The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity'', by John Anthony McGuckin (2011) {{ISBN|1405185392}} p. 30</ref> === प्रोटेस्टंट धर्म === [[चित्र:West_Window,_Church_of_the_Good_Shepherd_(Rosemont,_Pennsylvania).jpg|उजवे|इवलेसे|एपिस्कोपल बरे मेंढपाळाचे चर्च (रोझमोंट, पेनसिल्व्हेनिया), अमेरिकेल पश्चिमेकडील खिडकीतून चिलखत घातलेला मिखाएल दिसतो; पहिल्या महायुद्धातील मृतांच्या स्मरणार्थ स्मारक.]] [[चित्र:Erzengel_Michael-Statue_über_dem_Portal_der_St._Michaeliskirche_Hamburg.jpg|इवलेसे|हांबुर्ग येथील संत मिखाएल चर्चमधील पुतळा]] प्रोटेस्टंट मिखाएलला आद्यदेवदूत मानतात. अँग्लिकन आणि मेथोडिस्ट परंपरा चार आद्यदेवदूतांना मानतात: मिखाएल, राफाएल, [[जिब्राइल|जिब्राईल]] आणि उरिएल . <ref name="Armentrout2000">{{स्रोत पुस्तक|title=An Episcopal Dictionary of the Church|last=Armentrout|first=Don S.|publisher=Church Publishing, Inc.|year=2000|isbn=9780898697018|page=14}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=7Q8EAAAAQAAJ&pg=PA493|title=The Methodist New Connexion Magazine and Evangelical Repository, Volume XXXV, Third Series|publisher=William Cooke|year=1867|location=London|page=493}}</ref> वादग्रस्त अँग्लिकन बिशप रॉबर्ट क्लेटन (मृ. १७५८) यांनी असा प्रस्ताव मांडला की मिखाएल हा लोगोस आणि जिब्राईल हा पवित्र आत्मा होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.org/details/anessayonspirit00clagoog|title=An essay on spirit|last=Clayton|first=Robert|date=February 13, 1751|publisher=J. Noon, G. Woodfall, and M. Cooper|via=Internet Archive}}</ref> क्लेटनच्या मतांवरील वादामुळे सरकारने त्याच्यावर खटला भरण्याचा आदेश दिला, परंतु त्याच्या नियोजित चौकशीपूर्वीच त्याचा मृत्यू झाला. <ref>[[wikisource:Clayton, Robert (1695–1758) (DNB00)|''Dictionary of National Biography'': Clayton, Robert]]</ref> <ref>John Walsh, Colin Haydon & Stephen Taylor, eds. </ref> == इस्लाम == [[चित्र:Muhammad_ibn_Muhammad_Shakir_Ruzmah-'i_Nathani_-_The_Archangel_Michael_-_Walters_W65946B_-_Full_Page.jpg|इवलेसे|मोहम्मद इब्न मोहम्मद शाकिर रुझमाह-इ नथानी]] इस्लाममध्ये, मिखाएल, किंवा मिकाʾईल, <ref name="King">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cardiff.ac.uk/share/research/centres/clarc/jlarc/contents/King%2520A%2520Christian%2520Qur%2527an.pdf|title=King, Daniel "A Christian Qur'an? A Study in the Syriac Background of the Qur'an as Presented in the Work of Christoph Luxenberg," JLARC 3, 44–71 (2009)|website=School of History, Archaeology and Religion|access-date=2015-12-17}}</ref> हा [[जिब्राइल|जिब्रिल]] (जिब्राइल, ज्याच्यासोबत त्याला अनेकदा जोडले जाते), ʾइस्राफिल (तुतारी वाजवणारा देवदूत) आणि अझराʾईल (मृत्यूचा देवदूत) यांच्यासोबत चार आद्यदेवदूतांपैकी एक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/quran/verses/002-qmt.php#002.098|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=Usc.edu|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202024354/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/quran/verses/002-qmt.php#002.098|archive-date=2015-02-02|access-date=2015-01-28}}</ref> कुराण त्याचा उल्लेख फक्त एकदाच जिब्राइलसोबत केला आहे. . <ref name="auto">{{Citation|accessdate=2026-06-14}}</ref> मदिनेतील ज्यूंच्या या दाव्याचे खंडन म्हणून या आयतीचा अर्थ लावला जातो की जिब्राइल हा मिखाएलचा शत्रू आहे. {{Sfn|Noegel|Wheeler|2002}} [[हादिथ]] आणि तफसीरांमध्ये, या शब्दाचा अर्थ कधीकधी "अब्द अल्लाह" (देवाचा सेवक) असा समजला जातो. <ref name="auto" /> == फेस्त == [[चित्र:S._Miguel_Arcanjo.jpg|उजवे|इवलेसे|आद्यदेवदूत मिखाएल काबेसेइरास दे बास्तो येथे पोर्तुगी फेस्तात]] रोमन कॅथलिक दिनदर्शिकेत, ॲंग्लिकन संतांच्या दिनदर्शिकेत आणि ल्यूथरन संतांच्या दिनदर्शिकेत, मिखाएलचा फेस्त मिखाएलमास दिन, २९ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. रोमन कॅथलिक दिनदर्शिकेनुसार हा दिवस संत मिखाएल, [[जिब्राइल]] आणि राफाएल यांचा फेस्त म्हणून, तर ॲंग्लिकनांनुसार संत मिखाएल आणि सर्व देवदूतांचा फेस्त म्हणून देखील ओळखला जातो. <ref>''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' by Richard Freeman Johnson 2005 {{ISBN|1-84383-128-7}} p. 105</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स चर्चमध्ये, संत मिखाएलचा मुख्य फेस्त ८ नोव्हेंबर रोजी असतो (जे [[ज्युलियन दिनदर्शिका]] वापरतात ते [[ग्रेगोरीयन दिनदर्शिका|ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेसार]] २१ नोव्हेंबर रोजी साजरा करतात), त्यांना इतर ''"स्वर्गातील देहरहित शक्तीं"'' (म्हणजे देवदूत) सोबत त्यांचे सर्वोच्च सेनापती (आद्यदेवदूत मिखाएल आणि इतर देहरहित शक्तींचा समन्वय) म्हणून सन्मानित केले जाते आणि ६ सप्टेंबर रोजी ''चोने येथील चमत्काराचे'' स्मरणही केले जाते. <ref>''Icons and saints of the Eastern Orthodox Church'' by Alfredo Tradigo 2006 {{ISBN|0-89236-845-4}} p. 46</ref> <ref>''The Blackwell Companion to Eastern Christianity'' 2010 by Ken Parry {{ISBN|1-4443-3361-5}} p. 242</ref> ७ एप्रिल रोजी, प्राच्य ऑर्थोडॉक्स चर्च मिखाएलने संदेष्टा यिर्मयाची तुरुंगातून सुटका केल्याच्या घटनेचे स्मरण करते. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tewahedo.dk/litt/cached/The_Ethiopian_Synaxarium.pdf|title=Ethiopian synaxarium|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220825213718/https://www.tewahedo.dk/litt/cached/The_Ethiopian_Synaxarium.pdf|archive-date=2022-08-25|access-date=2022-08-12}}</ref> == आश्रय आणि धार्मिक संघ == मध्ययुगाच्या उत्तरार्धातील ख्रिस्ती धर्मात, मिखाएल, संत गेओर्गिउस सोबत, शौर्याचा संरक्षक संत बनला आणि आता त्याला पोलीस अधिकारी, पॅरामेडिक्स आणि लष्कराचा संरक्षक करणारे संत देखील मानले जाते. {{Sfn|Ball|2003}} ९५५ मध्ये हंगेरियनविरुद्ध झालेल्या लेखफेल्डच्या विजयी लढाईपासून, मिखाएल हा [[पवित्र रोमन साम्राज्य|पवित्र रोमन साम्राज्याचा]] आणि जर्मन लोकांचा संरक्षक संत होता. [[चित्र:Michael4.jpg|इवलेसे|जर्मनीतील बॉन येथील निर्वाचक राजवाड्यात, बायर्नी संत मिखाएलच्या लष्करी धार्मिक संघाच्या पूर्वीच्या मुख्यालयातील संत मिखाएलचा पुतळा.]] १५व्या शतकाच्या मध्यापासून ते शेवटपर्यंत, फ्रान्स हे पश्चिम ख्रिस्ती जगतातील अशा चार दरबारांपैकी एक होते, जिथे शूरवीरांची कोणतीही संघ नव्हती. <ref name="Dacre">''The Knights of the Crown: The Monarchical Orders of Knighthood in Later Medieval Europe 1325–1520'' by D'Arcy Jonathan Dacre Boulton 2000 {{ISBN|0-85115-795-5}} pp. 427–428</ref> नंतर, जां मोलिने यांनी मिखाएलच्या आदिम पराक्रमाचे "आतापर्यंत साध्य झालेले शूरवीरतेचे आणि शौर्याचे पहिले कृत्य" म्हणून गौरव केले. <ref>Noted by [[Johan Huizinga]], ''[[The Autumn of the Middle Ages|The Waning of the Middle Ages]]'' (1919, 1924:56.</ref> अशाप्रकारे, मिखाएल हा फ्रान्सच्या पहिल्या शूरवीर संघ, म्हणजेच १४६९ च्या संत मिखाएलच्या संघाचा, साहजिक संरक्षक होता. <ref name="Dacre" /> ब्रिटिश सन्मान प्रणालीमध्ये, १८१८ मध्ये स्थापन झालेल्या एका शूरवीर संघाला देखील या दोन संतांची नावे दिली आहेत, संत मिखाएल आणि संत गेओर्गिउसचे संघ. <ref>''Angels in the early modern world'' By Alexandra Walsham, Cambridge University Press, 2006 {{ISBN|0-521-84332-4}} p. 2008</ref> १८७८ पूर्वी, रोमन कॅथोलिक अति-बंधुत्वाचा भाग म्हणून संत मिखाएल आद्यदूताचे स्कापुली परिधान केले जाऊ शकत होते. आज, नोंदणीला अधिकृत मान्यता आहे कारण हे पवित्र स्कापुली चर्चने मान्यता दिलेल्या १८ स्कापुलींपैकी एक आहे. योद्ध्यांचा संरक्षक असून, आजारी आणि पीडित लोकसुद्धा मिखाएल आपला संरक्षक संत मानतात. <ref>''Patron Saints'' by Michael Freze 1992 {{ISBN|0-87973-464-7}} p. 170</ref> फ्रान्समधील मों-सें-मिशेल येथे ८व्या शतकात झालेल्या त्याच्या दर्शनाच्या आख्यायिकेनुसार, या प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्रात आद्यदेवदूत खलाशांचा संरक्षक आहे. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> जर्मनीमध्ये ख्रिस्ती धर्माचा प्रसार झाल्यानंतर, जिथे पर्वत अनेकदा मूर्तिपूजक देवतांना समर्पित केले जात होते, ख्रिस्त्यांनी अनेक पर्वतांना मिखाएलच्या संरक्षणाखाली ठेवले आणि संपूर्ण जर्मनीमध्ये संत मिखाएलची असंख्य पर्वतीय प्रार्थनास्थळे दिसू लागली. <ref name="Cathenc" /> तसेच, नाबारा (स्पेन) मधील सर्वात जुनी ख्रिस्ती इमारत असलेले संत मिखाएलचे पवित्रस्थान (सान मिगेल अरालार्कोआ), अरालार पर्वतरांगेवरील एका टेकडीच्या माथ्यावर वसलेले आहे आणि त्यात कारोलिंगी अवशेष आहेत. संत मिखाएलचे पवित्रस्थान ही [[नाबारा]] आणि पूर्व गिपुष्कोआची एक प्राचीन भक्ती आहे, ज्याला बास्क पूजनीय मानतात, व ज्याच्याभोवती अनेक दंतकथा आहेत आणि ज्याला मूर्तिपूजा व पाखंडाविरुद्धचा योद्धा मानले जाते. २०व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात ते कॅथलिक धर्माच्या संरक्षणाचे, तसेच बास्क परंपरा आणि मूल्यांचे प्रतीक बनले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Con Cristo o contra Cristo: Religión y movilización antirrepublicana en Navarra (1931–1936)|last=Dronda|first=Javier|date=2013|publisher=Txalaparta|isbn=978-84-15313-31-1|location=Tafalla|pages=54–55}}</ref> [[चित्र:Greater_coat_of_arms_of_the_City_of_Brussels.svg|इवलेसे|ब्रसेल्सचे राजचिन्ह]] [[चित्र:COA_of_Kyiv_Kurovskyi.svg|इवलेसे|क्यीवचे राजचिन्ह]] तो मध्ययुगापासून [[ब्रसेल्स|ब्रसेल्सचा]] संरक्षक संत आहे. <ref>''Netherlandish sculpture 1450–1550'' by Paul Williamson 2002 {{ISBN|0-8109-6602-6}} p. 42</ref> रूसमधील [[अर्खांगेल्स्क]] शहराचे नाव त्या मिखाएलच्या नावावरून ठेवले आहे. उक्रेन आणि त्याची राजधानी [[क्यीव]] देखील मिखाएलला आपला संरक्षक संत आणि रक्षक मानतात. <ref name="Fairbairn">''Eastern Orthodoxy through Western eyes'' by Donald Fairbairn 2002 {{ISBN|0-664-22497-0}} p. 148</ref> == साहित्य आणि कलेमध्ये == === साहित्य === [[जॉन मिल्टन]] यांच्या १६६७ च्या ''[[पॅराडाइझ लॉस्ट (महाकाव्य)|<nowiki/>'पॅराडाईज लॉस्ट'<nowiki/>]]'' या इंग्रजी महाकाव्यात, मिखाएल देवाशी एकनिष्ठ असलेल्या देवदूतांच्या सैन्याचे सैतानाच्या बंडखोर सैन्याविरुद्ध नेतृत्व करतो. देवाच्या शस्त्रागारातील तलवारीने तयार असून, तो वैयक्तिक लढाईत सैतानाला पराभाव करतो आणि त्याच्या कुशीला जखमी करतो. <ref>John Milton, ''Paradise Lost'' 1674 [http://www.dartmouth.edu/~milton/reading_room/pl/book_6/index.shtml Book VI line 320] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219155635/http://www.dartmouth.edu/~milton/reading_room/pl/book_6/index.shtml}}</ref> === कलात्मक चित्रण === [[चित्र:Meister_der_Ikone_des_Erzengels_Michael_001_adjusted.jpg|इवलेसे|संत मार्क बासिलिकाच्या खजिन्यात असलेली, १०व्या शतकातील सोन्याची आणि काचाभ रंगाच्या संत मिखाएलची बायझंटाईन प्रतिमा .]] ख्रिस्ती कलेमध्ये, मिखाएलला एकटा किंवा [[जिब्राइल|जिब्राइलसारख्या]] इतर देवदूतांसोबत चित्रित केले जाऊ शकते. गॅब्रिएलसोबतची काही चित्रे आठव्या शतकातील आहेत, उदा. फ्रान्समधील नोत्रे दाम द मोर्तेइं चर्चमधील दगडी शवपेटी. <ref name="rich141">''Saint Michael the Archangel in medieval English legend'' by Richard Freeman Johnson 2005 {{ISBN|1-84383-128-7}} pp. 141–147</ref> बऱ्याच चित्रणांमध्ये, मिखाएलला शिरस्त्राण, तलवार आणि ढाल यांनी पूर्णपणे सज्ज असलेल्या एका देवदूत योद्ध्याच्या रूपात चित्रित केले जाते. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> ढालीवर लॅटिन शिलालेख '''क्विस उत देउस' (Quis ut Deus)'' किंवा ग्रीक शिलालेख ' ''ख्रिस्तोस दिकायोस क्रितेस' (Christos Dikaios Krites)'' किंवा त्याची आद्याक्षरे असू शकतात. {{Sfn|Ball|2003}} तो एका सर्पावर, ड्रॅगनवर किंवा सैतानाच्या पराभूत आकृतीवर उभा असू शकतो, ज्याला तो कधीकधी भाल्याने घायाळ करतो. <ref name="Cathenc" /> मिखाएलने सर्पाचा वध केल्याची प्रतिमाशास्त्र चौथ्या शतकाच्या सुरुवातीपासूनचे आहे, जेव्हा [[कॉन्स्टन्टाइन पहिला|सम्राट कॉन्स्टन्टाईनने]] इ.स. ३२४ मध्ये आद्रियानोपलच्या लढाईत [[लिसिनियस|लिकिनिउसचा]] पराभव केला, जे आद्यदेवदूत मिखाएलला समर्पित असलेल्या ''मिखाएलिओन'' चर्चपासून फार दूर नव्हते. <ref name="Richard">Richard Freeman Johnson (2005), ''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' {{ISBN|1-84383-128-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-84383-128-7|<bdi>1-84383-128-7</bdi>]]; pp. 33–34</ref><gallery> चित्र:Faras_-_Archangel_Michael_with_a_horn_trumpet_and_an_orb_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Archangel Michael on a 9th-century Makurian mural| ९व्या शतकातील माकुरीचे भित्तिचित्रावरील आद्यदेवदूत मिखाएल चित्र:Rublev_Arhangel_Mikhail.jpg|अल्ट=Andrei Rublev's standalone depiction c. 1408| आंद्रेई रुबलेव्हचे चित्रण c. १४०८ चित्र:Francesco_Botticini_-_I_tre_Arcangeli_e_Tobias.jpg|अल्ट=Michael (left) with archangels Raphael and Gabriel, by Botticini, 1470| मिखाएल (डावीकडे) आद्यदेवदूत राफाएल आणि [[जिब्राइल]] यांच्यासोबत, बोत्तिचिनी, १४७० चित्र:MemlingJudgmentCenter-crop.jpg|अल्ट=Weighing souls on Judgement Day by Hans Memling, 15th century| न्यायदिनी ''आत्म्यांचे वजन करणे,'' हान्स मेम्लिंग, १५ वे शतक चित्र:Luca_Giordano_-_The_Fall_of_the_Rebel_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=The Fall of the Rebel Angels, by Luca Giordano c. 1660–1665| ''बंडखोर देवदूतांचे पतन'', लुका ज्योर्दानो, अंदाजे १६६० – १६६५ चित्र:Angel_Van_Verschaffelt_SantAngelo.jpg|अल्ट=Bronze statue of the Archangel Michael, standing on top of the Castel Sant'Angelo, modelled in 1753 by Peter Anton von Verschaffelt.| कास्तेल सांत'आंजेलोच्या शिखरावर उभी असलेला आद्यदेवदूत मिखाएलची कांस्य मूर्ती, जी १७५३ मध्ये पीटर अँटोन फॉन फरशाफेल यांनी तयार केली होती. चित्र:Archangel_Michael_Hajdudorog.JPG|अल्ट=Michael's icon on the northern deacons' door on the iconostasis of Hajdúdorog. The archangel is often depicted on iconostases' doors as a defender of the sanctuary.| हायदुदोरोगच्या प्रतिमाभित्तिवरील उत्तरेकडील मिखाएलचे प्रतीक. चित्र:Archangel_Michael,_St_Pancras_New_Church,_London.JPG|अल्ट=Archangel Michael by Emily Young in the grounds of St Pancras New Church. Plaque inscription: "In memory of the victims of the 7th July 2005 bombings and all victims of violence. 'I will lift up my eyes unto the hills'"| संत पान्क्रास नव्या चर्चच्या आवारात एमिली यंग यांनी साकारलेले ''आद्यदेवदूत मिखाएल'' . फलकावरील शिलालेख: " ७ जुलै २००५ च्या बॉम्बस्फोटातील बळींच्या आणि हिंसाचारातील सर्व बळींच्या स्मरणार्थ. 'मी माझे डोळे डोंगरांकडे उंचावीन'" चित्र:St._Michael_the_Archangel.jpg|अल्ट=St. Michael the Archangel and the Dragon. Queen of Archangels Roman Catholic Parish, Clarence, Pennsylvania| ''संत मिखाएल आद्यदेवदूत आणि ड्रॅगन'' . क्वीन ऑफ आर्कएंजेल्स रोमन कॅथलिक पॅरिश, क्लॅरेन्स, पेनसिल्व्हेनिया चित्र:St_Michael's_victory_over_the_Devil_by_Sir_Jacob_Epstein,_Coventry_Cathedral.jpg|अल्ट=St Michael's Victory over the Devil, a 1958 sculpture by Jacob Epstein on the wall of the new Coventry Cathedral, England| इंग्लंडमधील नवीन कोव्हेंट्री कॅथेड्रलच्या भिंतीवरील, जेकब एपस्टाईन यांचे १९५८ मधील शिल्प, ''संत मिखाएलचा सैतानावर विजय'' . चित्र:Aartsengel_Michaël_vertrapt_de_draak_-_Sint-Michielskerk_Gent_-_0000.jpg|अल्ट=Archangel Michael tramples the dragon, Saint Michael's Church, Ghent| ''आद्यदेवदूत मिखाएल ड्रॅगनला तुडवतो'', संत मिखाएल चर्च, [[गेंट]] चित्र:San_Michele_Arcangelo_-_Quadro_nella_parrocchiale_di_Garbagna_Novarese.jpg|अल्ट=Altarpiece in Chiesa di San Michele Arcangelo, Garbagna Novarese, Italy, 18th century|चीसा दी सान मिशेल अर्कान्जेलो मधील वेदीचित्र, गार्बान्या नोव्हारेसे, इटली, 18 वे शतक चित्र:Giovan_Francesco_Barbieri_detto_il_Guercino,_San_Michele_Arcangelo_che_abbatte_il_diavolo,_chiesa_di_San_Nicolò_(Fabriano).jpg|अल्ट=San Michele Arcangelo che abbatte il diavolo, by Guercino, 17th century, Church of San Nicolò (Fabriano), Italy| ''सान मिशेले आर्कान्जेलो चे आब्बात्ते इल दियावोलो'', ग्वेर्चिनो द्वारे, १७ वे शतक, सान निकोलोचे चर्च (फाब्रिआनो), इटली </gallery> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == === संदर्भ === 1x3sm2domkatrom80kuscuf6ecpo2z2 2689752 2689715 2026-06-18T06:14:46Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मिखाएल (आद्यदेवदूत)]] वरुन [[मिखाएल (ख्रिस्ती आद्यदेवदूत)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2689715 wikitext text/x-wiki '''मिखाएल''' {{Efn|({{IPA|he|mixaˈʔel|lang}}; {{langx|he|מִיכָאֵל|lit=एल [देव] सारखे कोण?|translit=मीकाʾएल}}; {{langx|grc|Μιχαήλ|translit=मीखाएल}}; {{langx|la|मिखाहेल}}; {{langx|ar|ميخائيل ، مِيكَالَ ، ميكائيل|translit=मीकाʾईल, मीकाल, मीखाʾईल}})}} '''आद्यदेवदूत मिखाएल''' किंवा '''मिखाएल''' <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/search?query=%22St.+Michael+the+Taxiarch%22&sin=TXT/<!--wp:refill failed this link; still needs cleanup-->|title=It is so called in the Orthodox Church.}}{{मृत दुवा}} </ref> [[ज्यू धर्म]], [[ख्रिश्चन धर्म|ख्रिस्ती धर्म]] आणि [[इस्लाम|इस्लाममधील]] एक आद्यदेवदूत आणि देवाचे योद्धा आहे, व काही ख्रिस्ती परंपरांमध्ये त्यांना [[संत]] म्हणूनसुद्धा पूजले जाते. त्यांच्या नावाचे सर्वात जुने उपलब्ध उल्लेख ३ऱ्या आणि २ऱ्या <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/topic/Michael-archangel|title=Michael {{!}} Description, History, & Feast Days {{!}} Britannica|date=2025-02-11|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-03-30}}</ref> &nbsp;ज्यूंच्या प्राचीन साहित्यकृतींमध्ये दिसून येते, अनेकदा पण नेहमीच नाही, त्यांच्याविषयी असेही म्हटले आहे की ते देवदूतांचा आणि आद्यदेवदूतांचे प्रमुख आहे, आणि ते प्राचीन इस्राएलचे संरक्षक राजकुमार आहे आणि इस्राएली लोकांची काळजी घेण्यास जबाबदार आहे. {{Sfn|Asale|2020}} {{Sfn|Hannah|2011}} {{Sfn|Hannah|2011}} {{Sfn|Barnes|1993}} ख्रिस्ती धर्माने त्याच्यासंबंधीच्या जवळजवळ सर्व ज्यू परंपरा जतन केल्या आहेत, {{Sfn|Hannah|2011}} आणि त्यांचा स्पष्टपणे [https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html प्रकटीकरण १२:७–१२] मध्ये उल्लेख आहे, <ref>https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html</ref> जिथे ते सैतानाशी युद्ध करतात {{Sfn|Bromiley|1971}} आणि यहूदाच्या पत्रात, जिथे मिखाएल आणि सैतान मोशेंच्या शरीरावरून वाद घालतात. {{Sfn|Hannah|2011}} == जुना करार आणि अनुवादक == हनोखच्या पुस्तकात {{Sfn|Hannah|2011|p=33}} मिखाएलचा उल्लेख सात आद्यदेवदूतांपैकी एक म्हणून केला आहे (दुसरे नावे उरीएल, रागूएल, राफेल, सारिएल, [[जिब्राइल|गब्रीएल]] आणि रेमिएल आहेत), जे टोबिटच्या पुस्तकात "तयार उभे राहतात आणि च्या वैभवासमोर प्रवेश करतात" असे म्हटले आहे. {{Sfn|Barnes|1993|p=54}} मिखाएलचा परिचय करून दिला जातो यावरून त्यांच्याबद्दल आणि इतर नामनिर्देशित देवदूतांबद्दलचे माहिती कळते. {{Sfn|Hannah|2011|p=33}} {{Sfn|Collins|1999|p=339}} इ. स. पू. २ऱ्या शतकात रचलेल्या दानिएलच्या पुस्तकाच्या शेवटच्या अध्यायांमध्ये त्याचा पुन्हा उल्लेख आहे, ज्यामध्ये तागाचे कपडे घातलेले एक माणूस (ज्यांची ओळख कधीही पटलेली नाही, परंतु प्रकटीकरणामध्ये योहानला अल्फा आणि ओमेगाबद्दल दिलेल्या वर्णनाशी जुळतो) दानिएलला सांगतात की ते आणि "मिखाएल, तुमचा राजकुमार" " पारसाच्या राजकुमारा " सोबत युद्धात गुंतलेले आहेत, ज्यानंतर अंतिम-काळात, "मिखाएल, तुमच्या लोकांचे रक्षण करणारा महान राजकुमार, उदयास येईल". {{Sfn|Collins|1984}} {{Sfn|Hill|2008|p=176}} देवदूत आणि आद्यदेवदूतांमध्ये मिखाएलचे अग्रगण्याला स्थापित करण्यात हनोखने मोठी भूमिका बाजवली, आणि नंतरच्या ज्यू ग्रंथांमध्ये, त्याला त्यांचा प्रमुख, [[तोराह]] (देवाचा नियम) मध्यस्थी करणारा आणि देवाच्या आसनाच्या उजवीकडे उभे आहेत असे म्हटले जाते. {{Sfn|Asale|2020|p=55}} कुम्रान समुदायाच्या परंपरांमध्ये, तो अंतिम काळाच्या लढाईत देवाच्या लोकांचे रक्षण करतात किंवा त्यांचे नेतृत्व करतात. {{Sfn|Fahlbusch|1999|p=674}} इतर लिखाणांमध्ये, ते इस्राएलची काळजी घेण्यास जबाबदार आहेत आणि स्वर्गीय सैन्यांचे सेनापती म्हणून काम करतात; ते [[मोझेस|मोशेच्या]] शरीरावरील सैतानाच्या दाव्याला विरोध करणारे इस्राएलचा वकील आहेत; ते देव आणि मानवजातीमध्ये मध्यस्थी कारतात आणि स्वर्गीय पवित्रस्थानात महायाजक म्हणून सेवा करतात; आणि ते नीतिमान मृतांच्या [[यमदूत|आत्म्यांना नंदनवनात घेऊन जातात]] . {{Sfn|Hannah|2011}} == नवीन करार == सात आद्यदेवदूत (किंवा चार, परंपरांमध्ये फरक आहे पण तसेही नेहमी मिखाएल असतात) हे मंदिरातील पवित्र सात-फांद्यांच्या दीपस्तंभ, दीपवृक्षाच्या फांद्यांशी देवाच्या आसनासमोरील ७ आत्मे म्हणून संबंधित होते, आणि हे [https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html प्रकटीकरण ४:५] मध्ये प्रतिबिंबित होते (“राजासनापासून विजा, वाणी व मेघगर्जना निघत होत्या. राजासनासमोर सात दिवे जळत होते. ते देवाचे सात आत्मे होते.”). {{Sfn|Barker|2006|p=123}} मिखाएलचा उल्लेख प्रकटीकरण १२:७-१२ मध्ये स्पष्टपणे केला आहे, जिथे ते सैतानाशी युद्ध करतो आणि त्यांना स्वर्गातून बाहेर काढतो जेणेकरून दोषारोपक म्हणून (जुन्या करारातील त्यांची औपचारिक भूमिका) त्यांना देवापर्यंत पोहोचता येत नाही. {{Sfn|Bromiley|1971}} [[येशू ख्रिस्त|येशूच्या]] आगमनावेळी सैतानाचे पतन हे नवीन कराराचे यहुदी धर्मापासून विभक्त होण्याचे चिन्ह आहे. {{Sfn|Bromiley|1971|p=157}} लूक २२:३१ मध्ये, येशू [[सेंट पीटर|पेत्राला]] सांगतात की सैतानाने शिष्यांना "चाळण्यास(चाळावे)" देवाकडे परवानगी मागितली, ज्याचा उद्देश त्यांच्यावर आरोप करणे हा होता, परंतु येशू त्या आरोपाला विरोध करतात, आणि अशाप्रकारे ते यहुदी धर्मातील देवदूतांची आणि विशेषतः मिखाएलची भूमिका घेतात. {{Sfn|Bromiley|1971|p=156}} यहूदाच्या पत्रात मिखाएलचा नावाचा दुसऱ्यांदा उल्लेख केला आहे, जे विश्वासणाऱ्यांना चुकीच्या गोष्टींच्या आक्रमणाविरुद्ध लढाईत उतरण्यास केलेले एक आवेशपूर्ण आवाहन आहे. {{Sfn|Green|2008|p=18}} ९-१० वचनांमध्ये, लेखक प्रधान देवदूत मिखाएलशी तुलना करून पाखंड्यांचा निषेध करतो, ज्याने मोशेच्या शरीरावरून सैतानाशी वाद घालताना, “निंदायुक्त आरोप करण्यास धजला नाही तर त्याऐवजी ‘प्रभू तुला धमकावो’ असा म्हणाला.” {{Sfn|Green|2008|p=79}} == ज्यू धर्म == [[चित्र:Michael.svg|इवलेसे|[[हिब्रू भाषा|हिब्रू]] लिपीत मिखाएल नाव]] रब्बींच्या परंपरेनुसार, मिखाएलने इस्राएलचा वकील म्हणून काम केले आणि कधीकधी त्यांना इतर राष्ट्रांच्या अधिपत्यांशी ( दानिएल १०:१३ ) आणि विशेषतः इस्राएलचा दोषारोप करणारा देवदूत सामाएल याच्याशी लढावे लागले. त्यांचे वैर तेव्हापासून सुरू झाले जेव्हा सामाएलला स्वर्गातून बाहेर फेकले आणि त्याने मिखाएललाही आपल्यासोबत खाली ओढण्याचा प्रयत्न केला, ज्यामुळे देवाला हस्तक्षेप करावा लागला. <ref>[[Pirkei De-Rabbi Eliezer]] xxvi</ref> <ref>{{ज्ञानकोश स्रोत}} </ref> मिखाएल हा ज्यू लोकांचा मध्यस्थ होता ही कल्पना इतकी प्रचलित झाली की, देव आणि त्याचे लोक यांच्यामध्ये मध्यस्थ म्हणून देवदूतांना आवाहन करण्यावर रब्बींनी बंदी घातली असूनही, ज्यूंच्या धार्मिक विधींमध्ये त्याला स्थान देण्यात आले होते: "जेव्हा एखादा माणूस गरजू असतो, तेव्हा त्याने थेट देवाला प्रार्थना केली पाहिजे, मिखाएल किंवा [[जिब्राइल|जिब्राइलला]] नाही."<ref>Yer. </ref> यिर्मया त्याला उद्देशून प्रार्थना करतो. <ref>Baruch Apoc. </ref> == ज्ञानवाद(ख्रिस्ती) == ज्ञानवादाच्या नाग हम्मादी संहितांमध्ये आढळणाऱ्या, २ऱ्या शतकातील 'योहानाचे गुप्त पुस्तक' याच्यामध्ये, मिखाएलला यल्दाबाओथला आदाम निर्माण करण्यास मदत करणाऱ्या राक्षसांवर नियंत्रण ठेवणारा मानले आहे, सोबत उरीएल, अस्मेनेदास, सफासातोएल, आरमोउरियम, रिचराम आणि अम्योर्प्स नावाचे इतर सहा राक्षसही आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=http://gnosis.org/naghamm/apocjn-meyer.html|title=The Gnostic Bible|last=[[Marvin Meyer]]|last2=[[Willis Barnstone]]|date=June 30, 2009|publisher=[[Shambhala Publications|Shambhala]]|chapter=The Secret Book of John|access-date=2022-02-06}}</ref> आलेक्सांद्रियाच्या ओरिगेन यांच्या केल्सोस विरुद्ध' या पुस्तकानुसार, सर्पकार आकृतीवर मिखाएलला सिंहाच्या रूपात दर्शवले होते. == ख्रिस्ती धर्म == === सुरुवातीच्या ख्रिस्ती विचार आणि भक्ती === [[चित्र:Stift_Rein_-_Bibliothek,_Antiphonale_Cisterciense,_Miniatur_Erzengel_Michael.jpg|उजवे|इवलेसे|''अंतिम न्यायाच्या वेळी आत्म्यांचे वजन करत संत मिखाएल'', ''आन्तिफोनाले सिस्तेरस्येन्से'' (१५ वे शतक), ॲबी बिब्लिओथेका, राइन ॲबी, ऑस्ट्रिया]] २ऱ्या शतकापासून पुढे, मिखाएलला ख्रिस्ताशी ओळखल्याच्या सुरुवातीच्या ख्रिस्ती विचारांचे पुरावे आहेत, विशेषतः गैर-आद्य-ऑर्थोडॉक्स गटांशी संबंधित किंवा त्यांच्याद्वारे लिहिलेल्या पुस्तकांमध्ये, जसे की छद्म-किप्रियानचे '<nowiki/>''दे केंतेसिमा'' ''','' एपिफानिउसचे एब्योनी आणि एल्खासी पंथाचे वर्णन, तेर्तुल्लियानुस वालेन्ती ख्रिस्तशास्त्रावरील आक्रमण आणि काही जादुई ग्रंथ, विशेषतः शलमोनच्या मृत्युपत्रात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=171–183}}</ref> हेर्मासचे मेंढपाळ, कदाचित ओक्सिरिंखुसच्या पपायरूस ११५२', हीब्रूंचे सुवार्ता, छद्म-क्लेमी लेखन आणि एपिफेनिउसचे ''पानारिओन'' {{Efn|पानारियोन ३०. १६.२–४}} हे मत सामायिक करत असल्याचे दिसून येते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=186–196}}</ref> २ऱ्या आणि ३ऱ्या शतकातील इतर पुस्तक दाखवतात की ख्रिस्ताला देवदूत म्हणून ओळखणे त्या काळात सामान्य होते—यामध्ये 'थोमाचे सुवार्ता, निकदेमचे सुवार्ता, दानचे मृत्युपत्र आणि दिओग्नेतुससाठी पत्र हे सर्व आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=183–184}}</ref> या समजुती बहुधा ख्रिस्तपूर्व ज्यू समजुतींमधून आल्या असाव्यात, जसे की योसेफच्या प्रार्थनेत आणि मघारी लोकांच्या समजुतींमध्ये आढळतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=184–186}}</ref> सालामिसचे एपिफानिउस ( सु. ३१० – ३२० - ४०३ त्यांच्या मिस्री-अरबी '<nowiki/>''हेक्साएमेरन'''मध्ये त्याने मिखाएलचा उल्लेख सैतानाचा बदली म्हणून केला आहे. त्यानुसार, सैतानाच्या पतनानंतर, मिखाएलला ते कार्य दिले जे सैतान उच्च देवदूतांपैकी एक असताना करत होता. <ref>Monferrer-Sala, J. P. (2014). </ref> बायझंटाईन परंपरेनुसार, आद्यदेवदूत मिखाएलची बोस्पोरुसच्या किनाऱ्यावरील दोन पवित्रस्थान [[कॉन्स्टन्टाइन पहिला|कॉन्स्टन्टाईनने]] बांधली होती. पहिले हेस्तिया/आनाप्लोउस येथे होते—जे बहुधा आधुनिक आर्नावुत्कोयच्या परिसरात, कॉन्स्टॅंटिनोपलपासून समुद्राने सु. ३५ स्तादिया(सु. ६.६ किमी) आणि जमिनीने ७० (सु. १३.२ किमी) पेक्षा जास्त अंतरावर होते. दुसरे सोस्थेनिओन येथे होते, ज्याची ओळख सामान्यतः आजच्या इस्तन्या म्हणून केली जाते. सोझोमेन हा हेस्तिया जागेत सर्वात जुना साक्षीदार आहे, तर योहान मालालास सोस्थेनियन येथे मिखाएलियन असल्याचे नमूद करतो आणि त्याला एका पायाभरणीच्या आख्यायिकेमध्ये समाविष्ट करतो, जी आर्गोनाउतांशी संबंधित असलेल्या एका पूर्वी ग्रीक देवस्थानाचा पुनरुद्देश करते. नंतरच्या स्रोतांमध्ये अनेकदा बोस्पोरुसच्या विस्तृत पश्चिम किनाऱ्यासाठी "अनाप्लोउस" हा शब्द वापरला जातो, ज्यामुळे साहित्यात हेस्तिया/आनाप्लोउस आणि सोस्थेनिओन यांना कधीकधी एकत्र का केले जाते हे स्पष्ट होण्यास मदत होते. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Casamiquela Gerhold|first=Victoria|date=June 2021|title=Constantine the Great and the Churches of Saint Michael at Anaplous and Sosthenion: Some Further Notes on Their Location|trans-title=Constantino “el Grande” y la Iglesias de San Miguel en Anaplous y Sosthenion: algunas notas sobre su localización|journal=Cuadernos Medievales|language=en|publisher=Grupo de Investigación y Estudios Medievales, Facultad de Humanidades – UNMdP|volume=30|pages=14–36|issn=2451-6821}}</ref> <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Casamiquela Gerhold|first=Victoria|date=June 2021|title=Constantine the Great and the Churches of Saint Michael at Anaplous and Sosthenion: Some Further Notes on Their Location|url=https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/7958991.pdf|journal=Cuadernos Medievales|language=en|volume=30|pages=15|quote=Byzantine authors, as is well known, credit Constantine the Great with the building of two churches of the Archangel Saint Michael on the Bosporian shore.}}</ref> फ्रिगियामध्ये त्याला आत्तिस देवतेच्या गुणधर्मांशी समन्वयितपणे ओळखले गेले आणि अशा प्रकारे फ्रिगियातील ख्रिस्तपूर्व काळातील रोग बरे करणाऱ्या झऱ्यांशी जोडले गेले, त्याचे मुख्य उपासना स्थळ खोने येथे होते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.academia.edu/8572799/_St_Michael_of_Chonai_and_the_Tenacity_of_Paganism_in_D_Kim_and_S_Hathaway_editors_Intercultural_Transmission_throughout_the_Medieval_Mediterranean_100_1600_CE_London_NY_Continuum_2012_37_59|title=Intercultural Transmission throughout the Medieval Mediterranean: 100–1600 CE|last=Cadwallader|first=Alan H.|publisher=Continuum|year=2012|editor-last=Kim|editor-first=Dorothy}}</ref> इ. स. ३२४ मध्ये कॉन्स्टन्टाईनने जवळच [[लिसिनियस|लिकिनिउसचा]] पराभव केल्यानंतर, मिखाएलने सर्पाचा वध केल्याचे एक चित्र ''मिखाएलिओन'' येथील एक प्रमुख कलाकृती बनले. याच्यामुळे मिखाएलची ड्रॅगनचा वध करणारा एक योद्धा संत म्हणून, विकसित झालेल्या प्रमाणित [[मूर्तिशास्त्र|प्रतिमाशास्त्रात]] भर पडली. <ref name="Richard">Richard Freeman Johnson (2005), ''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' {{ISBN|1-84383-128-7}}; pp. 33–34</ref> मिखाएलियन हे एक भव्य चर्च होते आणि कालांतराने ते पौर्वात्य ख्रिस्ती धर्मातील शेकडो इतर चर्चसाठी एक आदर्श बनले; यांमुळे मिखाएलप्रती भक्तीचा प्रसार झाला. <ref>[[Anna Jameson]] (2004), ''Sacred and Legendary Art'' {{ISBN|0-7661-8144-8}}; p. 92</ref> चौथ्या शतकात, संत महान बासिल यांच्या प्रवचनात ( ''दे आंगेलिस'' ) संत मिखाएलला सर्व देवदूतांपेक्षा श्रेष्ठ मानले गेले. त्यांना "आद्यदेवदूत" म्हटले जात असे कारण ते इतर देवदूतांना संदेश देतात, हे उपपद यहूद १:९ मध्ये त्यांना Ἀρχαγγέλος ( आर्खांगेलोस) असे दिले आहे. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}</ref> ६व्या शतकापर्यंत, [[रोम|रोममध्ये]] मिखाएल यांना वैद्य म्हणून मानण्याची दृष्टी होती; एका साथीच्या रोगानंतर, आजारी लोक त्यांच्या प्रकटीकरणाची वाट पाहत ''कास्तेल सांत'आंगेलो'' चर्चमध्ये (रोमला वाचवल्याबद्दल त्यांना समर्पित) रात्री झोपत असत. <ref name="Butler320">Alban Butler, ''The Lives of the Fathers, Martyrs, and other Principal Saints''. </ref> === कॅथलिक धर्म === [[चित्र:Second_class_Relic_stone_of_Saint_Michael_the_Archangel.jpg|इवलेसे|इटलीतील मोंटे गारगानो येथील आद्यदेवदूत संत मिखाएल यांचा द्वितीय श्रेणीचा अवशेष दगड.]] [[चित्र:Jacopo_vignali,_san_michele_arcangelo_libera_le_anime_del_purgatorio.jpg|इवलेसे|''आद्यदेवदूत मिखाएल आत्मांना यातनांच्या ठिकाणाहून मुक्त करतो'', याकोपो विन्याली, १७वे शतक]] [[कॅथलिक चर्च|कॅथलिक लोक]] अनेकदा मिखाएलला “पवित्र मिखाएल, आद्यदेवदूत” <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.catholic.org/prayers/prayer.php?p=12|title=Holy Michael, the Archangel, Defend Us in Battle – Prayers|last=Online|first=Catholic|website=Catholic Online}}</ref> किंवा “संत मिखाएल” असे म्हणतात. ख्रिस्ती प्रार्थनांमध्ये, जसे की संतांच्या प्रार्थनांमध्ये, त्याला सामान्यतः “संत मिखाएल” म्हणून संबोधले जाते. इस्टरच्या जागरणावेळी म्हटल्या जाणाऱ्या संक्षिप्त आवृत्तीमध्ये, देवदूत आणि आद्यदेवदूतांपैकी केवळ त्याचाच नावाचा संबोधला जातो, संत [[जिब्राइल]] आणि राफाएल हे दोघे सोडून. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.vr-elibrary.de/doi/book/10.13109/9783666533976|title=Colossae in Space and Time|last=Cadwallader|first=Alan H.|last2=Michael Trainor|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|year=2011|isbn=978-3-525-53397-0|page=323|doi=10.13109/9783666533976|access-date=2012-12-27}}</ref> रोमन कॅथलिक शिकवणींमध्ये, संत मिखाएलच्या चार मुख्य भूमिका किंवा पदे आहेत. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> त्याची पहिली भूमिका देवाचा सेनापती आणि नरकाच्या शक्तींवर विजय मिळवण्यास स्वर्गीय सैन्याचा नेता असणे ही आहे. <ref name="Donna60">Donna-Marie O'Boyle, ''Catholic Saints Prayer Book'' OSV Publishing, 2008 {{ISBN|1-59276-285-9}} p. 60</ref> त्याला "आध्यात्मिक योद्धा" च्या सद्गुणांसाठी देवदूतांचा आदर्श मानले जाते, वाईटाशी त्याचा संघर्ष "अंतर्गत लढाई" म्हणून मानला जातो. {{Sfn|Starr|2007}} कॅथलिक शिकवणींमध्ये मिखाएलच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या भूमिका मृत्यूशी संबंधित आहेत. त्याच्या दुसऱ्या भूमिकेत, तो मृत्यूचा देवदूत आहे, जो ख्रिश्चनांच्या [[यमदूत|आत्म्यांना स्वर्गात घेऊन जातो]] . कॅथलिक प्रार्थनांमध्ये अनेकदा मिखाएलच्या या भूमिकेचा उल्लेख केला जातो. त्याच्या तिसऱ्या भूमिकेत, तो त्याच्या पूर्णपणे संतुलित तराजूवर आत्म्यांचे वजन करतो, जी वस्तू तो कलेमध्ये अनेक वेळा धरत असताना दिसतो. {{Sfn|Starr|2007|p=39}} त्याच्या चौथ्या भूमिकेत, संत मिखाएल, जुन्या करारातील निवडलेल्या लोकांचे विशेष संरक्षक, चर्चचे रक्षक देखील आहेत. मध्ययुगात शूरवीरांच्या लष्करी संघटनांद्वारे संत मिखाएल याची पूजला जात होता. शिवाय, निःसंशयपणे त्याच कारणास्तव त्याला अनेक शहरांचे आणि देशांचे संरक्षक संत मानला जात होता. {{Sfn|Butler|1821|p=117}} <ref name="ReferenceA">Michael McGrath, ''Patrons and Protectors''. </ref> ==== संत मिखाएल आद्यदेवदूत प्रार्थना ==== Sancte Míchael Archángele, defénde nos in próelio; contra nequítiam et insídias diáboli esto praesídium. Imperet illi Deus, súpplices deprecámur, tuque, Prínceps milítiae caeléstis, Sátanam aliósque spíritus malígnos, qui ad perditiónem animárum pervagántur in mundo, divína virtúte, in inférnum detrúde.<ref name="bollettino">{{Cite web|url=http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2018/09/29/180929d.html|title=Holy See Press Office Communiqué|website=press.vatican.va|access-date=2018-09-30}}</ref> आद्यदेवदूत संत मिखाएल, लढाईत आमचे रक्षण कर. सैतानाच्या दुष्टतेविरुद्ध आणि सापळ्यांविरुद्ध आमचे रक्षण कर. प्रभु त्याला फटकारावे, ही आमची प्रार्थना, आणि तू, हे स्वर्गीय सैन्याचा राजकुमार, देवाच्या समर्थ्याने, सैतानाला नरकात ढकल, आणि सगळे दुष्ट आत्म्यांना, जे जगाभर फिरतात आत्म्यांचा नाश शोधत. === पूर्वेकडील आणि प्राच्य ऑर्थोडॉक्सी === पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स लोक मिखाएलला ''आर्खिस्त्रातेगोस'', म्हणजेच “स्वर्गीय सैन्यांचा सर्वोच्च सेनापती” ही पदवी देतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=|title=Tales from Another Byzantium|last=Baun|first=Jane|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=978-0-521-82395-1|pages=391 et passim|access-date=}}</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स लोक त्यांच्या संरक्षक देवदूतांना आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, मिखाएल आणि जिब्राईल यांना प्रार्थना करतात. <ref>''Eastern Orthodox Theology: A Contemporary Reader'' by Daniel B. Clendenin (2003) {{ISBN|0801026512}}, p. 75</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स पंथात देवदूतांबद्दल नेहमीच खूप भक्ती राहिली आहे. आज, त्यांना "देहहीन शक्ती" या नावाने संबोधले जाते. <ref name="EOEnc" /> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स पंथातर्फे वर्षभरात मिखाएलला समर्पित अनेक सण साजरे केले जातात. <ref name="EOEnc">''The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity'', by John Anthony McGuckin (2011) {{ISBN|1405185392}} p. 30</ref> === प्रोटेस्टंट धर्म === [[चित्र:West_Window,_Church_of_the_Good_Shepherd_(Rosemont,_Pennsylvania).jpg|उजवे|इवलेसे|एपिस्कोपल बरे मेंढपाळाचे चर्च (रोझमोंट, पेनसिल्व्हेनिया), अमेरिकेल पश्चिमेकडील खिडकीतून चिलखत घातलेला मिखाएल दिसतो; पहिल्या महायुद्धातील मृतांच्या स्मरणार्थ स्मारक.]] [[चित्र:Erzengel_Michael-Statue_über_dem_Portal_der_St._Michaeliskirche_Hamburg.jpg|इवलेसे|हांबुर्ग येथील संत मिखाएल चर्चमधील पुतळा]] प्रोटेस्टंट मिखाएलला आद्यदेवदूत मानतात. अँग्लिकन आणि मेथोडिस्ट परंपरा चार आद्यदेवदूतांना मानतात: मिखाएल, राफाएल, [[जिब्राइल|जिब्राईल]] आणि उरिएल . <ref name="Armentrout2000">{{स्रोत पुस्तक|title=An Episcopal Dictionary of the Church|last=Armentrout|first=Don S.|publisher=Church Publishing, Inc.|year=2000|isbn=9780898697018|page=14}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=7Q8EAAAAQAAJ&pg=PA493|title=The Methodist New Connexion Magazine and Evangelical Repository, Volume XXXV, Third Series|publisher=William Cooke|year=1867|location=London|page=493}}</ref> वादग्रस्त अँग्लिकन बिशप रॉबर्ट क्लेटन (मृ. १७५८) यांनी असा प्रस्ताव मांडला की मिखाएल हा लोगोस आणि जिब्राईल हा पवित्र आत्मा होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.org/details/anessayonspirit00clagoog|title=An essay on spirit|last=Clayton|first=Robert|date=February 13, 1751|publisher=J. Noon, G. Woodfall, and M. Cooper|via=Internet Archive}}</ref> क्लेटनच्या मतांवरील वादामुळे सरकारने त्याच्यावर खटला भरण्याचा आदेश दिला, परंतु त्याच्या नियोजित चौकशीपूर्वीच त्याचा मृत्यू झाला. <ref>[[wikisource:Clayton, Robert (1695–1758) (DNB00)|''Dictionary of National Biography'': Clayton, Robert]]</ref> <ref>John Walsh, Colin Haydon & Stephen Taylor, eds. </ref> == इस्लाम == [[चित्र:Muhammad_ibn_Muhammad_Shakir_Ruzmah-'i_Nathani_-_The_Archangel_Michael_-_Walters_W65946B_-_Full_Page.jpg|इवलेसे|मोहम्मद इब्न मोहम्मद शाकिर रुझमाह-इ नथानी]] इस्लाममध्ये, मिखाएल, किंवा मिकाʾईल, <ref name="King">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cardiff.ac.uk/share/research/centres/clarc/jlarc/contents/King%2520A%2520Christian%2520Qur%2527an.pdf|title=King, Daniel "A Christian Qur'an? A Study in the Syriac Background of the Qur'an as Presented in the Work of Christoph Luxenberg," JLARC 3, 44–71 (2009)|website=School of History, Archaeology and Religion|access-date=2015-12-17}}</ref> हा [[जिब्राइल|जिब्रिल]] (जिब्राइल, ज्याच्यासोबत त्याला अनेकदा जोडले जाते), ʾइस्राफिल (तुतारी वाजवणारा देवदूत) आणि अझराʾईल (मृत्यूचा देवदूत) यांच्यासोबत चार आद्यदेवदूतांपैकी एक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/quran/verses/002-qmt.php#002.098|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=Usc.edu|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202024354/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/quran/verses/002-qmt.php#002.098|archive-date=2015-02-02|access-date=2015-01-28}}</ref> कुराण त्याचा उल्लेख फक्त एकदाच जिब्राइलसोबत केला आहे. . <ref name="auto">{{Citation|accessdate=2026-06-14}}</ref> मदिनेतील ज्यूंच्या या दाव्याचे खंडन म्हणून या आयतीचा अर्थ लावला जातो की जिब्राइल हा मिखाएलचा शत्रू आहे. {{Sfn|Noegel|Wheeler|2002}} [[हादिथ]] आणि तफसीरांमध्ये, या शब्दाचा अर्थ कधीकधी "अब्द अल्लाह" (देवाचा सेवक) असा समजला जातो. <ref name="auto" /> == फेस्त == [[चित्र:S._Miguel_Arcanjo.jpg|उजवे|इवलेसे|आद्यदेवदूत मिखाएल काबेसेइरास दे बास्तो येथे पोर्तुगी फेस्तात]] रोमन कॅथलिक दिनदर्शिकेत, ॲंग्लिकन संतांच्या दिनदर्शिकेत आणि ल्यूथरन संतांच्या दिनदर्शिकेत, मिखाएलचा फेस्त मिखाएलमास दिन, २९ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. रोमन कॅथलिक दिनदर्शिकेनुसार हा दिवस संत मिखाएल, [[जिब्राइल]] आणि राफाएल यांचा फेस्त म्हणून, तर ॲंग्लिकनांनुसार संत मिखाएल आणि सर्व देवदूतांचा फेस्त म्हणून देखील ओळखला जातो. <ref>''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' by Richard Freeman Johnson 2005 {{ISBN|1-84383-128-7}} p. 105</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स चर्चमध्ये, संत मिखाएलचा मुख्य फेस्त ८ नोव्हेंबर रोजी असतो (जे [[ज्युलियन दिनदर्शिका]] वापरतात ते [[ग्रेगोरीयन दिनदर्शिका|ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेसार]] २१ नोव्हेंबर रोजी साजरा करतात), त्यांना इतर ''"स्वर्गातील देहरहित शक्तीं"'' (म्हणजे देवदूत) सोबत त्यांचे सर्वोच्च सेनापती (आद्यदेवदूत मिखाएल आणि इतर देहरहित शक्तींचा समन्वय) म्हणून सन्मानित केले जाते आणि ६ सप्टेंबर रोजी ''चोने येथील चमत्काराचे'' स्मरणही केले जाते. <ref>''Icons and saints of the Eastern Orthodox Church'' by Alfredo Tradigo 2006 {{ISBN|0-89236-845-4}} p. 46</ref> <ref>''The Blackwell Companion to Eastern Christianity'' 2010 by Ken Parry {{ISBN|1-4443-3361-5}} p. 242</ref> ७ एप्रिल रोजी, प्राच्य ऑर्थोडॉक्स चर्च मिखाएलने संदेष्टा यिर्मयाची तुरुंगातून सुटका केल्याच्या घटनेचे स्मरण करते. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tewahedo.dk/litt/cached/The_Ethiopian_Synaxarium.pdf|title=Ethiopian synaxarium|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220825213718/https://www.tewahedo.dk/litt/cached/The_Ethiopian_Synaxarium.pdf|archive-date=2022-08-25|access-date=2022-08-12}}</ref> == आश्रय आणि धार्मिक संघ == मध्ययुगाच्या उत्तरार्धातील ख्रिस्ती धर्मात, मिखाएल, संत गेओर्गिउस सोबत, शौर्याचा संरक्षक संत बनला आणि आता त्याला पोलीस अधिकारी, पॅरामेडिक्स आणि लष्कराचा संरक्षक करणारे संत देखील मानले जाते. {{Sfn|Ball|2003}} ९५५ मध्ये हंगेरियनविरुद्ध झालेल्या लेखफेल्डच्या विजयी लढाईपासून, मिखाएल हा [[पवित्र रोमन साम्राज्य|पवित्र रोमन साम्राज्याचा]] आणि जर्मन लोकांचा संरक्षक संत होता. [[चित्र:Michael4.jpg|इवलेसे|जर्मनीतील बॉन येथील निर्वाचक राजवाड्यात, बायर्नी संत मिखाएलच्या लष्करी धार्मिक संघाच्या पूर्वीच्या मुख्यालयातील संत मिखाएलचा पुतळा.]] १५व्या शतकाच्या मध्यापासून ते शेवटपर्यंत, फ्रान्स हे पश्चिम ख्रिस्ती जगतातील अशा चार दरबारांपैकी एक होते, जिथे शूरवीरांची कोणतीही संघ नव्हती. <ref name="Dacre">''The Knights of the Crown: The Monarchical Orders of Knighthood in Later Medieval Europe 1325–1520'' by D'Arcy Jonathan Dacre Boulton 2000 {{ISBN|0-85115-795-5}} pp. 427–428</ref> नंतर, जां मोलिने यांनी मिखाएलच्या आदिम पराक्रमाचे "आतापर्यंत साध्य झालेले शूरवीरतेचे आणि शौर्याचे पहिले कृत्य" म्हणून गौरव केले. <ref>Noted by [[Johan Huizinga]], ''[[The Autumn of the Middle Ages|The Waning of the Middle Ages]]'' (1919, 1924:56.</ref> अशाप्रकारे, मिखाएल हा फ्रान्सच्या पहिल्या शूरवीर संघ, म्हणजेच १४६९ च्या संत मिखाएलच्या संघाचा, साहजिक संरक्षक होता. <ref name="Dacre" /> ब्रिटिश सन्मान प्रणालीमध्ये, १८१८ मध्ये स्थापन झालेल्या एका शूरवीर संघाला देखील या दोन संतांची नावे दिली आहेत, संत मिखाएल आणि संत गेओर्गिउसचे संघ. <ref>''Angels in the early modern world'' By Alexandra Walsham, Cambridge University Press, 2006 {{ISBN|0-521-84332-4}} p. 2008</ref> १८७८ पूर्वी, रोमन कॅथोलिक अति-बंधुत्वाचा भाग म्हणून संत मिखाएल आद्यदूताचे स्कापुली परिधान केले जाऊ शकत होते. आज, नोंदणीला अधिकृत मान्यता आहे कारण हे पवित्र स्कापुली चर्चने मान्यता दिलेल्या १८ स्कापुलींपैकी एक आहे. योद्ध्यांचा संरक्षक असून, आजारी आणि पीडित लोकसुद्धा मिखाएल आपला संरक्षक संत मानतात. <ref>''Patron Saints'' by Michael Freze 1992 {{ISBN|0-87973-464-7}} p. 170</ref> फ्रान्समधील मों-सें-मिशेल येथे ८व्या शतकात झालेल्या त्याच्या दर्शनाच्या आख्यायिकेनुसार, या प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्रात आद्यदेवदूत खलाशांचा संरक्षक आहे. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> जर्मनीमध्ये ख्रिस्ती धर्माचा प्रसार झाल्यानंतर, जिथे पर्वत अनेकदा मूर्तिपूजक देवतांना समर्पित केले जात होते, ख्रिस्त्यांनी अनेक पर्वतांना मिखाएलच्या संरक्षणाखाली ठेवले आणि संपूर्ण जर्मनीमध्ये संत मिखाएलची असंख्य पर्वतीय प्रार्थनास्थळे दिसू लागली. <ref name="Cathenc" /> तसेच, नाबारा (स्पेन) मधील सर्वात जुनी ख्रिस्ती इमारत असलेले संत मिखाएलचे पवित्रस्थान (सान मिगेल अरालार्कोआ), अरालार पर्वतरांगेवरील एका टेकडीच्या माथ्यावर वसलेले आहे आणि त्यात कारोलिंगी अवशेष आहेत. संत मिखाएलचे पवित्रस्थान ही [[नाबारा]] आणि पूर्व गिपुष्कोआची एक प्राचीन भक्ती आहे, ज्याला बास्क पूजनीय मानतात, व ज्याच्याभोवती अनेक दंतकथा आहेत आणि ज्याला मूर्तिपूजा व पाखंडाविरुद्धचा योद्धा मानले जाते. २०व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात ते कॅथलिक धर्माच्या संरक्षणाचे, तसेच बास्क परंपरा आणि मूल्यांचे प्रतीक बनले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Con Cristo o contra Cristo: Religión y movilización antirrepublicana en Navarra (1931–1936)|last=Dronda|first=Javier|date=2013|publisher=Txalaparta|isbn=978-84-15313-31-1|location=Tafalla|pages=54–55}}</ref> [[चित्र:Greater_coat_of_arms_of_the_City_of_Brussels.svg|इवलेसे|ब्रसेल्सचे राजचिन्ह]] [[चित्र:COA_of_Kyiv_Kurovskyi.svg|इवलेसे|क्यीवचे राजचिन्ह]] तो मध्ययुगापासून [[ब्रसेल्स|ब्रसेल्सचा]] संरक्षक संत आहे. <ref>''Netherlandish sculpture 1450–1550'' by Paul Williamson 2002 {{ISBN|0-8109-6602-6}} p. 42</ref> रूसमधील [[अर्खांगेल्स्क]] शहराचे नाव त्या मिखाएलच्या नावावरून ठेवले आहे. उक्रेन आणि त्याची राजधानी [[क्यीव]] देखील मिखाएलला आपला संरक्षक संत आणि रक्षक मानतात. <ref name="Fairbairn">''Eastern Orthodoxy through Western eyes'' by Donald Fairbairn 2002 {{ISBN|0-664-22497-0}} p. 148</ref> == साहित्य आणि कलेमध्ये == === साहित्य === [[जॉन मिल्टन]] यांच्या १६६७ च्या ''[[पॅराडाइझ लॉस्ट (महाकाव्य)|<nowiki/>'पॅराडाईज लॉस्ट'<nowiki/>]]'' या इंग्रजी महाकाव्यात, मिखाएल देवाशी एकनिष्ठ असलेल्या देवदूतांच्या सैन्याचे सैतानाच्या बंडखोर सैन्याविरुद्ध नेतृत्व करतो. देवाच्या शस्त्रागारातील तलवारीने तयार असून, तो वैयक्तिक लढाईत सैतानाला पराभाव करतो आणि त्याच्या कुशीला जखमी करतो. <ref>John Milton, ''Paradise Lost'' 1674 [http://www.dartmouth.edu/~milton/reading_room/pl/book_6/index.shtml Book VI line 320] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219155635/http://www.dartmouth.edu/~milton/reading_room/pl/book_6/index.shtml}}</ref> === कलात्मक चित्रण === [[चित्र:Meister_der_Ikone_des_Erzengels_Michael_001_adjusted.jpg|इवलेसे|संत मार्क बासिलिकाच्या खजिन्यात असलेली, १०व्या शतकातील सोन्याची आणि काचाभ रंगाच्या संत मिखाएलची बायझंटाईन प्रतिमा .]] ख्रिस्ती कलेमध्ये, मिखाएलला एकटा किंवा [[जिब्राइल|जिब्राइलसारख्या]] इतर देवदूतांसोबत चित्रित केले जाऊ शकते. गॅब्रिएलसोबतची काही चित्रे आठव्या शतकातील आहेत, उदा. फ्रान्समधील नोत्रे दाम द मोर्तेइं चर्चमधील दगडी शवपेटी. <ref name="rich141">''Saint Michael the Archangel in medieval English legend'' by Richard Freeman Johnson 2005 {{ISBN|1-84383-128-7}} pp. 141–147</ref> बऱ्याच चित्रणांमध्ये, मिखाएलला शिरस्त्राण, तलवार आणि ढाल यांनी पूर्णपणे सज्ज असलेल्या एका देवदूत योद्ध्याच्या रूपात चित्रित केले जाते. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> ढालीवर लॅटिन शिलालेख '''क्विस उत देउस' (Quis ut Deus)'' किंवा ग्रीक शिलालेख ' ''ख्रिस्तोस दिकायोस क्रितेस' (Christos Dikaios Krites)'' किंवा त्याची आद्याक्षरे असू शकतात. {{Sfn|Ball|2003}} तो एका सर्पावर, ड्रॅगनवर किंवा सैतानाच्या पराभूत आकृतीवर उभा असू शकतो, ज्याला तो कधीकधी भाल्याने घायाळ करतो. <ref name="Cathenc" /> मिखाएलने सर्पाचा वध केल्याची प्रतिमाशास्त्र चौथ्या शतकाच्या सुरुवातीपासूनचे आहे, जेव्हा [[कॉन्स्टन्टाइन पहिला|सम्राट कॉन्स्टन्टाईनने]] इ.स. ३२४ मध्ये आद्रियानोपलच्या लढाईत [[लिसिनियस|लिकिनिउसचा]] पराभव केला, जे आद्यदेवदूत मिखाएलला समर्पित असलेल्या ''मिखाएलिओन'' चर्चपासून फार दूर नव्हते. <ref name="Richard">Richard Freeman Johnson (2005), ''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' {{ISBN|1-84383-128-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-84383-128-7|<bdi>1-84383-128-7</bdi>]]; pp. 33–34</ref><gallery> चित्र:Faras_-_Archangel_Michael_with_a_horn_trumpet_and_an_orb_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Archangel Michael on a 9th-century Makurian mural| ९व्या शतकातील माकुरीचे भित्तिचित्रावरील आद्यदेवदूत मिखाएल चित्र:Rublev_Arhangel_Mikhail.jpg|अल्ट=Andrei Rublev's standalone depiction c. 1408| आंद्रेई रुबलेव्हचे चित्रण c. १४०८ चित्र:Francesco_Botticini_-_I_tre_Arcangeli_e_Tobias.jpg|अल्ट=Michael (left) with archangels Raphael and Gabriel, by Botticini, 1470| मिखाएल (डावीकडे) आद्यदेवदूत राफाएल आणि [[जिब्राइल]] यांच्यासोबत, बोत्तिचिनी, १४७० चित्र:MemlingJudgmentCenter-crop.jpg|अल्ट=Weighing souls on Judgement Day by Hans Memling, 15th century| न्यायदिनी ''आत्म्यांचे वजन करणे,'' हान्स मेम्लिंग, १५ वे शतक चित्र:Luca_Giordano_-_The_Fall_of_the_Rebel_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=The Fall of the Rebel Angels, by Luca Giordano c. 1660–1665| ''बंडखोर देवदूतांचे पतन'', लुका ज्योर्दानो, अंदाजे १६६० – १६६५ चित्र:Angel_Van_Verschaffelt_SantAngelo.jpg|अल्ट=Bronze statue of the Archangel Michael, standing on top of the Castel Sant'Angelo, modelled in 1753 by Peter Anton von Verschaffelt.| कास्तेल सांत'आंजेलोच्या शिखरावर उभी असलेला आद्यदेवदूत मिखाएलची कांस्य मूर्ती, जी १७५३ मध्ये पीटर अँटोन फॉन फरशाफेल यांनी तयार केली होती. चित्र:Archangel_Michael_Hajdudorog.JPG|अल्ट=Michael's icon on the northern deacons' door on the iconostasis of Hajdúdorog. The archangel is often depicted on iconostases' doors as a defender of the sanctuary.| हायदुदोरोगच्या प्रतिमाभित्तिवरील उत्तरेकडील मिखाएलचे प्रतीक. चित्र:Archangel_Michael,_St_Pancras_New_Church,_London.JPG|अल्ट=Archangel Michael by Emily Young in the grounds of St Pancras New Church. Plaque inscription: "In memory of the victims of the 7th July 2005 bombings and all victims of violence. 'I will lift up my eyes unto the hills'"| संत पान्क्रास नव्या चर्चच्या आवारात एमिली यंग यांनी साकारलेले ''आद्यदेवदूत मिखाएल'' . फलकावरील शिलालेख: " ७ जुलै २००५ च्या बॉम्बस्फोटातील बळींच्या आणि हिंसाचारातील सर्व बळींच्या स्मरणार्थ. 'मी माझे डोळे डोंगरांकडे उंचावीन'" चित्र:St._Michael_the_Archangel.jpg|अल्ट=St. Michael the Archangel and the Dragon. Queen of Archangels Roman Catholic Parish, Clarence, Pennsylvania| ''संत मिखाएल आद्यदेवदूत आणि ड्रॅगन'' . क्वीन ऑफ आर्कएंजेल्स रोमन कॅथलिक पॅरिश, क्लॅरेन्स, पेनसिल्व्हेनिया चित्र:St_Michael's_victory_over_the_Devil_by_Sir_Jacob_Epstein,_Coventry_Cathedral.jpg|अल्ट=St Michael's Victory over the Devil, a 1958 sculpture by Jacob Epstein on the wall of the new Coventry Cathedral, England| इंग्लंडमधील नवीन कोव्हेंट्री कॅथेड्रलच्या भिंतीवरील, जेकब एपस्टाईन यांचे १९५८ मधील शिल्प, ''संत मिखाएलचा सैतानावर विजय'' . चित्र:Aartsengel_Michaël_vertrapt_de_draak_-_Sint-Michielskerk_Gent_-_0000.jpg|अल्ट=Archangel Michael tramples the dragon, Saint Michael's Church, Ghent| ''आद्यदेवदूत मिखाएल ड्रॅगनला तुडवतो'', संत मिखाएल चर्च, [[गेंट]] चित्र:San_Michele_Arcangelo_-_Quadro_nella_parrocchiale_di_Garbagna_Novarese.jpg|अल्ट=Altarpiece in Chiesa di San Michele Arcangelo, Garbagna Novarese, Italy, 18th century|चीसा दी सान मिशेल अर्कान्जेलो मधील वेदीचित्र, गार्बान्या नोव्हारेसे, इटली, 18 वे शतक चित्र:Giovan_Francesco_Barbieri_detto_il_Guercino,_San_Michele_Arcangelo_che_abbatte_il_diavolo,_chiesa_di_San_Nicolò_(Fabriano).jpg|अल्ट=San Michele Arcangelo che abbatte il diavolo, by Guercino, 17th century, Church of San Nicolò (Fabriano), Italy| ''सान मिशेले आर्कान्जेलो चे आब्बात्ते इल दियावोलो'', ग्वेर्चिनो द्वारे, १७ वे शतक, सान निकोलोचे चर्च (फाब्रिआनो), इटली </gallery> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == === संदर्भ === 1x3sm2domkatrom80kuscuf6ecpo2z2 2689754 2689752 2026-06-18T06:15:13Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मिखाएल (ख्रिस्ती आद्यदेवदूत)]] वरुन [[मिखाएल (अब्राहमी आद्यदेवदूत)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2689715 wikitext text/x-wiki '''मिखाएल''' {{Efn|({{IPA|he|mixaˈʔel|lang}}; {{langx|he|מִיכָאֵל|lit=एल [देव] सारखे कोण?|translit=मीकाʾएल}}; {{langx|grc|Μιχαήλ|translit=मीखाएल}}; {{langx|la|मिखाहेल}}; {{langx|ar|ميخائيل ، مِيكَالَ ، ميكائيل|translit=मीकाʾईल, मीकाल, मीखाʾईल}})}} '''आद्यदेवदूत मिखाएल''' किंवा '''मिखाएल''' <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://archive.org/search?query=%22St.+Michael+the+Taxiarch%22&sin=TXT/<!--wp:refill failed this link; still needs cleanup-->|title=It is so called in the Orthodox Church.}}{{मृत दुवा}} </ref> [[ज्यू धर्म]], [[ख्रिश्चन धर्म|ख्रिस्ती धर्म]] आणि [[इस्लाम|इस्लाममधील]] एक आद्यदेवदूत आणि देवाचे योद्धा आहे, व काही ख्रिस्ती परंपरांमध्ये त्यांना [[संत]] म्हणूनसुद्धा पूजले जाते. त्यांच्या नावाचे सर्वात जुने उपलब्ध उल्लेख ३ऱ्या आणि २ऱ्या <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.britannica.com/topic/Michael-archangel|title=Michael {{!}} Description, History, & Feast Days {{!}} Britannica|date=2025-02-11|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2025-03-30}}</ref> &nbsp;ज्यूंच्या प्राचीन साहित्यकृतींमध्ये दिसून येते, अनेकदा पण नेहमीच नाही, त्यांच्याविषयी असेही म्हटले आहे की ते देवदूतांचा आणि आद्यदेवदूतांचे प्रमुख आहे, आणि ते प्राचीन इस्राएलचे संरक्षक राजकुमार आहे आणि इस्राएली लोकांची काळजी घेण्यास जबाबदार आहे. {{Sfn|Asale|2020}} {{Sfn|Hannah|2011}} {{Sfn|Hannah|2011}} {{Sfn|Barnes|1993}} ख्रिस्ती धर्माने त्याच्यासंबंधीच्या जवळजवळ सर्व ज्यू परंपरा जतन केल्या आहेत, {{Sfn|Hannah|2011}} आणि त्यांचा स्पष्टपणे [https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html प्रकटीकरण १२:७–१२] मध्ये उल्लेख आहे, <ref>https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html</ref> जिथे ते सैतानाशी युद्ध करतात {{Sfn|Bromiley|1971}} आणि यहूदाच्या पत्रात, जिथे मिखाएल आणि सैतान मोशेंच्या शरीरावरून वाद घालतात. {{Sfn|Hannah|2011}} == जुना करार आणि अनुवादक == हनोखच्या पुस्तकात {{Sfn|Hannah|2011|p=33}} मिखाएलचा उल्लेख सात आद्यदेवदूतांपैकी एक म्हणून केला आहे (दुसरे नावे उरीएल, रागूएल, राफेल, सारिएल, [[जिब्राइल|गब्रीएल]] आणि रेमिएल आहेत), जे टोबिटच्या पुस्तकात "तयार उभे राहतात आणि च्या वैभवासमोर प्रवेश करतात" असे म्हटले आहे. {{Sfn|Barnes|1993|p=54}} मिखाएलचा परिचय करून दिला जातो यावरून त्यांच्याबद्दल आणि इतर नामनिर्देशित देवदूतांबद्दलचे माहिती कळते. {{Sfn|Hannah|2011|p=33}} {{Sfn|Collins|1999|p=339}} इ. स. पू. २ऱ्या शतकात रचलेल्या दानिएलच्या पुस्तकाच्या शेवटच्या अध्यायांमध्ये त्याचा पुन्हा उल्लेख आहे, ज्यामध्ये तागाचे कपडे घातलेले एक माणूस (ज्यांची ओळख कधीही पटलेली नाही, परंतु प्रकटीकरणामध्ये योहानला अल्फा आणि ओमेगाबद्दल दिलेल्या वर्णनाशी जुळतो) दानिएलला सांगतात की ते आणि "मिखाएल, तुमचा राजकुमार" " पारसाच्या राजकुमारा " सोबत युद्धात गुंतलेले आहेत, ज्यानंतर अंतिम-काळात, "मिखाएल, तुमच्या लोकांचे रक्षण करणारा महान राजकुमार, उदयास येईल". {{Sfn|Collins|1984}} {{Sfn|Hill|2008|p=176}} देवदूत आणि आद्यदेवदूतांमध्ये मिखाएलचे अग्रगण्याला स्थापित करण्यात हनोखने मोठी भूमिका बाजवली, आणि नंतरच्या ज्यू ग्रंथांमध्ये, त्याला त्यांचा प्रमुख, [[तोराह]] (देवाचा नियम) मध्यस्थी करणारा आणि देवाच्या आसनाच्या उजवीकडे उभे आहेत असे म्हटले जाते. {{Sfn|Asale|2020|p=55}} कुम्रान समुदायाच्या परंपरांमध्ये, तो अंतिम काळाच्या लढाईत देवाच्या लोकांचे रक्षण करतात किंवा त्यांचे नेतृत्व करतात. {{Sfn|Fahlbusch|1999|p=674}} इतर लिखाणांमध्ये, ते इस्राएलची काळजी घेण्यास जबाबदार आहेत आणि स्वर्गीय सैन्यांचे सेनापती म्हणून काम करतात; ते [[मोझेस|मोशेच्या]] शरीरावरील सैतानाच्या दाव्याला विरोध करणारे इस्राएलचा वकील आहेत; ते देव आणि मानवजातीमध्ये मध्यस्थी कारतात आणि स्वर्गीय पवित्रस्थानात महायाजक म्हणून सेवा करतात; आणि ते नीतिमान मृतांच्या [[यमदूत|आत्म्यांना नंदनवनात घेऊन जातात]] . {{Sfn|Hannah|2011}} == नवीन करार == सात आद्यदेवदूत (किंवा चार, परंपरांमध्ये फरक आहे पण तसेही नेहमी मिखाएल असतात) हे मंदिरातील पवित्र सात-फांद्यांच्या दीपस्तंभ, दीपवृक्षाच्या फांद्यांशी देवाच्या आसनासमोरील ७ आत्मे म्हणून संबंधित होते, आणि हे [https://www.freebiblesindia.in/bible/mar/index.html प्रकटीकरण ४:५] मध्ये प्रतिबिंबित होते (“राजासनापासून विजा, वाणी व मेघगर्जना निघत होत्या. राजासनासमोर सात दिवे जळत होते. ते देवाचे सात आत्मे होते.”). {{Sfn|Barker|2006|p=123}} मिखाएलचा उल्लेख प्रकटीकरण १२:७-१२ मध्ये स्पष्टपणे केला आहे, जिथे ते सैतानाशी युद्ध करतो आणि त्यांना स्वर्गातून बाहेर काढतो जेणेकरून दोषारोपक म्हणून (जुन्या करारातील त्यांची औपचारिक भूमिका) त्यांना देवापर्यंत पोहोचता येत नाही. {{Sfn|Bromiley|1971}} [[येशू ख्रिस्त|येशूच्या]] आगमनावेळी सैतानाचे पतन हे नवीन कराराचे यहुदी धर्मापासून विभक्त होण्याचे चिन्ह आहे. {{Sfn|Bromiley|1971|p=157}} लूक २२:३१ मध्ये, येशू [[सेंट पीटर|पेत्राला]] सांगतात की सैतानाने शिष्यांना "चाळण्यास(चाळावे)" देवाकडे परवानगी मागितली, ज्याचा उद्देश त्यांच्यावर आरोप करणे हा होता, परंतु येशू त्या आरोपाला विरोध करतात, आणि अशाप्रकारे ते यहुदी धर्मातील देवदूतांची आणि विशेषतः मिखाएलची भूमिका घेतात. {{Sfn|Bromiley|1971|p=156}} यहूदाच्या पत्रात मिखाएलचा नावाचा दुसऱ्यांदा उल्लेख केला आहे, जे विश्वासणाऱ्यांना चुकीच्या गोष्टींच्या आक्रमणाविरुद्ध लढाईत उतरण्यास केलेले एक आवेशपूर्ण आवाहन आहे. {{Sfn|Green|2008|p=18}} ९-१० वचनांमध्ये, लेखक प्रधान देवदूत मिखाएलशी तुलना करून पाखंड्यांचा निषेध करतो, ज्याने मोशेच्या शरीरावरून सैतानाशी वाद घालताना, “निंदायुक्त आरोप करण्यास धजला नाही तर त्याऐवजी ‘प्रभू तुला धमकावो’ असा म्हणाला.” {{Sfn|Green|2008|p=79}} == ज्यू धर्म == [[चित्र:Michael.svg|इवलेसे|[[हिब्रू भाषा|हिब्रू]] लिपीत मिखाएल नाव]] रब्बींच्या परंपरेनुसार, मिखाएलने इस्राएलचा वकील म्हणून काम केले आणि कधीकधी त्यांना इतर राष्ट्रांच्या अधिपत्यांशी ( दानिएल १०:१३ ) आणि विशेषतः इस्राएलचा दोषारोप करणारा देवदूत सामाएल याच्याशी लढावे लागले. त्यांचे वैर तेव्हापासून सुरू झाले जेव्हा सामाएलला स्वर्गातून बाहेर फेकले आणि त्याने मिखाएललाही आपल्यासोबत खाली ओढण्याचा प्रयत्न केला, ज्यामुळे देवाला हस्तक्षेप करावा लागला. <ref>[[Pirkei De-Rabbi Eliezer]] xxvi</ref> <ref>{{ज्ञानकोश स्रोत}} </ref> मिखाएल हा ज्यू लोकांचा मध्यस्थ होता ही कल्पना इतकी प्रचलित झाली की, देव आणि त्याचे लोक यांच्यामध्ये मध्यस्थ म्हणून देवदूतांना आवाहन करण्यावर रब्बींनी बंदी घातली असूनही, ज्यूंच्या धार्मिक विधींमध्ये त्याला स्थान देण्यात आले होते: "जेव्हा एखादा माणूस गरजू असतो, तेव्हा त्याने थेट देवाला प्रार्थना केली पाहिजे, मिखाएल किंवा [[जिब्राइल|जिब्राइलला]] नाही."<ref>Yer. </ref> यिर्मया त्याला उद्देशून प्रार्थना करतो. <ref>Baruch Apoc. </ref> == ज्ञानवाद(ख्रिस्ती) == ज्ञानवादाच्या नाग हम्मादी संहितांमध्ये आढळणाऱ्या, २ऱ्या शतकातील 'योहानाचे गुप्त पुस्तक' याच्यामध्ये, मिखाएलला यल्दाबाओथला आदाम निर्माण करण्यास मदत करणाऱ्या राक्षसांवर नियंत्रण ठेवणारा मानले आहे, सोबत उरीएल, अस्मेनेदास, सफासातोएल, आरमोउरियम, रिचराम आणि अम्योर्प्स नावाचे इतर सहा राक्षसही आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=http://gnosis.org/naghamm/apocjn-meyer.html|title=The Gnostic Bible|last=[[Marvin Meyer]]|last2=[[Willis Barnstone]]|date=June 30, 2009|publisher=[[Shambhala Publications|Shambhala]]|chapter=The Secret Book of John|access-date=2022-02-06}}</ref> आलेक्सांद्रियाच्या ओरिगेन यांच्या केल्सोस विरुद्ध' या पुस्तकानुसार, सर्पकार आकृतीवर मिखाएलला सिंहाच्या रूपात दर्शवले होते. == ख्रिस्ती धर्म == === सुरुवातीच्या ख्रिस्ती विचार आणि भक्ती === [[चित्र:Stift_Rein_-_Bibliothek,_Antiphonale_Cisterciense,_Miniatur_Erzengel_Michael.jpg|उजवे|इवलेसे|''अंतिम न्यायाच्या वेळी आत्म्यांचे वजन करत संत मिखाएल'', ''आन्तिफोनाले सिस्तेरस्येन्से'' (१५ वे शतक), ॲबी बिब्लिओथेका, राइन ॲबी, ऑस्ट्रिया]] २ऱ्या शतकापासून पुढे, मिखाएलला ख्रिस्ताशी ओळखल्याच्या सुरुवातीच्या ख्रिस्ती विचारांचे पुरावे आहेत, विशेषतः गैर-आद्य-ऑर्थोडॉक्स गटांशी संबंधित किंवा त्यांच्याद्वारे लिहिलेल्या पुस्तकांमध्ये, जसे की छद्म-किप्रियानचे '<nowiki/>''दे केंतेसिमा'' ''','' एपिफानिउसचे एब्योनी आणि एल्खासी पंथाचे वर्णन, तेर्तुल्लियानुस वालेन्ती ख्रिस्तशास्त्रावरील आक्रमण आणि काही जादुई ग्रंथ, विशेषतः शलमोनच्या मृत्युपत्रात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=171–183}}</ref> हेर्मासचे मेंढपाळ, कदाचित ओक्सिरिंखुसच्या पपायरूस ११५२', हीब्रूंचे सुवार्ता, छद्म-क्लेमी लेखन आणि एपिफेनिउसचे ''पानारिओन'' {{Efn|पानारियोन ३०. १६.२–४}} हे मत सामायिक करत असल्याचे दिसून येते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=186–196}}</ref> २ऱ्या आणि ३ऱ्या शतकातील इतर पुस्तक दाखवतात की ख्रिस्ताला देवदूत म्हणून ओळखणे त्या काळात सामान्य होते—यामध्ये 'थोमाचे सुवार्ता, निकदेमचे सुवार्ता, दानचे मृत्युपत्र आणि दिओग्नेतुससाठी पत्र हे सर्व आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=183–184}}</ref> या समजुती बहुधा ख्रिस्तपूर्व ज्यू समजुतींमधून आल्या असाव्यात, जसे की योसेफच्या प्रार्थनेत आणि मघारी लोकांच्या समजुतींमध्ये आढळतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Michael and Christ: Michael traditions and angel christology in early christianity|last=Hannah|first=Darrell D.|date=1999|publisher=Mohr Siebeck|isbn=978-3-16-147054-7|series=Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament|location=Tübingen|pages=184–186}}</ref> सालामिसचे एपिफानिउस ( सु. ३१० – ३२० - ४०३ त्यांच्या मिस्री-अरबी '<nowiki/>''हेक्साएमेरन'''मध्ये त्याने मिखाएलचा उल्लेख सैतानाचा बदली म्हणून केला आहे. त्यानुसार, सैतानाच्या पतनानंतर, मिखाएलला ते कार्य दिले जे सैतान उच्च देवदूतांपैकी एक असताना करत होता. <ref>Monferrer-Sala, J. P. (2014). </ref> बायझंटाईन परंपरेनुसार, आद्यदेवदूत मिखाएलची बोस्पोरुसच्या किनाऱ्यावरील दोन पवित्रस्थान [[कॉन्स्टन्टाइन पहिला|कॉन्स्टन्टाईनने]] बांधली होती. पहिले हेस्तिया/आनाप्लोउस येथे होते—जे बहुधा आधुनिक आर्नावुत्कोयच्या परिसरात, कॉन्स्टॅंटिनोपलपासून समुद्राने सु. ३५ स्तादिया(सु. ६.६ किमी) आणि जमिनीने ७० (सु. १३.२ किमी) पेक्षा जास्त अंतरावर होते. दुसरे सोस्थेनिओन येथे होते, ज्याची ओळख सामान्यतः आजच्या इस्तन्या म्हणून केली जाते. सोझोमेन हा हेस्तिया जागेत सर्वात जुना साक्षीदार आहे, तर योहान मालालास सोस्थेनियन येथे मिखाएलियन असल्याचे नमूद करतो आणि त्याला एका पायाभरणीच्या आख्यायिकेमध्ये समाविष्ट करतो, जी आर्गोनाउतांशी संबंधित असलेल्या एका पूर्वी ग्रीक देवस्थानाचा पुनरुद्देश करते. नंतरच्या स्रोतांमध्ये अनेकदा बोस्पोरुसच्या विस्तृत पश्चिम किनाऱ्यासाठी "अनाप्लोउस" हा शब्द वापरला जातो, ज्यामुळे साहित्यात हेस्तिया/आनाप्लोउस आणि सोस्थेनिओन यांना कधीकधी एकत्र का केले जाते हे स्पष्ट होण्यास मदत होते. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Casamiquela Gerhold|first=Victoria|date=June 2021|title=Constantine the Great and the Churches of Saint Michael at Anaplous and Sosthenion: Some Further Notes on Their Location|trans-title=Constantino “el Grande” y la Iglesias de San Miguel en Anaplous y Sosthenion: algunas notas sobre su localización|journal=Cuadernos Medievales|language=en|publisher=Grupo de Investigación y Estudios Medievales, Facultad de Humanidades – UNMdP|volume=30|pages=14–36|issn=2451-6821}}</ref> <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Casamiquela Gerhold|first=Victoria|date=June 2021|title=Constantine the Great and the Churches of Saint Michael at Anaplous and Sosthenion: Some Further Notes on Their Location|url=https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/7958991.pdf|journal=Cuadernos Medievales|language=en|volume=30|pages=15|quote=Byzantine authors, as is well known, credit Constantine the Great with the building of two churches of the Archangel Saint Michael on the Bosporian shore.}}</ref> फ्रिगियामध्ये त्याला आत्तिस देवतेच्या गुणधर्मांशी समन्वयितपणे ओळखले गेले आणि अशा प्रकारे फ्रिगियातील ख्रिस्तपूर्व काळातील रोग बरे करणाऱ्या झऱ्यांशी जोडले गेले, त्याचे मुख्य उपासना स्थळ खोने येथे होते. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.academia.edu/8572799/_St_Michael_of_Chonai_and_the_Tenacity_of_Paganism_in_D_Kim_and_S_Hathaway_editors_Intercultural_Transmission_throughout_the_Medieval_Mediterranean_100_1600_CE_London_NY_Continuum_2012_37_59|title=Intercultural Transmission throughout the Medieval Mediterranean: 100–1600 CE|last=Cadwallader|first=Alan H.|publisher=Continuum|year=2012|editor-last=Kim|editor-first=Dorothy}}</ref> इ. स. ३२४ मध्ये कॉन्स्टन्टाईनने जवळच [[लिसिनियस|लिकिनिउसचा]] पराभव केल्यानंतर, मिखाएलने सर्पाचा वध केल्याचे एक चित्र ''मिखाएलिओन'' येथील एक प्रमुख कलाकृती बनले. याच्यामुळे मिखाएलची ड्रॅगनचा वध करणारा एक योद्धा संत म्हणून, विकसित झालेल्या प्रमाणित [[मूर्तिशास्त्र|प्रतिमाशास्त्रात]] भर पडली. <ref name="Richard">Richard Freeman Johnson (2005), ''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' {{ISBN|1-84383-128-7}}; pp. 33–34</ref> मिखाएलियन हे एक भव्य चर्च होते आणि कालांतराने ते पौर्वात्य ख्रिस्ती धर्मातील शेकडो इतर चर्चसाठी एक आदर्श बनले; यांमुळे मिखाएलप्रती भक्तीचा प्रसार झाला. <ref>[[Anna Jameson]] (2004), ''Sacred and Legendary Art'' {{ISBN|0-7661-8144-8}}; p. 92</ref> चौथ्या शतकात, संत महान बासिल यांच्या प्रवचनात ( ''दे आंगेलिस'' ) संत मिखाएलला सर्व देवदूतांपेक्षा श्रेष्ठ मानले गेले. त्यांना "आद्यदेवदूत" म्हटले जात असे कारण ते इतर देवदूतांना संदेश देतात, हे उपपद यहूद १:९ मध्ये त्यांना Ἀρχαγγέλος ( आर्खांगेलोस) असे दिले आहे. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}</ref> ६व्या शतकापर्यंत, [[रोम|रोममध्ये]] मिखाएल यांना वैद्य म्हणून मानण्याची दृष्टी होती; एका साथीच्या रोगानंतर, आजारी लोक त्यांच्या प्रकटीकरणाची वाट पाहत ''कास्तेल सांत'आंगेलो'' चर्चमध्ये (रोमला वाचवल्याबद्दल त्यांना समर्पित) रात्री झोपत असत. <ref name="Butler320">Alban Butler, ''The Lives of the Fathers, Martyrs, and other Principal Saints''. </ref> === कॅथलिक धर्म === [[चित्र:Second_class_Relic_stone_of_Saint_Michael_the_Archangel.jpg|इवलेसे|इटलीतील मोंटे गारगानो येथील आद्यदेवदूत संत मिखाएल यांचा द्वितीय श्रेणीचा अवशेष दगड.]] [[चित्र:Jacopo_vignali,_san_michele_arcangelo_libera_le_anime_del_purgatorio.jpg|इवलेसे|''आद्यदेवदूत मिखाएल आत्मांना यातनांच्या ठिकाणाहून मुक्त करतो'', याकोपो विन्याली, १७वे शतक]] [[कॅथलिक चर्च|कॅथलिक लोक]] अनेकदा मिखाएलला “पवित्र मिखाएल, आद्यदेवदूत” <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.catholic.org/prayers/prayer.php?p=12|title=Holy Michael, the Archangel, Defend Us in Battle – Prayers|last=Online|first=Catholic|website=Catholic Online}}</ref> किंवा “संत मिखाएल” असे म्हणतात. ख्रिस्ती प्रार्थनांमध्ये, जसे की संतांच्या प्रार्थनांमध्ये, त्याला सामान्यतः “संत मिखाएल” म्हणून संबोधले जाते. इस्टरच्या जागरणावेळी म्हटल्या जाणाऱ्या संक्षिप्त आवृत्तीमध्ये, देवदूत आणि आद्यदेवदूतांपैकी केवळ त्याचाच नावाचा संबोधला जातो, संत [[जिब्राइल]] आणि राफाएल हे दोघे सोडून. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.vr-elibrary.de/doi/book/10.13109/9783666533976|title=Colossae in Space and Time|last=Cadwallader|first=Alan H.|last2=Michael Trainor|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|year=2011|isbn=978-3-525-53397-0|page=323|doi=10.13109/9783666533976|access-date=2012-12-27}}</ref> रोमन कॅथलिक शिकवणींमध्ये, संत मिखाएलच्या चार मुख्य भूमिका किंवा पदे आहेत. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> त्याची पहिली भूमिका देवाचा सेनापती आणि नरकाच्या शक्तींवर विजय मिळवण्यास स्वर्गीय सैन्याचा नेता असणे ही आहे. <ref name="Donna60">Donna-Marie O'Boyle, ''Catholic Saints Prayer Book'' OSV Publishing, 2008 {{ISBN|1-59276-285-9}} p. 60</ref> त्याला "आध्यात्मिक योद्धा" च्या सद्गुणांसाठी देवदूतांचा आदर्श मानले जाते, वाईटाशी त्याचा संघर्ष "अंतर्गत लढाई" म्हणून मानला जातो. {{Sfn|Starr|2007}} कॅथलिक शिकवणींमध्ये मिखाएलच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या भूमिका मृत्यूशी संबंधित आहेत. त्याच्या दुसऱ्या भूमिकेत, तो मृत्यूचा देवदूत आहे, जो ख्रिश्चनांच्या [[यमदूत|आत्म्यांना स्वर्गात घेऊन जातो]] . कॅथलिक प्रार्थनांमध्ये अनेकदा मिखाएलच्या या भूमिकेचा उल्लेख केला जातो. त्याच्या तिसऱ्या भूमिकेत, तो त्याच्या पूर्णपणे संतुलित तराजूवर आत्म्यांचे वजन करतो, जी वस्तू तो कलेमध्ये अनेक वेळा धरत असताना दिसतो. {{Sfn|Starr|2007|p=39}} त्याच्या चौथ्या भूमिकेत, संत मिखाएल, जुन्या करारातील निवडलेल्या लोकांचे विशेष संरक्षक, चर्चचे रक्षक देखील आहेत. मध्ययुगात शूरवीरांच्या लष्करी संघटनांद्वारे संत मिखाएल याची पूजला जात होता. शिवाय, निःसंशयपणे त्याच कारणास्तव त्याला अनेक शहरांचे आणि देशांचे संरक्षक संत मानला जात होता. {{Sfn|Butler|1821|p=117}} <ref name="ReferenceA">Michael McGrath, ''Patrons and Protectors''. </ref> ==== संत मिखाएल आद्यदेवदूत प्रार्थना ==== Sancte Míchael Archángele, defénde nos in próelio; contra nequítiam et insídias diáboli esto praesídium. Imperet illi Deus, súpplices deprecámur, tuque, Prínceps milítiae caeléstis, Sátanam aliósque spíritus malígnos, qui ad perditiónem animárum pervagántur in mundo, divína virtúte, in inférnum detrúde.<ref name="bollettino">{{Cite web|url=http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2018/09/29/180929d.html|title=Holy See Press Office Communiqué|website=press.vatican.va|access-date=2018-09-30}}</ref> आद्यदेवदूत संत मिखाएल, लढाईत आमचे रक्षण कर. सैतानाच्या दुष्टतेविरुद्ध आणि सापळ्यांविरुद्ध आमचे रक्षण कर. प्रभु त्याला फटकारावे, ही आमची प्रार्थना, आणि तू, हे स्वर्गीय सैन्याचा राजकुमार, देवाच्या समर्थ्याने, सैतानाला नरकात ढकल, आणि सगळे दुष्ट आत्म्यांना, जे जगाभर फिरतात आत्म्यांचा नाश शोधत. === पूर्वेकडील आणि प्राच्य ऑर्थोडॉक्सी === पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स लोक मिखाएलला ''आर्खिस्त्रातेगोस'', म्हणजेच “स्वर्गीय सैन्यांचा सर्वोच्च सेनापती” ही पदवी देतात. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=|title=Tales from Another Byzantium|last=Baun|first=Jane|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=978-0-521-82395-1|pages=391 et passim|access-date=}}</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स लोक त्यांच्या संरक्षक देवदूतांना आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, मिखाएल आणि जिब्राईल यांना प्रार्थना करतात. <ref>''Eastern Orthodox Theology: A Contemporary Reader'' by Daniel B. Clendenin (2003) {{ISBN|0801026512}}, p. 75</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स पंथात देवदूतांबद्दल नेहमीच खूप भक्ती राहिली आहे. आज, त्यांना "देहहीन शक्ती" या नावाने संबोधले जाते. <ref name="EOEnc" /> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स पंथातर्फे वर्षभरात मिखाएलला समर्पित अनेक सण साजरे केले जातात. <ref name="EOEnc">''The Encyclopedia of Eastern Orthodox Christianity'', by John Anthony McGuckin (2011) {{ISBN|1405185392}} p. 30</ref> === प्रोटेस्टंट धर्म === [[चित्र:West_Window,_Church_of_the_Good_Shepherd_(Rosemont,_Pennsylvania).jpg|उजवे|इवलेसे|एपिस्कोपल बरे मेंढपाळाचे चर्च (रोझमोंट, पेनसिल्व्हेनिया), अमेरिकेल पश्चिमेकडील खिडकीतून चिलखत घातलेला मिखाएल दिसतो; पहिल्या महायुद्धातील मृतांच्या स्मरणार्थ स्मारक.]] [[चित्र:Erzengel_Michael-Statue_über_dem_Portal_der_St._Michaeliskirche_Hamburg.jpg|इवलेसे|हांबुर्ग येथील संत मिखाएल चर्चमधील पुतळा]] प्रोटेस्टंट मिखाएलला आद्यदेवदूत मानतात. अँग्लिकन आणि मेथोडिस्ट परंपरा चार आद्यदेवदूतांना मानतात: मिखाएल, राफाएल, [[जिब्राइल|जिब्राईल]] आणि उरिएल . <ref name="Armentrout2000">{{स्रोत पुस्तक|title=An Episcopal Dictionary of the Church|last=Armentrout|first=Don S.|publisher=Church Publishing, Inc.|year=2000|isbn=9780898697018|page=14}}</ref> <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=7Q8EAAAAQAAJ&pg=PA493|title=The Methodist New Connexion Magazine and Evangelical Repository, Volume XXXV, Third Series|publisher=William Cooke|year=1867|location=London|page=493}}</ref> वादग्रस्त अँग्लिकन बिशप रॉबर्ट क्लेटन (मृ. १७५८) यांनी असा प्रस्ताव मांडला की मिखाएल हा लोगोस आणि जिब्राईल हा पवित्र आत्मा होता. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://archive.org/details/anessayonspirit00clagoog|title=An essay on spirit|last=Clayton|first=Robert|date=February 13, 1751|publisher=J. Noon, G. Woodfall, and M. Cooper|via=Internet Archive}}</ref> क्लेटनच्या मतांवरील वादामुळे सरकारने त्याच्यावर खटला भरण्याचा आदेश दिला, परंतु त्याच्या नियोजित चौकशीपूर्वीच त्याचा मृत्यू झाला. <ref>[[wikisource:Clayton, Robert (1695–1758) (DNB00)|''Dictionary of National Biography'': Clayton, Robert]]</ref> <ref>John Walsh, Colin Haydon & Stephen Taylor, eds. </ref> == इस्लाम == [[चित्र:Muhammad_ibn_Muhammad_Shakir_Ruzmah-'i_Nathani_-_The_Archangel_Michael_-_Walters_W65946B_-_Full_Page.jpg|इवलेसे|मोहम्मद इब्न मोहम्मद शाकिर रुझमाह-इ नथानी]] इस्लाममध्ये, मिखाएल, किंवा मिकाʾईल, <ref name="King">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.cardiff.ac.uk/share/research/centres/clarc/jlarc/contents/King%2520A%2520Christian%2520Qur%2527an.pdf|title=King, Daniel "A Christian Qur'an? A Study in the Syriac Background of the Qur'an as Presented in the Work of Christoph Luxenberg," JLARC 3, 44–71 (2009)|website=School of History, Archaeology and Religion|access-date=2015-12-17}}</ref> हा [[जिब्राइल|जिब्रिल]] (जिब्राइल, ज्याच्यासोबत त्याला अनेकदा जोडले जाते), ʾइस्राफिल (तुतारी वाजवणारा देवदूत) आणि अझराʾईल (मृत्यूचा देवदूत) यांच्यासोबत चार आद्यदेवदूतांपैकी एक आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/quran/verses/002-qmt.php#002.098|title=Center for Muslim-Jewish Engagement|publisher=Usc.edu|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150202024354/http://www.usc.edu/org/cmje/religious-texts/quran/verses/002-qmt.php#002.098|archive-date=2015-02-02|access-date=2015-01-28}}</ref> कुराण त्याचा उल्लेख फक्त एकदाच जिब्राइलसोबत केला आहे. . <ref name="auto">{{Citation|accessdate=2026-06-14}}</ref> मदिनेतील ज्यूंच्या या दाव्याचे खंडन म्हणून या आयतीचा अर्थ लावला जातो की जिब्राइल हा मिखाएलचा शत्रू आहे. {{Sfn|Noegel|Wheeler|2002}} [[हादिथ]] आणि तफसीरांमध्ये, या शब्दाचा अर्थ कधीकधी "अब्द अल्लाह" (देवाचा सेवक) असा समजला जातो. <ref name="auto" /> == फेस्त == [[चित्र:S._Miguel_Arcanjo.jpg|उजवे|इवलेसे|आद्यदेवदूत मिखाएल काबेसेइरास दे बास्तो येथे पोर्तुगी फेस्तात]] रोमन कॅथलिक दिनदर्शिकेत, ॲंग्लिकन संतांच्या दिनदर्शिकेत आणि ल्यूथरन संतांच्या दिनदर्शिकेत, मिखाएलचा फेस्त मिखाएलमास दिन, २९ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. रोमन कॅथलिक दिनदर्शिकेनुसार हा दिवस संत मिखाएल, [[जिब्राइल]] आणि राफाएल यांचा फेस्त म्हणून, तर ॲंग्लिकनांनुसार संत मिखाएल आणि सर्व देवदूतांचा फेस्त म्हणून देखील ओळखला जातो. <ref>''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' by Richard Freeman Johnson 2005 {{ISBN|1-84383-128-7}} p. 105</ref> पूर्वेकडील ऑर्थोडॉक्स चर्चमध्ये, संत मिखाएलचा मुख्य फेस्त ८ नोव्हेंबर रोजी असतो (जे [[ज्युलियन दिनदर्शिका]] वापरतात ते [[ग्रेगोरीयन दिनदर्शिका|ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेसार]] २१ नोव्हेंबर रोजी साजरा करतात), त्यांना इतर ''"स्वर्गातील देहरहित शक्तीं"'' (म्हणजे देवदूत) सोबत त्यांचे सर्वोच्च सेनापती (आद्यदेवदूत मिखाएल आणि इतर देहरहित शक्तींचा समन्वय) म्हणून सन्मानित केले जाते आणि ६ सप्टेंबर रोजी ''चोने येथील चमत्काराचे'' स्मरणही केले जाते. <ref>''Icons and saints of the Eastern Orthodox Church'' by Alfredo Tradigo 2006 {{ISBN|0-89236-845-4}} p. 46</ref> <ref>''The Blackwell Companion to Eastern Christianity'' 2010 by Ken Parry {{ISBN|1-4443-3361-5}} p. 242</ref> ७ एप्रिल रोजी, प्राच्य ऑर्थोडॉक्स चर्च मिखाएलने संदेष्टा यिर्मयाची तुरुंगातून सुटका केल्याच्या घटनेचे स्मरण करते. <ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tewahedo.dk/litt/cached/The_Ethiopian_Synaxarium.pdf|title=Ethiopian synaxarium|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220825213718/https://www.tewahedo.dk/litt/cached/The_Ethiopian_Synaxarium.pdf|archive-date=2022-08-25|access-date=2022-08-12}}</ref> == आश्रय आणि धार्मिक संघ == मध्ययुगाच्या उत्तरार्धातील ख्रिस्ती धर्मात, मिखाएल, संत गेओर्गिउस सोबत, शौर्याचा संरक्षक संत बनला आणि आता त्याला पोलीस अधिकारी, पॅरामेडिक्स आणि लष्कराचा संरक्षक करणारे संत देखील मानले जाते. {{Sfn|Ball|2003}} ९५५ मध्ये हंगेरियनविरुद्ध झालेल्या लेखफेल्डच्या विजयी लढाईपासून, मिखाएल हा [[पवित्र रोमन साम्राज्य|पवित्र रोमन साम्राज्याचा]] आणि जर्मन लोकांचा संरक्षक संत होता. [[चित्र:Michael4.jpg|इवलेसे|जर्मनीतील बॉन येथील निर्वाचक राजवाड्यात, बायर्नी संत मिखाएलच्या लष्करी धार्मिक संघाच्या पूर्वीच्या मुख्यालयातील संत मिखाएलचा पुतळा.]] १५व्या शतकाच्या मध्यापासून ते शेवटपर्यंत, फ्रान्स हे पश्चिम ख्रिस्ती जगतातील अशा चार दरबारांपैकी एक होते, जिथे शूरवीरांची कोणतीही संघ नव्हती. <ref name="Dacre">''The Knights of the Crown: The Monarchical Orders of Knighthood in Later Medieval Europe 1325–1520'' by D'Arcy Jonathan Dacre Boulton 2000 {{ISBN|0-85115-795-5}} pp. 427–428</ref> नंतर, जां मोलिने यांनी मिखाएलच्या आदिम पराक्रमाचे "आतापर्यंत साध्य झालेले शूरवीरतेचे आणि शौर्याचे पहिले कृत्य" म्हणून गौरव केले. <ref>Noted by [[Johan Huizinga]], ''[[The Autumn of the Middle Ages|The Waning of the Middle Ages]]'' (1919, 1924:56.</ref> अशाप्रकारे, मिखाएल हा फ्रान्सच्या पहिल्या शूरवीर संघ, म्हणजेच १४६९ च्या संत मिखाएलच्या संघाचा, साहजिक संरक्षक होता. <ref name="Dacre" /> ब्रिटिश सन्मान प्रणालीमध्ये, १८१८ मध्ये स्थापन झालेल्या एका शूरवीर संघाला देखील या दोन संतांची नावे दिली आहेत, संत मिखाएल आणि संत गेओर्गिउसचे संघ. <ref>''Angels in the early modern world'' By Alexandra Walsham, Cambridge University Press, 2006 {{ISBN|0-521-84332-4}} p. 2008</ref> १८७८ पूर्वी, रोमन कॅथोलिक अति-बंधुत्वाचा भाग म्हणून संत मिखाएल आद्यदूताचे स्कापुली परिधान केले जाऊ शकत होते. आज, नोंदणीला अधिकृत मान्यता आहे कारण हे पवित्र स्कापुली चर्चने मान्यता दिलेल्या १८ स्कापुलींपैकी एक आहे. योद्ध्यांचा संरक्षक असून, आजारी आणि पीडित लोकसुद्धा मिखाएल आपला संरक्षक संत मानतात. <ref>''Patron Saints'' by Michael Freze 1992 {{ISBN|0-87973-464-7}} p. 170</ref> फ्रान्समधील मों-सें-मिशेल येथे ८व्या शतकात झालेल्या त्याच्या दर्शनाच्या आख्यायिकेनुसार, या प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्रात आद्यदेवदूत खलाशांचा संरक्षक आहे. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> जर्मनीमध्ये ख्रिस्ती धर्माचा प्रसार झाल्यानंतर, जिथे पर्वत अनेकदा मूर्तिपूजक देवतांना समर्पित केले जात होते, ख्रिस्त्यांनी अनेक पर्वतांना मिखाएलच्या संरक्षणाखाली ठेवले आणि संपूर्ण जर्मनीमध्ये संत मिखाएलची असंख्य पर्वतीय प्रार्थनास्थळे दिसू लागली. <ref name="Cathenc" /> तसेच, नाबारा (स्पेन) मधील सर्वात जुनी ख्रिस्ती इमारत असलेले संत मिखाएलचे पवित्रस्थान (सान मिगेल अरालार्कोआ), अरालार पर्वतरांगेवरील एका टेकडीच्या माथ्यावर वसलेले आहे आणि त्यात कारोलिंगी अवशेष आहेत. संत मिखाएलचे पवित्रस्थान ही [[नाबारा]] आणि पूर्व गिपुष्कोआची एक प्राचीन भक्ती आहे, ज्याला बास्क पूजनीय मानतात, व ज्याच्याभोवती अनेक दंतकथा आहेत आणि ज्याला मूर्तिपूजा व पाखंडाविरुद्धचा योद्धा मानले जाते. २०व्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळात ते कॅथलिक धर्माच्या संरक्षणाचे, तसेच बास्क परंपरा आणि मूल्यांचे प्रतीक बनले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Con Cristo o contra Cristo: Religión y movilización antirrepublicana en Navarra (1931–1936)|last=Dronda|first=Javier|date=2013|publisher=Txalaparta|isbn=978-84-15313-31-1|location=Tafalla|pages=54–55}}</ref> [[चित्र:Greater_coat_of_arms_of_the_City_of_Brussels.svg|इवलेसे|ब्रसेल्सचे राजचिन्ह]] [[चित्र:COA_of_Kyiv_Kurovskyi.svg|इवलेसे|क्यीवचे राजचिन्ह]] तो मध्ययुगापासून [[ब्रसेल्स|ब्रसेल्सचा]] संरक्षक संत आहे. <ref>''Netherlandish sculpture 1450–1550'' by Paul Williamson 2002 {{ISBN|0-8109-6602-6}} p. 42</ref> रूसमधील [[अर्खांगेल्स्क]] शहराचे नाव त्या मिखाएलच्या नावावरून ठेवले आहे. उक्रेन आणि त्याची राजधानी [[क्यीव]] देखील मिखाएलला आपला संरक्षक संत आणि रक्षक मानतात. <ref name="Fairbairn">''Eastern Orthodoxy through Western eyes'' by Donald Fairbairn 2002 {{ISBN|0-664-22497-0}} p. 148</ref> == साहित्य आणि कलेमध्ये == === साहित्य === [[जॉन मिल्टन]] यांच्या १६६७ च्या ''[[पॅराडाइझ लॉस्ट (महाकाव्य)|<nowiki/>'पॅराडाईज लॉस्ट'<nowiki/>]]'' या इंग्रजी महाकाव्यात, मिखाएल देवाशी एकनिष्ठ असलेल्या देवदूतांच्या सैन्याचे सैतानाच्या बंडखोर सैन्याविरुद्ध नेतृत्व करतो. देवाच्या शस्त्रागारातील तलवारीने तयार असून, तो वैयक्तिक लढाईत सैतानाला पराभाव करतो आणि त्याच्या कुशीला जखमी करतो. <ref>John Milton, ''Paradise Lost'' 1674 [http://www.dartmouth.edu/~milton/reading_room/pl/book_6/index.shtml Book VI line 320] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100219155635/http://www.dartmouth.edu/~milton/reading_room/pl/book_6/index.shtml}}</ref> === कलात्मक चित्रण === [[चित्र:Meister_der_Ikone_des_Erzengels_Michael_001_adjusted.jpg|इवलेसे|संत मार्क बासिलिकाच्या खजिन्यात असलेली, १०व्या शतकातील सोन्याची आणि काचाभ रंगाच्या संत मिखाएलची बायझंटाईन प्रतिमा .]] ख्रिस्ती कलेमध्ये, मिखाएलला एकटा किंवा [[जिब्राइल|जिब्राइलसारख्या]] इतर देवदूतांसोबत चित्रित केले जाऊ शकते. गॅब्रिएलसोबतची काही चित्रे आठव्या शतकातील आहेत, उदा. फ्रान्समधील नोत्रे दाम द मोर्तेइं चर्चमधील दगडी शवपेटी. <ref name="rich141">''Saint Michael the Archangel in medieval English legend'' by Richard Freeman Johnson 2005 {{ISBN|1-84383-128-7}} pp. 141–147</ref> बऱ्याच चित्रणांमध्ये, मिखाएलला शिरस्त्राण, तलवार आणि ढाल यांनी पूर्णपणे सज्ज असलेल्या एका देवदूत योद्ध्याच्या रूपात चित्रित केले जाते. <ref name="Cathenc">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm|title=Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel|website=www.newadvent.org}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.newadvent.org/cathen/10275b.htm "Catholic Encyclopedia: St. Michael the Archangel"]. </cite></ref> ढालीवर लॅटिन शिलालेख '''क्विस उत देउस' (Quis ut Deus)'' किंवा ग्रीक शिलालेख ' ''ख्रिस्तोस दिकायोस क्रितेस' (Christos Dikaios Krites)'' किंवा त्याची आद्याक्षरे असू शकतात. {{Sfn|Ball|2003}} तो एका सर्पावर, ड्रॅगनवर किंवा सैतानाच्या पराभूत आकृतीवर उभा असू शकतो, ज्याला तो कधीकधी भाल्याने घायाळ करतो. <ref name="Cathenc" /> मिखाएलने सर्पाचा वध केल्याची प्रतिमाशास्त्र चौथ्या शतकाच्या सुरुवातीपासूनचे आहे, जेव्हा [[कॉन्स्टन्टाइन पहिला|सम्राट कॉन्स्टन्टाईनने]] इ.स. ३२४ मध्ये आद्रियानोपलच्या लढाईत [[लिसिनियस|लिकिनिउसचा]] पराभव केला, जे आद्यदेवदूत मिखाएलला समर्पित असलेल्या ''मिखाएलिओन'' चर्चपासून फार दूर नव्हते. <ref name="Richard">Richard Freeman Johnson (2005), ''Saint Michael the Archangel in Medieval English Legend'' {{ISBN|1-84383-128-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-84383-128-7|<bdi>1-84383-128-7</bdi>]]; pp. 33–34</ref><gallery> चित्र:Faras_-_Archangel_Michael_with_a_horn_trumpet_and_an_orb_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=Archangel Michael on a 9th-century Makurian mural| ९व्या शतकातील माकुरीचे भित्तिचित्रावरील आद्यदेवदूत मिखाएल चित्र:Rublev_Arhangel_Mikhail.jpg|अल्ट=Andrei Rublev's standalone depiction c. 1408| आंद्रेई रुबलेव्हचे चित्रण c. १४०८ चित्र:Francesco_Botticini_-_I_tre_Arcangeli_e_Tobias.jpg|अल्ट=Michael (left) with archangels Raphael and Gabriel, by Botticini, 1470| मिखाएल (डावीकडे) आद्यदेवदूत राफाएल आणि [[जिब्राइल]] यांच्यासोबत, बोत्तिचिनी, १४७० चित्र:MemlingJudgmentCenter-crop.jpg|अल्ट=Weighing souls on Judgement Day by Hans Memling, 15th century| न्यायदिनी ''आत्म्यांचे वजन करणे,'' हान्स मेम्लिंग, १५ वे शतक चित्र:Luca_Giordano_-_The_Fall_of_the_Rebel_Angels_-_Google_Art_Project.jpg|अल्ट=The Fall of the Rebel Angels, by Luca Giordano c. 1660–1665| ''बंडखोर देवदूतांचे पतन'', लुका ज्योर्दानो, अंदाजे १६६० – १६६५ चित्र:Angel_Van_Verschaffelt_SantAngelo.jpg|अल्ट=Bronze statue of the Archangel Michael, standing on top of the Castel Sant'Angelo, modelled in 1753 by Peter Anton von Verschaffelt.| कास्तेल सांत'आंजेलोच्या शिखरावर उभी असलेला आद्यदेवदूत मिखाएलची कांस्य मूर्ती, जी १७५३ मध्ये पीटर अँटोन फॉन फरशाफेल यांनी तयार केली होती. चित्र:Archangel_Michael_Hajdudorog.JPG|अल्ट=Michael's icon on the northern deacons' door on the iconostasis of Hajdúdorog. The archangel is often depicted on iconostases' doors as a defender of the sanctuary.| हायदुदोरोगच्या प्रतिमाभित्तिवरील उत्तरेकडील मिखाएलचे प्रतीक. चित्र:Archangel_Michael,_St_Pancras_New_Church,_London.JPG|अल्ट=Archangel Michael by Emily Young in the grounds of St Pancras New Church. Plaque inscription: "In memory of the victims of the 7th July 2005 bombings and all victims of violence. 'I will lift up my eyes unto the hills'"| संत पान्क्रास नव्या चर्चच्या आवारात एमिली यंग यांनी साकारलेले ''आद्यदेवदूत मिखाएल'' . फलकावरील शिलालेख: " ७ जुलै २००५ च्या बॉम्बस्फोटातील बळींच्या आणि हिंसाचारातील सर्व बळींच्या स्मरणार्थ. 'मी माझे डोळे डोंगरांकडे उंचावीन'" चित्र:St._Michael_the_Archangel.jpg|अल्ट=St. Michael the Archangel and the Dragon. Queen of Archangels Roman Catholic Parish, Clarence, Pennsylvania| ''संत मिखाएल आद्यदेवदूत आणि ड्रॅगन'' . क्वीन ऑफ आर्कएंजेल्स रोमन कॅथलिक पॅरिश, क्लॅरेन्स, पेनसिल्व्हेनिया चित्र:St_Michael's_victory_over_the_Devil_by_Sir_Jacob_Epstein,_Coventry_Cathedral.jpg|अल्ट=St Michael's Victory over the Devil, a 1958 sculpture by Jacob Epstein on the wall of the new Coventry Cathedral, England| इंग्लंडमधील नवीन कोव्हेंट्री कॅथेड्रलच्या भिंतीवरील, जेकब एपस्टाईन यांचे १९५८ मधील शिल्प, ''संत मिखाएलचा सैतानावर विजय'' . चित्र:Aartsengel_Michaël_vertrapt_de_draak_-_Sint-Michielskerk_Gent_-_0000.jpg|अल्ट=Archangel Michael tramples the dragon, Saint Michael's Church, Ghent| ''आद्यदेवदूत मिखाएल ड्रॅगनला तुडवतो'', संत मिखाएल चर्च, [[गेंट]] चित्र:San_Michele_Arcangelo_-_Quadro_nella_parrocchiale_di_Garbagna_Novarese.jpg|अल्ट=Altarpiece in Chiesa di San Michele Arcangelo, Garbagna Novarese, Italy, 18th century|चीसा दी सान मिशेल अर्कान्जेलो मधील वेदीचित्र, गार्बान्या नोव्हारेसे, इटली, 18 वे शतक चित्र:Giovan_Francesco_Barbieri_detto_il_Guercino,_San_Michele_Arcangelo_che_abbatte_il_diavolo,_chiesa_di_San_Nicolò_(Fabriano).jpg|अल्ट=San Michele Arcangelo che abbatte il diavolo, by Guercino, 17th century, Church of San Nicolò (Fabriano), Italy| ''सान मिशेले आर्कान्जेलो चे आब्बात्ते इल दियावोलो'', ग्वेर्चिनो द्वारे, १७ वे शतक, सान निकोलोचे चर्च (फाब्रिआनो), इटली </gallery> == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भ == === संदर्भ === 1x3sm2domkatrom80kuscuf6ecpo2z2 0 380653 2689735 2026-06-18T04:03:36Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''केपे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile... 2689735 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''केपे विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan="2" | पक्ष |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | दत्ताराम देसाई | rowspan=3 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=3 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" width="4px" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | शाबा देसाई |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | धुलो कुट्टीकर |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=3 | [[वैकुंठ देसाई]] | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८०]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1980 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20180820043222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026}}</ref> | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४]]<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |title=Statistical Report on General Election, 1984 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820044011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026|format=pdf}}</ref> | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=3 | [[प्रकाश वेळीप]] | rowspan=3 | [[महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष]] | rowspan=3 style="background-color: {{महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=4 | [[चंद्रकांत कवळेकर]] | rowspan=5 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=5 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | अल्टोन डी'कोस्टा |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] ipzypd2ozlgxv5u7umjr6l8chyw9o9k 3 380654 2689736 2026-06-18T04:34:07Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2689736 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Harsh gadakh}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १०:०४, १८ जून २०२६ (IST) bywycdktq6hqgylyyzgyugzo6niw851 0 380655 2689742 2026-06-18T05:23:05Z Abhijitsathe 4193 Abhijitsathe ने लेख [[राजवीर सिंग]] वरुन [[राजवीर सिंह]] ला हलविला 2689742 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[राजवीर सिंह]] pf1lnlohyffovzcvywagdjfdsdb3s2c 0 380656 2689745 2026-06-18T05:35:20Z Abhijitsathe 4193 नवीन पान: {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = देवेंद्र सिंह यादव | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = ऑक्टोबर १९९९ | कार्यकाळ_समाप... 2689745 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = देवेंद्र सिंह यादव | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = ऑक्टोबर १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = मे २००९ | मागील1 = [[महादीपक सिंह शाक्य]] | पुढील1 = [[कल्याण सिंह]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1951|1|1}} | जन्मस्थान = [[एटा]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] <br>[[समाजवादी पक्ष]] | वडील = | निवास = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''देवेंद्र सिंह यादव''' हे एक भारतीय राजकारणी व माजी [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ते [[समाजवादी पक्ष]]ातर्फे [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] व [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून आले. [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] dl7cvzg6fllij27a1n14mo0xpyesmcj 2689757 2689745 2026-06-18T06:19:22Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2689757 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = देवेंद्र सिंह यादव | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = ऑक्टोबर १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = मे २००९ | मागील1 = [[महादीपक सिंह शाक्य]] | पुढील1 = [[कल्याण सिंह]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1951|1|1}} | जन्मस्थान = [[एटा]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] <br>[[समाजवादी पक्ष]] | वडील = | निवास = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''देवेंद्र सिंह यादव''' हे एक भारतीय राजकारणी व माजी [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ते [[समाजवादी पक्ष]]ातर्फे [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] व [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] लोकसभा निवडणुकांमध्ये [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून आले. [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:एटाचे खासदार]] 8kj29gh0avnphe772t4xhe6hx0rcn2v 2 380657 2689749 2026-06-18T05:56:16Z Kharatdnyanua 106429 /* */ 2689749 wikitext text/x-wiki <nowiki>[[पोतराज महासंघ]]</nowiki> i938jfsc4c3c9q0rrbvtz4ce1i3rc61 3 380658 2689751 2026-06-18T06:11:31Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2689751 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Rathod Bharat B}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ११:४१, १८ जून २०२६ (IST) idqz3ddtlsi9n6qi1bgbyf0u2epyit0 0 380659 2689753 2026-06-18T06:14:46Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मिखाएल (आद्यदेवदूत)]] वरुन [[मिखाएल (ख्रिस्ती आद्यदेवदूत)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2689753 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मिखाएल (ख्रिस्ती आद्यदेवदूत)]] md2bs9oovgwlh25srf6hz2qpqnduj6f 0 380660 2689755 2026-06-18T06:15:13Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[मिखाएल (ख्रिस्ती आद्यदेवदूत)]] वरुन [[मिखाएल (अब्राहमी आद्यदेवदूत)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2689755 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[मिखाएल (अब्राहमी आद्यदेवदूत)]] lbkpieg29wxgsb8eziaqwmrqfnoog93 0 380661 2689756 2026-06-18T06:18:21Z अभय नातू 206 नामभेद 2689756 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[केपे विधानसभा मतदारसंघ]] e1i7j1vs910ndn9h46rkkiylq5c2akz 0 380662 2689764 2026-06-18T06:41:19Z Abhijitsathe 4193 नवीन पान: {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = महादीपक सिंह शाक्य | चित्र नाव = Mahadeepak_Singh_Shakya.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १९८९ | कार्यकाळ_सम... 2689764 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = महादीपक सिंह शाक्य | चित्र नाव = Mahadeepak_Singh_Shakya.jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १९८९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = १९९९ | मागील1 = मोहम्मद अली | पुढील1 = [[देवेंद्र सिंह यादव]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक|1922|7|25}} | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|2020|11|10|1922|7|25}} | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | वडील = | निवास = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''महादीपक सिंह शाक्य''' हे एक भारतीय राजकारणी व [[लोकसभा]] सदस्य होते. ते [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] मतदारसंघातून ६ वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:एटाचे खासदार]] n6184fsmscsyzuuei83lm4o3ilafhe3 2689766 2689764 2026-06-18T06:42:16Z Abhijitsathe 4193 2689766 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = महादीपक सिंह शाक्य | चित्र नाव = | चित्र आकारमान = 250px | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १९८९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = १९९९ | मागील1 = मोहम्मद अली | पुढील1 = [[देवेंद्र सिंह यादव]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक|1922|7|25}} | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = {{मृत्यू दिनांक आणि वय|2020|11|10|1922|7|25}} | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | वडील = | निवास = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''महादीपक सिंह शाक्य''' हे एक भारतीय राजकारणी व [[लोकसभा]] सदस्य होते. ते [[उत्तर प्रदेश]]च्या [[एटा लोकसभा मतदारसंघ|एटा]] मतदारसंघातून ६ वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. [[वर्ग:६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:एटाचे खासदार]] 4y0bq9sklps1usgzplpq7lqi7ptqeut 0 380663 2689781 2026-06-18T09:26:50Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic... 2689781 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कुंकळ्ळी विधानसभा मतदारसंघ''' हा भारतातील [[गोवा]] राज्यातील ४० [[गोवा विधानसभा|विधानसभेच्या]] मतदारसंघांपैकी एक आहे.<ref name="delimitation2008">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://upload.indiacode.nic.in/showfile?actid=AC_CEN_3_20_00030_200233_1517807324510&type=order&filename=Delimitation%20Order,2008.pdf|title=Delimitation of Parliamentary and Assembly Constituencies Order, 2008|date=26 November 2008|access-date=24 June 2021}}</ref><ref name="election2017">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://old.eci.gov.in/files/file/3862-goa-general-legislative-election-2017/|title=Goa General Legislative Election 2017|access-date=7 June 2021}}</ref> हा [[दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघ|दक्षिण गोवा लोकसभा मतदारसंघांतर्गत]] येणाऱ्या २० मतदारसंघांपैकी एक आहे. हा [[दक्षिण गोवा जिल्हा|दक्षिण गोवा जिल्ह्याचा]] भाग आहे. == विधानसभेचे सदस्य == {| class="wikitable sortable" !वर्ष !! सदस्य !! colspan="2" | पक्ष |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६३|१९६३]] | सेबॅस्टियाओ माझारेलो | rowspan=3 | [[युनायटेड गोअन्स पार्टी]] | rowspan=3 style="background-color: {{युनायटेड गोअन्स पार्टी/meta/color}}" width="4px" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९६७|१९६७]]<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1967 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu |website=eci.gov.in |publisher=[[भारतीय निवडणूक आयोग]] |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117085800/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statisticall%20Report%20Goa%201967.pdf |archive-date=17 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | रोक सॅन्टॅना फर्नांडिस |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७२|१९७२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1972 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114075126/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1972/StatisticalRep_GOA_72.pdf|archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९७७|१९७७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1977 to the Legislative Assembly of Goa, Daman and Diu|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114095835/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1977/Statistical%20Report%201977%20Goa.pdf |archive-date=14 January 2012|access-date=15 February 2024}}</ref> | फर्डिनो रेबेलो | [[जनता पक्ष]] | style="background-color: {{जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८०|१९८०]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |title=Statistical Report on General Election, 1980 to the Legislative Assembly of Goa |website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url= https://web.archive.org/web/20180820043222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1980/Statistical%20Report%201980%20Goa.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026}}</ref> | जोस मारिओ वाझ | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)]] | style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (यू)/meta/color}}" | |- | [[गोवा, दमण आणि दीव विधानसभा निवडणूक, १९८४|१९८४]]<ref>{{cite web|website=eci.gov.in |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |title=Statistical Report on General Election, 1984 to the Legislative Assembly of Goa |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180820044011/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1984/Statistical%20Report%201984%20GOA.pdf |archive-date=20 August 2018 |access-date=12 June 2026|format=pdf}}</ref> | rowspan=2 | मॅन्युएल ग्रेगोरियो फर्नांडिस | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९८९|१९८९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1989 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006124346/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1989/Statistical%20Report%20Goa%201989.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९४|१९९४]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1994 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101006094522/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1994/StaticialReportGOA94.pdf|archive-date=6 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | अरेसिओ डिसोझा | rowspan=2 | [[संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष]] | rowspan=2 style="background-color: {{संयुक्त गोवा लोकशाही पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, १९९९|१९९९]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|title=Statistical Report on General Election, 1999 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007115355/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1999/StatisticalReportof%20Goa-99.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००२|२००२]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2002 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007072027/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2002/Stat_rep_se2002_GA.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> | rowspan=2 | जोआकिम आलेमाओ | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २००७|२००७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|title=Statistical Report on General Election, 2007 to the Legislative Assembly of Goa|website=eci.gov.in|publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101007042153/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2007/StatReport_AS_2007_GOA_after_IC.pdf|archive-date=7 October 2010|access-date=15 February 2024}}</ref> |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१२|२०१२]]<ref>{{cite report|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |title=Statistical Report on General Election, 2012, to the Legislative Assembly of Goa |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019184842/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2012/Statistical_Report_GOA2012.pdf |archive-date=19 October 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | सुभाष राजन नाईक | [[भारतीय जनता पक्ष]] | style="background-color: {{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०१७|२०१७]]<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx|title=List of Successful Candidates |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |format=Xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924190046/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/Goa/01ListOfSuccessfulCandidates.xlsx |archive-date=24 September 2018|access-date=12 June 2026}}</ref> | इसिडोर फर्नांडिस | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | rowspan=2 style="background-color: {{भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस/meta/color}}" | |- | [[गोवा विधानसभा निवडणूक, २०२२|२०२२]]<ref name="results2022">{{cite web|url=https://old.eci.gov.in/files/file/14168-goa-general-legislative-election-2022/|title=Goa General Legislative Election 2022 |publisher=भारतीय निवडणूक आयोग |access-date=17 May 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://ceogoa.nic.in/pdf/ELECTION/Voter%20Turnout%20GE-2022.pdf|title=General Elections 2022 to Goa Legislatie Assembly - AC wise Voter Turnout|access-date=23 January 2025}}</ref> | युरी आलेमाओ |- |} == हे सुद्धा पहा == * [[गोवा विधानसभा मतदारसंघांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी|2}} [[वर्ग:दक्षिण गोवा जिल्हा]] [[वर्ग:इ.स. १९६३ मधील निर्मिती]] [[वर्ग:गोवामधील विधानसभा मतदारसंघ]] cuvzgrcjxzax2yhk36sf7fxkep5415u 0 380664 2689793 2026-06-18T11:00:26Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''दादीशेठ अग्यारी लेन''' मुंबई येथील [[मेट्रो सिनेमा]] वरून [[गिरगाव]] कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर असलेल्या उजवीकडील गल्लीला [[दादीशेठ अग्यारी लेन]] असे नाव दिलेले आहे. ==दादीशेठ अग्यारी== <ref>म... 2689793 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ अग्यारी लेन''' मुंबई येथील [[मेट्रो सिनेमा]] वरून [[गिरगाव]] कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर असलेल्या उजवीकडील गल्लीला [[दादीशेठ अग्यारी लेन]] असे नाव दिलेले आहे. ==दादीशेठ अग्यारी== <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:मुंबईतील रस्ते]] ssiyuc4fk0dfpm78leezvolepgugbu3 2689794 2689793 2026-06-18T11:01:19Z नरेश सावे 88037 /* संदर्भ */ 2689794 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ अग्यारी लेन''' मुंबई येथील [[मेट्रो सिनेमा]] वरून [[गिरगाव]] कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर असलेल्या उजवीकडील गल्लीला [[दादीशेठ अग्यारी लेन]] असे नाव दिलेले आहे. ==दादीशेठ अग्यारी== <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:मुंबईमधील रस्ते]] fearhhpsuq233udht7cb2ngh56zyxn3 2689795 2689794 2026-06-18T11:03:39Z नरेश सावे 88037 /* दादीशेठ अग्यारी */ 2689795 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ अग्यारी लेन''' मुंबई येथील [[मेट्रो सिनेमा]] वरून [[गिरगाव]] कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर असलेल्या उजवीकडील गल्लीला [[दादीशेठ अग्यारी लेन]] असे नाव दिलेले आहे. ==दादीशेठ अग्यारी== इसवी सन १७७१ मध्ये [[दादीशेठ नोशिरवानजी]] या पारशी माणसाने हे पवित्र अग्निमंदिर चालू केले.आजमितीला या अग्यारीला २५५ वर्षे पूर्ण झाली आहेत.या अग्यारीमध्ये पारशी धर्मीयांचा [[अताश बेहराम]] हा सर्वांत पवित्र मानलेला अग्नी [[अखंड]] तेवत असतो. <ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:मुंबईमधील रस्ते]] fwodvdrpqwfuzsfevwxen1kjfqu3j0a 0 380665 2689806 2026-06-18T11:46:48Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''दादीशेठ नोशिरवानजी'''हे एक पारशी गृहस्थ होते ज्यांनी गिरगावातील फणसवाडी येथे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर सुरू केले. ==बालपण व कारकीर्द== दादीशेठ यांना दादीभाई नोशिरवानजी... 2689806 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ नोशिरवानजी'''हे एक पारशी गृहस्थ होते ज्यांनी गिरगावातील फणसवाडी येथे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर सुरू केले. ==बालपण व कारकीर्द== दादीशेठ यांना दादीभाई नोशिरवानजी अथवा दादीशेठ नोशिरवानजी असे संबोधले जात असे. दादीशेठ यांचे आजोबा [[होमजी बेहेरामजी]] हे [[सुरत]] येथे राहत होते.इसवी सन १६८९ च्या सुमारास ते सुरतवरून मुंबई येथे आले.मुंबई येथे त्यांच्या [[नशिरवानजी होमजी]] या मुलाने जकातीच्या दलालीचा धंदा चालू केला.पुढे त्यांचा मुलगा दादीशेठ याने सुद्धा जकातीच्या दलालीच्या व्यवसायात आपला जम बसवला. त्यांच्या धंद्यात त्यांना एवढा नफा मिळाला आणि धंदा भरपूर जोमाने चालू लागला की त्यांनी जगभर समुद्रप्रवास करण्यासाठी पाच मोठी जहाजे खरेदी केली. [[कापूस]] आणि कापडाची ने-आण करण्यासाठी ते [[युरोप]], [[चीन]], वगैरे सागरप्रवास करीत असत.कापूस जहाजात जास्त जागा घेत असल्याने त्यांनी कापसाच्या [[गासड्या]] स्क्रू ने आवळून कमी जागेत कापूस नेण्याचे तंत्र विकसित केले.दादीशेठ हे माणुसकी आणि दातृत्व यासाठी प्रसिद्ध होते.त्यांनी हिंदू मंदिरासाठी सुद्धा मदत केली. ==मृत्यू== इसवी सन १७९९ मध्ये दादीशेठ यांचा मृत्यू झाला. त्यांना [[आर्देशीर]] नावाचा मुलगा होता. मुलाने पुढे आपले आडनाव दादीशेठ लावायला सुरुवात केली. [[आर्देशीर दादीभाई दादीशेठ]] हे इसवी सन १७५६ ते १८१० पर्यंत होते. त्यांचा इसवी सन १८१० मध्ये मृत्यू झाला.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पारशी व्यक्ती]] 7t16m16ovvlqk85tbj8vqypcwqmgoat 2689807 2689806 2026-06-18T11:47:37Z नरेश सावे 88037 /* */ 2689807 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ नोशिरवानजी''' हे एक पारशी गृहस्थ होते ज्यांनी गिरगावातील फणसवाडी येथे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर सुरू केले. ==बालपण व कारकीर्द== दादीशेठ यांना दादीभाई नोशिरवानजी अथवा दादीशेठ नोशिरवानजी असे संबोधले जात असे. दादीशेठ यांचे आजोबा [[होमजी बेहेरामजी]] हे [[सुरत]] येथे राहत होते.इसवी सन १६८९ च्या सुमारास ते सुरतवरून मुंबई येथे आले.मुंबई येथे त्यांच्या [[नशिरवानजी होमजी]] या मुलाने जकातीच्या दलालीचा धंदा चालू केला.पुढे त्यांचा मुलगा दादीशेठ याने सुद्धा जकातीच्या दलालीच्या व्यवसायात आपला जम बसवला. त्यांच्या धंद्यात त्यांना एवढा नफा मिळाला आणि धंदा भरपूर जोमाने चालू लागला की त्यांनी जगभर समुद्रप्रवास करण्यासाठी पाच मोठी जहाजे खरेदी केली. [[कापूस]] आणि कापडाची ने-आण करण्यासाठी ते [[युरोप]], [[चीन]], वगैरे सागरप्रवास करीत असत.कापूस जहाजात जास्त जागा घेत असल्याने त्यांनी कापसाच्या [[गासड्या]] स्क्रू ने आवळून कमी जागेत कापूस नेण्याचे तंत्र विकसित केले.दादीशेठ हे माणुसकी आणि दातृत्व यासाठी प्रसिद्ध होते.त्यांनी हिंदू मंदिरासाठी सुद्धा मदत केली. ==मृत्यू== इसवी सन १७९९ मध्ये दादीशेठ यांचा मृत्यू झाला. त्यांना [[आर्देशीर]] नावाचा मुलगा होता. मुलाने पुढे आपले आडनाव दादीशेठ लावायला सुरुवात केली. [[आर्देशीर दादीभाई दादीशेठ]] हे इसवी सन १७५६ ते १८१० पर्यंत होते. त्यांचा इसवी सन १८१० मध्ये मृत्यू झाला.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पारशी व्यक्ती]] htzf39648gn9ldsi0jxkx4ofhfyubx9 2689808 2689807 2026-06-18T11:54:00Z नरेश सावे 88037 2689808 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ नोशिरवानजी''' हे एक पारशी गृहस्थ होते ज्यांनी गिरगावातील फणसवाडी येथे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर सुरू केले. ==बालपण व कारकीर्द== दादीशेठ यांना दादीभाई नोशिरवानजी अथवा दादीशेठ नोशिरवानजी असे संबोधले जात असे. दादीशेठ यांचे आजोबा [[होमजी बेहेरामजी]] हे [[सुरत]] येथे राहत होते.इसवी सन १६८९ च्या सुमारास ते सुरतवरून मुंबई येथे आले.मुंबई येथे त्यांच्या [[नशिरवानजी होमजी]] या मुलाने जकातीच्या दलालीचा धंदा चालू केला.पुढे त्यांचा मुलगा दादीशेठ याने सुद्धा जकातीच्या दलालीच्या व्यवसायात आपला जम बसवला. त्यांच्या धंद्यात त्यांना एवढा नफा मिळाला आणि धंदा भरपूर जोमाने चालू लागला की त्यांनी जगभर समुद्रप्रवास करण्यासाठी पाच मोठी जहाजे खरेदी केली. [[कापूस]] आणि कापडाची ने-आण करण्यासाठी ते [[युरोप]], [[चीन]], वगैरे सागरप्रवास करीत असत.कापूस जहाजात जास्त जागा घेत असल्याने त्यांनी कापसाच्या [[गासड्या]] स्क्रू ने आवळून कमी जागेत कापूस नेण्याचे तंत्र विकसित केले.दादीशेठ हे माणुसकी आणि दातृत्व यासाठी प्रसिद्ध होते.त्यांनी हिंदू मंदिरासाठी सुद्धा मदत केली. ==दादीशेठ अग्यारी== इसवी सन १७७१ मध्ये दादीशेठ नोशिरवानजी यांनी गिरगावातील फणसवाडी येथे हे पवित्र अग्निमंदिर चालू केले.आजमितीला या अग्यारीला २५५ वर्षे पूर्ण झाली आहेत.या अग्यारीमध्ये पारशी धर्मीयांचा [[अताश बेहराम]] हा सर्वांत पवित्र मानलेला अग्नी [[अखंड]] तेवत असतो.मुंबई येथील सर्व अग्यारींमधील सर्वांत जुना अताश बेहराम अग्नी दादीशेठ अग्यारीत आहे. ==मृत्यू== इसवी सन १७९९ मध्ये दादीशेठ यांचा मृत्यू झाला. त्यांना [[आर्देशीर]] नावाचा मुलगा होता. मुलाने पुढे आपले आडनाव दादीशेठ लावायला सुरुवात केली. [[आर्देशीर दादीभाई दादीशेठ]] हे इसवी सन १७५६ ते १८१० पर्यंत होते. त्यांचा इसवी सन १८१० मध्ये मृत्यू झाला.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पारशी व्यक्ती]] tbwfdry65kbrnotdyzm6cyotr7hhytz 2689810 2689808 2026-06-18T11:57:06Z नरेश सावे 88037 /* मृत्यू */ 2689810 wikitext text/x-wiki '''दादीशेठ नोशिरवानजी''' हे एक पारशी गृहस्थ होते ज्यांनी गिरगावातील फणसवाडी येथे पारशी धर्मीयांचे पवित्र अग्निमंदिर सुरू केले. ==बालपण व कारकीर्द== दादीशेठ यांना दादीभाई नोशिरवानजी अथवा दादीशेठ नोशिरवानजी असे संबोधले जात असे. दादीशेठ यांचे आजोबा [[होमजी बेहेरामजी]] हे [[सुरत]] येथे राहत होते.इसवी सन १६८९ च्या सुमारास ते सुरतवरून मुंबई येथे आले.मुंबई येथे त्यांच्या [[नशिरवानजी होमजी]] या मुलाने जकातीच्या दलालीचा धंदा चालू केला.पुढे त्यांचा मुलगा दादीशेठ याने सुद्धा जकातीच्या दलालीच्या व्यवसायात आपला जम बसवला. त्यांच्या धंद्यात त्यांना एवढा नफा मिळाला आणि धंदा भरपूर जोमाने चालू लागला की त्यांनी जगभर समुद्रप्रवास करण्यासाठी पाच मोठी जहाजे खरेदी केली. [[कापूस]] आणि कापडाची ने-आण करण्यासाठी ते [[युरोप]], [[चीन]], वगैरे सागरप्रवास करीत असत.कापूस जहाजात जास्त जागा घेत असल्याने त्यांनी कापसाच्या [[गासड्या]] स्क्रू ने आवळून कमी जागेत कापूस नेण्याचे तंत्र विकसित केले.दादीशेठ हे माणुसकी आणि दातृत्व यासाठी प्रसिद्ध होते.त्यांनी हिंदू मंदिरासाठी सुद्धा मदत केली. ==दादीशेठ अग्यारी== इसवी सन १७७१ मध्ये दादीशेठ नोशिरवानजी यांनी गिरगावातील फणसवाडी येथे हे पवित्र अग्निमंदिर चालू केले.आजमितीला या अग्यारीला २५५ वर्षे पूर्ण झाली आहेत.या अग्यारीमध्ये पारशी धर्मीयांचा [[अताश बेहराम]] हा सर्वांत पवित्र मानलेला अग्नी [[अखंड]] तेवत असतो.मुंबई येथील सर्व अग्यारींमधील सर्वांत जुना अताश बेहराम अग्नी दादीशेठ अग्यारीत आहे. ==मृत्यू== इसवी सन १७९९ मध्ये दादीशेठ यांचा मृत्यू झाला. त्यांना [[आर्देशीर]] नावाचा मुलगा होता. मुलाने पुढे आपले आडनाव दादीशेठ लावायला सुरुवात केली. [[आर्देशीर दादीभाई दादीशेठ]] हे इसवी सन १७५६ ते १८१० पर्यंत होते. त्यांचा इसवी सन १८१० मध्ये मृत्यू झाला.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, वसई विरार पुरवणी, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==मुंबई महानगरपालिका== मुंबई महानगरपालिकेने मुंबई येथील [[मेट्रो सिनेमा]] वरून [[गिरगाव]] कडे जाणाऱ्या रस्त्यावर असलेल्या उजवीकडील गल्लीला [[दादीशेठ अग्यारी लेन]] असे नाव दिलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मंगळवार,९ जून २०२६</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:पारशी व्यक्ती]] 07meh0qkzb0xmf8orh4de67v48wrm9v