विकिस्रोत mrwikisource https://mr.wikisource.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिस्रोत विकिस्रोत चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा साहित्यिक साहित्यिक चर्चा पान पान चर्चा अनुक्रमणिका अनुक्रमणिका चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 106 57614 229600 229500 2026-04-27T06:38:12Z कल्पनाशक्ती 3813 229600 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=स्वामी विवेकानंद यांचे समग्र ग्रंथ (प्रथम खंड) |Language=mr |Volume=खंड क्र.१ |Author=[[:mr:स्वामी विवेकानन्द|स्वामी विवेकानन्द]] [[:en:|Swami Vivekananda]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=जी. एन. कुलकर्णी |Address=मुंबई |Year=1912 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Pages=<pagelist 8 ="प्रकाशकाची प्रस्तावना" 12="भगिनी निवेदिता यांचा उपोद्धात" 26="अनुक्रमणिका" 31="सर्व धर्मांच्या परिषदेपुढे दिलेली व्याख्याने" 54="आत्मा, परमेश्वर आणि धर्म" 67="हिंदुधर्म" 73="कर्मयोग" 191="धर्म म्हणजे काय?" 210="अनुभवाचा मार्ग"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} mt9iu2jmemg289e5brksqr78ejdh7dg 104 63478 229598 159911 2026-04-27T06:34:57Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229598 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh|१८० |{{x-larger|स्वामी विवेकानंद यांचे समग्र ग्रंथ.}}|}} {{rule}}</noinclude>'''त्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्व पापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ।'''' असें साक्षात् परमात्म्याचे वचन आहे. सर्व धर्मग्रंथांतून परमेश्वराने अशी वचनें दिली आहेत 'परमेश्वरा, आह्मीं आपलें सर्वस्व तुला अर्पण केलें आहे! आमची बरीवाईट सर्व कृत्ये तुला अर्पण केली आहेत. आमची पुण्य कर्मे आणि पाप कर्में अशी दोन्ही तुला अर्पण असोत. आमची दुःखें, आमचा आनंद ही सर्व तुझ्या पायी वाहतो.' अशी प्रार्थना आपण मनापासून करावयास पाहिजे. परंतु आम्हां मनुष्याचे चित्त किती क्षणभंगुर आहे! एका क्षणी आह्मी आपला सर्व भार त्याच्यावर सोपवितों आणि दुसऱ्याच क्षणी क्रोधास वश होऊन 'मी' ह्मणूं लागतों! <br>{{gap}}सर्व धर्माचें लक्ष्य एकच आहे. तुमच्यांतील क्षुद्र अहंकार समूळ नाहीसा करून तुह्मांस विश्वव्यापी करावयाचे हेच सर्व धर्माचे ध्येय आहे. सर्व धर्मकल्पना या एका साध्यासाठीच निर्माण झाल्या आहेत. 'दुसऱ्याचा मत्सर करणारा मी परमेश्वर आहे. माझ्यावांचून तूं दुसऱ्याचें ध्यान करूं नको' असें हिब्रू धर्मग्रंथांत हटले आहे. याचा अर्थ हाच की जोपर्यंत तूं अहंकाराचें ध्यान करीत आहेस, जोपर्यंत अहंकार तुझ्या अंतःकरणांतून नाहीसा झाला नाही, तोपर्यंत माझा (परमेश्वराचा) वास तेथे होणार नाही. अंतःकरणांत परमेश्वराचा वास हवा असेल तर इतर सर्व बिऱ्हाडकरूंनां हांकून लाविले पाहिजे. तेथे दुसरा कोणी रहिवासी आला, तर परमेश्वर दुसरीकडे चालता होईल. 'मी' 'मी' नाहीसे होऊन त्या जागी 'तूं' 'तूं' आले पाहिजे. परमेश्वराला स्वतःच्या राहण्याच्या ठिकाणांत भागीदार असलेला खपत नाही. अत्यंत अट्टहासाने 'मी' सोडण्याचा प्रयत्न केला तरी केव्हां केव्हां चूक होतेच. आपला पाय केव्हां तरी घसरतोच. अशा वेळी आपणांस कोणी तरी मदतगार लागतो. अशावेळी विश्वजननीस आपण हाक मारावी. शेवटच्या ठिकाणी पोहोचेपर्यंत आपणांस अनेक जागी मुक्काम करावयाचा असून 'तुझी मर्जी' ही एक वाटेतली धर्मशाळा आहे. सर्व काही त्याच्या मर्जीवर सोपविणे ही मुक्तिसोपानाची एक पायरी आहे. अशी भावना करण्याचा प्रयत्न करीत असतां मध्येच हे द्वाड मन उसळी मारते . ''''ज्यो मर्कट तरूपर चढकर । डारडारपर लटकत है । चंचळ मन निसादन भटकत है । ब्रह्मानंद समीप छोडकर । तुच्छ विषयरस गटकत है ॥'''' अशी मनाची अवस्था आहे. असें आहे तरी क्षणोक्षणी या भावनेस चिकटून बसण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. त्यावांचून हे मन आपल्या ताब्यांत येणार नाही. मन अत्यंत विश्वासघातकी आहे. आपण याची नोकरी पत्करली तर हे आपणांस केव्हा<noinclude></noinclude> 95wrd4etrvb61in8n10aehqiqhlrhgu 104 63479 229599 159912 2026-04-27T06:36:50Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229599 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh||{{x-larger|प्रथम खंड.}}|१८१ }} {{rule}}</noinclude>आणि कसें खाड्यांत घालील याचा नेम सांगवत नाही. याच्या नादी लागून आपण आपलाच गळा कापून घेत आहो. आपल्या विश्वजननीशी आपण निमकहराम होत आहों. ''''खालस इक भगवान भरोसे । तनमन क्यों नहिं छोड दिया ॥'''' असा प्रश्न अनेक महात्मे आपणांस विचारीत आहेत, त्यांस आपण काय उत्तर देणार! चला, या तुच्छ शरीराच्या आणि विश्वासघातकी मनाच्या नादी न लागतां आपण आपले सर्वस्व आपल्या विश्वजननीस अर्पण करूं या. 'परमेश्वरा, तुझी मर्जी' असें वाक्य जो दोनदां उच्चारतो तो पापी असे एका हिंदुतत्ववेत्त्याचे ह्मणणे आहे, ते किती खरे आहे! जी गोष्ट खरी, ती खरीच. तिचा पुन्हां उच्चार करावासा वाटणे ह्मणजे तिच्या सत्यत्वाबद्दल एकवेळ शंका घेण्यासारखे आहे. तिचा पुन्हां उच्चार करण्याची जरूरच नाही. आतां आपण हा उच्चार एकच वेळ करूं. 'परमेश्वरा, तुझी मर्जी.' आतां यांतून परत फिरणे ह्मणजे पाप करणेच आहे.<br><br> {{rule|7em}}{{nop}}<noinclude></noinclude> a61u2rrmf9rz5nqu7pdbhlmbrb6oas0 104 63480 229601 159913 2026-04-27T06:43:16Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229601 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''अनुभवाचा मार्ग'''}}}} {{rule|7em}}<Br> {{gap}}आपणांस ज्ञानप्राप्ति व्हावी असें ज्यास वाटत असेल, त्याने शम आणि दम हे गुण अंगी आणण्यासाठी मनापासून प्रयत्न केला पाहिजे. शम आणि दम हे जरी दोन निरनिराळे गुण सांगितले आहेत, तरी त्यांचा अभ्यास एकत्र करणे श्रेयस्कर आहे. शम-दम याचा अर्थ इंद्रियांना आपापल्या गोलकांबाहेर जाऊं न देणे असा आहे. आतां येथे इंद्रिय ह्मणजे काय याचा अर्थ न समजण्याजोगा आहे, यासाठी प्रथम त्याचा अर्थ सांगतो. हे माझे डोळे पहा. हे आपणांस बाहेरून दिसतात व मीहि या डोळ्यांनी पाहतो; परंतु हे बाहेर दिसणारे डोळे, हे खरें इंद्रिय नव्हे. हे साधन अथवा उपकरण आहे. अंतस्थ गोलकाचा हा बाहेरील दरवाजा आहे. गोलक आपल्या जाग्यावर नसेल तर हे बाह्य डोळे असूनहि मला काही दिसणार नाही. तसेंच हे बाहेरील उपकरण आणि गोलक आपापल्या जागी असून त्यांना मनाची मदत न मिळाली तरीसुद्धां दृष्टीने होणारे वस्तुज्ञान मला होणार नाही. एखादे वेळी आपले मन काही विशेष विचारांत गुंतलें असतां आपणांसमोरून हत्ती गेला तरी आपणांस दिसत नाही, अशा प्रकारचा अनुभव आपणा सर्वांस आहेच. मनाची मदत गोलकास व गोलकाची बाह्येंद्रियास असल्यावांचून, पाहणे ही क्रिया होऊ शकत नाही. याचप्रमाणे आपण जी जी क्रिया करतो तिची गोष्टहि अशीच आहे. प्रत्येक क्रियेंत या त्रयीची मदत अवश्य असलीच पाहिजे. बाहेरील अथवा जड इंद्रिय, त्याचा अंतस्थ गोलक आणि मन ही आपापल्या जागी असल्याशिवाय कोणत्याहि क्रिया करणे आपणांस शक्य नाही. अशा रीतीने आपल्या मनाची क्रिया दोन उपकरणांनी चालू असते. यांत एक उपकरण बाह्य असते व दुसरें अंतस्थ असते. आपले मन या अंतस्थ व बहिरिंद्रियाच्याद्वारे येऊन बाहेरील वस्तु पाहूं लागले ह्मणजे त्या वस्तूंतच गुंतून राहते; परंतु डोळे मिटून आपण विचार करू लागलों की मनाची बाह्यक्रिया थांबून ते अंतर्मुख होते. यावेळी बाहेरील वस्तूंकडून त्यास चलन मिळत नसल्यामुळे त्याचे कार्य आंतल्याआंत सुरू असते. डोळे मिटल्यानंतर बाहेरील वस्तूंचे प्रत्यक्ष दर्शन झाले नाही तरी त्यांचे चित्र इंद्रियद्वारा मनःपटावर उमटलेलें असतें व मनास चलन देऊन त्याची क्रिया ते थांबू देत नाही. यामुळे मन हे सदोदित कार्य करणारे आहे असे आपणांस दिसून येते. मी आपणाकडे पाहून बोलतों, त्यावेळी अंतस्थ गोलक आणि बहिरिंद्रिय अथवा गोलकाचे बाह्य उप-<noinclude></noinclude> 6u0ocb4ubfifa5a5mrgog01d8fa445g 104 63481 229602 159916 2026-04-27T06:48:57Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229602 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh||{{x-larger|प्रथम खंड.}}|१८३ }} {{rule}}</noinclude>करण ही दोन्ही कार्यरत असतात; परंतु डोळे मिटून मी विचारास सुरवात करतांच उपकरणाचे कार्य थांबतें व फक्त अंतस्थ गोलकाचे कार्य सुरू असते. बहिरिंद्रिय अथवा उपकरणद्वारा वस्तूंची चित्रे सांठवून त्यांच्याद्वारें मनास चलन देणे हे गोलकांचे कार्य होय. एखादा गोलक क्रियाभ्रष्ट झाला तर त्याच्या द्वारे उद्भत होणारे विचारहि आपोआप बंद पडतील हे यावरून उघड दिसून येईल. आपणांस एखाद्या वस्तूविषयी विचार करावयाचा झाला तर त्या वस्तूचे चित्र आपल्या अंतश्चक्षूपुढे असल्यावांचून तिजविषयी आपणांस विचारच करता येत नाही. त्या वस्तूची कोणत्या तरी प्रकारची प्रतिमा दृग्गोलकापुढे नसेल तर मनास चलन देण्याचे काही हत्यारच त्याजपाशी नाही, असे होऊन मनास चलन देण्याची क्रिया त्याजकडून होणार नाही. अंतश्चक्षूंपुढे ह्मणजे दृग्गोलकांपुढे काही प्रतिमा अथवा चिन्ह असल्यावांचून एखाद्या आंधळ्यासहि विचार करता येणे शक्य नाही. सर्व इंद्रियांत डोळे आणि कान ही इंद्रियें अत्यंत चपल असतात. इंद्रिय हा शब्द येथे गोलक अथवा अंतरिंद्रिय या अर्थी वापरला आहे असे समजावें. शरीरावरील डोळे आणि कान ही उपकरणे असून त्यांचे गोलक मेंदूत असतात. जर काही कारणाने हे गोलक क्रियाशून्य झाले, तर बाहेरील डोळे व कान शाबूत असूनहि आपणांस कांही दिसणार नाही अथवा कांहीं ऐकूहि येणार नाही. यावरून मनाच्या स्वैरपणास आळा घालावयाचा असेल, तर या गोलकांचे नियमन करणे अवश्य आहे, ही गोष्ट आपणांस निःसंशय पटलीच असेल. मनाच्या आणि गोलकांच्या नित्य चालणाऱ्या व्यवसायास आळा घालणे यासच शम-दम अशी संज्ञा आहे. मनाला बाह्य वस्तूंत गुंतूं न देणे याला शम आणि बहिरिंद्रियांस अथवा उपकरणांस निर्व्यापार करणे यास दम असें ह्मणतात. ज्ञानमंदिरास पोहोचविणाऱ्या सोपानपथाची ही पहिली पायरी आहे.<br>{{gap}}यानंतर तितिक्षा ही दुसरी पायरी लागते. एकंदर साधनसामुग्रीत तितिक्षा ही प्राप्त करून घेण्यास अत्यंत कठिण आहे. ही प्राप्त करून घेण्याच्या तयारीस आपण लागलों ह्मणजे ''''ब्रह्मज्ञान नव्हे लेंकराच्या गोष्टी'''' असें आपल्या प्रत्ययास येते. तितिक्षा ह्मणजे पूर्ण क्षमावृत्ति. अप्रतिकाराच्या तत्वाचा निःसीमत्वाने अंगिकार करणे याचें नांव तितिक्षा. आपल्या अंगी तितिक्षा येण्याकरितां आपण अभ्यासास सुरवात केली म्हणजे तितिक्षत्व किती कठीण आहे, याचा आपणांस अनुभव येऊ लागतो. कोणाचाहि प्रतिकार न करण्याचे व्रत आपण स्वीकारलें ह्मणजे बहिरिंद्रियांवर आपण कदाचित् ताबा ठेवू शकू; परंतु आपले मन ताब्यांत<noinclude></noinclude> bnrjg3m5x69zqvsueorlhz954bjiho1 104 63482 229603 160004 2026-04-27T07:07:11Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229603 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh|१८४ |{{x-larger|स्वामी विवेकानंद यांचे समग्र ग्रंथ.}}|}} {{rule}}</noinclude>आणणे ह्मणजे तें असिधाराव्रतच आहे. कोणी मनुष्य मला कांहीं अपशब्द बोलला तर जीभ आंवरून धरून मी त्यास उलट दुरुत्तर देणार नाही; परंतु माझ्या मनाची स्थिति काय होईल बरें? मला बिलकुल राग आला नाही अथवा त्या मनुष्याचा मी यत्किचिहि द्वेष करीत नाही अशी मी बाह्यतः बतावणी करू शकेन. परंतु माझें मन मात्र त्या मनुष्याबद्दल सदोदित संतप्तच राहील. अंतस्थ विचारांचा बाह्यतः उद्रेक होऊ नये इतकी खबरदारी, फार तर, मी घेऊ शकेन. परंतु माझें मन अनावर होऊन त्या विचाराने सदोदित संतप्त राहिले तर मला तितिक्षत्व प्राप्त झालें असें ह्मणतां येणार नाही. रागाची यत्किंचित् छटाहि माझ्या चित्तांत उद्भवतां कामा नये. मला त्या मनुष्याबद्दल द्वेषही वाटतां कामा नये; जणूं काय, विशेष असे काही घडलेच नाही असे माझ्या मनास वाटण्या इतकी माझी तयारी झाली ह्मणजे अप्रतिकाराच्या तत्वाची खरी अंमलबजावणी मी केली असें होईल. जोपर्यंत रागद्वेषांची यत्किंचित् छटा माझ्या मनांत उद्भवत आहे, तोपर्यंत बाकीच्या माझ्या बाह्यवर्तनाची किंमत नाटकांतील सोंगापेक्षा अधिक नाही. यदृच्छेनें कसल्याहि प्रकारची स्थिति प्राप्त झाली आणि कितीहि संकट कोसळली तरी त्यांचा प्रतिकार करावयाचा नाही इतकेच नव्हे तर त्यांमुळे आपल्या मनांतहि कांहीं चलबिचल होऊं द्यावयाची नाही, इतका ताबा ज्या दिवशी माझ्या मनावर मला चालवितां येईल त्या दिवशी मला तितिक्षा प्राप्त झाली असें होईल. आपण अशी कल्पना करूं की एखाद्या विशिष्ट गोष्टीचा प्रतिकार मी वेळीच न केल्यामुळे एखादें संकट मजवर ओढवले. अशा वेळी, वेळीच प्रतिकार न केल्याचा पश्चात्ताप मला होता कामा नये. इतका समतोलपणा माझ्या मनास प्राप्त झाला ह्मणजे माझ्या ठिकाणी तितिक्षा पूर्णपणे बाणली असें ह्मणतां येईल. आपल्या अंगी तितिक्षा यावी याकरितां आर्यावर्तातील लोक जो अभ्यास करितात, त्याचे वर्णन ऐकूनच तुह्मास नवल वाटेल. मनास यत्किचिहि दिक्कत वाटू न देतां कित्येक अभ्यासी सूर्याचा आणि अग्नीचा प्रचंड ताप सहन करितात. अंगावर हिमपात झाला तरी त्याची कित्येक पर्वा करीत नाहीत. हे जड शरीर जणू काय अस्तित्वातच नाही अशा भावनेचा ते अभ्यास करितात. जड शरीराचे जे काय होणे असेल ते यदृच्छेने होवो; त्याचा व आपला काही संबंधच नाही अशा प्रकारची त्यांची वागणूक असते.<br>{{gap}}तितिक्षेच्या नंतरची पायरी उपरति ही होय. इंद्रियद्वारा येणाऱ्या संवेदना चित्तांत घोळू न देणे याचे नांव उपरति. आपली बहिरिंद्रियें अथवा उपकरणे<noinclude></noinclude> suqsq4113pw5lqcwppd9zzjt2l20ejx 104 63483 229604 160005 2026-04-27T07:11:03Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229604 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh||{{x-larger|प्रथम खंड.}}|१८५ }} {{rule}}</noinclude>क्रियाशून्य करून आपण स्तब्ध बसलों तरी आपण जे काय उद्योग केले असतील, जे काय पाहिले असेल, जे काय ऐकले असेल अथवा दुसऱ्या दिवशी जे काय पाहण्याचा अथवा ऐकण्याचा संभव आहे, जे काय आपण खाल्लेप्यालें असेल आणि जेथे आपण गेलों आलों असूं, त्या सर्वांचा आपण विचार करीत बसतो. आपण बाह्यतः अगदी क्रियाशून्य असतां आपलें मन काशी रामेश्वराचा प्रवास करते आणि अनेक प्रकारच्या विचारांत गढून गेलेले असते. ज्याला वेदांती व्हावयाचे असेल, सम्यग्ज्ञान ज्याला हवे असेल त्याने ही संवय सोडून दिली पाहिजे. स्वतः स्तब्ध असतां ज्याप्रमाणे या गोष्टींचा विचार करावयाचा नाही, त्याच प्रमाणे या गोष्टींविषयी इष्टमित्रांशी वाटाघाटहि करावयाची नाही, असा निश्चय त्याने केला पाहिजे.<br>{{gap}}उपरती नंतरची पायरी श्रद्धा ही होय. श्रद्धा ह्मणजे विश्वास. परमेश्वर आणि धर्म यांजवर ज्यांचा अढळ विश्वास असेल, त्यांसच हा अनुभवाचा मार्ग सांपडेल. ज्याचा हा विश्वास अत्यंत दृढ नसेल त्याने ज्ञानप्राप्तीची आशाच करूं नये. याच साठी ''''श्रद्धावांल्लभते ज्ञानम्'''' असा सिद्धांत सांगितला आहे. वास्तविक पाहिले तर कोट्यवधि मनुष्यांत एखाद्याचाच खरा विश्वास परमेश्वराच्या ठिकाणी असतो असे एका साधु महाराजांनी मला सांगितले. मी त्यावर त्यांना विचारिलें 'महाराज असें कसें ह्मणतां? परमेश्वरावर आमचा विश्वास आहे, असे ह्मणणारे किती तरी आढळतात. महाराज ह्मणाले, 'अशी कल्पना कर की एका खोलीत एखादा चोर बसला आहे आणि त्याच्या शेजारच्या खोलीत मोठा द्रव्यनिधि असल्याचे त्याला समजले, तर त्याची काय स्थिति होईल?' मी उत्तर दिले 'पापणीला पापणी सुद्धा लावण्याची त्याला इच्छा होणार नाही; मग झोपेचें नांवच नको. तें द्रव्य आपल्या हाती कसें येईल, याशिवाय दुसऱ्या कोणत्याच गोष्टीचें तो चिंतन करणार नाही.' माझें हें उत्तर ऐकून महाराज ह्मणाले, 'तर मग परमेश्वराचे अस्तित्व मान्य करणारा मनुष्य त्याला प्राप्त करून घेण्यासाठी अगदी वेडा होणार नाही काय? ज्या ठिकाणी दुःखाचे वारेंहि लागू शकत नाही असे एखादे ठिकाण आपल्या हस्तगत होण्याचा संभव आहे असें ज्यास खरोखर मनापासून वाटते त्याला तें ठिकाण हस्तगत करून घेईपर्यंत दुसरी कोणतीहि गोष्ट सुचणे तरी शक्य आहे काय?' परमेश्वरावर परमावधीचा विश्वास आणि त्याला प्राप्त करून घेण्याची अत्यंत उत्कंठा असणे यालाच श्रद्धा असें ह्मणतात. श्रद्धा ह्मणजे अंधविश्वास नव्हे. कोणत्या तरी एखाद्या ग्रंथांत अथवा<noinclude></noinclude> rblyw0r4aqvb74zzke6tex9c04ikms7 104 63484 229605 160006 2026-04-27T07:15:22Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229605 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh|१८६ |{{x-larger|स्वामी विवेकानंद यांचे समग्र ग्रंथ.}}|}} {{rule}}</noinclude>एखाद्या मनुष्याने काही सांगितले तर त्याचा अनुभव नसतां तें खरें मानावयाचे ही श्रद्धा नव्हे. श्रद्धा आणि अंधविश्वास यांचा आपल्या डोक्यांत पुष्कळ वेळां घोंटाळा असतो. अंधविश्वास हा खोट्या नाण्यासारखा आहे. त्यामुळे प्रसंगी फजिती पावण्याची वेळ येते. श्रद्धा ह्मणजे परमेश्वरप्राप्तीची अत्यंत उत्कंठा, इतकी की त्यावांचून दुसरें कांहींच चित्तांत नसणे.<br>{{gap}}श्रद्धेनंतरची पायरी समाधान ही आहे. समाधान ह्मणजे आपल्या मनाची स्थापना सदोदित परमात्म्याच्या ठिकाणी करणे. परमेश्वरावांचून अन्य कशाचेहि चिंतन न करणे, सुखप्रसंगीहि त्या सुखाचा विचार सोडून परमेश्वराच्या ठिकाणी मन लावणे आणि त्याचप्रमाणे दुःखाचा कडेलोट झाला तरी त्यावेळीहि परमेश्वराचेंच चिंतन करणे याला समाधान असें ह्मणतात. हे एका दिवसांत प्राप्त होणारे नाही. धर्म ह्मणजे साखरेची गोळी नव्हे, की उचलली आणि टाकली तोंडांत. अविरत आणि अत्यंत कठीण अशा परिश्रमाने हे प्राप्त होणारे आहे. आपले मन आवरणे ह्मणजे वाऱ्याची मोट बांधण्याइतकेंच सोपे आहे, ही गोष्ट खरी; परंतु हळूहळू प्रयत्न केला तर ते अगदी असाध्य आहे असें नाहीं. ''''असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् । अभ्यासेन तु कौंतेय वैराग्येण च गृह्यते ॥'''' असें श्रीकृष्णांनी सांगितले आहे.<br>{{gap}}समाधानानंतरची पायरी मुमुक्षुत्व ही होय. मुमुक्षुत्व ह्मणजे मुक्त होण्याची इच्छा. सर एड्विन् आर्नोल्ड यांनी इंग्रजीत लिहिलेले बुद्धचरित (Light of Asia) तुह्मी वाचले असले तर बुद्धाने केलेल्या उपदेशांतील एक भाग विशेष लक्ष्यात ठेवण्यासारखा आहे, तो तुह्मांस स्मरत असेलच. बुद्ध ह्मणतो, 'तुम्हीच आपले शत्रु असून स्वतःचे नुकसान करून घेतां; दुसरा कोणी तुमचे नुकसान करीत नाही. सर्व आयुष्यभर, मरेपर्यंत दुसऱ्या कोणाचा तुमच्यावर ताबा नाही. संसारचक्राबरोबर गरगर फिरून तुह्मी दुःखाला कवटाळता आणि त्याचे चुंबन घेतां. संसारचक्राबरोबर फिरता फिरतां तुह्मांस अश्रु गाळण्याचे प्रसंग येतात आणि इतकेंहि करून तुह्मी काय मिळविले हे पाहिले तर काही नाही हेच उत्तर येणार.'<br>{{gap}}आपणांवर जी जी दुःखें कोसळतात ती ती आपल्या इच्छेनेंच कोसळतात. आपला स्वभावच असा आहे की, जणूं काय दुःखें ही आपल्या जीविताचा एक घटकच होऊन बसली आहेत. दुःखांशिवाय आम्हांस चैनच पडत नाहींसें वाटतं. एका चिनी कैद्याला तुरुंगांत साठ वर्षे ठेविलें होतें. नवा बादशहा गादीवर बसला<noinclude></noinclude> 6rz8ma0lnnds5sili3lam1n0lduxlui 104 63485 229606 160007 2026-04-27T07:22:00Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229606 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh||{{x-larger|प्रथम खंड.}}|१८७ }} {{rule}}</noinclude>त्यावेळी कांहीं कैदी सुटले त्यांत तो होता. तुरुंगांतून बाहेर पाय ठेवतांक्षणींच त्याने मोठमोठ्याने रडण्यास आरंभ केला. त्याचे कारण विचारतां तो ह्मणाला, 'या जगांत मी जिवंत कसा राहणार? येथे माझी काळजी कोण घेईल? माझ्या अंधारकोठडीत मला परत पाठवा. तेथले उंदीर आणि घुशी यांचे मजवर मोठे प्रेम आहे. या उजेडाकडे पाहून मी आंधळा होण्याच्या बेतास आलो आहे. मला माझ्या कोठडीत परत पाठवा अथवा मारून तरी टाका !' त्याला त्याच्या कोठडीत परत पाठविले तेव्हां तो शांत झाला. आह्मा मनुष्यांची स्थितिहि अशीच आहे. एक दुःख संपलें न संपलें तोच आह्मी दुसऱ्याच्या पाठीस लागून पळत सुटतो. दुःखमुक्तीचा उपाय कोणी आह्मांस सांगितला तर तो सांगणारा आह्मी शत्रूसारखा मानतो. एखाद्या सुखाच्या पाठीमागे मोठ्या आशेनें लागावें, तें मिळण्याकरितां दुःखें सोसावी आणि शेवटी पाहावें तों तें सुख कोठेच नसते. आपण त्याला आतां धरणार असे वाटत असतां असतांनाच तें हातांतून निघून जाते. असे अनेक अनुभव एकामागे एक येत गेले तरी आह्मी शहाणे न होतां व सुखकल्पनांचा पाठलाग सोडून न देतां पुन:पुनः धांवत सुटतो. खरोखर आम्हासारखे मूर्ख आणि आंधळे आह्मीच! दुसरे काय ह्मणावें! बैलाने लवकर चालावें ह्मणून एका तेल्याने एक गमतीची युक्ति योजिली होती. बैलाच्या मानेवर जे लांकडाचें जूं असतें त्यावर त्याने एक काठी आडवी बांधली होती व तिच्या टोकावर थोडेसें गवत बांधिले होते. ही योजना अशा प्रकारची केली होती की ती गवताची पेंढी नेहमी त्या बैलाच्या डोळ्यांसमोर राहावी. एक वीतभर अंतर आहे तेवढे कमी झाले की आपणास गवत खावयास मिळेल असें त्या बैलाला वाटे. तें वितीचे अंतर तुटण्याकरितां त्या बैलाने खूप धावपळ चालविली; परंतु कित्येक तास फिरूनहि तें वितीचे अंतर कमी झाले नाही. आह्मा मनुष्यांची गोष्टहि अशीच आहे. इंद्रियजन्यसुखाचे गुलाम बनून आज अनंत काल कनककामिनीच्या मागे आह्मी धांव घेत आहो. अनंत जन्मांचे फेरे खाऊनहि आज आह्मी पुन्हां जागच्या जागीच आहों. सुख व आह्मी यांमधील वितीचें अंतर अद्यापिहि कमी होत नाही. प्रेम, प्रेम ह्मणून आह्मी भ्रमिष्ट होऊन फिरत आहों. प्रेम, प्रेम ह्मणून आम्ही पुत्रकलत्रांच्या गळ्यास मिठी मारतो आणि त्यांनी उलट मिठ्या मारण्याची इच्छा करतो. एकामेकांच्या पाशांत गुंतलेला आमचा घोळका आज अनंतकाल सुखाच्या पाठीस लागला आहे; पण जों जो आमची धावपळ अधिक तों तो सुखाचीहि गति अधिक होत जाते, व शेवटी पाहावें तों<noinclude></noinclude> bps9axkbr8upr95z7h51vodny3wsxws 104 63486 229607 160008 2026-04-27T07:26:32Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229607 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh|१८८ |{{x-larger|स्वामी विवेकानंद यांचे समग्र ग्रंथ.}}|}} {{rule}}</noinclude>आह्मां दोघांमधील अंतर पूर्वीच्या इतकेंच. आपण सदा सुखी असावें व दुःखाने आपल्या आसमंतात् कोठे राहूं नये अशी आपली इच्छा आहे. या इच्छेने प्रेरित होऊन आह्मी आंधळ्यासारखे फिरत आहों. मध्यंतरी कोठे सुखाचा भास होऊन त्याला मिठी मारावयास जावें, तो कांटेरी झाडे हातांस लागतात! आज अनंतकाल हे जग असेंच चालले आहे. मित्रांनो, आपण आपल्या आजपर्यंतच्या आयुष्यक्रमाचा विचार केला तर आपणांस निरामय सुखाची प्राप्ति एक क्षणभरहि कधी झाली नाही असें आपणांस दिसून येईल. जी गोष्ट आपल्या आजपर्यंतच्या आयुष्यांत प्राप्त झाली नाही, ती राहिलेल्या अवधींत प्राप्त होईल, अशी हमी कोणी दिली आहे काय? या मृगजलामागे धावतां धावतां आपली तहान मात्र अधिक वाढत आहे.<br>{{gap}}पूर्वी सोलन या नांवाचा एक तत्ववेत्ता होऊन गेला. त्याला क्रिसस राजा एकदां ह्मणाला, "साऱ्या जगांत आशियामायनर हीच सुखभूमि आहे." सोलनने विचारले, "महाराज, या सुखभूमीत अत्यंत सुखी कोण आहे?" राजा ह्मणाला, "मी." यावर सोलन ह्मणाला, "महाराज, आपल्या शिल्लक आयुष्यांत काय प्रकार घडतील हे कोणी सांगावें?" या गोष्टीला काही वर्षे लोटल्यानंतर इराणी लोकांनी क्रिससवर स्वारी करून एका लढाईत त्यास पकडलें, व त्यास जिवंत जाळण्याची तयारी केली. आतां लांकडांस आग लावणार इतक्यांत त्या बिचाऱ्या राजाला सोलनच्या ह्मणण्याची आठवण होऊन तो 'सोलन सोलन' ह्मणून ओरडूं लागला. 'सोलन कोण?' ह्मणून इराणच्या बादशहाने प्रश्न विचारल्यावरून क्रीससने सर्व हकीगत त्याला सांगितली. तेव्हां बादशहाला दया येऊन त्यानें क्रिससला मुक्त केले.<br>{{gap}}आपणा सर्वांची गोष्ट अशीच आहे. इंद्रियजन्यसुखाच्या मागे लागल्यामुळे सृष्टीच्या कायद्यांचे आपण दासानुदास बनलो आहो. सुख जवळ येतेसे वाटते तो एखादा कायदा जागृत होऊन आह्मांस एका लत्ताप्रहराने दूर झुगारून देतो; पण त्याने सावध न होतां आह्मी पुन्हां धांवपळ करूं लागतो. आमची स्थिति कितीहि निराशाजनक असली तरी तींतहि कोठे तरी आशेची जागा आम्ही शोधीत असतो. या आशेने आम्ही पूर्ण वेडे बनलो आहो. आम्हाला सुखाची प्राप्ति होईल, ही आशा आह्मांस अद्यापिहि सोडून जात नाही.<br>{{gap}}हिंदुस्थानांत एक मोठा राजा पूर्वकाली होऊन गेला. त्याला एका सत्पुरुषाने विचारिलें, "राजा, जगांत आश्चर्यकारक गोष्ट कोणती?" राजाने उत्तर दिले<noinclude></noinclude> hi8ici9evoxzil464up9efwiqpln9yx 104 63487 229608 160037 2026-04-27T07:30:09Z कल्पनाशक्ती 3813 /* प्रमाणित */ 229608 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="कल्पनाशक्ती" />{{rh||{{x-larger|प्रथम खंड.}}|१८९ }} {{rule}}</noinclude>'आशा.' सर्वांत आशा मोठी आश्चर्यकारक आहे. भोवताली अनंत प्रकारची दुःखें पसरलेली पाहत असतांहि आह्मी सुखाची आशा करतो. मृत्यूचें अविरत साम्राज्य पहात असतांहि आपण सदोदित जिवंत राहूं अशी आशा आपणांस असते. आपणांला कांहीं दुःख होईल अथवा आपणांवर केव्हां तरी मृत्यूचा घाला पडेल असे आपल्या मनांत कधीच येत नाही. सध्याच्या स्थितीत सुखप्ताप्ति होण्याचा यत्किंचितहि संभव नाही असे कोणी खडे मांडून सिद्ध केले तरी आमची समजूत पडतच नाही. आपल्याभोवती वास्तविक सुखी असा एकहि प्राणी नाही. एखादा श्रीमंत असून त्याला खाण्यापिण्याची चंगळ असली तर त्याला बद्धकोष्ठाचा विकार असावयाचा. एखाद्या खाण्याच्या वस्तूकडे पाहण्याबरोबर बिचाऱ्याला उलटी येते! एखाद्याची क्षुधा अत्यंत प्रखर असली, तर त्याला घांसभर अन्न मिळण्याची मारामार! कोणी श्रीमान् संतति नाही ह्मणून शोक करितो, तर एखादा भिकाऱ्याच्या मागे मुलांचा एक सबंध तांडा असतो! इतक्या मुलांना खायला काय घालावें या विचारांतच तो सदा चूर असतो! असें कां असावे हा मोठ्या विचाराचा प्रश्न आहे. याचे उत्तर असें की सुख आणि दुःख ही एकाच नाण्याच्या दोन बाजूंसारखी आहेत. नाणे हवे असले तर ज्याप्रमाणे राजाच्या मुखवट्याबरोबर उलट बाजूचा शिक्काहि घेतलाच पाहिजे त्या प्रमाणे सुखप्राप्ति हवी असेल तर दुःख भोगण्याचीहि तयारी केलीच पाहिजे. पण आमची अशी समजूत न पडल्यामुळे निर्भेळ सुखाची आह्मी आशा करीत बसतो. या आशेच्या नादी लागून पळतां पळतां आह्मी इंद्रियांच्या जाळ्यांत मात्र गोंवले गेलो आहो. आमचे धनीपण जाऊन गुलामगिरी आमच्या नशीबी आली आहे.<br>{{gap}}मी बोस्टन शहरी असतां एकेवेळी एक तरुण मला भेटला. त्याने एक कागद माझ्या हाती दिला. 'जगांतील सर्व संपत्ति आणि सुख तुमचेच आहे. ते कसे मिळवावें हें शिकावयाचे असेल तर माझ्याकडे या. फी रुपये पंधरा.' हा कागद माझ्या हाती देऊन तो ह्मणाला, 'तुह्मांला हे पसंत पडते की नाही?' मी उलट विचारले, 'भल्या गहस्था, हा मजकूर छापून घेण्याइतका पैसा तुजपाशीं नाहीं काय?' माझ्या प्रश्नाचा भावार्थ त्याच्या लक्ष्यांत आला नाही. कांहीसुद्धां मेहनत न करतां खूप पैसा आपणांस मिळेल हेच खूळ त्याच्या डोक्यांत शिरलें होते. जगाच्या सामान्य व्यवहारांत आपणांस दोन प्रकारची माणसे आढळून येतात. आशावादी लोकांना हे जग ह्मणजे केवळ सुखाचें आगर वाटते.<noinclude></noinclude> npl5t0wknu23kpe9u0m8rn6ghikuaw1 2 66162 229596 228223 2026-04-26T13:08:07Z कल्पनाशक्ती 3813 229596 wikitext text/x-wiki मला मराठी साहित्याची आवड आहे. Contest: Ratnagiri-GJC-OJT NEP Pilot-Sanskrit Wikisource Project<br> Start date and time: 2025-12-02 00:00:01 UTC<br> End date and time: 2026-06-16 23:59:59 UTC<br> https://wscontest.toolforge.org/c/342 Contest: Wikimedia Education Program - National Education Policy Pilot Project at Fergusson College, Pune Start date and time: 2026-01-28 00:00:01 UTC End date and time: 2026-06-30 23:59:59 UTC https://wscontest.toolforge.org/c/354 Goa University Workshops for Konkani Wikisource 26, 27, 28 Feb 2026 1.      26^th February 2026- Government College of Arts Science and Commerce, Qupem, Goa 2.      27^th and 28^th February 2026- Cuncolim Educational Society’s College of Arts and Commerce.- collectively completed proofreading of 'अघळ पघळ' - रवींद्र केळेकार == following books can be accessed using wikireader app == === शरद जोशी === ग्रंथ संख्या - १३ [[शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती|शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती]], [[चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न|चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न]], [[शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख|शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख]], [[खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने|खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने]], [[अंगारमळा|अंगारमळा]], [[अन्वयार्थ - १|अन्वयार्थ - १]] (Linked to English Wikipedia), [[अन्वयार्थ – २|अन्वयार्थ – २]] (Linked to English Wikipedia), [[माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...|माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...]], [[बळीचे राज्य येणार आहे!|बळीचे राज्य येणार आहे!]] (Linked to English Wikipedia), [[अर्थ तो सांगतो पुन्हा|अर्थ तो सांगतो पुन्हा]] (Linked to English Wikipedia), [[पोशिंद्याची लोकशाही|पोशिंद्याची लोकशाही]] (Linked to English Wikipedia), [['भारता'साठी|'भारता'साठी]] (Linked to English Wikipedia), [[राखेखालचे निखारे|राखेखालचे निखारे]] (Linked to English Wikipedia) === जाई निंबकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[साथ|साथ]], [[कमळाची पानं|कमळाची पानं]], [[अर्धुक|अर्धुक]], [[अ‍ॅलिस|अ‍ॅलिस]] === शैला लोहिया === ग्रंथ संख्या - ११ कादंबऱ्या- [[इत्ता..इत्ता..पाणी|इत्ता इत्ता पाणी]], [[शोध अकराव्या दिशेचा|शोध अकराव्या दिशेचा]] कथासंग्रह- [[आपले आभाळ पेलताना|आपलं आभाळ पेलताना]], [[कथाली|कथाली]], [[मनतरंग|मनतरंग]], [[तिच्या डायरीची पाने|तिच्या डायरीतील पाने]] कविता संग्रह- [[कविता गजाआडच्या|कविता गजाआडच्या]] अन्य ललित वाङ्मय- [[रुणझुणत्या पाखरा|रुणझुणत्या पाखरा]], [[वाहत्या वाऱ्यासंगे|वाहत्या वाऱ्यासंगे]], [[स्वरांत|स्वरान्त]] संशोधन / समीक्षा ग्रंथ- [[भूमी आणि स्त्री|भूमी आणि स्त्री]] === नरहर कुरूंदकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन|हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन]], [[वाटचाल|वाटचाल]] (Linked to English Wikipedia), [[पायवाट|पायवाट]] (Linked to English Wikipedia), [[परिचय|परिचय]] (Linked to English Wikipedia), [[ओळख]] ===इरावती कर्वे === ग्रंथ संख्या - १ [[भोवरा|भोवरा]] (Linked to English Wikipedia) ===दत्तात्रय बळवंत पारसनीस=== ग्रंथ संख्या - १ [[बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र|बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र]] === डॉ. सुधा कोठारी === ग्रंथ संख्या - १ [[‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन|‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन]] ===[https://mr.wikipedia.org/wiki/पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे][[w:पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे|पु. ग. सहस्रबुद्धे]] === ग्रंथ संख्या - १३ प्रबंध- [[महाराष्ट्र संस्कृती|महाराष्ट्र संस्कृती]] linked to marathi wikipedia, [[विज्ञान-प्रणीत समाजरचना|विज्ञान-प्रणीत समाजरचना]] linked to marathi wikipedia, [[साहित्यातील जीवनभाष्य|साहित्यातील जीवनभाष्य]] linked to marathi wikipedia निबंध-संग्रह- (all linked to marathi wikipedia)- [[माझे चिंतन|माझे चिंतन]], [[वैय्यक्तिक व सामाजिक|वैय्यक्तिक व सामाजिक]], [[भारतीय लोकसत्ता|भारतीय लोकसत्ता]], [[भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म|भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म]], [[इहवादी शासन|इहवादी शासन]], [[हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना|हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना]], [[लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान|लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान]], [[सौंदर्यरस|सौंदर्यरस]], [[लोकहितवादींची शतपत्रे|लोकहितवादींची शतपत्रे]], [[केसरीची त्रिमूर्ति|केसरीची त्रिमूर्ति]] === [[w:श्रीपाद_महादेव_माटे|श्री. म. माटे]] === मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykH ग्रंथ संख्या - ३ (all linked to marathi wikipedia) [[पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ|पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ]], [[कर्तबगार स्त्रिया|कर्तबगार स्त्रिया]], [[अस्पृश्य -विचार|अस्पृश्य -विचार]] === [[साहित्यिक:पांडुरंग सदाशिव साने]] === साने गुरुजी मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykX ग्रंथ संख्या - ३ [[पुरातत्वभूषण कै. इतिहासाचार्य राजवाडे यांचे चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[ना. गोखले चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[इस्लामी संस्कृति खंड पहिला मुहंमद पैगंबर चरित्र]], [[कला आणि इतर निबंध]], [[हिमालयाची शिखरें]], [[भारतीय नारी]]- validation wikidata entry, [[आपण सारे भाऊ]]- validation wikidata entry, [[स्त्री-जीवन]] === काशिनाथ नारायण साने === ग्रंथ संख्या - १ [[श्रीमंत नारायणराव पेशवे यांची बखर]] Reader App साठी खालील पुस्तकांवर काम केले. [[महाबळेश्वर]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मराठी रंगभूमि]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[अंगारवाटा...शोध शरद जोशींचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry === हमीद दलवाई , मेहरून्नीसा दलवाई === [[कानोसा भारतातील मुस्लिम मनाचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[राष्ट्रीय एकात्मता आणि भारतीय मुसलमान]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मी भरून पावले आहे]], [[लाट]], === सुनीलकुमार लवटे === [[प्रशस्ती]], [[शब्द सोन्याचा पिंपळ]], [[वाचावे असे काही]], [[मराठी वंचित साहित्य]], [[प्रेरक चरित्रे]], [[एकविसाव्या शतकातील सामाजिक प्रश्न]], [[वि. स. खांडेकर चरित्र]], [[कोल्हापूरचे स्वातंत्र्योत्तर समाजसेवक]], [[जाणिवांची आरास]] === श्री. ग. माजगावकर === [[श्रीग्रामायन]], [[निर्माणपर्व]], [[बलसागर]] === तारा भवाळकर === [[मनातले जनात (स्त्री विषयक लेखसंग्रह )]], [[लोकसाहित्याच्या अभ्यासदिशा]], [[मधुशाला]], [[यक्षगान आणि मराठी नाट्य-परंपरा]], [[राणीसाहेब रुसल्या]] ===लक्ष्मीकांत देशमुख=== [[पाणी! पाणी!!]], [[प्रशासननामा]] ===वर्षा देशपांडे=== [[कोयत्याच्या मुठीत]] ===हरि नारायण आपटे=== [[स्फुट गोष्टी भाग तिसरा]], [[स्फुट गोष्टी भाग ४ था]], [[मराठी वाड्मयाचा अभ्यास]] === धर्मानंद दामोदर कोसंबी === [[बुद्ध, धर्म आणि संघ]], [[निवेदन]] ===रा. द. रानडे (गुरुदेव रानडे)=== [[नित्यनेमावली]], [[रामदासवचनामृत]], [[श्री गुरुदेव रानडे - निंबरगी स्वरूप सांप्रदायाचा दीपस्तंभ]]- लेखक वसंतराव देशपांडे === इतर === [[सोट्याह्मसोबा मेळ्याची पदें शके १८४५]], [[बालबोध पुस्तक चौथे]]- 1885, [[मराठी दुसरें पुस्तक (बालबोध)]], [[भावी आयुष्य सुखमय करण्याची तरुण पिढीवर असलेली जबाबदारी]], [[बँकेत पाऊल टाकण्यापूर्वी]], [[मृच्छकटिक]]- अमरेंद्र, [[लोक संस्कृतीचा गाभारा]]- राजेंद्र माने, [[इचलकरंजी संस्थानाचा इतिहास]]- वासुदेव वामन खरे, [[काशीयात्रा]], [[आर्य-स्त्री-रत्ने]]- यशोदाबाई भट f88l8o07ppw6a7ksb7um35lk91pqhtj 229597 229596 2026-04-26T13:09:41Z कल्पनाशक्ती 3813 229597 wikitext text/x-wiki मला मराठी साहित्याची आवड आहे. Contest: Ratnagiri-GJC-OJT NEP Pilot-Sanskrit Wikisource Project<br> Start date and time: 2025-12-02 00:00:01 UTC<br> End date and time: 2026-06-16 23:59:59 UTC<br> https://wscontest.toolforge.org/c/342 Contest: Wikimedia Education Program - National Education Policy Pilot Project at Fergusson College, Pune Start date and time: 2026-01-28 00:00:01 UTC End date and time: 2026-06-30 23:59:59 UTC https://wscontest.toolforge.org/c/354 Goa University Workshops for Konkani Wikisource 26, 27, 28 Feb 2026<Br> 1.      26^th February 2026- Government College of Arts Science and Commerce, Qupem, Goa<br> 2.      27^th and 28^th February 2026- Cuncolim Educational Society’s College of Arts and Commerce.- <br> proofreading of a book by Ravindra Kelekar; तुळशी and partial proofreading of book अघळ पघळ == following books can be accessed using wikireader app == === शरद जोशी === ग्रंथ संख्या - १३ [[शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती|शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती]], [[चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न|चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न]], [[शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख|शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख]], [[खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने|खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने]], [[अंगारमळा|अंगारमळा]], [[अन्वयार्थ - १|अन्वयार्थ - १]] (Linked to English Wikipedia), [[अन्वयार्थ – २|अन्वयार्थ – २]] (Linked to English Wikipedia), [[माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...|माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...]], [[बळीचे राज्य येणार आहे!|बळीचे राज्य येणार आहे!]] (Linked to English Wikipedia), [[अर्थ तो सांगतो पुन्हा|अर्थ तो सांगतो पुन्हा]] (Linked to English Wikipedia), [[पोशिंद्याची लोकशाही|पोशिंद्याची लोकशाही]] (Linked to English Wikipedia), [['भारता'साठी|'भारता'साठी]] (Linked to English Wikipedia), [[राखेखालचे निखारे|राखेखालचे निखारे]] (Linked to English Wikipedia) === जाई निंबकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[साथ|साथ]], [[कमळाची पानं|कमळाची पानं]], [[अर्धुक|अर्धुक]], [[अ‍ॅलिस|अ‍ॅलिस]] === शैला लोहिया === ग्रंथ संख्या - ११ कादंबऱ्या- [[इत्ता..इत्ता..पाणी|इत्ता इत्ता पाणी]], [[शोध अकराव्या दिशेचा|शोध अकराव्या दिशेचा]] कथासंग्रह- [[आपले आभाळ पेलताना|आपलं आभाळ पेलताना]], [[कथाली|कथाली]], [[मनतरंग|मनतरंग]], [[तिच्या डायरीची पाने|तिच्या डायरीतील पाने]] कविता संग्रह- [[कविता गजाआडच्या|कविता गजाआडच्या]] अन्य ललित वाङ्मय- [[रुणझुणत्या पाखरा|रुणझुणत्या पाखरा]], [[वाहत्या वाऱ्यासंगे|वाहत्या वाऱ्यासंगे]], [[स्वरांत|स्वरान्त]] संशोधन / समीक्षा ग्रंथ- [[भूमी आणि स्त्री|भूमी आणि स्त्री]] === नरहर कुरूंदकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन|हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन]], [[वाटचाल|वाटचाल]] (Linked to English Wikipedia), [[पायवाट|पायवाट]] (Linked to English Wikipedia), [[परिचय|परिचय]] (Linked to English Wikipedia), [[ओळख]] ===इरावती कर्वे === ग्रंथ संख्या - १ [[भोवरा|भोवरा]] (Linked to English Wikipedia) ===दत्तात्रय बळवंत पारसनीस=== ग्रंथ संख्या - १ [[बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र|बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र]] === डॉ. सुधा कोठारी === ग्रंथ संख्या - १ [[‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन|‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन]] ===[https://mr.wikipedia.org/wiki/पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे][[w:पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे|पु. ग. सहस्रबुद्धे]] === ग्रंथ संख्या - १३ प्रबंध- [[महाराष्ट्र संस्कृती|महाराष्ट्र संस्कृती]] linked to marathi wikipedia, [[विज्ञान-प्रणीत समाजरचना|विज्ञान-प्रणीत समाजरचना]] linked to marathi wikipedia, [[साहित्यातील जीवनभाष्य|साहित्यातील जीवनभाष्य]] linked to marathi wikipedia निबंध-संग्रह- (all linked to marathi wikipedia)- [[माझे चिंतन|माझे चिंतन]], [[वैय्यक्तिक व सामाजिक|वैय्यक्तिक व सामाजिक]], [[भारतीय लोकसत्ता|भारतीय लोकसत्ता]], [[भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म|भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म]], [[इहवादी शासन|इहवादी शासन]], [[हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना|हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना]], [[लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान|लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान]], [[सौंदर्यरस|सौंदर्यरस]], [[लोकहितवादींची शतपत्रे|लोकहितवादींची शतपत्रे]], [[केसरीची त्रिमूर्ति|केसरीची त्रिमूर्ति]] === [[w:श्रीपाद_महादेव_माटे|श्री. म. माटे]] === मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykH ग्रंथ संख्या - ३ (all linked to marathi wikipedia) [[पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ|पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ]], [[कर्तबगार स्त्रिया|कर्तबगार स्त्रिया]], [[अस्पृश्य -विचार|अस्पृश्य -विचार]] === [[साहित्यिक:पांडुरंग सदाशिव साने]] === साने गुरुजी मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykX ग्रंथ संख्या - ३ [[पुरातत्वभूषण कै. इतिहासाचार्य राजवाडे यांचे चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[ना. गोखले चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[इस्लामी संस्कृति खंड पहिला मुहंमद पैगंबर चरित्र]], [[कला आणि इतर निबंध]], [[हिमालयाची शिखरें]], [[भारतीय नारी]]- validation wikidata entry, [[आपण सारे भाऊ]]- validation wikidata entry, [[स्त्री-जीवन]] === काशिनाथ नारायण साने === ग्रंथ संख्या - १ [[श्रीमंत नारायणराव पेशवे यांची बखर]] Reader App साठी खालील पुस्तकांवर काम केले. [[महाबळेश्वर]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मराठी रंगभूमि]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[अंगारवाटा...शोध शरद जोशींचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry === हमीद दलवाई , मेहरून्नीसा दलवाई === [[कानोसा भारतातील मुस्लिम मनाचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[राष्ट्रीय एकात्मता आणि भारतीय मुसलमान]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मी भरून पावले आहे]], [[लाट]], === सुनीलकुमार लवटे === [[प्रशस्ती]], [[शब्द सोन्याचा पिंपळ]], [[वाचावे असे काही]], [[मराठी वंचित साहित्य]], [[प्रेरक चरित्रे]], [[एकविसाव्या शतकातील सामाजिक प्रश्न]], [[वि. स. खांडेकर चरित्र]], [[कोल्हापूरचे स्वातंत्र्योत्तर समाजसेवक]], [[जाणिवांची आरास]] === श्री. ग. माजगावकर === [[श्रीग्रामायन]], [[निर्माणपर्व]], [[बलसागर]] === तारा भवाळकर === [[मनातले जनात (स्त्री विषयक लेखसंग्रह )]], [[लोकसाहित्याच्या अभ्यासदिशा]], [[मधुशाला]], [[यक्षगान आणि मराठी नाट्य-परंपरा]], [[राणीसाहेब रुसल्या]] ===लक्ष्मीकांत देशमुख=== [[पाणी! पाणी!!]], [[प्रशासननामा]] ===वर्षा देशपांडे=== [[कोयत्याच्या मुठीत]] ===हरि नारायण आपटे=== [[स्फुट गोष्टी भाग तिसरा]], [[स्फुट गोष्टी भाग ४ था]], [[मराठी वाड्मयाचा अभ्यास]] === धर्मानंद दामोदर कोसंबी === [[बुद्ध, धर्म आणि संघ]], [[निवेदन]] ===रा. द. रानडे (गुरुदेव रानडे)=== [[नित्यनेमावली]], [[रामदासवचनामृत]], [[श्री गुरुदेव रानडे - निंबरगी स्वरूप सांप्रदायाचा दीपस्तंभ]]- लेखक वसंतराव देशपांडे === इतर === [[सोट्याह्मसोबा मेळ्याची पदें शके १८४५]], [[बालबोध पुस्तक चौथे]]- 1885, [[मराठी दुसरें पुस्तक (बालबोध)]], [[भावी आयुष्य सुखमय करण्याची तरुण पिढीवर असलेली जबाबदारी]], [[बँकेत पाऊल टाकण्यापूर्वी]], [[मृच्छकटिक]]- अमरेंद्र, [[लोक संस्कृतीचा गाभारा]]- राजेंद्र माने, [[इचलकरंजी संस्थानाचा इतिहास]]- वासुदेव वामन खरे, [[काशीयात्रा]], [[आर्य-स्त्री-रत्ने]]- यशोदाबाई भट au8kmywj1to3ujhwg45qjgrsmougira 229611 229597 2026-04-27T07:57:38Z कल्पनाशक्ती 3813 229611 wikitext text/x-wiki मला मराठी साहित्याची आवड आहे. Contest: Ratnagiri-GJC-OJT NEP Pilot-Sanskrit Wikisource Project<br> Start date and time: 2025-12-02 00:00:01 UTC<br> End date and time: 2026-06-16 23:59:59 UTC<br> https://wscontest.toolforge.org/c/342 Contest: Wikimedia Education Program - National Education Policy Pilot Project at Fergusson College, Pune Start date and time: 2026-01-28 00:00:01 UTC End date and time: 2026-06-30 23:59:59 UTC https://wscontest.toolforge.org/c/354 Goa University Workshops for Konkani Wikisource 26, 27, 28 Feb 2026<Br> 1.      26^th February 2026- Government College of Arts Science and Commerce, Qupem, Goa<br> 2.      27^th and 28^th February 2026- Cuncolim Educational Society’s College of Arts and Commerce.- <br> proofreading of a book by Ravindra Kelekar; तुळशी and partial proofreading of book अघळ पघळ == following books can be accessed using wikireader app == === शरद जोशी === ग्रंथ संख्या - १३ [[शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती|शेतकरी संघटना : विचार आणि कार्यपद्धती]], [[चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न|चांदवडची शिदोरी स्त्रियांचा प्रश्न]], [[शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख|शेतकऱ्यांचा राजा शिवाजी आणि इतर लेख]], [[खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने|खुल्या व्यवस्थेकडे खुल्या मनाने]], [[अंगारमळा|अंगारमळा]], [[अन्वयार्थ - १|अन्वयार्थ - १]] (Linked to English Wikipedia), [[अन्वयार्थ – २|अन्वयार्थ – २]] (Linked to English Wikipedia), [[माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...|माझ्या शेतकरी भावांनो आणि मायबहिणींनो...]], [[बळीचे राज्य येणार आहे!|बळीचे राज्य येणार आहे!]] (Linked to English Wikipedia), [[अर्थ तो सांगतो पुन्हा|अर्थ तो सांगतो पुन्हा]] (Linked to English Wikipedia), [[पोशिंद्याची लोकशाही|पोशिंद्याची लोकशाही]] (Linked to English Wikipedia), [['भारता'साठी|'भारता'साठी]] (Linked to English Wikipedia), [[राखेखालचे निखारे|राखेखालचे निखारे]] (Linked to English Wikipedia) === जाई निंबकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[साथ|साथ]], [[कमळाची पानं|कमळाची पानं]], [[अर्धुक|अर्धुक]], [[अ‍ॅलिस|अ‍ॅलिस]] === शैला लोहिया === ग्रंथ संख्या - ११ कादंबऱ्या- [[इत्ता..इत्ता..पाणी|इत्ता इत्ता पाणी]], [[शोध अकराव्या दिशेचा|शोध अकराव्या दिशेचा]] कथासंग्रह- [[आपले आभाळ पेलताना|आपलं आभाळ पेलताना]], [[कथाली|कथाली]], [[मनतरंग|मनतरंग]], [[तिच्या डायरीची पाने|तिच्या डायरीतील पाने]] कविता संग्रह- [[कविता गजाआडच्या|कविता गजाआडच्या]] अन्य ललित वाङ्मय- [[रुणझुणत्या पाखरा|रुणझुणत्या पाखरा]], [[वाहत्या वाऱ्यासंगे|वाहत्या वाऱ्यासंगे]], [[स्वरांत|स्वरान्त]] संशोधन / समीक्षा ग्रंथ- [[भूमी आणि स्त्री|भूमी आणि स्त्री]] === नरहर कुरूंदकर === ग्रंथ संख्या - ४ [[हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन|हैदराबाद विमोचन आणि विसर्जन]], [[वाटचाल|वाटचाल]] (Linked to English Wikipedia), [[पायवाट|पायवाट]] (Linked to English Wikipedia), [[परिचय|परिचय]] (Linked to English Wikipedia), [[ओळख]] ===इरावती कर्वे === ग्रंथ संख्या - १ [[भोवरा|भोवरा]] (Linked to English Wikipedia) ===दत्तात्रय बळवंत पारसनीस=== ग्रंथ संख्या - १ [[बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र|बायजाबाईसाहेब शिंदे ह्यांचे चरित्र]] === डॉ. सुधा कोठारी === ग्रंथ संख्या - १ [[‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन|‘चैतन्य’ चे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व शशीताई राजगोपालन]] ===[https://mr.wikipedia.org/wiki/पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे][[w:पुरुषोत्तम_गणेश_सहस्रबुद्धे|पु. ग. सहस्रबुद्धे]] === ग्रंथ संख्या - १३ प्रबंध- [[महाराष्ट्र संस्कृती|महाराष्ट्र संस्कृती]] linked to marathi wikipedia, [[विज्ञान-प्रणीत समाजरचना|विज्ञान-प्रणीत समाजरचना]] linked to marathi wikipedia, [[साहित्यातील जीवनभाष्य|साहित्यातील जीवनभाष्य]] linked to marathi wikipedia निबंध-संग्रह- (all linked to marathi wikipedia)- [[माझे चिंतन|माझे चिंतन]], [[वैय्यक्तिक व सामाजिक|वैय्यक्तिक व सामाजिक]], [[भारतीय लोकसत्ता|भारतीय लोकसत्ता]], [[भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म|भारतीय तत्वज्ञान अथवा राष्ट्रधर्म]], [[इहवादी शासन|इहवादी शासन]], [[हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना|हिंदुसमाज संघटना आणि विघटना]], [[लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान|लोकसत्तेला दण्डसत्तेचें आव्हान]], [[सौंदर्यरस|सौंदर्यरस]], [[लोकहितवादींची शतपत्रे|लोकहितवादींची शतपत्रे]], [[केसरीची त्रिमूर्ति|केसरीची त्रिमूर्ति]] === [[w:श्रीपाद_महादेव_माटे|श्री. म. माटे]] === मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykH ग्रंथ संख्या - ३ (all linked to marathi wikipedia) [[पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ|पाश्चात्य पुरुषश्रेष्ठ]], [[कर्तबगार स्त्रिया|कर्तबगार स्त्रिया]], [[अस्पृश्य -विचार|अस्पृश्य -विचार]] === [[साहित्यिक:पांडुरंग सदाशिव साने]] === साने गुरुजी मराठी विकिपीडिया - https://w.wiki/AykX ग्रंथ संख्या - ३ [[पुरातत्वभूषण कै. इतिहासाचार्य राजवाडे यांचे चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[ना. गोखले चरित्र]] linked to marathi wikipedia, [[इस्लामी संस्कृति खंड पहिला मुहंमद पैगंबर चरित्र]], [[कला आणि इतर निबंध]], [[हिमालयाची शिखरें]], [[भारतीय नारी]]- validation wikidata entry, [[आपण सारे भाऊ]]- validation wikidata entry, [[स्त्री-जीवन]], [[देशबंधु दास]] === काशिनाथ नारायण साने === ग्रंथ संख्या - १ [[श्रीमंत नारायणराव पेशवे यांची बखर]] Reader App साठी खालील पुस्तकांवर काम केले. [[महाबळेश्वर]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मराठी रंगभूमि]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[अंगारवाटा...शोध शरद जोशींचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry === हमीद दलवाई , मेहरून्नीसा दलवाई === [[कानोसा भारतातील मुस्लिम मनाचा]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[राष्ट्रीय एकात्मता आणि भारतीय मुसलमान]]- चुका दुरुस्ती, wikidata entry, [[मी भरून पावले आहे]], [[लाट]], === सुनीलकुमार लवटे === [[प्रशस्ती]], [[शब्द सोन्याचा पिंपळ]], [[वाचावे असे काही]], [[मराठी वंचित साहित्य]], [[प्रेरक चरित्रे]], [[एकविसाव्या शतकातील सामाजिक प्रश्न]], [[वि. स. खांडेकर चरित्र]], [[कोल्हापूरचे स्वातंत्र्योत्तर समाजसेवक]], [[जाणिवांची आरास]] === श्री. ग. माजगावकर === [[श्रीग्रामायन]], [[निर्माणपर्व]], [[बलसागर]] === तारा भवाळकर === [[मनातले जनात (स्त्री विषयक लेखसंग्रह )]], [[लोकसाहित्याच्या अभ्यासदिशा]], [[मधुशाला]], [[यक्षगान आणि मराठी नाट्य-परंपरा]], [[राणीसाहेब रुसल्या]] ===लक्ष्मीकांत देशमुख=== [[पाणी! पाणी!!]], [[प्रशासननामा]] ===वर्षा देशपांडे=== [[कोयत्याच्या मुठीत]] ===हरि नारायण आपटे=== [[स्फुट गोष्टी भाग तिसरा]], [[स्फुट गोष्टी भाग ४ था]], [[मराठी वाड्मयाचा अभ्यास]] === धर्मानंद दामोदर कोसंबी === [[बुद्ध, धर्म आणि संघ]], [[निवेदन]] ===रा. द. रानडे (गुरुदेव रानडे)=== [[नित्यनेमावली]], [[रामदासवचनामृत]], [[श्री गुरुदेव रानडे - निंबरगी स्वरूप सांप्रदायाचा दीपस्तंभ]]- लेखक वसंतराव देशपांडे === इतर === [[सोट्याह्मसोबा मेळ्याची पदें शके १८४५]], [[बालबोध पुस्तक चौथे]]- 1885, [[मराठी दुसरें पुस्तक (बालबोध)]], [[भावी आयुष्य सुखमय करण्याची तरुण पिढीवर असलेली जबाबदारी]], [[बँकेत पाऊल टाकण्यापूर्वी]], [[मृच्छकटिक]]- अमरेंद्र, [[लोक संस्कृतीचा गाभारा]]- राजेंद्र माने, [[इचलकरंजी संस्थानाचा इतिहास]]- वासुदेव वामन खरे, [[काशीयात्रा]], [[आर्य-स्त्री-रत्ने]]- यशोदाबाई भट jylxhxkbmybq8m95qz9ru7a6hquxib0 106 70411 229579 229560 2026-04-26T12:19:06Z कल्पनाशक्ती 3813 229579 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=आर्य-स्त्री-रत्ने |Language=mr |Volume= |Author=यशोदाबाई भट |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=यशोदाबाई भट |Address=मुंबई |Year=1917 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Pages=<pagelist 3="प्रस्तावना" 5="माझे दोन शब्द" 7="अनुक्रमणिका" 8 ="अभिप्राय" 9="पतीला उद्धारणारी चुडाला" 35 ="पतीचें सत्व राखणारी चांगुणा" 52="सुमती" 73="च्यवन भार्गव व सुकन्या." 83="मंदोदरी" 94="साध्वी गांधारी"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} [[वर्ग:पुणे नगर वाचन मंदिर]] age7ci6ud3amwi76br6dfbb3au80amj 229580 229579 2026-04-26T12:19:43Z कल्पनाशक्ती 3813 229580 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=आर्य-स्त्री-रत्ने |Language=mr |Volume= |Author=यशोदाबाई भट |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=यशोदाबाई भट |Address=मुंबई |Year=1917 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist 3="प्रस्तावना" 5="माझे दोन शब्द" 7="अनुक्रमणिका" 8 ="अभिप्राय" 9="पतीला उद्धारणारी चुडाला" 35 ="पतीचें सत्व राखणारी चांगुणा" 52="सुमती" 73="च्यवन भार्गव व सुकन्या." 83="मंदोदरी" 94="साध्वी गांधारी"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} [[वर्ग:पुणे नगर वाचन मंदिर]] jsual11j6126coz9vckcfge6wx3hb8n 229584 229580 2026-04-26T12:23:09Z कल्पनाशक्ती 3813 229584 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[आर्य-स्त्री-रत्ने]] |Language=mr |Volume= |Author=यशोदाबाई भट |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=यशोदाबाई भट |Address=मुंबई |Year=1917 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist 3="प्रस्तावना" 5="माझे दोन शब्द" 7="अनुक्रमणिका" 8 ="अभिप्राय" 9="पतीला उद्धारणारी चुडाला" 35 ="पतीचें सत्व राखणारी चांगुणा" 52="सुमती" 73="च्यवन भार्गव व सुकन्या." 83="मंदोदरी" 94="साध्वी गांधारी"/> |Volumes= |Remarks= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} [[वर्ग:पुणे नगर वाचन मंदिर]] ee5t4wcv8drb6i54rabju1b8rdpicvp 229595 229584 2026-04-26T12:48:22Z कल्पनाशक्ती 3813 229595 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[आर्य-स्त्री-रत्ने]] |Language=mr |Volume= |Author=यशोदाबाई भट |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=यशोदाबाई भट |Address=मुंबई |Year=1917 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist 3="प्रस्तावना" 5="माझे दोन शब्द" 7="अनुक्रमणिका" 8 ="अभिप्राय" 9="पतीला उद्धारणारी चुडाला" 35 ="पतीचें सत्व राखणारी चांगुणा" 52="सुमती" 73="च्यवन भार्गव व सुकन्या." 83="मंदोदरी" 94="साध्वी गांधारी"/> |Volumes= |Remarks={{scrollpane|border=1px dashed silver|height=600px|width=400px| {{पान:आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf/७}} }} |Width= |Css= |Header= |Footer= }} [[वर्ग:पुणे नगर वाचन मंदिर]] fj0lxtke47oluyt2bsh0d655re2bu66 106 105075 229609 212928 2026-04-27T07:36:00Z कल्पनाशक्ती 3813 229609 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=book |Title=[[देशबंधु दास]] |Language=mr |Volume= |Author=पांडुरंग सदाशिव साने |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Css= |Header= |Footer= }} [[वर्ग:साने गुरुजी अनुक्रमणिका]] gv9mwd6hkgbjhwe7celesxyc872qv4n 104 110042 229570 228823 2026-04-26T12:00:44Z JayashreeVI 4058 229570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="सुबोध कुलकर्णी" /> {{right|<u>'''साक्रेटिस.'''</u>}}</noinclude>जुतीत किती फरक झालेला दिसत आहे, शेती उत्तम; व्यापार मध्यम व नोकरी कनिष्ठ, अशी म्हण होती; पण हल्लीं सुशिक्षित लोक नोकरीकरितां किती हपापलेले दिसतात! पूर्वीची या लोकांमधील विद्येकरिता विद्या शिकण्याची बुद्धि पार नाहींशी झालेली दिसत असून तिच्या ऐवजी ऐहिक हेतूंकरितां निवळ पोटाचा धंदा म्हणून शिकावयाची प्रवृत्ति झाली आहे, आणि म्हणून कनिष्ठ नोकरीबद्दल आतां कांहींएक दिक्कत न वाटतां ज्याला त्याला शिकून नोकरी मिळविण्याची हांव दिसत आहे. ही प्रवृत्ति कमी होणें आवश्यक असून अशा प्रकारची हांव थोडी कमी झाल्यासारखी दिसूं लागली आहे, ही आनंदाची गोष्ट आहे. {{gap}}"बरें, सरकारी नोकरी करावयाची, ती तरी उत्तम नेकीनें व नोकराच्या कर्तव्यकर्माला जागून होत आहे का? सरकारी नोकरांच्या ख-या कर्तव्याची जाणीव हिंदुलोकांच्या कवींना चांगलीच होती, असें दिसतें. कारण पंचतंत्रांत म्हटले आहे:- {{center|नरपतिहितकर्ता द्वेष्यतां याति लोके;<br> जनपदहितकर्ता त्यज्यते पार्थिवेन;<br> इति महति विरोधे वर्तमाने समाने<br> नृपतिजनपदानां दुर्लभः कार्यकर्ता !}} {{gap}}"खरोखरी सरकारी नोकर म्हणजे ते लोकांचे आणि राजाचे असे दुहेरी नोकर असतात. प्रत्यक्ष ते सरकारचे नोकर असतात, पण लोकांकडूनच कराच्या रूपानें घेतलेल्या पैशाने त्यांना वेतन मिळते, अर्थात् लोकांचेही हित पाहणें हें त्यांचे काम आहे. म्हणजे सरकार व प्रजा यांच्यामध्ये समतोल कांटा धरून वागणे, हें यांचें खरें कर्तव्य आहे. परंतु असे वागणारे किती विरळा! हल्ली हिंदुस्थानांतील सरकारी नोकरांत अशा जाणीवेचे कांही लोक आहेत खरे; पण बहुतेक नोकरांमध्यें कर्तव्यबुद्धीचा अभाव, ज्या सरकारची नोकरी करावयाची, त्याच सरकारच्या धोरणाची खास नालस्ती करणारे, सरकारावर ओठ चावणारे, सरकार जुलमी आहे व लोकांच्या अनहिताच्या गोष्टी करतें, असें मागून बोल-<noinclude>{{center|४९}} खा...४</noinclude> hx424h7xc0ouiqcdi5aw6t4qcjgh1b8 229572 229570 2026-04-26T12:02:18Z JayashreeVI 4058 229572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="सुबोध कुलकर्णी" /> {{right|<u>'''साक्रेटिस.'''</u>}}</noinclude>जुतीत किती फरक झालेला दिसत आहे, शेती उत्तम; व्यापार मध्यम व नोकरी कनिष्ठ, अशी म्हण होती; पण हल्लीं सुशिक्षित लोक नोकरीकरितां किती हपापलेले दिसतात! पूर्वीची या लोकांमधील विद्येकरिता विद्या शिकण्याची बुद्धि पार नाहींशी झालेली दिसत असून तिच्या ऐवजी ऐहिक हेतूंकरितां निवळ पोटाचा धंदा म्हणून शिकावयाची प्रवृत्ति झाली आहे, आणि म्हणून कनिष्ठ नोकरीबद्दल आतां कांहींएक दिक्कत न वाटतां ज्याला त्याला शिकून नोकरी मिळविण्याची हांव दिसत आहे. ही प्रवृत्ति कमी होणें आवश्यक असून अशा प्रकारची हांव थोडी कमी झाल्यासारखी दिसूं लागली आहे, ही आनंदाची गोष्ट आहे. {{gap}}"बरें, सरकारी नोकरी करावयाची, ती तरी उत्तम नेकीनें व नोकराच्या कर्तव्यकर्माला जागून होत आहे का? सरकारी नोकरांच्या ख-या कर्तव्याची जाणीव हिंदुलोकांच्या कवींना चांगलीच होती, असें दिसतें. कारण पंचतंत्रांत म्हटले आहे:- {{center|नरपतिहितकर्ता द्वेष्यतां याति लोके; जनपदहितकर्ता त्यज्यते पार्थिवेन;<br> इति महति विरोधे वर्तमाने समाने नृपतिजनपदानां दुर्लभः कार्यकर्ता !}} {{gap}}"खरोखरी सरकारी नोकर म्हणजे ते लोकांचे आणि राजाचे असे दुहेरी नोकर असतात. प्रत्यक्ष ते सरकारचे नोकर असतात, पण लोकांकडूनच कराच्या रूपानें घेतलेल्या पैशाने त्यांना वेतन मिळते, अर्थात् लोकांचेही हित पाहणें हें त्यांचे काम आहे. म्हणजे सरकार व प्रजा यांच्यामध्ये समतोल कांटा धरून वागणे, हें यांचें खरें कर्तव्य आहे. परंतु असे वागणारे किती विरळा! हल्ली हिंदुस्थानांतील सरकारी नोकरांत अशा जाणीवेचे कांही लोक आहेत खरे; पण बहुतेक नोकरांमध्यें कर्तव्यबुद्धीचा अभाव, ज्या सरकारची नोकरी करावयाची, त्याच सरकारच्या धोरणाची खास नालस्ती करणारे, सरकारावर ओठ चावणारे, सरकार जुलमी आहे व लोकांच्या अनहिताच्या गोष्टी करतें, असें मागून बोल-<noinclude>{{center|४९}} खा...४</noinclude> pgp9aps2814z2gh9eeod1q3frciwfrt 229573 229572 2026-04-26T12:04:16Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 229573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" /> {{right|<u>'''साक्रेटिस.'''</u>}}</noinclude>जुतीत किती फरक झालेला दिसत आहे, शेती उत्तम; व्यापार मध्यम व नोकरी कनिष्ठ, अशी म्हण होती; पण हल्लीं सुशिक्षित लोक नोकरीकरितां किती हपापलेले दिसतात! पूर्वीची या लोकांमधील विद्येकरिता विद्या शिकण्याची बुद्धि पार नाहींशी झालेली दिसत असून तिच्या ऐवजी ऐहिक हेतूंकरितां निवळ पोटाचा धंदा म्हणून शिकावयाची प्रवृत्ति झाली आहे, आणि म्हणून कनिष्ठ नोकरीबद्दल आतां कांहींएक दिक्कत न वाटतां ज्याला त्याला शिकून नोकरी मिळविण्याची हांव दिसत आहे. ही प्रवृत्ति कमी होणें आवश्यक असून अशा प्रकारची हांव थोडी कमी झाल्यासारखी दिसूं लागली आहे, ही आनंदाची गोष्ट आहे. {{gap}}"बरें, सरकारी नोकरी करावयाची, ती तरी उत्तम नेकीनें व नोकराच्या कर्तव्यकर्माला जागून होत आहे का? सरकारी नोकरांच्या ख-या कर्तव्याची जाणीव हिंदुलोकांच्या कवींना चांगलीच होती, असें दिसतें. कारण पंचतंत्रांत म्हटले आहे:- {{center|नरपतिहितकर्ता द्वेष्यतां याति लोके; जनपदहितकर्ता त्यज्यते पार्थिवेन; इति महति विरोधे वर्तमाने समाने नृपतिजनपदानां दुर्लभः कार्यकर्ता !}} {{gap}}"खरोखरी सरकारी नोकर म्हणजे ते लोकांचे आणि राजाचे असे दुहेरी नोकर असतात. प्रत्यक्ष ते सरकारचे नोकर असतात, पण लोकांकडूनच कराच्या रूपानें घेतलेल्या पैशाने त्यांना वेतन मिळते, अर्थात् लोकांचेही हित पाहणें हें त्यांचे काम आहे. म्हणजे सरकार व प्रजा यांच्यामध्ये समतोल कांटा धरून वागणे, हें यांचें खरें कर्तव्य आहे. परंतु असे वागणारे किती विरळा! हल्ली हिंदुस्थानांतील सरकारी नोकरांत अशा जाणीवेचे कांही लोक आहेत खरे; पण बहुतेक नोकरांमध्यें कर्तव्यबुद्धीचा अभाव, ज्या सरकारची नोकरी करावयाची, त्याच सरकारच्या धोरणाची खास नालस्ती करणारे, सरकारावर ओठ चावणारे, सरकार जुलमी आहे व लोकांच्या अनहिताच्या गोष्टी करतें, असें मागून बोल-<noinclude>{{center|४९}} खा...४</noinclude> 0iprsgurjlf98i01mkcyf3fshbu654e 229574 229573 2026-04-26T12:05:30Z JayashreeVI 4058 229574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" /> {{right|<u>'''साक्रेटिस.'''</u>}}</noinclude>जुतीत किती फरक झालेला दिसत आहे, शेती उत्तम; व्यापार मध्यम व नोकरी कनिष्ठ, अशी म्हण होती; पण हल्लीं सुशिक्षित लोक नोकरीकरितां किती हपापलेले दिसतात! पूर्वीची या लोकांमधील विद्येकरिता विद्या शिकण्याची बुद्धि पार नाहींशी झालेली दिसत असून तिच्या ऐवजी ऐहिक हेतूंकरितां निवळ पोटाचा धंदा म्हणून शिकावयाची प्रवृत्ति झाली आहे, आणि म्हणून कनिष्ठ नोकरीबद्दल आतां कांहींएक दिक्कत न वाटतां ज्याला त्याला शिकून नोकरी मिळविण्याची हांव दिसत आहे. ही प्रवृत्ति कमी होणें आवश्यक असून अशा प्रकारची हांव थोडी कमी झाल्यासारखी दिसूं लागली आहे, ही आनंदाची गोष्ट आहे. {{gap}}"बरें, सरकारी नोकरी करावयाची, ती तरी उत्तम नेकीनें व नोकराच्या कर्तव्यकर्माला जागून होत आहे का? सरकारी नोकरांच्या ख-या कर्तव्याची जाणीव हिंदुलोकांच्या कवींना चांगलीच होती, असें दिसतें. कारण पंचतंत्रांत म्हटले आहे:- {{center|नरपतिहितकर्ता द्वेष्यतां याति लोके; जनपदहितकर्ता त्यज्यते पार्थिवेन;<br> इति महति विरोधे वर्तमाने समाने<br> नृपतिजनपदानां दुर्लभः कार्यकर्ता !}} {{gap}}"खरोखरी सरकारी नोकर म्हणजे ते लोकांचे आणि राजाचे असे दुहेरी नोकर असतात. प्रत्यक्ष ते सरकारचे नोकर असतात, पण लोकांकडूनच कराच्या रूपानें घेतलेल्या पैशाने त्यांना वेतन मिळते, अर्थात् लोकांचेही हित पाहणें हें त्यांचे काम आहे. म्हणजे सरकार व प्रजा यांच्यामध्ये समतोल कांटा धरून वागणे, हें यांचें खरें कर्तव्य आहे. परंतु असे वागणारे किती विरळा! हल्ली हिंदुस्थानांतील सरकारी नोकरांत अशा जाणीवेचे कांही लोक आहेत खरे; पण बहुतेक नोकरांमध्यें कर्तव्यबुद्धीचा अभाव, ज्या सरकारची नोकरी करावयाची, त्याच सरकारच्या धोरणाची खास नालस्ती करणारे, सरकारावर ओठ चावणारे, सरकार जुलमी आहे व लोकांच्या अनहिताच्या गोष्टी करतें, असें मागून बोल-<noinclude>{{center|४९}} खा...४</noinclude> q8f9waw13p337402hm0fgjjenxk6iy8 104 110043 229577 228824 2026-04-26T12:17:58Z JayashreeVI 4058 229577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="सुबोध कुलकर्णी" /> <u>'''तीन तत्वज्ञानी.'''</u></noinclude>णारेच फार. अशा बोलण्याने हे लोक आपण मोठे जनपदहित करणारे आहोत, असा आव घालतात. पण ही निवळ लबाडी असते. हेच लोक सरकारी अधिका-याजवळ गेले, म्हणजे सरकारचे गोडवे गाऊं लागतात. सारांश, वरून स्वतंत्रपणाचा व परोपकाराचा बहाणा करून आंतून अशा प्रकारचे लोक स्वार्थाकरतां हपापलेले असतात. {{gap}}"कांहीं सरकारी नोकर अंतरंगी व बहिरंगी स्तुतिपाठकच असतात. यांना सर्व वेळी सरकारचीं स्तुतिस्तोत्रे गाण्यांतच आनंद वाटतो व सरकारी नोकर या नात्यानें आपण सरकारचें अगदी गुलाम आहोत, असें वाटतें. सरकारचें हित करणें-मग त्यांत लोकांचे कितीहि नुकसान होईना त्याची ते पर्वा करीत नाहींत हेंच आपले इतिकर्तव्य समजतात. आपला स्वाभिमान न सोडतां, आपल्या देशप्रीतीला रजा न देतां, पण ज्या सरकारचें आपण अन्न खातों, त्यांच्याबद्दलहि योग्य अभिमान मनांत बाळगून सरकारी नोकरी करणारे किती विरळा दिसतात! हीच नोकराचीखरी कर्तव्यबुद्धि! या योगानें लोक व सरकार या दोघांचे हित होऊन अशा नोकराची स्वतःची दानतही उच्च दर्जाची राहते. परंतु जो हांजीहांजीपणा हेंच आपले कर्तव्य कर्म समजतो, त्याची दानत अगदी खालच्या दर्जाची बनत जाते; त्याचा स्वाभिमान लयाला जातो; देशाभिमानापेक्षां देशद्रोह बळावतो; व असा मनुष्य सरकारचें व लोकांचेही काम बरोबर करीत नाहीं. पण सरकारला वरवर शिव्या देणारे पण त्यांची नोकरी करणारे तर दानतीन जास्तच वाईट यांच्यामध्यें दुटप्पीपणा फार येतो; यांच्यामध्ये गर्व व हांजीहांजीपणा असे परस्परविरोधी गुण येऊ लागतात व असे लोक पहिल्यापेक्षांही भयंकर होतात. यांची दानत अगदीच नीच कोटीमधली बनते. पण हल्लीं हिंदुस्थानांत अशांचा भरणा काय कमी आहे? हा परिणाम अर्धवट ज्ञानाचा व कर्तव्यबुद्धीच्या अभावाचाच होय. {{gap}}"या वकिलांच्या जातीचें आतां निरक्षिण करूं या. खरोखर ही जात ब्रिटिश कायद्यामुळेच उत्पन्न झाली आहे. जुन्या काळीं पंचांनीं न्याय करण्याची पद्धति असे. तेथे साधारण विचारपूस करून खरें पाहून पंचांनी--<noinclude>{{center| ५० }}</noinclude> 9xeu70jzr55r7muurnkk6xha0bxpnoe 229581 229577 2026-04-26T12:21:03Z JayashreeVI 4058 229581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="सुबोध कुलकर्णी" /> <u>'''तीन तत्वज्ञानी.'''</u></noinclude>णारेच फार. अशा बोलण्याने हे लोक आपण मोठे जनपदहित करणारे आहोत, असा आव घालतात. पण ही निवळ लबाडी असते. हेच लोक सरकारी अधिका-याजवळ गेले, म्हणजे सरकारचे गोडवे गाऊं लागतात. सारांश, वरून स्वतंत्रपणाचा व परोपकाराचा बहाणा करून आंतून अशा प्रकारचे लोक स्वार्थाकरतां हपापलेले असतात. <br>{{gap}}"कांहीं सरकारी नोकर अंतरंगी व बहिरंगी स्तुतिपाठकच असतात. यांना सर्व वेळी सरकारचीं स्तुतिस्तोत्रे गाण्यांतच आनंद वाटतो व सरकारी नोकर या नात्यानें आपण सरकारचें अगदी गुलाम आहोत, असें वाटतें. सरकारचें हित करणें-मग त्यांत लोकांचे कितीहि नुकसान होईना त्याची ते पर्वा करीत नाहींत हेंच आपले इतिकर्तव्य समजतात. आपला स्वाभिमान न सोडतां, आपल्या देशप्रीतीला रजा न देतां, पण ज्या सरकारचें आपण अन्न खातों, त्यांच्याबद्दलहि योग्य अभिमान मनांत बाळगून सरकारी नोकरी करणारे किती विरळा दिसतात! हीच नोकराचीखरी कर्तव्यबुद्धि! या योगानें लोक व सरकार या दोघांचे हित होऊन अशा नोकराची स्वतःची दानतही उच्च दर्जाची राहते. परंतु जो हांजीहांजीपणा हेंच आपले कर्तव्य कर्म समजतो, त्याची दानत अगदी खालच्या दर्जाची बनत जाते; त्याचा स्वाभिमान लयाला जातो; देशाभिमानापेक्षां देशद्रोह बळावतो; व असा मनुष्य सरकारचें व लोकांचेही काम बरोबर करीत नाहीं. पण सरकारला वरवर शिव्या देणारे पण त्यांची नोकरी करणारे तर दानतीन जास्तच वाईट यांच्यामध्यें दुटप्पीपणा फार येतो; यांच्यामध्ये गर्व व हांजीहांजीपणा असे परस्परविरोधी गुण येऊ लागतात व असे लोक पहिल्यापेक्षांही भयंकर होतात. यांची दानत अगदीच नीच कोटीमधली बनते. पण हल्लीं हिंदुस्थानांत अशांचा भरणा काय कमी आहे? हा परिणाम अर्धवट ज्ञानाचा व कर्तव्यबुद्धीच्या अभावाचाच होय. {{gap}}"या वकिलांच्या जातीचें आतां निरक्षिण करूं या. खरोखर ही जात ब्रिटिश कायद्यामुळेच उत्पन्न झाली आहे. जुन्या काळीं पंचांनीं न्याय करण्याची पद्धति असे. तेथे साधारण विचारपूस करून खरें पाहून पंचांनी--<noinclude>{{center| ५० }}</noinclude> 5ulbf8edzn0l5t719c93eeor9jsrxdx 229582 229581 2026-04-26T12:21:25Z JayashreeVI 4058 /* मुद्रितशोधन */ 229582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="JayashreeVI" /> <u>'''तीन तत्वज्ञानी.'''</u></noinclude>णारेच फार. अशा बोलण्याने हे लोक आपण मोठे जनपदहित करणारे आहोत, असा आव घालतात. पण ही निवळ लबाडी असते. हेच लोक सरकारी अधिका-याजवळ गेले, म्हणजे सरकारचे गोडवे गाऊं लागतात. सारांश, वरून स्वतंत्रपणाचा व परोपकाराचा बहाणा करून आंतून अशा प्रकारचे लोक स्वार्थाकरतां हपापलेले असतात. <br>{{gap}}"कांहीं सरकारी नोकर अंतरंगी व बहिरंगी स्तुतिपाठकच असतात. यांना सर्व वेळी सरकारचीं स्तुतिस्तोत्रे गाण्यांतच आनंद वाटतो व सरकारी नोकर या नात्यानें आपण सरकारचें अगदी गुलाम आहोत, असें वाटतें. सरकारचें हित करणें-मग त्यांत लोकांचे कितीहि नुकसान होईना त्याची ते पर्वा करीत नाहींत हेंच आपले इतिकर्तव्य समजतात. आपला स्वाभिमान न सोडतां, आपल्या देशप्रीतीला रजा न देतां, पण ज्या सरकारचें आपण अन्न खातों, त्यांच्याबद्दलहि योग्य अभिमान मनांत बाळगून सरकारी नोकरी करणारे किती विरळा दिसतात! हीच नोकराचीखरी कर्तव्यबुद्धि! या योगानें लोक व सरकार या दोघांचे हित होऊन अशा नोकराची स्वतःची दानतही उच्च दर्जाची राहते. परंतु जो हांजीहांजीपणा हेंच आपले कर्तव्य कर्म समजतो, त्याची दानत अगदी खालच्या दर्जाची बनत जाते; त्याचा स्वाभिमान लयाला जातो; देशाभिमानापेक्षां देशद्रोह बळावतो; व असा मनुष्य सरकारचें व लोकांचेही काम बरोबर करीत नाहीं. पण सरकारला वरवर शिव्या देणारे पण त्यांची नोकरी करणारे तर दानतीन जास्तच वाईट यांच्यामध्यें दुटप्पीपणा फार येतो; यांच्यामध्ये गर्व व हांजीहांजीपणा असे परस्परविरोधी गुण येऊ लागतात व असे लोक पहिल्यापेक्षांही भयंकर होतात. यांची दानत अगदीच नीच कोटीमधली बनते. पण हल्लीं हिंदुस्थानांत अशांचा भरणा काय कमी आहे? हा परिणाम अर्धवट ज्ञानाचा व कर्तव्यबुद्धीच्या अभावाचाच होय. {{gap}}"या वकिलांच्या जातीचें आतां निरक्षिण करूं या. खरोखर ही जात ब्रिटिश कायद्यामुळेच उत्पन्न झाली आहे. जुन्या काळीं पंचांनीं न्याय करण्याची पद्धति असे. तेथे साधारण विचारपूस करून खरें पाहून पंचांनी--<noinclude>{{center| ५० }}</noinclude> n8flyt8wtpdtd74gm8mzwvlhzvb6ekv 104 110134 229594 229297 2026-04-26T12:45:05Z कल्पनाशक्ती 3813 229594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{center|( ७ )}}</noinclude><br> {{center|{{xx-larger|'''अनुक्रमणिका.'''}}}} <br> <center> {| |+ |- | || || पृष्ठे. |- | प्रकरण १ ले || - [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] || १ |- | २ " || - [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचें व स्वकुलाचें सत्व राखणारी चांगुणा|पतीचें व स्वकुलाचें सत्व राखणारी चांगुणा]] || २७ |- | ३ " || - [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्ञ करणारी सुमती|पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्ञ करणारी सुमती]] || ४४ |- | ४ " || - [[आर्य-स्त्री-रत्ने/च्यवन भार्गव व सुकन्या|च्यवन भार्गव व सुकन्या]] || ६५ |- | ५ " || - [[आर्य-स्त्री-रत्ने/महासाध्वी मंदोदरी|महासाध्वी मंदोदरी]] || ७५ |- | ६ " || - [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतिव्रता गांधारी|पतिव्रता गांधारी]] || ८६ |} </center><noinclude></noinclude> 7lzw7zitj56nn5k1m0wl4ophpfxpahn 104 110225 229578 229534 2026-04-26T12:18:09Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 229578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{center|( ९८ )}}</noinclude>अंगावरून फिरेल तर मी वज्रदेही होईन. मग हा पठ्ठ्या कोणाही शंभूपुढे छाती ठोकून जाईल. बस्स. मग युद्धांत शस्त्र लागून मरण्याची भीतिच नाहीं."<br>{{gap}}खुळा, दुर्योधना तूं सर्वस्वी खुळा! बाबारे, माता आपल्या तान्हुल्याची किंचित् कमी काळजी घेत असेल; परंतु श्रीकृष्ण आपल्या प्राणापलीकडेही त्या सद्गुणी पांडवांचें रक्षण करीत असे. त्याच्यापाशीं तूं हें सांगितलेंस! अथवा मग प्राक्तन प्राक्तन म्हणून म्हणतात तें काय? हे रहस्य जर तूं न फोडतास तर भीम तुझे प्राण कसे घेता? असो. कृष्णानें मान डोलवित म्हटलें:-<br>{{gap}}"बाबारे, हंसावे कां रडावें तुझ्या अज्ञानाला? महामूर्खा! जन्मदात्या आईपुढें आतां तूं तिच्या बरोबरीचा झालेला मुलगा नग्न उभा राहणार! हे पहा दुर्योधना, एकंदरींत तुला विचारच कमी! बरें झालें मी तुला भेटलों म्हणून. नाहींतर तूं असाच आईपुढे जाऊन उभा राहतास आणि मग ती तुझ्यावर रागावतीसुद्धां."<br>{{gap}}"अरे कृष्णा, तिनेंच मला उघडा ये म्हणून बजाविलें आहे!"<br>{{gap}}"होय, कबूल तूं म्हणतोस तें. पण त्याचा अर्थ असा नाहीं. तूं जा उघडाबाडेकाच, पण हें पहा हा एवढा फुलांचा मांडचोळणा माझ्यापाशीं आहे तेवढा घालून जा."<br>{{gap}}असे म्हणून कृष्णाने त्याला तो मांडचोळणा दिला व दुर्योधन गांधारीच्या महालांत जाईपर्यंत तो तेथें उभा राहिला. काय करतो! पांडवांनीं भक्तिरज्जूनें जखडून टाकिला होता ना ?<br>{{gap}}दुर्योधन गांधारीपुढे गेला. तिनें त्यास पहातांच म्हटलें:-{{nop}}<noinclude></noinclude> 2sp4nrcqzy0y4f8hvqftwl918kxu21l 104 110226 229576 229535 2026-04-26T12:12:08Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 229576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{center|( ९७ )}}</noinclude>कीर्तिरूपानें या भूमंडळावर जिवंतच नाहीं काय? आवर, मुली शोक आवर."<br>{{gap}}नंतर धर्माच्या इच्छेप्रमाणें ती माउली त्यांचे कल्याण चिंतीत त्याजपाशीच राहिली. धन्य आत्मसंयमनाची! धृतराष्ट्र अनेक वेळां पांडवांना संतापून बोले परंतु तिनें त्यास वारंवार बोध करावा व आपल्या दुर्वर्तनानें ते (पुत्र) प्राणाला मुकले. ते जर सद्दर्तनी असते तर ते आज हयात असते व सुखानें अर्धे राज्य चालविते. धृतराष्ट्रानें लोहभीमाचें चूर्ण केलें तेव्हां तिनें त्या दुष्ट वासनेबद्दल त्याची बरीच निर्भत्सना केली. केवढा हा निःपक्षपातीपणा! यालाच म्हणतात मोठें मन!<br>{{gap}}असो. गांधारीची वागणूक खरोखर वाखाणण्यासारखी होती. ती सत्यमार्गी होती. ती रोज प्रातःकाळी डोळ्यांना पडदा बांधी. पतीसाठीं नेहमी डोळे बांधून राहणे ही गोष्ट सामान्य नव्हे. आणि म्हणूनच तिच्या दृष्टीत विलक्षण सामर्थ्य आलें होतें. ज्याप्रमाणें ती रागानें पहात असतां धर्माची बोटें काळी ठिक्कर पडली त्याप्रमाणेंच तिच्या दृष्टींत- ती जर प्रसन्न असेल तर- वज्रदेही बनविण्याचे सामर्थ्य होते. आणि याचसाठीं दुर्योधनास वज्रदेही बनविण्यासाठी तिनें त्यास नग्न स्थितींत आपल्या खोलींत येण्याविषयीं बजाविलें. ही गोष्ट श्रीकृष्णाला समजून त्याला चिंता पडली. स्वारी लगबगीनें दुर्योधानास गाठून म्हणाली:-<br>{{gap}}"कोण दुर्योधन! आणि तूं अशा नग्न स्थितीत, वेड्यासारखा चाललास कोठें?"<br>{{gap}}दुर्योधन थोडासा गुटमळला; परंतु शेवटीं त्यानें खरें कारण सांगितलें. तो म्हणाला:-<br>{{gap}}"कृष्णा, माझी आई गांधारी हिची समर्थ झालेली दृष्टि या माझ्या नाशवंत देहावरून फिरवून घेतों. कृष्णा, तिची प्रेममय दृष्टि जर माझ्या<noinclude></noinclude> f68p5eefskal0mi0omywqnji8zxf57c 104 110246 229571 2026-04-26T12:02:00Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 229571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{center|( ९५ )}}</noinclude>{{gap}}"गांधारीकाकू मी रक्त प्यायलों नाहीं. मातोश्री, या तुझ्या भीमानें ज्यावेळी दुःशासनाने माझ्या प्रिय निरपराधी द्रौपदीची वेणी धरून हिसकली त्यावेळीं आई, त्याचवेळीं, तिच्या पाठीवर मोकळे केस पाहून प्रतिज्ञा केली होती- 'याच अधमाच्या- वडील भावजयीच्या केसाशीं झोंबी खेळणाऱ्या अधमाच्या रक्ताने माखलेल्या हातांनीं द्रौपदीची वेणी घालीन.' सांगा काकू सांगा, अंगीं पराक्रम असतां क्षत्रियानें प्रतिज्ञापराङ्मुख व्हावें काय? काकू त्या वेळेपासून त्या साध्वी द्रौपदीने आपल केंस विंचरून वेणी घातली नव्हती. काकू, त्याचप्रमाणे दुर्योधनाने आमचें कोणतें वाईट करण्याचें बाकी ठेवलें होतें? मला विष तर घातलें, लाखेच्या घरांत जाळण्याचा तर प्रयत्न केला, भर समेत द्रौपदीची अब्रू घेण्याचा प्रयत्न तर केला. त्यावेळी आम्ही तिचे पती, या धर्माच्या वचनामुळे जिवंत असून नसल्यासारखेच होतों ना? अरेरे! कोण त्यावेळी तिजवरचा प्रसंग कठीण! त्यावेळी जर तिची अबू हा कृष्ण गुप्तरूपानें न राखता तर त्याचवेळीं तिच्या पातिव्रत्याच्या प्रभावानें कर्ण, दुर्योधन, दुःशासन वगैरेंची होळी झाली असती! दुर्योधनानें आमचा कोणत्या प्रकारचा छळ केला, हे तुला ठाऊक आहेका ? त्यानें आम्हाला येथेंच त्रास दिला एवढेच नव्हे तर वनांत देखील त्यानें आमची पाठ सोडिली नाहीं."<br>{{gap}}"कायरे भीमा! माझा असा एकही पुत्र नव्हता काय कीं, तो तुमच्या वाटेस गेला नाहीं! भीमा एकच एकचरे मुलगा आह्मां अंधांना ह्मणून ठेवायचा होता! भीमा, माझ्या सर्वच पुत्रांनीं तुह्माला छळलें होतें नारे! कसेरे तुह्मी भाऊ असून इतके निष्ठुर झालांत! त्यांच्याकडे, त्यांच्या वयाकडे तरी तुह्मी बघून ह्मातारपणीं त्यांना आधाराला शंभर काठ्यांपैकीं एक तरी काठी नीट ठेवावयाची होती! कृष्णा, तूं आपणाला दीनदयाळ ह्मणून नारे ह्मणवितोस! मग हीच कारे तुझी<noinclude></noinclude> p3vw67xwow1gweidbpz2238t2asth1s 104 110247 229575 2026-04-26T12:05:56Z कल्पनाशक्ती 3813 /* मुद्रितशोधन */ 229575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="कल्पनाशक्ती" />{{center|( ९६ )}}</noinclude>दीनांविषयींची कळकळ! असो. माझें नशीब! तुम्हांला तरी मीं कां बोल लावावा? हाय! हाय! गेले माझे एक नाहीं दोन नाहीं शंभर पुत्र कालमुखी पडले! आतां मीं कोणाकडे बघून दिवस कंठावे! अरेरे! ज्या पुत्रांना मी जन्म दिला, मांडीवर घेऊन खेळविलं, त्यांचे लाड केले त्यांनी मला दुःखांत लोटून जावें ना? काय ही माझी कर्मदशा! आतां मी कोणकोणाकरितां तरी रडू?" गांधारीच्या डोळ्यांतून अश्रुप्रवाह सुरू झाला.<br>{{gap}}गांधारीचें वरील पुत्रशोकांचें भाषण ऐकून कोणा सहृदय माणसाच्या डोळ्यांतून टचकन पाणी येणार नाहीं? इतका कोण कठोर अंतःकरणाचा असेल? धर्माच्या डोळ्यांतून अश्रु आले यांत कांहीं नवल नाहीं; परंतु सर्वज्ञ असा श्रीकृष्ण भगवान् तोही शेल्याच्या पदरानें अश्रु पुसूं लागला. शेवटीं गांधारीनें विवेकानें आपलें मन घट्ट केलें व आपला शोक आवरला; तथापि, पुत्रांचं दर्शन घेण्याची तिला उत्कंठा लागली होती. ती म्हणाली:-<br>{{gap}}"चल, या नाटकाच्या सूत्रधाऱ्या कृष्णा चल- मला माझ्या मुलांची शवे तरी पाहू दे."<br>{{gap}}श्रीकृष्णांनी गांधारीला तेथें नेलें. तिनें रक्तबंबाळ व धुळीने माखलेल्या आपल्या पुत्रांच्या शवांना कवटाळिलें. परंतु शाबास तिची! तिनें तळतळून एकाही पांडवाला शिव्याशाप दिले नाहींत! एवढेच काय परंतु शत्रुपुत्र अभिमन्यु यालाही कवटाळून अत्यंत शोक केला. त्याच्या पराक्रमाचे गुणानुवाद गात गात तिनें त्यास आपल्या अंकावर घेतलें. त्याचे. गुण ती आठवूं लागली:-<br>{{gap}}"बाळा, कायरे तुझा पराक्रम सांगतात? पाडसा, तुझ्या या सुकुमार शरीरानें अनेक वीरांना जेरीस आणिलेंना? धन्य! सुभद्रे, धन्य तुझा कुसवा! बाई उत्तरे, तुझा पति जरी हा लोक सोडून गेला तरी तो<noinclude></noinclude> jugwyn1g7daz1bog0sy3bmf3rjfkk4o 107 110248 229583 2026-04-26T12:22:20Z कल्पनाशक्ती 3813 /* शेवटची पाने नाहीत */ नवीन विभाग 229583 wikitext text/x-wiki == शेवटची पाने नाहीत == @[[सदस्य:QueerEcofeminist|QueerEcofeminist]] या पुस्तकाचे मुद्रित शोधन झाले आहे. परंतु शेवटची काही पाने हरवली आहेत [[सदस्य:कल्पनाशक्ती|कल्पनाशक्ती]] ([[सदस्य चर्चा:कल्पनाशक्ती|चर्चा]]) १७:५२, २६ एप्रिल २०२६ (IST) mer7kadolw3clg9jhbl6vw8lntcg537 0 110249 229585 2026-04-26T12:26:26Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] |..." 229585 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] | वर्ष = २०१४ | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="कमळाची पानं (Kamalachi pan).pdf" from="1" to="8" /> dp2k6xmhehvylbbffrmvepjn6vhqejw 229586 229585 2026-04-26T12:27:22Z कल्पनाशक्ती 3813 229586 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] | वर्ष = २०१४ | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="1" to="8" /> 5opvtahjulj7s8sc46zuttg2sl09prl 229587 229586 2026-04-26T12:30:12Z कल्पनाशक्ती 3813 229587 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] | वर्ष = 1917 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="1" to="8" /> hd3a6rin5lvk9i8f2w1g005nubduyue 0 110250 229588 2026-04-26T12:30:33Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] | पुढील = आ..." 229588 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचें व स्वकुलाचें सत्व राखणारी चांगुणा|पतीचें व स्वकुलाचें सत्व राखणारी चांगुणा]] | वर्ष = 1917 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="9 " to="34 " /> 2yw2methpa8jdm8wxa4kf39fd5zki3m 0 110251 229589 2026-04-26T12:33:50Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] | पुढील = आ..." 229589 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचा उद्धार करणारी चुडाला|पतीचा उद्धार करणारी चुडाला]] | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्ञ करणारी सुमती|पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्ञ करणारी सुमती]] | वर्ष = 1917 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="35 " to="51 " /> lcsxehclasnqs8tedcqy7d98244yvbv 0 110252 229590 2026-04-26T12:35:56Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचें व स्वकुलाचें सत्व राखणारी चांगुणा|पतीचें व स्वकुलाचें सत्व..." 229590 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतीचें व स्वकुलाचें सत्व राखणारी चांगुणा|पतीचें व स्वकुलाचें सत्व राखणारी चांगुणा]] | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/च्यवन भार्गव व सुकन्या|च्यवन भार्गव व सुकन्या]] | वर्ष = 1917 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="52 " to="72 " /> s8t356hfc9w2a2wgqs0sf3ly192s12q 0 110253 229591 2026-04-26T12:37:38Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = आर्य-स्त्री-रत्ने/पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्ञ करणारी सुमती|पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्..." 229591 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्ञ करणारी सुमती|पितृकुलरक्षणार्थ आत्मयज्ञ करणारी सुमती]] | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/महासाध्वी मंदोदरी|महासाध्वी मंदोदरी]] | वर्ष = 1917 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="73 " to="82 " /> lnorzlmfhvnmdlas9ddceh990m11zi5 0 110254 229592 2026-04-26T12:39:17Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/च्यवन भार्गव व सुकन्या|च्यवन भार्गव व सुकन्या]] | पुढील = आर्य-स्त्..." 229592 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/च्यवन भार्गव व सुकन्या|च्यवन भार्गव व सुकन्या]] | पुढील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/पतिव्रता गांधारी|पतिव्रता गांधारी]] | वर्ष = 1917 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="83 " to="93 " /> 783hspad9cqpq4mxgtjik0g5p5ve9os 0 110255 229593 2026-04-26T12:40:32Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/महासाध्वी मंदोदरी|महासाध्वी मंदोदरी]] | पुढील = | वर्ष = 1917 | टिपण..." 229593 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = आर्य-स्त्री-रत्ने | साहित्यिक = यशोदाबाई भट | अनुवादक = | विभाग = | मागील = [[आर्य-स्त्री-रत्ने/महासाध्वी मंदोदरी|महासाध्वी मंदोदरी]] | पुढील = | वर्ष = 1917 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="आर्य-स्त्री-रत्ने.pdf" from="94 " to="106" /> 2nz255norjsr8wjlvdijpaj4hmgo30v 0 110256 229610 2026-04-27T07:38:11Z कल्पनाशक्ती 3813 नवीन पान "{{शीर्ष | शीर्षक = देशबंधु दास | साहित्यिक = पांडुरंग सदाशिव साने | अनुवादक = | विभाग = | मागील = | पुढील = | वर्ष = 1950 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="देशबंधु दास.pdf" from=1 to=80 />" 229610 wikitext text/x-wiki {{शीर्ष | शीर्षक = देशबंधु दास | साहित्यिक = पांडुरंग सदाशिव साने | अनुवादक = | विभाग = | मागील = | पुढील = | वर्ष = 1950 | टिपण = | वर्ग = | दालन = }} <pages index="देशबंधु दास.pdf" from=1 to=80 /> eu2nci19ptarug1cnql3zgxc8z62q26