Wikipedia mswiki https://ms.wikipedia.org/wiki/Laman_Utama MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Media Khas Perbincangan Pengguna Perbincangan pengguna Wikipedia Perbincangan Wikipedia Fail Perbincangan fail MediaWiki Perbincangan MediaWiki Templat Perbincangan templat Bantuan Perbincangan bantuan Kategori Perbincangan kategori Gerbang Perbincangan gerbang MOS Perbincangan MOS TimedText TimedText talk Modul Perbincangan modul Acara Perbincangan acara 0 1269 6810200 6806621 2026-03-27T10:06:06Z ~2026-19015-54 393166 /* Kelahiran */ 6810200 wikitext text/x-wiki {{tarikh}} :''Rencana ini adalah berkenaan dengan tahun 2003. Bagi kegunaan lain, sila lihat [[2003 (nombor)]]. {{Yearbox| in?= | cp=Abad ke-20| c=Abad ke-21| cf=Abad ke-22| yp1=2000 | yp2=2001 | yp3=2002 | tahun=2003 | ya1=2004 | ya2=2005 | ya3=2006 | dp3=1970-an | dp2=1980-an | dp1=1990-an | d=2000-an | da=0 | dn1=2010-an | dn2=2020-an | dn3=2030-an | }} '''2003''' merupakan [[tahun]] biasa yang bermula pada [[hari]] [[Rabu]]. Ia berlangsung dari 27 Syawal 1423 hingga 7 Zulkaedah 1424. <br /><br /> == Peristiwa == === Januari === * [[7 Januari]]: [[Menteri Pengangkutan Malaysia]] [[Ling Liong Sik]] mengumumkan peletakan jawatannya daripada Kabinet. Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] berkata beliau belum membuat sebarang keputusan berhubung hasrat Ling untuk meletakkan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan. * [[25 Januari]]: Sekumpulan orang bertolak dari [[London]] ke [[Baghdad]] untuk menjadi [[perisai manusia]] sukarela, sebagai usaha menghalang pencerobohan [[Amerika Syarikat]]. === Februari === * [[5 Februari]]: Krisis Iraq: Setiausaha Negara AS membuat pembentangan kepada [[Majlis Keselamatan PBB]] mengenai [[Iraq]]. * [[15 Februari]]: Demonstrasi sedunia menentang perang ke atas [[Iraq]] - lebih 6 juta orang membantah di lebih 600 bandar, menjadikannya rekod bantahan terbesar. * [[24 Februari]]: Penerbangan pertama [[Boeing 777|Boeing 777-300]] === Mac === * [[12 Mac]]: [[Pertubuhan Kesihatan Sedunia]] (WHO) mengeluarkan arahan berwaspada terhadap [[penyakit SARS]]. * [[15 Mac]]: [[Hu Jintao]] menjadi [[presiden]] [[Republik Rakyat China]] menggantikan [[Jiang Zemin]]. * [[17 Mac]]: Krisis Iraq: Presiden AS [[George W. Bush]] memberi kata dua kepada Iraq: sama ada Presiden [[Saddam Hussein]] dan anaknya meninggalkan Iraq atau diserang. * [[19 Mac]]: Perang Iraq bermula, diketuai oleh Amerika Syarikat dan [[United Kingdom]]. === April === * [[9 April]]: Tentera AS berjaya menakhluk [[Baghdad]]. === Mei === * [[1 Mei]]: George W. Bush mengumumkan tamatnya [[Perang Teluk II|perang]] di Iraq. Walau bagaimanapun, serangan kecil-kecilan masih berlaku. === Julai === * [[5 Julai]]: WHO mengeluarkan kenyataan bahawa keadaan penyakit SARS adalah terkawal. === Ogos === * [[11 Ogos]]: ** [[PBB]] mengambil alih tugas pasukan pengaman di [[Afghanistan]]. ** Ketua [[Jamaah Islamiah]], [[Riduan Isamuddin]] @ Hambali ditahan di [[Bangkok]]. * [[12 Ogos]]: Wikipedia Bahasa Melayu dimulakan. === Oktober === * [[15 Oktober]]: [[China]] melancarkan [[Shenzhou 5]], misi angkasa berpemandu pertamanya. * [[24 Oktober]]: Penerbangan komersil terakhir [[pesawat supersonik]] [[Concorde]]. * [[31 Oktober]]: [[Perdana Menteri Malaysia]] [[Mahathir Mohamad]] meletakkan jawatan setelah memerintah selama 22 tahun. === November === * [[23 November]]: [[Gerhana matahari]] penuh di [[Antartika]]. === Disember === * [[13 Disember]]: Bekas Presiden Iraq, [[Saddam Hussein]] ditangkap di [[Tikrit]], [[Iraq]]. * [[26 Disember]]: [[Gempa bumi]] di Bam, [[Iran]] mengorbankan lebih 40,000 orang. == Kelahiran == * [[2 Januari]] - [[:id:Naykilla|Naykilla]], penyanyi wanita [[Indonesia]] * [[3 Januari]] - [[:en:Martin Baudelet|Martin Baudelet]], pemain bola sepak [[Taipei Cina]] **[[4 Januari]] – *[[:en:Kevin (footballer, born 2003)|Kevin]], pemain bola sepak [[Brazil]] *[[:en:Rodri (footballer, born 2003)|Rodri]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] * [[6 Januari]] - [[:en:Brad Young (footballer, born 2003)|Brad Young]], pemain bola sepak [[England]] * [[9 Januari]] - [[:en:Luc Marijnissen|Luc Marijnissen]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[13 Januari]] - [[:id:Jemsii|Jemsii]], penyanyi, komposer dan penulis lirik [[Indonesia]] * [[16 Januari]] - [[:en:Noah Ohio|Noah Ohio]], pemain bola sepak [[Belanda]] * [[24 Januari]] - [[Tang Rui Zhi]], pemain badminton [[China]] * [[25 Januari]] - [[Izzan Ismadi]], atlet angkat berat [[Malaysia]] * [[27 Januari]] - [[Lia Aziz]], penyanyi wanita [[Malaysia]] * [[28 Januari]] - [[Izz Ilham]], pelakon lelaki [[Malaysia]] * [[29 Januari]] - [[:en:Jarell Quansah|Jarell Quansah]], pemain bola sepak [[England]] * [[2 Februari]] - [[Keisya Levronka]], penyanyi dan pelakon wanita [[Indonesia]] * [[24 Februari]] - [[Adam Ikmal]], pelakon lelaki [[Malaysia]] * [[1 Mac]] - [[Erissa Puteri]], penyanyi dan pelakon wanita [[Malaysia]] * [[1 April]] - [[Zsa Zsa Utari]], pelakon wanita [[Indonesia]] * [[10 April]] - [[:en:Rio Nitta|Rio Nitta]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[17 April]] - [[Ahmad Danial Romli]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[20 April]] - [[:en:Armando González (footballer, born 2003)|Armando González]], pemain bola sepak [[Mexico]] * [[24 April]] - [[Syamim Razi]], pelakon lelaki [[Malaysia]] * [[25 April]] - [[Nur Amira Syahira]], pemuzik, penyanyi dan pelakon wanita [[Malaysia]] * [[27 April]] - [[Pui Chi Chon]], pemain badminton [[Macau]] * [[1 Mei]] - [[Muhammad Dwi Rizqy Apolianto]], peluncur ais [[Indonesia]] * [[14 Mei]] - [[Harissa Adlynn]], pelakon dan penyanyi wanita [[Malaysia]] * [[16 Mei]] - [[Narveen Raveentranath Tagoor]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[17 Mei]] - [[Bella Dowanna]], pelakon dan pengacara wanita [[Malaysia]] * [[23 Mei]] - [[:en:Jenson Seelt|Jenson Seelt]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[3 Jun]] - [[Muhammad Haikal Muhd Azmin]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[21 Jun]] - [[Adhisty Zara]], pelakon dan penyanyi wanita [[Indonesia]] * [[7 Julai]] - [[Veve Zulfikar]], penyanyi [[Indonesia]] * [[21 Julai]] - [[Reon Nozawa]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[4 Ogos]] - [[Muhammad Rafi Zafran Ferary]], pemain badminton [[Australia]] * [[14 Ogos]] - [[Muhammad Azril Mohmad Yusof]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[17 Ogos]] - [[Trisyia Azman]], penyanyi wanita [[Malaysia]] * [[19 Ogos]] - [[Letshanaa Karupathevan]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[21 Ogos]] - [[:en:Xu Zhuoyi|Xu Zhuoyi]], atlet olahraga [[China]] * [[22 Ogos]] - [[Khayrisyah Kemal]], pelakon dan pengacara wanita [[Malaysia]] * [[3 September]] - [[:fr:Muhammad Andy Royan|Muhammad Andy Royan]], pelumba berbasikal trek [[Indonesia]] * [[16 September]] - [[Muhammad Danial Mohd Saifulazhar]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[17 September]] - [[Chiu Yan Ki]], pemain badminton [[Australia]] * [[24 September]] - [[Sim Jia Min]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[4 Oktober]] - [[Bernice Teoh Kai Qi]], pemain badminton [[Australia]] * [[4 November]] - [[:en:Lachlan Kennedy (sprinter)|Lachlan Kennedy]], atlet olahraga [[Australia]] * [[22 November]] - [[Yasmin Napper]], pelakon wanita [[Indonesia]] * [[26 November]] - [[Chen Yu-Che]], pemain badminton [[Taipei Cina]] * [[3 Disember]] - [[Danial Kifli]], penyanyi lelaki [[Malaysia]] * [[9 Disember]] - [[Shin Yu-na]], penyanyi rap dan penari wanita [[Korea Selatan]] **[[11 Disember]] – *[[:en:Liu Shaoziyang|Liu Shaoziyang]], pemain bola sepak [[China]] *[[:en:Liu Junxi|Liu Junxi]], atlet olahraga [[China]] * [[15 Disember]] - [[Yoo Tae Bin]], pemain badminton [[Korea Selatan]] * [[31 Disember]] - [[Erin CTJ]], penyanyi dan pelakon wanita [[Malaysia]] == Kematian == [[Kategori:2003|*]] fshp3hchjfycgpqyj53ew5ce8tasyy3 0 2207 6809926 6719925 2026-03-26T23:37:37Z ~2026-18944-83 393111 Perubahan penyandang rektor 6809926 wikitext text/x-wiki {{Infobox_University | name = Universiti Teknologi MARA<br>Cawangan Kelantan | native_name = | image = | motto = | type = [[Universiti awam|Awam]] | established = {{Start date|1985}} (Kota Bharu, kini di Machang)<br>{{Start date|2017}} (Kota Bharu) | chancellor = [[Tuanku ibrahim]] | vice_chancellor = {{Naib Canselor UiTM}} | rector = Profesor Dr Mohd Afandi Mat Rani | students = | city = [[Kelantan]] | country = [[Malaysia]] | campus = {{hlist|[[UiTM Kampus Machang|Machang]]|[[UiTM Kampus Kota Bharu|Kota Bharu]]}} | website = {{url|https://kelantan.uitm.edu.my/}} | affiliations = }} '''UiTM Cawangan Kelantan''' ialah salah sebuah cawangan bagi [[Universiti Teknologi MARA]] yang ditubuhkan di Kelantan, Malaysia. Ia ditadbir oleh seorang Rektor dan bertanggungjawab ke atas dua buah kampus UiTM di Kelantan iaitu Machang (kampus utama) dan [[Kampus UiTM Kota Bharu|Kota Bharu]]. Terdapat pelbagai kedai makanan, 7e berdekatan, rumah atau bilik sewa yang boleh didiami oleh pelajar dan turut terdapat hentian bas berdekatan. == Penubuhan == UiTM Kelantan ditubuhkan pada Julai 1985 sebagai cawangan UiTM yang ke-9 dan dirasmikan pada 1 Julai 1985 oleh Tan Sri [[Mohamed Yaacob|Mohamed Yaakob]], Menteri Besar Kelantan. Pada mulanya, ia berooperasi sementara di Kota Bharu sebelum dipindahkan ke Machang pada Januari 1996. Kampus baharu di Kota Bharu pula ditubuhkan pada 2007 == Pembelajaran == === Kursus ditawarkan === Hari ini, UiTM Kelantan menawarkan kursus Diploma dan Ijazah dalam 7 fakulti * Fakulti Sains Komputer dan Matematik * Fakulti Pengurusan Perniagaan * Fakulti Sains Pentadbiran dan Pengajian Polisi * Fakulti Pengurusan Maklumat * Fakulti Perakaunan * Fakulti Seni Lukis & Seni Reka * Akademi Pengajian Islam Kontemporari <!------- ==Sejarah Penubuhan== '''1985 (KARA KIJANG CAMP TECHNOLOGY INSTITUTE)''' Universiti Teknologi MARA (UiTM) Kampus Cawangan Kelantan yang dulunya dikenali sebagai Institut Tecknologi MARA merupakan kampus cawangan ke-9 yang mana dirasmikan pada 01 Julai 1985 oleh YAB Tan Sri Dato' Haji Mohamed Bin Yaakob, Menteri Besar Kelantan pada ketika itu. Penubuhan UiTM adalah hasil kerjasama rapat antara UiTM bersama dengan Kerajaan Persekutuan. Hasil dari kerjasam tersebut, Kerajaan Persekutuan telah memperuntukkan 12 ekar tanah di Kem Kijang yang bertempat kira-kira 8 kilometer jaraknya dari pusat bandar Kota Bharu yang dimiliki oleh Dewan Undangan Negeri Kelantan. Proses pengubahsuaian bagi beberapa buah bangunan dan pembinaan bangunan-bangunan baru ditaja penuh oleh Kerajaan Persekutuan yang berjumlah sebanyak RM1.5 juta. Ambilan pertama seramai 185 orang pelajar telah mendaftar untuk semester Julai - Disember 1985 bagi mengikuti kursus Diploma Perakaunan, Diploma Pengajian Perniagaan, Diploma Pengurusan Bank, dan Diploma Sains Kesetiausahaan. Pada peringkat awal, terdapat seramai 71 orang staf, yang mana 7 darinya adalah pensyarah dan 64 orang staf bukan akademik. '''1993 - Sekarang''' Proses Pembinaan bagi kampus tetap bermula pada tahun 1993. Kerajaan Persekutuan telah mempueruntukkan seluas 200.32 hektar tanah di Bukit Anjing, Machang sebagai kampus tetap. Diinspirasikan oleh Almarhum Dato 'Nik Abd. Rashid Nik Abd. Majid, bekas Pengarah ITM pada ketika itu, nama asal Bukit Anjing kemudiannya ditukar kepada Bukit Ilmu selari dengan fungsi UiTM dalam menyedikan peluang pembelajaran dalam perlbagai bidang khas buat golongan Bumiputera. Pemindahan rasmi ke Kampus Machang bermula pada 01 Januari 1996. ITM kemudiannya dinaiktaraf kepada Universiti Teknologi MARA (UiTM) pada 26 Ogos 1999. Kini, UiTM Cawangan Kelantan berkembang dengan pesat dalam menjadi salah sebuah universiti terkemuka di Kelantan khususnya. '''2007 (KAMPUS KOTA BHARU)''' Idea penubuhan kampus Kota Bharu dicetuskan oleh Menteri Pengajian Tinggi, UiTM dan juga Rektor kampus tersebut bagi meningkatkan lagi jumlah pelajar yang boleh melanjutkan pelajaran di UiTM di Kelantan. Penubuhan UiTM Kampus Kota telah diumumkan oleh Menteri Pengajian Tinggi pada ketika itu, YB Dato 'Mustapa Mohamad pada 18 Oktober 2006. Pada 2008, Mesyuarat Jawatankuasa Eksekutif Universiti kemudiannya telah meluluskan pajakan bagi 2 buah blok bangunan 3 tingkat dengan keluasan 19,2000 kaki persegi yang mula beroperasi pada Julai 2009. Pada 11 Ogos 2017, UiTM telah membeli sebanyak 13 unit bangunan 3 tingkat di Lembah Sireh, Kota Bharudari Asiamet (M) Sdn Bhd (dulunya dikenali sebagai Masterskill (M) Sdn Bhd). Selain daripada pejabat, bilik kelas, dan sebagainya, kampus tersebut juga mempunyai sebuah Makmal Data Besar (''Big Data Lab'') yang telah ditubuhkan di kampus kesemua cawangan. ''Big Data Lab'' dan UiTM Kampus Kota Bharu telah dirasmikan pada tarikh yang sama iaitu pada 29 Oktober 2017 oleh Menteri Pengajian Tinggi, Dato 'Seri Idris bin Jusoh. Kampus tetap di Lembah Sireh dilengkapi dengan 20 bilik kelas, 3 makmal komputer, yang mana satu antaranya merupakan ''Big Data Lab'', 2 dewan untuk seminar/latihan dan dewan serbaguna. Mengikut data terkinin (Semester September 2019 - Januari 2020), jumlah keseluruhan pelajar kini mencecah seramai 1079 manakala untuk semester berikutnya (Mac 2020), dijangkakan seramai 1431 pelajar berdaftar di UiTM Machang. == Akademik == ==='''Fakulti'''=== Terdapat 6 buah fakulti yang bernaung di bawah kampus Machang: 1) Fakulti Sains Komputer dan Matematik 2) Fakulti Pengurusan Perniagaan 3) Fakulti Sains Pentadbiran dan Pengajian Polisi 4) Fakulti Pengurusan Maklumat 5) Fakulti Perakaunan 6) Fakulti Seni Lukis & Seni Reka ==='''Program yang Ditawarkan di UiTM Cawangan Kelantan (Kampus Machang)''' === ==== PRA-DIPLOMA ==== {| class="wikitable" |'''BIL''' |'''PROGRAM''' |'''KAMPUS''' |'''MODE PENGAJIAN''' |- |1 |Pra-Perdagangan - PD002 |Machang |Sepenuh Masa |} ==== FAKULTI PERAKAUNAN ==== {| class="wikitable" |'''BIL''' |'''PROGRAM''' |'''KAMPUS''' |'''MODE PENGAJIAN''' |- |1 |AC110 - Diploma Perakaunan |Machang |Sepenuh Masa |- |2 |AC220 - Sarjana Muda Perakaunan (Kepujian) |Machang |Sepenuh Masa |} ===='''FAKULTI SAINS PENTADBIRAN DAN PENGAJIAN POLISI'''==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS !MODE PENGAJIAN |- |1. |AM110 - Diploma Pentadbiran Awam |Machang |Sepenuh Masa |} ===='''FAKULTI PENGURUSAN DAN PERNIAGAAN'''==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS !MODE PENGAJIAN |- |1 |BA111 – Diploma Pengajian Perniagaan |Machang |Sepenuh Masa |- |2 |BA118 - Diploma Pengurusan Dan Teknologi Pejabat |Machang |Sepenuh Masa |- |3 |BA119 – Diploma Pengajian Perbankan |Machang |Sepenuh Masa |- |4 |BA232 – Sarjana Muda Pengurusan Sistem Pejabat |Machang |Sepenuh Masa |- |5 |BA240 – Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) (Pemasaran) |Machang |Sepenuh Masa |- |6 |BA242 – Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) (Kewangan) |Machang |Sepenuh Masa |- |7 |BA249 – Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) (Perbankan Islam) |Machang |Sepenuh Masa |- |8 |BA250 – Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) (Ekonomi) |Machang |Sepenuh Masa |} ===='''FAKULTI SENI LUKIS DAN SENI REKA'''==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS !MODE PENGAJIAN |- |1 |AD111 – Diploma Seni Lukis & Reka (Grafik & Media Digital) |Machang |Sepenuh Masa |- |2 |AD112 – Diploma Seni Lukis & Reka (Seni Reka Tekstil) |Machang |Sepenuh Masa |- |3 |AD113 – Diploma Seni Lukis & Reka (Seni Reka Logam Halus) |Machang |Sepenuh Masa |- |4 |AD118 – Diploma Seni Lukis & Reka (Seni Halus) |Machang |Sepenuh Masa |- |5 |AD242 - Sarjana Muda Seni Lukis & Reka (Seni Reka Tekstil) (Kepujian) |Machang |Sepenuh Masa |} ==== FAKULTI SAINS KOMPUTER DAN MATEMATIK ==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS !MODE PENGAJIAN |- |1 |CS110 – Diploma Sains Komputer |Machang |Sepenuh Masa |- |2 |CS111 – Diploma Statistik |Machang |Sepenuh Masa |- |3 |CS143 – Diploma Sains Matematik |Machang |Sepenuh Masa |- |4 |CS241 – Sarjana Muda Sains (Kepujian) (Statistik) |Machang |Sepenuh Masa |- |5 |CS249 – Sarjana Muda Sains (Kepujian) (Matematik) |Machang |Sepenuh Masa |- |6 |CS240 - Sarjana Muda Teknologi Maklumat (Kepujian) |Machang |Sepenuh Masa |} ===='''FAKULTI PENGURUSAN MAKLUMAT'''==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS !MODE PENGAJIAN |- |1 |IM110 – Diploma Pengurusan Maklumat |Machang |Sepenuh Masa |- |2 |IM245 – Sarjana Muda Sains Pengajian Maklumat (Kepujian) (Pengurusan Sistem Maklumat) |Machang |Sepenuh Masa |} === '''Program yang Ditawarkan di UiTM Cawangan Kelantan (Kampus Kota Bharu)''' === ===='''SEPENUH MASA'''==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS !MODE PENGAJIAN |- |1 |CS241- Sarjana Muda Sains (Kepujian) Statistik |Kota Bharu |Sepenuh Masa |- |2 |BA240 - Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) Pemasaran |Kota Bharu |Sepenuh Masa |- |3 |BA242 - Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) Kewangan |Kota Bharu |Sepenuh Masa |- |4 |BA249 - Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) Perbankan Islam |Kota Bharu |Sepenuh Masa |- |5 |BA240 - Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) Ekonomi Perniagaan |Kota Bharu |Sepenuh Masa |} ===='''INSTITUT PENDIDIKAN NEO (iNED): PLK & ePJJ'''==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS |- |1 |AC110 - Diploma Perakaunan |Kota Bharu |- |2 |AM110 - Diploma Pentadbiran Awam |Kota Bharu |- |3 |BA111 - Diploma Pengajian Perniagaan |Kota Bharu |- |4 |BA240 - Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) Pemasaran |Kota Bharu |- |5 |BA242 - Sarjana Muda Pentadbiran Perniagaan (Kepujian) Kewangan |Kota Bharu |- |6 |CS291 - Sarjana Muda Keusahawaan (Logistik dan Perniagaan Pengedaran) |Kota Bharu |} ====PUSAT PENGAJIAN SISWAZAH==== {| class="wikitable" !BIL !PROGRAM !KAMPUS |- |1 |AC700 - Sarjana Perakaunan |Kota Bharu |- |2 |AA701 - Sarjana Pentadbiran Perniagaan (Eksekutif) |Kota Bharu |- |3 |AA901 - Doktor Pentadbiran Perniagaan (DBA) |Kota Bharu |- |4 |AA995 - Doktor Falsafah Pengurusan Perniagaan (PHD Mixed Mode) |Kota Bharu |- |5 |BA950 - Doktor Falsafah (Pengurusan Perniagaan) (PHD) |Kota Bharu |} == Penyelidikan == '''''Research''''' ''The Research, Industry & Alumni Division was established on 01 January 2007 which started operating as a small unit, Research Management Unit (RMU). Over the years it has been expanded as one of the main parts of UiTM Kelantan Branch which provides various facilities to support academic development programs and activities such as research, writing, pulication, consultation and commercialization of lecturer research products.'' ''The main function of the PJIA Division is to manage matters related to research management, writing, publishing, entrepreneurship, consulting, alumni, intellectual property protection and commercialization. The PJIA division is also entrusted to assist academics in the field of writing by improving. In addition, the PJIA division also works with government agencies, private organizations and communities to provide programs that can increase the marketability of graduates, generate research opportunities and provide community service to value added research results to be published in a high-impact journal to the public.'' ''To find out more information, please visit the Official Facebook Page of PJI UiTM Kelantan Branch:'' ''<nowiki>https://www.facebook.com/groups/196803667444766</nowiki>'' '''''2018''''' ''Grant: RM504,440'' ''High impact publication: 10/113'' '''''2019''''' ''Grant: RM531,200'' ''High impact publication: 33/113'' '''''2020''''' ''Grant: RM517337'' ''High impact publication: 25/107'' '''Penyelidikan''' Bahagian Penyelidikan, Industri & Alumni ditubuhkan pada 01 Januari 2007 yang mana pada mulanya ia Cuma beroperasi sebagai sebuah unit kecil, Unit Pengurusan Penyelidikan (''Research Management Unit (RMU)''). Setelah beberap tahun, ia dikembangkan lagi sebagai salah sebuah bahagian utama di UiTM Cawangan Kelantan yang menyediakan pelbagai jenis kelengkapan bagi menyokong dan membantu pembangunan program akademik dan aktiviti lain seperti penyelidikan, penulisan, penerbitan, perundingan dan pengkomersialan produk penyelidikan pensyarah. Fungsi utama Bahagian PJIA adalah untuk mengurskan isu berkaitan dengan pengurusan penyelidikan, penulisan, penerbitan, keusahawanan, perundingan, alumni, perlindungan harta intelek, dan pengkomersialan. Bahagian PJIA juga bertujuan untuk membantu agensi kerajaan, organisasi swasta, dan masyarakat dalam menyediakan program-program yang boleh meningkatkan kebolehpasaran lepasan graduan, menjana peluang penyelidikan dan menyediakan khidmat masyarakat kepada hasil penyelidikan tersebut untuk diterbitkan di mana-mana jurnal berimpak tinggi kepada orang ramai. Untuk maklumat lebih lanjut, sila layari Laman Facebook Rasmi PJI Cawangan UiTM Kelantan: <nowiki>https://www.facebook.com/groups/196803667444766</nowiki> '''2018''' Geran: RM504,440 Penerbitan Impact Tinggi: 10/113 '''2019''' Geran: RM531,200 Penerbitan Impact Tinggi: 33/113 '''2020''' Geran: RM517337 Penerbitan Impact Tinggi: 25/107 == Reputasi/ Pencapaian /Pengantarabangsaan == '''''Reputation/Achievements/Internationalization/International partners''''' ''Universiti Teknologi MARA Kelantan branch holds a number of formal links with institutions from around the world to share teaching and research and facilitate staff and student exchanges. As of September 2020, UiTM Kelantan has signed a number Memorandum of Understanding (MoU) and Memorandum of Agreement (MoA), and actively engaged in collaborative academic activities with our global partners.'' Universiti Teknologi MARA Cawangan Kelantan mempunyai beberapa hubungan rasmi dengan institusi dari seluruh dunia untuk berkongsi tentang pengajaran dan penyelidikan dan memudahkan lagi pertukaran staf dan pelajar. Sehingga September 2020, UiTM Kelantan telah menandatangani beberapa Memorandum Persefahaman (MoU) dan Memorandum Perjanjian (MoA), juga terlibat secara aktif dalam aktiviti akademik kolaboratif dengan rakan global kami. == Alumni == -------> == Pautan Luar == *Laman Rasmi UiTM Cawangan Kelantan: http://www.kelantan.uitm.edu.my/ * Halaman Rasmi Facebook UiTMCK: https://www.facebook.com/UiTMCaw.Kelantan * Instagram UiTMCK: https://www.instagram.com/uitmcawangankelantan/ * Twitter UiTMCK: https://twitter.com/UiTMCKMachang * Saluran Youtube Rasmi UiTMCK: https://www.youtube.com/channel/UCzfhGDvh9JIDyB2fPJ51trw/featured == Rujukan == <references /> {{Tunas-pendidikan}}{{Universiti Teknologi MARA}} [[Kategori:Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Universiti dan kolej di Kelantan]] t47gvsqd7iikyfnwj4rlti1qsds7ef6 0 2529 6809789 6809323 2026-03-26T13:35:49Z Aurora 376 Suntingan oleh [[Special:Contributions/~2026-18643-93|~2026-18643-93]] ([[User talk:~2026-18643-93|perbincangan]]) dikembalikan kepada semakan terdahulu oleh [[User:Rulwarih|Rulwarih]] 6753899 wikitext text/x-wiki {{dilindungi}} {{rencana baik}} {{pp-semi-protected|small=yes}} [[Kategori:Negeri Sembilan]] [[Kategori:Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia]] [[Kategori:Semenanjung Malaysia]] {{Kotak info petempatan | name = Negeri Sembilan | native_name = {{lang|zmi|Nogori Sombilan, Nismilan}} | official_name = Negeri Sembilan Darul Khusus<br />{{Nobold|{{Script/Arabic|نݢري سمبيلن دار الخصوص}}}} | settlement_type = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] | translit_lang1 = lain | translit_lang1_type1 = [[Tulisan Jawi]] | translit_lang1_info1 = نڬري سمبيلن | translit_lang1_type2 = [[Bahasa Cina|Cina]] | translit_lang1_info2 = {{Lang|zh-hans|森美兰}}<br />''Sēnměilán'' {{font|size=70%|([[Hanyu Pinyin]])}} | translit_lang1_type3 = [[Bahasa Tamil|Tamil]] | translit_lang1_info3 = {{lang|ta|நெகிரி செம்பிலான்}}<br /> {{lang|ta-latn|Nekiri Cempilāṉ}} {{font|size=70%|([[ISO 15919|Transliterasi]])}} | nickname = ''Negeri [[Adat Perpatih|Beradat]]'' | image_flag = Flag of Negeri Sembilan.svg | image_shield = Coat of arms of Negeri Sembilan.svg | anthem = ''[[Berkatlah Yang DiPertuan Besar Negeri Sembilan|Berkatlah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]]''<br />{{Script/Arabic|برکتله يڠ دڤرتوان بسر نݢري سمبيلن}}{{center|[[File:Berkatlah_Yang_DiPertuan_Besar_Negeri_Sembilan_instrumental.ogg]]}} | image_map = Negeri Sembilan location map.svg | map_caption = Peta sempadan darat Negeri Sembilan | image_map1 = Negeri Sembilan in Malaysia.svg | map_caption1 = Kedudukan Negeri Sembilan dalam Malaysia | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Malaysia]] | seat_type = [[Senarai ibu kota di Malaysia|Ibu negeri]]<br>{{nobold|(dan bandar terbesar) }} | seat = [[Seremban]] | parts_type = Bandar diraja | parts_style = para | p1 = [[Seri Menanti]] | government_type = Pemerintahan [[pemerintahan beraja|beraja]] [[raja berperlembagaan|berperlembagaan]] [[raja elektif|elektif]] dan [[demokrasi berparlimen]] | leader_title = [[Yang di-Pertuan Besar]] | leader_name = [[Tuanku Muhriz]] | leader_title1 = [[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar]] | leader_name1 = [[Aminuddin Harun]] <br> ([[Pakatan Harapan|PH]]-[[PKR]]) | established_title = Pengasasan | established_date = 1773 | established_title1 = Penubuhan rasmi | established_date1 = 1895 | named_for = Sembilan buah [[negeri]] atau [[luak]] | area_total_km2 = 6,686 | area_total_sq_mi = 2,581 | population_footnotes = {{my10|2020kf}} | population_total = 1,199,974 | population_as_of = 2020 | population_density_km2 = auto | population_demonym = Orang Negeri Sembilan (loghat tempatan: {{lang|zmi|Urang Nogori}}) | demographics_type1 = Bahasa | demographics1_title1 = Rasmi | demographics1_info1 = [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] | demographics1_title2 = Pertuturan | demographics1_info2 = [[Bahasa Melayu Negeri Sembilan]]{{*}}[[Bahasa Cina lisan|Bahasa Cina]] ([[Mandarin]], [[Kantonis]] dan [[Bahasa Hakka|Hakka]]){{*}}[[Bahasa Tamil Malaysia|Bahasa Tamil]]{{*}}[[Bahasa Temuan]] | blank_name_sec2 = [[Senarai negeri Malaysia mengikut Indeks Pembangunan Manusia|IPM]] (2023) | blank_info_sec2 = 0.820&nbsp;(<span style="color:#090;">sangat tinggi</span>) (ke-7) | blank2_name_sec2 = [[Keluaran dalam negara kasar|KDNK]] (2023) | blank2_info_sec2 = [[Ringgit Malaysia|RM]]63,308 juta | coordinates = {{coord|2|45|N|102|15|E|display=inline,title}} | postal_code = 70xxx sehingga 73xxx | postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] | area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod panggilan]] | area_code = 06 | registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Huruf plat kenderaan]] | registration_plate = N | iso_code = ISO 3166-2:MY-05 | website = {{url|www.ns.gov.my}} }} '''Negeri Sembilan''' (sebutan dalam [[Bahasa Melayu Negeri Sembilan|loghat tempatan]]: ''Nogori Sombilan'', ''Nismilan''; [[Tulisan Jawi|Jawi]]: نڬري سمبيلن) juga dikenali sebagai '''Negeri Sembilan Darul Khusus''' ialah sebuah [[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|negeri]] di [[Malaysia]] yang terletak di pantai barat [[Semenanjung Malaysia]] dan bersempadankan [[Selangor]] di sebelah utara, [[Pahang]] di sebelah timur, [[Johor]] di sebelah tenggara dan [[Melaka]] di sebelah selatan.<ref>http://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=Negeri+Sembilan%2C+Malaysia</ref> Negeri Sembilan merupakan sebuah negeri [[iklim khatulistiwa|beriklim khatulistiwa]]. Kawasan tanah tingginya merupakan sebahagian daripada sistem pergunungan [[Banjaran Titiwangsa]], dengan [[Gunung Besar Hantu]] sebagai titik tertinggi. Jajaran utama banjaran itu juga berakhir di negeri ini, lebih tepatnya di [[Gunung Tampin]] yang terletak di bahagian selatan negeri. Ibu negerinya ialah [[Seremban]], yang juga merupakan bandar terbesar di negeri ini. [[Bandar diraja|Bandar dirajanya]] ialah [[Seri Menanti]] yang terletak di daerah [[Kuala Pilah]]. Bandar-bandar utama yang lain termasuklah [[Port Dickson]], [[Kuala Pilah]], [[Nilai, Negeri Sembilan|Nilai]] dan [[Bahau]]. Sektor-sektor [[pertanian]], [[pengilangan]] dan [[perkhidmatan]] merupakan antara penyumbang utama kepada ekonomi Negeri Sembilan. [[Daerah Seremban]] dan [[Daerah Port Dickson]] merupakan hab ekonomi utama negeri ini, dengan kedua-duanya membentuk koridor [[Lembah Wawasan Malaysia]]. Nama Negeri Sembilan dipercayai muncul setelah masyarakat Melayu Minangkabau dari Sumatera Barat yang bermukim di sembilan [[luak]] atau nagari membentuk sebuah [[konfederasi]]. Selanjutnya sebagai penyatuan masyarakat maka diangkatlah seorang [[raja]] yang pada awalnya mereka minta dari keturunan Yang Dipertuan [[Pagar Ruyung|Pagarruyung]].<ref name="de Josselin de Jong2">de Josselin de Jong, P. E., (1951), ''Minangkabau and Negri Sembilan'', Leiden, The Hague.</ref> Berbeza dengan sistem beraja di negeri-negeri Melayu yang lain, Negeri Sembilan mengamalkan [[raja elektif|sistem beraja elektif]] dan prinsip [[:en:Coregency|koregensi]] (pemerintahan bersama). Pemerintahnya dikenali sebagai [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan|Yang di-Pertuan Besar]] atau juga dikenali sebagai Yamtuan Besar dan memerintah bersama Dato'-Dato' Undang serta Tunku Besar Tampin iaitu pemerintah luak berdasarkan [[Undang-undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan|Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan]]. Baginda dipilih dan dilantik melalui persepakatan [[Undang (Negeri Sembilan)|Dato'- Dato' Undang]] yang mentadbir empat luak terbesar iaitu [[Sungai Ujong]], [[Luak Jelebu|Jelebu]], [[Luak Johol|Johol]], dan [[Luak Rembau|Rembau]], daripada kerabat-kerabat lelaki yang sah daripada Wangsa Pagaruyung, dengan putera-putera Yamtuan terdahulu yang masih hidup didahulukan dalam pertimbangan tetapi tidak wajib untuk diundi, menjadikannya salah satu daripada sistem beraja yang lebih [[demokratik]]. Negeri Sembilan juga mengamalkan sistem [[raja berperlembagaan]] sepertimana negeri-negeri Melayu beraja lain. == Etimologi dan sejarah == {{utama|Sejarah Negeri Sembilan}} Nama Negeri Sembilan dipercayai diperoleh daripada sembilan kawasan petempatan atau "[[Nagari|nogori]]" didiami oleh [[orang Minangkabau|orang Melayu]] (juga dikenali sebagai [[luak]]). Sembilan luak<ref>Mohd Shah bin Mohd Said al-Haj, Tambo Alam Naning, DBP, 2000, ms 164</ref> tersebut ialah Segamat (sebahagian kawasan kini di daerah-daerah [[Tampin, Negeri Sembilan|Tampin]] dan [[Jempol, Negeri Sembilan|Jempol]], Negeri Sembilan dan daerah-daerah [[Segamat, Johor|Segamat]] dan [[Tangkak, Johor|Tangkak]] di [[Johor]]), [[Naning]] (kini menjadi sebahagian dari daerah-daerah [[daerah Alor Gajah|Alor Gajah]] dan [[daerah Jasin|Jasin]], [[Melaka]]), [[Rembau, Negeri Sembilan|Rembau]], [[Sungai Ujong]] (kini merangkumi daerah-daerah [[Seremban, Negeri Sembilan|Seremban]] dan [[Port Dickson, Negeri Sembilan|Port Dickson]], Negeri Sembilan; sebahagian kecil kini merangkumi [[daerah Hulu Langat|Hulu Langat]], [[Selangor]]), [[Johol]] (terdiri daripada daerah-daerah [[daerah Tampin|Tampin]], [[daerah Kuala Pilah|Kuala Pilah]] dan [[daerah Jempol|Jempol]], Negeri Sembilan), [[Jelebu]], Ulu Pahang (sebahagian kawasan daerah-daerah [[daerah Jelebu|Jelebu]] dan [[daerah Jempol|Jempol]], Negeri Sembilan dan daerah [[daerah Bera|Bera]], [[Pahang]]), Jelai (kini merangkumi hampir keseluruhan daerah [[daerah Kuala Pilah|Kuala Pilah]] dan daerah [[daerah Jempol|Jempol]], Negeri Sembilan) dan Kelang (kini merangkumi daerah [[daerah Port Dickson|Port Dickson]], Negeri Sembilan dan daerah-daerah [[daerah Sepang|Sepang]] dan [[daerah Kuala Langat|Kuala Langat]], [[Selangor]]). Saiz Negeri Sembilan kini lebih kecil berbanding saiz asal Negeri Sembilan. [[Fail:Negeri_Sembilan_in_1773.svg|kanan|thumb|Sembilan{{Pautan putus|date=Oktober 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} luak yang membentuk konfederasi Negeri Sembilan yang asal semasa pemerintahan Almarhum Raja Mahmud ibni Almarhum Sultan Abdul Jalil ([[Raja Melewar]]) pada 1773.]] Sebelum kedatangan orang Minangkabau, daerah-daerah Negeri Sembilan telah mempunyai penduduk asli dari kumpulan [[Negrito]] dan [[Melayu Proto]] yang terdiri daripada suku-suku [[Orang Semelai|Semelai]], [[Orang Semai|Semai]], [[Jakun]] dan [[Semang]]. Menurut cerita tempatan, penduduk awal Negeri Sembilan ialah orang asli atau juga disebut ‘orang darat’. Kegiatan seharian mereka ialah berburu, memungut hasil hutan dan bercucuk tanam khususnya padi bukit. Mereka tinggal secara berkelompok kecil dan diketuai oleh seorang ketua bergelar ‘Batin’. Mereka mengamalkan kepercayaan [[animisme]]. === Penduduk awal Negeri Sembilan === Petempatan manusia terawal di Negeri Sembilan diyakini terletak di [[Gua Pelangi]], sebuah gua [[batu kapur]] terletak berhampiran [[Simpang Pertang]] di daerah [[Jelebu]], di mana terdapat beberapa artifak berupa alat batu dan sisa makanan yang dianggarkan berusia lebih 14,000 tahun berdasarkan [[pentarikhan radiokarbon]] ditemui dalam kerja [[ekskavasi]] di kawasan tersebut yang dijalankan oleh [[Universiti Sains Malaysia]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2015/12/107252/artifak-14000-tahun-di-gua-pelangi-jelebu|title=Artifak 14,000 tahun di Gua Pelangi, Jelebu|last=Sharuddin|first=Ziauddin|date=22 Disember 2015|newspaper=Berita Harian|access-date=9 Mac 2025|via=bharian.com.my}}</ref> Menurut [[Richard James Wilkinson|R.J. Wilkinson]], tempoh antara tahun 1450 hingga 1600 Masihi dikenali sebagai Zaman Sakai. Ketika itu terdapat empat negeri Sakai iaitu Klang, Sungai Ujong, Jelebu dan Johol yang berada di bawah naungan [[Kesultanan Melayu Melaka]] dan kemudiannya [[Kesultanan Johor-Riau]]. Menurut Sejarah Melayu, daerah Kelang mempunyai seorang penghulu bernama Tun Perak. Manakala Sungai Ujong diketuai oleh Tun Tukal<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.jmm.gov.my/files/Sejarah%20Pengamalan%20Adat%20Perpatih%20Di%20Negeri%20Sembilan.pdf|title=Pengamalan Adat Perpatih di Negeri Sembilan|last=Rosiswandy bin Mohd Salleh|first=|date=|website=Jabatan Muzium Malaysia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930125342/http://www.jmm.gov.my/files/Sejarah%20Pengamalan%20Adat%20Perpatih%20Di%20Negeri%20Sembilan.pdf|archive-date=2020-09-30|access-date=22 Januari 2021}}</ref>. Sekitar abad ke-16 Masihi, orang Melayu Minangkabau telah datang dan mendiami di kawasan pesisir pantai di selatan Negeri Sembilan ([[Sungai Linggi]]). Mereka membawa sekali amalan dan adat mereka iaitu [[Adat Perpatih]]. Sejak itu mereka memperkenalkan sistem sosial, politik, ekonomi dan agama kepada masyarakat orang asal. Mereka membawa sistem adat yang berteraskan kepada jurai sebelah ibu, atau ‘matrilineal’. Dalam tempoh di antara abad ke-17, 18 dan 19 Masihi, mereka bergerak atau merantau lebih dalam lagi ke kawasan pedalaman Negeri Sembilan. Kedatangan perantau melayu Minangkabau telah menyebabkan berlakunya perkahwinan campur antara masyarakat Minangkabau dengan orang asli<ref name=":0" />. Daripada percampuran ini telah mewujudkan suku Biduanda. Pembesar tempatan yang menjadi Undang dan Penghulu—ketua bagi luak-luak yang lebih kecil—akan dipilih daripada suku Biduanda. Masyarakat Melayu Minangkabau yang datang kemudian adalah dari suku kampung-kampung asal mereka di Minangkabau seperti [[Tanah Datar]] dan [[Payakumbuh]]. === Pembentukan awal Negeri Sembilan === Zaman pembentukan Negeri Sembilan dipercayai berlaku di antara tahun 1640 hingga 1760. Bermula tahun 1639, [[Kesultanan Johor|kerajaan Johor]] menjalinkan kerjasama erat dengan [[Syarikat Hindia Timur Belanda|Belanda]]. Ketika itu Johor diperintah oleh [[Sultan Abdul Jalil Shah III]]. Kerjasama Johor-Belanda adalah bertujuan untuk menjatuhkan kekuasaan [[Melaka Portugis|Portugis di Melaka]]. Kerajaan Johor mula menjalinkan hubungan baik dengan orang Minangkabau di pedalaman Melaka dan mula memasukkan Negeri Sembilan di bawah naungan mereka. Pada tahun 1705, pembesar Melayu Minangkabau di Naning iaitu [[Penghulu Naning]] menerima pengiktirafan dan gelaran dari Sultan Johor yang turut dipersetujui oleh pihak Belanda. Pada tahun yang sama, Rembau juga mendapat pengiktirafan melalui pengurniaan cap mohor dan gelaran ‘Bendahara Seri Maharaja’. Beberapa tahun selepas itu, [[Dato' Shahbandar Sungai Ujong|Dato’ Bandar Sungai Ujong]] juga menerima pengiktirafan yang sama dari Johor. Pada tahun 1760, Penghulu Jelebu, Dato’ Moyang Salleh menerima cap mohor dan gelaran Sultan Jelebu daripada Sultan Riau, Sultan Abdul Jalil Muadzam Syah. Begitu juga Inas yang turut menerima pengiktirafan yang sama. Orang Melayu juga dipercayai terus mengukuhkan kedudukan mereka di Inas, Johol, Gemencheh, Terachi, Gunung Pasir, Jempol dan Ulu Muar. Kekacauan politik yang dihadapi oleh kerajaan Johor di antara tahun 1700 hingga 1760 Masihi telah menyebabkan Johor menganugerahkan cap mohor dan gelaran bagi mendapatkan sokongan daripada orang Melayu Minangkabau. Bagaimanapun, kelemahan kerajaan Johor telah menyebabkan berlakunya peningkatan populasi penghijrah Melayu Minangkabau di Negeri Sembilan. Ekoran kemerosotan kuasa Johor pada kurun ke-18 dan ancaman daripada [[Orang Bugis|Bugis]] telah memaksa masyarakat Minangkabau di Negeri Sembilan mencari perlindungan daripada [[Pagar Ruyung|tanah air mereka]]. Maka Yamtuan Pagar Ruyung, Sultan Abdul Jalil berkenan mengirim puteranya, [[Raja Melewar|Raja Mahmud]] ke sana untuk memimpin masyarakat. Apabila baginda tiba, baginda mendapati seorang lagi kerabat, Raja Khatib telah terlebih dahulu mengisytiharkan diri sebagai pemerintah. Raja Mahmud kemudiannya mengisytiharkan perang terhadap Raja Khatib dan kemudiannya menjadi pemerintah bagi Negeri Sembilan, memakai gelaran Raja Melewar. Sultan Johor mengesahkan kedudukan Raja Melewar sebagai pemerintah dengan memberikan gelaran Yamtuan Seri Menanti pada 1773. Negeri Sembilan semasa pemerintahan Raja Melewar, meliputi kawasan yang lebih besar daripada sempadan Negeri Sembilan moden sekarang. Sembilan luak asal pada 1773 yang telah membentuk nama Negeri Sembilan ialah [[Sungai Ujong]], [[Jelebu]], [[Luak Rembau|Rembau]], [[Johol]], [[Kuala Pilah|Jelai]], [[Bera|Ulu Pahang]], [[Naning]], [[Segamat]] dan [[Daerah Kuala Langat|Klang]]. Kemudiannya, empat luak telah dimasukkan ke negeri-negeri jiran pada kurun ke-19. Naning telah diserap ke dalam pentadbiran [[Melaka]], [[Negeri-negeri Selat]] pada 1832 berikutan kekalahan [[Dol Said]] dalam [[Perang Naning]]; Ulu Pahang telah bertukar menjadi [[daerah Bera]] di [[Pahang]]; [[Segamat]] menjadi sebahagian daripada [[Johor]] dan Klang menjadi daerah [[Kuala Langat]] dan [[Sepang]] di [[Selangor]]. Setelah kemangkatan Raja Melewar, berlakunya siri pertelingkahan dalam proses mendapatkan pengganti. Untuk tempoh yang lama, pembesar tempatan menjemput pemerintah Minangkabau di Sumatera sebagai Yamtuan Besar. Walau bagaimanapun, persaingan kepentingan dalam menyokong calon berbeza kadangkala menyebabkan ketidakstabilan dan perang dingin. Yamtuan Besar hanya berkuasa di kawasan Seri Menanti dan luak-luak yang di sekitarnya sahaja, manakala luak-luak yang besar dipimpin oleh Undang yang membentuk kerajaan sendiri. === Permulaan zaman penjajahan === Pada 1874, British mula mencampur tangan dalam pertikaian kepimpinan di Sungai Ujong bagi menjaga kepentingan ekonomi British, dan meletakkan kepimpinan di bawah kawalan Residen British. Selepas Sungai Ujong, ia diikuti oleh [[Jelebu]] pada 1883 dan Rembau pada 1887. Kehadiran British telah mewujudkan penentangan dalam kalangan penduduk tempatan dan mencetuskan beberapa siri peperangan. Pada 1875, British diiringi tentera upahan Arab dan [[Gurkha]] telah menyerang pasukan Melayu di [[Paroi]]. 37 maut dan cedera di pihak British manakala lebih 35 maut di pihak pasukan Melayu. Kubu pasukan Melayu juga berjaya ditawan British.<ref>{{Cite web|url=https://www.sabrizain.org/malaya/perak10.htm|title=The Battle of Paroi|website=www.sabrizain.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240318155018/https://www.sabrizain.org/malaya/perak10.htm|archive-date=18 Mac 2024|access-date=18 Mac 2024}}</ref> Selepas pertempuran Paroi, British telah menunggu bantuan tentera Gurkha yang tiba pada 10 Disember 1875. Orang Melayu telah mengukuhkan kedudukan mereka di [[Bukit Putus]]. Pertempuran mula tercetus di Bukit Putus setelah serangan British terhadap orang Melayu. Pasukan British dibantu Gurkha akhirnya menawan kubu orang Melayu. Penduduk di lembah Terachi juga telah melarikan diri, manakala kampung mereka dibakar. Istana [[Yamtuan Antah]] di Seri Menanti juga telah dimusnahkan.<ref>{{Cite web|url=https://www.sabrizain.org/malaya/perak11.htm|title=The Battle of Bukit Putus|website=www.sabrizain.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240318160306/https://www.sabrizain.org/malaya/perak11.htm|archive-date=18 Mac 2024|access-date=18 Mac 2024}}</ref> Pembentukan Negeri Sembilan moden bermula pada 1889, apabila kepimpinan Seri Menanti di bawah [[Tuanku Muhammad ibni Tuanku Antah]] bergabung dengan kepimpinan dari Tampin dan Rembau bagi membentuk Konfederasi Seri Menanti sebagai sebuah entiti tunggal. Pemimpin dari Sungai Ujong dan Jelebu turut menyertai persekutuan ini pada 1895, akhirnya membentuk Negeri Sembilan dengan sempadan yang baharu sebagaimana sekarang.<ref>{{cite web|url=https://books.google.com.my/books?id=b4cdAAAAMAAJ&lpg=RA22-PA3&ots=NzTbbdflgP&dq=Seri%20Menanti%20Confederation%201889&pg=RA22-PA2#v=onepage&q=Seri%20Menanti%20Confederation%201889&f=false|title=Colonial Reports--annual, Issues 1570-1599|access-date=9 January 2021}}</ref> [[Martin Lister]] dilantik menjadi Residen British pertama dan Negeri Sembilan menyertai pentadbiran [[Negeri-negeri Melayu Bersekutu]] pada tahun yang sama. Negeri Sembilan mengalami [[Penjajahan Jepun di Tanah Melayu|pendudukan Jepun]] dalam [[Perang Dunia Kedua|Perang Dunia II]] antara tahun 1942 dan 1945, bergabung dengan [[Persekutuan Tanah Melayu]] pada tahun 1948, dan menjadi sebuah negeri [[Malaysia]] pada tahun 1963. == Geografi == {{utama|Geografi Negeri Sembilan}}[[File:Titiwangsa Mountains, Bongek, Rembau.jpg|240px|thumb|[[Banjaran Titiwangsa]] di [[Bongek]], [[Rembau, Negeri Sembilan]].]] [[File:Dawn at Port Dickson.jpg|240px|thumb|Perairan [[Selat Melaka]] sekitar [[Port Dickson]].]] Negeri Sembilan terletak di kawasan pantai barat [[Semenanjung Malaysia]], bersempadan dengan [[Selangor]] di bahagian utara, [[Pahang]] di bahagian timur dan [[Melaka]] serta [[Johor]] di bahagian selatan. Bandaraya [[Seremban]], iaitu ibu negeri Negeri Sembilan, terletak kira-kira 60 kilometer dari [[Kuala Lumpur]] dan kira-kira 40 kilometer dari [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur]] (KLIA) di [[Sepang]], [[Selangor]]. Negeri Sembilan, bersama-sama dengan tujuh daerahnya ([[daerah Seremban|Seremban]], [[daerah Port Dickson|Port Dickson]], [[daerah Jelebu|Jelebu]], [[Rembau, Negeri Sembilan|Rembau]], [[daerah Tampin|Tampin]], [[daerah Kuala Pilah|Kuala Pilah]], dan [[daerah Jempol|Jempol]]) meliputi keluasan 6,645 km persegi atau 664,591 hektar. Negeri ini terdiri daripada lembah-lembah rata yang diapit kawasan pergunungan dan berbukit disebabkan oleh kerana lokasinya terletak di unjuran penghujung selatan [[Banjaran Titiwangsa]], dengan [[Gunung Besar Hantu]] (1,462 m) sebagai puncak tertinggi. Dengan keseluruhan jajaran utama banjaran ini berakhir di [[Tampin]], ia bertindak sebagai sempadan semula jadi antara Negeri Sembilan barat (Port Dickson, Seremban dan Rembau) dan Negeri Sembilan timur (Kuala Pilah, Jempol, Tampin, dan Jelebu),<ref>Yaakub Idrus. ''Rumah Melayu Negeri Sembilan: satu analisis seni bina Melayu''. Penerbit Fajar Bakti, 1966, m/s. 11. https://malaycivilization.com.my/omeka/files/original/a884b36ae16d4af41735580e8b03038b.pdf </ref>selain menjadi [[legeh]] bagi empat lembangan sungai, iaitu lembangan [[Sungai Langat]] dan [[Sungai Linggi]] di sebelah barat; dan [[Sungai Muar]] dan [[Sungai Pahang]] di sebelah timur. Sungai Linggi dan Sungai Muar merupakan dua sungai utama yang menjadi sumber air utama penduduk Negeri Sembilan.<ref>Yaakub Idrus. ''Rumah Melayu Negeri Sembilan: satu analisis seni bina Melayu''. Penerbit Fajar Bakti, 1966, m/s. 11-12. https://malaycivilization.com.my/omeka/files/original/a884b36ae16d4af41735580e8b03038b.pdf </ref> Berhampiran dengan Gunung Besar Hantu ialah [[Gunung Nuang]] yang berketinggian 1,494 meter, menandakan titik paling utara negeri ini, berdekatan dengan titik pertemuan antara [[Selangor]] dan [[Pahang]]. Seperti negeri pantai barat yang lain, Negeri Sembilan juga mempunyai persisiran pantai sepanjang 65 kilometer yang menghadap [[Selat Melaka]] kilometer. Hanya satu daerah di negeri ini yang bertemu dengan laut iaitu Port Dickson. Terdapat 13 pulau kecil tidak berpenghuni yang berada di persisiran pantai negeri ini. === Iklim === Negeri Sembilan mengalami iklim khatulistiwa, yang bercirikan cuaca panas dan lembap sepanjang tahun. Ribut petir sering berlaku semasa tempoh peralihan monsun yang berlaku dua kali setahun. Musim kemarau kebiasaannya bermula setelah peralihan monsun pertama dan berlangsung sehingga Ogos atau September. Hal ini didorong oleh kelembapan yang dibawa monsun Indo-Australia barat daya disekat oleh [[Banjaran Bukit Barisan|Banjaran Barisan]] di [[Sumatera]]. Negeri Sembilan juga merupakan antara negeri yang terjejas oleh kejadian lonjakan monsun yang membawa hujan lebat.{{Weather box|width=auto|location=Seremban|metric first=Yes|single line=Yes|Jan high C=30.9|Feb high C=31.7|Mar high C=32.5|Apr high C=32.2|May high C=31.7|Jun high C=31.3|Jul high C=31.1|Aug high C=30.9|Sep high C=31.2|Oct high C=31.2|Nov high C=31.0|Dec high C=31.0|Jan mean C=26.6|Feb mean C=27.2|Mar mean C=27.7|Apr mean C=27.8|May mean C=27.5|Jun mean C=27.1|Jul mean C=26.9|Aug mean C=26.8|Sep mean C=26.9|Oct mean C=27.0|Nov mean C=26.9|Dec mean C=26.8|year mean C=|Jan low C=22.3|Feb low C=22.7|Mar low C=22.9|Apr low C=23.4|May low C=23.4|Jun low C=23.0|Jul low C=22.7|Aug low C=22.8|Sep low C=22.7|Oct low C=22.8|Nov low C=22.9|Dec low C=22.6|precipitation colour=|Jan precipitation mm=114|Feb precipitation mm=110|Mar precipitation mm=178|Apr precipitation mm=232|May precipitation mm=180|Jun precipitation mm=119|Jul precipitation mm=127|Aug precipitation mm=143|Sep precipitation mm=158|Oct precipitation mm=237|Nov precipitation mm=252|Dec precipitation mm=193|source 1=Climate-Data.org<ref>{{cite web |url=https://en.climate-data.org/location/4542/ |title=Climate: Seremban |publisher=Climate-Data.org |access-date=1 August 2020 |archive-date=15 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315174637/http://en.climate-data.org/location/4542/ |url-status=live }}</ref>}} == Pemerintahan dan politik == {{Main|Kerajaan Negeri Sembilan}} === Perlembagaan === Perlembagaan atau [[Undang-undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan]] telah berkuat kuasa pada 26 Mac 1959. Ia dibahagikan kepada dua bahagian. Perlembagaan ini menyatakan bahawa bentuk pemerintahan negeri ini ialah [[Raja berperlembagaan|Raja Berperlembagaan]] dan satu-satunya raja yang dilantik melalui pemilihan. Sistem ini sebahagiannya menjadi asas bagi sistem beraja di peringkat persekutuan Malaysia. === Pemerintah === [[Fail:Seri_Menanti_palace.jpg|kiri|thumb|300x300px|[[Istana Lama Seri Menanti]] kini Muzium Diraja Seri Menanti pernah menjadi tempat bersemayam Yamtuan Besar Negeri Sembilan.]] {{Kerabat Diraja Negeri Sembilan}} Perlembagaan negeri menyatakan bahawa Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Undang Sungei Ujong, Undang Jelebu, Undang Johol, Undang Rembau dan Tunku Besar Tampin diberi kuasa eksekutif negeri, menjadi ketua kepada agama Islam dan sumber kepada segala kehormatan dan kedaulatan negeri. Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang terkini ialah {{Yamtuan Negeri Sembilan}}. Tidak seperti pemerintah diraja negeri-negeri di [[Malaysia]], Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan dipilih oleh ketua luak yang digelar Undang. Hanya empat Undang yang mempunyai hak untuk memilih pengganti Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, iaitu Undang bagi luak Sungei Ujong, Jelebu, Johol dan Rembau. Undang tidak boleh menjadi calon bagi pemilihan ini, dan mereka perlu memilih pemerintah bercirikan seorang lelaki, beragama Islam dan merupakan pewaris keturunan [[Raja Radin|Raja Radin ibni Raja Lenggang]]. Gelaran rasmi bagi pemerintah-pemerintah negeri ialah [[Rujukan kehormat|Duli Yang Maha Mulia]] [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]], [[Rujukan kehormat|Yang Teramat Mulia]] [[Undang Luak Sungai Ujong|Undang Sungei Ujong]], Yang Teramat Mulia [[Undang Luak Jelebu|Undang Jelebu]], Yang Teramat Mulia [[Undang Luak Johol|Undang Johol]], Yang Teramat Mulia [[Undang Luak Rembau|Undang Rembau]] dan Yang Teramat Mulia [[Tunku Besar Tampin]] dan mereka memegang jawatan tersebut sepanjang hidup, kecuali sebab-sebab tertentu seperti pemecatan dan peletakan jawatan. === Badan eksekutif === Perlembagaan Negeri telah membolehkan terbentuknya badan eksekutif atau [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri|majlis mesyuarat kerajaan negeri]]. Fungsinya sama sebagaimana kabinet Persekutuan. [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan]] terdiri daripada Menteri Besar sebagai pengerusi dan sembilan orang anggota yang lain. Menteri Besar dan anggota yang lain dilantik oleh Yang di-Pertuan Besar daripada kalangan anggota Dewan Undangan Negeri yang terdiri daripada ahli parti yang memegang majoriti. [[Menteri Besar]] yang terkini ialah [[Aminuddin Harun]]. === Badan perundangan === [[File:Wisma negeri.jpg|240px|thumb|[[Wisma Negeri, Negeri Sembilan|Wisma Negeri]], [[Seremban]]]] [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]] merupakan badan perundangan negeri ini. Dewan ini mempunyai anggota seramai 36 orang yang digelar [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN), bersidang di Bangunan Dewan Undangan Negeri yang berada di Seremban. Ahli Dewan ini dipilih dari 36 kawasan melalui pilihan raya negeri yang diadakan setiap lima tahun dan kebiasaannya serentak dengan pilihan raya umum. {| class="wikitable" style="text-align:center;" | colspan="6" |[[File:DUN Negeri Sembilan 2023.svg|300px]] |- ! colspan="2" rowspan="2" |Gabungan ! rowspan="2" |Pemimpin ! rowspan="2" |Status ! colspan="2" |Jumlah wakil |- !Pilihan raya 2023 !Semasa |- |{{Color box|#CC2200|border=darkgray}} |[[Pakatan Harapan]]<br/>[[Barisan Nasional]] |[[Aminuddin Harun]] |Kerajaan |31 |31 |- |{{Color box|#000080|border=darkgray}} |[[Perikatan Nasional]] |[[Ridzuan Ahmad]] |Pembangkang |5 |5 |- ! colspan="4" |Jumlah !36 !36 |- ! colspan="4" |Majoriti kerajaan !26 !26 |} === Kerajaan tempatan === [[Fail:Negeri_Sembilan_districts_numbered.svg|thumb|249x249px|Daerah-daerah terkini yang terdapat di Negeri Sembilan Darul Khusus, iaitu 1. Seremban; 2. Port Dickson; 3. Rembau; 4. Jelebu; 5. Kuala Pilah; 6. Jempol; dan 7. Tampin.]] Di Negeri Sembilan, terdapat tujuh buah pihak berkuasa tempatan (atau kerajaan tempatan). Sebuah pihak berkuasa tempatan telah mencapai taraf bandar raya, iaitu [[Majlis Bandaraya Seremban]]. Dua buah pihak berkuasa tempatan bertaraf perbandaran iaitu [[Majlis Perbandaran Port Dickson]] dan [[Majlis Perbandaran Jempol]], manakala empat lagi bertaraf majlis daerah iaitu [[Majlis Daerah Kuala Pilah]], [[Majlis Daerah Jelebu]], [[Majlis Daerah Tampin]] dan [[Majlis Daerah Rembau]]. Setiap pihak berkuasa tempatan diketuai oleh seorang Datuk Bandar bagi Bandaraya, atau Yang Dipertua bagi yang bukan bertaraf bandar raya. Ketua-ketua ini dilantik untuk tempoh dua tahun, manakala ahli majlis pula dilantik untuk setahun tempoh perkhidmatan.<ref>{{Cite web|url=http://penangmonthly.com/article.aspx?pageid=6881&name=local_government_in_malaysia_types_functions_organisation_members_andbudget|title=Local government in Malaysia: Types, functions, organisation, members and budget|date=November 2014|website=Penang Monthly|access-date=2021-01-22|archive-date=2021-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226072018/https://penangmonthly.com/article.aspx?pageid=6881&name=local_government_in_malaysia_types_functions_organisation_members_andbudget|url-status=dead}}</ref> Tiada pilihan raya bagi kerajaan tempatan di Negeri Sembilan sejak kali terakhir diadakan pada 1965. Negeri Sembilan juga dibahagikan kepada tujuh daerah pentadbiran, iaitu [[Daerah Jelebu|Jelebu]] (جلبو), [[Daerah Jempol|Jempol]] (جمڨول), [[Daerah Seremban|Seremban]] (سرمبن), [[Daerah Kuala Pilah|Kuala Pilah]] (كوالا ڨيله), [[Rembau, Negeri Sembilan|Rembau]] (رمباو), [[Daerah Port Dickson|Port Dickson]] (ڨورت ديكسون), dan [[Daerah Tampin|Tampin]] (تمڨين). Setiap daerah diketuai oleh seorang Pegawai Daerah yang merupakan penjawat awam. Pentadbiran daerah melibatkan pentadbiran tanah di daerah-daerah, berbeza dengan pihak berkuasa tempatan yang menyelenggara pembangunan dan kemajuan bandar dan pekan.<ref>{{Cite journal|last=Ganason|first=Anesh|title=Land Administration System in Malaysia: Building Institutional and Organisational Capacity for Coordinating Land Administration between the Federal and State Authorities|url=https://ifolio.ukm.my/Scripts/tinymce/plugins/filemanager/files/2596/LAND_ADMINISTRATION_SYSTEM_IN_MALAYSIA_ANESH_AJMedit250320101.pdf|journal=[[National University of Malaysia|Universiti Kebangsaan Malaysia]]|access-date=2021-01-22|archive-date=2021-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204000732/https://ifolio.ukm.my/Scripts/tinymce/plugins/filemanager/files/2596/LAND_ADMINISTRATION_SYSTEM_IN_MALAYSIA_ANESH_AJMedit250320101.pdf|url-status=dead}}</ref> === Pentadbiran adat === [[File:Sempadan luak di Negeri Sembilan.jpg|thumb|Peta persempadanan luak-luak di Negeri Sembilan]] Pentadbiran adat pula dibahagikan kepada empat kategori [[luak]], iaitu Luak Berundang, Luak Tampin, [[Luak Tanah Mengandung]] dan Luak Beradat<ref>{{Cite web|url=https://www.ns.gov.my/lain-lainlain-lain/51-berita-2019/349-homage-and-pledge-of-allegiance-by-the-chiefs-of-luak-tanah-mengandung|title=Istiadat Ulangan Penghulu Luak Tanah Mengandung Menjunjung Duli|last=Korporat SUKNS|first=|date=1 Disember 2019|website=Portal Rasmi Kerajaan Negeri Sembilan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123210816/https://www.ns.gov.my/lain-lainlain-lain/51-berita-2019/349-homage-and-pledge-of-allegiance-by-the-chiefs-of-luak-tanah-mengandung|archive-date=2021-01-23|access-date=24 Januari 2021}}</ref>. Luak Berundang ialah luak yang diketuai oleh [[Undang (Negeri Sembilan)|Undang Yang Empat]], iaitu [[Undang Luak Sungai Ujong]], [[Undang Luak Johol]], [[Undang Luak Rembau]] dan [[Undang Luak Jelebu]]. [[Tampin|Wilayah Adat Tampin]] atau Luak Tampin diketuai oleh [[Tunku Besar Tampin]]. [[Luak Tanah Mengandung]] ialah luak yang melingkungi wilayah diraja [[Seri Menanti]] dan diketuai oleh Penghulu Luak yang bernaung di bawah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, iaitu [[Gunung Pasir]], [[Ineh]], [[Jempol]], [[Terachi]] dan [[Ulu Muar]]. Luak Beradat pula ialah luak-luak kecil yang mempunyai ketua masing-masing iaitu [[Gemencheh]], Air Kuning dan [[Linggi]]. Luak Gemencheh yang diketuai Dato’ Penghulu Pesaka Gemencheh dan Luak Air Kuning yang diketuai Dato’ Penghulu Pesaka Air Kuning bernaung di bawah [[Undang Luak Johol]], manakala Linggi yang diketuai oleh [[Dato' Muda Linggi]], bernaung di bawah [[Undang Luak Sungai Ujong]]. === Badan kehakiman === [[File:Mahkamah sban.jpg|240px|thumb|Kompleks Mahkamah Seremban, [[Seremban 2]]]] Mahkamah tertinggi di Malaysia ialah [[Mahkamah Persekutuan Malaysia|Mahkamah Persekutuan]] diikuti dengan [[Mahkamah Rayuan Malaysia|Mahkamah Rayuan]], [[Mahkamah Tinggi Malaysia|Mahkamah Tinggi Malaya]] dan Mahkamah Tinggi Sabah dan Sarawak. Mahkamah Rendah pula terdiri daripada Mahkamah Sesyen dan Mahkamah Majistret. Di Negeri Sembilan, selama 72 tahun Mahkamah Tinggi mendiami pejabat lama yang terletak di [[Jalan Dato' Hamzah]] dan Mahkamah Sesyen dan Majistret terletak di [[Jalan Campbell]] iaitu sejak tahun 1932 hingga tahun 2004<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.kehakiman.gov.my/nsembilan/ms/node/234|title=Latar Belakang Mahkamah Malaysia dan Mahkamah Negeri Sembilan|last=|first=|date=|website=Portal Rasmi Mahkamah Negeri Sembilan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928050321/http://www.kehakiman.gov.my/nsembilan/ms/node/234|archive-date=2020-09-28|access-date=22 Januari 2021}}</ref>. Ketika awal penubuhan [[Kehakiman di Negeri Sembilan|Mahkamah Negeri Sembilan]], Tanah Melayu masih lagi diperintah oleh kerajaan British sehinggalah mencapai kemerdekaan pada tahun 1957. Hampir keseluruhan Pegawai Perundangan ialah pegawai berketurunan Inggeris, dan hanya selepas tahun 1950-an barulah seorang dua pegawai dari Tanah Melayu dilantik sebagai Presiden (Hakim)<ref name=":2" />. Kompleks Mahkamah Seremban di Seremban 2 telah dibina dan mula digunakan pada tahun 2005. Ia menempatkan semula Mahkamah Tinggi, Mahkamah Sesyen dan Mahkamah Majistret Seremban. Reka bentuk kompleks ini berasaskan ciri-ciri [[Seni bina Minangkabau|Minangkabau]]. Kompleks tersebut kini menjadi pusat mahkamah di Negeri Sembilan dan bertukar nama kepada Mahkamah Negeri Sembilan mulai tahun 2011. Bangunan mahkamah lama di Jalan Campbell telah diambil alih menjadi Pejabat Penasihat Undang-Undang Negeri Sembilan, manakala bangunan mahkamah di Jalan Dato' Hamzah pula diambil alih oleh [[Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sembilan]] untuk dijadikan Mahkamah Syariah Negeri Sembilan<ref name=":2" />. === Hubungan luar negeri === Negeri Sembilan tidak mempunyai konsulat khusus yang ditempat di negeri tersebut. Disebabkan faktor sejarah adat dan kebudayaan, Seremban telah menjadi bandar kembar kepada [[Bukittinggi]]. Indonesia<ref>{{Cite web|url=https://elib.unikom.ac.id/files/disk1/758/jbptunikompp-gdl-wiranifadh-37859-4-unikom_w-i.pdf|title=Kerjasama ''Sister City'' Bukittinggi, Sumatera Barat, Indonesia dengan Seremban, Negeri Sembilan, Malaysia 2011-2017|last=Wirani Fadhilah|first=|date=|website=Universitas Komputer Indonesia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122021829/https://elib.unikom.ac.id/files/disk1/758/jbptunikompp-gdl-wiranifadh-37859-4-unikom_w-i.pdf|archive-date=2021-01-22|access-date=22 Januari 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bukittinggikota.go.id/info/kota-kembar|title=Kota Kembar Kota Bukittinggi|last=|first=|date=|website=Pemerintahan Kota Bukittinggi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031103235/http://www.bukittinggikota.go.id/info/kota-kembar|archive-date=2020-10-31|access-date=22 Januari 2021}}</ref> sejak 6 Disember 1986. Hubungan ini meningkatkan pesefahaman budaya dan menjadi tarikan pelancongan antara kedua-dua pihak. == Demografi == {{Historical populations | 1970 |481563 | 1980 |551442 | 1991 |692897 | 2000 |829774 | 2010 |986204 | 2020 |1199974 | footnote = | source = {{my10|2020kf}} | graph-pos = bottom }} {{Pie chart |caption=Kumpulan etnik di Negeri Sembilan (2020)<ref name="2020 census" /> |label1=[[Orang Melayu Malaysia|Melayu]] |label2=[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |label3=[[Orang India Malaysia|India]] |label4=Lain-lain |label5=Bukan warganegara |color1=Green |color2=Red |color3=yellow |color4=blue |color5=black |value1=57.8 |value2=20.7 |value3=13.5 |value4=2.4 |value5=5.6 }} Anggaran jumlah penduduk di Negeri Sembilan pada tahun 2020<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.dosm.gov.my/mycendash/|title=Indikator Utama Banci Penduduk dan Perumahan 2020|last=|first=|date=|website=Jabatan Perangkaan Malaysia|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 September 2022}}</ref> adalah sebanyak 1,199,974 orang dengan kepadatan penduduk 180 orang perkilometer persegi. 94.4 peratus dari jumlah penduduk merupakan warganegara Malaysia. Dari segi komposisi kaum, masyarakat berbangsa [[Orang Melayu Malaysia|Melayu]] merupakan kelompok terbesar di negeri ini iaitu seramai 693,271 orang (57.8%). Sebahagian besar masyarakat berbangsa Melayu di Negeri Sembilan Masyarakat [[Orang Cina Malaysia|Cina]] merupakan kelompok kedua terbesar, seramai 248,456 orang (20.7%) diikuti orang [[Orang India Malaysia|India]] seramai 161,633 orang (13.5%). Negeri Sembilan merupakan antara negeri yang merekodkan peratusan masyarakat India tertinggi di Malaysia. Selebihnya 2.4 peratus merupakan kaum lain seperti orang Asli dan Bumiputera selain Melayu.{{My10|2020kf}} {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" ! rowspan="2" |Kaum/ Etnik ! colspan="4" |Populasi |- ! colspan="2" |2010<ref name="2010 census">{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|title=2010 Population and Housing Census of Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|page=94|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130205104835/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|archivedate=5 February 2013}}</ref> ! colspan="2" |2020<ref name="2020 census">{{Cite web|url=https://www.dosm.gov.my/mycendash/|title=Indikator Utama Banci Penduduk dan Perumahan 2020|publisher=Jabatan Perangkaan Malaysia|url-status=live|access-date=3 September 2022}}</ref> |- | style="text-align:left" |[[Orang Melayu Malaysia|Melayu]] |552,339 |56.0% |693,271 |57.8% |- | style="text-align:left" |Bumiputera lain |17,454 |1.8% |23,150 |1.9% |- style="background: #eaf3ff" | style="text-align:left" |Jumlah [[Bumiputera]] |569,793 |57.8% |716,421 |59.7% |- | style="text-align:left" |[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |215,745 |21.9% |248,456 |20.7% |- | style="text-align:left" |[[Orang India Malaysia|India]] |141,265 |14.3% |161,633 |13.5% |- | style="text-align:left" |Lain-lain |3,462 |0.4% |5,719 |0.5% |- style="background: #eaf3ff" | style="text-align:left" |Jumlah warganegara |930,265 |94.3% |1,132,229 |94.4% |- | style="text-align:left" |Bukan warganegara |55,939 |5.7% |67,745 |5.6% |- style="background: #c6e2ff" | style="text-align:left" |'''Jumlah''' |'''986,204''' |'''100.00%''' |'''1,199,974''' |'''100.00%''' |} Daerah Seremban merupakan daerah paling ramai penduduk di Negeri Sembilan, dengan 57.7 peratus daripada jumlah penduduk tinggal di daerah ini. Hampir 70 peratus penduduk tinggal di bandar. {| class="wikitable" style="text-align:right; margin-right:60px" !# !Daerah !Penduduk 2010 !Penduduk 2020<ref name=":1" /> |- | align="left" |1 | align="left" |[[Daerah Seremban]] |555,935 |692,407 |- | align="left" |2 | align="left" |[[Daerah Port Dickson]] |115,361 |128,657 |- | align="left" |3 | align="left" |[[Daerah Jempol]] |116,576 |127,181 |- | align="left" |4 | align="left" |[[Daerah Tampin]] |84,889 |88,101 |- | align="left" |5 | align="left" |[[Daerah Kuala Pilah]] |66,092 |70,324 |- | align="left" |6 | align="left" |[[Daerah Rembau]] |43,011 |47,278 |- | align="left" |7 | align="left" |[[Daerah Jelebu]] |39,200 |46,026 |} ===Agama dan kepercayaan=== {{bar box |title=Agama di Negeri Sembilan (2020)<ref name="2020 census" /> |titlebar= |left1=Agama |right1=Peratusan |float=right |bars= {{bar percent|[[Islam]]|Green|62.6}} {{bar percent|[[Buddha]]|Yellow|19.9}} {{bar percent|[[Hindu]]isme|Orange|13.1}} {{bar percent|[[Kristian]]|Blue|2.6}} {{bar percent|[[Tidak beragama]]|Brown|1.0}} {{bar percent|Lain-lain|Gray|0.8}} }} Mengikut bancian tahun 2020, majoriti penduduk negeri Negeri Sembilan beragama [[Islam]] iaitu sebanyak 63 peratus dari jumlah penduduk. Sebahagian besar antara mereka merupakan masyarakat Melayu yang kesemuanya beragama Islam mengikut Perlembagaan. Agama kedua terbesar di negeri ini ialah agama [[Agama Buddha|Buddha]], dengan peratusan lebih 19 peratus. Penganut agama Buddha di negeri ini majoritinya merupakan masyarakat berbangsa Cina. Penganut agama [[Hinduisme|Hindu]] pula membentuk 13 peratus daripada jumlah populasi negeri, majoritinya merupakan masyarakat India. Terdapat juga beberapa agama minoriti lain yang dianuti seperti [[Kristian]], [[Sikhisme|Sikh]], [[Taoisme]], [[Konfusianisme]] dan [[Agama etnik|agama tradisional]].<ref name="2020 census" /> === Bahasa === Negeri Sembilan mempunyai penduduk yang berbilang kaum dan bangsa, di mana setiap kaum menggunakan bahasa dan dialek masing-masing. [[Bahasa Melayu]] digunakan secara meluas dalam kalangan penduduk di negeri ini. Namun, penduduk Melayu, tetapi mempunyai loghatnya yang tersendiri iaitu [[bahasa Melayu Negeri Sembilan]]. Masyarakat Orang Asli seperti etnik [[Temuan]] juga mempunyai [[Bahasa Temuan|bahasa tersendiri]] yang dituturkan dalam kalangan mereka. Penduduk berbangsa Cina di negeri ini juga bertutur dalam [[bahasa Cina]] dan beberapa variasi dialek Cina, misalnya [[Bahasa Kantonis|Kantonis]] dan [[Bahasa Hakka|Hakka]]. [[Bahasa Tamil]] merupakan bahasa utama dalam kalangan penduduk berbangsa India, dan terdapat juga bahasa minoriti lain seperti [[Bahasa Telugu|Telugu]], [[Bahasa Malayalam|Malayalam]] dan [[Bahasa Punjabi|Punjabi]]. == Ekonomi == [[Fail:Sime Darby Plantations Ladang Salak Divisyen Sendayan (220709).jpg|thumb|Ladang kelapa sawit [[Sime Darby]] di Port Dickson.]] Sektor pembuatan menyumbang hampir separuh daripada keluaran dalam negara kasar (KDNK) Negeri Sembilan, diikuti sektor perkhidmatan dan pelancongan (40.3%), pertanian (6%), pembinaan (2.2%) dan perlombongan (0.3%). Aktiviti pembuatan termasuk elektrik dan elektronik, tekstil, perabot, bahan kimia, jentera, kerja-kerja logam dan produk getah. Kawasan perindustrian utama ialah [[Bandar Enstek]], [[Nilai]], [[Bandar Sri Sendayan]], [[Senawang]] dan [[Sungai Gadut]] di [[daerah Seremban|Seremban]], Tanah Merah di [[daerah Port Dickson|Port Dickson]] dan [[Chembong]] di [[daerah Rembau|Rembau]]. Beberapa syarikat ternama juga mempunyai kilang-kilang di Negeri Sembilan, seperti [[Kellogg's]], [[Dutch Lady]], [[Ajinomoto]] dan [[Coca-Cola]] di Bandar Enstek; [[Hino Motors|Hino]] di Bandar Sri Sendayan; [[Yakult]] di Seremban 2; [[Samsung]], Onsemi dan NXP Semiconductors di Senawang dan [[Nestlé]] di Chembong. Kilang Nestlé Chembong juga merupakan pengeluar [[Milo (minuman)|Milo]] yang terbesar di dunia, dan juga pusat kecemerlangan global terbesar syarikat tersebut. Negeri Sembilan secara umumnya merupakan sebuah negeri berasaskan pertanian. Walau bagaimanapun, penubuhan beberapa kawasan industri meningkatkan sektor perkilangan sebagai penyumbang utama kepada ekonomi negeri. Tambahan lagi, daerah Seremban dan Port Dickson merupakan sebahagian daripada [[Lembah Wawasan Malaysia]] (MVV), sebuah koridor pertumbuhan baharu yang dipelopori melalui kerjasama antara [[Sime Darby]] dengan kerajaan persekutuan dan negeri pada tahun 2015. Berkeluasan sekitar 1530 km², MVV adalah sebahagian daripada Agenda Pembangunan Nasional, Rancangan Malaysia ke-11 (RMK11) dan Rancangan Struktur Negeri Sembilan 2045 yang bertujuan untuk melengkapkan pembangunan yang sedia ada di kawasan [[Lembah Klang]], memberi ruang kepada perluasan kawasan Kuala Lumpur Raya di sebelah selatan dan untuk mengubah Negeri Sembilan menjadi sebuah negeri maju pada tahun 2045. Setakat tahun ini, MVV kini dikenali sebagai MVV2.0. dan masih dalam proses pembangunan. Sementara itu, daerah-daerah di timur MVV, iaitu daerah-daerah Rembau, Kuala Pilah, Tampin dan Jempol bakal dibangunkan sebagai sebuah agropolis untuk meningkatkan pengeluaran bekalan makanan pada peringkat negeri dan juga nasional. Aktiviti pertanian di negeri ini termasuklah [[getah]] dan [[kelapa sawit]], perladangan, penternakan, buah-buahan dan sayur-sayuran. Kawasan berkeluasan 3,099 kilometer persegi digunakan untuk aktiviti getah dan kelapa sawit. == Kebudayaan == [[Fail:Marawa Minangkabau Negeri 9.jpg|thumb|Sebuah upacara Adat Perpatih yang diadakan di Kuala Pilah.]] Negeri Sembilan mempunyai adat, kebudayaan, sejarah, tradisi dan sistem politik yang unik. Seni kebudayaannya kebanyakannya dipengaruhi dengan unsur Melayu dan [[Adat Perpatih]] telah wujud di negeri ini sejak abad ke-14. Adat perpatih ini sangat jelas diamalkan dalam pembahagian harta pusaka, gelaran dan juga suku yang memihak kepada kaum wanita. Menurut sejarah, rombongan awal yang datang terdiri daripada kaum lelaki, tetapi susur galur keturunan seseorang itu ialah "mengikut perut" iaitu tertakluk kepada suku ibunya. Melalui persemendaan ini jugalah masyarakat Negeri Sembilan terpecah kepada 12 kumpulan yang dikenali dengan nama "suku". ===Adat Perpatih=== {{main article|Adat Perpatih}} Keunikan Adat Perpatih ialah berdasarkan kepada sumber adat tersebut dan sistem nasab ibu yang diamalkan oleh masyarakatnya. Sistem ini tidak terdapat di negeri-negeri lain di Malaysia. Disebabkan itu, ia merupakan peraturan atau undang-undang dalam masyarakat Melayu di Negeri Sembilan dan kata-kata yang diungkapkan dalam adat perpatih iaitu "perpatah-pertitih" mempunyai nilai-nilai kesenian yang tinggi. Para sarjana pernah mencatatkan hasil sastera lama Melayu ialah pancaran masyarakat Melayu pada zaman tersebut. Oleh itu, perpatah-petitih ini dapat menyingkap tentang pandangan hidup masyarakat Melayu secara umum dan etos Melayu khususnya. Adat Perpatih yang diwarisi masih dipertahankan oleh masyarakat Negeri Sembilan kerana adat itu boleh menerima perubahan semasa ke semasa. Ini boleh dilihat daripada segi politik di mana sistem [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan|Yamtuan Besar]] dan Dato'-dato Undang masih meneruskan kelangsungan tanpa digugat termasuklah institusi Dato' Lembaga dan buapak-buapak. Daripada aspek sosial, ia masih bercirikan hidup kekeluargaan seperti budaya bekerjasama, bermuafakat, saling hormat-menghormati dan semangat kejiranan. Selain itu, upacara nikah kahwin, kenduri dan sebagainya masih mempunyai ciri-ciri tradisi yang unik. Adat ini diamalkan oleh sebahagian negeri iaitu Kuala Pilah termasuk [[Luak Tanah Mengandung]] dan Rembau. ===Suku dan Perut=== Masyarakat Melayu Negeri Sembilan dikelaskan mengikut nenek moyang mereka. Pengkelasan ini dikenali sebagai [[Suku-suku Minangkabau#Suku di Negeri Sembilan|suku]]. Suku dalam pengertian adat ialah anggota masyarakat yang terbentuk daripada kelompok keturunan yang daripada sebelah ibunya. Dalam konteks masyarakat [[Adat Perpatih]], terdapat 12 suku di Negeri Sembilan iaitu Biduanda (Dondo), Batu Hampar (Tompa), Mungkal (Mungka), Sri Lemak (Solomak), Payakumbuh (Pokumboh), Tiga Nenek (Tigo Nenek, Tigo Niniak), Sri Melenggang (Somolenggang), Batu Belang (Batu Bolang), Tanah Datar, Anak Acheh, Anak Melaka (Anak Melako) dan Tiga Batu (Tigo Batu).<ref>{{Cite web |url=http://lmns.ns.gov.my/index.php/component/content/article/9-uncategorised/200-adat-perpatih |title=salinan arkib |access-date=2014-10-26 |archive-date=2014-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141027002815/http://lmns.ns.gov.my/index.php/component/content/article/9-uncategorised/200-adat-perpatih |url-status=dead }}</ref> Setiap suku tersebut diketuai seorang ketua yang dikenali sebagai Lembaga. Setiap suku turut dipecahkan kepada beberapa Perut, yang diketuai seorang Buapak atau Ibu Soko. Kedua-dua Buapak dan Ibu Soko memainkan peranan dalam menjadi rujukan berkenaan adat dan hal agama dalam kalangan ahli Perut yang dikenali sebagai Anak Buah. Perkahwinan sesama suku turut dilarang di negeri ini, di mana satu suku dianggap sebagai sebuah keluarga yang sama. === Makanan === [[File:Ayam Salai Masak Lemak Cili Api.jpg|thumb|200x200px|Ayam salai masak lomak lado api, hidangan ikonik Negeri Sembilan]] [[File:APAM JOHOL.jpg|thumb|160x160px|Apam johol]]Masakan tradisional Negeri Sembilan terkenal dengan tahap kepedasannya yang tinggi, dengan salah satu daripada bahan-bahan yang digunakan ialah lado api ([[cili padi]]), antara jenis [[cili]] yang sangat pedas. Selain itu, masakan Negeri Sembilan juga banyak menggunakan kaedah [[penyalaian]], terutamanya pada ayam, daging, dan ikan. Antara hidangan-hidangan yang terkenal termasuklah [[Masak lemak|masak lomak lado api]] (daging, ikan atau sayur yang dimasak dengan santan yang direncah dengan kunyit dan cili padi), [[rendang]] (di mana setiap daerah mempunyai variasinya yang tersendiri, misalnya rendang [[maman]] dari [[Gemencheh]] di [[Daerah Tampin]]), [[lemang]] dan [[apam johol]].<ref>http://go2travelmalaysia.com/tour_malaysia/ns_historical.htm</ref> Kepedasan itu boleh diredakan dengan [[Janda pulang (minuman)|Jando Pulang]], iaitu minuman tradisi yang terdiri daripada air kelapa muda, isi kelapa dan air gula melaka. === Seni persembahan === Negeri Sembilan terkenal dengan beberapa seni pertunjukan dan musik tradisional seperti [[Cak Lempong|Caklempong]], [[Randai]], [[Bongai]], Dikir Rebana dan [[Tumbuk kalang]]. Antara seni tarian yang terdapat di Negeri Sembilan pula ialah [[Tarian Piring]] dan [[Tarian Lilin]]. Kebanyakan seni kebudayaan di negeri ini merupakan warisan adat dan budaya masyarakat Minangkabau yang dibawa perantau Minang ke Negeri Sembilan. == Pendidikan == {{utama|Pendidikan di Negeri Sembilan}}Negeri Sembilan mempunyai beberapa buah institusi pengajian tinggi awam dan swasta. Kebanyakan pusat institusi pengajian tinggi lebih tertumpu di bandar-bandar utama di Negeri Sembilan. Berikut merupakan beberapa buah institusi pengajian tinggi awam dan swasta: === Institusi pengajian tinggi awam === {| style="text-align:right; margin-right:60px" !Nama panjang !Nama pendek !Diasaskan !Lokasi |- | align="left" |Politeknik Port Dickson | align="center" |PPD | align="center" |1990 | align="center" |[[Port Dickson]] |- | align="left" |[[Universiti Sains Islam Malaysia]] | align="center" |USIM | align="center" |1998 | align="center" |[[Nilai]] |- | align="left" |[[Universiti Teknologi MARA]] | align="center" |UiTM | align="center" |1999 | align="center" |[[Kuala Pilah]],[[Seremban (bandar)|Seremban]],[[Rembau]]&[[Nilai]] |- | align="left" |Politeknik Nilai | align="center" |PNS | align="center" |2007 | align="center" |[[Bandar Enstek]], [[Nilai]] |- | align="left" |[[Institut Pendidikan Guru Kampus Pendidikan Teknik]] | align="center" |IPG KPT | align="center" |2013 | align="center" |[[Bandar Enstek]], [[Nilai]] |} === Institusi pengajian tinggi swasta dan kolej universiti === {| class="wikitable" style="text-align:right; margin-right:60px" !Nama panjang !Nama pendek !Diasaskan !Lokasi |- | align="left" |[[Kolej Universiti Antarabangsa INTI]] | align="center" |INTI-IU | align="center" |1998 | align="center" |[[Nilai]] |- | align="left" |Manipal International University<ref>[https://www.miu.edu.my/miu.html Manipal International University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710045219/https://www.miu.edu.my/miu.html|date=2017-07-10}}</ref> | align="center" |MIU | align="center" |2011 | align="center" |[[Nilai]] |- | align="left" |[[Kolej Antarabangsa Nilai]] | align="center" |NU | align="center" |1997 | align="center" |[[Nilai]] |- | align="left" |Universiti Mayfield | align="center" |MFU | align="center" |2005 | align="center" |[[Bahau]] |- | align="left" |Kolej Universiti Linton | align="center" |UCL | align="center" |1995 | align="center" |[[Mantin]] |- | align="left" |Malaysia Theological Seminary | align="center" |STM | align="center" |1979 | align="center" |[[Seremban (bandar)|Seremban]] |- | align="left" |UCSI International School | align="center" |UCSI | align="center" |1986 | align="center" |[[Bandar Springhill]] |- | align="left" |Kolej Universiti Teknologi Islam | align="center" |UNITI | align="center" |1997 | align="center" |Pasir Panjang, [[Port Dickson]] |} ==Hospital== [[Fail:Hospital Tuanku Ja'afar, Seremban, Negeri Sembilan - panoramio.jpg|thumb|[[Hospital Tuanku Ja'afar]] yang terletak di Seremban]] Berikut merupakan beberapa buah hospital awam dan hospital swasta yang terdapat di Negeri Sembilan: ===Hospital kerajaan=== * [[Hospital Tuanku Ja'afar]], [[Seremban]] * [[Hospital Tuanku Ampuan Najihah]], [[Kuala Pilah]] * [[Hospital Port Dickson]] * [[Hospital Tampin]] * [[Hospital Jelebu]] * [[Hospital Jempol]] * [[Hospital Rembau]] ===Hospital swasta=== * [http://www.nilaimc.com/ Pusat Perubatan Nilai, Negeri Sembilan, Malaysia] * Hospital Pakar Seremban<ref>[http://www.ssh.kpjhealth.com.my/ Hospital Pakar Seremban] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130806071721/http://www.ssh.kpjhealth.com.my/|date=2013-08-06}}</ref> * [http://www.columbiaasia.com/ Columbia Asia Medical Center - Seremban] * Hospital Pakar Senawang * Hospital Mawar<ref>[http://www.mawar.com.my/hospital/index.php/en/ Hospital Mawar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102172744/http://www.mawar.com.my/hospital/index.php/en/|date=2015-01-02}}</ref> * Pusat Perubatan NSCMH * ''Columbia Asia Hospital'' ==Pengangkutan== {{utama|Pengangkutan di Negeri Sembilan}} ===Lokasi di Negeri Sembilan=== [[File:PLUS (E2) Pedas Linggi (Exit 223) 1.jpg|thumb|Persimpangan Pedas-Linggi di Lebuhraya Utara–Selatan]] Dari segi fasiliti pengangkutan, Negeri Sembilan mempunyai rangkaian jalan raya sepanjang kira-kira 3,000&nbsp;kilometer. Pembinaan {{MES-E|2}} (PLUS), {{MES-E|21}} (LEKAS), {{MES-E|29}} (SPDH) dan {{MES-E|6}} (ELITE) telah banyak memberi kemudahan kepada pengguna jalan raya merentasi negeri termasuk ke Negeri Sembilan. Selain itu, sektor pengangkutan awam yang semakin pesat membangun memberi kesan yang positif terhadap masyarakat tempatan terutamanya dalam memberi keselesaan sewaktu melakukan perjalanan. Selain itu, terdapat juga kemudahan rangkaian jalan kereta api yang menghubungkan bandar-bandar di dalam Negeri Sembilan dengan negeri-negeri di pantai barat dan pantai timur Semenanjung Malaysia. Negeri Sembilan merupakan salah satu daripada dua buah negeri di Malaysia yang tidak mempunyai kemudahan lapangan terbang selain dari negeri [[Perlis]]. Walau bagaimanapun, kedudukan [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur]] hanya terletak sejauh 30 minit perjalanan dari bandar Seremban melalui Lebuhraya Utara–Selatan dan Lebuhraya ELITE. ====Seremban==== Di ibu negeri, Seremban merupakan hab pengangkutan awam bagi Negeri Sembilan. Terdapat pelbagai jenis pengangkutan awam boleh didapati di pusat bandar serta terdapat banyak pemilikan kenderaan persendirian seperti bas dan kereta api. =====Bas===== [[Seremban]] mempunyai sebuah stesen bas utama iaitu Terminal One yang menghubungkan Seremban dengan bandar-bandar utama di Negeri Sembilan seperti [[Kuala Pilah]], [[Bahau]], [[Rembau]] dan Malaysia seperti [[Terminal Bas Shahab Perdana|Alor Setar]], [[Ipoh]] dan [[Melaka Sentral|Melaka]]. Semua syarikat bas yang menyediakan perkhidmatan bas berpusat di sini. ===== Kereta api ===== Stesen KTM Komuter [[Stesen Komuter Seremban|Seremban]] ialah salah sebuah stesen komuter untuk [[Laluan Seremban|Laluan KTM Komuter Seremban]].<ref>[http://www.ktmb.com.my/ktmb/uploads/files/JW%20Batu%20Caves%20-%20Tampin%20(Mon-Fri)%20amend%20250716(3).pdf Laluan Batu Caves - Tampin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327170400/http://www.ktmb.com.my/ktmb/uploads/files/JW%20Batu%20Caves%20-%20Tampin%20(Mon-Fri)%20amend%20250716(3).pdf|date=2017-03-27}}.</ref> Dahulunya menjadi stesen penamat untuk perkhidmatan [[KTM Komuter]] tetapi jajaran aliran telah dipanjangkan menjangkau hingga stesen komuter [[Stesen keretapi Pulau Sebang/Tampin|Pulau Sebang/Tampin]]. Stesen ini menjadi nadi kepada penduduk Seremban yang bekerja dalam pelbagai sektor di [[Lembah Klang]] yang menjadikan komuter sebagai alternatif mengelakkan kesesakan di lebuh raya sekitar Kuala Lumpur pada waktu puncak. Terdapat juga penduduk yang bukan berasal dari kawasan Negeri Sembilan menetap di [[Seremban]] namun bekerja di kawasan [[Lembah Klang]] seperti dari [[Selangor]] dan [[Kuala Lumpur]]. Selain itu juga, terdapat lapan buah stesen kereta api yang lain di Negeri Sembilan iaitu [[stesen keretapi Batang Benar|Batang Benar]], [[Stesen keretapi Nilai|Nilai]], [[Stesen keretapi Labu|Labu]], [[Stesen keretapi Tiroi|Tiroi]], [[Stesen keretapi Senawang|Senawang]], [[Stesen keretapi Sungai Gadut|Sungai Gadut]], dan [[Stesen keretapi Rembau|Rembau]]. Semua nama stesen yang disebutkan merupakan sebahagian dari perkhidmatan Laluan Seremban.<ref name="Peta">{{Cite web|url=https://myrapid.com.my/wp-content/uploads/2021/07/28102018_Transit-Map.pdf|title=Klang Valley Integrated Transit Map|date=2021|access-date=20 Februari 2022|website=MyRapid|publisher=[[Suruhanjaya Pengangkutan Awam Darat]]|language=en|trans-title=Peta Transit Berintegrasi Lembah Klang}}</ref> ====Gemas==== [[Gemas]] yang terletak berdekatan dengan sempadan negeri [[Johor]] merupakan pertemuan antara [[Laluan kereta api Pantai Barat|Laluan Pantai Barat KTM]] ([[Padang Besar]]-[[Woodlands]]) dan [[Laluan kereta api Pantai Timur|Laluan Pantai Timur KTM]] ([[Tumpat]]-[[Gemas]]). [[Stesen keretapi Gemas|Stesen kereta api Gemas]] merupakan satu-satunya stesen yang terletak di dalam [[Daerah Tampin]]. ====Tampin==== [[Tampin]] berjiran dengan [[Pulau Sebang]], [[Melaka]]. Tampin boleh dihubungkan dengan [[Bandaraya Melaka]], [[Seremban]] dan [[Johor Bahru]] melalui rangkaian jalan persekutuan. Lebuh raya utama tidak melalui daerah Tampin tetapi pengguna boleh menggunakan [[Lebuhraya Utara-Selatan]] dan keluar melalui Tol [[Simpang Ampat]], [[Alor Gajah]]. Stesen kereta api terdekat bagi bandar Tampin ialah [[Stesen kereta api Pulau Sebang/Tampin|Stesen Kereta Api Pulau Sebang/Tampin]], Pulau Sebang yang terletak hanya 1 kilometer sahaja dari pusat bandar Tampin. ====Senawang==== [[Senawang]] yang mempunyai kemudahan [[Stesen keretapi Senawang|pengangkutan rel]] juga dikenali sebagai '''Senawang halt''', merupakan sebuah [[stesen kereta api]] yang menyediakan perkhidmatan sebagai perhentian di laluan komuter [[Laluan Seremban|Batu Caves–Pulau Sebang]]. Stesen tersebut memulakan perkhidmatannya sejak 14 Mei 2011. ===Jenis pengangkutan=== ====Bas==== Stesen bas Terminal One di [[Seremban]] merupakan pusat tumpuan bas utama di Negeri Sembilan yang menawarkan perkhidmatan bas ekspres harian ke semua bandar dan bandaraya utama di [[Semenanjung Malaysia]] dan [[Singapura]]. Terminal One juga menyediakan perkhidmatan bas perbandaran biasa ke [[Port Dickson]], [[Tampin]], [[Kuala Pilah]], [[Bahau]] dan bandar-bandar lain di negeri tersebut. ====Teksi==== Teksi juga mudah diperolehi di Stesen Teksi Seremban di Jalan Tuanku Munawir. Dengan mengenakan tambang yang munasabah, seseorang boleh menggunakan perkhidmatan [[teksi]] untuk ke bandar-bandar utama di Negeri Sembilan dan juga ke [[Kuala Lumpur]], [[Melaka]] dan [[Johor Bahru]]. ====Keretapi==== [[Seremban]] dihubungkan ke [[Kuala Lumpur]] melalui perkhidmatan tren [[komuter]] pantas yang begitu selesa dan berlepas setiap 15 minit (Waktu puncak) dan 45 minit (Luar Waktu Puncak). Seremban juga mudah dihubungkan melalui rangkaian jalan keretapi utama di [[Semenanjung Malaysia]] yang menghubungkannya dengan kebanyakan bandar-bandar utama. ====Kereta sewa==== Kereta sewa boleh didapati di [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur]] untuk membolehkan seseorang memandu ke seluruh pelosok Negeri Sembilan. Walau bagaimanapun, bagi mereka yang sudah berada di Negeri Sembilan, urusan sewaan [[kereta]] boleh dijalankan melalui beberapa agen pelancongan. ====Agen pelancongan==== Sesetengah agen pelancongan utama mempunyai pejabat tersendiri di bandar [[Seremban]]. Lawatan ke seluruh negeri boleh diuruskan melalui [[hotel]]-hotel utama.<ref>{{Cite web |url=http://202.185.40.214/idc/groups/portal_aperpatih/documents/ukmpd/adat_03841.pdf |title=Kemudahan pengangkutan di Negeri Sembilan |access-date=2014-11-21 |archive-date=2014-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129035632/http://202.185.40.214/idc/groups/portal_aperpatih/documents/ukmpd/adat_03841.pdf |url-status=dead }}</ref> == Media == === Televisyen === {{Utama|Televisyen di Malaysia}} [[Fail:Logo_Media_Prima.svg|thumb|Media{{Pautan putus|date=Oktober 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Prima]] Saluran televisyen di Negeri Sembilan sebagaimana [[Televisyen di Malaysia|saluran televisyen di Malaysia]] yang mempunyai siaran percuma dan siaran berbayar. Siaran percuma disediakan melalui [[MYTV Broadcasting|myFreeview]] dan mempunyai 31 saluran. Perkhidmatan siaran berbayar pula ditawarkan oleh [[Astro All Asia Networks|Astro]] dan [[Unifi TV]]. Terdapat pemancar televisyen di [[Gunung Telapak Buruk]] untuk meliputi Seremban, Jelebu, Kuala Pilah, Port Dickson, manakala Rembau, Tampin dan Jempol menerima siaran dari [[Gunung Ledang]]. === Cetak === [[Fail:Star_Newspaper_Malaysia.png|thumb|Akhbar{{Pautan putus|date=Oktober 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Star]] Akhbar-akhbar yang terdapat di Negeri Sembilan antaranya: * ''[[Berita Harian]]'' (dalam Bahasa Malaysia) * ''[[Utusan Malaysia]]'' (dalam Bahasa Malaysia) * ''[[Kosmo!]]'' (dalam Bahasa Malaysia) * ''[[Harian Metro]]'' (dalam Bahasa Malaysia) * ''[[Sinar Harian]]'' (dalam Bahasa Malaysia) * ''[[New Straits Times]]'' (dalam Bahasa Inggeris) * ''[[The Star (Malaysia)|The Star]]'' (dalam Bahasa Inggeris) * ''[[The Malay Mail]]'' (dalam Bahasa Inggeris) * ''[[The Sun, Malaysia|The Sun]]'' (dalam Bahasa Inggeris) * ''[[Nanyang Siang Pau]]'' (dalam Bahasa Mandarin) * ''[[Sin Chew Jit Poh]]'' (dalam Bahasa Mandarin) * ''[[China Press]]'' (dalam Bahasa Mandarin) * ''[[Malaysia Nanban]]'' (dalam Bahasa Tamil) * ''[[Makkal Osai]]'' (dalam Bahasa Tamil) === Radio === Berikut merupakan frekuensi stesen radio yang terdapat di Negeri Sembilan, sama ada dimiliki oleh kerajaan ataupun swasta. {| class="wikitable collapsible autocollapse" !Frekuensi !Stesen !Pengendali !Bahasa |- |87.9 |[[Radio Klasik]] |[[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] |Melayu |- |88.3 |[[8FM]] |[[Media Prima Audio]] |Mandarin, Kantonis |- |88.7 |[[TraXX FM]] |[[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] |Inggeris |- |88.9 |[[GoXuan (stesen radio)|goxuan]] |[[Astro Radio]] |Mandarin, Kantonis |- |89.7 |[[Ai FM]] |[[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] |Mandarin, Kantonis, Hokkien |- |89.9 |[[BFM 89.9|BFM]] |BFM Media |Inggeris |- |90.5 |[[Minnal FM]] |[[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] |Tamil |- |91.1 |[[Asyik FM]] |[[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] |[[Bahasa Semai|Semai]], [[Bahasa Temiar|Temiar]], [[Jakun]], [[Bahasa Temuan|Temuan]] |- |92.6 |[[Negeri FM]] |[[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] |Melayu |- |93.3 |[[988 FM]] |Star Media Radio Group |Mandarin, Kantonis |- |94.2 |[[Mix (stesen radio)|mix]] |[[Astro Radio]] |Inggeris |- |94.8 |[[Best FM]] |Suara Johor |Melayu |- |95.0 |[[Hitz (stesen radio)|hitz]] |[[Astro Radio]] |Inggeris |- |96.9 |[[Sinar FM|sinar]] |[[Astro Radio]] |Melayu |- |97.9 |[[Melody (stesen radio)|MELODY]] |[[Astro Radio]] |Mandarin, Kantonis |- |98.6 |[[Fly FM]] |[[Media Prima Audio]] |Inggeris |- |99.5 |[[Hot FM]] |[[Media Prima Audio]] |Melayu |- |100.6 |[[My (stesen radio)|MY]] |[[Astro Radio]] |Mandarin, Kantonis |- |101.3 |[[Buletin FM]] |[[Media Prima Audio]] |Melayu |- |101.5 |[[Raaga (stesen radio)|raaga]] |[[Astro Radio]] |Tamil |- |102.7 |[[Radio IKIM]] |[[Institut Kefahaman Islam Malaysia|IKIM]] |Melayu, Inggeris, Arab |- |103.6 |[[Era (stesen radio)|ERA]] |[[Astro Radio]] |Melayu |- |104.6 |[[Lite (stesen radio)|Lite]] |[[Astro Radio]] |Inggeris |- |104.9 |[[Zayan (stesen radio)|zayan]] |[[Astro Radio]] |Melayu |- |106.0 |[[City Plus FM|CITYPlus FM]] |Ooga X |Mandarin, Kantonis |- |107.0 |[[Suria (stesen radio)|SURIA]] |Star Media Radio Group |Melayu |} ==Lihat juga== * [[Budaya di Negeri Sembilan]] * [[Pelancongan di Negeri Sembilan]] * [[Pengangkutan di Negeri Sembilan]] * [[Identiti Negeri Sembilan]] * [[Senarai orang dari Negeri Sembilan]] ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == * [http://www.dromoz.com/directory/place/?id=8127 Negeri Sembilan] * [http://www.dromoz.com/directory/maps/?epid=18454 Peta-peta berkaitan dengan Negeri Sembilan] * Laman rasmi [http://www.ns.gov.my/ Kerajaan Negeri Sembilan Darul Khusus] {{Geographic Location|Centre=Negeri Sembilan|North=[[Bentong]] / [[Bera, Pahang|Bera]], {{flag|Pahang}} <br /> [[Hulu Langat]], {{flag|Selangor}}|Northeast=[[Bera, Pahang|Bera]], {{flag|Pahang}}|East=[[Bera, Pahang|Bera]], {{flag|Pahang}} <br /> [[Pahang|Kuala Rompin]], {{flag|Pahang}} <br /> [[Segamat]], {{flag|Johor}}|Southeast=[[Ledang]], {{flag|Johor}}|South=[[Alor Gajah]] / [[Jasin]], {{flag|Melaka}}|Southwest=[[Selat Melaka]]|West=[[Selat Melaka]]|Northwest=[[Sepang]], {{flag|Selangor}} <br /> [[Selat Melaka]]}} {{Commons category|Negeri Sembilan}}{{Wikibooks}}{{Wikivoyage|Negeri Sembilan}}{{Wiktionarycat2|Bahasa Melayu Negeri Sembilan}}{{Kawalan kewibawaan}} {{Negeri Sembilan}} {{Negeri dan Wilayah Persekutuan Malaysia}} t4yuk849ld61jiv4tc9hlbtkmroadcx 0 2541 6810125 6783471 2026-03-27T07:07:30Z Mrpresidentfaris 98967 /* Kehidupan awal */ Menambah rujukan 6810125 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Hormat]] <br />[[Datuk (gelaran)|Dato']] | title = Raja Pop Malaysia | name = Jamal Abdillah | honorific_suffix = <small>[[Darjah kebesaran negeri Pahang|DIMP]] ([[Pahang]])</small> | image = Jamal Abdillah.jpg | caption = Jamal sewaktu membuat persembahan di [[Anugerah Juara Lagu ke-23]]. | birth_name = Jamal Ubaidillah bin Mohd Ali | birth_date = {{birth date and age|1959|5|7}} | birth_place = [[Teluk Intan]], {{flag|Perak}}, [[Persekutuan Tanah Melayu]], (kini {{MYS}}) | nationality = | other_names = | occupation = Penyanyi, pelakon | years_active = 1973–kini | spouse = <small>{{plainlist| * Basariah <br />Abdul Latif <br />(cerai) * Noraina <br />Mohd Yusof<br /> (cerai) * Fatimatuzahra <br />Abdul Samad <br />(cerai) * {{marriage|Datin Zai Izzati Khairuddin|2017}} }} | children = <small> * 1. [[Yamani Abdillah|Osama Yamani]] <br />(Anak lelaki) * 2. Ahmad Zaki Yamani<br /> (Anak lelaki) * 3. Nur Azura Yamani<br /> (Anak perempuan) * 4. El Isaac Yamani<br />(Anak lelaki) * 5. Iskandar Rayyan Yamani<br />(Anak lelaki) * 6. Rahil Laura Salsabila Yamani<br />(Anak perempuan) * 7. Magdalena Yamani<br />(Anak perempuan) | family = <small>{{plainlist| *Keluarga Yamani<br />([[nama keluarga]] dan bermaksud "Dari [[Yaman]]") * Jamilul Hayat <br />Mohd Ali<br /> (Adik lelaki) * Helmi Hussaini <br />Mohd Ali<br /> (Adik lelaki) * Ahmad Tihami <br />Mohd Ali <br />(Adik lelaki) }} | parents = <small>{{plainlist| * Haji Mohd Ali Hussain (Bapa) * Zainon Hassan<br /> (Ibu) }} | website = | module = {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | embed = yes | background = solo_singer <!-- mandatory format: please do not change or remove --> | genre = Pop | occupation = [[Penyanyi]] | instrument = [[Vokal]] | notable_instruments = | years_active = | label = [[EMI]], [[Warner Music Malaysia]] | associated_acts = [[Ahmad Nawab]], [[Chuari Selamat|Rahmat Zaki]], [[M. Nasir]], [[Habsah Hassan]], [[Mama Juwie|Juwie]], [[Syed Mohd Amin Syed Hashim|S. Amin Shahab]], [[Fauzi Marzuki]] }} }} [[Datuk|Dato’]] '''Jamal Ubaidillah bin''' [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Mohd Ali''' yang lebih dikenali sebagai '''Jamal Abdillah''' (lahir 7 Mei 1959) ialah seorang penyanyi dan pelakon lelaki [[Malaysia]].<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19810726-1.2.32.4|title=Jamal Abdillah|publisher=[[Berita Harian Singapura|Berita Minggu Singapura]]|date=26 Julai 1981|accessdate=19 Januari 2019|page=7}}</ref><ref>{{cite news|title=Jamal masih malar segar|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=8 Mac 2015|page=14}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2022/10/18/jamal-abdillah-insafi-kesementaraan/|title=Jamal Abdillah insafi kesementaraan|author=Tengku Suzana Raja Hamat|publisher=[[Kosmo!]]|date=18 Oktober 2022|accessdate=11 Mac 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2021/03/23/pilih-kasih-tidak-mustahil-jamal-abdillah/|title=Pilih kasih tidak mustahil – Jamal Abdillah|author=Mohd Haikal Isa|publisher=[[Kosmo!]]|date=23 Mac 2021|accessdate=11 Mac 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/05/578051/rezeki-terbabas-jamal-abdillah|title=Rezeki 'terbabas' Jamal Abdillah|author=Ridzuan Abdul Rahman|publisher=[[Harian Metro]]|date=13 Mei 2020|accessdate=11 Mac 2021}}</ref> Beliau mula dikenali setelah muncul sebagai juara pertandingan [[Bintang RTM]] pada 1979. Selepas itu, namanya kian memuncak menerusi lagu-lagu popularnya seperti "Perpisahan Tanpa Relamu", "Derita Cinta", "Azura", "Sandarkan Pada Kenangan", "Kau Lupa Janji", "Cinta Yang Terbiar", "Kekasih Awal dan Akhir" dan "Penghujung Rindu".<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19880604-1.2.15.8.5|title=Lagu Jamal Abdillah|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=4 Jun 1988|accessdate=13 Mac 2019|page=5}}</ref><ref>{{cite news|title=Jamal Abdillah semakin tabah dan yakin|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=1 Disember 2009|page=5}}</ref> Beliau ialah antara salah seorang penyanyi Malaysia yang berjaya menghasilkan album solo di setiap 4 dekad berturut-turut selain Dato' [[M Nasir]], Dato' [[Sharifah Aini]], [[Anita Sarawak]], Dato' [[Khatijah Ibrahim]], [[Ramlah Ram]], [[ND Lala]], [[Hattan]], [[Alleycats]] dan [[Noraniza Idris]]. Jamal turut berkecimpung dalam bidang lakonan dengan membintangi beberapa filem pecah panggung seperti ''[[Azura (filem 1984)|Azura]]'' serta ''[[Kekasih Awal Dan Akhir (filem)|Kekasih Awal dan Akhir]]''.{{sfn|Lockard|1998|p=257}} Selain itu, beliau juga telah mendapat gelaran '''Raja Pop Malaysia'''.<ref>{{cite magazine |title=Despite Challenges, Asia Biz Thrives |magazine=[[Billboard (majalah)|Billboard]] |date=27 Disember 2003 |page=YE-16 }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5152216/gelaran-raja-pop-tetap-milik-jamal|title=Gelaran Raja Pop tetap milik Jamal|author=Georgie Joseph|publisher=[[Harian Metro]]|date=9 Januari 2012|accessdate=13 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5258939/jamal-malar-segar|title=Jamal malar segar|author=Elrafaei Sapi|publisher=[[Harian Metro]]|date=5 Mac 2012|accessdate=13 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5504963/gemilang-35-tahun-jamal-abdillah|title=Gemilang 35 tahun Jamal Abdillah|author=Zul Husni Abdul Hamid|publisher=[[Berita Harian]]|date=4 Januari 2014|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Sepanjang kerjayanya, Jamal pernah meraih gelaran [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Persembahan Vokal Lelaki Terbaik]] sebanyak dua kali oleh [[Anugerah Industri Muzik]] (AIM) serta pernah juga memenangi trofi [[Penyanyi Lelaki Popular (ABPBH)|Penyanyi Lelaki Popular]] di acara tahunan [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] (ABPBH).<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/03/797703/saya-pun-pernah-terkucil-jamal-abdillah|title=Saya pun pernah 'terkucil' - Jamal Abdillah|author=Fatin Farhana Ariffin|publisher=[[Berita Harian]]|date=19 Mac 2021|accessdate=11 Mac 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2021/03/670116/showbiz-jamal-abdillah-share-his-secret-looking-feeling-younger|title=#Showbiz: Jamal Abdillah to share his secret to looking & feeling younger|author=Tahir Alhamzah|publisher=[[New Straits Times]]|date=1 Mac 2021|accessdate=13 Mac 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/10/878800/bangkit-dari-fasa-gelap|title='Bangkit dari fasa gelap'|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=22 Oktober 2021|accessdate=13 Mac 2022}}</ref> Anak-anak beliau, Zaki Yamani dan Osama Yamani meneruskan perjuangan beliau dalam bidang muzik.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/05/579386/jamal-sokong-minat-menyanyi-osama-dan-zaki|title=Jamal sokong minat menyanyi Osama dan Zaki|author=Norhayati Nordin|publisher=[[Harian Metro]]|date=17 Mei 2020|accessdate=13 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2023/02/1061721/jamal-teruja-rakam-single-bersama-dua-anak|title=Jamal teruja rakam single bersama dua anak|author=Fatin Farhana Ariffin|publisher=[[Berita Harian]]|date=9 Februari 2023|accessdate=13 Mac 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2022/05/794126/showbiz-osama-zaki-plan-reunite-jamals-extended-family|title=#Showbiz: Osama, Zaki plan to reunite Jamal's extended family|work=NST Entertainment|publisher=[[New Straits Times]]|date=6 Mei 2022|accessdate=13 Mac 2023}}</ref> ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada Hari Khamis bersamaan 28 Syawal (10), 1378, 7 Mei 1959 di [[Teluk Intan]], Perak dan merupakan anak sulung daripada keluarga yang seramai tujuh adik-beradik serta berketurunan [[Orang Banjar|Banjar]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/265706/siapa-jamal-abdillah|title=Siapa Jamal Abdillah|author=Zainuri Misfar|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 Oktober 1993|accessdate=2 April 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://kalsel.antaranews.com/berita/21554/keturunan-banjar-di-malaysia-jadi-melayu-baru |title=Keturunan Banjar Di Malaysia Jadi Melayu Baru |work=ANTARA News Kalimantan Selatan |accessdate=9 Oktober 2015}}</ref> Beliau mendapat pendidikan awal di sebuah sekolah rendah di [[Brunei]]. Beliau kemudiannya mengikuti bapanya pulang ke Malaysia dan meneruskan persekolahan menengah dari tingkatan satu hingga tingkatan tiga di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak|Sekolah Menengah Seri Perak]], Teluk Intan.<ref>{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/perjalanan-dalam-bidang-seni-jamal-abdillah-dari-teluk-intan.html#google_vignette|title=Perjalanan Dalam Bidang Seni, Jamal Abdillah Dari Teluk Intan|last=Jasbindar|first=Freddie Aziz|date=2018-03-26|website=Orangperak.com|access-date=2026-03-27|language=ms}}</ref> Bapa beliau telah ditugaskan kembali ke Brunei dan beliau meneruskan persekolahan beliau dari tingkatan empat ke tingkatan lima di sana. Bakat yang terdapat dalam diri beliau ialah bakat semulajadi dan beliau tidak pernah mendapat pendidikan formal dalam bidang muzik. Adiknya, Helmi Hussaini Ali pernah bekerja sepenuh masa dalam bidang lakonan dan kini telah bersara. Adiknya yang lain termasuk Jamilul Hayat yang juga mencipta nama sebagai penyanyi. ==Kerjaya== ===1970-an: Penglibatan awal=== Pada tahun 1973, Jamal yang ketika itu berusia 14 tahun, telah menjadi juara di dalam Pertandingan Bintang Kecil seluruh negara Brunei Darussalam termasuk sembilan pertandingan nyanyian yang lain termasuk 9 pertandingan nyanyian yang kesemuanya memperoleh gelaran juara. Bakatnya akhirnya dipersembahkan ke seluruh rakyat Malaysia menerusi penyertaannya dalam pertandingan nyanyian nombor satu negara ketika itu, [[Bintang RTM]] sekaligus bergelar juara dan dilamar syarikat rakaman WEA (kini [[Warner Music]]) ketika berusia 20 tahun.<ref name="Orang yg">{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19800227-1.2.46.2|title=Orang yg istimewa di hati Jamal Abdillah...|author=Sumadi Sarkawi|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=27 Februari 1980|accessdate=18 Januari 2019|page=5}}</ref><ref>{{cite news |title=Veteran singer Jamal tells how he overcame his drug addiction in book |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2006/7/31/nation/15000114&sec=nation |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date=31 Julai 2006 |accessdate=7 Januari 2012 |language=en}}</ref> Persembahan beliau dengan lagu hits [[Alleycats]] berjudul "Senandung Semalam" begitu memukau sehingga kembali mempopularkan lagu tersebut.<ref>{{cite news|url=https://murai.my/2020/72513/dato-jamal-abdillah-imbau-kisah-lamasaya-lambakkan-duit-tu-dekat-arwah-mak/|title=“Saya Lambakkan Duit Tu Dekat Arwah Mak”- Dato’ Jamal Abdillah Imbau Kisah Lama|author=Phic Arman|publisher=Murai.my|date=21 Januari 2020|accessdate=23 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2443343/jamal-selepas-15-tahun|title=Jamal selepas 15 tahun|author=Azman Samsudin|publisher=[[Berita Minggu]]|date=25 Julai 1993|accessdate=2 April 2020}}</ref> ===1980-an: Album pertama dan bidang lakonan=== Selepas menandatangani kontrak rakaman bersama Warner Music, Jamal menerima bimbingan komposer dan penerbit rakaman, [[Ahmad Nawab]].<ref name="Orang yg"/><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2444397/yang-tersurat-dan-yang-tersirat-|title=Yang tersurat dan yang tersirat...|author=[[Zubir Ali]]|publisher=[[Berita Minggu]]|date=16 Mac 1992|accessdate=2 April 2020}}</ref> Bekerja dengannya, Jamal merakamkan album studio pertamanya, ''[[Perpisahan Tanpa Relamu]]''.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5351802/warner-music-balas-budi-jamal|title=Warner Music balas budi Jamal|author=Ridzuan Abdul Rahman|publisher=[[Harian Metro]]|date=22 Mei 2012|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Dikeluarkan pada 7 April 1980, album ini memuatkan sebanyak 12 lagu dan mengambil masa selama bulan untuk disiapkan. Beliau turut merakamkan lagu "Malam Pertama" yang merupakan versi [[Bahasa Melayu]] bagi lagu "Savannah Nights" yang dinyanyikan oleh Tom Johnston.<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19810819-1.2.51.1|title=WEA beri ‘gold disc’ kepada Jamal Abdillah|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=19 Ogos 1981|accessdate=13 Mac 2019|page=5}}</ref> Jamal turut berkecimpung dalam bidang lakonan dengan membintangi filem ''[[Toyol (filem)|Toyol]]'' arahan [[Malek Selamat]] lakonan [[Sidek Hussain]] dan Rohani Yahya. Dalam filem ini, beliau membuat penampilan khas sebagai penyanyi jemputan. Ia menandakan percubaan sulung beliau dalam bidang lakonan. Album keduanya, ''[[Derita Cinta]]'' dikeluarkan setahun kemudian, iaitu pada 21 Mac 1981. Menerusi album ini, beliau merakamkan semula lagu "Tidurlah Permaisuri" yang asalnya dinyanyikan oleh Allahyarham Tan Sri [[P. Ramlee]] dan lagu "Menanti Kasih" yang merupakan versi bahasa Melayu bagi "Lonely Disco Dancer" dinyanyikan oleh Dee Dee Bridgewater. Pada awal 1982, album ketiga Jamal menyusul dengan tajuk ''[[Hatiku Luka Kembali]]'', diikuti dengan album keempat, ''[[Layang-Layang (album)|Layang-Layang]]'' pada awal 1983. Setelah merakamkan empat album bersama Ahmad Nawab, beliau menjadi salah seorang antara penyanyi solo yang paling popular di Malaysia dan setiap golongan masyarakat meminati beliau. Ketika itu kemunculannya sebaris dengan penyanyi seangkatan seperti [[Sudirman (penyanyi)|Sudirman Arshad]], [[Aman Shah]], [[Rahim Maarof]], [[M. Nasir]] dan [[Shidee]]. Beliau telah diberi peluang berpasangan dengan bintang pujaan tanahair, [[Ogy Ahmad Daud]] dalam filem ''[[Azura (filem 1984)|Azura]]'' keluaran [[Sabah Film Productions|Sabah Film]] pada tahun 1984.<ref name="Lousy actor">{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newpaper19920218-1.2.23.4|title=I’m a lousy actor, says Jamal|publisher=[[The New Paper]]|date=18 Februari 1992|accessdate=2 April 2019|page=20|language=en}}</ref> Kemunculan beliau dalam filem itu telah berjaya memikat hati peminat-peminat dan pengkritik-pengkritik filem dengan memberi semangat yang Jamal mempunyai potensi untuk muncul sebagai bintang filem yang ternama. Filem Melayu pertama mendapat kutipan tertinggi ialah filem ''[[Adik Manja]]'' sebanyak RM 3.5 juta. Di tengah-tengah isunya sedang hangat diperkatakan, beliau muncul dengan album seterusnya iaitu ''[[Mati Hidup Semula]]'' setelah menyertai semula WEA. Kelahiran album ini berjaya meletakkan nama Jamal sebagai penyanyi paling popular di Malaysia. Album tersebut memperlihatkan kematangan suara Jamal dan banyak terdapat perbezaan dari segi susunan muzik dan penyampaian. Pembaharuan ini telah diselaraskan oleh penerbit [[S. Atan]] dengan bantuan penerbitan oleh Manan Ngah dan pencipta-pencipta yang terlibat dalam pembikinan album ini iaitu Kesuma Booty, [[Adnan Abu Hassan]], [[S. Sahlan]], [[Fauzi Marzuki]] dan Azmi Hamzah. Jamal juga buat pertama kalinya telah mencipta sekaligus menulis lirik untuk lagu yang dijadikan judul album ini iaitu ''Mati Hidup Semula''. Jamal menegaskan beliau mendapat ilham untuk mencipta lagu tersebut semasa menghadapi masalah di Sarawak.<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19860706-1.2.22.3|title=Jamal terima Ceper Emas|author=Norazizah Kam|publisher=[[Berita Harian Singapura|Berita Minggu Singapura]]|date=6 Julai 1986|accessdate=22 Januari 2019|page=8}}</ref> Ketika ini juga Jamal mendirikan rumahtangga bersama usahawan Basariah Latiff. Ramai peminat Jamal yang mahukan beliau menyanyikan kembali lagu-lagu ciptaan Ahmad Nawab. Untuk tidak menghampakan peminat-peminat beliau, sekali lagi Ahmad Nawab diberi penghormatan menerbitkan album Jamal yang kelapan berjudul ''[[Sepi Seorang Perindu]]''. Setahun kemudian, ''[[Seniman Menangis]]'' diterbitkan hasil sentuhan komposer yang sama. Ternyata bakat semulajadi Jamal terserlah kerana beliau ialah seorang penyanyi serba boleh yang mampu menyampaikan lagu ciptaan sesiapa saja selagi bersesuaian dengan suara beliau. Sementara itu, bakat lakonan Jamal tidak dilupakan, kehilangan beliau dari layar perak selepas kejayaan filem ''Azura'' ditunggu-tunggu. Lalu, dengan berbekalkan semangat, dorongan serta permintaan ramai yang inginkan beliau berlakon lagi, maka pada tahun 1989, Jamal mendapat tawaran berlakon dalam filem ''[[Tuah (filem)|Tuah]]'' keluaran RJ Film Productions milik [[Rosnani Jamil]].<ref name="Lousy actor"/> ===1990-an: "Kekasih Awal dan Akhir" dan puncak populariti=== Pada 16 Mei 1990, album kesembilan Jamal, ''[[Seniman Menangis]]'' telah dikeluarkan. Antara lagu yang dikeluarkan sebagai single ialah "Seniman Menangis", "Inikan Nasib" dan "Jalan Yang Aku Lalui". Setahun kemudian, album kesepuluhnya, ''[[Jamal (album Jamal Abdillah)|Jamal]]'' dikeluarkan pada Jun 1991.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3120545/jamal-tukar-selera-dalam-album-ke-10|title=Jamal tukar selera dalam album ke-10|publisher=[[Harian Metro]]|date=18 November 1991|accessdate=2 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3097338/jamal-tak-mahu-publisiti-murah|title=Jamal tak mahu publisiti murah|author=Azwani Abdul Ghani|publisher=[[Harian Metro]]|date=1 Februari 1992|accessdate=2 April 2020}}</ref> Single pertama yang dikeluarkan untuk album ini ialah "Takdir Penentu Segala", tetapi lagu "Kekasih Awal dan Akhir" yang dikeluarkan sebagai single keempat menjadi kejayaan komersial.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3105032/semangat-jamal-pulih-semula|title=Semangat Jamal pulih semula|author=Azwani Abdul Ghani|publisher=[[Harian Metro]]|date=19 Jun 1992|accessdate=2 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2444382/antara-lagu-terbaik-jamal|title=Antara lagu terbaik Jamal|author1=Rosmin Darus|author2=Zainuri Misfar|publisher=[[Berita Minggu]]|date=15 Mac 1992|accessdate=2 April 2020}}</ref> Sekali lagi Jamal menunjukkan mutu lakonan yang memuaskan serta mendapat sambutan hangat. Beliau ditawarkan berlakon dalam filem ''Sejati'' (1991) arahan Norhan Mahmood dengan memegang watak sebagai Bani, seorang lepasan universiti telah tercedera dalam satu perlumbaan motosikal haram.<ref name="Lousy actor"/><ref>{{cite news|title='Jamal diserang barah. Raja Ema leukemia'|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=28 Oktober 1990|page=8}}</ref> Seterusnya, beliau berlakon bersama [[Sofia Jane]] dalam filem ''[[Kekasih Awal Dan Akhir (filem)|Kekasih Awal dan Akhir]]'' (1993) arahan [[Zulkifli M. Osman]] dengan melakonkan watak sebagai Yusman.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2443992/jamal-tumpu-bidang-lakonan|title=Jamal tumpu bidang lakonan|publisher=[[Berita Minggu]]|date=6 September 1992|accessdate=2 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2443928/tumpang-tuah-lagu-popular|title=Tumpang tuah lagu popular|author=Mokhtar Alias|publisher=[[Berita Minggu]]|date=18 Oktober 1992|accessdate=2 April 2020}}</ref> Ditayangkan pada 31 Mei 1993, filem ini menjadi kejayaan komersial apabila berjaya memungut RM1 juta dalam tempoh 7 hari tayangan dan RM2.1 juta selepas hampir sebulan menemui peminat filem Melayu di pawagam-pawagam seluruh tanahair, Brunei serta Singapura.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/295062/kekasih-awal-dan-akhir-hebat|title=Kekasih Awal Dan Akhir hebat|author=Zubairi Zabidin|publisher=[[Berita Harian]]|date=2 Jun 1993|accessdate=2 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/290731/filem-kada-kutip-lebih-rm1-juta|title=Filem 'KADA' kutip lebih RM1 juta|author=Zubairi Zabidin|publisher=[[Berita Minggu]]|date=11 Jun 1993|accessdate=2 April 2020}}</ref> Pada 10 Jun 1994, album studionya ke-11, ''[[Penghujung Rindu]]'' telah dikeluarkan, diikuti oleh album ''[[Suratan Kasih (album)|Suratan Kasih]]'' yang dikeluarkan pada 17 Disember 1995. Album ini menjadi kejayaan komersial apabila ia telah terjual sebanyak 60,000 unit.<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19960307-1.2.17.1|title=Jamal bela album 'bau' M. Nasir|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=7 Mac 1996|accessdate=22 Januari 2019|page=6}}</ref> Bagaimanapun, sebahagian kecil lagu-lagu di dalam album ini tidak boleh dikeluarkan untuk siaran radio berikutan kes penahanan beliau atas kesalahan narkotik. Album ini kemudian telah dijenamakan semula sebagai ''[[Suratan Kasih (album)|Penawar Kasih]]'' dan dikeluarkan pada tahun 1997 dengan penambahan satu lagu iaitu "Penawar Kasih".<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19970302-1.2.22.6|title=Jamal muncul dengan album baru lepas digam setahun|publisher=[[Berita Harian Singapura|Berita Minggu Singapura]]|date=2 Mac 1997|accessdate=22 Januari 2019|page=11}}</ref> Jamal kemudian berlakon dalam dua lagi filem, iaitu ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' (1996) yang kembali menggandingkannya bersama Sofia Jane dan ''[[Ghazal Untuk Rabiah (filem)|Ghazal Untuk Rabiah]]'' (1997) lakonan bersama [[Wilma Muhammad]]. Beliau turut menyumbangkan suaranya bersama [[M. Nasir]] menerusi lagu tema filem ini yang juga bertajuk sama.<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19960208-1.2.15.2|title='Ghazal untuk Rabiah' semakin popular|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=8 Februari 1996|accessdate=22 Januari 2019|page=6}}</ref><ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19960225-1.2.22.2|title=Lagu Ghazal Untuk Rabiah: Satu penilaian ringkas|author=Rasiah Halil|publisher=[[Berita Harian Singapura|Berita Minggu Singapura]]|date=25 Februari 1996|accessdate=22 Januari 2019|page=11}}</ref> Namun begitu, boleh dikatakan Jamal lebih cenderung ke arah bidang muzik dan tidak menjadikan bidang lakonan sebagai keutamaannya. ===2000-an: Pasca-kejayaan=== Pada 30 Mac 2002, album ke-14 Jamal, ''[[Segala Cinta]]'' telah dikeluarkan dan ia merupakan album pertamanya dalam tempoh 4 tahun sejak album ''[[Samrah]]''. 3 lagu dalam album ini telah dikeluarkan sebagai single termasuk runut tajuk.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3548663/segalanya-cinta-jamal|title=Segalanya cinta Jamal|publisher=[[Harian Metro]]|date=14 Mei 2002|accessdate=6 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3564231/osama-s-cover-for-jamal|title=Osama's cover for Jamal|author=[[Meor Shariman]]|publisher=[[The Malay Mail]]|date=7 Mei 2002|accessdate=6 April 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3391480/jamal-unggul|title=Jamal unggul|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=8 Julai 2002|accessdate=6 April 2020}}</ref> Jamal juga berduet bersama [[Ramlah Ram]] dengan menyumbangkan runut bunyi filem ''[[Mendam Berahi (filem)|Mendam Berahi]]'' yang juga bertajuk sama. Setahun kemudian, Jamal muncul dengan album kompilasi ''[[Raja Pop]]''. Kebanyakan lagu di dalam album ini ialah daripada album yang terdahulu serta mengandungi dua lagu baru yang menampilkan [[Siti Sarah]] dan [[Francissca Peter]]. Antara 2005 dan 2009, Jamal muncul dengan dua album studio, ''[[Aku Penghibur]]'' dan ''[[Tak Hilang Cinta]]''. Menerusi album ''Aku Penghibur'', 3 lagu dikeluarkan sebagai single – "Gadis Melayu", "Seroja" dan "Lagu Gembira" menampilkan duet bersama [[Ning Baizura]]. Manakala untuk ''Tak Hilang Cinta'', 3 lagu dikeluarkan sebagai single, iaitu "Apa Lagi", "Tak Hilang Cinta" dan "Terpesona Dusta" menampilkan duet bersama [[Daly Ahli Fiqir]]. ===2010-an: ''Raja Pop 2''=== Pada 14 Oktober 2011, Jamal muncul dengan album ''[[Raja Pop 2]]'' yang mempertaruhkan single pertama, "Aku Maafkan Kamu" menampilkan duet bersama bekas ahli [[Too Phat]], [[Malique]]. Sebuah muzik video telah diterbitkan bagi mempromosikan single ini, namun tidak menampilkan Malique, sebaliknya menampilkan [[Zizan Razak]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4998064/jamal-malique-dalam-album-raja-pop-2|title=Jamal, Malique dalam album Raja Pop 2|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 September 2011|accessdate=13 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5010705/album-jamal-raja-pop-2|title=Album Jamal Raja Pop 2|publisher=[[Harian Metro]]|date=31 Ogos 2011|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Lagu lain yang dikeluarkan sebagai single ialah "Bahagia Sementara" dan "Rayuan Maut". Kedua-dua lagu ini melayakkan Jamal menang dua kategori, iaitu Persembahan Vokal Terbaik di dalam Lagu (Lelaki) dan Anugerah Hip Hop Terbaik di [[Anugerah Industri Muzik ke-19]] (AIM19).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5608884/jaclyn-and-jamal-sweep-aim-19-awards|title=Jaclyn and Jamal sweep AIM 19 awards|author=Dennis Chua|publisher=[[New Sunday Times]]|date=18 November 2012|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Pada Ogos 2014, Jamal telah mengadakan persembahannya di Konsert Nostagia Dato' Jamal Abdillah yang berlangsung di Panggung Sari, [[Istana Budaya]] (IB). Konsert yang dianjurkan oleh syarikatnya sendiri Bin Jamal Events menyaksikan Jamal mempersembahkan lagu yang belum pernah dinyanyikan secara langsung telah dipilih. Malah, untuk konsertnya ini, beliau bergandingan dengan penyanyi Indonesia, Eddy Silitonga. Beliau juga telah menyanyikan lagu bertajuk "Agongnya Kecintaan" yang ditujukan khas kepada mangsa nahas [[Penerbangan 370 Penerbangan Malaysia|Penerbangan 370]] dan [[Penerbangan 17 Penerbangan Malaysia|Penerbangan 17]] [[Penerbangan Malaysia]].<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2014/08/28/konsert-nostalgia-jamal-abdillah|title=Gabungan Magis Jamal Abdillah & Eddy Silitonga Dalam 'Konsert Nostalgia'|author=Mohd Al Qayum Azizi|publisher=[[mStar Online]]|date=28 Ogos 2014|accessdate=10 Mac 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/rtm-siar-konsert-nostalgia-dato-jamal-abdillah/|title=RTM Siar Konsert Nostalgia Dato’ Jamal Abdillah|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=17 Januari 2015|accessdate=13 Mac 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/news/2015/09/first-jamal-and-eddy?d=1|title=A first for Jamal and Eddy|author=Dennis Chua|publisher=[[New Straits Times]]|date=20 Jun 2014|accessdate=13 Mac 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/community/2014/08/09/still-pulling-in-the-crowds-jamal-abdillah-to-perform-at-istana-budaya-this-month|title=Jamal Abdillah to perform at Istana Budaya this month|author=Steven Patrick|publisher=[[The Star Online]]|date=9 Ogos 2014|accessdate=13 Mac 2018}}</ref> Pada November 2015, Jamal berkongsi pentas bersama [[M. Nasir]] dalam Konsert 2 Dimensi yang berlangsung di Auditorium Perdana, [[Angkasapuri]]. Konsert ini turut disiarkan secara langsung di [[TV1]] pada 22 Mei 2016<ref>{{cite news|url=https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sabah/20160515/282093455960141|title=Konsert Dimensi satukan M. Nasir dan Jamal Abdillah di TV1, 22 Mei ini|publisher=[[Utusan Borneo]]|date=15 Mei 2016|accessdate=10 Mac 2018}}</ref> Pada tahun 2019, Jamal berduet bersama [[Wany Hasrita]] menerusi lagu "Belenggu Rindu". Ini merupakan rakaman pertama Jamal dalam tempoh 8 tahun sejak album terakhirnya, ''[[Raja Pop 2]]''.<ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/belenggu-rindu-taruhan-jamal-abdillah-bersama-wany-hasrita-217248|title=Belenggu Rindu, taruhan Jamal Abdillah bersama Wany Hasrita|publisher=[[Astro Awani]]|date=12 September 2019|accessdate=11 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/hiburan/491704|title=Jamal 'guna' Wany Hasrita untuk tarik orang muda|author=Nadia Azam|publisher=[[Malaysiakini]]|date=12 September 2019|accessdate=13 Mac 2020}}</ref> ===2020-an: Kejayaan berterusan=== Pada Mei 2020, Jamal tampil dengan lagu Raya berjudul "Moh Beraya" yang turut menampilkan [[Shiha Zikir]]. Lagu ciptaan [[Harry Khalifah]] dan lirik Ajim Maze ini turut menampilkan suara bekas Menteri Besar Perak, [[Ahmad Faizal Azumu]] dan beberapa individu lain.<ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/moh-beraya-buah-tangan-shiha-zikir-bersama-mb-perak-dan-jamal-abdillah-244053|title='Moh Beraya' buah tangan Shiha Zikir bersama MB Perak dan Jamal Abdillah|author=Asyraf Roslan|publisher=[[Astro Awani]]|date=24 Mei 2020|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Jamal telah berkahwin sebanyak 4 kali. Perkahwinan pertama beliau ialah dengan Basariah Abdul Latif pada Julai 1988 tetapi mereka tidak dikurniakan anak.<ref>{{cite news|title=Jamal Abdillah bernikah dengan pengurus pemasaran|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=28 Julai 1988|page=2}}</ref> Selepas bercerai dengan Basariah pada tahun 1996,<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3015277/basariah-jamal-tetap-berkawan|title=Basariah, Jamal tetap berkawan|publisher=[[Harian Metro]]|date=22 Oktober 1997|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Jamal berkahwin buat kali kedua dengan Intan Noraina Mohd Yusof pada tahun 2001 dan dikurniakan seorang anak iaitu [[Yamani Abdillah|Osama Yamani]] tetapi perkahwinan itu tidak bertahan lama.<ref>{{cite news|title=Jamal Abdillah terima cahaya mata|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=27 November 2001|page=10}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3550486/anakku-osama|title=Anakku Osama|author=Nor Akmar Samudin|publisher=[[Harian Metro]]|date=28 November 2001|accessdate=13 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3550149/yaman-hadiah-isteri|title=Yaman hadiah isteri|author=Nor Akmar Samudin|publisher=[[Harian Metro]]|date=6 Disember 2001|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Jamal berkahwin dengan Fatimatuzahra Samad pada Disember 2005 dan hasil perkongsian hidup, mereka dikurniakan seorang anak lelaki, Ahmad Zaki Yamani.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2268200/anak-pensyarah-isteri-terbaru-jamal|title=Anak pensyarah isteri terbaru Jamal|author=Hanisah Selamat|publisher=[[Berita Harian]]|date=7 Februari 2006|accessdate=13 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=Jamal enggan ulas soal kahwin|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=25 Disember 2005|page=12}}</ref> Jamal tiba-tiba melafazkan cerai ketika berada di dalam kereta pada 15 Mei 2007.<ref>{{cite news |title=Kes ugut: Isteri Jamal ingin tarik balik kes kerana anak |author=Siti Azira Abdul Aziz |url=http://mstar.com.my/hiburan/cerita.asp?file=/2009/6/10/mstar_hiburan/20090610112323&sec=mstar_hiburan |newspaper=mStar Online |date=10 Jun 2009 |accessdate=10 Jun 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4239092/singer-admits-to-slapping-wife|title=Singer admits to slapping wife|author=Masami Mustaza|publisher=[[The Malay Mail|Weekend Mail]]|date=19 Mei 2007|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Pada 1 April 2017, beliau telah bernikah dengan seorang gadis berasal dari [[Bandar Kulim|Kulim]], Zai Izzati Khiruddin,<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/xpose/famili/2019/01/23/jamal-abdillah|title=Jamal Abdillah akui silap diri gagal dalam 3 perkahwinan, kini bahagia dengan Izzati|author=Mohd Al Qayum Azizi|publisher=[[mStar Online]]|date=23 Januari 2019|accessdate=23 Mac 2019}}</ref> iaitu perkahwinan beliau kali keempat.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2018/03/396374/isteri-anugerah-terindah-jamal-abdillah|title=Isteri anugerah terindah - Jamal Abdillah|author=Hanisah Selamat|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 Mac 2018|accessdate=13 Mac 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2017/11/304983/jamal-abdillah-introduces-his-wife-fans|title=Jamal Abdillah introduces his wife to fans|author=Dennis Chua|publisher=[[New Straits Times]]|date=19 November 2017|accessdate=13 Mac 2018}}</ref> Bersama Zai Izzati, Jamal dikurniakan lima anak, iaitu Nur Azura Yamani,<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2019/09/495616/azura-yamani-jadi-pilihan-jamal-abdillah|title=Azura Yamani jadi pilihan Jamal Abdillah|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=11 September 2019|accessdate=13 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/nur-azura-yamani-pelengkap-perkahwinan-jamal-abdillah-dan-isteri-219751|title=Nur Azura Yamani pelengkap perkahwinan Jamal Abdillah dan isteri|publisher=[[Astro Awani]]|date=10 Oktober 2019|accessdate=13 Mac 2020}}</ref> El Issac Yamani,<ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/jamal-abdillah-timang-anak-keempat-pada-11-11-2020-267903|title=Jamal Abdillah timang anak keempat pada 11.11.2020|publisher=[[Astro Awani]]|date=11 November 2020|accessdate=13 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/07/604009/jamal-pilih-nama-el-isaac-yamani-untuk-anak|title=Jamal pilih nama El Isaac Yamani untuk anak|author=Ridzuan Abdul Rahman|publisher=[[Harian Metro]]|date=26 Julai 2020|accessdate=13 Mac 2021}}</ref> Iskandar Rayyan Yamani,<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2022/02/09/jamal-pilih-tarikh-cantik-22022022-sambut-anak-kelima-beli-nama-iskandar-rayyan-yamani|title=Jamal pilih tarikh cantik 22.02.2022 sambut anak kelima, beri nama Iskandar Rayyan Yamani|publisher=[[mStar Online]]|date=9 Februari 2022|accessdate=23 Mac 2022}}</ref> Rahil Laura Salsabila Yamani dan pada 7 Januari 2025 Magdalena Yamani. Ibunya, Zainon Hassan meninggal dunia pada 7 Jun 1993 akibat serangan jantung pada usia 50 tahun.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/296718/takziah-artis-untuk-jamal-abdillah|title=Takziah artis untuk Jamal Abdillah|author=Zubairi Zabidin|publisher=[[Berita Harian]]|date=8 Jun 1993|accessdate=2 April 2020}}</ref> Adik Jamal, Ahmad Tihami atau Hamka meninggal dunia akibat serangan jantung pada 2 Julai 2019 di usia 48 tahun.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2019/07/471539/adik-jamal-abdillah-meninggal-dunia|title=Adik Jamal Abdillah meninggal dunia|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=3 Julai 2019|accessdate=13 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2019/07/501164/showbiz-jamal-abdillahs-younger-brother-dies|title=#Showbiz: Jamal Abdillah's younger brother dies|author=Dennis Chua|publisher=[[New Straits Times]]|date=3 Julai 2019|accessdate=13 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/adik-jamal-abdillah-meninggal-dunia-211646|title=Adik Jamal Abdillah meninggal dunia|author=Saharudin Musthafa|publisher=[[Astro Awani]]|date=2 Julai 2019|accessdate=23 Mac 2020}}</ref> ==Kontroversi== Sepanjang kerjayanya, Jamal menjadi subjek kontroversi di arena hiburan tanahair. Pada 9 Oktober 1984,<ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19860504-1.2.25.3|title=Jamal cuba bersihkan imej untuk tempuh hidup baru|author=Sani Ali|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=4 Mei 1986|accessdate=19 Januari 2019|page=8}}</ref> beliau dihadapkan di sebuah mahkamah majistret di [[Kuching]], [[Sarawak]] dan ditahan selama seminggu untuk menjalani pemeriksaan dadah berikutan dengan penahanannya di Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching.<ref>{{cite news|title=Jamal Abdillah dihadapkan ke mahkamah kerana dadah|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=10 Oktober 1984|page=1}}</ref> Beliau kemudian dibebaskan dari Pusat Pemulihan Dadah, lapan bulan lebih awal daripada jangka masa pemulihan yang sepatutnya dijalaninya. Sebuah jawatankuasa pemilihan mendapati bahawa Jamal telah pulih sepenuhnya dan membenarkannya dibebaskan.<ref>{{cite news|title=Jamal Abdillah bebas|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=13 Februari 1986|page=1}}</ref> Setahun kemudian, pada tahun 1985, beliau mencetuskan isu hangat apabila beliau menegaskan akan keluar dari WEA dan sekaligus meninggalkan Ahmad Nawab yang banyak membimbing beliau sebagai penyanyi. Ketegasan beliau bukanlah ibarat kacang lupakan kulit tetapi inginkan perubahan dalam muzik serta lagu demi menjamin kerjaya beliau sebagai penyanyi. Namun, kontroversi sekali lagi menghimpit beliau apabila beliau didakwa di Mahkamah Syarlah Ipoh atas tuduhan berkhalwat pada November 1986. Jamal ditangkap bersama kakak angkatnya di sebuah kawasan perumahan.<ref>{{cite news|title=Jamal Abdillah hadapi dakwaan berkhalwat|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=7 Januari 1987|page=1}}</ref> Pada Mac 1996, Jamal dikenakan hukuman denda sebanyak RM400,000 atas pertuduhan berkhalwat dengan seorang wanita warga Indonesia, Susana Sapawi. Mereka berdua ditahan dalam satu serbuan yang dijalankan di sebuah apartmen di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] pada Januari tahun yang sama.<ref>{{cite news|title=Khalwat: Jamal Abdillah didenda|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=14 Mac 1996|page=6}}</ref><ref>{{cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newpaper19960314-1.2.5.6.5|title=Actor khalwat|publisher=[[The New Paper]]|date=14 Mac 1996|accessdate=22 Januari 2019|page=4|language=en}}</ref> ==Diskografi== {{utama|Diskografi Jamal Abdillah}} ;Album studio * ''[[Perpisahan Tanpa Relamu]]'' (1980) * ''[[Derita Cinta]]'' (1981) * ''[[Hatiku Luka Kembali]]'' (1982) * ''[[Layang-Layang (album)|Layang-Layang]]'' (1983) * ''[[Sendiri]]'' (1984) * ''[[Mati Hidup Semula]]'' (1986) * ''[[Untukmu]]'' (1988) * ''[[Sepi Seorang Perindu]]'' (1989) * ''[[Seniman Menangis]]'' (1990) * ''[[Jamal]]'' (1991) * ''[[Penghujung Rindu]]'' (1994) * ''[[Suratan Kasih (album)|Suratan Kasih / Penawar Kasih]]'' (1995 / 1997) * ''[[Samrah]]'' (1998) * ''[[Segala Cinta]]'' (2002) * ''[[Aku Penghibur]]'' (2005) * ''[[Tak Hilang Cinta]]'' (2009) * ''[[Raja Pop 2]]'' (2011) ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1980 ! ''[[Toyol (filem)|Toyol]]'' | Penyanyi | Filem pertama, penampilan khas |- | 1984 ! ''[[Azura (filem 1984)|Azura]]'' | Zack / Zakaria | |- | 1989 ! ''[[Tuah (filem)|Tuah]]'' | Hang Tuah / ASP Sazali | |- | 1991 ! ''Sejati'' | Bani | |- | 1993 ! ''[[Kekasih Awal Dan Akhir (filem)|Kekasih Awal Dan Akhir]]'' | Yusman | |- | 1996 ! ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Sunny / Said Helmi | |- | 1997 ! ''[[Ghazal Untuk Rabiah (filem)|Ghazal Untuk Rabiah]]'' | Jamal / Salman | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 1990 ! ''Jenakarama'' | Dirinya sendiri | [[TV1]] | Pelakon undangan |- | 1996 ! ''[[Sambal (siri TV)|Sambal]]'' | Jantan | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | 2012 ! ''Bicara - bersama Daud Yusof'' | Dirinya sendiri | [[Mediacorp Suria]] | Artis undangan |- | 2015 ! ''Konsert Nostagia Dato' Jamal Abdillah | Dirinya sendiri | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Konsert 2 Dimensi'' | Dirinya sendiri | Bersama [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |- ! ''[[Akademi Fantasia (musim 13)|Akademi Fantasia 2016]]'' | Juri jemputan | [[Astro Ria]] | |- | 2017 ! rowspan="2"|''[[Sepahtu Reunion Live 2017]]'' | Dirinya sendiri | rowspan="4"|[[Astro Warna]] | Episod: "Alahai Kassim" |- | rowspan="3"|2019 | Dirinya sendiri | Episod: "Harta Pusaka Berpuaka" |- ! ''Cinta Overhaul Aidilfitri'' | Zakaria | |- ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2019]]'' | Juri tetap | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2003 ! ''Azura'' | Zack / Zakaria | [[Video CD|VCD]] | Telefilem pertama |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Catatan ! Keputusan |- | 1973 | Juara Bintang Kecil Brunei Darussalam | N/P | Pertandingan ini merupakan antara titik permulaan beliau dalam menceburi bidang muzik. | {{won}} |- | 1979 | Juara [[Bintang RTM]] 1979 | Solo | Pertandingan akhir ini diadakan pada 8 Januari 1980. Ketika itu, beliau hanya berusia 20 tahun tetapi mampu mengalahkan enam penyanyi solo yang lain.<ref>{{cite web |url=http://bluesriders.blogspot.com/2011/06/jamal-abdillah-juara-bintang-rtm-1979.html |title=Jamal Abdillah Juara Bintang RTM 1979 |date=16 Jun 2011 |accessdate=16 Ogos 2012}}</ref> | {{won}} |- | 1985 | Pesta Filem Malaysia 1985 | Anugerah Lagu Filem Terbaik | Beliau memenangi kategori ini menerusi lagu "Azura". | {{won}} |- | 1989 | Pesta Filem Asia Pasifik Ke-34 | Anugerah Khas | Pertandingan ini diadakan di [[Jakarta]], [[Indonesia]]. Beliau memenangi kategori ini menerusi filem yang bertajuk "Tuah" dan membawa watak seorang tokoh lagenda sejarah iaitu [[Hang Tuah]] kerana temanya yang bersesuaian dengan tuntutan semasa. | {{won}} |- | 1992 | Juara Konsert Puncak Pujaan 10 Nescafé | N/P | Beliau memenangi pertandingan ini menerusi lagu "Kekasih Awal dan Akhir". | {{won}} |- | 1993 | [[Anugerah Bintang-Bintang Popular 1993|Anugerah Bintang-Bintang Popular]] | Penyanyi Lelaki Paling Popular | Pertandingan ini ialah kali ketujuh penganjuran majlis penganugerahan tahunan yang dikelolakan oleh [[Berita Harian]]. | {{won}} |- | 1994 | [[Anugerah Industri Muzik Pertama|Anugerah Industri Muzik]] (AIM) | Persembahan Vokal Terbaik di dalam Album (Lelaki) | Beliau memenangi kategori ini menerusi album [[Jamal (album Jamal Abdillah)|Jamal]]. | {{won}} |- | 1997 | [[Anugerah Juara Lagu 1997|Anugerah Juara Lagu]] | Juara Irama Malaysia | Beliau memenangi kategori ini menerusi lagu "Ghazal Untuk Rabiah" (Duet bersama M.Nasir) | {{won}} |- | 2007 | [[Anugerah Era 2007|Anugerah Era]] | '''Vokal Duo/Berkumpulan Pilihan''' | Berduet Mawi | {{won}} |- | 2009 | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] | Anugerah Sepanjang Hayat | N/P | {{won}} |- | 2012 | [[Anugerah Industri Muzik ke-19|Anugerah Industri Muzik (AIM)]] | Persembahan Vokal Terbaik di dalam Lagu (Lelaki) Anugerah Hip Hop Terbaik | Beliau memenangi kategori ini menerusi lagu "Bahagia Sementara". Menerusi lagu "Aku Maafkan Kamu" Bersama [[Malique]] | {{won}} |- | 2021 | [[Anugerah Juara Lagu ke-35]] | Tempat Ketiga | Beliau memenangi tempat ketiga menerusi lagu "Belenggu Rindu" (Duet bersama Wany Hasrita) | {{won}} |- |} == Darjah kebesaran == ;Penghargaan Malaysia * [[File: Coat of arms of Pahang.svg|30px]] {{flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH_Order_of_the_Crown_of_Pahang_-_Knight_Companion_-_DIMP.svg|50px|]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (D.I.M.P.) – '''Dato'''' (2013) <ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Singers Jamal Abdillah, Rossa conferred Datuk titles |url=http://english.astroawani.com/entertainment-news/singers-jamal-abdillah-rossa-conferred-datuk-titles-24465 |publisher=[[Astro Awani]] |date=24 Oktober 2013 |access-date=21 April 2015 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2013/10/24/jamal-abdillah-rossa-terima-gelaran-datuk|title=Jamal Abdillah, Rossa Terima Gelaran Datuk|publisher=[[mStar Online]]|date=24 Oktober 2013|accessdate=23 Mac 2018}}</ref> ==Rujukan== ===Petikan=== {{reflist}} ===Sumber cetakan=== * {{cite book |title=Dance of life: popular music and politics in Southeast Asia |last=Lockard |first=Craig A.|year=1998 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-1918-7 |url-access=registration|url=https://archive.org/details/danceoflifepopul00lock_0|language=en|ref=CITEREFLockard1998}} ==Pautan luar== * [http://fathil.tripod.com/RiwayatJamal.html Riwayat Hidup Jamal Abdillah] * [http://fathil.tripod.com/PencapaianSeni.html Pencapaian Seni Jamal Abdillah] * [http://shahmyra.com/CDCollection/Artis_J/Jamal_Abdillah.htm Senarai Album Jamal Abdillah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101111245/http://shahmyra.com/CDCollection/Artis_J/Jamal_Abdillah.htm |date=2012-01-01 }} * {{Facebook|jamal.djas}} * {{IMDb name|nm0008216}} {{Jamal Abdillah}} {{Juara Bintang RTM}} {{Pemenang Anugerah Juara Lagu}} {{Penyanyi Lelaki Popular (ABPBH)}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1959]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Banjar]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peserta Bintang RTM]] p4rmcqauimomkbmpzwadi02l0xz0olm 0 3018 6810091 6806638 2026-03-27T05:45:48Z Nation wiki 2026 384666 /* Frekuensi */Membubuh pautan 6810091 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = TV2 | logo = RTM TV2 logo 2013.png | logo_size =200px | logo_alt = | logo_caption =Logo semasa, yang merupakan semakan logo 2009, digunakan sejak 2013. | image = | image_size = | image_alt = | alt = | caption = | jenis = | negara = [[Malaysia]] | kawasan_siaran = *[[Malaysia]] *[[Singapura]] *[[Brunei]] *[[Thailand]] ([[Thailand Selatan]], khususnya [[Wilayah Songkhla|Songkhla]], [[Wilayah Narathiwat|Narathiwat]], [[Wilayah Yala|Yala]] dan [[Wilayah Satun|Satun]]) *[[Indonesia]] ([[Kalimantan Utara]], [[Kalimantan Barat]] dan [[Kepulauan Riau]]) *[[Filipina]] (khususnya selatan [[Palawan]] dan [[Tawi-Tawi]]) | rangkaian = | stesen = | pemancar = | ahli_gabungan = || slogan = *'''Saluran Dunia Anda'''<br/>{{small|(17 November 1969 - 31 Januari 1990)}} *'''Saluran Emas'''<br/>{{small|(1 Februari 1990 - 19 Ogos 2004)}} *'''Saluran Famili Anda'''<br/>{{small|(20 Ogos 2004 - 31 Disember 2008)}} *'''Dunia Ria'''<br/>{{small|(sejak 1 Januari 2009)}} | ibu_pejabat = [[Angkasapuri]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bahasa = *[[Bahasa Melayu|Melayu]] *[[Bahasa Inggeris|Inggeris]] *[[Bahasa Cina|Cina]] (Mandarin dan Kantonis) *[[Bahasa di India|India]] (Punjabi, Tamil dan Hindi) *[[Bahasa Thai|Thai]] *[[Bahasa Indonesia|Indonesia]] *[[Bahasa Tagalog|Tagalog]] *[[Bahasa Korea|Korea]] *[[Bahasa Turki|Turki]] | format_gambar = [[16:9]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | perkhidmatan_peralihan_siaran = | pemilik = [[Radio Televisyen Malaysia]] | induk = | orang_penting = | saluran_kembar = *[[TV1]] *[[TV Okey]] *[[Berita RTM]] *[[Sukan RTM]] *[[TV6]] | diasaskan = | dilancarkan = *{{launch date and age|1969|11|17|df=yes}} *{{launch date and age|2019|04|01|df=yes}}<br>{{small|([[MYTV Broadcasting|MYTV]]) ([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} *{{launch date and age|2021|04|01|df=yes}}<br>{{small|([[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Astro NJOI|NJOI]]) ([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} *{{launch date and age|2023|12|01|df=yes}}<br>{{small|([[Unifi TV]]) ([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} | ditubuhkan = | menggantikan = | ditutup = *{{End date and age|2019|03|31|df=yes}}<br>{{small|([[MYTV Broadcasting|MYTV]]) ([[Televisyen definisi biasa|SD]])}} *{{End date and age|2021|03|31|df=yes}}<br>{{small|([[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Astro NJOI|NJOI]]) ([[Televisyen definisi biasa|SD]])}} *{{End date and age|2022|03|31|df=yes}}<br>{{small|([[Kristal-Astro]]) ([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} *{{End date and age|2023|11|30|df=yes}} <br>{{small|([[Unifi TV]]) ([[Televisyen definisi biasa|SD]])}} | digantikan_oleh = | nama_dahulu = *'''Rangkaian Kedua'''<br>{{small|(17 November 1969 - 31 Mac 1978)}} *'''RTM 2'''<br>{{small|(1 April 1978 - 31 Januari 1990, 1 April 2006 - 31 Disember 2008)}} *'''TV2'''<br>{{small|(1 Februari 1990 - 31 Mac 2006, 1 Januari 2009 - kini)}} | terr_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[MYTV Broadcasting|MYTV]] | terr_chan_1 = {{small|Saluran 102}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} | sat_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro Malaysia|Astro]] | sat_chan_1 = {{small|Saluran 102}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} | iptv_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Unifi TV]] | iptv_chan_1 = {{small|Saluran 102}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} | online_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro Malaysia|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro GO]] / [[Sooka]] | online_serv_2 = {{flagicon|Malaysia}} [[MYTV Broadcasting|MYTV]] | online_chan_2 = MYTV Mana Mana | online_serv_3 = {{flagicon|Malaysia}} [[Unifi TV]] | online_chan_3 = unifi PlayTV | online_serv_4 = {{flagicon|Malaysia}} [[RTMKlik]] | online_chan_4 = [https://rtmklik.rtm.gov.my/live/tv2 Tonton secara langsung] | availability_note = | laman_web = https://tv2.rtm.gov.my/ | webcast = | child = | embed_header = | embedded = |sat_chan_2={{small|Saluran 102}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}}|sat_serv_2={{flagicon|Malaysia}} [[Astro NJOI|NJOI]]}} '''TV2''' ('''RTM2''' atau '''Radio Televisyen Malaysia 2''', juga dikenali sebagai '''Rangkaian Kedua''' atau '''Rangkaian 2''') ialah saluran televisyen terestrial di Malaysia. Saluran itu secara rasminya memulakan siaran pada 17 November 1969 jam 9:00 malam dengan bersiaran 1 jam dan 47 minit sehari bermula dari jam 9:00 malam sehingga 10:47 malam sebagai '''Rangkaian Kedua'''. TV2 utamanya ialah di Wisma TV, [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]]. Kecuali set studio untuk siaran berita TV2 kini bersiaran dari [[Berita RTM|Wisma Berita RTM]], [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]]. TV2 ialah stesen TV kedua dan kedua tertua di Malaysia. [[TV1]], TV2, [[TV6]], [[TV Okey]], [[Berita RTM]], [[Sukan RTM]] dan stesen radio dikawal selia oleh [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] yang mana siarannya berpusat di [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]]. TV2 kini bersiaran di [[MYTV Broadcasting|MYTV]], [[Astro Malaysia|Astro]]/[[Astro NJOI|NJOI]] dan [[Unifi TV]] saluran 102 dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Semua program disertakan dengan sarikata [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] dan [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]]. Saluran ini disiarkan secara langsung pada perkhidmatan penstriman RTMKlik, [[Astro GO]], [[Sooka]], unifi PlayTV dan MYTV Mana Mana. Liputan [[TV1]], TV2, [[TV Okey]], [[Sukan RTM]], [[Berita RTM]] dan [[TV6]] meliputi hampir keseluruhan [[sempadan Malaysia–Brunei]], [[Sempadan Malaysia–Indonesia|Malaysia–Indonesia]], [[Sempadan Malaysia–Singapura|Malaysia–Singapura]], [[Sempadan Malaysia–Filipina|Malaysia–Filipina]] dan [[Sempadan Malaysia–Thailand|Malaysia–Thailand]] di darat dan laut. ==Ketersediaan== TV2 boleh didapati melalui kebanyakan penyedia televisyen utama di Malaysia. ===Terestrial=== *[[MYTV Broadcasting|MYTV]]: Saluran 102 (HD) ===Satelit=== *[[Astro Malaysia|Astro]]: Saluran 102 (HD) *[[Astro NJOI]]: Saluran 102 (HD) ===IPTV=== *[[Unifi TV]]: Saluran 102 (HD) == Sejarah == === Latar belakang === Idea saluran televisyen kedua di Malaysia muncul seawal tahun 1964. Pada tahun sebelumnya, [[Singapura]] memperoleh dua saluran televisyen (di saluran [[Mediacorp Saluran 5|5]] dan [[Mediacorp Saluran 8|8]]). Rancangan untuk saluran kedua keluar dari [[Kuala Lumpur]] telah digariskan sebagai sebahagian daripada ketibaan peralatan dari [[United Kingdom]], yang ditetapkan untuk tiba pada April-Mei 1964. Saluran kedua dijadualkan untuk memulakan perkhidmatannya pada Jun 1964. Menteri Penerangan ketika itu, [[Senu bin Abdul Rahman]] mengumumkan bahawa Televisyen Malaysia akan memulakan saluran kedua dengan tarikh sasaran awal untuk pelancarannya dianggarkan pada 8 Februari 1969. Rancangannya adalah bertepatan dengan pemindahan kemudahan televisyen ke [[Bukit Putra]] ([[Angkasapuri]]). Saluran baharu itu akan menyiarkan program yang ditaja oleh organisasi komersial. Percubaan untuk memulakan siaran eksperimen telah diadakan pada Disember 1968. Tujuannya adalah untuk tidak mengganggu pengaturcaraan saluran sedia ada, yang telah disekat buat sementara waktu untuk menyiarkan pertandingan membaca al-Quran. Larian percubaan "saluran kedua" berlangsung dari 9 hingga 14 Disember, dan dihadkan kepada penyampaian enam hari pengaturcaraan yang biasanya dilihat pada perkhidmatan sedia ada. Saluran menyiarkan pada frekuensi berikut: * 8 (Kuala Lumpur, [[Pulau Pinang|Penang]]) * 9 ([[Ipoh]], [[Melaka]]) * 10 ([[Johor Bahru]]) * 6 ([[Bandar Taiping|Taiping]]) * 2 ([[Daerah Kluang|Kluang]]) Tarikh pelancaran awal yang dijadualkan pada 8 Februari 1969 akhirnya dibatalkan, ditangguhkan hingga akhir tahun - pada mulanya, April adalah sasaran baru yang dirancang. Pengambilan untuk saluran baharu itu bermula pada bulan Julai untuk mempercepatkan proses pelancarannya. Tarikh pelancaran diumumkan pada September: 17 November, memulakan siarannya dari [[Angkasapuri]]. Saluran sedia ada akan dinamakan semula sebagai ''Siaran Nasional'' manakala TV2 akan "agak dikomersialkan", menurut pengarah TV Malaysia Ow Keng Law. === 1969–1984 === TV2 memulakan siarannya sebagai '''Rangkaian Kedua''' pada 17 November 1969 jam 9:00 malam dengan bersiaran 1 jam 47 minit sehari bermula dari jam 9:00 malam sehingga 10:47 malam apabila Televisyen Malaysia (kini dikenali sebagai [[TV1]]) bercabang menjadi dua saluran dan bergabung dengan Radio Malaysia untuk menjadi jabatan penyiaran masa kini. [[TV1]] dikenali sebagai '''Rangkaian Pertama''' dan menawarkan program berita dan hiburan dalam [[bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu]], [[bahasa Inggeris]], [[bahasa Tamil|Tamil]] dan [[bahasa Mandarin|Mandarin]]. TV2 dikenali sebagai '''RTM10''' dan '''Malaysia 10''' di [[Johor Bahru]]/[[Daerah Johor Bahru]], [[Singapura]] dan [[Kota Batam]]/[[Kota Batam|Pulau Batam]]. Siaran ini bermula dengan ucapan Tunku Abdul Rahman diikuti pada 9:15 malam dengan program khas memperkenalkan penonton kepada kemudahan televisyen baharu. Saluran ditutup pada 10:45 malam. Frekuensinya adalah sama dengan "frekuensi kecemasan" yang digunakan oleh Siaran Nasional pada Disember 1968. Saluran baharu itu mempunyai "peranan dua": hiburan dan muhibah ditambah dengan perasaan nasionalistik. Pada mulanya ia tidak tersedia di pantai timur, apabila TV Malaysia menyiarkan perlawanan gusti di TV2 pada tahun 1970, apabila mereka mencapai kemuncaknya dalam populariti, penonton di kawasan itu dilucutkan. Seperti TV1, TV2 mula bersiaran dalam warna sejak 28 Disember 1978 di Semenanjung Malaysia. Pada tahun-tahun awalnya, ia hanya disiarkan pada waktu malam, dengan siaran siang hari untuk sekolah di bawah [[TV Pendidikan]] dari 1972 hingga 1999, apabila transmisi siang hari diperkenalkan di saluran itu. TV2 mula menyiarkan dalam warna sejak 7 Mei 1979 di [[Semenanjung Malaysia]] dengan 14 jam seminggu program berwarna. Pada Mei 1982, telah diumumkan bahawa TV2 akan mula bersiaran ke [[Sabah]] dan [[Sarawak]] pada 31 Ogos 1983, tepat pada masanya [[Hari Kebangsaan Malaysia|Hari Merdeka]], membolehkan saluran itu mendapat liputan keseluruhan di seluruh negara. Operasi saluran itu di seluruh negara menelan kos sejumlah M$ 23 juta. === Pasca–1984 === Pada Mac 1984, TV2 mula menyiarkan drama Kantonis dan Hokkien, menggantikan slot filem Cina petang Rabu. Drama sedemikian, yang diterbitkan di Hong Kong dan Taiwan masing-masing dan tidak mengandungi keganasan, akan diperoleh daripada pengedar tempatan. TV2 sebelum ini pernah menayangkan drama Kantonis terbitan TVB One Plus One pada Disember 1983, dan 1981, menggantikan dua slot drama Mandarin yang "cuti tahunan". Drama Kantonis pertama yang kerap ditayangkan, Women CID, menyiarkan dua episod berturut-turut pada hari Rabu pada pukul 8:30 malam. Drama Kantonis pertama terbitan tempatan, The Shell Game, mula ditayangkan pada Januari 1987. Pada penghujung tahun 1987, TV1 bersama-sama TV2 merombak rancangan mereka untuk bersaing dengan saingan [[TV3]] dengan filem, siri Amerika dan drama Cina. Program hal ehwal awam telah dirancang untuk disertakan. Pengaturcaraan sukan bersiaran pada pukul 10 malam. Masa penutup siaran sekarang pada tengah malam pada hari bekerja dan 1 pagi pada hujung minggu. Rancangan Inggeris dan siaran berita Inggeris yang disiarkan di TV1 akan berpindah ke TV2 sebagai usaha untuk menukar TV1 menjadi saluran semua Melayu secara berperingkat pada akhir 1987. Pada 1 Februari 1988, siaran berita Inggeris, Mandarin dan Tamil TV2 menjadi 25 minit dan bukannya 20 minit. TV2 mula menambah siri drama aksi Cina mingguan pada akhir 1988 untuk melengkapkan rancangan Cina sedia ada. RTM telah merancang untuk menambah siri ini pada Julai 1988. RTM bercadang untuk memperkenalkan program berita perdana yang berasingan untuk TV1 dan TV2 pada tahun 1991. Pada masa itu, TV2 menyiarkan secara serentak berita TV1 pukul 8 malam. Kementerian Penerangan percaya bahawa bersama dengan berita TV3, ia akan menyediakan "pelbagai maklumat yang lebih luas melalui media elektronik" dan "memaklumkan penonton tentang perkembangan" dari Malaysia dan luar negara. Pada Julai 1992, RTM memutuskan bahawa berita TV2 akan disiarkan di dalam, luar negara dan ekonomi. Siaran berita Inggeris juga akan dialihkan dari slot 11:30 malam. Sebagai tindak balas kepada permintaan penonton di negeri yang hari Jumaat adalah hari cuti, TV2 mula menambah enam jam untuk siaran Jumaatnya bermula Januari 1992. Seiring dengan itu, TV2 akan memulakan siaran hujung minggu Jumaat hingga Ahad pada masa yang sama dengan TV1, yang mana ialah pada pukul 8 pagi. TV2 mula mengurangkan penyiaran rancangan Cina pada tahun 1991 untuk mempromosikan pengeluaran kandungan Cina tempatan yang mencerminkan budaya Cina Malaysia, menggunakan masa siaran yang disimpan daripada tidak menayangkan filem aksi dari Hong Kong. Masa siaran untuk program Cina pada tahun 1992 ialah pada tujuh setengah jam, dengan tambahan satu jam pada tahun 1993. Bermula pada tahun 1994, RTM merombak program TV1 dan TV2 dengan menyiarkan program keagamaan, penerangan dan pendidikan di slot perdana. [[TV Pendidikan]] (kini DidikTV KPM) juga dahulunya disiarkan pada hari Rabu dan Khamis waktu pagi hingga petang di TV2 dari 1 April 1994 hingga 31 Disember 1999. Berita bahasa Inggeris TV2 mula disiarkan semasa waktu perdana pada 27 Disember 1994. Pada April 1995, TV2 dan saluran saudaranya, TV1 menghadapi gangguan transmisi siaran selama dua jam akibat lonjakan kuasa selepas kabel [[Tenaga Nasional Berhad|Tenaga Nasional]] rosak. Bersempena dengan ulang tahun ke-50 RTM pada 1 April 1996, TV2 memulakan siaran 18 jam manakala saluran saudaranya, TV1 memulakan siaran 24 jam. Pada 25 September 1996, TV2 telah tersedia di platform [[Astro Malaysia|Astro]]. Sebagai sebahagian daripada Ramadan, TV2 mula menyiarkan siri Amerika "Islam and Ramadan" pada 6 Januari 1997 untuk membantu penonton bukan Melayu Islam mempelajari lebih lanjut tentang Islam. Pada April 1998, TV1 dan TV2 memutuskan untuk mengurangkan masa penyiarannya dan menjimatkan kos RM50 juta. Saluran saudaranya TV1 akan kehilangan satu jam dari hari penyiarannya, dengan tanda tepat pada masanya sekarang pada pukul 7 pagi. Cadangan yang sama dibuat pada November 1998, yang dimaksudkan untuk bermula pada Januari 1999, adalah untuk "memotong kos operasi" dan akan menjimatkan RM30 juta. Pada April 2001, bersempena dengan ulang tahun ke-55 RTM, TV2 dan saluran saudaranya, TV1 telah menjalani penstrukturan semula pada masa penjadualan masing-masing untuk menyesuaikan diri dengan situasi semasa. Pada 1 Januari 2003, TV2 dan saluran saudaranya, TV1 telah menjalani penjadualan semula program untuk "memberi kepuasan" kepada penontonnya dan menarik pengiklannya. Penjadualan baharu itu menyaksikan kedua-dua saluran menyiarkan program dalam bahasa Inggeris. Pada Ogos tahun yang sama, kedua-dua saluran meneruskan penjadualan semula siaran berita mereka. Selepas logo baharu RTM dilancarkan pada Ogos 2004, TV2 bersama TV1 melancarkan logo baharu dan penjenamaan imej masing-masing. Pada masa yang sama, TV2 menggunakan slogan baharu, "Saluran Famili Anda" (Your Family Channel), dan mula menyiarkan rancangan yang lebih pelbagai dan bermaklumat. Pada Februari 2005, TV2 dan saluran saudaranya, program TV1 mula disiarkan di [[MiTV]] sehingga penutupan yang terakhir pada November 2006. Sejak 3 Januari 2006, saluran itu mula menyiarkan 24 jam sehari untuk menawarkan lebih banyak program untuk penonton yang berjaga malam untuk menonton televisyen. Saluran saudaranya, TV1 mengikutinya lebih 6 tahun kemudian pada 20 Julai 2012. Pada 1 April 2006, bersempena dengan ulang tahun ke-60 RTM, TV2 dan saluran saudaranya, TV1 melakukan penjenamaan semula dan kembali kepada nama jenama 1978 masing-masing. Pada tahun 2008, TV2 bersama-sama TV1 memperoleh peningkatan penarafan penonton dan hasil dalam tempoh enam bulan yang lalu. Pada pukul 12:00 tengah malam, Tahun Baharu (1 Januari) 2009, RTM2 telah rasmi sekali lagi melancarkan nama dan logo baharu '''TV2'''. Pada 1 April 2019, TV2 telah rasmi memulakan penyiaran [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] sempena [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-73 dan [[Orkestra RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-58 telah rasmi tersedia secara eksklusif melalui perkhidmatan [[MYTV Broadcasting|MYTV]] [[Televisyen terestrial digital|DTT]] di Saluran 102 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Pada 1 Disember 2023, TV2 telah rasmi memulakan penyiaran [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] telah rasmi tersedia secara eksklusif melalui perkhidmatan [[Unifi TV]] di Saluran 102 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Bermula 31 Ogos 2024 sehingga sekarang, siaran langsung [[Hari Kebangsaan Malaysia]] telah diasingkan kepada dua versi [[Bahasa Melayu]] dan [[Bahasa Inggeris]] telah disiarkan secara berasingan melalui dua saluran iaitu [[TV1]] dan TV2. Pada 17 November 2025, Pihak RTM telah menghentikan siaran siri animasi '''Santiago of the Seas''' melalui saluran ini akan disekat buat sementara waktu disebabkan budaya songsang kumpulan lesbian, gay, biseksual dan transgender (LGBT).<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/11/1472929/rtm-henti-sementara-siaran-siri-animasi-santiago-seas RTM henti sementara siaran siri animasi 'Santiago of the Seas']</ref> ===Pergantian nombor di [[Astro Malaysia|Astro]] Malaysia=== Berikut ini adalah perubahan nombor yang ada di TV2: *Pada 1 Oktober 1996, TV2 dapat boleh disaksikan melalui [[Astro Malaysia|Astro]] di saluran 22. *Pada 1 November 1999, TV2 telah dinomborkan semula dari saluran 22 ke saluran 6. *Pada 1 Januari 2002, TV2 telah dinomborkan semula dari saluran 6 ke saluran 2. *Pada 1 Oktober 2007, TV2 diubah nombor memperkenalkan menjadi 3 digit iaitu 102. *Pada 1 April 2021, TV2 telah rasmi memulakan penyiaran [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] sempena [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-75 dan [[Orkestra RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-60 telah rasmi tersedia secara eksklusif melalui perkhidmatan [[Astro Malaysia|Astro]] di Saluran 102 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. ===Frekuensi=== {| class="wikitable" |+ !Negeri dan Wilayah Persekutuan !Bandar-bandar utama !Pemancar !Frekuensi !Saluran ([[UHF]] & [[VHF]]) |- | rowspan="3" |{{flagicon|Perlis}} [[Perlis]] |[[Arau]] | rowspan="3" |Padang Pauh | rowspan="3" |559.25 MHz | rowspan="3" |32 |- |[[Kangar]] |- |[[Kuala Perlis]] |- | rowspan="2" |{{flagicon|Kedah}} [[Kedah]] |[[Alor Setar]] |Gunung Jerai |217.25 MHz |11 |- |[[Langkawi]] |Gunung Raya |615.25 MHz |39 |- | rowspan="3" |{{flagicon|Pulau Pinang}} [[Pulau Pinang]] |[[Balik Pulau]] | rowspan="3" |Bukit Penara | rowspan="3" |189.25 MHz | rowspan="3" |7 |- |[[Butterworth]] |- |[[Georgetown]] |- | rowspan="3" |{{flagicon|Perak}} [[Perak]] |[[Ipoh]] |Gunung Kledang |203.25 MHz |9 |- |[[Taiping]] |Bukit Larut |679.25 MHz |47 |- |[[Tapah]] |Changkat Rembian |196.25 MHz |8 |- |{{flagicon|Kelantan}} [[Kelantan]] |[[Kota Bharu]] |Telipot |567.25 MHz |33 |- |{{flagicon|Terengganu}} [[Terengganu]] |[[Kuala Terengganu]] |Bukit Besar | rowspan="2" |196.25 MHz | rowspan="2" |8 |- | rowspan="3" |{{flagicon|Pahang}} [[Pahang]] |[[Kuantan]] |Bukit Pelindung |- |[[Rompin]] |Bukit Tinggi |203.25 MHz |9 |- |[[Tanah Tinggi Cameron]] |Gunung Brinchang |583.25 MHz |35 |} == Logo == Pada 1 April 1978, Rangkaian Kedua telah rasmi melancarkan nama baharu '''RTM2'''. Pada 1 Februari 1990, RTM2 telah rasmi melancarkan nama baharu '''TV2'''. Pada 1 April 2006, TV2 telah rasmi sekali lagi melancarkan nama baharu '''RTM2'''. Pada pukul 12:00 tengah malam, Tahun Baharu (1 Januari) 2009, RTM2 telah rasmi sekali lagi melancarkan nama dan logo baharu '''TV2''' dengan tampilan baharu dilengkapi tiga bentuk segi empat selari warna jingga dan angka "2" muncul di ''on-air'' kanan pada jam 12:00 tengah malam berhasil digunakan saat bertepatan rancangan siaran langsung Malam Tahun Baharu Masehi 2009 yang kerjasama dengan [[AmBank]] bertajuk "Ambang 2009" dan awalnya sebuah promosi nama kembali dan logo baru bertajuk "Variasi Dunia Baharu". ==Galeri logo== <gallery> Fail:RTM2 1984 logo.png|Logo RTM2 versi pertama ''(1 April 1978 — 26 Disember 1987)'' Fail:RTM2 logo 1987.png|Logo RTM2 versi kedua ''(27 Disember 1987 — 31 Januari 1990)'' Fail:RTMTV2-1990.svg|Logo TV2 versi pertama ''(1 Februari 1990 — 19 Ogos 2004)'' Fail:Rtm tv2 logo 2004.png|Logo TV2 versi kedua ''(20 Ogos 2004 — 31 Mac 2006)'' Fail:RTM2 logo 2006.png|Logo RTM2 versi ketiga ''(1 April 2006 — 31 Disember 2008)'' Fail:Rtm tv2 logo 2009.png|Logo TV2 versi ketiga ''(1 Januari 2009 — 31 Mac 2011)'' Fail:RTM TV2new.png|Logo TV2 versi keempat ''(1 April 2011 — 27 Februari 2013)'' Fail:RTM TV2 logo 2013.png|Logo TV2 versi kelima ''(sejak 28 Februari 2013)'' </gallery> == Perubahan jam tayang == Berikut ini beberapa perubahan jam tayang oleh TV2: * Pada 17 November 1969 sehingga 31 Disember 1975, TV2 bersiaran selama 1 jam 47 minit dari 9:00 malam sehingga 10:47 malam. * Pada 1 Januari 1976 sehingga 6 Mei 1979, TV2 bersiaran selama 2 jam dari 7:00 malam sehingga 9:00 malam. * Pada 7 Mei 1979 sehingga 30 Ogos 1984, TV2 bersiaran selama 4 jam dari 6:00 petang sehingga 10:00 malam. * Pada 31 Ogos 1984 sehingga 31 Januari 1990, TV2 bersiaran selama 6 jam dari 6:00 petang sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Februari 1990 sehingga 31 Disember 1995, TV2 bersiaran selama 7 jam dari 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Januari 1996 sehingga 31 Disember 1996, TV2 bersiaran selama 8 jam dari 4:00 petang sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Januari 1997 sehingga 31 Disember 1998, TV2 bersiaran selama 9 jam dari 3:00 petang sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Januari 1999 sehingga 31 Disember 1999, TV2 bersiaran selama 10 jam dari 2:00 petang sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Januari 2000 sehingga 31 Disember 2000, TV2 bersiaran selama 11 jam dari 1:00 petang sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Januari 2001 sehingga 31 Disember 2001, TV2 bersiaran selama 12 jam dari 12:00 tengah hari sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Januari 2002 sehingga 30 April 2002, TV2 bersiaran selama 13 jam dari 11:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Mei 2002 sehingga 31 Ogos 2002, TV2 bersiaran selama 14 jam dari 10:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 September 2002 sehingga 31 Disember 2004, TV2 bersiaran selama 15 jam dari 9:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 1 Januari 2005 sehingga 2 Januari 2006, TV2 bersiaran selama 18 jam dari 6:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. * Pada 3 Januari 2006, TV2 memulakan siaran 24 jam sehari buat pertama kalinya menyiarkan lebih rancangan untuk sesiapa yang bangun lewat menonton televisyen. * TV2 kini bersiaran 24 jam setiap hari sepenuhnya sejak 3 Januari 2006. ==Lagu kebangsaan== Pada pukul 5:58 atau 6:00 pagi setiap hari bersama semua stesen televisyen kebangsaan dan serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] ([[TV1]], TV2, [[TV Okey]], [[Sukan RTM]], [[Berita RTM]] dan [[TV6]]) [[Negaraku|lagu kebangsaan]] dimainkan sebagai pembukaan. ==Rancangan== ===Berita (Tayangan serentak di [[Berita RTM]])=== ====Berita [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]]==== * World Today ====Berita [[Bahasa Mandarin]]==== * Berita Mandarin RTM Jam 12 Tengah Hari (华语新闻 Hua Yu Xin Wen) (Tayangan serentak di [[Berita RTM]] & [[Bernama TV]]) * Berita Mandarin Bernama Jam 6:30 Petang (Tayangan serentak di [[Berita RTM]] & [[Bernama TV]]) ====Berita [[Bahasa Tamil]]==== * Berita Tamil (தமிழ்ச் செய்திகள் Tamil Seithigal) ===Rancangan ''Homeshopping''=== *Jom Shoppe ===Sinetron ''Ramadan''=== *[[:id:Masjid yang Dirindukan|Masjid yang Dirindukan]] (Isnin - Jumaat, 9 Pagi) * [[:id:Aku Bukan Ustazah|Aku Bukan Ustazah]] (Sepanjang Ramadan,1 Tengahari) ===Slot rancangan=== *''[[Slot Asian Screen On 2|Asian Screen On 2]]'' *''[[Slot Drama On 2|Drama On 2]]'' *''[[Slot English Series On 2|English Series]]'' *''Hiburan On 2'' *''[[Slot Lavender On 2|Lavender On 2]]'' *''[[Saranghaeyo On 2|Saranghaeyo]]'' *''Screen On 2'' **[[Slot Bollygood|Bollygood]] **[[Slot Layar Asia|Pesona Asia]] **[[Slot Popcorn|Popcorn]] **[[Slot Spice of India|Spice of India]] *''Seni Warisan'' *''Talkshow On 2'' *''[[Slot Toon On 2|Toon On 2]]'' *''Variety On 2'' ===Hiburan=== *Muzika Ekstarvaganza (Tayangan serentak di [[Mediacorp Suria]]). == Lihat juga == * [[Senarai stesen televisyen di Malaysia]] * [[Radio Televisyen Malaysia]] * [[TV1]] * [[TV Okey]] * [[Berita RTM]] * [[Sukan RTM]] * [[TV6]] == Pautan luar == * [http://tv2.rtm.gov.my/ Laman web rasmi] * {{Facebook|tv2.rtm}} * {{Instagram|tv2_rtm}} * {{TikTok|tv2_rtm}} * {{Twitter|tv2_rtm}} {{Saluran_televisyen_di_Malaysia}} [[Kategori:Stesen televisyen RTM]] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 1969]] [[Kategori:Penubuhan 1969 di Malaysia]] {{Radio Televisyen Malaysia}} aywl2ziqb938vkbaslza83irb48tapx 4 3319 6809808 6794043 2026-03-26T14:17:47Z STei (WMF) 393076 /* Pelaksanaan Pautan Maklumat Perhubungan Undang-undang dan Keselamatan di Bahagian Pembawah Wiki Anda */ bahagian baru 6809808 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ <noinclude> {{Pengguna:ArrazzazBot/Arkib | isyarat = 1 | arkib = {{FULLPAGENAME}}/Arkib/{{CURRENTYEAR}} | hari = 14 }} {{LamanKedaiKopi|lain-lain |Laman ini merupakan salah satu daripada bahagian-bahagian [[Wikipedia:Kedai Kopi|Kedai Kopi]] untuk perbincangan mengenai topik-topik yang tidak bertepatan dengan bahagian-bahagian Kedai Kopi yang lain. Sila pos di laman [[Wikipedia:Kedai Kopi (dasar)|dasar]], [[Wikipedia:Kedai Kopi (cadangan)|cadangan]], atau [[Wikipedia:Kedai Kopi (teknikal)|teknikal]], atau di [[Wikipedia:Meja bantuan|meja bantuan]] mengikut kesesuaian perkara yang anda ingin bincangkan. Untuk soalan pengetahuan umum, rujuklah di [[Wikipedia:Meja rujukan|meja rujukan]]. |WP:KKL |arkib=[[/Arkib/2008|2008]], [[/Arkib/2009|2009]], [[/Arkib/2010|2010]], [[/Arkib/2011|2011]], [[/Arkib/2012|2012]], [[/Arkib/2013|2013]], [[/Arkib/2014|2014]], [[/Arkib/2015|2015]], [[/Arkib/2016|2016]]. [[/Arkib/2017|2017]], [[/Arkib/2018|2018]], [[/Arkib/2019|2019]], [[/Arkib/2020|2020]], [[/Arkib/2021|2021]], [[/Arkib/2022|2022]], [[/Arkib/2023|2023]], [[/Arkib/2024|2024]], [[/Arkib/2025|2025]] }} {{archive box| [[/Arkib/2008|2008]], [[/Arkib/2009|2009]], [[/Arkib/2010|2010]], [[/Arkib/2011|2011]], [[/Arkib/2012|2012]], [[/Arkib/2013|2013]], [[/Arkib/2014|2014]], [[/Arkib/2015|2015]], [[/Arkib/2016|2016]]. [[/Arkib/2017|2017]], [[/Arkib/2018|2018]], [[/Arkib/2019|2019]], [[/Arkib/2020|2020]], [[/Arkib/2021|2021]], [[/Arkib/2022|2022]], [[/Arkib/2023|2023]], [[/Arkib/2024|2024]], [[/Arkib/2025|2025]] }} </noinclude> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 13:21, 18 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Tiven2240@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Keegan (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Mohon Semakan Draft : Alieff Irfan == Salam sejahtera. Saya telah menyiapkan draf di [[Draft:Alieff Irfan]]. Mohon jasa baik penyunting/penyelia untuk menyemak kelayakan dan rujukan draf ini sebelum dipindahkan ke ruang rencana utama. Terima kasih.[[Pengguna:AmanMustarjo|AmanMustarjo]] ([[Perbincangan pengguna:AmanMustarjo|bincang]]) 16:03, 2 Mac 2026 (UTC). == Pelaksanaan Pautan Maklumat Perhubungan Undang-undang dan Keselamatan di Bahagian Pembawah Wiki Anda == Helo komuniti, Wikimedia Foundation telah menyediakan satu [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contact_Information|halaman tunggal maklumat perhubungan undang-undang dan keselamatan]] untuk dipautkan di bahagian pembawah wiki anda bagi memastikan akses kepada maklumat undang-undang yang tepat. Ini merupakan keperluan peraturan. Kami telah pun melaksanakan pautan ini di wiki Bahasa Inggeris, Jerman, Itali, Sepanyol dan lain-lain dan kami akan melaksanakannya di wiki anda tidak lama lagi. [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Sila baca lanjut di halaman projek]] dan tinggalkan sebarang komen dalam perbincangan ini atau di [[metawiki:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|halaman perbincangan]]. –– [[Pengguna:STei (WMF)|STei (WMF)]] ([[Perbincangan pengguna:STei (WMF)|bincang]]) 14:17, 26 Mac 2026 (UTC) 3bkveg6j5lh4f1ohrr7zo1jnmnwld0s 0 5960 6810134 6787784 2026-03-27T07:29:51Z ~2026-18959-63 393160 6810134 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail<br>{{nobold|توانكو سيد سراج الدين جمال الليل‎ }} | title = Duli Yang Maha Mulia Raja Perlis X | image = Sirajuddin of Perlis in 2018.jpg | caption = Tuanku pada tahun 2018 | succession = [[Raja Perlis]] | moretext = VII | reign = 17 April 2000 – kini | coronation = 7 Mei 2001 | cor-type = Pertabalan | predecessor = [[Tuanku Syed Putra Jamalullail]] | suc-type = Raja Muda | successor = [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail]] | regent = [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail]] | succession1 = [[Raja Muda Perlis]] | moretext1 = X | reign1 = 1945 - 2001 | coronation1 = 1946 | predecessor1 = [[Tuanku Syed Putra Jamalullail]] | successor1 = [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail]]|||||||| | succession2 = [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia | moretext2 = XII | reign2 = 13 Disember 2001 – 12 Disember 2006 | coronation2 = 25 April 2002 | cor-type2 = Pertabalan | predecessor2 = [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]] | successor2 = [[Sultan Mizan Zainal Abidin]]|| | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1943|5|17}} (umur {{age in years, months and days |1943|5|17|df=yes}}) | birth_place = [[Arau|Arau, Perlis]], [[Pendudukan Jepun di Tanah Melayu|Tanah Melayu]] | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | queen = 1 orang | spouse 1 = {{marriage|[[Tengku Fauziah]]|1967-kini}} | issue = [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail]], [[Sharifah Fazira]] | full name = Syed Sirajuddin ibni Syed Harun Putra| | regnal name = Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail| | house = | royal house = | dynasty = Jamalullail (Perlis) | father = [[Tuanku Syed Putra Jamalullail]] | mother = [[Tengku Budriah]] | religion = [[Islam Sunni]]| | signature = signature.jpg | module = }} [[Rujukan kehormat|Duli Yang Maha Mulia]] '''Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail''' ({{Jawi|توانكو سيد سراج الدين ابن المرحوم توانكو سيد ڤوترا جمال الليل}}) merupakan [[Raja Perlis]] ketujuh yang memerintah sejak 17 April 2000 hingga sekarang. Baginda juga merupakan [[Yang di-Pertuan Agong|Yang di-Pertuan Agong Malaysia]] ke-12. Baginda diputerakan di [[Arau]], [[Perlis]] pada 17 Mei 1943. Baginda merupakan anakanda kedua daripada 10 putera dan puteri [[Tuanku Syed Putra Jamalullail]] dan [[Tengku Budriah]]. Pemerintahan baginda sebagai Yang di-Pertuan Agong bermula dari 13 Disember 2001, lebih awal dari yang dijangkakan sejurus selepas kemangkatan Yang di-Pertuan Agong yang sebelumnya, [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah|Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]] yang juga merupakan [[Sultan Selangor]]. Penggal pemerintahan baginda berakhir pada 12 Disember 2006. Baginda dimasyhurkan sebagai Raja Muda Perlis pada 30 Oktober 1960 ketika berusia 17 tahun. Baginda mula menaiki takhta sebagai Raja Perlis pada 17 April 2000, selepas ayahandanya Tuanku Syed Putra mangkat, yang telah menjadi Raja sejak 1945. Baginda berkahwin dengan [[Tengku Fauziah]], anakanda kepada Tengku Abdul Rashid dari Terengganu. == Kehidupan dan pendidikan كهيدوڤن دان ڤنديديقن == Tuanku Syed Sirajuddin diputerakan di [[Arau]], Perlis pada 17 Mei 1943 dan merupakan anakanda kedua daripada 10 putera dan puteri [[Tuanku Syed Putra Jamalullail]] dan [[Tengku Budriah]]. Baginda mempunyai salasilah keluarga yang berhubung dengan Nabi Muhammad dari sebelah ayahanda baginda serta mempunyai darah keturunan Sultan Pattani dari sebelah bonda baginda. Baginda mendapat pendidikan awal di Sekolah Melayu Arau sebelum bersekolah di Pulau Pinang mulai tahun 1950. Pada tahun 1960, semasa baginda sedang menuntut di [[Penang Free School]], baginda telah dilantik sebagai Raja Muda Perlis. Baginda kemudiannya melanjutkan pelajaran ke Wellingborough Public School, [[England]] selama empat tahun sehingga 1963. Baginda seterusnya mengikuti latihan ketenteraan di [[Akademi Tentera Diraja Sandhurst]] (RMAS) pada Januari 1964 dan ditauliahkan pada 18 Disember 1965. Setelah tamat latihan, baginda telah kembali ke tanah air dan berkhidmat di dalam Rejimen Kedua Kor Peninjau Diraja pada Disember 1965. Pada tahun 1966, baginda ditukarkan ke Sabah dan kemudiannya ke Sarawak. Dalam tempoh ini, baginda telah berkhidmat melindungi keselamatan negara terutamanya sewaktu [[Konfrontasi Indonesia–Malaysia]] yang tercetus selepas pembentukan Malaysia. Baginda telah berkahwin dengan [[Tengku Fauziah]], puteri kerabat Diraja Terengganu pada 15 Februari 1967 setelah empat tahun mengikat tali pertunangan. Tengku Fauziah yang diputerakan pada 6 Jun 1946 merupakan anakanda kepada Tengku Abdul Rashid ibni Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah dan Tengku Putri binti Sultan Ibrahim Petra. Baginda berdua dikurniakan seorang putera iaitu [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail|Tuanku Syed Faizuddin Putra]] dan seorang puteri iaitu [[Sharifah Fazira]]. Baginda seterusnya berkhidmat selama beberapa tahun di negeri Pahang sebelum kembali ke negeri Perlis untuk memberi tumpuan kepada tanggungjawab baginda sebagai Raja Muda Perlis. == Pemerintahan ڤمرينتاهن ڤرليس == === Sebagai Raja Perlis === Pada 17 April 2000, Tuanku Syed Sirajuddin telah dimahsyurkan sebagai Raja Perlis ketujuh selepas kemangkatan ayahanda baginda, [[Tuanku Syed Putra Jamalullail]]. Baginda merupakan Raja Perlis yang pertama dilantik selepas Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Perlis digubal pada tahun 1948. Baginda telah ditabalkan dalam satu istiadat pertabalan pada 7 Mei 2001 di [[Istana Arau]].<ref>{{Cite news|title=Raikan sambutan Jubli Perak pemerintahan Raja Perlis|url=https://www.utusan.com.my/berita/2025/04/raikan-sambutan-jubli-perak-pemerintahan-raja-perlis/|last=Abd Mutalib|first=Mohd Hafiz|date=15 April 2025|newspaper=[[Utusan Malaysia]]|access-date=4 Januari 2026}}</ref> Bersama-sama Tengku Fauziah sebagai Raja Perempuan Perlis, baginda berdua sentiasa kasih dan mengambil berat terhadap rakyat, pentadbiran agama Islam serta pembangunan negeri. === Sebagai Yang di-Pertuan Agong === Selepas setahun pertabalan sebagai Raja Perlis, Tuanku Syed Sirajuddin telah dilantik sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-12 oleh [[Majlis Raja-Raja]] bermula dari 13 Disember 2001, lebih awal dari yang dijangkakan sejurus selepas kemangkatan Yang di-Pertuan Agong yang sebelumnya, [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]] yang juga merupakan Sultan Selangor. Baginda telah ditabalkan dalam satu istiadat rasmi pada 25 April 2002 di [[Istana Negara, Jalan Istana|Istana Negara]], [[Kuala Lumpur]]. Sejurus perlantikan baginda sebagai Yang di-Pertuan Agong, baginda telah melantik putera baginda, [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail|Tuanku Syed Faizuddin Putra]] sebagai Pemangku Raja Perlis. Sepanjang tempoh pemerintahan baginda sebagai Yang di-Pertuan Agong, baginda sentiasa berangkat memenuhi persilaan-persilaan rasmi sebagai Ketua Negara dan sering mencemar duli untuk bersama-sama dalam program dan acara bercirikan kebajikan, pendidikan dan sukan. Baginda turut berkenan menubuhkan Yayasan Tuanku Syed Sirajuddin dan Yayasan Tuanku Fauziah yang bertujuan meningkatkan sosio-ekonomi rakyat serta menghargai individu yang cemerlang dan berketerampilan. Selain itu, baginda juga menjalinkan hubungan diplomatik melalui keberangkatan baginda ke lebih 20 buah negara asing semasa menjadi Yang di-Pertuan Agong. Malah, baginda pernah diberi penghormatan untuk mewakili [[Ratu Elizabeth II]] bagi menyempurnakan Istiadat Tamat Latihan Kadet di [[Akademi Tentera Diraja Sandhurst]] pada tahun 2005. Penggal pemerintahan baginda yang berlangsung sepanjang lima tahun berakhir pada 12 Disember 2006. Baginda bersama permaisuri berangkat balik ke Perlis seterusnya menduduki semula takhta sebagai Raja Perlis dan Raja Perempuan Perlis sehingga kini. === Perkhidmatan === Tuanku Syed Sirajuddin pernah memegang beberapa jawatan penting dalam bidang ketenteraan, antaranya Leftenan Muda Rejimen Kedua Pasukan Peninjau, Kapten Kehormat Rejimen Askar Wataniah, Kolonel Kehormat Rejimen 504 Pasukan Simpanan dan Kolonel kehormat Rejimen Renjer Malaysia. Baginda juga pernah memegang jawatan sebagai Canselor [[Universiti Sains Malaysia]] (USM) pada tahun 2000 hingga 2001 dan Canselor [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) pada tahun 2001 hingga 2007. == Terasul, gelaran, kurniaan dan lambang تراسول، ڬلرن، كورنياءن دان لامبڠ == === Terasul dan gelaran تراسول دان ڬلرن === {{Infobox royal styles |royal name =Tuanku Syed Sirajuddin | image = [[File:Royal Standard of the Raja of Perlis.svg|120px]] |dipstyle = Duli Yang Maha Mulia |offstyle = Duli Tuanku |altstyle = ''Tuanku'' }} * '''17 Mei 1943 – 30 Oktober 1960''' : ''Yang Amat Mulia'' Syed Sirajuddin ibni Tuanku Syed Putra Jamalullail * '''30 Oktober 1960 – 17 April 2000''' : ''Duli Yang Teramat Mulia'' Tuanku Syed Sirajuddin ibni Tuanku Syed Putra Jamalullail, Raja Muda Perlis * '''17 April 2000 – 12 Disember 2001''' : ''Duli Yang Maha Mulia'' Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail, Raja Perlis * '''12 Disember 2001 - 13 Disember 2006''' : ''Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda'' Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail, Yang di-Pertuan Agong XII * '''13 Disember 2006 - kini''' : ''Duli Yang Maha Mulia'' Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail, Raja Perlis Gelaran penuh baginda ialah: Duli Yang Maha Mulia Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail, D.K.P., D.K., S.S.P.J., D.K.M., D.M.N., D.K. (Perak), D.K (Negeri.Sembilan), D.K (Kedah), D.K. (Kelantan), D.K.M.B. (Brunei), D.K. (Selangor), D.K. (Pahang), D.K. II(Terengganu), S.P.M.J., S.P.C.M., S.S.M.T., Grand Order of King Tomislav (Croatia), Grand Collier De L`Independence (Grand Medal of the Independence) - Cambodia, Grand Croix De L`Ordre (Royal Sash) - Cambodia, Cavaliere Di Gran Croce Decorato Di Gran Cordone (Italy), Qiladah Badr Al-Kubra(Arab Saudi) , Decoration of Omayad - The Finest Decoration (Syria), Knight of the Royal Order of the Seraphim (Sweden), Grand Cordon of the Order of the Sacred Treasure (Japan), Tuanku Raja Perlis. === Kurniaan كورنياءن === {{lihat juga|Senarai kurniaan kerabat diraja Perlis mengikut negara}} Tuanku Syed Sirajuddin telah dikurniakan:<ref name="RAPerl5">The Royal Ark, [http://www.royalark.net/Malaysia/perlis5.htm Perlis genealogical details, p.5]</ref> ==== Kurniaan Perlis كورنياءن ڤرليس ==== * [[File:Coat_of_arms_of_Perlis.svg|30px]] {{Bendera|Perlis}} : ** [[File:MY-PERL Royal Family Order of Perlis - DKP.svg|50px]] Darjah Kerabat Diraja Perlis (DKP) ** [[Fail:MY-PERL Perlis Family Order of the Gallant Prince Syed Putra Jamalullail - DK.svg|50px]] Darjah Kerabat Perlis Baginda Tuanku Syed Putra Jamalullail Yang Amat Dihormati (DK) ** Darjah Setia Tuanku Syed Putra Jamalullail (SSPJ) ** [[File:MY-PERL Order of the Gallant Prince Syed Sirajuddin Jamalullail - Knight Grand Companion - SSSJ.svg|50px]] [[Darjah Seri Setia Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] (SSSJ) ** [[File:MY-PERL Order of Prince Syed Sirajuddin Jamalullail of Perlis - Knight Grand Companion - SPSJ.svg|50px]] Darjah Setia Paduka Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail (SPSJ) ** [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Grand Commander - SPMP.svg|50px]] Darjah Dato' Paduka Mahkota Perlis (DPMP) ==== Kurniaan Malaysia كورنياءن مليسيا ==== * {{Bendera|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Kerabat Diraja Malaysia - Royal Family Order of Malaysia - DKM.svg|50px]] Penerima [[Darjah Yang Maha Utama Kerabat Diraja Malaysia]] (DKM) (2002) ** [[Fail:MY Darjah Utama Seri Mahkota Negara (Crown of the Realm) - DMN.svg|50px]] Penerima [[Darjah Utama Seri Mahkota Negara]] (DMN) (2001) and Grand Master (13 Disember 2001 – 12 Disember 2006) ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (13 December 2001 – 12 December 2006) ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - SSM.svg|50px]] [[Seri Setia Mahkota]] (13 Disember 2001 – 12 Disember 2006) ** [[File:MY Darjah Bakti - Order of Merit of Malaysia - DB.svg|50px]] [[Darjah Bakti]] (13 Disember 2001 – 12 Disember 2006) ** [[File:MY Darjah Jasa Negara - Order of Meritorious Service - PJN.svg|50px]] [[Panglima Jasa Negara]] (13 Disember 2001 – 12 Disember 2006) ** [[File:MY Panglima Setia Diraja - Order of the Royal Household - PSD.svg|50px]] [[Panglima Setia Diraja]] (13 Disember 2001 – 12 Disember 2006) ** [[File:Pingat Jasa Malaysia ribbon.png|50px]] [[Pingat Jasa Malaysia]] (PJM, 17 April 2009) * {{Flag|Johor}} : ** [[File:Order of the Crown of Johor ribbon bar.svg|50px]] [[Dato’ Sri Paduka Mahkota Johor]] (SPMJ) – '''Dato'''' * {{Flag|Kedah}} : ** [[File:MY-KED Royal Family Order of Kedah (DK).svg|50px]] Ahli [[Darjah Kerabat Kedah]] (DK) (21 Januari 2002) * {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Royal Family Order - Star of Yunus - DK.svg|50px]] Penerima [[Darjah Kebesaran Kerabat Kelantan Yang Amat Dihormati (Al-Yunusi)|Darjah Kebesaran Kerabat Kelantan]] atau ''Bintang Al-Yunusi'' (DK) (2002) * {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:MY-NEG Royal Family Order of Negeri Sembilan - DKNS.svg|50px]] Ahli [[Darjah Kerabat Negeri Sembilan]] (DKNS) (19 Julai 2001) * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Family Order of the Crown of Indra of Pahang - DK I.svg|50px]] Ahli Kelas Pertama [[Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang]] (DK I) (26 Oktober 2005) * {{Flag|Perak}} : ** [[File:MY-PERA Royal Family Order of Perak - DK.svg|50px]] Penerima [[Darjah Kerabat Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Perak]] (DK) ** [[File:MY-PERA Order of Cura Si Manja Kini - Grand Knight - SPCM (new).svg|50px]] Pangkat Pertama [[Darjah Seri Paduka Cura Si Manja Kini]] (SPCM) * {{Flag|Selangor}} : ** [[File:MY-SEL Royal Family Order of Selangor - DK I.svg|50px]] Kelas Pertama [[Darjah Kerabat Selangor Yang Amat Dihormati|Darjah Kerabat Selangor]] (DK I) (14 Disember 2002) * {{Flag|Terengganu}} : ** [[File:MY-TER Family Order of Terengganu 2nd class - DK II.svg|50px]] Ahli Darjah Yang Kedua [[Darjah Kebesaran Kerabat Terengganu Yang Amat Mulia|Darjah Kebesaran Kerabat Terengganu]] (DK II)<ref name="RAPerl5" /> ** [[File:MY-TER Order of Sultan Mahmud I of Terengganu - SSMT.svg|50px]] Panglima Besar atau Ahli Sri Setia [[Darjah Kebesaran Sultan Mahmud I Terengganu]] (SSMT) (8 Oktober 1998) ==== Kurniaan asing كورنياءن اسيڠ ==== * {{Flag|Brunei}} : Penerima [[Darjah Kerabat Mahkota Brunei]] (DKMB) (10 Ogos 2002) * {{Flag|Kemboja}} : ** Kelas Istimewa [[Darjah Kebesaran Kemerdekaan (Kemboja)|Darjah Kebesaran Kemerdekaan]] (16 Disember 2002) ** Kelas Pertama [[Darjah Kebesaran Diraja Kemboja]] (16 Disember 2002) * {{Flag|Croatia}} : Penerima [[Darjah Kebesaran Raja Tomislav]] * {{Flag|Perancis}} : Grand Croix (Salib Besar) [[Legion of Honour|Darjah Negara Legion Terhormat]] (8 Mei 2004) * {{Flag|Finland}} : Komander Salib Besar dengan Kalung [[Darjah Bunga Ros Putih Finland]] (19 September 2005) * {{Flag|Itali}} : Knight Grand Cross with Collar of the [[Darjah Merit Republik Itali]] (9 Jun 2003)<ref>[http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=94298 Quirinale website]</ref> * {{Flag|Jepun}} : ** Kalung [[Darjah Bunga Kekwa]] (7 Mac 2005) ** Grand Cordon (atau Kelas Pertama) [[Darjah Khazanah Suci]] (22 Februari 1970) * {{Flag|Arab Saudi}} : Kalung Darjah [[Qiladah Badr Al-Kubra]]<ref name="Rul">[http://warisanpermaisuri.blogspot.be/2013/01/susunan-kekananan-yang-di-pertuan.html List of Malay rulers] (sejak Januari 2013) dengan penerangan darjah</ref> * {{Flag|Singapura}} : [[Darjah Utama Temasek]] (DUT, 11 April 2005) * {{flag|Sweden}} : Knight of the [[Darjah Diraja Serafim]] (14 September 2005)<ref name="Rul" /> * {{Flag|Syria}} : Ahli Kelas Pertama [[Darjah Kebesaran Umayyah]] (7 Mei 2004) == Lihat juga ليهت جوݢ == * [[Senarai Yang Di-Pertuan Agong Malaysia]] == Rujukan رجوكن == {{reflist}} == Pautan luar ڤاوتن لوار == {{commons category|Tuanku Syed Sirajuddin}} * [https://dymm.perlis.gov.my/index.php/info-diraja/dymm-tuanku-raja-perlis Portal Rasmi Pejabat DYMM Tuanku Raja Perlis] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/country_profiles/1304569.stm BBC News] - maklumat negara Malaysia * [http://www.uitm.edu.my/portal/main.php?Content=sections&SubSectionID=27&SectionID=26 UiTM Chancellor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051218183738/http://www.uitm.edu.my/portal/main.php?Content=sections&SubSectionID=27&SectionID=26 |date=2005-12-18 }} - Canselor Universiti Teknologi MARA {{start box}} {{succession box| before=[[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]]<br />| title=[[Yang di-Pertuan Agong]]| years=2001-2006| after=[[Sultan Mizan Zainal Abidin]]<br />| }} {{succession box| before=[[Tuanku Syed Putra Jamalullail]]| title=[[Raja Perlis]]| years=2000-kini| after=tiada }} {{end box}} {{Sistem Beraja di Malaysia}} [[Kategori:Raja Perlis]] [[Kategori:Yang di-Pertuan Agong ke-12]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1943]] [[Kategori:Raja Muda Perlis]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Negeri Sembilan]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Seri Mahkota Negara]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato’ Sri Paduka Mahkota Johor]] [[Kategori:Penerima Darjah Yang Maha Utama Kerabat Diraja Malaysia]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Kelantan Yang Amat Dihormati]] [[Kategori:Canselor Universiti Sains Malaysia]] [[Kategori:Yang di-Pertuan Agong]] 8xbx83rehg41zl54sfiac6oo9f2l07y 0 7057 6809842 6225870 2026-03-26T15:09:31Z ~2026-18884-13 393079 6809842 wikitext text/x-wiki {{short description|Genre muzik}} :''Lagu daerah dan Lagu kedaerahan melencong ke sini. :''Muzik tradisional dilencongkan ke sini.'' :''Muzik rakyat dilencongkan ke sini.'' {{Use dmy dates|date=Februari 2023}}<!-- untuk terjemah tarikh rujukan dari bahasa Inggeris kepada BM --> {{Infobox | above = Lagu rakyat | image = [[File:Bartok recording folk music.jpg|260px|alt=]] | caption = [[Béla Bartók]] merakam penyanyi rakyat biasa di Zobordarázs, [[Kerajaan Hungary]], (kini [[Nitra]], [[Slovakia]]) 1907 | label1 = Tradisi | data1 = [[Senarai tradisi lagu rakyat]] | label2 = Pemuzik | data2 = [[Senarai pelagu rakyat]] | label3 = Alat muzik | data3 = [[Alat lagu rakyat]] | header15 = Topik lain | data16 = {{flatlist| * [[Muzik terkenal]] * [[kebangkitan asal usul]] }} }} '''Lagu rakyat''' ialah [[genre muzik]] yang merangkumi lagu rakyat tradisional dan genre kontemporari yang berkembang daripada yang pertama semasa abad ke-20 [[kebangkitan lagu rakyat]]. Sesetengah jenis lagu rakyat boleh dipanggil [[muzik dunia]]. Lagu rakyat tradisional telah ditakrifkan dalam beberapa cara: sebagai muzik yang dihantar secara lisan, muzik dengan komposer yang tidak diketahui, muzik yang dimainkan pada instrumen tradisional, muzik tentang identiti budaya atau kebangsaan, muzik yang berubah antara generasi (proses rakyat), muzik yang dikaitkan dengan rakyat. [[cerita rakyat]], atau muzik yang dipersembahkan oleh [[Konvensyen (norma)|adat]] dalam jangka masa yang panjang. Ia telah dibezakan dengan [[muzik popular|komersial]] dan [[muzik seni|gaya klasik]].<ref>{{Cite encyclopedia |title=Lagu rakyat - Pages [1] - Dunia pengetahuan ensiklopedia |url=https://ms.swewe.net/word_show.htm/?434477_1&Lagu_rakyat}}</ref> <!-- Sejak zaman purba, tanpa mengira Timur dan Barat, setiap abad, wilayah, negara, negeri, dalam geografi yang berbeza, iklim, bahasa, budaya, agama, dipengaruhi, bebas; akan mempunyai kategori hiburan, budaya atau kehidupan manusia dan penyembuh sejati sendiri. Setiap lagu rakyat akan mempersembahkannya dalam bentuk yang berbeza, dalam warna sejarah, tamadun dan cinta, dan lagu itu juga merupakan salah satu pautan utama, dan kekasaran massa atau sosiologi dikenali sebagai Folk/Ballad. Ia mempunyai kehidupan sosial dan popular yang paling dekat dan paling langsung, bandar ini adalah karya spontan yang besar-besaran, dinyanyikan secara lisan semasa ia terbentuk dan berkembang. Ia adalah kebijaksanaan orang ramai, bentuk muzik dengan ciri-ciri ringkas dan ringan, boleh diakses, meriah dan fleksibel. --> == Muzik rakyat tradisional == {{Infobox music genre | name = Muzik rakyat tradisional | stylistic_origins = Muzik tradisional | cultural_origins = Negara atau kawasan individu | popularity = | derivatives = * [[Muzik popular]] | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = * [[Folk metal]] | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} == Rujukan == <references responsive/> == Bacaan lanjut == (tidak termasuk dalam rujukan) {{refbegin|30em}} * {{cite journal |last=Bayard |first=Samuel P. |year=1950 |title=Prolegomena to a Study of the Principal Melodic Families of British-American Folk Song |journal=The Journal of American Folklore |volume=63 |issue=247 |pages=1–44 |jstor=537347|doi=10.2307/537347|ref=none}} Reprinted in McAllester, David Park (ed.) (1971) ''Readings in [[etnomuzikologi|ethnomusicology]]'' New York: Johnson Reprint. {{oclc|2780256}} * {{cite journal |last=Bearman |first=C. J. |year=2000 |title=Who Were the Folk? The Demography of Cecil Sharp's Somerset Folk Singers |journal=The Historical Journal |volume=43 |issue=3 |pages=751–75 |jstor=3020977 |doi=10.1017/s0018246x99001338|s2cid=162191258 |ref=none}} * Bevil, Jack Marshall (1984). ''Centonization and Concordance in the American Southern Uplands Folksong Melody: A Study of the Musical Generative and Transmittive Processes of an Oral Tradition''. PhD Thesis, North Texas University, Ann Arbor: University Microfilms International. {{oclc|12903203}} * {{cite journal |last1=Bevil |first1=J. Marshall |year=1986 |url=http://symposium.music.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2005:scale-in-southern-appalachian-folksong-a-reexamination&Itemid=124 |title=Scale in Southern Appalachian Folksong: A Reexamination |journal=College Music Symposium |volume=26 |pages=77–91|jstor=40373824|ref=none}} * Bevil, Jack Marshall (1987). "A Paradigm of Folktune Preservation and Change Within the Oral Tradition of a Southern Appalachian Community, 1916–1986." Unpublished. Read at the 1987 National Convention of the American Musicological Society, New Orleans. * Bronson, Bertrand Harris. ''The Ballad As Song'' (Berkeley: [[University of California Press]], 1969). * Bronson, Bertrand Harris. ''The Singing Tradition of Child's Popular Ballads'' (Princeton: Princeton University Press, 1976). * Bronson, Bertrand Harris. ''The Traditional Tunes of the Child Ballads, with Their Texts, According to the Extant Records of Great Britain and North America'', 4 volumes (Princeton and Berkeley: [[Princeton University Press|Princeton University]] and University of California Presses, 1959, ff.). * Cartwright, Garth (2005). ''Princes Amongst Men: Journeys with Gypsy Musicians''. London: Serpent's Tail. {{ISBN|978-1-85242-877-8}} * Carson, Ciaran (1997). ''Last Night's Fun: In and Out of Time with Irish Music''. North Point Press. {{ISBN|978-0-86547-515-1}} * Cole, Ross. ''The Folk: Music, Modernism, and the Political Imagination''. Berkeley: University of California Press, 2021. 275. {{ISBN|978-0520383746}}. * Cooley, Timothy J. ''Making Music in the Polish Tatras: Tourists, Ethnographers, and Mountain Musicians''. Indiana University Press, 2005 (Hardcover with CD). {{ISBN|978-0-253-34489-2}} * Cowdery, James R. (1990). ''The Melodic Tradition of Ireland''. Kent, OH: Kent State University Press. {{ISBN|978-0-87338-407-0}} * Czekanowska, Anna. ''Polish Folk Music: Slavonic Heritage&nbsp;– Polish Tradition&nbsp;– Contemporary Trends''. Cambridge Studies in Ethnomusicology, Reissue 2006 (Paperback). {{ISBN|978-0-521-02797-7}} * Farsani, Mohsen (2003) ''Lamentations chez les nomades bakhtiari d'Iran''. Paris: Université Sorbonne Nouvelle. * Harker, David (1985). ''Fakesong: The Manufacture of British 'Folksong', 1700 to the Present Day''. Milton Keynes [Buckinghamshire]; Philadelphia: Open University Press. {{ISBN|978-0-335-15066-3}} * Jackson, George Pullen (1933). ''White Spirituals in the Southern Uplands: The Story of the Fasola Folk, Their Songs, Singings, and "Buckwheat Notes"''. Chapel Hill: University of North Carolina Press. {{LCCN|33003792}} {{oclc|885331}} Reprinted by Kessinger Publishing (2008) {{ISBN|978-1-4366-9044-7}} * {{cite journal|last=Matthews |first=Scott |title=John Cohen in Eastern Kentucky: Documentary Expression and the Image of Roscoe Halcomb During the Folk Revival |journal=[[Southern Spaces]] |volume=2008 |date=August 6, 2008|doi=10.18737/M74W3W |doi-access=free|ref=none}} * Karpeles, Maud. ''An Introduction to English Folk Song''. 1973. Oxford. Oxford University Press. * Nelson, David Taylor (2012) "Béla Bartók: The Father of Ethnomusicology", ''Musical Offerings'': jil. 3: no. 2, artikel 2. [http://digitalcommons.cedarville.edu/musicalofferings/vol3/iss2/2 Béla Bartók: The Father of Ethnomusicology] * Pegg, Carole (2001). "Folk Music". ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', disunting oleh Stanley Sadie dan John Tyrrell. London: Macmillan. * {{cite journal |last1=Poladian |first1=Sirvart |title=Melodic Contour in Traditional Music |journal=Journal of the International Folk Music Council |volume=3 |year=1951 |pages=30–35 |jstor=835769|doi=10.2307/835769|ref=none}} * {{cite journal |last1=Poladian |first1=Sirvart |title=The Problem of Melodic Variation in Folk Song |journal=The Journal of American Folklore |volume=55 |issue=218 |year=1942 |pages=204–11 |jstor=535862|doi=10.2307/535862|ref=none}} * Rooksby, Rikky, Dr Vic Gammon et al. ''The Folk Handbook''. (2007). Backbeat * Sorce Keller, Marcello (2014) "What Can Be Old and What Can Be New in 'Folk Music'", in Thomas Nussbaumer (Ed.), ''Das Neue in der Volksmusik in der Alpen''. Innsbruck: Universitätsverlag Wagner, 2014. * Sorce Keller, Marcello (1984). "The Problem of Classification in Folksong Research: A Short History". ''Folklore''. 95 (1): 100–04. {{doi|10.1080/0015587x.1984.9716300}}. JSTOR 1259763 * Sharp, Cecil. ''Folk Song: Some Conclusions''. 1907. Charles River Books * Sharp, Cecil ''English Folk Songs from the Southern Appalachians''. Collected by Cecil J. Sharp. Ed. Maud Karpeles. 1932. London. [[Oxford University Press]]. * {{cite journal |last=Warren-Findley |first=Jannelle |year=1980 |title=Journal of a Field Representative : Charles Seeger and Margaret Valiant |journal=Ethnomusicology |volume=24 |issue=2 |pages=169–210 |jstor=851111|doi=10.2307/851111|ref=none}} * [[Peter van der Merwe (muzikologis)|van der Merwe, Peter]] (1989). ''Origins of the Popular Style: The Antecedents of Twentieth-Century Popular Music''. Oxford: Clarendon Press. {{ISBN|978-0-19-316121-4}}. {{refend}} == Pautan luar == {{Library resources box|by=no|onlinebooks=no|about=yes|wikititle=folk music}} {{Commons category|Folk music}} * [http://www.folkalliance.org/ ''Folk Alliance International''] Pertubuhan muzik rakyat terkemuka * [https://memory.loc.gov/diglib/ihas/html/afccards/afccards-home.html Ensiklopedia Seni Persembahan: Muzik Tradisional dan Katalog Pertuturan], [[Perpustakaan Kongres Amerika Syarikat]] * [https://www.csufresno.edu/folklore/BalladIndexTOC.html Indeks Balada Tradisional: : Bibliografi Beranotasi Lagu-lagu Rakyat Dunia Berbahasa Inggeris], [[Universiti Negeri California]] * [https://web.archive.org/web/20110410114851/http://libluna.colorado.edu/SoundModel/index.htm Koleksi Muzik Rakyat Digital Ben Grey Lumpkin] Howard B. Perpustakaan Muzik Waltz, Universiti Colorado Boulder * {{ChoralWiki|Traditional|prep=of}} * {{Internet Archive short film|id=to_hear_your_banjo_play|name="To Hear Your Banjo Play (1947)"}} * [http://www.bl.uk/wtm Projek Muzik Tradisional di England, bahagian Dunia dan Muzik Tradisional di Arkib Bunyi Perpustakaan British] * [http://www.folklib.net/folkfile/ The Folk File: A Folkie's Dictionary] oleh Bill Markwick (1945–2017) – definisi muzik dan biografi pendek untuk pemuzik dan kumpulan Rakyat Amerika dan U.K. Dicapai pada 21 September 2017. <!-- {{Folk music|state=collapsed}} --> {{Authority control}} [[Kategori:Lagu rakyat| ]] 9sxss6tnp9hqsxh7enligkre8qpqr18 6809854 6809842 2026-03-26T15:35:18Z ~2026-18884-13 393079 /* Muzik rakyat tradisional */ 6809854 wikitext text/x-wiki {{short description|Genre muzik}} :''Lagu daerah dan Lagu kedaerahan melencong ke sini. :''Muzik tradisional dilencongkan ke sini.'' :''Muzik rakyat dilencongkan ke sini.'' {{Use dmy dates|date=Februari 2023}}<!-- untuk terjemah tarikh rujukan dari bahasa Inggeris kepada BM --> {{Infobox | above = Lagu rakyat | image = [[File:Bartok recording folk music.jpg|260px|alt=]] | caption = [[Béla Bartók]] merakam penyanyi rakyat biasa di Zobordarázs, [[Kerajaan Hungary]], (kini [[Nitra]], [[Slovakia]]) 1907 | label1 = Tradisi | data1 = [[Senarai tradisi lagu rakyat]] | label2 = Pemuzik | data2 = [[Senarai pelagu rakyat]] | label3 = Alat muzik | data3 = [[Alat lagu rakyat]] | header15 = Topik lain | data16 = {{flatlist| * [[Muzik terkenal]] * [[kebangkitan asal usul]] }} }} '''Lagu rakyat''' ialah [[genre muzik]] yang merangkumi lagu rakyat tradisional dan genre kontemporari yang berkembang daripada yang pertama semasa abad ke-20 [[kebangkitan lagu rakyat]]. Sesetengah jenis lagu rakyat boleh dipanggil [[muzik dunia]]. Lagu rakyat tradisional telah ditakrifkan dalam beberapa cara: sebagai muzik yang dihantar secara lisan, muzik dengan komposer yang tidak diketahui, muzik yang dimainkan pada instrumen tradisional, muzik tentang identiti budaya atau kebangsaan, muzik yang berubah antara generasi (proses rakyat), muzik yang dikaitkan dengan rakyat. [[cerita rakyat]], atau muzik yang dipersembahkan oleh [[Konvensyen (norma)|adat]] dalam jangka masa yang panjang. Ia telah dibezakan dengan [[muzik popular|komersial]] dan [[muzik seni|gaya klasik]].<ref>{{Cite encyclopedia |title=Lagu rakyat - Pages [1] - Dunia pengetahuan ensiklopedia |url=https://ms.swewe.net/word_show.htm/?434477_1&Lagu_rakyat}}</ref> <!-- Sejak zaman purba, tanpa mengira Timur dan Barat, setiap abad, wilayah, negara, negeri, dalam geografi yang berbeza, iklim, bahasa, budaya, agama, dipengaruhi, bebas; akan mempunyai kategori hiburan, budaya atau kehidupan manusia dan penyembuh sejati sendiri. Setiap lagu rakyat akan mempersembahkannya dalam bentuk yang berbeza, dalam warna sejarah, tamadun dan cinta, dan lagu itu juga merupakan salah satu pautan utama, dan kekasaran massa atau sosiologi dikenali sebagai Folk/Ballad. Ia mempunyai kehidupan sosial dan popular yang paling dekat dan paling langsung, bandar ini adalah karya spontan yang besar-besaran, dinyanyikan secara lisan semasa ia terbentuk dan berkembang. Ia adalah kebijaksanaan orang ramai, bentuk muzik dengan ciri-ciri ringkas dan ringan, boleh diakses, meriah dan fleksibel. --> == Muzik rakyat tradisional == {{Infobox music genre | name = Muzik rakyat tradisional | stylistic_origins = Muzik tradisional | cultural_origins = Negara atau kawasan individu | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = * [[Folk metal]] | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} === Definisi === {{quotebox | quote = Muzik rakyat memang menarik – kerana hampir semua orang dan bapa saudara mereka mempunyai pendapat tentang apa itu muzik rakyat dan apa yang bukan! | source = ''Goldmine'' (19 September 2019)<ref>{{cite web | url=https://www.goldminemag.com/articles/the-rise-of-folk-music-ala-the-40s-and-50s | title=The rise of Folk Music (Ala the '40s and '50s) | date=25 Mei 2021 }}</ref> | width = 16% | align = left }} Istilah ''muzik rakyat'', ''lagu rakyat'', dan ''tarian rakyat'' merupakan ungkapan yang agak baru. Ia merupakan lanjutan daripada istilah ''cerita rakyat'', yang dicipta pada tahun 1846 oleh ahli antik Inggeris, William Thoms, untuk menggambarkan "tradisi, adat resam, dan [[tahyul]] golongan tidak berbudaya".<ref name=" Percy Scholes 1977">Percy Scholes, ''The Oxford Companion to Music'', OUP 1977, article "Folk Song".</ref> Istilah ini selanjutnya berasal daripada ungkapan Jerman ''Volk'', dalam erti kata "rakyat secara keseluruhan" seperti yang digunakan pada muzik popular dan nasional oleh Johann Gottfried Herder dan golongan Romantik Jerman lebih setengah abad sebelumnya.<ref>{{cite book |first = A.L.|last=Lloyd|title = Folk Song in England|publisher = Panther Arts|date = 1969 |page= 13|isbn =978-0-586-02716-5}}</ref> Walaupun difahami bahawa muzik rakyat adalah muzik rakyat, pemerhati mendapati definisi yang lebih tepat sukar difahami.<ref name = NERevival>''The Never-Ending Revival'' by Michael F. Scully University of Illinois Press Urbana and Chicago 2008 {{ISBN |978-0-252-03333-9}}</ref><ref>Middleton, Richard, ''Studying Popular Music'', Philadelphia: Open University Press (1990/2002). {{ISBN|978-0-335-15275-9}}, p. 127.</ref> Ada yang tidak bersetuju bahawa istilah muzik rakyat harus digunakan.<ref name = NERevival/> Muzik rakyat mungkin cenderung mempunyai ciri-ciri<ref name=" Percy Scholes 1977" /> tertentu tetapi ia tidak dapat dibezakan dengan jelas dari segi muzik semata-mata. Satu maksud yang sering diberikan ialah "lagu-lagu lama, tanpa komposer yang diketahui,"<ref name=" Ronald D. Cohen 2006 pp. 1-2">Ronald D. Cohen ''Folk music: the basics'' (CRC Press, 2006), pp. 1–2.</ref> satu lagi ialah muzik yang telah diserahkan kepada "proses [[tradisi lisan|penghantaran lisan]]... pembentukan dan pembentukan semula muzik oleh komuniti yang memberikannya watak rakyat."<ref name=" Lloyd 1969">International Folk Music Council definition (1954/5), given in Lloyd (1969) and Scholes (1977).</ref> Takrifan sedemikian bergantung pada "proses (budaya) dan bukannya jenis muzik abstrak...", pada "kesinambungan dan transmisi lisan...dilihat sebagai mencirikan satu sisi [[dikotomi]] budaya, sisi lain yang bukan sahaja terdapat dalam lapisan bawah masyarakat [[feudalisme|feudal]], [[kapitalisme|kapitalis]] dan beberapa masyarakat oriental tetapi juga dalam masyarakat 'primitif' dan dalam bahagian 'budaya popular'". <ref>Charles Seeger (1980), citing the approach of Redfield (1947) and Dundes (1965), quoted in Middleton (1990) p. 127.</ref> Satu definisi yang digunakan secara meluas hanyalah "Muzik rakyat ialah apa yang dinyanyikan oleh orang ramai."<ref name="Donaldson, 2011 page 13">Donaldson, 2011 p. 13</ref> == Rujukan == <references responsive/> == Bacaan lanjut == (tidak termasuk dalam rujukan) {{refbegin|30em}} * {{cite journal |last=Bayard |first=Samuel P. |year=1950 |title=Prolegomena to a Study of the Principal Melodic Families of British-American Folk Song |journal=The Journal of American Folklore |volume=63 |issue=247 |pages=1–44 |jstor=537347|doi=10.2307/537347|ref=none}} Reprinted in McAllester, David Park (ed.) (1971) ''Readings in [[etnomuzikologi|ethnomusicology]]'' New York: Johnson Reprint. {{oclc|2780256}} * {{cite journal |last=Bearman |first=C. J. |year=2000 |title=Who Were the Folk? The Demography of Cecil Sharp's Somerset Folk Singers |journal=The Historical Journal |volume=43 |issue=3 |pages=751–75 |jstor=3020977 |doi=10.1017/s0018246x99001338|s2cid=162191258 |ref=none}} * Bevil, Jack Marshall (1984). ''Centonization and Concordance in the American Southern Uplands Folksong Melody: A Study of the Musical Generative and Transmittive Processes of an Oral Tradition''. PhD Thesis, North Texas University, Ann Arbor: University Microfilms International. {{oclc|12903203}} * {{cite journal |last1=Bevil |first1=J. Marshall |year=1986 |url=http://symposium.music.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2005:scale-in-southern-appalachian-folksong-a-reexamination&Itemid=124 |title=Scale in Southern Appalachian Folksong: A Reexamination |journal=College Music Symposium |volume=26 |pages=77–91|jstor=40373824|ref=none}} * Bevil, Jack Marshall (1987). "A Paradigm of Folktune Preservation and Change Within the Oral Tradition of a Southern Appalachian Community, 1916–1986." Unpublished. Read at the 1987 National Convention of the American Musicological Society, New Orleans. * Bronson, Bertrand Harris. ''The Ballad As Song'' (Berkeley: [[University of California Press]], 1969). * Bronson, Bertrand Harris. ''The Singing Tradition of Child's Popular Ballads'' (Princeton: Princeton University Press, 1976). * Bronson, Bertrand Harris. ''The Traditional Tunes of the Child Ballads, with Their Texts, According to the Extant Records of Great Britain and North America'', 4 volumes (Princeton and Berkeley: [[Princeton University Press|Princeton University]] and University of California Presses, 1959, ff.). * Cartwright, Garth (2005). ''Princes Amongst Men: Journeys with Gypsy Musicians''. London: Serpent's Tail. {{ISBN|978-1-85242-877-8}} * Carson, Ciaran (1997). ''Last Night's Fun: In and Out of Time with Irish Music''. North Point Press. {{ISBN|978-0-86547-515-1}} * Cole, Ross. ''The Folk: Music, Modernism, and the Political Imagination''. Berkeley: University of California Press, 2021. 275. {{ISBN|978-0520383746}}. * Cooley, Timothy J. ''Making Music in the Polish Tatras: Tourists, Ethnographers, and Mountain Musicians''. Indiana University Press, 2005 (Hardcover with CD). {{ISBN|978-0-253-34489-2}} * Cowdery, James R. (1990). ''The Melodic Tradition of Ireland''. Kent, OH: Kent State University Press. {{ISBN|978-0-87338-407-0}} * Czekanowska, Anna. ''Polish Folk Music: Slavonic Heritage&nbsp;– Polish Tradition&nbsp;– Contemporary Trends''. Cambridge Studies in Ethnomusicology, Reissue 2006 (Paperback). {{ISBN|978-0-521-02797-7}} * Farsani, Mohsen (2003) ''Lamentations chez les nomades bakhtiari d'Iran''. Paris: Université Sorbonne Nouvelle. * Harker, David (1985). ''Fakesong: The Manufacture of British 'Folksong', 1700 to the Present Day''. Milton Keynes [Buckinghamshire]; Philadelphia: Open University Press. {{ISBN|978-0-335-15066-3}} * Jackson, George Pullen (1933). ''White Spirituals in the Southern Uplands: The Story of the Fasola Folk, Their Songs, Singings, and "Buckwheat Notes"''. Chapel Hill: University of North Carolina Press. {{LCCN|33003792}} {{oclc|885331}} Reprinted by Kessinger Publishing (2008) {{ISBN|978-1-4366-9044-7}} * {{cite journal|last=Matthews |first=Scott |title=John Cohen in Eastern Kentucky: Documentary Expression and the Image of Roscoe Halcomb During the Folk Revival |journal=[[Southern Spaces]] |volume=2008 |date=August 6, 2008|doi=10.18737/M74W3W |doi-access=free|ref=none}} * Karpeles, Maud. ''An Introduction to English Folk Song''. 1973. Oxford. Oxford University Press. * Nelson, David Taylor (2012) "Béla Bartók: The Father of Ethnomusicology", ''Musical Offerings'': jil. 3: no. 2, artikel 2. [http://digitalcommons.cedarville.edu/musicalofferings/vol3/iss2/2 Béla Bartók: The Father of Ethnomusicology] * Pegg, Carole (2001). "Folk Music". ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', disunting oleh Stanley Sadie dan John Tyrrell. London: Macmillan. * {{cite journal |last1=Poladian |first1=Sirvart |title=Melodic Contour in Traditional Music |journal=Journal of the International Folk Music Council |volume=3 |year=1951 |pages=30–35 |jstor=835769|doi=10.2307/835769|ref=none}} * {{cite journal |last1=Poladian |first1=Sirvart |title=The Problem of Melodic Variation in Folk Song |journal=The Journal of American Folklore |volume=55 |issue=218 |year=1942 |pages=204–11 |jstor=535862|doi=10.2307/535862|ref=none}} * Rooksby, Rikky, Dr Vic Gammon et al. ''The Folk Handbook''. (2007). Backbeat * Sorce Keller, Marcello (2014) "What Can Be Old and What Can Be New in 'Folk Music'", in Thomas Nussbaumer (Ed.), ''Das Neue in der Volksmusik in der Alpen''. Innsbruck: Universitätsverlag Wagner, 2014. * Sorce Keller, Marcello (1984). "The Problem of Classification in Folksong Research: A Short History". ''Folklore''. 95 (1): 100–04. {{doi|10.1080/0015587x.1984.9716300}}. JSTOR 1259763 * Sharp, Cecil. ''Folk Song: Some Conclusions''. 1907. Charles River Books * Sharp, Cecil ''English Folk Songs from the Southern Appalachians''. Collected by Cecil J. Sharp. Ed. Maud Karpeles. 1932. London. [[Oxford University Press]]. * {{cite journal |last=Warren-Findley |first=Jannelle |year=1980 |title=Journal of a Field Representative : Charles Seeger and Margaret Valiant |journal=Ethnomusicology |volume=24 |issue=2 |pages=169–210 |jstor=851111|doi=10.2307/851111|ref=none}} * [[Peter van der Merwe (muzikologis)|van der Merwe, Peter]] (1989). ''Origins of the Popular Style: The Antecedents of Twentieth-Century Popular Music''. Oxford: Clarendon Press. {{ISBN|978-0-19-316121-4}}. {{refend}} == Pautan luar == {{Library resources box|by=no|onlinebooks=no|about=yes|wikititle=folk music}} {{Commons category|Folk music}} * [http://www.folkalliance.org/ ''Folk Alliance International''] Pertubuhan muzik rakyat terkemuka * [https://memory.loc.gov/diglib/ihas/html/afccards/afccards-home.html Ensiklopedia Seni Persembahan: Muzik Tradisional dan Katalog Pertuturan], [[Perpustakaan Kongres Amerika Syarikat]] * [https://www.csufresno.edu/folklore/BalladIndexTOC.html Indeks Balada Tradisional: : Bibliografi Beranotasi Lagu-lagu Rakyat Dunia Berbahasa Inggeris], [[Universiti Negeri California]] * [https://web.archive.org/web/20110410114851/http://libluna.colorado.edu/SoundModel/index.htm Koleksi Muzik Rakyat Digital Ben Grey Lumpkin] Howard B. Perpustakaan Muzik Waltz, Universiti Colorado Boulder * {{ChoralWiki|Traditional|prep=of}} * {{Internet Archive short film|id=to_hear_your_banjo_play|name="To Hear Your Banjo Play (1947)"}} * [http://www.bl.uk/wtm Projek Muzik Tradisional di England, bahagian Dunia dan Muzik Tradisional di Arkib Bunyi Perpustakaan British] * [http://www.folklib.net/folkfile/ The Folk File: A Folkie's Dictionary] oleh Bill Markwick (1945–2017) – definisi muzik dan biografi pendek untuk pemuzik dan kumpulan Rakyat Amerika dan U.K. Dicapai pada 21 September 2017. <!-- {{Folk music|state=collapsed}} --> {{Authority control}} [[Kategori:Lagu rakyat| ]] mi5li41wx3sm9o3tfrvd7ttsg042036 6809857 6809854 2026-03-26T15:39:46Z ~2026-18884-13 393079 6809857 wikitext text/x-wiki {{short description|Genre muzik}} :''Lagu daerah dan Lagu kedaerahan melencong ke sini. :''Muzik tradisional dilencongkan ke sini.'' :''Muzik rakyat dilencongkan ke sini.'' {{Use dmy dates|date=Februari 2023}}<!-- untuk terjemah tarikh rujukan dari bahasa Inggeris kepada BM --> {{Infobox | above = Lagu rakyat | image = [[File:Bartok recording folk music.jpg|260px|alt=]] | caption = [[Béla Bartók]] merakam penyanyi rakyat biasa di Zobordarázs, [[Kerajaan Hungary]], (kini [[Nitra]], [[Slovakia]]) 1907 | label1 = Tradisi | data1 = [[Senarai tradisi lagu rakyat]] | label2 = Pemuzik | data2 = [[Senarai pelagu rakyat]] | label3 = Alat muzik | data3 = [[Alat lagu rakyat]] | header15 = Topik lain | data16 = {{flatlist| * [[Muzik terkenal]] * [[kebangkitan asal usul]] }} }} '''Lagu rakyat''' ialah [[genre muzik]] yang merangkumi lagu rakyat tradisional dan genre kontemporari yang berkembang daripada yang pertama semasa abad ke-20 kebangkitan lagu rakyat. Sesetengah jenis lagu rakyat boleh dipanggil [[muzik dunia]]. Lagu rakyat tradisional telah ditakrifkan dalam beberapa cara: sebagai muzik yang dihantar secara lisan, muzik dengan komposer yang tidak diketahui, muzik yang dimainkan pada instrumen tradisional, muzik tentang identiti budaya atau kebangsaan, muzik yang berubah antara generasi (proses rakyat), muzik yang dikaitkan dengan rakyat. [[cerita rakyat]], atau muzik yang dipersembahkan oleh [[Konvensyen (norma)|adat]] dalam jangka masa yang panjang. Ia telah dibezakan dengan [[muzik popular|komersial]] dan [[muzik seni|gaya klasik]].<ref>{{Cite encyclopedia |title=Lagu rakyat - Pages [1] - Dunia pengetahuan ensiklopedia |url=https://ms.swewe.net/word_show.htm/?434477_1&Lagu_rakyat}}</ref> <!-- Sejak zaman purba, tanpa mengira Timur dan Barat, setiap abad, wilayah, negara, negeri, dalam geografi yang berbeza, iklim, bahasa, budaya, agama, dipengaruhi, bebas; akan mempunyai kategori hiburan, budaya atau kehidupan manusia dan penyembuh sejati sendiri. Setiap lagu rakyat akan mempersembahkannya dalam bentuk yang berbeza, dalam warna sejarah, tamadun dan cinta, dan lagu itu juga merupakan salah satu pautan utama, dan kekasaran massa atau sosiologi dikenali sebagai Folk/Ballad. Ia mempunyai kehidupan sosial dan popular yang paling dekat dan paling langsung, bandar ini adalah karya spontan yang besar-besaran, dinyanyikan secara lisan semasa ia terbentuk dan berkembang. Ia adalah kebijaksanaan orang ramai, bentuk muzik dengan ciri-ciri ringkas dan ringan, boleh diakses, meriah dan fleksibel. --> == Muzik rakyat tradisional == {{Infobox music genre | name = Muzik rakyat tradisional | stylistic_origins = Muzik tradisional | cultural_origins = Negara atau kawasan individu | popularity = | derivatives = | subgenrelist = | subgenres = | fusiongenres = * [[Folk metal]] | regional_scenes = | local_scenes = | other_topics = }} === Definisi === {{quotebox | quote = Muzik rakyat memang menarik – kerana hampir semua orang dan bapa saudara mereka mempunyai pendapat tentang apa itu muzik rakyat dan apa yang bukan! | source = ''Goldmine'' (19 September 2019)<ref>{{cite web | url=https://www.goldminemag.com/articles/the-rise-of-folk-music-ala-the-40s-and-50s | title=The rise of Folk Music (Ala the '40s and '50s) | date=25 Mei 2021 }}</ref> | width = 16% | align = left }} Istilah ''muzik rakyat'', ''lagu rakyat'', dan ''tarian rakyat'' merupakan ungkapan yang agak baru. Ia merupakan lanjutan daripada istilah ''cerita rakyat'', yang dicipta pada tahun 1846 oleh ahli antik Inggeris, William Thoms, untuk menggambarkan "tradisi, adat resam, dan [[tahyul]] golongan tidak berbudaya".<ref name=" Percy Scholes 1977">Percy Scholes, ''The Oxford Companion to Music'', OUP 1977, article "Folk Song".</ref> Istilah ini selanjutnya berasal daripada ungkapan Jerman ''Volk'', dalam erti kata "rakyat secara keseluruhan" seperti yang digunakan pada muzik popular dan nasional oleh Johann Gottfried Herder dan golongan Romantik Jerman lebih setengah abad sebelumnya.<ref>{{cite book |first = A.L.|last=Lloyd|title = Folk Song in England|publisher = Panther Arts|date = 1969 |page= 13|isbn =978-0-586-02716-5}}</ref> Walaupun difahami bahawa muzik rakyat adalah muzik rakyat, pemerhati mendapati definisi yang lebih tepat sukar difahami.<ref name = NERevival>''The Never-Ending Revival'' by Michael F. Scully University of Illinois Press Urbana and Chicago 2008 {{ISBN |978-0-252-03333-9}}</ref><ref>Middleton, Richard, ''Studying Popular Music'', Philadelphia: Open University Press (1990/2002). {{ISBN|978-0-335-15275-9}}, p. 127.</ref> Ada yang tidak bersetuju bahawa istilah muzik rakyat harus digunakan.<ref name = NERevival/> Muzik rakyat mungkin cenderung mempunyai ciri-ciri<ref name=" Percy Scholes 1977" /> tertentu tetapi ia tidak dapat dibezakan dengan jelas dari segi muzik semata-mata. Satu maksud yang sering diberikan ialah "lagu-lagu lama, tanpa komposer yang diketahui,"<ref name=" Ronald D. Cohen 2006 pp. 1-2">Ronald D. Cohen ''Folk music: the basics'' (CRC Press, 2006), pp. 1–2.</ref> satu lagi ialah muzik yang telah diserahkan kepada "proses [[tradisi lisan|penghantaran lisan]]... pembentukan dan pembentukan semula muzik oleh komuniti yang memberikannya watak rakyat."<ref name=" Lloyd 1969">International Folk Music Council definition (1954/5), given in Lloyd (1969) and Scholes (1977).</ref> Takrifan sedemikian bergantung pada "proses (budaya) dan bukannya jenis muzik abstrak...", pada "kesinambungan dan transmisi lisan...dilihat sebagai mencirikan satu sisi [[dikotomi]] budaya, sisi lain yang bukan sahaja terdapat dalam lapisan bawah masyarakat [[feudalisme|feudal]], [[kapitalisme|kapitalis]] dan beberapa masyarakat oriental tetapi juga dalam masyarakat 'primitif' dan dalam bahagian 'budaya popular'". <ref>Charles Seeger (1980), citing the approach of Redfield (1947) and Dundes (1965), quoted in Middleton (1990) p. 127.</ref> Satu definisi yang digunakan secara meluas hanyalah "Muzik rakyat ialah apa yang dinyanyikan oleh orang ramai."<ref name="Donaldson, 2011 page 13">Donaldson, 2011 p. 13</ref> == Rujukan == <references responsive/> == Bacaan lanjut == (tidak termasuk dalam rujukan) {{refbegin|30em}} * {{cite journal |last=Bayard |first=Samuel P. |year=1950 |title=Prolegomena to a Study of the Principal Melodic Families of British-American Folk Song |journal=The Journal of American Folklore |volume=63 |issue=247 |pages=1–44 |jstor=537347|doi=10.2307/537347|ref=none}} Reprinted in McAllester, David Park (ed.) (1971) ''Readings in [[etnomuzikologi|ethnomusicology]]'' New York: Johnson Reprint. {{oclc|2780256}} * {{cite journal |last=Bearman |first=C. J. |year=2000 |title=Who Were the Folk? The Demography of Cecil Sharp's Somerset Folk Singers |journal=The Historical Journal |volume=43 |issue=3 |pages=751–75 |jstor=3020977 |doi=10.1017/s0018246x99001338|s2cid=162191258 |ref=none}} * Bevil, Jack Marshall (1984). ''Centonization and Concordance in the American Southern Uplands Folksong Melody: A Study of the Musical Generative and Transmittive Processes of an Oral Tradition''. PhD Thesis, North Texas University, Ann Arbor: University Microfilms International. {{oclc|12903203}} * {{cite journal |last1=Bevil |first1=J. Marshall |year=1986 |url=http://symposium.music.org/index.php?option=com_k2&view=item&id=2005:scale-in-southern-appalachian-folksong-a-reexamination&Itemid=124 |title=Scale in Southern Appalachian Folksong: A Reexamination |journal=College Music Symposium |volume=26 |pages=77–91|jstor=40373824|ref=none}} * Bevil, Jack Marshall (1987). "A Paradigm of Folktune Preservation and Change Within the Oral Tradition of a Southern Appalachian Community, 1916–1986." Unpublished. Read at the 1987 National Convention of the American Musicological Society, New Orleans. * Bronson, Bertrand Harris. ''The Ballad As Song'' (Berkeley: [[University of California Press]], 1969). * Bronson, Bertrand Harris. ''The Singing Tradition of Child's Popular Ballads'' (Princeton: Princeton University Press, 1976). * Bronson, Bertrand Harris. ''The Traditional Tunes of the Child Ballads, with Their Texts, According to the Extant Records of Great Britain and North America'', 4 volumes (Princeton and Berkeley: [[Princeton University Press|Princeton University]] and University of California Presses, 1959, ff.). * Cartwright, Garth (2005). ''Princes Amongst Men: Journeys with Gypsy Musicians''. London: Serpent's Tail. {{ISBN|978-1-85242-877-8}} * Carson, Ciaran (1997). ''Last Night's Fun: In and Out of Time with Irish Music''. North Point Press. {{ISBN|978-0-86547-515-1}} * Cole, Ross. ''The Folk: Music, Modernism, and the Political Imagination''. Berkeley: University of California Press, 2021. 275. {{ISBN|978-0520383746}}. * Cooley, Timothy J. ''Making Music in the Polish Tatras: Tourists, Ethnographers, and Mountain Musicians''. Indiana University Press, 2005 (Hardcover with CD). {{ISBN|978-0-253-34489-2}} * Cowdery, James R. (1990). ''The Melodic Tradition of Ireland''. Kent, OH: Kent State University Press. {{ISBN|978-0-87338-407-0}} * Czekanowska, Anna. ''Polish Folk Music: Slavonic Heritage&nbsp;– Polish Tradition&nbsp;– Contemporary Trends''. Cambridge Studies in Ethnomusicology, Reissue 2006 (Paperback). {{ISBN|978-0-521-02797-7}} * Farsani, Mohsen (2003) ''Lamentations chez les nomades bakhtiari d'Iran''. Paris: Université Sorbonne Nouvelle. * Harker, David (1985). ''Fakesong: The Manufacture of British 'Folksong', 1700 to the Present Day''. Milton Keynes [Buckinghamshire]; Philadelphia: Open University Press. {{ISBN|978-0-335-15066-3}} * Jackson, George Pullen (1933). ''White Spirituals in the Southern Uplands: The Story of the Fasola Folk, Their Songs, Singings, and "Buckwheat Notes"''. Chapel Hill: University of North Carolina Press. {{LCCN|33003792}} {{oclc|885331}} Reprinted by Kessinger Publishing (2008) {{ISBN|978-1-4366-9044-7}} * {{cite journal|last=Matthews |first=Scott |title=John Cohen in Eastern Kentucky: Documentary Expression and the Image of Roscoe Halcomb During the Folk Revival |journal=[[Southern Spaces]] |volume=2008 |date=August 6, 2008|doi=10.18737/M74W3W |doi-access=free|ref=none}} * Karpeles, Maud. ''An Introduction to English Folk Song''. 1973. Oxford. Oxford University Press. * Nelson, David Taylor (2012) "Béla Bartók: The Father of Ethnomusicology", ''Musical Offerings'': jil. 3: no. 2, artikel 2. [http://digitalcommons.cedarville.edu/musicalofferings/vol3/iss2/2 Béla Bartók: The Father of Ethnomusicology] * Pegg, Carole (2001). "Folk Music". ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'', disunting oleh Stanley Sadie dan John Tyrrell. London: Macmillan. * {{cite journal |last1=Poladian |first1=Sirvart |title=Melodic Contour in Traditional Music |journal=Journal of the International Folk Music Council |volume=3 |year=1951 |pages=30–35 |jstor=835769|doi=10.2307/835769|ref=none}} * {{cite journal |last1=Poladian |first1=Sirvart |title=The Problem of Melodic Variation in Folk Song |journal=The Journal of American Folklore |volume=55 |issue=218 |year=1942 |pages=204–11 |jstor=535862|doi=10.2307/535862|ref=none}} * Rooksby, Rikky, Dr Vic Gammon et al. ''The Folk Handbook''. (2007). Backbeat * Sorce Keller, Marcello (2014) "What Can Be Old and What Can Be New in 'Folk Music'", in Thomas Nussbaumer (Ed.), ''Das Neue in der Volksmusik in der Alpen''. Innsbruck: Universitätsverlag Wagner, 2014. * Sorce Keller, Marcello (1984). "The Problem of Classification in Folksong Research: A Short History". ''Folklore''. 95 (1): 100–04. {{doi|10.1080/0015587x.1984.9716300}}. JSTOR 1259763 * Sharp, Cecil. ''Folk Song: Some Conclusions''. 1907. Charles River Books * Sharp, Cecil ''English Folk Songs from the Southern Appalachians''. Collected by Cecil J. Sharp. Ed. Maud Karpeles. 1932. London. [[Oxford University Press]]. * {{cite journal |last=Warren-Findley |first=Jannelle |year=1980 |title=Journal of a Field Representative : Charles Seeger and Margaret Valiant |journal=Ethnomusicology |volume=24 |issue=2 |pages=169–210 |jstor=851111|doi=10.2307/851111|ref=none}} * [[Peter van der Merwe (muzikologis)|van der Merwe, Peter]] (1989). ''Origins of the Popular Style: The Antecedents of Twentieth-Century Popular Music''. Oxford: Clarendon Press. {{ISBN|978-0-19-316121-4}}. {{refend}} == Pautan luar == {{Library resources box|by=no|onlinebooks=no|about=yes|wikititle=folk music}} {{Commons category|Folk music}} * [http://www.folkalliance.org/ ''Folk Alliance International''] Pertubuhan muzik rakyat terkemuka * [https://memory.loc.gov/diglib/ihas/html/afccards/afccards-home.html Ensiklopedia Seni Persembahan: Muzik Tradisional dan Katalog Pertuturan], [[Perpustakaan Kongres Amerika Syarikat]] * [https://www.csufresno.edu/folklore/BalladIndexTOC.html Indeks Balada Tradisional: : Bibliografi Beranotasi Lagu-lagu Rakyat Dunia Berbahasa Inggeris], [[Universiti Negeri California]] * [https://web.archive.org/web/20110410114851/http://libluna.colorado.edu/SoundModel/index.htm Koleksi Muzik Rakyat Digital Ben Grey Lumpkin] Howard B. Perpustakaan Muzik Waltz, Universiti Colorado Boulder * {{ChoralWiki|Traditional|prep=of}} * {{Internet Archive short film|id=to_hear_your_banjo_play|name="To Hear Your Banjo Play (1947)"}} * [http://www.bl.uk/wtm Projek Muzik Tradisional di England, bahagian Dunia dan Muzik Tradisional di Arkib Bunyi Perpustakaan British] * [http://www.folklib.net/folkfile/ The Folk File: A Folkie's Dictionary] oleh Bill Markwick (1945–2017) – definisi muzik dan biografi pendek untuk pemuzik dan kumpulan Rakyat Amerika dan U.K. Dicapai pada 21 September 2017. <!-- {{Folk music|state=collapsed}} --> {{Authority control}} [[Kategori:Lagu rakyat| ]] 1huk8809booufd5n9tmjvwhj6nubvsd 0 7244 6810165 6757794 2026-03-27T08:11:31Z ~2026-18984-54 393164 Perujukan 6810165 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE|Bahasa ''Sanskrit''}} {{Infobox Language | name = Bahasa Sangsakerta | nativename = {{lang|sa|संस्कृतम्}}<br><small>''{{IAST|saṃskṛtam}}''<small> | region = [[India]], [[Nepal]], [[Bangladesh]], dan sesetengah tempat lain dari [[Asia Selatan|Selatan]] dan [[Asia Tenggara]]; banyak sarjana agama Buddha di negara [[Asia Timur]] seperti [[China]], [[Jepun]], [[Thailand]], [[Indonesia]] dan [[Vietnam]], juga mampu berkomunikasi dalam Sanskrit. | speakers = 49,736 penutur fasih (anggaran [[1991]])<br />194,433 penutur bahasa kedua (anggaran [[1961]]). | familycolor = Indo-Eropah | fam2 = [[Bahasa Indo-Iran|Indo-Iran]] | fam3 = [[Bahasa Indo-Arya|Indo-Arya]] | nation = [[India]] (salah satu daripada ''[[Senarai bahasa kebangsaan India|bahasa rasmi]]'') | iso1 = sa | iso2 = san | lc1 = san | notice = Indik | altname = ''Sanskrit'' {{small|(bahasa Inggeris)}} }} '''Bahasa Sangsakerta'''<ref>{{Cite dictionary|url=https://nla.gov.au/nla.obj-60272783/view?partId=nla.obj-436288954#page/n389/mode/1up/search/SangsakSrta|dictionary=A Malay-English dictionary (romanised)|last=Wilkinson|first=Richard James|date=1932|publisher=Salavopoulos & Kinderlis|year=|isbn=|volume=II|location=Mytilini, Yunani|page=384|title=Sangsakĕrta|quote=|via=TROVE, National Library of Australia}}</ref> ({{Jawi|بهاس سڠسکرتا}}, [[Devanagari]]: {{lang|sa|संस्कृतम्}} ''saṃskṛtam''<ref name="Apte1957-592">{{cite book|last=Apte|first=Vaman Shivaram|year=1957|url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/apte_query.py?qs=%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%A4&searchhws=yes|title=Revised and enlarged edition of Prin. V.S. Apte's ''The practical Sanskrit-English Dictionary''|location=Poona|publisher=Prasad Prakashan|page=1596|quote=from संस्कृत saṃskṛitə [[Participle#Types of participle|past passive participle]]: Made perfect, refined, polished, cultivated. -तः -tah A word formed regularly according to the rules of grammar, a regular derivative. -तम् -tam Refined or highly polished speech, the Sanskṛit language; संस्कृतं नाम दैवी वागन्वाख्याता महर्षिभिः ("named sanskritam the divine language elaborated by the sages") from [[Kavyadarsha|Kāvyadarśa]].1. 33. of [[Daṇḍin]]}}</ref>; [[bahasa Inggeris]]: '''''Sanskrit''''') merupakan antara [[bahasa]] di India yang paling tua yang dikenali, dan merupakan salah satu [[bahasa rasmi]] di [[India]]. Tarafnya di India adalah lebih kurang sama dengan kedudukan bahasa-bahasa [[bahasa Yunani|Yunani]] dan [[bahasa Latin|Latin]] di benua [[Eropah]]. == Etimologi == {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 200 | image1 = Sanskrit Manuscript Wellcome L0070805.jpg | image2 = Text of colophon from Sanskrit Manuscript on medicine Wellcome L0015319.jpg | footer = Manuskrip Sanskrit kuno: kitab agama (atas), dan teks perubatan (bawah) }} Kata "Sangsakerta" berasal daripada kata majmuk ''{{IAST|sáṃskṛta-}}'' terdiri daripada ''sam'' (berbudaya, bagus, baik, sempurna) dan ''krta-'' (tersusun)<ref>Rujuk: * {{harvnb|Angus Stevenson|Maurice Waite|2011|p=1275}} * {{sfn|Shlomo Biderman|2008|p=90}}</ref> sekaligus bermaksud suatu bahasa yang "tersusun dengan baik, murni, sempurna, suci dan berbudaya".{{sfn|Will Durant|1963|p=406}}<ref>{{cite book|author=Sir Monier Monier-Williams|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=zUezTfym7CAC|title=A Sanskrit-English Dictionary: Etymologically and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo-European Languages|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-3105-6|page=1120}}</ref>{{sfn|Louis Renou|Jagbans Kishore Balbir|2004|pp=1-2}} Menurut Biderman, pengungkapan ini menggambarkan kesempurnaan ciri bahasa tersebut dari segi mutu nada yang disusun para [[resi]] menjadi "himpunan bunyi, sejenis acuan muzikal yang tinggi nilainya" memenuhi citarasa dalam tradisi lisan yang dipandang tinggi dalam tamadun India purba.{{sfn|Shlomo Biderman|2008|p=90}} Dari akhir zaman [[Veda|Weda]], menurut Annette Wilke dan Oliver Moebus, India telah mencipta banyak kesusasteraan yang bersifat linguistik, falsafah dan keagamaan, dengan pengaruh muzik yang kuat. Bunyi-bunyi dipercayai mewakili intipati ciptaan dan berkait dengan aspek-aspek mistik dan rahsia pemikiran [[Hinduisme|Hindu]]. Mencari kesempurnaan idea dan kebebasan berkait dengan bunyi-bunyi sakral, dan bahasa Sanskrit dianggap sebagai bentuk komunikasi yang merangkai semua idea dan inspirasi, menjadi apa yang masyarakat India kuno percaya sebagai bahasa yang sempurna. Kepercayaan yang bahasa adalah penting dalam ilmu dan pemahaman, bersama-sama aspek bunyi dan tuturan dipanggil "epistem fonosentrik".{{Sfn|Annette Wilke|Oliver Moebus|2011|pp=62–66 with footnotes}}{{sfn|Guy L. Beck|2006|pp=117–123}} Bahasa ini dianggap sebagai lawan bahasa-bahasa rakyat kebanyakan atau [[Bahasa Prakerta|''prākṛta'']]- yakni "tulen, semula jadi, normal, tanpa seni".<ref name="Southworth2004">{{citation|last=Southworth|first=Franklin|title=Linguistic Archaeology of South Asia|url=https://books.google.com/books?id=hTwuFUW5aEgC&pg=PA45|year=2004|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-31777-6|page=45}}</ref> Kaitan antara bahasa-bahasa Prakerta dan Sangsakerta terdapat dalam teks India sejak alaf pertama Masihi. Patañjali mengiktiraf bahasa Prakerta sebagai bahasa pertama, yang secara naluri digunakan oleh kanak-kanak yang membawa kepada masalah tafsiran dan salah faham. Kehalusan struktur bahasa Sangsakerta menghilangkan ketidaksempurnaan ini. Ahli tatabahasa Sangsakerta awal Daṇḍin contohnya menyatakan bahawa banyak perkataan Prakerta berasal daripada bahasa Sangsakerta, tetapi menimbulkan "kehilangan bunyi" dan penyalahgunaan makna yang merupakan hasil daripada "kejahilan tatabahasa". Daṇḍin mengakui ada kata-kata dan struktur yang dilihat mengelirukan dalam bahasa Prakerta yang tiada dalam bahasa Sanskrit. Pandangan ini dapat dilihat dalam gaya penulisan Bharata Muni yang menulis manuskrip ''Natyasastra''. Namisādhu, salah seorang cendekiawan Jainisme, mengakui adanya perbezaan tersebut, tetapi tidak bersetuju bahawa bahasa Prakerta adalah hasil penyalahgunaan makna Sangsakerta, tetapi sebaliknya menyatakan ia bersifat ''pūrvam'' (semula jadi) bagi anak-anak, dan Sanskrit adalah penyempurnaan bahasa Prakerta melalui "pemurnian tatabahasa".<ref name="KleinJoseph2017p318">{{cite book|author1=Jared Klein|author2=Brian Joseph|author3=Matthias Fritz|year=2017|url=https://books.google.com/books?id=cQA2DwAAQBAJ|title=Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics: An International Handbook|publisher=Walter De Gruyter|isbn=978-3-11-026128-8|pages=318–320}}</ref> == Sejarah == === Asal usul dan perkembangan === {{see also|Kosa kata Indo-Eropah}} {{multiple image | align = right | image1 = IE expansion.png | width1 = 175 | alt1 = | caption1 = | image2 = IE1500BP.png | width2 = 235 | alt2 = | caption2 = | footer = Kiri: [[Hipotesis Kurgan]] yang berkaitan dengan [[penghijrahan Indo-Eropah]] antara 4000–1000&nbsp;SM. Kanan: taburan geografi rumpun bahasa Indo-Eropah dengan bahasa ini di Asia Selatan. }} {{main|Bahasa Proto-Indo-Iran}} Bahasa Sangsakerta termasuk dalam [[Bahasa-bahasa Indo-Eropah|rumpun bahasa Indo-Eropah]]. Bahasa ini salah satu daripada tiga bahasa Indo-Eropah tertua yang didokumentasikan serta lahir daripada suatu bahasa purba yang dibentuk semula iaitu [[bahasa Indo-Eropah Purba]]:<ref name="Woodard122">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UQpAuNIP4oIC|title=The Ancient Languages of Asia and the Americas|author=Roger D. Woodard|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-68494-1|pages=1–2|quote=Bentuk terawal bahasa "tertua" ini, Sanskrit, adalah yang terdapat dalam teks-teks Brahman purba yang dipanggil Rigveda, yang dikarang sekitar 1500 SM. Tarikh ini menjadikan Sanskrit salah satu daripada tiga bahasa terawal dalam keluarga Indo-Eropah yang didokumentasikan dengan baik—dua lagi ialah bahasa Het Kuno dan Yunani Mikenai—dan, selaras dengan kemunculan dahulukalanya, Sanskrit telah menjadi asas dalam pembinaan semula bahasa induk rumpun Indo-Eropah—Indo-Eropah Purba.}}</ref><ref name="Bauer2017p90" /><ref name="Ramat2015p26">{{cite book |first1=Anna Giacalone |last1=Ramat |first2=Paolo |last2=Ramat |year=2015 |title=The Indo-European Languages |pages=26–31 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-92187-4 |url=https://books.google.com/books?id=PLa5CAAAQBAJ}}</ref> * [[Veda|Sanskrit Weda]] ({{circa}} 1500–500&nbsp;SM). * [[Bahasa Yunani Mikenai]] ({{circa}} 1450&nbsp;SM)<ref>{{cite news |title=Ancient tablet found: Oldest readable writing in Europe |date=1 April 2011 |website=National Geographic |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2011/03/110330-oldest-writing-europe-tablet-greece-science-mycenae-greek}}</ref> dan [[Bahasa Yunani Purba|Yunani Purba]] ({{circa}} 750–400&nbsp;SM). * [[Bahasa Het]] ({{circa}} 1750–1200&nbsp;SM). Bahasa-bahasa Indo-Eropah lain yang berkaitan dengan Sanskrit termasuk Latin kuno dan klasik ({{circa}} 600&nbsp;SM–100&nbsp;M, Itali zaman kuno), bahasa Gothik ([[bahasa Jermanik]] kuno, {{circa}} 350&nbsp;SM), [[bahasa Nor Kuno]] (dari {{circa}} 200&nbsp;SM), [[Bahasa Avesta|bahasa Avesta Lama]] ({{circa}} akhir alaf ke-2 SM<ref>{{cite book |first=Jenny |last=Rose |date=18 August 2011 |title=Zoroastrianism: A guide for the perplexed |pages=75–76 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4411-2236-0 |url=https://books.google.com/books?id=4h0SBwAAQBAJ}}</ref>), dan bahasa Avesta Muda ({{circa}} 900&nbsp;SM).<ref name="Bauer2017p90">{{cite book |first=Brigitte L.M. |last=Bauer |year=2017 |title=Nominal Apposition in Indo-European: Its forms and functions, and its evolution in Latin-romance |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-046175-6 |pages=90–92 |url=https://books.google.com/books?id=BWzNDgAAQBAJ}} for detailed comparison of the languages, see pages 90–126</ref><ref name="Ramat2015p26" /> Bahasa purba yang paling dekat dengan Sanskrit Weda ialah [[Rumpun bahasa Nuristan|rumpun Nuristan]] yang terdapat di wilayah [[Hindu Kush]], timur laut Afganistan dan barat laut Himalaya,<ref name="Ramat2015p26" /><ref name="DaniMasson1999">{{cite book |first1=Ahmad Hasan |last1=Dani |first2=Vadim Mikhaĭlovich |last2=Masson |year=1999 |title=History of Civilizations of Central Asia |pages=357–358 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1407-3 |url=https://books.google.com/books?id=GXzycd3dT9kC}}</ref>{{sfn|Colin P. Masica|1993|p=34}} serta bahasa Avesta dan Parsi Kuno yang telah pupus—keduanya adalah [[Bahasa-bahasa Iran|rumpun Iran]].<ref>{{cite book |first=Saul |last=Levin |date=24 October 2002 |title=Semitic and Indo-European |volume=II: Comparative morphology, syntax, and phonetics |page=431 |series=Current Issues in Linguistic Theory #226 |publisher=[[John Benjamins Publishing Company]] |OCLC=32590410 |isbn=9781588112224}} {{isbn|1588112225}}</ref><ref>{{cite book |first1=Edwin Francis |last1=Bryant |first2=Laurie L. |last2=Patton |title=The Indo-Aryan Controversy: Evidence and inference in Indian history |page=208 |publisher=Psychology Press}}</ref><ref name="Robins2014p346">{{cite book |first=R.H. |last=Robins |year=2014 |title=General Linguistics |pages=346–347 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-88763-8 |url=https://books.google.com/books?id=IryOAwAAQBAJ}}</ref> Bahasa Sanskrit ialah sekumpulan bahasa satem Indo-Eropah. Sejumlah sarjana zaman jajahan yang menguasai [[bahasa Latin]] dan [[Bahasa Yunani Purba|Yunani]] terkejut dengan persamaan bahasa-bahasa ini kepada persuratan Sanskrit yang dikaji, baik dari segi kosa kata dan tatabahasanya. Dalam ''The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World'', Mallory dan Adams menjelaskan persamaan tersebut dalam beberapa contoh berikut:{{sfn|J. P. Mallory|D. Q. Adams|2006|p=6}} ::{| |- !IEP!! Sanskrit ! &nbsp; Latin !! Yunani ! Inggeris Lama !Inggeris !Melayu |- |*méh₂tēr|| &nbsp; '''mātár-''' | &nbsp; māter|| &nbsp; mētēr | &nbsp; mōdor |&nbsp; mother |&nbsp; ibu |- |*ph₂tḗr|| &nbsp; '''pitár-''' | &nbsp; pater|| &nbsp; pater | &nbsp; fæder |&nbsp; father |&nbsp; ayah |- |*bʰréh₂tēr|| &nbsp; '''bhrātar-''' | &nbsp; frāter|| &nbsp; phreter | &nbsp; brōþor |&nbsp; brother |&nbsp; saudara lelaki |- |*swésōr|| &nbsp; '''svásar-''' | &nbsp; soror|| &nbsp; eor | &nbsp; sweoster |&nbsp; sister |&nbsp; saudara perempuan |- |*suHnús|| &nbsp; '''sūnú-''' | &nbsp; fīlius|| &nbsp; huius | &nbsp; sunu |&nbsp; son |&nbsp; anak lelaki |- |*dʰugh₂tḗr|| &nbsp; '''duhitár-''' | &nbsp; fīlia|| &nbsp; thugátēr | &nbsp; dohtor |&nbsp; daughter |&nbsp; anak perempuan |- |*gʷṓws|| &nbsp; '''gáu-''' | &nbsp; bōs|| &nbsp; bous | &nbsp; cū |&nbsp; cow |&nbsp; lembu |- |*demh₂-|| &nbsp; '''dām-''' | &nbsp; domus|| &nbsp; dom- | &nbsp; tam, timber |&nbsp; house, tame, build |&nbsp; rumah, jinak, bina |} Kedekatan hubungan kosakata sesama bahasa-bahasa ini tersebut menunjukkan adanya sebuah akar kata, serta hubungan sejarawi antara beberapa bahasa purba utama dunia.{{efn|William Jones (1786), dikutip oleh Thomas Burrow dalam ''The Sanskrit Language'':{{sfn|Burrow|1973|p=6}} Bahasa Sanskrit, walaupun kuno, mempunyai struktur yang menarik; lebih sempurna daripada bahasa Yunani, lebih lengkap daripada bahasa Yunani, lebih halus daripada kedua-duanya, tetapi pertalian lebih kuat, baik dalam akar kata kerja dan dalam tatabahasa, daripada yang dihasilkan secara kebetulan, sehingga tidak ada ahli filologi yang dapat menguji ketiga-tiganya sebelum mempercayai ia semua berasal daripada "sumber yang satu dan sama", yang mungkin tidak lagi wujud. Terdapat sebab yang serupa, walaupun tidak menarik, untuk mengandaikan bahawa bahasa Gothik dan Celtik, walaupun berpadu dengan simpulan bahasa yang berbeza, mempunyai asal usul yang sama dengan bahasa Sanskrit; dan Parsi Lama mungkin termasuk dalam keluarga yang sama."}} Teori migrasi Indo-Arya menerangkan bagaimana bahasa Sanskrit dan bahasa Indo-Eropah lain berkaitan dan menyatakan bahawa penutur asli bahasa duluan Sanskrit tiba di Asia Selatan dari asalnya, mungkin wilayah Indus barat laut pada awal alaf ke-2 SM. Bukti sejarah yang ada dalam teori tersebut ialah kedekatan antara bahasa Indo-Iran dengan [[rumpun bahasa Baltik]] dan [[Rumpun bahasa Slavik|Slavik]], pertukaran dengan kosa kata bukan Indo-Eropah seperti [[rumpun bahasa Ural|rumpun bahasa Uralik]], dan kosa kata Indo-Eropah yang berkaitan dengan flora dan fauna.{{sfn|Colin P. Masica|1993|p=36-38}} Prasejarah rumpun bahasa Indo-Arya sebagai moyang bahasa Sanskrit tidak jelas dan pelbagai hipotesis diajukan, menyatakan ia mungkin bermula dalam jangka masa yang panjang. Menurut Thomas Burrow, dengan menghubungkannya dengan bahasa rumpun Indo-Eropah, asal usul bahasa tersebut mungkin bermula dari Eropah Tengah atau Timur, dan [[Bahasa Indo-Iran|rumpun Indo-Iran]] muncul dari Rusia Tengah.{{sfn|Burrow|1973|pp=30–32}} Rumpun bahasa Indo-Iran berpecah kepada Indo-Arya dan Iran; bahasa Sanskrit adalah cabang Indo-Arya yang berpindah menuju Iran timur menerus kemudiannya ke Asia Selatan pada separuh pertama alaf ke-2 SM. Setibanya di India purba, [[bahasa Indo-Arya]] mengalami perubahan lingustik yang pesat dan terciptalah bahasa Sanskrit Weda.{{sfn|Burrow|1973|pp=30–34}} {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Akar [[Bahasa Proto-Indo-Iran|Proto-Indo-Iran]] ! colspan="2" |[[Bahasa Parsi]] ! rowspan="2" |Bahasa Sanskrit |- ![[Bahasa Parsi Kuno|Kuno]] !Moden |- |*Háćwas "jaran" |Av ''aspa'', OP ''asa'' |{{Script|Arab|اسپ}} äsp |अश्व ''[[Ashva|áśva]]'' |- |*bʰaHgás "pembahagian" |Av ''bāga'' |{{Script|Arab|بغ}} bag |''bhāgá'' (> "''bega''wan") |- |*bʰráHtā "sanak lelaki" |Av, OP ''brātar'' |{{Script|Arab|بَرادَر}} bradar |भ्रातृ ''bhrā́tr̥'' |- |*bʰúHmiš "tanah" |OP ''būmiš'' |{{Script|Arab|بوم}} bum |भूमि [[Bhūmi|''bhū́mi'']]- (> "[[bumi]]") |- |*mártyas "orang" |Av ''maṣ̌iia'', OP ''martiya'' |{{Script|Arab|مرد}} mard |मर्त्य ''mártya'' |- |*mā́Has "bulan" |Av ''mā̊'', OP ''māha'' |{{Script|Arab|ماه}} mah |''mā́s'' |- |*wásr̥ "musim bunga" |Av ''vaŋhar'' |{{Script|Arab|بهار}} bahār |वसर ''vásara'' "pagi" |- |*Hr̥tás "kebenaran" |Av ''aṣ̌a'', OP ''arta'' |{{Script|Arab|ارد}} ard |ऋत ''r̥tá'' |- |*dʰráwgʰas "bohong" |Av ''draoγa'', OP ''drauga'' |{{Script|Arab|دُروغ}} durōġ |द्रोघ ''drógha'' |- |*sáwmas "air perahan" |Av ''haoma'' |{{Script|Arab|هوم}} hōm |सोम ''sóma-'' |} === Bahasa Sanskrit Weda === {{Main|Sanskrit Weda}} [[Fail:Rigveda_MS2097.jpg|thumb|''Rig Weda'' ditulis dalam [[aksara Dewanagari|tulisan Dewanagari]], awal abad ke-19. Garis merah melintang dan menegah menandakan perubahan nada rendah dan tinggi dalam pembacaannya.]] Bentuk praklasik bahasa Sanskrit mula tercatat dalam salah satu daripada empat [[Weda|kitab suci Hindu (Weda)]] iaitu [[Rig Veda|Weda Riga]] (ऋग्वेद ''Ṛgveda'') pada pertengahan hingga akhir abad ke-2 SM. Tiada catatan bertulis dari zaman-zaman awal yang telah dipelihara, bahkan jika ada, tetapi sarjana umumnya percaya [[Rig Veda|Weda Riga (''Ṛgveda'')]] diturunkan turun-temurun secara lisan dan sebutannya andal: teks tersebut adalah teks upacara keagamaan, yang mana cara sebutannya dan pemeliharaannya adalah sebahagian daripada tradisi.<ref name="Meier-Brügger2003">{{cite book|last=Meier-Brügger|first=Michael|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=49xq3UlKWckC|title=Indo-European Linguistics|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-017433-5|page=20}}</ref>{{sfn|MacDonell|2004}}<ref name="Keith1993">{{cite book|last=Keith|first=A. Berriedale|year=1993|url=https://books.google.com/books?id=GNALtBMVbd0C|title=A History of Sanskrit Literature|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1100-3|page=4}}</ref> [[Rig Veda|Weda Riga (''Ṛgaveda'')]] adalah kumpulan kitab suci yang dibuat oleh ramai pengarang secara berasingan dari pelbagai tempat{{Perlu rujukan}} di India purba.{{Perlu rujukan}} Penulis-penulisnya mewakili generasi yang berbeza-beza: ''Mandala'' 2 hingga 7 adalah yang tertua, sedangkan ''mandala'' 1 dan 10 adalah yang termuda.{{sfn|Barbara A. Holdrege|2012|pp=229–230}}{{Sfn|Bryant|2001|pp=66–67}} Namun Sanskrit Weda dalam kitab-kitab ''[[Rig Veda|Rig Weda]]'' "Namun, Sanskrit Weda dalam buku-buku Ṛg-Weda ini "hampir tidak membentangkan sebarang kepelbagaian dialektik", menurut [[Louis Renou]]—seorang ahli Indologi yang dikenali kerana penelitiannya dalam sastera Sanskrit dan khususnya ''[[Rig Veda|Rig Weda]]''. Menurut Renou, ini menunjukkan bahawa Sanskrit Weda sudah memiliki "corak linguistik yang teratur" setakat separuh kedua alaf ke-2 SM.{{sfn|Louis Renou|Jagbans Kishore Balbir|2004|pp=5–6}} Selain [[Rig Veda|''Rig Weda'']], Weda lain-lain yang telah bertahan ialah''[[Sama Veda|Samaweda]]'', ''[[Yajur Veda|Yajurweda]]'', dan ''[[Atharva Veda|Atharvaweda]]'', bersama naskhah-naskhah lain seperti [[Kitab Brahmana|Brahmana]], [[Aranyaka]], dan [[Upanishad]].<ref name="Meier-Brügger2003" /> Dokumen-dokumen Weda ini mencerminkan dialek bahasa Sanskrit yang terdapat di pelbagai tempat di barat laut, utara, dan timur benua kecil India.<ref name="britsanskrit">{{cite book|last=Cardona|first=George|year=2012|url=https://www.britannica.com/topic/Sanskrit-language|title=Sanskrit Language|publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref><ref name="Witzel">{{cite book|last=Witzel|first=M.|year=1997|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/intro.pdf|title=Inside the Texts, Beyond the Texts: New approaches to the study of the Vedas|location=Cambridge, Massachusetts|publisher=Harvard University Press|access-date=17 July 2018}}</ref>{{rp|page=&nbsp;9}} Bahasa yang tertulis dalam kitab Weda adalah bahasa lisan zaman India purba.{{Perlu rujukan}} Menurut Michael Witzel, Sanskrit Weda adalah bahasa lisan suku Arya yang kemudiannya menetap di satu tempat buat satu ketika dan tetap memelihara tabiat harian mereka seperti penternakan lembu, bertani pada skala kecil, lalu berpindah dengan gerabak barang yang dipanggil ''grama''.<ref name="Witzel" />{{rp|pages=&nbsp;16–17}}{{Sfn|Harold G. Coward|1990|pp=3–12, 36–47, 111–112, Note: Sanskrit was both a literary and spoken language in ancient India.}} Sanskrit Weda atau varian Indo-Eropah terdekatnya diketahui di seluruh wilayah India purba yang dibuktikan dengan "Perjanjian [[Mitanni]]" antara bangsa Het dan Mitanni, dipahat pada batu, di suatu wilayah yang kini sebahagian daripada Syria dan Turki.<ref name="Cohen2017p11">{{cite book|last=Cohen|first=Signe|year=2017|url=https://books.google.com/books?id=EnE3DwAAQBAJ|title=The Upanisads: A complete guide|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-317-63696-0|pages=11–17}}</ref>{{efn|Perjanjian Mitanni dianggap berasal dari abad ke-16 SM, tetapi dipertikaikan.{{Sfn|Bryant|2001|p=249}}}} Sebahagian daripada perjanjian ini, seperti nama putera Mitanni dan istilah teknikal yang berhubungan dengan latihan kuda, atas sebab-sebab yang tidak difahami, adalah dalam bentuk awal Sanskrit Weda. Perjanjian ini juga menyeru dewa-dewa [[Waruna]], Mitra, [[Indra|Indera]], dan [[Ashvins|Nasatya]] yang ditemukan dalam lapisan-lapisan awal sastera Weda.<ref name="Cohen2017p11" /><ref>{{cite book|last=Robinson|first=Andrew|year=2014|url=https://books.google.com/books?id=TgU7CwAAQBAJ&pg=PT44|title=India: A Short History|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-77195-2|pages=56–57}}</ref> {{Quote box |width=28% |style=min-width:25em |bgcolor=#FFE0BB |align=left |quote= <poem> Wahai Respati, semasa memberi nama ::orang menetapkan permulaan Bahasa, Rahsia yang terunggul dan nirmala mereka ::didedahkan menerusi kasih sayang, Semasa pendeta membentuk Bahasa dengan fikiran mereka, ::memurnikannya seperti bijian dengan kipas menampi, Maka kawan-kawan tahu persahabatan – ::tanda yang baik diletakkan pada bahasa mereka. </poem> |source = — ''[[Rig Veda|Rig Weda]] 10.71.1–4''<br />Berdasarkan terjemahan Roger Woodard<ref> {{cite book |first=Roger D. |last=Woodard |year=2008 |title=The Ancient Languages of Asia and the Americas |page=1 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-68494-1 |url=https://books.google.com/books?id=UQpAuNIP4oIC }}</ref> }} Sanskrit Weda yang ada dalam ''Rig Weda'' lebih usang daripada Weda-weda yang lain, dan dalam banyak hal, gaya bahasa Rig Weda lebih mirip dengan teks-teks bahasa Avesta Lama [[Zoroastrianisme|Majusi]] ''Gathas'' dan juga ''Iliad'' dan ''Odisi'' karya Homeros.<ref name="Lowe2015p2">{{cite book|last=Lowe|first=John Jeffrey|year=2015|url=https://books.google.com/books?id=u7u6BwAAQBAJ|title=Participles in Rigvedic Sanskrit: The syntax and semantics of adjectival verb forms|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-870136-1|pages=2–3}}</ref> Menurut Stephanie W. Jamison dan Joel P. Brereton—ahli Indologi yang terkenal kerana menterjemahkan ''Rig Weda''—sastera Weda "telah jelas mewarisi" daripada struktur sosial zaman Indo-Iran dan Indo-Eropah, seperti peranan penyair dan pendeta, ekonomi naungan, persamaan frasa, dan beberapa meter puisi.{{sfn|Stephanie W. Jamison|Joel P. Brereton|2014|pp=10–11, 72}}{{efn|Contoh kosa kata serupa yang ditonjolkan dalam Weda ialah perkataan ''Dyaus Pita'' dalam bahasa Weda yang bermaksud "Bapa Syurga". Bersamaan dengan bahasa Yunani Mikenai ''[[Zeus]] Pater'', yang berkembang menjadi 'Jupiter'' dalam Latin. Persamaan dengan frasa "Bapa Syurga" juga terdapat dalam bahasa-bahasa Indo-Eropah yang lain.{{sfn|Stephanie W. Jamison|Joel P. Brereton|2014|p=50}}}} Walaupun terdapat persamaan, menurut Jamison dan Brereton, terdapat perbezaan antara kesusasteraan Weda, Avesta Lama, dan Yunani Mikenai. Contohnya, tidak seperti penggunaan kiasan perumpamaan dalam Rig Weda, teks Gathas tidak mempunyai perumpamaan, dan ia jarang digunakan dalam versi bahasa Avesta Lama yang terkemudian. Bahasa Yunani Homer, seperti Sanskrit Rig Weda, banyak menggunakan perumpamaan, tetapi strukturnya sangat berbeza.{{sfn|Stephanie W. Jamison|Joel P. Brereton|2014|pp=66–67}} === Bahasa Sanskrit Klasik === [[Fail:Birch_bark_MS_from_Kashmir_of_the_Rupavatra_Wellcome_L0032691.jpg|thumb|260x260px|Naskhah tatabahasa Sanskrit Pāṇini abad ke-17 dari Kashmir]] Bentuk bahasa Sanskrit Weda kurang homogen daripada Sanskrit Klasik, dan kemudian berevolusi menjadi bahasa yang lebih terstruktur dan homogen pada pertengahan alaf pertama SM. Menurut Richard Gombrich—ahli Indologi dan sarjana bahasa Sanskrit, Pāli, dan pengajian agama Buddha—Sanskrit Weda usang ''Rig Weda'' telah pun berkembang pada zaman Weda, seperti yang dibuktikan dalam karya sastera Weda yang terkemudian. Bahasa dalam Upanisad Hindu awal dan karya sastera Weda berikutnya menggunakan bahasa Sanskrit Klasik, sedangkan Sanskrit Weda yang usang pada zaman [[Gautama Buddha|Buddha]] menjadi tidak dapat difahami oleh sesiapa pun kecuali orang pendeta, menurut Gombrich.<ref name="Gombrich2006p24">{{cite book|author=Richard Gombrich|year=2006|url=https://books.google.com/books?id=jZyJAgAAQBAJ|title=Theravada Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-90352-8|pages=24–25}}</ref> Orang yang diterima umum telah berjasa dalam pembakuan bahasa Sanskrit ialah {{IAST|Pāṇini}}, juga ''Mahabhasya'' karya Patanjali dan komentar Katyayana yang mendahului karya Patanjali.<ref>{{cite book|author1=Gérard Huet|author2=Amba Kulkarni|author3=Peter Scharf|year=2009|url=https://books.google.com/books?id=t2f1hneiV08C|title=Sanskrit Computational Linguistics: First and Second International Symposia Rocquencourt, France, October 29–31, 2007 Providence, RI, USA, May 15–17, 2008, Revised Selected Papers|publisher=Springer|isbn=978-3-642-00154-3|pages=v–vi}}</ref> Panini menyusun kitab ''{{IAST|Aṣṭādhyāyī}}'' ("Lapan Bab Tatabahasa Sanskrit"). Masa beliau hidup sering diperdebatkan, tetapi umumnya karya beliau disepakati dibuat antara abad ke-6 hingga ke-4 SM.<ref name="cardona268">{{citation|year=1998|title=Pāṇini: A Survey of Research|last=Cardona|first=George|author-link=George Cardona|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1494-3|page=268|url=https://books.google.com/books?id=adWXhQ-yHQUC&pg=PA268}}</ref><ref name="britpanini">{{cite book|author=The Editors of Encyclopaedia Britannica|year=2013|url=https://www.britannica.com/topic/Ashtadhyayi|title=Ashtadhyayi, Work by Panini|publisher=Encyclopædia Britannica|quote=Ashtadhyayi, Sanskrit Aṣṭādhyāyī ("Eight Chapters"), Sanskrit treatise on grammar written in the 6th to 5th century BCE by the Indian grammarian Panini.|accessdate=23 October 2017}}</ref><ref name="Pāṇini 1979">{{cite journal|last=Staal|first=Frits|author-link=Frits Staal|date=April 1965|title=Euclid and Pāṇini|url=https://www.jstor.org/stable/1397332|journal=Philosophy East and West|volume=15|issue=2|pages=99–116}}</ref> ''Aṣṭādhyāyī'' bukanlah karya pertama yang menerangkan tatabahasa Sanskrit, tetapi ia karya terawal yang masih terpelihara. Pāṇini memetik sepuluh orang pendeta berkenaan aspek-aspek awal tatabahasa dan fonologi Sanskrit, serta variasi penggunaan Sanskrit di bahagian-bahagian berlainan di India.{{Sfn|Harold G. Coward|1990|pp=13–14, 111}} Dia memetik sepuluh orang resi, iaitu Apisali, Kasiyapa, Gargya, Galawa, Cakerawarmana, Baharadwaja, Sakatayana, Sakalya, Senaka, dan Sphotayana.<ref>{{cite book|author1=Pāṇini|author2=Sumitra Mangesh Katre|year=1989|url=https://books.google.com/books?id=iSDakY97XckC&pg=PR19|title=Aṣṭādhyāyī of Pāṇini|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0521-7|pages=xix–xxi}}</ref> ''{{IAST|Aṣṭādhyāyī}}'' menjadi asas salah satu cabang ilmu Weda, Wyakarana iaitu nahu dan analisis linguistik.{{Sfn|Harold G. Coward|1990|pp=13-14, 111}} Dalam ''Aṣṭādhyāyī'', bahasa dikaji dengan cara yang berbeza dengan tatabahasa Yunani atau Latin. Tatabahasa Pāṇini, menurut Renou dan Filliozat, adalah karya terkenal yang menerangkan peraturan bahasa dan berfungsi sebagai model untuk bahasa Sanskrit.<ref>Louis Renou & Jean Filliozat. ''L'Inde Classique, manuel des etudes indiennes'', vol.II pp.86–90, [[École française d'Extrême-Orient]], 1953, reprinted 2000. {{ISBN|2-85539-903-3}}.</ref> Pāṇini menggunakan istilah khas—seperti sintaksis, morfologi dan leksikon—untuk menghasilkan peraturan bagaimana perkataan dibentuk dan digunakan. Peraturan-peraturan ini disusun mengikuti garis panduan tertentu, sebahagian daripadanya beliau jelaskan dengan terang-terangan manakala yang lain boleh disimpulkan dengan sendiri.<ref>Angot, Michel. ''L'Inde Classique'', pp.213–215. Les Belles Lettres, Paris, 2001. {{ISBN|2-251-41015-5}}</ref> Walaupun terdapat perbezaan dengan analisis dalam bidang linguistik moden, karya Pāṇini dianggap amat bernilai dan merupakan analisis linguistik paling maju sehingga abad kedua puluh.<ref>Benjamin W. Fortson, IV (2011). ''Indo-European Language and Culture: An Introduction''. John Wiley & Sons. <nowiki>ISBN 978-1-4443-5968-8</nowiki>.</ref>{{rp|at=§10.26}} Teori tatabahasa Pāṇini yang komprehensif dan saintifik kemudiannya akan menjadi permulaan Sanskrit Klasik.<ref>{{cite book|author1=Yuji Kawaguchi|author2=Makoto Minegishi|author3=Wolfgang Viereck|year=2011|url=https://books.google.com/books?id=iaZxAAAAQBAJ&pg=PA223|title=Corpus-based Analysis and Diachronic Linguistics|publisher=John Benjamins Publishing Company|isbn=978-90-272-7215-7|pages=223–224}}</ref> Karya sistematiknya telah mengilhamkan dan menjadikan bahasa Sanskrit sebagai bahasa utama pembelajaran dan kesusasteraan India selama dua alaf.<ref name="bowman328">{{cite book|author=John Bowman|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=cYoHOqC7Yx4C|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-50004-3|page=728}}</ref> Tidak jelas sama ada Pāṇini menulisnya sendiri atau beliau memberi syarahan kepada pelajar-pelajarnya yang kemudian diturunkan secara turun-temurun. Sejumlah sarjana bersetuju bahawa beliau sudah tahu menulis, berdasarkan rujukan kepada perkataan ''lipi'' ("tulisan") atau ''lipikara'' ("penulis") pada subbab 3.2 ''Aṣṭādhyāyī''.{{Sfn|Salomon|1998|p=11}}<ref name="Juhyung Rhi 2009 5, 1–13">{{cite journal|author=Juhyung Rhi|year=2009|title=On the Peripheries of Civilizations: The Evolution of a Visual Tradition in Gandhāra|journal=Journal of Central Eurasian Studies|volume=1|pages=5, 1–13}}</ref><ref>{{cite book|author1=Rita Sherma|author2=Arvind Sharma|year=2008|url=https://books.google.com/books?id=x4eXRvwyvtMC&pg=PA235|title=Hermeneutics and Hindu Thought: Toward a Fusion of Horizons|publisher=Springer|isbn=978-1-4020-8192-7|page=235}}</ref>{{efn|Penggunaan istilah ''lipi'' oleh Pāṇini telah banyak diperdebatkan oleh sarjana. Harry Falk dalam ringkasan tahun 1993 beliau menyatakan bahawa orang India purba tidak mempunyai sistem tulisan dan bahawa Pāṇini mungkin merujuk kepada sistem tulisan daripada budaya lain seperti tamadun Semitik dan Yunani.<ref>{{cite book|last1=Falk|first1=Harry|title=Schrift im alten Indien: ein Forschungsbericht mit Anmerkungen|date=1993|publisher=Gunter Narr Verlag|language=Jerman|pages=109–167}}</ref> Dalam ulasan Salomon pada tahun 1995, beliau mempersoalkan hujah Falk dan mengatakan ia "spekulatif sekiranya betul pun dan tidak boleh dijadikan alasan kukuh bagi menyokong tarikh yang lebih lewat untuk sistem tulisan Kharoṣṭhī. Hujah yang lebih kuat bagi pendapat ini ialah kita tiada spesimen sistem tulisan sebelum zaman Ashoka, atau sebarang bukti langsung mengenai peringkat-peringkat pertengahan dalam perkembangannya; akan tetapi ini tidak bermakna bentuk-bentuk lebih awalnya tidak wujud, cuma jika ia wujud, ia sudah hilang, mungkin kerana ia tidak digunakan untuk tujuan penting sebelum zaman Ashoka".<ref name=salomon1995rev>{{cite journal | last=Salomon | first=Richard | title=Review: On the Origin of the Early Indian Scripts | journal=Journal of the American Oriental Society | volume=115 | issue=2 | year=1995 | pages=271–278 | doi=10.2307/604670 | jstor=604670 }}</ref> Menurut Hartmut Scharfe, ''Lipi'' oleh Pāṇini mungkin dipinjam daripada bahasa Parsi Kuno ''Dipi'', yang dipinjam daripada bahasa Sumeria ''Dup''. Scharfe menambah bahawa bukti yang terbaik yang ada, pada masa ulasan beliau, adalah tidak adanya sistem tulisan yang digunakan di India, selain yang dari subbenua India Barat Laut, sebelum kira-kira 300 SM kerana India "menekankan tradisi lisan warisan budaya dan sastera dalam setiap perkara."<ref name="Scharfe 2002">{{citation|last= Scharfe|first= Hartmut|series= Handbook of Oriental Studies|title= Education in Ancient India|pages= 10–12|year=2002|publisher=Brill |location=Leiden, Netherlands}}</ref> Kenneth Norman menyatakan sistem tulisan di India purba berkembang dalam jangka masa yang panjang seperti budaya-budaya lain, dan tidak mungkin orang India purba telah menghasilkan sebuah sistem tulisan yang lengkap sekali gus pada era Maurya. Beliau juga percaya kurang lagi kemungkinan sebuah sistem tulisan dicipta semasa pemerintahan Ashoka, hanya untuk menulis batu-batu bertulis baginda kemudian seluruh Asia Selatan faham di mana letaknya tiang-tiang Ashoka.<ref name="Hinüber1989">{{cite book|author=Oskar von Hinüber|title=Der Beginn der Schrift und frühe Schriftlichkeit in Indien|url=https://books.google.com/books?id=xiYTAQAAMAAJ|year=1989|publisher=Akademie der Wissenschaften und der Literatur|oclc= 22195130|pages=241–245|isbn=9783515056274}}</ref> Jack Goody percaya bahawa India purba mungkin mempunyai adat menulis yang sangat lama selain tradisi lisan, kerana kesusasteraan Weda sangat besar, konsisten dan rumit sehingga sukar untuk mencipta, mengingati, memelihara dan berkongsinya tanpa menulis.<ref>{{cite book|author=Jack Goody|title=The Interface Between the Written and the Oral|url=https://archive.org/details/interfacebetween00good|url-access=registration|year=1987|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-33794-6|pages=[https://archive.org/details/interfacebetween00good/page/110 110]–124}}</ref> Falk menyangkal Goody, dan percaya orang Barat yang salah kerana menganggap masyarakat purba tidak mampu membuat kemajuan saintifik seperti tatabahasa Pāṇini (abad ke-5 ke ke-4 SM), juga mencipta, memelihara dan menyebarkan korpus sastera Weda Brahman dan sastera kanon Buddha secara besar-besaran, tanpa sebarang sistem tuliusan. Johannes Bronkhorst tidak bersetuju dengan Falk dan menyatakan, "Falk melebih-lebih. Munasabah jika kita percaya penghafalan kitab Weda—yang unik antara semua masyarakat manusia—mampu mempelihara teks-teks yang amat panjang selama berabad-abad tanpa kehilangan satu suku kata. [...] Namun, kerumitan mengarang karya seperti tatabahasa Pāṇini secara lisan bukan sahaja jarang berlaku dalam budaya lain malah di dalam India juga. [...] Kita tidak boleh hanya mengatakan kesusahan kita untuk memahami ini adalah masalah dengan diri kita".<ref name=bronkhorst2002lar>Johannes Bronkhorst (2002), Literacy and Rationality in Ancient India, Asiatische Studien / Études Asiatiques, 56(4), m/s 803–804, 797–831</ref>}} Bahasa Sanskrit Klasik yang diformalkan oleh Pāṇini, menurut Renou, "bukan bahasa yang dimiskinkan", hanya "bahasa yang diatur dan ditata dengan mengabaikan keusangan dan alternatif formal yang tidak perlu".{{sfn|Louis Renou|Jagbans Kishore Balbir|2004|pp=53}} Bentuk klasik Sanskrit meringkaskan hukum ''sandhi'' tetapi tetap mempertahankan ciri-ciri Sanskrit Weda, serta menambahkan ketelitian dan fleksibiliti, sehingga ada ruang yang cukup untuk mengekspresikan fikiran serta "mampu menjawab tuntutan sastera yang beragam pada zaman mendatang", menurut Renou. Pāṇini juga membuat "peraturan tidak wajib" di luar kerangka ''bahulam'' Sanskrit Weda, untuk menghargai kebebasan dan kreativiti sehingga penulis-penulis yang berada di tempat atau waktu yang berbeza bebas mengekspresikan fakta dan pandangannya sendiri.{{sfn|Louis Renou|Jagbans Kishore Balbir|2004|pp=53–54}} Perbezaan fonetik Sanskrit Weda dan Sanskrit Klasik dapat diabaikan apabila dibandingkan dengan perubahan ketara yang berlaku pada zaman pra-Weda, antara bahasa Indo-Arya dan Sanskrit Weda.{{sfn|Burrow|1973|pp=33–34}} Yang membuat Sanskrit Weda dan Sanskrit klasik berbeza ialah tatabahasa dan kategori nahuan yang diperluas, serta perbezaan aksen, semantik dan sintaksis.{{sfn|A. M. Ruppel|2017|pp=378–383}} Ada juga perbezaan bagaimana akhiran sesetengah kata nama dan kata kerja, juga hukum ''sandhi'', baik dalaman atau luaran.{{sfn|A. M. Ruppel|2017|pp=378–383}} Banyak sekali perkataan dalam Sanskrit Weda tidak ditemui dalam sastera Sanskrit Weda akhir atau Sanskrit Klasik, sedangkan ada kata Sanskrit Klasik yang maknanya berbeza dan baharu jika dibandingkan dengan sastera Sanskrit Weda.{{sfn|A. M. Ruppel|2017|pp=378–383}} Arthur Macdonell merupakan salah satu sarjana zaman penjajahan yang telah menyimpulkan sejumlah perbezaan Sanskrit Weda dan Sanskrit Klasik.{{sfn|A. M. Ruppel|2017|pp=378–383}}<ref>{{cite book|author=Arthur Anthony Macdonell|year=1997|url=https://books.google.com/books?id=HbFJJ2NF8W4C|title=A Sanskrit Grammar for Students|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0505-7|pages=236–244}}</ref> Terbitan berbahasa Perancis karya Louis Renou tahun 1956, berisi pembahasan yang lebih terperinci tentang kemiripan, perbezaan dan evolusi Sanskrit Weda dalam zaman Weda ke bahasa Sanskrit Klasik berserta pandangan peribadi beliau. Karya beliau kemudian diterjemahkan ke bahasa Inggeris oleh Jagbans Balbir.{{sfn|Louis Renou|Jagbans Kishore Balbir|2004|pp=1–59}} === Bahasa Sanskrit dan Prakerta === [[Fail:Word_for_Sanskrit_Samskrita_in_the_Mandsaur_stone_inscription_of_Yashodharman-Vishnuvardhana_532_CE.jpg|thumb|Perkataan "Sanskrit" dalam tulisan Brahmi Akhir (juga dipanggil aksara Gupta):<center>^{[[Fail:Gupta_ashoka_sam.jpg|18x18px]]}_{[[Fail:Gupta_ashoka_skrr.jpg|25x25px]]}[[Fail:Gupta_ashoka_t.svg|14x14px]] ''Saṃ-skṛ-ta''</center>Batu bertulis Mandsaur Yashodharman-Vishnuvardhana, 532&nbsp;M.<ref name="JFF">{{cite book|last1=Fleet|first1=John Faithfull|date=1907|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.358795/2015.358795.Corpus-Inscriptionum#page/n373/mode/2up|title=Corpus Inscriptionum Indicarum Vol 3 (1970)ac 4616|page=153, Line 14 of the inscription}}</ref>]] Penggunaan perkataan ''Saṃskṛta'' dengan erti kata bahasa ditemukan dalam ayat 5.28.17–19 kitab ''Ramayana''.<ref name="wright-sanskrit-first" /> Di luar bahasa Sanskrit Klasik yang ditulis dan dipelajari, beberapa bahasa rakyat (Prakerta) muncul. Bahasa Sanskrit wujud bersama Prakerta di India purba. Bahasa-bahasa Prakerta mempunyai akar bahasa Sanskrit yang dipanggil Apabhramsa, yang bermaksud "bahasa yang mengabaikan tatabahasa" atau "rosak".<ref>{{cite book|author=Alfred C. Woolner|year=1986|url=https://books.google.com/books?id=IwE16UFBfdEC|title=Introduction to Prakrit|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0189-9|pages=6, context: 1–10}}</ref><ref>{{cite book|author=Clarence Maloney|year=1978|url=https://books.google.com/books?id=M_oUAAAAIAAJ|title=Language and Civilization Change in South Asia|publisher=Brill Academic|isbn=978-90-04-05741-8|pages=111–114}}</ref> Teks-teks Weda mempunyai perkataan-perkataan yang tidak ditemui dalam bahasa-bahasa Indo-Eropah lain tetapi terdapat dalam Prakerta, menandakan bermulanya interaksi dan perkongsian perkataan dan idea dalam sejarah India awal. Dengan pemikiran bangsa India menjadi lebih pelbagai dan ajaran awal Hindu dicabar, khususnya dengan kemunculan [[agama Buddha]] dan [[Jainisme|Jain]], bahasa-bahasa Prakerta seperti [[Bahasa Pali|Pali]] yang dituturkan oleh penganut Buddha [[Theravāda]] dan Ardhamagadhi yang dituturkan oleh penganut Jain bersaing dengan bahasa Sanskrit pada zaman purba.<ref>{{cite book|last=Shastri|first=Gaurinath Bhattacharyya|year=1987|url=https://books.google.com/books?id=QYxpvZLg4hAC|title=A Concise History of Classical Sanskrit Literature|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0027-4|pages=18–19}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fovyapaDaYIC|title=Pali Buddhist Texts: Explained to the beginner|last=Johansson|first=Rune Edvin Anders|publisher=Psychology Press|year=1981|isbn=978-0-7007-1068-3|page=7|quote=Pali terkenal sebagai bahasa agama Buddha Theravada. ... Sangat sedikit yang diketahui tentang asal usulnya. Kita tidak tahu di mana ia dituturkan atau sekiranya asalnya ia bahasa pertuturan. Penceritaan Sailan kuno mengatakan bahawa Buddha sendiri bercakap dalam bahasa Magadhi dan bahasa ini adalah serupa dengan Pali.}}</ref><ref name="dundas69">{{cite book|last=Dundas|first=Paul|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ|title=The Jains|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-26606-2|pages=69–70}}</ref> Walau bagaimanapun, menurut Paul Dundas, seorang ulama Jain, bahasa Prakerta purba "dianggap berkait rapat dengan Sanskrit seperti bahasa Itali zaman pertengahan dengan Latin."<ref name="dundas69" /> Riwayat India mengakui bahawa [[Buddha]] dan [[Mahawira]] lebih memilih bahasa Prakerta supaya siapa pun dapat memahaminya. Namun, sarjana seperti Dundas mempersoalkan hipotesis ini. Mereka mengaku tidak ada bukti dan bahkan jika ada buktinya pada awal zaman Masihi, tiada siapa selain pendeta yang terpelajar mampu memahami bahasa-bahasa Prakerta kuno seperti Ardhamagadhi.<ref name="dundas69" />{{efn|Pali juga bahasa yang sudah pupus.<ref>{{cite web |title=Ethnologue report for language code: pli |website=Ethnologue |url=http://www.ethnologue.com/15/show_language/pli/ |access-date=20 Julai 2018}}</ref>}} Sarjana zaman kolonial mempersoalkan sama ada bahasa Sanskrit adalah bahasa pertuturan atau hanya bahasa sastera.<ref>{{cite book|author=P.S. Krishnavarma|year=1881|url=https://books.google.com/books?id=TikJAAAAQAAJ&pg=PA737|title=Sanskrit as a living language in India: Journal of the National Indian Association|publisher=Henry S. King & Company|pages=737–745}}</ref> Salah satu aliran sarjana Barat mengatakan Sanskrit tidak pernah menjadi bahasa pertuturan, sementara yang lain dan kebanyakan sarjana India tidak bersetuju.<ref name="Shastri1987p20">{{cite book|author=Gaurinath Bhattacharyya Shastri|year=1987|url=https://books.google.com/books?id=QYxpvZLg4hAC|title=A Concise History of Classical Sanskrit Literature|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0027-4|pages=20–23}}</ref> Mereka yang menegaskan bahawa Sanskrit adalah bahasa daerah menyatakan bahawa Sanskrit sebelum ini merupakan satu bahasa lisan yang dipelihara dalam begitu banyak manuskrip Sanskrit di India kuno. Di samping itu, karya Yaksa, Panini, dan Patanajali menyokong bahawa Sanskrit Klasik pada masa itu bahasa yang dituturkan oleh orang yang berpendidikan dan berbudaya. Sesetengah [[sutra]] menerangkan dengan panjang lebar tentang perbezaan Sanskrit lisan dengan Sanskrit tulisan.<ref name="Shastri1987p20" /> Penziarah Buddha China abad ke-7 [[Xuanzang]] menulis dalam memoir beliau bahawa perdebatan falsafah rasmi di India dibuat dalam bahasa Sanskrit, bukan bahasa daerah di wilayah itu.<ref name="Shastri1987p20" /><div style="position:relative; margin:0; padding:0; float:right;"><div style="position:relative; z-index:1; margin:0; padding:0;">[[Fail:IndoEuropeanTree.svg|lang=ms|thumb|600px|Hubungan Sanskrit dengan bahasa-bahasa Sanskrit dan bahasa-bahasa Indo-Eropah lain|350px|right]]</div></div>Pakar linguistik Sanskrit [[Madhav Kashinath Deshpande|Madhav Deshpande]] menyatakan bahawa bahasa Sanskrit merupakan bahasa lisan basahan pada pertengahan alaf pertama SM yang wujud di samping bahasa Sanskrit sastera yang lebih formal dan tersusun mengikut nahu.{{sfn|Deshpande|2011|pp=218–220}} Ini, menurut Deshpande, adalah benar untuk bahasa-bahasa moden, yang mempunyai bahasa sehari-hari dan dialek yang dituturkan dan boleh difahami, bersama dengan bentuk bertulis yang lebih "halus, canggih, dan tepat dari segi tatabahasa".{{sfn|Deshpande|2011|pp=218–220}} Tradisi India, menurut [[Moriz Winternitz]], mempelajari dan menggunakan pelbagai bahasa sejak zaman purba. Bahasa Sanskrit adalah bahasa kaum terpelajar dan elit, tetapi juga bahasa yang harus difahami dalam lingkungan sosial yang lebih luas kerana hikayat-hikayat masyhur seperti ''[[Ramayana]]'', ''[[Mahabharata]]'', ''[[Bhagawatapurana]]'', ''[[Pancatantra]]'', dan teks lain juga ditulis dalam bahasa Sanskrit.<ref>{{cite book|author=Moriz Winternitz|year=1996|url=https://books.google.com/books?id=JRfuJFRV_O8C|title=A History of Indian Literature|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0264-3|pages=42–46}}</ref> Bahasa Sanskrit, dengan tatabahasanya yang tegar, menjadi bahasa kaum terpelajar India, dan yang lain berkomunikasi dengan bahasa seharian yang boleh mengabaikan tatabahasa.{{sfn|Deshpande|2011|pp=218–220}} Bahasa Sanskrit sebagai bahasa yang terpelajar, makanya wujud di sisi bahasa vernakular Prakerta.{{sfn|Deshpande|2011|pp=218–220}} Banyak drama berbahasa Sanskrit juga menandakan yang Sanskrit wujud berdampingan dengan Prakerta. Bandar-bandar [[Varanasi]], [[Paithan]], [[Pune]] dan [[Kanchipuram]] merupakan pusat kajian dan perdebatan awam bahasa Sanskrit hingga permulaan penjajahan di India.{{sfn|Deshpande|2011|pp=222–223}} Menurut [[Étienne Lamotte]], ahli Indologi dan sarjana ilmu agama Buddha, bahasa Sanskrit menjadi dominan sebagai bahasa bertulis rasmi kerana ketepatan komunikasinya. Menurut Lamotte, bahasa ini merupakan alat yang sesuai untuk menyampaikan idea dan ilmu agar tersebar luas dan berpengaruh.<ref>Etinne Lamotte (1976), ''Histoire du buddhisme indien, des origines à l'ère saka'', Tijdschrift Voor Filosofie 21 (3):539–541, Louvain-la-Neuve: Université de Louvain, Institut orientaliste</ref> Bahasa Sanskrit diterima sebagai wadah untuk kebudayaan, kesenian, dan gagasan. Pollock tidak bersetuju dengan usulan Lamotte namun yakin bahawa pengaruh bahasa Sanskrit berkembang menjadi sebuah "Kosmopolis Sanskrit" yang mencakup seluruh Asia Selatan dan sebagian besar Asia Tenggara. Kosmopolis tersebut berkembang pesat di luar India antara 300 dan 1300 M.<ref name="pollock1996p197">{{cite book|author=Sheldon Pollock|year=1996|title=Ideology and Status of Sanskrit: Contributions to the history of the Sanskrit language|location=Leiden New York|publisher=E.J. Brill|isbn=978-90-04-10613-0|editor=Jan Houben|pages=197–199; for context and details, please see 197–239|article=The Sanskrit Cosmopolis, A.D.&nbsp;300–1300: Transculturation, Vernacularization, and the Question of Ideology}}</ref> Hari ini, bahasa Kashmir dipercayai merupakan bahasa yang paling dekat dengan Sanskrit.<ref>Reyar, Akrita (19 Februari 2019). "[https://www.timesnownews.com/india/article/kashmir-had-an-overwhelmingly-indic-and-sanskritic-identity-and-character-shonaleeka-kaul-jnu/334839 'Kashmir had an overwhelmingly Indic and Sanskritic identity and character']". ''timesnownews.com''. Diarkibkan daripada [https://web.archive.org/web/20240108212808/https://www.timesnownews.com/india/article/kashmir-had-an-overwhelmingly-indic-and-sanskritic-identity-and-character-shonaleeka-kaul-jnu/334839 asal] pada 8 Januari 2024.</ref><ref>Kumāra, Ś. (Ed.). (2007). ''Sanskrit and Other Indian Languages''. Special Centre for Sanskrit Studies, Jawaharlal Nehru University, New Delhi. m/s 116: "''Bahasa mereka ialah Sanskrit Weda yang dituturkan oleh semua orang Kashmir pada masa ini."''</ref><ref>Tikoo, C. T. K. (2013). ''Kashmir: Its aborigines and their exodus''. Lancer Publishers LLC.</ref> === Pengaruh rumpun Dravidia === Reinöhl berkata bahawa rumpun bahasa Dravidia bukan sahaja menyerap kosa kata Sanskrit malah telah mempengaruhi bahasa Sanskrit dalam strukturnya, "misalnya, dalam fonologi retroflex Indo-Arya, yang dipengaruh oleh rumpun bahasa Dravidia".<ref name=":02">{{Cite book|last=Reinöhl|first=Uta|year=2016|title=Grammaticalization and the rise of configurationality in Indo-Aryan|publisher=Oxford University Press|pages=120–121}}</ref> Hock et al. memetik George Hart yang menyatakan bahawa terdapat pengaruh bahasa Tamil Kuno dalam bahasa Sanskrit.<ref name=":11">{{cite book|last1=Hock|first1=Hans Henrich|last2=Bashir|first2=E.|last3=Subbarao|first3=K.V.|year=2016|title=The languages and linguistics of South Asia a comprehensive guide|publisher=Berlin de&nbsp;Gruyter Mouton|pages=94–95}}</ref> Hart membandingkan Tamil Kuno dan Sanskrit Klasik untuk menyimpulkan jika kedua-dua bahasa ini diturunkan daripada satu bahasa yang sama—"Tamil dan Sanskrit mendapat peraturan, matra, dan teknik daripada sumber yang sama, serta jelas bahasa-bahasa ini tidak meminjam secara langsung daripada satu sama lain."<ref>{{Cite book|last=Hart|first=George|year=1976|title=The relation between Tamil and classical Sanskrit literature|publisher=Wiesbaden: O. Harrassowitz|isbn=3447017856|pages=317–320}}</ref> Reinöhl mengatakan bahawa bahasa Dravidia seperti Kannada dan Tamil berkait rapat dengan bahasa Indo-Arya seperti Benggali dan Hindi. Walau bagaimanapun, hubungan rapat ini tidak dilihat dengan bahasa bukan Indo-Arya seperti Parsi atau Inggeris: {{Petikan|text="Ayat dalam bahasa Dravidia seperti Tamil atau Kannada boleh ditukar kepada Bengali atau Hindi dengan menggantikan kosa kata Bengali atau Hindi yang setara dengan perkataan dan bentuk Dravidia, tanpa mengubah susunan perkataan, tetapi yang sama tidak boleh dilakukan untuk menukar ayat Parsi atau Inggeris menjadi bahasa bukan Indo-Arya"|source=Reinöhl<ref name=":02"/>}} Shulman menyebutkan, "Bentuk kata kerja tak finit Dravidia (dipanggil ''vinaiyeccam'' dalam bahasa Tamil) mempengaruhi kata kerja tak finit Sanskrit (asalnya berasal daripada bentuk infleksi kata nama perbuatan dalam Sanskrit Weda). Kes yang sangat menonjol tentang kemungkinan pengaruh bahasa Dravidia dalam bahasa Sanskrit hanyalah satu daripada banyak asimilasi sintaktik, terutama sekali bilangan besar modus dan aspek morfologi yang, sekali kita mencarinya, dapat didapati di mana-mana dalam bahasa Sanskrit klasik dan pascaklasik".<ref name=":8">{{Cite book|last=Shulman|first=David Dean|year=2016|title=Tamil : a biography|location=London, UK|publisher=The Belknap Press Of Harvard University Press|pages=12–14, 20}}</ref> Pengaruh utama Dravidia terhadap bahasa Sanskrit didapati tertumpu sekitar zaman Weda akhir dan pembentukan Sanskrit Klasik. Memandangkan dalam tempoh ini puak-puak Indo-Arya belum lagi berhubungan dengan penduduk di Selatan subbenua kecil India, ini menunjukkan ramai penutur Dravidia hadir di India Utara (dataran Gangga tengah dan Madhyadeśa klasik) yang memainkan peranan penting dalam pengaruh substrata ini pada bahasa Sanskrit.{{sfn|Burrow|1973|p=386}} == Taburan geografi == [[Fail:Global_distribution_of_Sanskrit_language_presence,_texts_and_inscriptions_dated_between_300_and_1800_CE.svg|thumb|Taburan bahasa Sanskrit dalam sejarah, dituturkan di banyak negara. Buktinya termasuk manuskrip dan inskripsi yang terdapat di Asia Selatan, Tenggara dan Tengah. Bukti-bukti tersebut bertarikh antara 300 dan 1800 Masihi.]] Bahasa Sanskrit terbukti hadir dalam sejarah di pelbagai tempat di luar Asia Selatan. Batu-batu bersurat dan karya sastera menunjukkan bahawa bahasa Sanskrit dituturkan di Asia Tenggara dan Tengah pada alaf pertama SM, melalui pendeta [[Brahmin]], penziarah, dan pedagang.<ref>{{cite book|author=Sheldon Pollock|year=1996|url=https://books.google.com/books?id=_eqr833q9qYC|title=Ideology and Status of Sanskrit|publisher=BRILL Academic|isbn=978-90-04-10613-0|editor=Jan E. M. Houben|pages=197–223 with footnotes}}</ref><ref>{{cite book|author1=William S.-Y. Wang|author2=Chaofen Sun|year=2015|url=https://books.google.com/books?id=YqT4BQAAQBAJ|title=The Oxford Handbook of Chinese Linguistics|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-985633-6|pages=6–19, 203–212, 236–245|authorlink1=William S-Y. Wang}}</ref>{{sfn|Burrow|1973|pp=63-66}} Asia Selatan merupakan kawasan yang kaya dengan manuskrip dan batu bertulis Sanskrit dari zaman purba hingga sebelum abad ke-18. Di luar India Purba, manuskrip dan batu bertulis Sanskrit telah ditemui di China (terutama di Tibet),<ref>{{cite book|author=Jinah Kim|year=2013|url=https://books.google.com/books?id=k6lgKmQ82WoC|title=Receptacle of the Sacred: Illustrated Manuscripts and the Buddhist Book Cult in South Asia|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-27386-3|pages=8, 13–15, 49}}</ref><ref name="vergahen159">{{cite book|author=Pieter C. Verhagen|year=1994|url=https://books.google.com/books?id=7sphfld8fIgC&pg=PA159|title=A History of Sanskrit Grammatical Literature in Tibet|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-09839-8|pages=159–160}}</ref> [[Myanmar]],{{sfn|Salomon|1998|pp=154-155}} [[Indonesia]],{{sfn|Salomon|1998|pp=158-159}} [[Kemboja]],{{sfn|Salomon|1998|pp=155-157}} [[Laos]],{{sfn|Salomon|1998|p=158}} [[Vietnam]],{{sfn|Salomon|1998|p=157}} [[Thailand]]{{sfn|Salomon|1998|p=155}} dan [[Malaysia]].{{sfn|Salomon|1998|p=158}} Prasasti dan manuskrip Sanskrit, ataupun sisa-sisanya, seperti sejumlah teks bertulis Sanskrit yang tertua yang diketahui, telah ditemukan di gurun-gurun kering tinggi dan pergunungan seperti di Nepal,<ref>{{cite book|author=William M. Johnston|year=2013|url=https://books.google.com/books?id=iepJAgAAQBAJ|title=Encyclopedia of Monasticism|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-78716-4|page=926}}</ref><ref name="Lewis343">{{cite book|author1=Todd T. Lewis|author2=Subarna Man Tuladhar|year=2009|url=https://books.google.com/books?id=X_Zt4JBNjt4C|title=Sugata Saurabha An Epic Poem from Nepal on the Life of the Buddha by Chittadhar Hridaya|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-988775-0|pages=343–344}}</ref>{{efn|Inskripsi Sanskrit tertua yang masih terpelihara di lembah Kathmandu bertarikh 464 TM.<ref name=Lewis343/>}} Tibet,<ref name="vergahen159" />{{sfn|Salomon|1998|pp=159-160}} Afganistan,<ref>{{cite book|author=Patrick Olivelle|year=2006|url=https://books.google.com/books?id=efaOR_-YsIcC&pg=PA356|title=Between the Empires: Society in India 300 BCE to 400 CE|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977507-1|page=356}}</ref>{{sfn|Salomon|1998|pp=152-153}} Mongolia,<ref>{{cite book|author=Rewi Alley|year=1957|url=https://books.google.com/books?id=YuYDAQAAIAAJ|title=Journey to Outer Mongolia: a diary with poems|publisher=Caxton Press|pages=27–28}}</ref> Uzbekistan,{{sfn|Salomon|1998|pp=153–154}} Turkmenistan, Tajikistan{{sfn|Salomon|1998|pp=153–154}} dan Kazakhstan.<ref>{{cite book|author1=Gian Luca Bonora|author2=Niccolò Pianciola|author3=Paolo Sartori|year=2009|url=https://books.google.com/books?id=DEwqAQAAMAAJ|title=Kazakhstan: Religions and Society in the History of Central Eurasia|publisher=U. Allemandi|isbn=978-88-42217-558|pages=65, 140}}</ref> Beberapa teks dan inskripsi Sanskrit juga telah ditemui di kuil-kuil Jepun dan Korea.<ref>{{cite book|author=Bjarke Frellesvig|year=2010|url=https://books.google.com/books?id=v1FcAgiAC9IC&pg=PA164|title=A History of the Japanese Language|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-48880-8|pages=164–165, 183}}</ref><ref>{{cite book|author=Donald S. Lopez Jr.|year=2017|url=https://books.google.com/books?id=SNA6DwAAQBAJ|title=Hyecho's Journey: The World of Buddhism|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-51806-0|pages=16–22, 33–42}}</ref>{{sfn|Salomon|1998|p=160 with footnote 134}} === Status rasmi === Di [[India]], bahasa Sanskrit salah satu daripada 22 bahasa rasmi yang ada dalam Jadual Kelapan Perlembagaan India.<ref name="groff2013">{{cite book|author=Cynthia Groff|year=2013|url=https://books.google.com/books?id=0TO-yudLLWEC&pg=PT178|title=Bilingual Education and Language Policy in the Global South|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-06885-1|editor=Jo Arthur Shoba and Feliciano Chimbutane|page=178}}</ref> Pada 2010, [[Uttarakhand]] menjadi negeri India pertama yang menetapkan bahasa Sanskrit sebagai bahasa rasmi kedua,<ref>{{Cite news|date=21 January 2010|title=Sanskrit second official language of Uttarakhand|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/Sanskrit-second-official-language-of-Uttarakhand/article15965492.ece|work=The Hindu|issn=0971-751X|access-date=2 October 2018}}</ref> [[Himachal Pradesh]] menyusul sama pada tahun 2019.<ref>{{Cite web|title=HP Assy clears three Bills, Sanskrit becomes second official language|url=http://www.uniindia.com/hp-assy-clears-three-bills-sanskrit-becomes-second-official-language/north/news/1501689.html}}</ref> == Pengajian == === Di dunia Timur === Titik kemuncak penyebaran bahasa ini di [[tanah besar China]] seawal [[dinasti Han]] sampai [[dinasti Tang]] dari agamawan [[Agama Buddha|Buddha]] seperti [[Xuan Zang]]; pengajian bahasa Sangsakerta di [[Jepun]] mula diterajui kedatangan [[:ja:菩提僊那|Bodhisena]] dan diteruskan [[Kūkai]], biku pengasas sekolah aliran [[Wajrayana]] sana yang berguru di negeri China pada zaman [[Maharaja Kanmu]].<ref>{{Cite journal|last=Kotyk|first=Jeffrey|year=2021|title=The Study of Sanskrit in Medieval East Asia: China and Japan|journal=Hualin International Journal of Buddhist Studies|volume=4|issue=2|pages=240–273}}</ref> === Di Eropah === Pengajian bahasa Sanskrit di Eropah dipelopori oleh [[Heinrich Rohrer|Heinrich Roth]] (1620–1668) dan [[Johann Ernst|Johann Ernst Hanxleden]] (1681–1731), dan dianggap telah menjadi pencetus penemuan [[rumpun bahasa]] [[Bahasa-bahasa Indo-Eropah|Indo-Eropah]] oleh Sir William Jones. Hal ini memainkan peranan penting dalam perkembangan ilmu perbandingan bahasa, atau linguistik sejarawi, di [[Dunia Barat]]. Sir William Jones, semasa memberikan syarahan kepada Persatuan Asiatik Bengal di Kolkata pada 2 Februari 1786, berkata: <!--{{cquote|''"The Sanskrit language whatever be its antiquity, is of a wonderful structure; more perfect than the Greek, more copious than the [[Bahasa Latin|Latin]], and more exquisitely refined than either, yet bearing to both of them a stronger affinity, both in the roots of verbs and in the forms of grammar, than could possibly have been produced by accident; so strong, indeed, that no philologer could examine them all three, without believing them to have sprung from [[bahasa Proto-Indo-Eropa|some common source]], which, perhaps, no longer exists."''}} --> {{cquote|Bahasa Sanskrit amat purba dan mempunyai struktur yang menakjubkan; lebih sempurna daripada bahasa Yunani, lebih luas daripada bahasa [[Bahasa Latin|Latin]] dan lebih halus dan berbudaya daripada kedua-duanya, tetapi mempunyai hubungan yang amat erat dengan kedua-duanya, dalam bentuk akar kata kerja dan bentuk tatabahasa, yang tidak mungkin terjadi secara kebetulan; sangat berkait rapat sehinggakan tiada ahli bahasa dapat meneliti ketiga-tiganya, tanpa mempercayai bahawa ketiga-tiga bahasa ini datang daripada [[Bahasa Indo-Eropah Purba|sumber yang sama]], yang mungkin tidak lagi wujud.}} == Fonologi == Bahasa Sanskrit mempunyai banyak ciri fonologi yang serupa dengan bahasa Indo-Eropah Purba, namun ia mempunyai lebih banyak fonem. Bunyi-bunyi konsonan agak serupa tetapi Sanskrit mempunyai lebih banyak bunyi unik. Sebagai contoh, Sanskrit menambahkan hembusan tak bersuara "tʰ" di samping "t" tak bersuara, dan "d" bersuara dan "dʰ" hembusan bersuara yang terdapat dalam bahasa-bahasa IEP.{{sfn|Jamison|2008|pp=8–9}} Perubahan fonologi paling penting dalam Sanskrit ialah peleburan vokal,{{sfn|Jamison|2008|pp=8–9}} iaitu apabila vokal-vokal pendek, seperti ''*e'', ''*o'', dan ''*a'', semuanya berbunyi seperti ''a'' (अ), dan vokal panjang seperti ''*ē'', ''*ō'', dan ''*ā'', semuanya berbunyi seperti ''ā'' panjang (आ). Peleburan ini berlaku amat awal dan telah memberi impak yang besar kepada sistem [[Morfologi (linguistik)|morfologi]] Sanskrit.{{sfn|Jamison|2008|pp=8–9}} Beberapa perubahan dalam bunyi-bunyi bahasa Sanskrit serupa dengan perubahan dalam bahasa-bahasa IEP yang lain. Contohnya, bunyi-bunyi labiovelar lebur dengan bunyi-bunyi [[Konsonan velar|velar]] seperti dalam bahasa-bahasa satem yang lain. Pempalatalan sekunder bunyi-bunyi tertentu lebih lengkap dan konsisten.{{sfn|Jamison|2008|pp=8–9}} Untuk melafazkan bunyi dengan lebih jelas, Sanskrit juga menggunakan [[konsonan hentian]] [[Konsonan gelungan|gelungan]] dan [[Konsonan gigi|gigi]]. Contohnya, berbeza dengan Yunani awal dan bahasa-bahasa Eropah tenggara yang pemendekan bunyi vokal menyebabkan makna perkataan kurang jelas, Sanskrit menggunakan ''*y'', ''*w'', dan ''*s'' antara bunyi vokal supaya struktur perkataan menjadi jelas.{{sfn|Jamison|2008|pp=8–9}} === Vokal === {{wide image|828 CE Paramesvaratantra Sanskrit palm leaf manuscipt, Late Gupta script, Nepal.jpg|350px|Salah satu manuskrip daun palma tertua dan bertarikh yang masih terpelihara dalam bahasa Sanskrit (828 TM). Ditemui di Nepal, daun bawah menunjukkan semua vokal dan konsonan Sanskrit (lima konsonan pertama diserlahkan dalam warna biru dan kuning).||right|alt=Manuskrip daun palma yang diterbitkan pada 828 TM dengan abjad Sanskrit}}Vokal kardinal (''svara'') ''i'' (इ), ''u'' (उ), ''a'' (अ) menunjukkan panjang sesuatu bunyi dalam Sanskrit.{{sfn|Jamison|2008|p=9}}{{sfn|Robert P. Goldman|Sally J Sutherland Goldman|2002|pp=1–9}} Bunyi ''a'' pendek (अ) dalam Sanskrit lebih tertutup daripada ā, menjadi bunyi e-pepet. Bunyi vokal tengah ē (ए) dan ō (ओ) dalam Sanskrit merupakan pemonoftongan diftong Indo-Iran ''*ai'' dan ''*au''. Bahasa Iran Kuno telah memeliharan ''*ai'' dan ''*au''.{{sfn|Jamison|2008|p=9}} Bunyi vokal Sanskrit biasanya panjang, walaupun ia biasa dituliskan sebagai ''e'' dan ''o'' tanpa diakritik. Konsonan likuida vokal ''r̥'' dalam Sanskrit ialah peleburan ''*r̥'' dan ''*l̥'' daripada IEP. Bunyi ''r̥'' panjang ialah satu inovasi dan digunakan dalam beberapa bentuk perkataan yang dicipta berdasarkan analogi morfologi.{{sfn|Jamison|2008|p=9}}{{sfn|Michael Coulson|Richard Gombrich|James Benson|2011|pp=21–36}}{{sfn|Colin P. Masica|1993|pp=163–165}} {|class="wikitable" style="text-align:center; width:60%" |+Vokal Sanskrit dalam tulisan Devanagari{{sfn|Robert P. Goldman|Sally J Sutherland Goldman|2002|pp=13–19}}{{efn|Bahasa Sanskrit ditulis dengan pelbagai sistem tulisan. Bunyi-bunyi berlorek bukan fonemik.|name="manyscript"}} |- ! |rowspan="10" | !Bentuk bebas ![[Abjad Transliterasi Sanskrit Antarabangsa|IAST]]/<br/>[[ISO 15919|ISO]] !style="width:3em"|[[Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] |rowspan="10" | !Bentuk bebas !IAST/<br/>ISO !style="width:3em"|AFA |- !''{{IAST|kaṇṭhya}}''<br />(Gutural) | style="background:#ccc; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|अ}} |{{IAST|a}} |{{IPAslink|ɐ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|आ}} |{{IAST|ā}} |{{IPAslink|ɑː}} |- !''{{IAST|tālavya}}''<br/>(Lelangit) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|इ}} |{{IAST|i}} |{{IPAslink|i}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ई}} |{{IAST|ī}} |{{IPA|/iː/}} |- !''{{IAST|oṣṭhya}}''<br/>([[Konsonan bibir|Bibir]]) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|उ}} |{{IAST|u}} |{{IPAslink|u}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ऊ}} |{{IAST|ū}} |{{IPA|/uː/}} |- !''{{IAST|mūrdhanya}}''<br/>([[Konsonan gelungan|Gelungan]]) | style="background:#ccc; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ऋ}} |{{IAST|ṛ}}/{{transl|sa|ISO|r̥}} |{{IPAslink|r̩}} | style="background:#ccc; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ॠ}} |{{IAST|ṝ}}/{{transl|sa|ISO|r̥̄}} |{{IPA|/r̩ː/}} |- !''{{IAST|dantya}}''<br/>([[Konsonan gigi|Gigi]]) | style="background:#ccc; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ऌ}} |{{IAST|ḷ}}/{{transl|sa|ISO|l̥}} |{{IPAslink|l̩}} | style="background:#ccc; font-size:24px;"|({{lang|und-Deva|ॡ}}) |({{IAST|ḹ}}/{{transl|sa|ISO|l̥̄}}){{efn|''{{IAST|ḹ}}'' is not an actual sound of Sanskrit, but rather a graphic convention included among the written vowels to maintain the symmetry of short–long pairs of letters.{{sfn|Salomon|2007|p=75}} }} |{{IPA|/l̩ː/}} |- !''{{IAST|kaṇṭhatālavya}}''<br />(Lelangit-gutural) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ए}} |{{IAST|e}}/{{transl|sa|ISO|ē}} |{{IPAslink|eː}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ऐ}} |{{IAST|ai}} |{{IPA|/ɑj/}} |- !''{{IAST|kaṇṭhoṣṭhya}}''<br />(Bibir-gutural) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ओ}} |{{IAST|o}}/{{transl|sa|ISO|ō}} |{{IPAslink|oː}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|औ}} |{{IAST|au}} |{{IPA|/ɑw/}} |- !''(alofon konsonan)'' | style="background:#ccc; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ं}} |{{IAST|ṃ}}/{{transl|sa|ISO|ṁ}}<ref>{{harvnb|Colin P. Masica|1993|p=146}} notes of this diacritic that "there is some controversy as to whether it represents a homorganic [[nasal stop]] [...], a [[Nasalized vowel|nasalised vowel]], a nasalised [[semivowel]], or all these according to context".</ref> |{{IPAslink|◌̃}} | style="background:#ccc; font-size:24px;"|{{lang|und-Deva|ः}} |{{IAST|ḥ}}<ref>This ''visarga'' is a consonant, not a vowel. It is a post-vocalic [[voiceless glottal fricative]] {{IPA|[h]}}, and an [[allophone]] of ''{{IAST|s}}'' (or less commonly ''{{IAST|r}}'') usually in word-final position. Some traditions of recitation append an echo of the preceding vowel after the [h] ({{cite web|url=http://sanskritdocuments.org/learning_tutorial_wikner/index.html|title=A Practical Sanskrit Introductory|last=Wikner|first=Charles|year=1996|page=6}}): <span style="font-size:14pt;">{{lang|und-Deva|इः}}</span> {{IPA|[ihi]}}. {{harvnb|Colin P. Masica|1993|p=146}} considers the ''visarga'', along with letters <span style="font-size:14pt;">{{lang|und-Deva|ङ}}</span> ''{{IAST|ṅa}}'' and <span style="font-size:14pt;">{{lang|und-Deva|ञ}}</span> ''{{IAST|ña}}'', for the "largely predictable" [[Velar nasal|velar]] and [[Palatal nasal|palatal nasals]], to be examples of "phonetic overkill in the [writing] system".</ref> |{{IPA|/h/}} |} Menurut Masica, Sanskrit mempunyai empat bunyi semivokal tradisional, yang dikelaskan bersama fonem-fonem likuida, "y, r, l, dan v atas sebab morfofonemik; kerana y dan v adalah bunyi bukan sukuan yang sepadan dengan i, u, begitu juga r, l berhubung dengan r̥ dan l̥".{{sfn|Colin P. Masica|1993|pp=160–161}} Dialek Sanskrit barat laut, tengah dan timur keliru dengan perbezaan "r" dan "l". Sistem Panini yang mengikut dialek tengah yang mengekalkan perbezaan kedua-dua bunyi tersebut, mungkin kerana menghormati bahasa Sanskrit Weda yang membezakan "r" dan "l". Walau bagaimanapun, dialek barat laut hanya mempunyai "r", manakala dialek timur mungkin hanya mempunyai "l", seperti yang dinyatakan oleh Masica. Ini menimbulkan ketakkonsistenan dalam penggunaan "r" dan "l" dalam karya-karya dari wilayah India purba yang berlainan, menghasilkan perkataan yang kadangkala mempunyai makna yang berbeza.{{sfn|Colin P. Masica|1993|pp=160–161}} === Konsonan === Bahasa Sangsakerta mempunyai corak bunyi konsonan yang dibuat secara simetri tetapi cara bunyi-bunyi ini sebenarnya digunakan boleh membuatkannya nampak sentiasa konsisten. Ketiadaan simetri ini mungkin terjadi akibat perubahan dalam bahasa dari semasa ke semasa.{{sfn|Jamison|2008|pp=9–10}} {| class="wikitable" style="text-align:center; width:95%" |+Konsonan Sanskrit dalam tulisan Dewanagari{{sfn|Robert P. Goldman|Sally J Sutherland Goldman|2002|pp=13–19}}{{efn|name="manyscript"}} ! ! colspan="8" |''{{IAST|sparśa}}'' ([[Konsonan letupan|Letupan]]) ! colspan="2" |''{{IAST|anunāsika}}'' ([[Konsonan sengauan|Sengauan]]) ! colspan="2" |''{{IAST|antastha}}'' ([[Konsonan malaran tak geser|Malaran tak bergeser]]) ! colspan="2" |''{{IAST|ūṣman/saṃgharṣhī}}'' ([[Konsonan geseran|Geseran]]) |- ![[Suara (fonetik)|Suara]] → | colspan="4" |''{{IAST|aghoṣa}}'' | colspan="8" style="background:beige;" |''{{IAST|ghoṣa}}'' | colspan="2" |''{{IAST|aghoṣa}}'' |- ![[Penghembusan (fonetik)|Hembusan]] → | colspan="2" |''{{IAST|alpaprāṇa}}'' | colspan="2" style="background:beige;" |''{{IAST|mahāprāṇa}}'' | colspan="2" |''{{IAST|alpaprāṇa}}'' | colspan="2" style="background:beige;" |''{{IAST|mahāprāṇa}}'' | colspan="4" |''{{IAST|alpaprāṇa}}'' | colspan="2" style="background:beige;" |''{{IAST|mahāprāṇa}}'' |- !''{{IAST|kaṇṭhya}}'' (Gutural) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|क}} |{{IAST|ka}} {{IPAblink|k}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ख}} |{{IAST|kha}} {{IPAblink|kʰ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ग}} |{{IAST|ga}} {{IPAblink|ɡ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|घ}} |{{IAST|gha}} {{IPAblink|ɡʱ}} | style="background:#ccc; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ङ}} |{{IAST|ṅa}} {{IPAblink|ŋ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ह}} |{{IAST|ha}} {{IPAblink|ɦ}} | colspan="2" | |- !''tālavya'' ([[Konsonan lelangit|Lelangit]]) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|च}} |{{IAST|ca}} {{IPAblink|t͜ɕ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|छ}} |{{IAST|cha}} {{IPAblink|t͜ɕʰ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ज}} |{{IAST|ja}} {{IPAblink|d͜ʑ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|झ}} |{{IAST|jha}} {{IPAblink|d͜ʑʱ}} | style="background:#ccc; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ञ}} |{{IAST|ña}} {{IPAblink|ɲ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|य}} |{{IAST|ya}} {{IPAblink|j}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|श}} |{{IAST|śa}} {{IPAblink|ɕ}} |- !''mūrdhanya'' ([[Konsonan gelungan|Gelungan]]) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ट}} |{{IAST|ṭa}} {{IPAblink|ʈ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ठ}} |{{IAST|ṭha}} {{IPAblink|ʈʰ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ड}} |{{IAST|ḍa}} {{IPAblink|ɖ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ढ}} |{{IAST|ḍha}} {{IPAblink|ɖʱ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ण}} |{{IAST|ṇa}} {{IPAblink|ɳ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|र}} |{{IAST|ra}} {{IPAblink|ɾ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ष}} |{{IAST|ṣa}} {{IPAblink|ʂ}} |- !''dantya'' ([[Konsonan gigi|Gigi]]) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|त}} |{{IAST|ta}} {{IPAblink|t}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|थ}} |{{IAST|tha}} {{IPAblink|tʰ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|द}} |{{IAST|da}} {{IPAblink|d}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ध}} |{{IAST|dha}} {{IPAblink|dʱ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|न}} |{{IAST|na}} {{IPAblink|n}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ल}} |{{IAST|la}} {{IPAblink|l}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|स}} |{{IAST|sa}} {{IPAblink|s}} |- !''{{IAST|oṣṭhya}}'' ([[Konsonan bibir]]) | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|प}} |{{IAST|pa}} {{IPAblink|p}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|फ}} |{{IAST|pha}} {{IPAblink|pʰ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|ब}} |{{IAST|ba}} {{IPAblink|b}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|भ}} |{{IAST|bha}} {{IPAblink|bʱ}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|म}} |{{IAST|ma}} {{IPAblink|m}} | style="background:#ffdec1; font-size:24px;" |{{lang|und-Deva|व}} |{{IAST|va}} {{IPAblink|ʋ}} | colspan="2" | |} Sanskrit mempunyai beberapa bunyi hentian gelungan yang pada mulanya varian konsonan gigi yang hanya muncul apabila di sebelah fonem-fonem tertentu, tetapi bunyi-bunyi ini telah menjadi fonem tersendiri dalam Sanskrit.{{sfn|Jamison|2008|pp=9–10}} Mengenai konsonan letupan lelangit, sebutannya masih diperdebatkan. Dalam bukti-bukti kontemporari, ia diterangkan sebagai hentian yang dibuat dengan bahagian depan lelangit, dan ini disokong dengan kebanyakan hukum ''sandhi'' Sanskrit. Namun, bunyi-bunyi refleks dalam bahasa turunan Sanskrit, serta beberapa hukum ''sandhi'' yang berkaitan dengan ''ch'', seolah-olah menunjukkan yang ia sejenis letusan. ''jh'' merupakan fonem yang nadir dalam Sanskrit, membuatkan sebutannya sukar dibina semula; ia lebih banyak digunakan dalam bahasa-bahasa Indo-Arya Tengah akibat proses-proses fonologi yang menghasilkan fonem tersebut. Konsonan sengau lelangit, "ny", ialah bentuk khas "n" apabila ia berada di sebelah suatu obstruen lelangit.{{sfn|Jamison|2008|pp=9–10}} Simbol ''anusvara'', tanda sengau, yang Sanskrit gunakan ialah varian fonem sengau yang hadir selepas bunyi vokal, apabila syarat-syarat sandhi tertentu dicapai.{{sfn|Jamison|2008|p=10}} ''Visarga'' pula—[h] tak bersuara—varian bersyarat yang muncul di akhir perkataan atau akhir morfem bagi "s" dan "r" di bawah syarat-syarat sandhi tertentu.{{sfn|Jamison|2008|p=10}}{{Quote box|quote='''Sistem Bunyi Sanskrit'''<br />Susunan bunyi dalam bahasa Sanskrit mengikuti tiga prinsip: ia bermula dengan bunyi yang mudah dan bergerak kepada yang lebih kompleks; ia bergerak dari belakang mulut ke depan; dan ia mengumpulkan bunyi-bunyi yang serupa. Baik vokal mahupun konsonan diatur berdasarkan tempat di mana ia dilafazkan dalam mulut, dari belakang ke depan.|source=— A. M. Ruppel, ''The Cambridge Introduction to Sanskrit''{{sfn|A. M. Ruppel|2017|pp=18–19}}|width=28%|style=min-width: 15em|bgcolor=#FFE0BB|align=right}} Siri konsonan hembusan tak bersuara ialah tambahan baharu kepada bahasa Sanskrit, tetapi ia tidak sebiasa tiga siri yang lain.{{sfn|Jamison|2008|pp=9–10}} Walaupun bahasa Sanskrit mempunyai bunyi-bunyi yang tidak ada terdapat dalam bahasa IEP, ia berkongsi banyak ciri yang terdapat dalam bahasa Iran dan Balto-Slavik. Satu contoh ialah bunyi ʂ yang dihasilkan apabila huruf tertentu menyusuli i, u, r, dan k dalam ketiga-tiga bahasa.{{sfn|Jamison|2008|p=10}} === Hukum sandhi === {{See also|Sandhi}}Selain itu, dalam bahasa Sanskrit terdapat apa yang dipanggil hukum sandhi, fenomena fonetik di mana dua bunyi berbeza yang berdekatan boleh [[Asimilasi (linguistik)|diasimilasikan]], sama seperti dalam bahasa Melayu "bawak" disebut "bak", "tanpa" menjadi "tampa" dan "bank" menjadi "bengk". Sanskrit membenarkan perubahan ini, tetapi ia juga mempunyai peraturan khusus untuk menggabungkan perkataan dalam ayat atau menghubungkan ayat bersama-sama. Hukum sandhi mengatakan bahawa vokal pendek yang serupa menjadi satu bunyi vokal panjang, manakala vokal yang berbeza boleh menjadi geluncuran atau bertukar menjadi diftong.{{sfn|Jamison|2008|pp=10–11}} Untuk konsonan, kebanyakan hukum sandhi mencadangkan konsonan bersuara berubah supaya padan dengan bunyi-bunyi berdekatan agar jelas. Hukum-hukum ini biasanya digunakan apabila perkataan bergabung atau di hujung bahagian perkataan. Dalam bahasa Sanskrit Weda, peraturan sandhi boleh lebih fleksibel berbanding Sanskrit Klasik.{{sfn|Jamison|2008|p=11}} Peraturan sandhi dalaman dalam bahasa Sanskrit adalah lebih kompleks dan mempertimbangkan akar dan struktur perkataan Sanskrit. Peraturan-peraturan ini meramalkan apa yang kini dikenali sebagai hukum Bartholomae dan hukum Grassmann. Contohnya, menurut Jamison, "obstruen hembusan tak bersuara, obstruen tak bersuara dan obstruen bersuara boleh bertukar ganti dengan satu sama lain (seperti ''p'' ≈ ''b'' ≈ ''bh''; ''t'' ≈ ''d'' ≈ ''dh'', dsb.; akan tetapi, ''c'' ≈ ''j'' ≈ '''''h'''''). Ini bermakna morfem dengan akhiran hembusan bersuara yang mendasarinya mungkin menunjukkan varian dengan ketiga-tiga hentian mengikut syarat-syarat sandhi dalaman yang berbeza."{{sfn|Jamison|2008|pp=11–12}} Siri lelangit lembut (k, g, gʰ) bertukar ganti dengan siri lelangit (c, j, h). Apabila bunyi siri lelangit diikuti bunyi gigian, ia bertukar menjadi gugus bunyi gelungan. Peraturan ini menghasilkan dua siri bunyi daripada siri lelangit yang asal.{{sfn|Jamison|2008|pp=11–12}} Pergantian dalam bunyi vokal dalam bahasa Sanskrit dipanggil "pengukuhan", dan dinamakan ''guṇa'' dan {{transl|sa|ISO|vr̥ddhi}} apabila datang sebelum konsonan. Istilah ini serupa dengan yang digunakan dalam tatabahasa Indo-Eropah. Dalam Sanskrit, akar yang tidak diperkukuh adalah seperti gred sifar, ''guṇa'' adalah seperti gred biasa, dan ''vr̥ddhi'' adalah serupa dengan keadaan dipanjangkan.{{sfn|Jamison|2008|p=12}} Bahasa Sanskrit tidak mempunyai ablaut kualitatif seperti dalam bahasa Iran, tetapi ia mempunyai ablaut kuantitatif melalui pengukuhan.{{sfn|Jamison|2008|p=12}} Perubahan daripada tidak dikukuhkan kepada ''guṇa'' adalah penting dalam sistem morfologi Sanskrit, menurut Jamison, sementara {{transl|sa|ISO|vr̥ddhi}} amat penting apabila mencipta adjektif asal usul atau kepunyaan. Cara ia dilakukan berbeza sedikit antara Sanskrit Weda dan Klasik.{{sfn|Jamison|2008|p=12}}{{sfn|Colin P. Masica|1993|pp=164–166}}<!--######Audio Bermula#####--> {{Listen|filename=Sanskrit Chanting Guru Stotram.ogg|title=Bunyi nanyian puja Sanskrit|description=Bacaan daripada gubahan Sanskrit ''Guru Stotram'', atau "lagu pujian untuk guru". (4&nbsp;min 55&nbsp;s)|format=[[Ogg]]|pos=right}} <!--#####Audio Tamat#####--> Bahasa Sanskrit sangat fleksibel dalam struktur suku katanya. Suku kata boleh bermula atau diakhiri dengan vokal, atau bermula dengan konsonan tunggal atau gugusan. Suku kata juga boleh mempunyai apa-apa nilai vokal dalaman. Sanskrit mengikut hukum Sievers-Edgerton tetapi Sanskrit Klasik tidak.{{citation needed|date=July 2021}} Sanskrit Weda mempunyai sistem aksen nada (diwarisi daripada Indo-Eropah Purba) yang diakui oleh Pāṇini, menurut Jamison; tetapi dalam karya tentang Sanskrit Klasik beliau, aksen sudah tiada.{{sfn|Jamison|2008|p=13}} Kebanyakan perkataan Sanskrit Weda mempunyai satu aksen, tetapi kedudukannya tidak mudah diramal.{{sfn|Jamison|2008|p=13}} Ia boleh berada di mana-mana sahaja dalam perkataan dan selalunya membawa maklumat morfologi dan sintaksis.{{sfn|Jamison|2008|p=13}} Kehadiran sistem aksen ini dalam bahasa Sanskrit Veda terbukti dengan tanda baca dalam teks-teks Weda. Ini penting kerana ia menghubungkan bahasa Sanskrit dengan bahasa IEP dan linguistik Indo-Eropah perbandingan.{{sfn|Colin P. Masica|1993|pp=163–164}} Sanskrit, seperti kebanyakan bahasa Indo-Eropah awal, telah hilang "konsonan larinks (ditunjukkan dengan ''*H'') yang terdapat dalam bahasa Indo-Eropah Purba", kata Jamison.{{sfn|Jamison|2008|p=13}} Ini telah memberi kesan yang besar terhadap evolusi fonologi dan morfologi Sanskrit, terutamanya dalam bentuk kata akar yang berbeza.{{sfn|Jamison|2008|pp=13–14}} === Sebutan === Kerana bahasa Sanskrit bukan bahasa ibunda sesiapa, ia tidak mempunyai sebutan tetap. Orang ramai cenderung melafazkannya mengikut bahasa ibunda sendiri. Rencana mengenai fonologi [[Bahasa Hindustan|Hindustani]], [[Bahasa Marathi|Marathi]], [[Bahasa Nepal|Nepal]], Oriya dan [[Bahasa Benggali|Benggali]] akan menunjukkan variasi yang dihadapi. Semasa bahasa Sanskrit bahasa pertuturan, sebutannya berubah mengikut wilayah dan juga dari semasa ke semasa. Walau bagaimanapun, Panini menggambarkan sistem bunyi Sanskrit dengan cukup baik sehingga kita mempunyai gambaran yang agak baik tentang apa yang beliau maksudkan. Sanskrit, like most early Indo-European languages, lost the so-called "laryngeal consonants (cover-symbol ''*H'') present in the Proto-Indo-European", states Jamison.{{sfn|Jamison|2008|p=13}} This significantly affected the evolutionary path of the Sanskrit [[:en:Phonology|phonology]] and morphology, particularly in the variant forms of roots.{{sfn|Jamison|2008|pp=13–14}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Pelbagai tafsiran sebutan Sanskrit !Transkripsi ! !Goldman (2002){{efn|Padanan adalah hampir tetapi anggaran sahaja.<ref>{{cite book |first1=Robert P. |last1=Goldman |first2=Sally J. |last2=Sutherland Goldman |year=2002 |title=Devavāṇīpraveśikā: An introduction to the Sanskrit language |department=Center for South Asia Studies |publisher=University of California Press}}</ref>}} !Cardona (2003)<ref>{{cite book|title=The Indo-Aryan Languages|last1=Jain|last2=Cardona|year=2003|chapter=Sanskrit}}</ref> |- !{{IAST|a}} |{{IPA|ɐ}} |{{IPA|ɐ}} | |- !{{IAST|ā}} |{{IPA|aː}} |{{IPA|aː}} | |- !{{IAST|i}} |{{IPA|ɪ}} |{{IPA|ɪ}} | |- !{{IAST|ī}} |{{IPA|iː}} |{{IPA|iː}} | |- !{{IAST|u}} |{{IPA|ʊ}} |{{IPA|ʊ}} | |- !{{IAST|ū}} |{{IPA|uː}} |{{IPA|uː}} | |- !{{IAST|r̥}} |{{IPA|ɽɪ}} |{{IPA|ɽɪ}} |{{IPA|ᵊɾᵊ}} or {{IPA|ᵊɽᵊ}}{{efn|Konsonan dihuraikan sama ada berada pada akar gigi, gusi, dan gelungan. Vokal sangat pendek, mungkin bersamaan dengan ''a'', ''e'' atau ''i'' pendek.}} |- !{{IAST|r̥̄}} |{{IPA|ɽiː}} |{{IPA|ɽiː}}?{{efn|Seperti sebelumnya tetapi lebih panjang.|name=longr}} | ?{{efn|name=longr}} |- !{{IAST|l̥}} |{{IPA|lɪ}} | ?{{efn|Disebut lebih kurang seperti ''lur'' dalam Inggeris "slurp".}} |{{efn|Hanya terdapat dalam kata kerja ''kl̥p'' "sesuai", "susun".}} |- !{{IAST|ē}} |{{IPA|eː}} |{{IPA|eː}} |{{IPA|eː}} |- !{{IAST|ai}} |{{IPA|ai}} |{{IPA|ai}} |{{IPA|ɐi}} or {{IPA|ɛi}} |- !{{IAST|ō}} |{{IPA|oː}} |{{IPA|oː}} |{{IPA|oː}} |- !{{IAST|au}} |{{IPA|au}} |{{IPA|au}} |{{IPA|ɐu}} or {{IPA|ɔu}} |- !{{IAST|aṃ}} |{{IPA|ɐ̃, ɐɴ}} |{{IPA|ɐ̃, ɐɴ}}{{efn|Sebagai vokal sengau atau, jika diikuti oleh konsonan hentian (plosif, afrikat atau sengau), ia dilafazkan sebagai sengau [[homorganik|dalam siri yang sama dengan]] konsonan selepasnya.}} | |- !{{IAST|aḥ}} |{{IPA|ɐh}} |{{IPA|ɐhɐ}}{{efn|[h] tak bersuara diikuti dengan [[vokal gema]] pendek. Jika vokal sebelumnya ialah /ai/, vokal gema ialah [i]; jika /au/, menjadi [u].}} |{{IPA|ɐh}} |- !{{IAST|k}} |{{IPA|k}} |{{IPA|k}} | |- !{{IAST|kh}} |{{IPA|kʰ}} |{{IPA|kʰ}} | |- !{{IAST|g}} |{{IPA|ɡ}} |{{IPA|ɡ}} | |- !{{IAST|gh}} |{{IPA|ɡʱ}} |{{IPA|ɡʱ}} | |- !{{IAST|ṅ}} |{{IPA|ŋ}} |{{IPA|ŋ}} | |- !{{IAST|h}} |{{IPA|ɦ}} |{{IPA|ɦ}} |{{IPA|ɦ}} |- !{{IAST|c}} |{{IPA|t͡ɕ}} |{{IPA|t͡ɕ}} | |- !{{IAST|ch}} |{{IPA|t͡ɕʰ}} |{{IPA|t͡ɕʰ}} | |- !{{IAST|j}} |{{IPA|d͡ʑ}} |{{IPA|d͡ʑ}} | |- !{{IAST|jh}} |{{IPA|d͡ʑʱ}} |{{IPA|d͡ʑʱ}} | |- !{{IAST|ñ}} |{{IPA|n}} |{{IPA|n}} | |- !{{IAST|y}} |{{IPA|j}} |{{IPA|j}} |{{IPA|j}} |- !{{IAST|ś}} |{{IPA|ɕ}} |{{IPA|ɕ}} |{{IPA|ɕ}} |- !{{IAST|ṭ}} |{{IPA|t̠}} |{{IPA|t̠}} | |- !{{IAST|ṭh}} |{{IPA|t̠ʰ}} |{{IPA|t̠ʰ}} | |- !{{IAST|ḍ}} |{{IPA|d̠}} |{{IPA|d̠}} | |- !{{IAST|ḍh}} |{{IPA|d̠ʱ}} |{{IPA|d̠ʱ}} | |- !{{IAST|ṇ}} |{{IPA|n̠}} |{{IPA|n̠}} | |- !{{IAST|r}} |{{IPA|ɾ}} |{{IPA|ɾ}} |{{IPA|ɾ̪}}, {{IPA|ɾ}} or {{IPA|ɽ}} |- !{{IAST|ṣ}} |{{IPA|s̠}} |{{IPA|s̠}} |{{IPA|ʂ}} |- !{{IAST|t}} |{{IPA|t̪}} |{{IPA|t̪}} | |- !{{IAST|th}} |{{IPA|t̪ʰ}} |{{IPA|t̪ʰ}} | |- !{{IAST|d}} |{{IPA|d̪}} |{{IPA|d̪}} | |- !{{IAST|dh}} |{{IPA|d̪ʱ}} |{{IPA|d̪ʱ}} | |- !{{IAST|n}} |{{IPA|n̪}} |{{IPA|n̪}} | |- !{{IAST|l}} |{{IPA|l}} |{{IPA|l}} |{{IPA|l̪}} |- !{{IAST|s}} |{{IPA|s}} |{{IPA|s}} |{{IPA|s̪}} |- !{{IAST|p}} |{{IPA|p}} |{{IPA|p}} | |- !{{IAST|ph}} |{{IPA|pʰ}} |{{IPA|pʰ}} | |- !{{IAST|b}} |{{IPA|b}} |{{IPA|b}} | |- !{{IAST|bh}} |{{IPA|bʱ}} |{{IPA|bʱ}} | |- !{{IAST|m}} |{{IPA|m}} |{{IPA|m}} | |- !{{IAST|v}} |{{IPA|ʋ}} |{{IPA|ʋ}} |{{IPA|ʋ}} |- !penekanan | |ketiga terakhir{{efn|Penggunaan bergantung pada sama ada yang kedua terakhir ringan atau berat.}} | |} == Beberapa ciri-ciri == === Kasus === Salah satu ciri-ciri utama bahasa Sanskrit ialah adanya [[Kasus tatabahasa|kasus]] dalam bahasa ini, yang berjumlah lapan. Dalam bahasa Latin, yang masih serumpun, hanya ada 5 kasus. Selain itu, ada tiga [[jenis kata]] dalam bahasa Sanskrit yakni maskulin, feminin dan neuter serta tiga modus bilangan yakni tunggal, ganda dan jamak: # [[kasus nominatif]] # kasus vokatif # [[kasus akusatif]] # kasus perantian # kasus datif # kasus ablatif # [[kasus genitif]] # kasus lokatif [[Fail:John 3 16 Sanskrit translation grantham script.gif|250px|thumb|Contoh tulisan Sanskrit.]] Berikut adalah contoh semua kasus tunggal maskulin ''deva'' (dewa, tuhan atau raja). Tunggal: # nom. '''''devas''''' bermaksud: "dewa" # vok. '''''(he) deva''''' bermaksud: "wahai dewa" # ak. '''''devam''''' bermaksud: "ke dewa" dsb. # inst. '''''devena''''' bermaksud: "dengan dewa" dsb. # dat. '''''devāya''''' bermaksud: "kepada dewa" # ab. '''''devāt''''' bermaksud: "daripada dewa" # gen. '''''devasya''''' bermaksud: "milik dewa" # lok. '''''deve''''' bermaksud: "pada dewa" Ganda: # nva '''''devau''''' # ida '''''devābhyām''''' # gl '''''devayos''''' Jamak: # nv '''''devās''''' # a '''''devān''''' # i '''''devais''''' # da '''''devebhyas''''' # g '''''devānām''''' # l '''''deveṣu''''' Kemudian di bawahnya dibentangkan dalam bentuk jadual. ==== Skema asas imbuhan tasrifan (deklensi) bagi kata nama dan kata adjektif ==== Skema asas tasrifan Sanskrit untuk kata nama dan kata adjektif dibentangkan di bawah. Skema ini digunakan untuk kebanyakan perkataan. {|class="wikitable" ! !! Tunggal !! Ganda !! Jamak |- ! Nominatif | -s{{br}}(-m)|| -au{{br}}(-ī)|| -as{{br}}(-i) |- ! Akusatif | -am{{br}}(-m)|| -au{{br}}(-ī)|| -as{{br}}(-i) |- ! Perantian | -ā|| -bhyām|| -bhis |- ! Datif | -e|| -bhyām|| -bhyas |- ! Ablatif | -as||-bhyām||-bhyas |- ! Genitif | -as|| -os|| -ām |- ! Lokatif | -i|| -os|| -su |- ! Vokatif | -s{{br}}(-)|| -au{{br}}( -ī)|| -as{{br}}(-i) |} ==== Pohon-a ==== Pohon-a ({{IPA|/ə/ atau /ɑː/}}) termasuk kategori terbesar bagi akhiran kata nama. Biasanya perkataan yang berakhir dengan -a pendek adalah jantina maskulin atau neuter. Kata nama yang berakhir dengan -a panjang (/ɑː/) hampir selalu feminin. Kategori ini sangat besar kerana ia juga termasuk akhiran -o daripada bahasa Indo-Eropah Purba. {| class="wikitable" |- !rowspan="2"| !colspan="3"| Maskulin (''kā́ma-'' 'cinta') !colspan="3"| Neuter (''āsya-'' 'mulut') !colspan="3"| Feminin (''kānta-'' 'tersayang') |- ! Tunggal !! Ganda !! Jamak !! Tunggal !! Ganda !! Jamak !! Tunggal !! Ganda !! Jamak |- ! Nominatif | kā́mas || kā́māu || kā́mās || āsyàm || āsyè || āsyā̀ni || kāntā || kānte || kāntās |- ! Akusatif | kā́mam || kā́māu || kā́mān || āsyàm || āsyè || āsyā̀ni || kāntām || kānte || kāntās |- ! Perantian | kā́mena || kā́mābhyām || kā́māis || āsyèna || āsyā̀bhyām || āsyāìs || kāntayā || kāntābhyām || kāntābhis |- ! Datif | kā́māya || kā́mābhyām || kā́mebhyas || āsyā̀ya || āsyā̀bhyām || āsyèbhyas || kāntāyai || kāntābhyām || kāntābhyās |- ! Ablatif | kā́māt || kā́mābhyām || kā́mebhyas || āsyā̀t || āsyā̀bhyām || āsyèbhyas || kāntāyās || kāntābhyām || kāntābhyās |- ! Genitif | kā́masya || kā́mayos || kā́mānām || āsyàsya || āsyàyos || āsyā̀nām || kāntāyās || kāntayos || kāntānām |- ! Lokatif | kā́me || kā́mayos || kā́me{{Unicode|ṣ}}u || āsyè || āsyàyos || āsyè{{Unicode|ṣ}}u || kāntāyām || kāntayos || kāntāsu |- ! Vokatif | kā́ma || kā́mau || kā́mās || ā́sya || āsyè || āsyā̀ni || kānte || kānte || kāntās |} ==== Pohon -i dan -u ==== {| class="wikitable" |+ Pohon-i |- !rowspan="2"| !colspan="3"| Mas. dan Fem. (''gáti-'' 'berlepas') !colspan="3"| Neuter (''vā́ri-'' 'air') |- ! Tunggal !! Ganda !! Jamak !! Tunggal !! Ganda !! Jamak |- ! Nominatif | gátis || gátī || gátayas || vā́ri || vā́ri{{Unicode|ṇ}}ī || vā́rī{{Unicode|ṇ}}i |- ! Akusatif | gátim || gátī || gátīs || vā́ri || vā́ri{{Unicode|ṇ}}ī || vā́rī{{Unicode|ṇ}}i |- ! Perantian | gátyā || gátibhyām || gátibhis || vā́ri{{Unicode|ṇ}}ā || vā́ribhyām || vā́ribhis |- ! Datif | gátaye, gátyāi || gátibhyām || gátibhyas || vā́ri{{Unicode|ṇ}}e || vā́ribhyām || vā́ribhyas |- ! Ablatif | gátes, gátyās || gátibhyām || gátibhyas || vā́ri{{Unicode|ṇ}}as || vā́ribhyām || vā́ribhyas |- ! Genitif | gátes, gátyās || gátyos || gátīnām || vā́ri{{Unicode|ṇ}}as || vā́ri{{Unicode|ṇ}}os || vā́ri{{Unicode|ṇ}}ām |- ! Lokatif | gátāu, gátyām || gátyos || gáti{{Unicode|ṣ}}u || vā́ri{{Unicode|ṇ}}i || vā́ri{{Unicode|ṇ}}os || vā́ri{{Unicode|ṣ}}u |- ! Vokatif | gáte || gátī || gátayas || vā́ri, vā́re || vā́ri{{Unicode|ṇ}}ī || vā́rī{{Unicode|ṇ}}i |} {| class="wikitable" |+ Pohon-u |- !rowspan="2"| !colspan="3"| Mas. dan Fem. (''śátru-'' 'seteru, musuh') !colspan="3"| Neuter (''mádhu-'' 'madu') |- ! Tunggal !! Ganda !! Jamak !! Tunggal !! Ganda !! Jamak |- ! Nominatif | śátrus || śátrū || śátravas || mádhu || mádhunī || mádhūni |- ! Akusatif | śátrum || śátrū || śátrūn || mádhu || mádhunī || mádhūni |- ! Perantian | śátru{{Unicode|ṇ}}ā || śátrubhyām || śátrubhis || mádhunā || mádhubhyām || mádhubhis |- ! Datif | śátrave || śátrubhyām || śátrubhyas || mádhune || mádhubhyām || mádhubhyas |- ! Ablatif | śátros || śátrubhyām || śátrubhyas || mádhunas || mádhubhyām || mádhubhyas |- ! Genitif | śátros || śátrvos || śátrū{{Unicode|ṇ}}ām || mádhunas || mádhunos || mádhūnām |- ! Lokatif | śátrāu || śátrvos || śátru{{Unicode|ṣ}}u || mádhuni || mádhunos || {{Unicode|mádhuṣu}} |- ! Vokatif | śátro || śátrū || śátravas || mádhu || mádhunī || mádhūni |} ==== Pohon vokal panjang ==== {| class="wikitable" |- !rowspan="2"| !colspan="3"| Pohon {{Unicode|ā}} (''{{Unicode|jā-}}'' 'kepandaian') !colspan="3"| Pohon {{Unicode|ī}} (''{{Unicode|dhī-}}'' 'fikiran') !colspan="3"| Pohon {{Unicode|ū}} (''{{Unicode|bhū-}}'' 'bumi') |- ! Tunggal !! Ganda !! Jamak ! Tunggal !! Ganda !! Jamak ! Tunggal !! Ganda !! Jamak |- ! Nominatif | {{Unicode|jā́s}} || {{Unicode|jāú}} || {{Unicode|jā́s}} | {{Unicode|dhī́s}} || {{Unicode|dhíyāu}} || dhíyas | {{Unicode|bhū́s}} || {{Unicode|bhúvāu}} || bhúvas |- ! Akusatif | {{Unicode|jā́m}} || {{Unicode|jāú}} || {{Unicode|jā́s}}, jás | dhíyam || {{Unicode|dhíyāu}} || dhíyas | bhúvam || {{Unicode|bhúvāu}} || bhúvas |- ! Perantian | {{Unicode|jā́}} || {{Unicode|jā́bhyām}} || {{Unicode|jā́bhis}} | dhiyā́ || {{Unicode|dhībhyā́m}} || {{Unicode|dhībhís}} | {{Unicode|bhuvā́}} || {{Unicode|bhūbhyā́m}} || {{Unicode|bhūbhís}} |- ! Datif | jé || {{Unicode|jā́bhyām}} || {{Unicode|jā́bhyas}} | dhiyé, {{Unicode|dhiyāí}} || {{Unicode|dhībhyā́m}} || {{Unicode|dhībhyás}} | bhuvé, {{Unicode|bhuvāí}} || {{Unicode|bhūbhyā́m}} || {{Unicode|bhūbhyás}} |- ! Ablatif | jás || {{Unicode|jā́bhyām}} || {{Unicode|jā́bhyas}} | dhiyás, {{Unicode|dhiyā́s}} || {{Unicode|dhībhyā́m}} || {{Unicode|dhībhyás}} | bhuvás, {{Unicode|bhuvā́s}} || {{Unicode|bhūbhyā́m}} || {{Unicode|bhūbhyás}} |- ! Genitif | jás || jós || {{Unicode|jā́nām, jā́m}} | dhiyás, {{Unicode|dhiyā́s}} || dhiyós || {{Unicode|dhiyā́m, dhīnā́m}} | bhuvás, {{Unicode|bhuvā́s}} || bhuvós || {{Unicode|bhuvā́m, bhūnā́m}} |- ! Lokatif | jí || jós || {{Unicode|jā́su}} | dhiyí, {{Unicode|dhiyā́m}} || dhiyós || {{Unicode|dhīṣú}} | bhuví, {{Unicode|bhuvā́m}} || bhuvós || {{Unicode|bhūṣú}} |- ! Vokatif | jā́s || {{Unicode|jāú}} || {{Unicode|jā́s}} | {{Unicode|dhī́s}} || {{Unicode|dhiyāu}} || dhíyas | {{Unicode|bhū́s}} || {{Unicode|bhuvāu}} || bhúvas |} == Pembentukan kata majmuk == Kata majmuk dalam bahasa Sanskrit sangat meluas digunakan, terutamanya mengenai kata nama. Kata majmuk boleh menjadi sangat panjang (lebih daripada 10 perkataan). Kata nomina majmuk berlaku dalam beberapa bentuk, tetapi dari segi morfologi ia sebenarnya sama. Setiap kata nama (atau kata sifat) mempunyai bentuk akar (bentuk lemah), dengan hanya elemen terakhir yang ditandakan mengikut kasusnya. Beberapa contoh kata nama majmuk atau nama termasuk dalam kategori yang diberikan di bawah. # ''Avyayibhāva'' # ''Tatpuruṣa'' # '' Karmadhāraya'' # ''Dvigu'' # ''Dvandva'' # ''Bahuvrīhi'' ==Pengaruh terhadap bahasa lain== {{main|Senarai kata serapan dari bahasa Sanskrit dalam bahasa Melayu}} Bahasa ini dapat diperhatikan kesan dan pengaruhnya ke dalam pertuturan masyarakat serata [[Asia Tenggara]] yang dipengaruhi kebudayaan [[Subbenua India|tanah benua India]] dan agama-agama [[Agama Hindu|Hindu]] dan [[Agama Buddha|Buddha]] terbawa sepanjang sejarah prapenjajahannya sampailah ke bidang persuratan,<ref>{{Citation|pages=625-31|title=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia|publisher=De Gruyter Mouton|year=2021|isbn=978-3-11-055814-2|language=en|first=Tom|last=Hoogervorst|editor-first=Paul|editor-last=Sidwell|editor2-first=Mathias|editor2-last=Jenny|chapter=South Asian influence on the languages of Southeast Asia}}</ref> bahkan kata ''bahasa'' itu sendiri dari asal ini tertonjol termasuk dalam [[bahasa Melayu]] jika dibandingkan dengan bahasa serantau yang kurang pengaruh Indianya seperti [[bahasa Tagalog]]: {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" | ![[Bahasa-bahasa Tai|rumpun bahasa Tai]] ! colspan="4" |[[Bahasa-bahasa Austronesia|rumpun bahasa Austronesia]] |- ! colspan="4" |kata pinjaman ! rowspan="2" |[[bahasa Tagalog|Tagalog]] (tujuan bandingan) |- !kata asal ![[bahasa Thai|Thai]] ![[bahasa Cam|Cam]] ![[bahasa Melayu|Melayu]] ![[bahasa Jawa|Jawa]] |- |भाषा ''bhāṣā'' |ภาษา ''phasa'' |ꨝꨧ ''basa'' |{{Script|Arab|بهاس}} ''bahasa'' |ꦧꦱ ''båså'' |'''ᜏᜒᜃ''' ''wika'' |} Sesama bahasa-bahasa baku Melayu dituturkan dalam rantau Nusantara sendiri, [[Bahasa Indonesia|baku Indonesia]] paling ketara pengaruh Sangsakerta melalui [[bahasa Jawa]] sebanyak 69.1%<ref>{{Cite book|title=Kasus Ajaib Bahasa Indonesia? Pemordenan Kosakata dan Politik Peristilahan.|last=Samuel|first=Jérôme|publisher=Kepustakaan Populer Gramedia|year=2008|isbn=979-9100-49-6|location=Jakarta}}</ref> kerana tumpuan ibu kota pusat [[Jakarta Selatan|Jakarta]] diduduki penutur bahasa ini; hal tercermin pada kosakata lazim seperti kata ''pria'' (प्रिय ''priya'' "lelaki" melalui ꦥꦿꦶꦪ), ''wisuda'' (विशुद्ध ''viśuddha'' melalui ꦮꦶꦱꦸꦢ), ''pemirsa'' ("penonton", kata kerja ''pirsa'' dari परीक्षा ''parīkṣā'' "periksa" melalui ꦥꦶꦂꦱ ''pirsa'') dan sebagainya.<ref>{{Cite journal|last=Errington|first=J. J.|year=1986|title=Continuity and Change in Indonesian Language Development|journal=The Journal of Asian Studies|publisher=Association for Asian Studies|volume=45|issue=2|pages=335, 343-5|doi=10.2307/2055846}}</ref> Lembaga badan pemerintahan dalam Indonesia banyak menggunakan cogan kata bahasa Sangsakerta sebagai penghias sepertimana [[bahasa Latin]] digunakan di Eropah: [[Akademi Militer|Akademi Militer Indonesia]] bercogankata ''Adhitakarya Mahatvavirya Nagarabhakti'' (Dewanagari: अधिकाऱ्या महत्व विर्य नगरभक्ति "Belajar Tinggi, Semangat Kuat, Tunduk Patuh Kepada Tanah Air") manakala [[Tentara Nasional Indonesia]] bercogan ''Tri Dharma Eka Karma'' (त्रिधर्म एककर्म "Tiga Kewajiban Satu Tujuan"). [[Bahasa Thai|Bahasa Thai/Siam]] juga banyak menyerap kata Sangsakerta hasil ajaran keagamaan Buddha sepanjang zaman kerajaan-kerajaannya. Namun kekata pinjaman ini dipermudahkan sebutannya oleh penutur bahasa Thai kepada tiga sukukata paling banyak dan satu sukukata paling sedikit, waima ejaan dalam [[aksara Thai]] dikekalkan terus padanannya seperti asal:<ref>{{cite book|title=Proceedings of the First International Sanskrit Conference, March 26-31st 1972|last=Navawongs|first=M. L. Chirayu|publisher=Ministry of Education and Social Welfare, Government of India|year=1975|editor-last=Raghavan|editor-first=V.|volume=2|page=|pages=347-8|chapter=Sanskrit Words in the Thai Language|chapter-url=https://archive.org/details/proceedingsofthe015178mbp/page/n355/|issue=}}</ref> {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |kata asal ! colspan="2" |serapan Thai |- !sebutan !tulisan !alih aksara sepadan !sebutan |- |''śāstra''<br>/ɕɑːs.tɾɐ/ |शास्त्र |ศาสตร์ |''sat''<br>/saːt̚˨˩/ |- |''āditya'' ("matahari")<br>/ɑː.dit.jɐ́/ |आदित्य |อาทิตย์ |''athit''<br>/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/ |- |''veṣa'' ("pakaian")<br>/ʋɐ́j.ʂɐ/ |वेष |เพศ |''phet'' ("gender")<br>/pʰeːt̚˥˩/ |- |''[[Rata|rátha]]'' ("pedati")<br>/ɾɐ́.tʰɐ/ |रथ |รถ |''rót'' ("[sebarang] kenderaan")<br>/rot̚˦˥/ |} Kebanyakan istilah ini dapat ditunjukkan asal Sangsakertanya dengan tanda ''thantakhat'' ([[:th:ทัณฑฆาต|ทัณฑฆาต]], ◌์) pada hujung sesepatah perkataan.<ref>{{Cite book|title=หลักภาษาไทย|last=Upakitsilpasarn|first=Phraya|publisher=ไทยวัฒนาพานิช|year=1998|location=กรุงเทพฯ|pages=9|language=th}}</ref> Seberapa istilah yang masuk dalam kosakata Thai ini terserap dalam percakapan masyarakat Melayu yang bertembung dengan kawasan tuturan bahasa Thai seperti [[Bahasa Melayu Pattani|di Pattani]] tanpa adanya pengetahuan kata Sangsakerta asal seperti ''donteri'' <!-- rujuk m/s. 2 "Adaptasi Fonologi Kata Pinjaman Thai Dalam Dialek Melayu Patani: Analisis Tatatingkat Kekangan" (Disember 2014) oleh Hayati Lateh & Zaharani Ahmad -->("muzik", तन्त्री ''tantrī'' melalui ดนตรี ''dontrī''), ''kila'' ("sukan", क्रीडा ''krīḍā'' melalui กีฬา ''kila''), ''nayok'' ("menteri", नायक ''nāyaka'' melalui นายก ''nayok'') dan sebagainya. ==Nota== <references group="lower-alpha"/> ==Rujukan== {{reflist}} ===Bibliografi=== {{Refbegin|30em}} *{{cite journal|title= Buddhist Sanskrit| author= H. W. Bailey| journal = The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland| volume= 87| pages= 13–24| number= 1/2 | year= 1955| publisher = Cambridge University Press| jstor = 25581326| doi= 10.1017/S0035869X00106975}} *{{cite book|last=Banerji|first=Sures|title=A companion to Sanskrit literature: spanning a period of over three thousand years, containing brief accounts of authors, works, characters, technical terms, geographical names, myths, legends, and several appendices|publisher=Motilal Banarsidass|location=Delhi|year=1989|isbn=978-81-208-0063-2}} *{{cite book|author=Guy L. Beck|title=Sonic Theology: Hinduism and Sacred Sound|url=https://books.google.com/books?id=ZgybmMnWpaUC |year=1995|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1261-1}} *{{cite book|author=Guy L. Beck|title=Sacred Sound: Experiencing Music in World Religions |url=https://books.google.com/books?id=t-IeHbqAfSsC |year=2006|publisher=Wilfrid Laurier Univ. Press|isbn=978-0-88920-421-8}} *{{cite book|author=Robert S.P. Beekes|title=Comparative Indo-European Linguistics: An introduction, 2nd edition|url= https://books.google.com/books?id=W-HXnIG75PYC |year=2011|publisher=John Benjamins Publishing|isbn=978-90-272-8500-3}} *{{cite book|last=Benware|first=Wilbur|title=The Study of Indo-European Vocalism in the 19th Century: From the Beginnings to Whitney and Scherer: A Critical-Historical Account|publisher=Benjamins| year=1974 |isbn=978-90-272-0894-1}} *{{cite book|author=Shlomo Biderman|title=Crossing Horizons: World, Self, and Language in Indian and Western Thought |url=https://books.google.com/books?id=xfTzz8EsEbAC |year=2008|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0-231-51159-9}} *{{cite book |author1=Claire Bowern|author2=Bethwyn Evans|title=The Routledge Handbook of Historical Linguistics|url= https://books.google.com/books?id=wu4ABAAAQBAJ |year=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-74324-8}} * {{cite book |author=John L. Brockington|title=The Sanskrit Epics |url= https://books.google.com/books?id=HR-_LK5kl18C |year=1998|publisher=BRILL Academic|isbn=978-90-04-10260-6}} * {{cite conference |title=Buddhist Hybrid Sanskrit: The Original Language |author=Johannes Bronkhorst |author-link=Johannes Bronkhorst |year=1993 |book-title=Aspects of Buddhist Sanskrit: Proceedings of the International Symposium on the Language of Sanskrit Buddhist Texts, 1–5 Oct. 1991 |publisher=Sarnath |pages=396–423 |isbn=978-81-900149-1-5}} ** {{Cite book|last=Bryant|first=Edwin|author-link=Edwin Bryant (author)|title=The Quest for the Origins of Vedic Culture: The Indo-Aryan Migration Debate|publisher=Oxford University Press|place=Oxford|year=2001|isbn=978-0-19-513777-4}} *{{cite book |author1=Edwin Francis Bryant|author2=Laurie L. Patton|title=The Indo-Aryan Controversy: Evidence and Inference in Indian History|url=https://books.google.com/books?id=fHYnGde4BS4C|year=2005|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-7007-1463-6}} *{{cite book |author=Thomas Burrow|title=The Sanskrit Language|url=https://books.google.com/books?id=cWDhKTj1SBYC |year=2001|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1767-8}} *{{cite book|author1=Robert E. Buswell Jr.|author2=Donald S. Lopez Jr.|title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://books.google.com/books?id=DXN2AAAAQBAJ&pg=PA504|date= 2013|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-4805-8}} *{{cite book|title=Sanskrit Language| author=George Cardona| year=2012|publisher= Encyclopaedia Britannica|url = https://www.britannica.com/topic/Sanskrit-language}} *{{cite book|author=James Clackson|title=Indo-European Linguistics: An Introduction |url=https://books.google.com/books?id=DJDjNp6wODoC |date=18 October 2007|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-46734-6}} *{{cite book | last=Coulson | first=Michael | title=Sanskrit : an introduction to the classical language, 2nd Edition as revised by Richard Gombrich and James Benson | publisher=Random House | year=1992 | isbn=978-0-340-56867-5 | oclc=26550827}} *{{cite book|author1=Michael Coulson|author2=Richard Gombrich|author3=James Benson|title=Complete Sanskrit: A Teach Yourself Guide|url=https://books.google.com/books?id=vLkRAUhzlkIC|year=2011|publisher=Mcgraw-Hill|isbn=978-0-07-175266-4}} *{{cite book |author=Harold G. Coward| title=The Philosophy of the Grammarians, in Encyclopedia of Indian Philosophies Volume 5 (Editor: Karl Potter) | url=https://books.google.com/books?id=2CEj6wRqeRAC| year=1990| publisher=Princeton University Press | isbn=978-81-208-0426-5}} *{{cite journal|title=Indianism and Sanskrit |author= Suniti Kumar Chatterji| journal = Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute| volume = 38 | number= 1/2| year= 1957 |pages= 1–33 |publisher = Bhandarkar Oriental Research Institute| jstor=44082791}} *{{cite book|author=Peter T. Daniels|title=The World's Writing Systems|url=https://books.google.com/books?id=ospMAgAAQBAJ|year=1996|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-507993-7}} *{{citation |first=Madhav |last=Deshpande |contribution=Efforts to Vernacularize Sanskrit: Degree of Success and Failure |title=Handbook of Language and Ethnic Identity: The Success-Failure Continuum in Language and Ethnic Identity Efforts |volume=2 |publisher=Oxford University Press |year=2011 |isbn=978-0-19-983799-1 |editor=Joshua Fishman, Ofelia Garcia}} *{{cite book|author=Will Durant|title=Our oriental heritage |url=https://books.google.com/books?id=lSJxAAAAMAAJ|year=1963|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1567310122}} *{{cite journal|last1=Eltschinger|first1=Vincent|title=Why Did the Buddhists Adopt Sanskrit?|journal=Open Linguistics|volume=3|issue=1|year=2017|issn=2300-9969|doi=10.1515/opli-2017-0015|doi-access=free}} *{{cite journal|title=Sanskrit as Language of Communication | author=J. Filliozat| journal = Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute| volume = 36| number= 3/4| year= 1955|pages= 179–189|publisher = Bhandarkar Oriental Research Institute | jstor= 44082954}} *{{Citation|last1=Filliozat|first1=Pierre-Sylvain|year=2004|chapter=Ancient Sanskrit Mathematics: An Oral Tradition and a Written Literature|pages=360–375|editor1-last=Chemla|editor1-first=Karine |editor1-link=Karine Chemla|editor2-last=Cohen |editor2-first=Robert S.|editor3-last=Renn|editor3-first=Jürgen|display-editors=3 |editor4-last=Gavroglu|editor4-first=Kostas|title=History of Science, History of Text (Boston Series in the Philosophy of Science)|publisher=Dordrecht: Springer Netherlands|doi=10.1007/1-4020-2321-9_7|isbn=978-1-4020-2320-0}} *{{cite book |author=Pierre-Sylvain Filliozat|title=The Sanskrit Language: An Overview : History and Structure, Linguistic and Philosophical Representations, Uses and Users|url=https://books.google.com/books?id=ij1jAAAAMAAJ |year=2000|publisher=Indica |isbn=978-81-86569-17-7}} *{{cite book |author=Benjamin W. Fortson, IV|title=Indo-European Language and Culture: An Introduction|url=https://books.google.com/books?id=bSxHgej4tKMC |year=2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-5968-8}} *{{cite book |author1=Robert P. Goldman|author2=Sally J Sutherland Goldman|title=Devavāṇīpraveśikā: An Introduction to the Sanskrit Language|url=https://books.google.com/books?id=65fqnQEACAAJ|year=2002|publisher=Center for South Asia Studies, University of California Press}} *{{cite book |author1=Thomas V. Gamkrelidze|author2=Vjaceslav V. Ivanov|title=Indo-European and the Indo-Europeans: A Reconstruction and Historical Analysis of a Proto-Language and Proto-Culture. Part I: The Text. Part II: Bibliography, Indexes|url=https://books.google.com/books?id=M2aqp2n2mKkC |year=2010|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-081503-0}} *{{cite journal| title= The Early History of Indo-European Languages| author1= Thomas V. Gamkrelidze |author2= V. V. Ivanov| journal = Scientific American| volume= 262| pages= 110–117 | number= 3| year=1990| publisher= Nature America| jstor= 24996796| doi= 10.1038/scientificamerican0390-110 | bibcode= 1990SciAm.262c.110G }} *{{cite book|author=Jack Goody |title=The Interface Between the Written and the Oral |url=https://archive.org/details/interfacebetween00good |url-access=registration |year=1987|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-33794-6}} *{{cite book|author=Reinhold Grünendahl|title=South Indian Scripts in Sanskrit Manuscripts and Prints: Grantha Tamil, Malayalam, Telugu, Kannada, Nandinagari |url=https://books.google.com/books?id=ApAn2YZIz6wC |year=2001|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=978-3-447-04504-9}} *{{cite book|last=Houben|first=Jan|title=Ideology and status of Sanskrit: contributions to the history of the Sanskrit language|publisher= Brill| year=1996|isbn =978-90-04-10613-0}} *{{cite journal|last=Hanneder|first=J.|title=On 'The Death of Sanskrit'|journal=Indo-Iranian Journal|publisher=Brill Academic Publishers|volume=45|issue=4|year=2002|pages=293–310|doi=10.1023/a:1021366131934|s2cid=189797805}} *{{cite journal|last1=Hock|first1=Hans Henrich|editor1-last=Kachru|editor1-first=Braj B|title=Language-death phenomena in Sanskrit: grammatical evidence for attrition in contemporary spoken Sanskrit|journal=Studies in the Linguistic Sciences|year=1983|volume=13:2}} *{{cite book|author=Barbara A. Holdrege|title=Veda and Torah: Transcending the Textuality of Scripture|url=https://books.google.com/books?id=YlvikndgEmIC |year=2012|publisher=State University of New York Press|isbn=978-1-4384-0695-4}} *{{cite book|author=Michael C. Howard|title=Transnationalism in Ancient and Medieval Societies: The Role of Cross-Border Trade and Travel|url=https://books.google.com/books?id=6QPWXrCCzBIC&pg=PA21|year=2012 |publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-9033-2}} *{{cite book|author1=Dhanesh Jain|author2=George Cardona|title=The Indo-Aryan Languages |url=https://books.google.com/books?id=OtCPAgAAQBAJ |year=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-79711-9}} *{{cite book |author1=Stephanie W. Jamison|author2=Joel P. Brereton|title=The Rigveda: 3-Volume Set, Volume I|url=https://books.google.com/books?id=fgzVAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-972078-1}} *{{cite book|author=A. Berriedale Keith| title=A history of Sanskrit literature|url=https://books.google.com/books?id=GNALtBMVbd0C|year=1993 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1100-3}} *{{cite book|author1=Damien Keown|author2=Charles S. Prebish|title=Encyclopedia of Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=D1pcAgAAQBAJ |year=2013|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-136-98595-9}} * {{cite book |author=Anne Kessler-Persaud|editor=Knut A. Jacobsen |display-editors=etal |title=Brill's Encyclopedia of Hinduism: Sacred texts, ritual traditions, arts, concepts|url= https://books.google.com/books?id=QnVQSAAACAAJ|year=2009|publisher=Brill Academic|isbn=978-90-04-17893-9}} *{{cite book|author1=Jared Klein|author2=Brian Joseph|author3=Matthias Fritz|title=Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics: An International Handbook|url=https://books.google.com/books?id=cQA2DwAAQBAJ |year=2017|publisher=Walter De Gruyter|isbn=978-3-11-026128-8}} *{{cite journal| title= Sanskrit in Tibetan Literature| author= Dalai Lama| journal= The Tibet Journal| volume=4| pages= 3–5| number= 2| year=1979| jstor= 43299940}} *{{cite book |author=Winfred Philipp Lehmann|title=Theoretical Bases of Indo-European Linguistics|url=https://books.google.com/books?id=i9Ls1Gwmx5cC |year=1996|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-13850-5}} *{{cite journal|author=Donald S. Lopez Jr. |year=1995|title=Authority and Orality in the Mahāyāna|journal=Numen|volume=42 |number=1|pages=21–47 |publisher=Brill Academic|jstor=3270278|doi=10.1163/1568527952598800|url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/43799/1/11076_1995_Article_1568527952598800.pdf|hdl=2027.42/43799}} *{{cite book|last=Mahadevan|first=Iravatham|title=Early Tamil Epigraphy from the Earliest Times to the Sixth Century A.D. |publisher= Harvard University Press |year=2003|isbn=978-0-674-01227-1}} *{{cite book|last=Malhotra|first=Rajiv|title=The Battle for Sanskrit: Is Sanskrit Political or Sacred, Oppressive or Liberating, Dead or Alive?|publisher=Harper Collins|year=2016|isbn=978-9351775386|title-link=The Battle for Sanskrit}} *{{cite book |author1=J. P. Mallory|author2=Douglas Q. Adams|title=Encyclopedia of Indo-European Culture|url=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC |year=1997|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-884964-98-5}} *{{cite journal | last=Mallory | first=J. P. | s2cid=197841755 | title=In Search of the Indo-Europeans / Language, Archaeology and Myth | journal=Praehistorische Zeitschrift | publisher=Walter de Gruyter GmbH | volume=67 | issue=1 | year=1992 | issn=1613-0804 | doi=10.1515/pz-1992-0118}} *{{cite book |author=Colin P. Masica|title=The Indo-Aryan Languages |url=https://books.google.com/books?id=J3RSHWePhXwC |year=1993|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-29944-2}} *{{cite book|author=Michael Meier-Brügger|title=Indo-European Linguistics|url=https://books.google.com/books?id=49xq3UlKWckC|year=2003|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-017433-5}} *{{cite book |author=Michael Meier-Brügger|title=Indo-European Linguistics|url=https://books.google.com/books?id=Nt4fAAAAQBAJ |year=2013|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-089514-8}} *{{cite book | last=Matilal | first=Bimal | title=The word and the world : India's contribution to the study of language | publisher=Oxford University Press | location=New Delhi, India Oxford | year=2015 | isbn=978-0-19-565512-4 | oclc=59319758}} *{{cite book|last=Maurer|first=Walter|title=The Sanskrit language: an introductory grammar and reader|publisher=Curzon|location=Surrey, England|year=2001|isbn=978-0-7007-1382-0}} *{{cite book |author1=J. P. Mallory|author2=D. Q. Adams|title=The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World|url=https://books.google.com/books?id=iNUSDAAAQBAJ |year=2006|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-928791-8}} *{{cite journal| title= Sanskrit| author= V. RAGHAVAN| journal= Indian Literature| volume = 8| number=2| year= 1965| pages=110–115| publisher= Sahitya Akademi| jstor= 23329146}} *{{cite book|last=MacDonell |first=Arthur|title=A History Of Sanskrit Literature|publisher=Kessinger Publishing|year=2004|isbn=978-1-4179-0619-2}} *{{cite book|author=Sir Monier Monier-Williams|title=A Sanskrit-English Dictionary: Etymologically and Philologically Arranged with Special Reference to Cognate Indo-European Languages|url=https://books.google.com/books?id=zUezTfym7CAC |year=2005|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-3105-6}} *{{cite book|author=Tim Murray|title=Milestones in Archaeology: A Chronological Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=EZ7Gj2ocIEsC&pg=PA115 |year=2007|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-186-1}} *{{cite book|author=Ramesh Chandra Majumdar|title=Study of Sanskrit in South-East Asia|url=https://books.google.com/books?id=oUE3AAAAIAAJ|year=1974|publisher=Sanskrit College}} *{{cite book|last=Nedi︠a︡lkov|first=V. P.|title=Reciprocal constructions|publisher=J. Benjamins Pub. Co|location=Amsterdam Philadelphia|year=2007|isbn=978-90-272-2983-0}} *{{cite book|last=Oberlies|first=Thomas|title=A Grammar of Epic Sanskrit |publisher=Walter de Gruyter|location=Berlin New York|year=2003|isbn=978-3-11-014448-2}} * {{cite journal | last=Petersen | first=Walter | title=Vedic, Sanskrit, and Prakrit | journal=Journal of the American Oriental Society | publisher=American Oriental Society | volume=32 | issue=4 | pages=414–428 | year=1912 | issn=0003-0279 | doi=10.2307/3087594 | jstor=3087594 }} *{{cite book |author=Sheldon Pollock |title=The Language of the Gods in the World of Men: Sanskrit, Culture, and Power in Premodern India |url=https://books.google.com/books?id=U7owDwAAQBAJ |year=2009|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-26003-0}} *{{cite journal|last=Pollock|first=Sheldon|s2cid=35550166|title=The Death of Sanskrit|journal=Comparative Studies in Society and History|publisher=Cambridge University Press |volume=43|issue=2|year=2001|pages=392–426| doi=10.1017/s001041750100353x| jstor=2696659}} *{{cite journal| title= Sanskrit: Flow of Studies| author= V. RAGHAVAN| journal= Indian Literature| volume = 11 | number= 4| year= 1968| pages=82–87| publisher= Sahitya Akademi| jstor= 24157111}} *{{cite book |author=Colin Renfrew|title=Archaeology and Language: The Puzzle of Indo-European Origins|url=https://books.google.com/books?id=R645AAAAIAAJ |year=1990|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-38675-3}} *{{cite book |author1=Louis Renou|author2=Jagbans Kishore Balbir|title=A history of Sanskrit language|url=https://books.google.com/books?id=QmtjAAAAMAAJ |year=2004|publisher=Ajanta |isbn=978-8-1202-05291}} *{{cite book|author=A. M. Ruppel|title=The Cambridge Introduction to Sanskrit|url= https://books.google.com/books?id=eXQ3DgAAQBAJ |year=2017| publisher=Cambridge University Press| isbn=978-1-107-08828-3}} * {{cite book |last=Salomon|first=Richard|title=Indian Epigraphy: A Guide to the Study of Inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the other Indo-Aryan Languages|url=https://books.google.com/books?id=XYrG07qQDxkC|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-535666-3}} * {{cite journal|last1=Salomon|first1=Richard|title=On the Origin of the Early Indian Scripts|journal=Journal of the American Oriental Society|year=1995|volume=115|issue=2|pages=271–279|doi=10.2307/604670|jstor=604670}} * {{cite journal|last1=Salomon|first1=Richard|title=On the Origin of the Early Indian Scripts|journal=Journal of the American Oriental Society|year=1995|volume=115|issue=2|pages=271–279|doi=10.2307/604670|jstor=604670}} *{{cite book |author=Malati J. Shendge|title=The Language of the Harappans: From Akkadian to Sanskrit|url=https://books.google.com/books?id=ynEWVCLMQY4C|year=1997|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-325-0}} *{{cite book |last=Seth |first=Sanjay |year=2007 |title=Subject lessons: the Western education of colonial India |url=https://books.google.com/books?id=QU9glkC4ceMC&pg=PA172 |location=Durham, NC |publisher=Duke University Press | isbn= 978-0-8223-4105-5}} *{{Citation|last1=Staal|first1=Frits|authorlink=Frits Staal|year=1986|title=The Fidelity of Oral Tradition and the Origins of Science|publisher=Mededelingen der Koninklijke Nederlandse Akademie von Wetenschappen, Amsterdam: North Holland Publishing Company}} *{{cite journal|last=Staal|first=J. F.|title=Sanskrit and Sanskritization|journal=The Journal of Asian Studies|publisher=Cambridge University Press |volume=22|issue=3|pages=261–275|year=1963|doi=10.2307/2050186| jstor= 2050186}} *{{cite book|author1=Angus Stevenson|author2=Maurice Waite|title=Concise Oxford English Dictionary |url=https://books.google.com/books?id=4XycAQAAQBAJ |year=2011|publisher= Oxford University Press|isbn=978-0-19-960110-3}} *{{citation|last=Southworth|first=Franklin|title=Linguistic Archaeology of South Asia|url=https://books.google.com/books?id=hTwuFUW5aEgC |year=2004|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-31777-6}} *{{cite book |author=Philipp Strazny| title=Encyclopedia of Linguistics|url=https://books.google.com/books?id=27JOMobauYAC |year= 2013|publisher= Routledge|isbn=978-1-135-45522-4}} *{{cite journal| title= The Indo-European Language| author= Paul Thieme| journal= Scientific American| volume= 199| pages= 63–78| number= 4 | year= 1958| jstor= 24944793 | doi= 10.1038/scientificamerican1058-63| bibcode= 1958SciAm.199d..63T}} *{{cite journal| title= Does Sanskrit Knowledge Exist? | author= Peter van der Veer | s2cid= 170594265 | journal= Journal of Indian Philosophy| volume= 36| number= 5/6| year= 2008| pages=633–641| publisher= Springer| jstor= 23497502 | doi= 10.1007/s10781-008-9038-8 }} * {{citation |last=Umāsvāti |first= Umaswami |title=That which is (Translator: Nathmal Tatia) |url=https://books.google.com/books?id=0Rw4RwN9Q1kC |year=1994 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-06-068985-8 }} * {{cite journal|last1=Wayman|first1=Alex|title=The Buddhism and the Sanskrit of Buddhist Hybrid Sanskrit|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=85|issue=1|pages=111–115|year=1965| doi=10.2307/597713 |jstor=597713}} * {{cite book|author1=Annette Wilke|author2=Oliver Moebus|title=Sound and Communication: An Aesthetic Cultural History of Sanskrit Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=9wmYz_OtZ_gC |year=2011|publisher=Walter de Gruyter|isbn=978-3-11-024003-0}} * {{cite journal | last=Whitney | first=W. D. | title=The Roots of the Sanskrit Language | journal=Transactions of the American Philological Association | publisher=JSTOR | volume=16 | pages=5–29 | year=1885 | issn=0271-4442 | doi=10.2307/2935779 | jstor=2935779 }} *{{cite book|last1=Witzel|first1=M|title=Inside the texts, beyond the texts: New approaches to the study of the Vedas|date=1997|publisher=Harvard University Press.|location=Cambridge, Massachusetts|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/intro.pdf}} *{{cite book |last= Jamison|first = Stephanie| editor=Roger D. Woodard|title=The Ancient Languages of Asia and the Americas |url= https://books.google.com/books?id=UQpAuNIP4oIC |year= 2008|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-68494-1}} {{Refend}} ==Pautan luar== {{InterWiki|code=sa}} {{wikibooks}} {{Sister project links |n=no |q=Sanskrit |wikt=no |commonscat=y |s=no |b=Sanskrit |voy=Sanskrit phrasebook |v=no}} * [http://dia.eu5.org/ INDICORPUS-31], 31 kamus Sanskrit + Dravida untuk Lingvo * [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/vedol Ancient Sanskrit Online] oleh Karen Thomson dan Jonathan Slocum, pelajaran dalam talian percuma di Pusat Penyelidikan Linguistik di Universiti Texas di Austin * [http://www.samskritabharati.org/ Samskrita Bharati], organisasi yang menyokong penggunaan bahasa Sanskrit * [http://sanskritdocuments.org/home.html Sanskrit Documents]—Dokumen dalam format ITX Upanishads, Stotras dsb. * [http://www.sacred-texts.com/hin/index.htm Teks Sanskrit di Arkib Teks Suci] * [http://cudl.lib.cam.ac.uk/collections/sanskrit Manuskrip-manuskrip Sanskrit] dalam Perpustakaan Digital Cambridge * [https://www.lexilogos.com/keyboard/sanskrit_devanagari.htm Papan Kekunci Sanskrit Lexilogos] untuk menulis bahasa Sanskrit dalam komputer. {{Authority control}} [[Kategori:Bahasa purba|Sanskrit]] [[Kategori:Bahasa|Sanskrit]] [[Kategori:Bahasa dari India|Sanskrit]] [[Kategori:Bahasa Indo-Arya]] nn640201xuq99wadqvtt831awazbpyb 0 7275 6810137 6805860 2026-03-27T07:38:27Z ~2026-18959-63 393160 6810137 wikitext text/x-wiki {{Infobox_politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia|Dato’ Seri]] | name = Hishammuddin Hussein | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPMP (Perlis)|SSAP|SPDK|SIMP|DGSM|DPMJ|PNBS|DSAP}} | image = Hishamuddin2014.jpg | image_size = 150px | caption = | constituency_MP2 = [[Sembrong (kawasan persekutuan)|Sembrong]], [[Johor]] | parliament2 = Malaysia | term_start2 = 17 Mei 2004 | term_end2 = | predecessor2 = ''Konstituensi baharu'' | successor2 = | majority2 = 11,570 (2008)<br>10,631 (2013)<br>6,662 (2018)<br>10,880 (2022) | office4 = [[Menteri Kanan (Malaysia)|Menteri Kanan]]<br>{{small|Kluster Keselamatan}} | term_start4 = 30 Ogos 2021 | term_end4 = 10 Oktober 2022 | successor4 = | monarch4 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister4 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | constituency4 = [[Sembrong]] | term_start5 = 7 Julai 2021 | term_end5 = 16 Ogos 2021 | predecessor5 = | successor5 = | monarch5 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister5 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | constituency5 = [[Sembrong]] | office6 = [[Menteri Pertahanan Malaysia|Menteri Pertahanan]] | monarch6 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister6 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | term_start6 = 30 Ogos 2021 | term_end6 = 10 Oktober 2022 | predecessor6 = {{BN UMNO}}[[Ismail Sabri Yaakob]] | successor6 = | deputy6 = {{PN PPBM}} [[Ikmal Hisham Abdul Aziz]] | term_start7 = 16 Mei 2013 | term_end7 = 9 Mei 2018 | predecessor7 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Zahid Hamidi]] | successor7 = {{PH AMANAH}} [[Mohamad Sabu]] | monarch7 = [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Muhammad V]] | primeminister7 = {{BN UMNO}}[[Najib Razak]] | deputy7 = {{ubl|{{BN UMNO}} [[Abd Rahim Bakri]]|{{small|(2013-2015)}}|{{BN UMNO}} [[Mohd Johari Baharum]]|{{small|(2015-2018)}}}} | office8 = [[Menteri Luar Negeri Malaysia|Menteri Luar Negeri]] | term_start8 = 10 Mac 2020 | term_end8 = 16 Ogos 2021 | monarch8 = [[Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister8 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | deputy8 = {{PN PPBM}} [[Kamarudin Jaffar]] | predecessor8 = {{PH PKR}} [[Saifuddin Abdullah]] | successor8 = {{PN PPBM}} [[Saifuddin Abdullah]] | constituency8 = [[Sembrong]] | office9 = [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri di Jabatan Perdana Menteri]] <br><small>(Tugas-Tugas Khas)</small> | monarch9 = [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Muhammad V]] | primeminister9 = {{BN UMNO}}[[Najib Razak]] | term_start9 = 12 April 2017 | term_end9 = 9 Mei 2018 | predecessor9 = {{BN PBB}} [[Mohd Effendi Norwawi]] | successor9 = {{PH PPBM}} [[Mohd Redzuan Md Yusof]] | office10 = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia|Menteri Dalam Negeri]] | monarch10 = | primeminister10 = {{BN UMNO}}[[Najib Razak]] | term_start10 = 10 April 2009 | term_end10 = 15 Mei 2013 | predecessor10 = {{BN UMNO}} [[Syed Hamid Albar]] | successor10 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Zahid Hamidi]] | office11 = [[Naib Presiden UMNO]]<br>{{small|(Menjalankan tugas sebagai [[Timbalan Presiden UMNO]] mulai 12 Mei 2018 - 29 Jun 2018)}} | term_start11 = 26 Mac 2009 | term_end11 = 12 Mei 2018 | predecessor11 = [[Mohd Ali Rustam]] <br> [[Muhyiddin Yassin]] <br> [[Muhammad Muhammad Taib]] | successor11 = [[Ismail Sabri Yaakob]] <br> [[Mahdzir Khalid]] <br> [[Mohamed Khaled Nordin]] | alongside11 = <br> [[Ahmad Zahid Hamidi]] (2009-2018) <br> [[Mohd Shafie Apdal]] (2009-2016) | constituency11 = [[Sembrong]] | office12 = [[Menteri Pendidikan Malaysia]] | monarch12 = [[Syed Sirajuddin Syed Putra Jamalulail|Syed Sirajuddin]] <br> [[Sultan Mizan Zainal Abidin|Mizan Zainal Abidin]] | term_start12 = 31 Mac 2004 | term_end12 = 9 April 2009 | primeminister12 = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi]] | predecessor12 = {{BN UMNO}} [[Musa Mohamad]] | successor12 = {{BN UMNO}} [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] <br> {{small|[[Menteri Pelajaran Malaysia]]}} | office13 = [[Pergerakan Pemuda UMNO|Ketua Pemuda UMNO]] | term_start13 = 1998 | term_end13 = 2008 | predecessor13 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | successor13 = [[Khairy Jamaluddin]] | majority13 = | office14 = [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] | monarch14 = [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah|Salahuddin Abdul Aziz Shah]] <br> [[Syed Sirajuddin Syed Putra Jamalulail|Syed Sirajuddin]] | primeminister14 = {{BN UMNO}}[[Mahathir Mohamad]] <br> {{BN UMNO}} [[Abdullah Ahmad Badawi]] | term_start14 = 1999 | term_end14 = 30 Mac 2004 | predecessor14 = {{BN UMNO}} [[Muhyiddin Yassin]] | successor14 = {{BN UMNO}} [[Azalina Othman Said]] | office15 = Timbalan Menteri Perusahaan Utama | term_start15 = 12 November 1996 | term_end15 = 14 Disember 1999 | predecessor15 = Siti Zainaboon Abu Bakar | successor15 = {{BN UMNO}} [[Anifah Aman]] | primeminister15 = {{BN UMNO}} [[Mahathir Mohamad]] | minister15 = [[Lim Keng Yaik]] | constituency_MP16 = [[Tenggara (kawasan persekutuan)|Tenggara]], [[Johor]] | parliament16 = Malaysia | term_start16 = 7 Jun 1995 | term_end16 = 4 Mac 2004 | predecessor16 = ''Konstituensi baharu'' | successor16 = {{BN UMNO}} [[Adham Baba]] | birth_name = Hishammuddin bin Hussein | birth_date = {{birth date and age|1961|8|5|df=yes}} | birth_place = [[Johor Bahru]], [[Johor]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | death_cause = | death_date = | death_place = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | residence = [[Ampang Jaya]], [[Selangor]] | nationality = Malaysia | citizenship = | party = [[Fail:UMNO_(Malaysia).svg|25px]] [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] (1989-Kini) | otherparty = [[Fail:Barisan Nasional.png|30px]] [[Barisan Nasional|BN]] (1989-Kini) <br> [[Fail:Logo Perikatan Nasional.svg|30px]] [[Perikatan Nasional|PN]] (2020-2026) | spouse = Yang Mulia Tengku Dato' Sri {{marriage|Marsilla Tengku Abdullah|1987|}} | children = Nasha Alyssa <br> Faris Hussein <br> Kyra Arianna <br> Fahd Hussein | parents = [[Hussein Onn]]<br>[[Suhailah Mohamed Noah]] | relatives = Datuk Haris Onn bin Hussein (Adik)<br>''Allahyarhamah'' Datin Roquiya Hanim (Kakak)<br>Puan Sri Dr Suraiya Hani (Kakak)<br>Roziah Hanis (Kakak)<br>Dr Rozita Halina (Kakak)<br>Datuk Onn Hafiz bin Ghazi (anak saudara - anak Datin Roquiya Hanim) | relations = Dato' [[Jaafar bin Haji Muhammad]] (Moyang) <br> Dato' [[Onn Jaafar]] (Datuk) <br> Tan Sri [[Mohamed Noah Omar]] (Datuk) <br> Dato' Sri [[Najib Razak]] (Sepupu) <br> Tan Sri Dato' Dr. [[Yahya Awang]] (Abang Ipar) <br> Dato' Sri [[Khalid Mohamad Jiwa]] (Besan) | education = Ijazah Sarjana Undang-Undang Komersil Korporat | alma_mater = {{flagicon|England}} [[London School of Economics]], [[United Kingdom]] | occupation = [[Menteri]], [[Ahli politik|Ahli Politik]] | profession = [[Peguam]] | salary = RM51,113.00 sebulan<ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=23 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | net_worth = RM1 ke 2.5 juta<ref name="SPRM /> | signature = | signature_size = | website = | footnotes = }} [[Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia|Dato’ Seri]] '''Hishammuddin bin''' [[Tun]] [[Dato']] '''Hussein''' (lahir pada 5 Ogos 1961) merupakan seorang ahli politik Malaysia berketurunan Melayu. Beliau kini berkhidmat sebagai Ahli Parlimen Sembrong, dan merupakan anak kepada Tun [[Hussein Onn]], Perdana Menteri Malaysia ketiga, serta cucu kepada Dato’ Sir [[Onn Jaafar]], pengasas [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO)]]. Keahliannya dalam UMNO telah digantung selama enam tahun sejak Januari 2023.[https://www.sinarharian.com.my/article/243068/berita/politik/hishammuddin-terima-surat-digantung-keahlian-umno] Sepanjang kerjaya beliau dalam [[Kerajaan Persekutuan Malaysia|Kerajaan Malaysia]] dari November 1996 hingga November 2022, Dato’ Seri Hishammuddin telah memegang pelbagai jawatan penting dalam kabinet di bawah kepimpinan beberapa Perdana Menteri. ==Kehidupan awal== Hishammuddin dilahirkan pada 5 Ogos 1961, merupakan anak keempat dan anak lelaki sulung kepada Tun [[Hussein Onn]], yang kemudian menjadi Perdana Menteri Malaysia ketiga, dan Toh Puan [[Suhailah Mohamed Noah|Suhaila Noah]]. Hishammuddin mendapat pendidikan awal di [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]] (MCKK) sebelum bapanya dilantik sebagai [[Timbalan Perdana Menteri]] pada tahun 1973. Setelah itu, beliau melanjutkan pelajaran di [[St. John's Institution|St. John’s Institution]] dan seterusnya di Alice Smith School, Kuala Lumpur. Beliau kemudiannya meneruskan pengajian di sekolah berasrama penuh di United Kingdom, Cheltenham College di Gloucestershire. Hishammuddin memperoleh Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LLB) dari University of Wales, Aberystwyth pada tahun 1984. Beliau turut melanjutkan pengajian di London School of Economics (LSE) dan dianugerahkan Ijazah Sarjana Undang-Undang (LLM) dalam bidang Undang-Undang Perdagangan dan Korporat pada tahun 1988. Selepas menamatkan pengajiannya di United Kingdom, Hishammuddin kembali ke Malaysia pada tahun 1989. Beliau menyertai UMNO dan memulakan kerjayanya sebagai peguam. Beliau menjadi rakan kongsi di firma guaman Skrine & Co (kini dikenali sebagai Skrine), yang merupakan firma guaman terbesar di Malaysia. Pada tahun 1993, beliau meninggalkan Skrine & Co untuk menubuhkan firma guamannya sendiri bersama Thomas Mun Lung Lee. Firma tersebut dikenali sebagai Lee Hishammuddin, yang kini dikenali sebagai Lee Hishammuddin Allen & Gledhill. ==Hubungan kekeluargaan== Dato' Seri Hishammuddin Tun Hussein merupakan anak kepada Tun Dato’ [[Hussein Onn]], Perdana Menteri Malaysia yang ketiga, serta cucu kepada Dato’ Sir [[Onn Jaafar]], seorang tokoh Melayu terkemuka dan pengasas [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO)]]. Ibu kepada Onn Jaafar, Datin Rogayah Hanim, adalah berketurunan [[Circasia|Circassia]], dan dilahirkan di [[Empayar Uthmaniyah|Empayar Uthmaniyyah]].[https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2023/04/1085424/pesona-rogayah-hanim-di-tanah-melayu] Beliau adalah cicit kepada [[Menteri Besar Johor]] yang pertama, Allahyarham Dato' [[Jaafar bin Haji Muhammad]]. Beliau juga adalah sepupu kepada bekas Perdana Menteri Malaysia, Dato’ Sri Mohd [[Najib Razak|Najib Tun Abdul Razak]]. Isteri beliau ialah [[Yang Mulia]] Tengku Dato’ Sri Datin Seri Panglima Marsilla binti Almarhum [[Tengku Arif Bendahara Pahang|Tengku Arif Bendahara]] Tan Sri Dato’ Sri Abdullah, ahli kerabat keluarga diraja negeri [[Pahang|Pahang Darul Makmur]], dan juga sepupu kepada Kebawah Duli Paduka Baginda [[Sultan Pahang]]. Pasangan ini telah dikurniakan empat orang cahaya mata. 1. Nasha Alyssa (lahir pada 24 November 1988), telah berkahwin dengan Anas Zawawi, anak kepada Datuk Seri [[Khalid Mohamad Jiwa]], seorang tokoh korporat terkenal di Malaysia. 2. Faris Hussein (lahir pada 30 Mac 1991) 3. Kyra Arianna (lahir pada 9 November 1993), telah berkahwin dengan Adam Azhari, anak kepada Dato’ Sri Dr. Azhari Rosman, Pakar Perunding Kanan Kardiologi di [[Institut Jantung Negara]] (IJN). 4. Fahd Hussein (lahir pada 3 Disember 1998) Anak-anak lelaki beliau, Faris Hussein dan Fahd Hussein, masih belum mendirikan rumah tangga setakat ini. ==Kerjaya politik== Hishammuddin merupakan ahli UMNO Cawangan Sri Lambak, [[Sembrong]], [[Johor]]. Beliau pernah juga memegang jawatan Ketua UMNO Bahagian Sembrong. Selain itu, beliau turut dilantik sebagi Ahli Jawatankuasa Pengurusan dan Disiplin UMNO Malaysia dan Ahli Jawatankuasa Biro UMNO Malaysia. Beliau pernah juga dilantik sebagai Ketua Pemuda UMNO Johor, Ketua Pemuda UMNO Bahagian Ledang, Ketua Pemuda UMNO Bahagian Tenggara dan Ketua UMNO Bahagian Tenggara. Kerjaya beliau sebagai wakil rakyat bermula apabila beliau bertanding di kerusi Parlimen Tenggara pada pilihan raya umum tahun 1995. Pada tahun 1999, iaitu pilihan raya berikutnya, beliau telah berjaya mengekalkan kerusi parlimen tersebut. Walau bagaimanapun, kesan daripada persempadanan semula yang dilakukan oleh Suruhanjaya Pilihanraya ([[SPR]]), beliau telah bertukar ke kawasan baru, iaitu Parlimen Sembrong pada pilihan raya ke-11 yang lalu. Beliau menewaskan calon PAS, Onn Jaafar dengan majoriti 16,978 undi. Sebagai seorang wakil rakyat, beliau bertekad untuk membangunkan kawasan Parlimen Sembrong ke arah matlamat cemerlang, gemilang dan terbilang. [[File:MY Istiadat Mengarak Panji-Panji Seri Paduka Baginda Yang Dipertuan Agong.jpg|right|300px|thumbnail|Bersama [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]], [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]], [[Ketua Setiausaha Negara]], [[Ali Hamsa]] dan [[Menteri Pertanian dan Industri Asas Tani Malaysia]], [[Ahmad Shabery Cheek]] ketika Perarakan Panji-Panji [[Yang di-Pertuan Agong]] pada 2013]] Sejak menjadi Ahli Parlimen, Hishammuddin telah berkhidmat di pelbagai jenis kementerian. Pada tahun 1995, beliau telah dilantik sebagai Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri. Beliau kemudian dilantik sebagai Timbalan Menteri Perusahaan Utama pada tahun 1997. Sejak tahun 1999 hingga 2013 pula, beliau telah memegang jawatan sebagai Menteri Belia dan Sukan, menggantikan [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]], Menteri Pendidikan kemudiannya diganti oleh [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] dan Menteri Dalam Negeri. Kini, setelah rombakan kabinet pada 28 Julai 2015, beliau mempunyai tanggungjawab sebagai Menteri Pertahanan di dalam Kementerian Pertahanan Malaysia.<ref>http://www.pmo.gov.my/home.php?menu=news&news_id=15515&news_cat=4&page=1729&sort_year=&sort_month=</ref> Pada 12 April 2017, Hishammuddin telah dilantik sebagai Menteri Tugas-Tugas Khas di [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Jabatan Perdana Menteri]] oleh [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]], [[Najib Razak]]. Najib berkata pelantikan ini akan membolehkan Hishammuddin menjalankan tugas selain daripada tanggungjawab beliau sebagai Menteri Pertahanan.<ref>[https://www.bharian.com.my/node/270838 Hishammuddin dilantik Menteri Tugas-tugas Khas]</ref> Beliau masih kekal sebagai Menteri Pertahanan.<ref>[https://www.hmetro.com.my/node/220943 Hishammuddin dilantik Menteri Tugas-Tugas Khas]</ref> Pada 10 Mac 2020, beliau telah dilantik sebagai Menteri Luar Negeri oleh Perdana Menteri Malaysia yang kelapan, iaitu [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]]. ==Pencapaian dalam Kerajaan== Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri (11 Mei 1995 hingga 18 Ogos 1997)<ref>Factbook, Malaysia. [http://malaysiafactbook.com/Hishammuddin_Hussein#_note-pemuda "Hishamuddin Hussin"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408124650/http://malaysiafactbook.com/Hishammuddin_Hussein#_note-pemuda |date=2014-04-08 }}, ''Malaysian Factbook'', Kuala Lumpur, 23 January 2008. Retrieved on 7 February 2013.</ref> Timbalan Menteri di Kementerian Perusahaan Utama, Malaysia (12 November 1996 hingga 14 Disember 1999) Menteri Belia dan Sukan (14 Disember 1999 hingga 3 Mac 2004) Menteri Pendidikan (30 Mac 2004 hingga 8 April 2009) Menteri Dalam Negeri (10 April 2009 hingga 5 Mei 2013)<ref>Hishamuddin Hussin. [http://www.moha.gov.my/index.php/en/maklumat-korporat/perutusan-menteri "Foreword by the Minister"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130202231032/http://www.moha.gov.my/index.php/en/maklumat-korporat/perutusan-menteri |date=2013-02-02 }}, ''Ministry Of Home Affairs Official Website'', Kuala Lumpur, 10th April 2009. Retrieved on 7th February 2013.</ref> Menteri Pertahanan (16 Mei 2013 hingga 10 Mei 2018) Menteri Tugas-Tugas Khas di Jabatan Perdana Menteri (12 April 2017 hingga 10 Mei 2018) UNESCO Ahli Lembaga Eksekutif (2008 hingga 2009) SEAMEO Council- Timbalan Presiden (Mac 2007 hingga Mac 2008) SEAMEO Council- Presiden (Mac 2008 hingga Mac 2009) == Sebagai Menteri Dalam Negeri == Sepanjang perkhidmatannya beliau bersama-sama Kementerian Dalam Negeri, beliau telah melaksanakan pelbagai pembaharuan bagi meningkatkan lagi taraf kecekapan dari sudut perkhidmatan dan sistem oleh seluruh warga kementerian. Portal maya Kementerian Dalam Negeri juga diwujudkan atas inisiatif beliau untuk mendekatkan KDN kepada rakyat Malaysia.<ref>KDN. [http://www.moha.gov.my/index.php/ms/maklumat-korporat/perutusan-menteri "Perutusan Menteri di Portal Rasmi Kementerian Dalam Negeri"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302153054/http://www.moha.gov.my/index.php/ms/maklumat-korporat/perutusan-menteri |date=2013-03-02 }}, ''[[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]]'', Kuala Lumpur. 18 Oktober 2009. Dicapai 13 Mac 2013.</ref> Dengan adanya inisiatif baru, Polis DiRaja Malaysia yang berada dibawah seliaan Kementerian Dalam Negeri dapat melaksanakan beberapa strategi untuk memerangi jenayah. Inisiatif ini diambil dengan berpandukan Bidang Keberhasilan Utama Negara (NKRA), [[Program Transformasi Kerajaan]] (PTK) mengenai usaha mengurangkan jenayah.<ref>Arkib. [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=0607&pub=utusan_malaysia&sec=Rencana&pg=re_01.htm "Strategi KDN perangi jenayah"], ''[[Utusan Malaysia]]'', Kuala Lumpur, 7 Jun 2010. Dicapai 13 Mac 2013.</ref> Usaha untuk menghapuskan jenayah ini dilakukan secara besar-besaran apabila semua tenaga dan usaha difokuskan kepada kawalan dan pencegahan jenayah. Melalui inisiatif yang dijalankan kadar jenayah di Malaysia telah menurun, sungguhpun begitu masih terdapat banyak lagi kelemahan yang boleh diperbetulkan, bagi meningkatkan lagi prestasi kerja petugas keselamatan dan keberkesanan sistem penilaian. Fasa kedua NKRA juga telah dijalankan apabila segala permasalahan telah dikenal pasti.<ref> Arkib. [http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20120910/dn_17/Fasa-kedua--NKRA-tangani-jenayah,--jaga-kebajikan-agensi-keselamatan "Fasa kedua NKRA tangani jenayah, jaga kebajikan agensi keselamatan"], ''[[Utusan Malaysia]]'', Kluang, 19 September 2012. Dicapai 12 Mac 2013.</ref> == Kontroversi == ===Mengangkat keris=== [[Imej:Hisham Keris.jpeg|thumb|250px|Hishammuddin menghunus [[keris]] dalam Perhimpunan Agung UMNO 2005.]] Pada 2005, tindakan Hishammuddin menghunus [[keris]] bagi meningkatkan semangat dalam Perhimpunan Agong UMNO telah dipertikaikan oleh masyarakat bukan Melayu. Pengulas menganggap aksi ini sebagai mempertahankan [[Ketuanan Melayu]] dan mengancam mereka yang membantah hak istimewa Melayu seperti yang disebut dalam [[Perkara 153 Perlembagaan Malaysia]] dan dalam [[kontrak sosial (Malaysia)|kontrak sosial]]. Perhimpunan UMNO 2006 menampakkan pernyataan-pernyataan kontroversi dibuat oleh beberapa wakil, seperti Hashim Suboh, yang bertanyakan Hishamuddin bila dia akan menggunakan keris; Hishamuddin sekali lagi telah menghunus keris di perhimpunan agong tahun tersebut.<ref>[http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=991 Finding the way out of the extreme edge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602221837/http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=991 |date=2008-06-02 }}. ''Malaysia Today''.</ref> Hishamuddin menyatakan bahawa "Keris itu ada dalam bendera UMNO... Ia suatu simbol kebudayaan Melayu. Awak boleh menghadiahkannya kepada bukan Melayu, dan bukan Melayu memberikan kepada saya di majlis-majlis. Tetapi, ahli-ahli politik menyatakan mereka tidak diyakinkan oleh penjelasan Hishammuddin, dengan [[Liow Tiong Lai]], Ketua Pemuda MCA berkata, "kalau saya memegang [[pedang]] di suatu majlis [[wusyu]], ia akan berbeza kalau saya memegangnya pada suatu majlis politik. Ini adalah satu majlis politik, jadi ia dilihat dalam konteks berlainan. Ia mewujudkan ketidaksenangan."<ref>[http://www.mca.org.my/en/mca-youth-head-to-meet-hishammuddin-over-kris-issue/ MCA Youth head to meet Hishammuddin over kris issue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031215958/http://www.mca.org.my/en/mca-youth-head-to-meet-hishammuddin-over-kris-issue/ |date=2014-10-31 }} Malaysian Chinese Association. 27 November 2006.</ref> Seorang komentator mencadangkan bahawa "Keris itu tidak mengakibatkan ketidaksenangan. Gerak-geri dan pengacungan itu yang membuat orang tidak senang hati", manakala seorang penganalisa politik Cina pula menyatakan "Awak kata keris itu simbol kebudayaan, tetapi ia suatu simbol kebudayaan yang mewakili keganasan."<ref>Lau, Leslie (Nov. 28, 2006). [http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=1019 Non-Malays still troubled by Umno keris waving act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112015024/http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=1019 |date=2008-01-12 }}. ''Malaysia Today''.</ref> Dalam Perhimpunan Agong UMNO tahun 2007, dalam ucapan beliau sebagai Ketua Pemuda, beliau menjelaskan secara terperinci tentang kedudukan keris dalam budaya orang Melayu. Kata beliau, :"Sebenarnya keris adalah lambang kemelayuan yang mendukung kedaulatan, kekuasaan, maruah, jati diri, amanah dan tanggungjawab. Keris amat unik sama ada dalam cara membuatnya atau cara disepuh, disarung, dipakai, diguna dan dipantang larangkan. Keris bukan seperti [[kapak]] yang boleh digunakan untuk menebang bukan juga seperti [[parang]] untuk menyembelih. Keris bukan senjata gunaan seharian untuk ke sawah ladang tetapi untuk ke [[istana]] atau ke majlis rasmi. Keris juga lambang kesatuan bernegara seperti Keris Panjang milik ke Bawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang Di Pertuan Agong. :Keris ini ditempa dari cantuman besi yang berasal dari sebelas bilah keris negeri-negeri di Tanah Melayu. Jelas keris bukan sekadar simbol kekuasaan tetapi juga adalah simbol kesatuan. Masih ramai di kalangan rakyat Malaysia yang masih tidak mengetahui bahawa keris juga merupakan lambang kewibawaan, kebijaksanaan dan ilmu. Orang yang memakai keris itu, orang yang ada hikmah, bijaksana dan berpengetahuan dalam ilmu, bukan hanya ilmu pendekar dan persilatan sahaja. Kita mengucup keris bukan sekadar menerima kuasa tetapi ada kaitan dengan tugas yang datang bersamanya. Perlakuan ini ada hubungannya dengan kesediaan menjunjung tinggi tugas yang diwarisi dengan penuh keinsafan dan kejujuran. :Keris dijulang bermakna menjulang kuasa, kedaulatan dan tanggungjawab yang diserahkan dengan ikrar untuk berlaku adil dan saksama dalam menunaikan amanah yang diterima. Keris tidak dihunus tanpa bertempat. Keris dihunus dengan tekad untuk mempertahankan bangsa dan kepentingan negara, bukan hanya untuk orang Melayu tetapi juga untuk mempertahankan kaum-kaum lain yang bernaung di negara ini. Keris Melayu menjadi pelindung kepada semua orang seperti juga kerajaan yang ada pada hari ini yang sentiasa melindungi rakyat pelbagai kaum yang bernaung di bawahnya. :Berteduhlah di bawah perlindungan keris Melayu yang berdaulat ini. Tiada siapa yang harus gementar atau gugup dengan lambang yang abadi itu. Oleh itu jangan dicipta musuh yang tiada dan jangan takut akan bayang-bayang. Janganlah dikhuatiri sebuah perlambangan. Janganlah terbawa-bawa dengan semangat perkauman melulu sehingga hilang rasa hormat yang dibina sekian lama dengan pengorbanan Melayu."."<ref>[http://www.malaysianbar.org.my/speeches/teks_ucapan_dato_seri_hishammuddin_tun_hussein_ketua_pergerakan_pemuda_umno_malaysia.html Teks Ucapan Dato’ Seri Hishammuddin Tun Hussein, Ketua Pergerakan Pemuda UMNO Malaysia] The Malaysian Bar</ref> Akhirnya, pada 25 April 2008, Hishammuddin memohon maaf terhadap episod ini.<ref>[http://www.themalaysianinsider.com/litee/malaysia/article/Finally-Hishammuddin-apologises-for-his-keris-waving/litee/malaysia/article/dr-m-unhappy-with-putrajayas-plans-for-cheaper-cars Finally, Hishammuddin apologises for his keris waving @ Fri Apr 25 2008]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Malaysian Insider.</ref> ===Menghisap rokok elektronik dalam Dewan Rakyat=== Pada 6 Ogos 2020, Hishammuddin memohon maaf secara terbuka selepas tindakannya menghisap rokok elektronik dalam Dewan Rakyat dirakamkan dan tersebar di media sosial. Permohonan itu dibuat menerusi akaun Twitter miliknya dengan membalas hantaran yang dibuat oleh seorang pengguna media sosial itu yang dikenali sebagai Mhd Shamin.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/08/06/hishammuddin-caught-vaping-during-parliamentary-proceedings-apologises-on-social-media Hishammuddin caught vaping during Parliamentary proceedings, apologises on social media]</ref>{{blockquote|Maaf, saya tidak sedar. Ia adalah tabiat baru. Saya minta maaf kepada Dewan dan berjanji tidak akan mengulanginya lagi.|Hishammuddin}} Terdahulu Ahli Parlimen Kluang [[Wong Shu Qi]] meminta Hishammuddin memohon maaf kerana tindakannya itu tidak sepatutnya dilakukan.{{blockquote|Tular di media Twitter mengenai Yang Berhormat Sembrong vaping (menghisap vape) di dalam dewan. Ini tidak sepatutnya berlaku.|Wong Shu Qi}} == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=Election Commission of Malaysia|accessdate=14 April 2010}} Percentage figures based on total turnout, including votes for third parties. Results before Malaysian General Election, 1986 unavailable.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | accessdate = 4 February 2017}} Results only available from the 2004 Malaysian general election.</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=Election Commission of Malaysia|language=Malay|accessdate=24 March 2017}}</ref><ref name ="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|accessdate=2014-04-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 March 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=26 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 March 2018}}</ref><ref name="Maklumat Calon dan Kawasan Pilihan Raya P153 SEMBRONG Johor">{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/pilihan-raya/pilihan-raya-umum-ke-14/maklumat-calon-dan-kawasan-pilihan-raya-p153-sembrong-johor-1.648859|title=Maklumat Calon dan Kawasan Pilihan Raya P153 SEMBRONG Johor|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=10 May 2018}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] |rowspan=2|'''P136 {{Parlimen|Tenggara}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Hishammuddin Hussein'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"|'''28,727''' |'''87.22%''' |{{Party shading/S46}} | |Madin Khani @ Md. Din A. Ghani ([[Parti Melayu Semangat 46|S46]]) |align="right" |4,209 |12.78% |34,782 |24,518 |63.36% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"|'''28,376''' |'''78.96%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Lokman Noor Adam]] ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) |align="right" |7,559 |21.04% |37,829 |20,817 |78.06% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |rowspan=6|'''P153 {{Parlimen|Sembrong}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''19,575''' |'''88.29%''' |{{Party shading/PAS}} | |Onn Jaafar ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |2,597 |11.71% |22,956 |16,978 |74.61% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right"|'''17,988''' |'''73.70%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Lee Sang ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |6,418 |26.30% |25,211 |11,570 |75.98% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"|'''22,841''' |'''65.17%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Onn Abu Bakar]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |12,210 |34.83% |35,910 |10,631 |86.35% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right"|'''21,353''' |'''59.24%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Onn Abu Bakar]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |14,691 |40.76% |36,044 |6,662 |83.02% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=2 align="right"|'''22,572''' | rowspan=2|'''55.15%''' |{{party shading/PH}} | |Hasni Abas ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|11,692 |28.57% | rowspan=2|40,930 | rowspan=2|10,880 | rowspan=2|74.44% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Aziz Ismail ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align=right|6,666 |16.29% |} == Anugerah == * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Sultan Ahmad Shah Pahang Yang Amat Di Mulia]] Pangkat Kedua, [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) - '''Dato'''' (1998) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Grand Knight - SIMP.svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Pahang|Darjah Kebesaran Mahkota Pahang Yang Amat Mulia]] Pangkat Pertama, [[Darjah Sri Indera Mahkota Pahang|Sri Indera Mahkota Pahang]] (SIMP) - '''Dato' Indera''' (2002) ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Sultan Ahmad Shah Pahang Yang Amat Di Mulia]] Pangkat Pertama, [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2004)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2004/10/26/sultan-of-pahangs-74th-birthday-honours-list/|date=26 October 2004|accessdate=14 September 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Sultan of Pahang's 74th birthday honours list|work=}}</ref> * {{Flag|Perlis}} : ** [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Grand Commander - SPMP.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia]] Pangkat Pertama, [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis|Seri Paduka Mahkota Perlis]] (SPMP) - '''Dato' Seri''' (2007) * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu]] Pangkat Pertama, [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) - '''Datuk Seri Panglima''' (2011)<ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2011/10/01/highest-state-award-for-eight/|date=1 October 2011|accessdate=14 September 2018|publisher=Borneo Post|title=Highest state award for eight|work=Sandra Sokial}}</ref> * {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of Sarawak - 2 ribbon PNBS -JBS-PBS-ABS-BBS.svg|50px]][[Darjah Utama Yang Amat Mulia Bintang Sarawak]] Pangkat Kedua, [[Panglima Negara Bintang Sarawak]] (PNBS) - '''Dato' Sri''' (2013)<ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2011/10/01/highest-state-award-for-eight/|date=14 September 2011|accessdate=14 September 2018|publisher=Borneo Post|title=Muhyiddin heads list of TYT birthday award recipients|work=}}</ref> * {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Melaka|Darjah Kebesaran Seri Melaka]] Pangkat Pertama, [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2014)<ref>{{cite web|accessdate=6 February 2020|language=Malay|publisher=[[Berita Harian]]|url=https://www.bharian.com.my/node/10371 |date=8 October 2014|title=Hishammuddin dahului 781 penerima darjah kebesaran Negeri Melaka}}</ref> * {{Flag|Johor}} : ** [[File:Order of the Crown of Johor ribbon bar.svg|50px|link=Order of the Crown of Johor|Knight Commander of the Order of the Crown of Johor]] [[Darjah Mahkota Johor Yang Amat Mulia]] Pangkat Kedua, [[Dato’ Paduka Mahkota Johor]] (DPMJ) -- '''Dato'''' * {{Flag|Bahrain}} : ** Medal of First Degree – (2017)<ref>{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/node/364044/amp|language=Malay|date=17 December 2017|publisher=BH Online|access-date=15 January 2021|title=PM terima anugerah tertinggi Bahrain}}</ref> == Lihat juga == * [[Jaafar bin Haji Muhammad|Dato' Jaafar bin Haji Muhammad]] (Moyang) * [[Onn Jaafar|Dato' Onn Jaafar]] (Datuk) * [[Hussein Onn|Tun Hussein bin Dato' Onn]] (Bapa) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.mod.gov.my/ms/mengenai-kami-3/direktori.html- Pengurusan tertinggi pejabat Menteri Pertahanan Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170817204827/http://www.mod.gov.my/ms/mengenai-kami-3/direktori.html- |date=2017-08-17 }} Dicapai pada 17 Ogos 2017 * {{Facebook|HishammuddinH2O}} * {{Instagram|hishammuddinhussein}} * {{Twitter|HishammuddinH2O}} * [https://www.youtube.com/c/HishammuddinHussein Saluran Hishammuddin Hussein] di [[YouTube]] {{Navboxes |title = Jawatan yang pernah disandang |list1 = {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] <br>| Jawatan=[[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]]<br> [[1999]]&ndash;[[2004]]|penyandang kemudian=[[Azalina Othman Said|Dato' Sri Azalina Dato' Othman Said]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Musa Mohamad|Tan Sri Dato' Seri Musa Mohamad]]<br>| Jawatan=[[Menteri Pendidikan Malaysia]]<br> [[2004]]&ndash;[[2008]]|penyandang kemudian=[[Tan Sri Muhyiddin Yassin]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu= Datuk Seri [[Mohd Radzi Sheikh Ahmad|Mohd Radzi bin Sheikh Ahmad]] <br>| Jawatan=[[Menteri Dalam Negeri Malaysia]]<br> [[2008]]&ndash;[[2013]]|penyandang kemudian=[[Zahid Hamidi|Datuk Seri Zahid Hamidi]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Zahid Hamidi|Datuk Seri Zahid Hamidi]]<br>| Jawatan=[[Menteri Pertahanan Malaysia]]<br> [[2013]]&ndash;[[2018]]|penyandang kemudian=[[Mohamad Sabu]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Abdul Taib Mahmud]]| Jawatan=[[Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri Tugas-Tugas Khas]]<br> [[2017]]&ndash;[[2018]]|penyandang kemudian=[[Mohd Redzuan Md Yusof]]}} }} {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Kabinet Malaysia 2003}} {{Menteri Pertahanan Malaysia}} {{Menteri Luar Negeri Malaysia}} {{Menteri Dalam Negeri Malaysia}} {{Menteri Pendidikan Malaysia}} {{Menteri Pengangkutan Malaysia}} {{Menteri Belia dan Sukan Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Barisan Nasional}} {{Barisan Nasional MY}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1961]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Cherkes]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Turki]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Bugis]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Menteri Pelajaran Malaysia]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Anak ahli politik Malaysia]] [[Kategori:Menteri Luar Negeri Malaysia]] [[Kategori:Menteri Pertahanan Malaysia]] [[Kategori:Menteri Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Indera Mahkota Pahang]] [[Kategori:Menteri Kanan Malaysia]] [[Kategori:Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia (Tugas-tugas Khas)]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ketua Pergerakan Pemuda Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Keluarga Hussein Onn]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato’ Paduka Mahkota Johor]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Setiausaha parlimen kementerian Malaysia]] [[Kategori:Naib Presiden UMNO]] mbehfadlpzrwt7svomj7xqy9k9dpmql 6810140 6810137 2026-03-27T07:42:44Z ~2026-18959-63 393160 6810140 wikitext text/x-wiki {{Infobox_politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia|Dato’ Seri]] | name = Hishammuddin Hussein | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPMP (Perlis)|SSAP|SPDK|SIMP|DGSM|DPMJ|PNBS|DSAP}} | image = Hishamuddin2014.jpg | image_size = 150px | caption = | constituency_MP2 = [[Sembrong (kawasan persekutuan)|Sembrong]], [[Johor]] | parliament2 = Malaysia | term_start2 = 17 Mei 2004 | term_end2 = | predecessor2 = ''Konstituensi baharu'' | successor2 = | majority2 = 11,570 (2008)<br>10,631 (2013)<br>6,662 (2018)<br>10,880 (2022) | office4 = [[Menteri Kanan (Malaysia)|Menteri Kanan]]<br>{{small|Kluster Keselamatan}} | term_start4 = 30 Ogos 2021 | term_end4 = 10 Oktober 2022 | successor4 = | monarch4 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister4 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | constituency4 = [[Sembrong]] | term_start5 = 7 Julai 2021 | term_end5 = 16 Ogos 2021 | predecessor5 = | successor5 = | monarch5 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister5 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | constituency5 = [[Sembrong]] | office6 = [[Menteri Pertahanan Malaysia|Menteri Pertahanan]] | monarch6 = [[Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister6 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | term_start6 = 30 Ogos 2021 | term_end6 = 10 Oktober 2022 | predecessor6 = {{BN UMNO}}[[Ismail Sabri Yaakob]] | successor6 = | deputy6 = {{PN PPBM}} [[Ikmal Hisham Abdul Aziz]] | term_start7 = 16 Mei 2013 | term_end7 = 9 Mei 2018 | predecessor7 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Zahid Hamidi]] | successor7 = {{PH AMANAH}} [[Mohamad Sabu]] | monarch7 = [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Muhammad V]] | primeminister7 = {{BN UMNO}}[[Najib Razak]] | deputy7 = {{ubl|{{BN UMNO}} [[Abd Rahim Bakri]]|{{small|(2013-2015)}}|{{BN UMNO}} [[Mohd Johari Baharum]]|{{small|(2015-2018)}}}} | office8 = [[Menteri Luar Negeri Malaysia|Menteri Luar Negeri]] | term_start8 = 10 Mac 2020 | term_end8 = 16 Ogos 2021 | monarch8 = [[Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister8 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | deputy8 = {{PN PPBM}} [[Kamarudin Jaffar]] | predecessor8 = {{PH PKR}} [[Saifuddin Abdullah]] | successor8 = {{PN PPBM}} [[Saifuddin Abdullah]] | constituency8 = [[Sembrong]] | office9 = [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri di Jabatan Perdana Menteri]] <br><small>(Tugas-Tugas Khas)</small> | monarch9 = [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Muhammad V]] | primeminister9 = {{BN UMNO}}[[Najib Razak]] | term_start9 = 12 April 2017 | term_end9 = 9 Mei 2018 | predecessor9 = {{BN PBB}} [[Mohd Effendi Norwawi]] | successor9 = {{PH PPBM}} [[Mohd Redzuan Md Yusof]] | office10 = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia|Menteri Dalam Negeri]] | monarch10 = | primeminister10 = {{BN UMNO}}[[Najib Razak]] | term_start10 = 10 April 2009 | term_end10 = 15 Mei 2013 | predecessor10 = {{BN UMNO}} [[Syed Hamid Albar]] | successor10 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Zahid Hamidi]] | office11 = [[Naib Presiden UMNO]]<br>{{small|(Menjalankan tugas sebagai [[Timbalan Presiden UMNO]] mulai 12 Mei 2018 - 29 Jun 2018)}} | term_start11 = 26 Mac 2009 | term_end11 = 12 Mei 2018 | predecessor11 = [[Mohd Ali Rustam]] <br> [[Muhyiddin Yassin]] <br> [[Muhammad Muhammad Taib]] | successor11 = [[Ismail Sabri Yaakob]] <br> [[Mahdzir Khalid]] <br> [[Mohamed Khaled Nordin]] | alongside11 = <br> [[Ahmad Zahid Hamidi]] (2009-2018) <br> [[Mohd Shafie Apdal]] (2009-2016) | constituency11 = [[Sembrong]] | office12 = [[Menteri Pendidikan Malaysia]] | monarch12 = [[Syed Sirajuddin Syed Putra Jamalulail|Syed Sirajuddin]] <br> [[Sultan Mizan Zainal Abidin|Mizan Zainal Abidin]] | term_start12 = 31 Mac 2004 | term_end12 = 9 April 2009 | primeminister12 = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi]] | predecessor12 = {{BN UMNO}} [[Musa Mohamad]] | successor12 = {{BN UMNO}} [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] <br> {{small|[[Menteri Pelajaran Malaysia]]}} | office13 = [[Pergerakan Pemuda UMNO|Ketua Pemuda UMNO]] | term_start13 = 1998 | term_end13 = 2008 | predecessor13 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | successor13 = [[Khairy Jamaluddin]] | majority13 = | office14 = [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] | monarch14 = [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah|Salahuddin Abdul Aziz Shah]] <br> [[Syed Sirajuddin Syed Putra Jamalulail|Syed Sirajuddin]] | primeminister14 = {{BN UMNO}}[[Mahathir Mohamad]] <br> {{BN UMNO}} [[Abdullah Ahmad Badawi]] | term_start14 = 1999 | term_end14 = 30 Mac 2004 | predecessor14 = {{BN UMNO}} [[Muhyiddin Yassin]] | successor14 = {{BN UMNO}} [[Azalina Othman Said]] | office15 = Timbalan Menteri Perusahaan Utama | term_start15 = 12 November 1996 | term_end15 = 14 Disember 1999 | predecessor15 = Siti Zainaboon Abu Bakar | successor15 = {{BN UMNO}} [[Anifah Aman]] | primeminister15 = {{BN UMNO}} [[Mahathir Mohamad]] | minister15 = [[Lim Keng Yaik]] | constituency_MP16 = [[Tenggara (kawasan persekutuan)|Tenggara]], [[Johor]] | parliament16 = Malaysia | term_start16 = 7 Jun 1995 | term_end16 = 4 Mac 2004 | predecessor16 = ''Konstituensi baharu'' | successor16 = {{BN UMNO}} [[Adham Baba]] | birth_name = Hishammuddin bin Hussein | birth_date = {{birth date and age|1961|8|5|df=yes}} | birth_place = [[Johor Bahru]], [[Johor]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | death_cause = | death_date = | death_place = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | residence = [[Ampang Jaya]], [[Selangor]] | nationality = Malaysia | citizenship = | party = [[Fail:UMNO_(Malaysia).svg|25px]] [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] (1989-Kini) | otherparty = [[Fail:Barisan Nasional.png|30px]] [[Barisan Nasional|BN]] (1989-Kini) <br> [[Fail:Logo Perikatan Nasional.svg|30px]] [[Perikatan Nasional|PN]] (2020-2026) | spouse = Yang Mulia Tengku Dato' Sri {{marriage|Marsilla Tengku Abdullah|1987|}} | children = Nasha Alyssa Hishammuddin <br> Faris Hussein Hishammuddin<br> Kyra Arianna Hishammuddin<br> Fahd Hussein Hishammuddin | parents = [[Hussein Onn]]<br>[[Suhailah Mohamed Noah]] | relatives = Datuk Haris Onn bin Hussein (Adik)<br>''Allahyarhamah'' Datin Roquiya Hanim (Kakak)<br>Puan Sri Dr Suraiya Hani (Kakak)<br>Roziah Hanis (Kakak)<br>Dr Rozita Halina (Kakak)<br>Datuk Onn Hafiz bin Ghazi (anak saudara - anak Datin Roquiya Hanim) | relations = Dato' [[Jaafar bin Haji Muhammad]] (Moyang) <br> Dato' [[Onn Jaafar]] (Datuk) <br> Tan Sri [[Mohamed Noah Omar]] (Datuk) <br> Dato' Sri [[Najib Razak]] (Sepupu) <br> Tan Sri Dato' Dr. [[Yahya Awang]] (Abang Ipar) <br> Dato' Sri [[Khalid Mohamad Jiwa]] (Besan) | education = Ijazah Sarjana Undang-Undang Komersil Korporat | alma_mater = {{flagicon|England}} [[London School of Economics]], [[United Kingdom]] | occupation = [[Menteri]], [[Ahli politik|Ahli Politik]] | profession = [[Peguam]] | salary = RM51,113.00 sebulan<ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=23 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | net_worth = RM1 ke 2.5 juta<ref name="SPRM /> | signature = | signature_size = | website = | footnotes = }} [[Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia|Dato’ Seri]] '''Hishammuddin bin''' [[Tun]] [[Dato']] '''Hussein''' (lahir pada 5 Ogos 1961) merupakan seorang ahli politik Malaysia berketurunan Melayu. Beliau kini berkhidmat sebagai Ahli Parlimen Sembrong, dan merupakan anak kepada Tun [[Hussein Onn]], Perdana Menteri Malaysia ketiga, serta cucu kepada Dato’ Sir [[Onn Jaafar]], pengasas [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO)]]. Keahliannya dalam UMNO telah digantung selama enam tahun sejak Januari 2023.[https://www.sinarharian.com.my/article/243068/berita/politik/hishammuddin-terima-surat-digantung-keahlian-umno] Sepanjang kerjaya beliau dalam [[Kerajaan Persekutuan Malaysia|Kerajaan Malaysia]] dari November 1996 hingga November 2022, Dato’ Seri Hishammuddin telah memegang pelbagai jawatan penting dalam kabinet di bawah kepimpinan beberapa Perdana Menteri. ==Kehidupan awal== Hishammuddin dilahirkan pada 5 Ogos 1961, merupakan anak keempat dan anak lelaki sulung kepada Tun [[Hussein Onn]], yang kemudian menjadi Perdana Menteri Malaysia ketiga, dan Toh Puan [[Suhailah Mohamed Noah|Suhaila Noah]]. Hishammuddin mendapat pendidikan awal di [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]] (MCKK) sebelum bapanya dilantik sebagai [[Timbalan Perdana Menteri]] pada tahun 1973. Setelah itu, beliau melanjutkan pelajaran di [[St. John's Institution|St. John’s Institution]] dan seterusnya di Alice Smith School, Kuala Lumpur. Beliau kemudiannya meneruskan pengajian di sekolah berasrama penuh di United Kingdom, Cheltenham College di Gloucestershire. Hishammuddin memperoleh Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LLB) dari University of Wales, Aberystwyth pada tahun 1984. Beliau turut melanjutkan pengajian di London School of Economics (LSE) dan dianugerahkan Ijazah Sarjana Undang-Undang (LLM) dalam bidang Undang-Undang Perdagangan dan Korporat pada tahun 1988. Selepas menamatkan pengajiannya di United Kingdom, Hishammuddin kembali ke Malaysia pada tahun 1989. Beliau menyertai UMNO dan memulakan kerjayanya sebagai peguam. Beliau menjadi rakan kongsi di firma guaman Skrine & Co (kini dikenali sebagai Skrine), yang merupakan firma guaman terbesar di Malaysia. Pada tahun 1993, beliau meninggalkan Skrine & Co untuk menubuhkan firma guamannya sendiri bersama Thomas Mun Lung Lee. Firma tersebut dikenali sebagai Lee Hishammuddin, yang kini dikenali sebagai Lee Hishammuddin Allen & Gledhill. ==Hubungan kekeluargaan== Dato' Seri Hishammuddin Tun Hussein merupakan anak kepada Tun Dato’ [[Hussein Onn]], Perdana Menteri Malaysia yang ketiga, serta cucu kepada Dato’ Sir [[Onn Jaafar]], seorang tokoh Melayu terkemuka dan pengasas [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO)]]. Ibu kepada Onn Jaafar, Datin Rogayah Hanim, adalah berketurunan [[Circasia|Circassia]], dan dilahirkan di [[Empayar Uthmaniyah|Empayar Uthmaniyyah]].[https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2023/04/1085424/pesona-rogayah-hanim-di-tanah-melayu] Beliau adalah cicit kepada [[Menteri Besar Johor]] yang pertama, Allahyarham Dato' [[Jaafar bin Haji Muhammad]]. Beliau juga adalah sepupu kepada bekas Perdana Menteri Malaysia, Dato’ Sri Mohd [[Najib Razak|Najib Tun Abdul Razak]]. Isteri beliau ialah [[Yang Mulia]] Tengku Dato’ Sri Datin Seri Panglima Marsilla binti Almarhum [[Tengku Arif Bendahara Pahang|Tengku Arif Bendahara]] Tan Sri Dato’ Sri Abdullah, ahli kerabat keluarga diraja negeri [[Pahang|Pahang Darul Makmur]], dan juga sepupu kepada Kebawah Duli Paduka Baginda [[Sultan Pahang]]. Pasangan ini telah dikurniakan empat orang cahaya mata. 1. Nasha Alyssa (lahir pada 24 November 1988), telah berkahwin dengan Anas Zawawi, anak kepada Datuk Seri [[Khalid Mohamad Jiwa]], seorang tokoh korporat terkenal di Malaysia. 2. Faris Hussein (lahir pada 30 Mac 1991) 3. Kyra Arianna (lahir pada 9 November 1993), telah berkahwin dengan Adam Azhari, anak kepada Dato’ Sri Dr. Azhari Rosman, Pakar Perunding Kanan Kardiologi di [[Institut Jantung Negara]] (IJN). 4. Fahd Hussein (lahir pada 3 Disember 1998) Anak-anak lelaki beliau, Faris Hussein dan Fahd Hussein, masih belum mendirikan rumah tangga setakat ini. ==Kerjaya politik== Hishammuddin merupakan ahli UMNO Cawangan Sri Lambak, [[Sembrong]], [[Johor]]. Beliau pernah juga memegang jawatan Ketua UMNO Bahagian Sembrong. Selain itu, beliau turut dilantik sebagi Ahli Jawatankuasa Pengurusan dan Disiplin UMNO Malaysia dan Ahli Jawatankuasa Biro UMNO Malaysia. Beliau pernah juga dilantik sebagai Ketua Pemuda UMNO Johor, Ketua Pemuda UMNO Bahagian Ledang, Ketua Pemuda UMNO Bahagian Tenggara dan Ketua UMNO Bahagian Tenggara. Kerjaya beliau sebagai wakil rakyat bermula apabila beliau bertanding di kerusi Parlimen Tenggara pada pilihan raya umum tahun 1995. Pada tahun 1999, iaitu pilihan raya berikutnya, beliau telah berjaya mengekalkan kerusi parlimen tersebut. Walau bagaimanapun, kesan daripada persempadanan semula yang dilakukan oleh Suruhanjaya Pilihanraya ([[SPR]]), beliau telah bertukar ke kawasan baru, iaitu Parlimen Sembrong pada pilihan raya ke-11 yang lalu. Beliau menewaskan calon PAS, Onn Jaafar dengan majoriti 16,978 undi. Sebagai seorang wakil rakyat, beliau bertekad untuk membangunkan kawasan Parlimen Sembrong ke arah matlamat cemerlang, gemilang dan terbilang. [[File:MY Istiadat Mengarak Panji-Panji Seri Paduka Baginda Yang Dipertuan Agong.jpg|right|300px|thumbnail|Bersama [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]], [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]], [[Ketua Setiausaha Negara]], [[Ali Hamsa]] dan [[Menteri Pertanian dan Industri Asas Tani Malaysia]], [[Ahmad Shabery Cheek]] ketika Perarakan Panji-Panji [[Yang di-Pertuan Agong]] pada 2013]] Sejak menjadi Ahli Parlimen, Hishammuddin telah berkhidmat di pelbagai jenis kementerian. Pada tahun 1995, beliau telah dilantik sebagai Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri. Beliau kemudian dilantik sebagai Timbalan Menteri Perusahaan Utama pada tahun 1997. Sejak tahun 1999 hingga 2013 pula, beliau telah memegang jawatan sebagai Menteri Belia dan Sukan, menggantikan [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]], Menteri Pendidikan kemudiannya diganti oleh [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] dan Menteri Dalam Negeri. Kini, setelah rombakan kabinet pada 28 Julai 2015, beliau mempunyai tanggungjawab sebagai Menteri Pertahanan di dalam Kementerian Pertahanan Malaysia.<ref>http://www.pmo.gov.my/home.php?menu=news&news_id=15515&news_cat=4&page=1729&sort_year=&sort_month=</ref> Pada 12 April 2017, Hishammuddin telah dilantik sebagai Menteri Tugas-Tugas Khas di [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Jabatan Perdana Menteri]] oleh [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]], [[Najib Razak]]. Najib berkata pelantikan ini akan membolehkan Hishammuddin menjalankan tugas selain daripada tanggungjawab beliau sebagai Menteri Pertahanan.<ref>[https://www.bharian.com.my/node/270838 Hishammuddin dilantik Menteri Tugas-tugas Khas]</ref> Beliau masih kekal sebagai Menteri Pertahanan.<ref>[https://www.hmetro.com.my/node/220943 Hishammuddin dilantik Menteri Tugas-Tugas Khas]</ref> Pada 10 Mac 2020, beliau telah dilantik sebagai Menteri Luar Negeri oleh Perdana Menteri Malaysia yang kelapan, iaitu [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]]. ==Pencapaian dalam Kerajaan== Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri (11 Mei 1995 hingga 18 Ogos 1997)<ref>Factbook, Malaysia. [http://malaysiafactbook.com/Hishammuddin_Hussein#_note-pemuda "Hishamuddin Hussin"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140408124650/http://malaysiafactbook.com/Hishammuddin_Hussein#_note-pemuda |date=2014-04-08 }}, ''Malaysian Factbook'', Kuala Lumpur, 23 January 2008. Retrieved on 7 February 2013.</ref> Timbalan Menteri di Kementerian Perusahaan Utama, Malaysia (12 November 1996 hingga 14 Disember 1999) Menteri Belia dan Sukan (14 Disember 1999 hingga 3 Mac 2004) Menteri Pendidikan (30 Mac 2004 hingga 8 April 2009) Menteri Dalam Negeri (10 April 2009 hingga 5 Mei 2013)<ref>Hishamuddin Hussin. [http://www.moha.gov.my/index.php/en/maklumat-korporat/perutusan-menteri "Foreword by the Minister"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130202231032/http://www.moha.gov.my/index.php/en/maklumat-korporat/perutusan-menteri |date=2013-02-02 }}, ''Ministry Of Home Affairs Official Website'', Kuala Lumpur, 10th April 2009. Retrieved on 7th February 2013.</ref> Menteri Pertahanan (16 Mei 2013 hingga 10 Mei 2018) Menteri Tugas-Tugas Khas di Jabatan Perdana Menteri (12 April 2017 hingga 10 Mei 2018) UNESCO Ahli Lembaga Eksekutif (2008 hingga 2009) SEAMEO Council- Timbalan Presiden (Mac 2007 hingga Mac 2008) SEAMEO Council- Presiden (Mac 2008 hingga Mac 2009) == Sebagai Menteri Dalam Negeri == Sepanjang perkhidmatannya beliau bersama-sama Kementerian Dalam Negeri, beliau telah melaksanakan pelbagai pembaharuan bagi meningkatkan lagi taraf kecekapan dari sudut perkhidmatan dan sistem oleh seluruh warga kementerian. Portal maya Kementerian Dalam Negeri juga diwujudkan atas inisiatif beliau untuk mendekatkan KDN kepada rakyat Malaysia.<ref>KDN. [http://www.moha.gov.my/index.php/ms/maklumat-korporat/perutusan-menteri "Perutusan Menteri di Portal Rasmi Kementerian Dalam Negeri"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130302153054/http://www.moha.gov.my/index.php/ms/maklumat-korporat/perutusan-menteri |date=2013-03-02 }}, ''[[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]]'', Kuala Lumpur. 18 Oktober 2009. Dicapai 13 Mac 2013.</ref> Dengan adanya inisiatif baru, Polis DiRaja Malaysia yang berada dibawah seliaan Kementerian Dalam Negeri dapat melaksanakan beberapa strategi untuk memerangi jenayah. Inisiatif ini diambil dengan berpandukan Bidang Keberhasilan Utama Negara (NKRA), [[Program Transformasi Kerajaan]] (PTK) mengenai usaha mengurangkan jenayah.<ref>Arkib. [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=0607&pub=utusan_malaysia&sec=Rencana&pg=re_01.htm "Strategi KDN perangi jenayah"], ''[[Utusan Malaysia]]'', Kuala Lumpur, 7 Jun 2010. Dicapai 13 Mac 2013.</ref> Usaha untuk menghapuskan jenayah ini dilakukan secara besar-besaran apabila semua tenaga dan usaha difokuskan kepada kawalan dan pencegahan jenayah. Melalui inisiatif yang dijalankan kadar jenayah di Malaysia telah menurun, sungguhpun begitu masih terdapat banyak lagi kelemahan yang boleh diperbetulkan, bagi meningkatkan lagi prestasi kerja petugas keselamatan dan keberkesanan sistem penilaian. Fasa kedua NKRA juga telah dijalankan apabila segala permasalahan telah dikenal pasti.<ref> Arkib. [http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20120910/dn_17/Fasa-kedua--NKRA-tangani-jenayah,--jaga-kebajikan-agensi-keselamatan "Fasa kedua NKRA tangani jenayah, jaga kebajikan agensi keselamatan"], ''[[Utusan Malaysia]]'', Kluang, 19 September 2012. Dicapai 12 Mac 2013.</ref> == Kontroversi == ===Mengangkat keris=== [[Imej:Hisham Keris.jpeg|thumb|250px|Hishammuddin menghunus [[keris]] dalam Perhimpunan Agung UMNO 2005.]] Pada 2005, tindakan Hishammuddin menghunus [[keris]] bagi meningkatkan semangat dalam Perhimpunan Agong UMNO telah dipertikaikan oleh masyarakat bukan Melayu. Pengulas menganggap aksi ini sebagai mempertahankan [[Ketuanan Melayu]] dan mengancam mereka yang membantah hak istimewa Melayu seperti yang disebut dalam [[Perkara 153 Perlembagaan Malaysia]] dan dalam [[kontrak sosial (Malaysia)|kontrak sosial]]. Perhimpunan UMNO 2006 menampakkan pernyataan-pernyataan kontroversi dibuat oleh beberapa wakil, seperti Hashim Suboh, yang bertanyakan Hishamuddin bila dia akan menggunakan keris; Hishamuddin sekali lagi telah menghunus keris di perhimpunan agong tahun tersebut.<ref>[http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=991 Finding the way out of the extreme edge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080602221837/http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=991 |date=2008-06-02 }}. ''Malaysia Today''.</ref> Hishamuddin menyatakan bahawa "Keris itu ada dalam bendera UMNO... Ia suatu simbol kebudayaan Melayu. Awak boleh menghadiahkannya kepada bukan Melayu, dan bukan Melayu memberikan kepada saya di majlis-majlis. Tetapi, ahli-ahli politik menyatakan mereka tidak diyakinkan oleh penjelasan Hishammuddin, dengan [[Liow Tiong Lai]], Ketua Pemuda MCA berkata, "kalau saya memegang [[pedang]] di suatu majlis [[wusyu]], ia akan berbeza kalau saya memegangnya pada suatu majlis politik. Ini adalah satu majlis politik, jadi ia dilihat dalam konteks berlainan. Ia mewujudkan ketidaksenangan."<ref>[http://www.mca.org.my/en/mca-youth-head-to-meet-hishammuddin-over-kris-issue/ MCA Youth head to meet Hishammuddin over kris issue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031215958/http://www.mca.org.my/en/mca-youth-head-to-meet-hishammuddin-over-kris-issue/ |date=2014-10-31 }} Malaysian Chinese Association. 27 November 2006.</ref> Seorang komentator mencadangkan bahawa "Keris itu tidak mengakibatkan ketidaksenangan. Gerak-geri dan pengacungan itu yang membuat orang tidak senang hati", manakala seorang penganalisa politik Cina pula menyatakan "Awak kata keris itu simbol kebudayaan, tetapi ia suatu simbol kebudayaan yang mewakili keganasan."<ref>Lau, Leslie (Nov. 28, 2006). [http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=1019 Non-Malays still troubled by Umno keris waving act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080112015024/http://malaysia-today.net/blog2006/newsncom.php?itemid=1019 |date=2008-01-12 }}. ''Malaysia Today''.</ref> Dalam Perhimpunan Agong UMNO tahun 2007, dalam ucapan beliau sebagai Ketua Pemuda, beliau menjelaskan secara terperinci tentang kedudukan keris dalam budaya orang Melayu. Kata beliau, :"Sebenarnya keris adalah lambang kemelayuan yang mendukung kedaulatan, kekuasaan, maruah, jati diri, amanah dan tanggungjawab. Keris amat unik sama ada dalam cara membuatnya atau cara disepuh, disarung, dipakai, diguna dan dipantang larangkan. Keris bukan seperti [[kapak]] yang boleh digunakan untuk menebang bukan juga seperti [[parang]] untuk menyembelih. Keris bukan senjata gunaan seharian untuk ke sawah ladang tetapi untuk ke [[istana]] atau ke majlis rasmi. Keris juga lambang kesatuan bernegara seperti Keris Panjang milik ke Bawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang Di Pertuan Agong. :Keris ini ditempa dari cantuman besi yang berasal dari sebelas bilah keris negeri-negeri di Tanah Melayu. Jelas keris bukan sekadar simbol kekuasaan tetapi juga adalah simbol kesatuan. Masih ramai di kalangan rakyat Malaysia yang masih tidak mengetahui bahawa keris juga merupakan lambang kewibawaan, kebijaksanaan dan ilmu. Orang yang memakai keris itu, orang yang ada hikmah, bijaksana dan berpengetahuan dalam ilmu, bukan hanya ilmu pendekar dan persilatan sahaja. Kita mengucup keris bukan sekadar menerima kuasa tetapi ada kaitan dengan tugas yang datang bersamanya. Perlakuan ini ada hubungannya dengan kesediaan menjunjung tinggi tugas yang diwarisi dengan penuh keinsafan dan kejujuran. :Keris dijulang bermakna menjulang kuasa, kedaulatan dan tanggungjawab yang diserahkan dengan ikrar untuk berlaku adil dan saksama dalam menunaikan amanah yang diterima. Keris tidak dihunus tanpa bertempat. Keris dihunus dengan tekad untuk mempertahankan bangsa dan kepentingan negara, bukan hanya untuk orang Melayu tetapi juga untuk mempertahankan kaum-kaum lain yang bernaung di negara ini. Keris Melayu menjadi pelindung kepada semua orang seperti juga kerajaan yang ada pada hari ini yang sentiasa melindungi rakyat pelbagai kaum yang bernaung di bawahnya. :Berteduhlah di bawah perlindungan keris Melayu yang berdaulat ini. Tiada siapa yang harus gementar atau gugup dengan lambang yang abadi itu. Oleh itu jangan dicipta musuh yang tiada dan jangan takut akan bayang-bayang. Janganlah dikhuatiri sebuah perlambangan. Janganlah terbawa-bawa dengan semangat perkauman melulu sehingga hilang rasa hormat yang dibina sekian lama dengan pengorbanan Melayu."."<ref>[http://www.malaysianbar.org.my/speeches/teks_ucapan_dato_seri_hishammuddin_tun_hussein_ketua_pergerakan_pemuda_umno_malaysia.html Teks Ucapan Dato’ Seri Hishammuddin Tun Hussein, Ketua Pergerakan Pemuda UMNO Malaysia] The Malaysian Bar</ref> Akhirnya, pada 25 April 2008, Hishammuddin memohon maaf terhadap episod ini.<ref>[http://www.themalaysianinsider.com/litee/malaysia/article/Finally-Hishammuddin-apologises-for-his-keris-waving/litee/malaysia/article/dr-m-unhappy-with-putrajayas-plans-for-cheaper-cars Finally, Hishammuddin apologises for his keris waving @ Fri Apr 25 2008]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Malaysian Insider.</ref> ===Menghisap rokok elektronik dalam Dewan Rakyat=== Pada 6 Ogos 2020, Hishammuddin memohon maaf secara terbuka selepas tindakannya menghisap rokok elektronik dalam Dewan Rakyat dirakamkan dan tersebar di media sosial. Permohonan itu dibuat menerusi akaun Twitter miliknya dengan membalas hantaran yang dibuat oleh seorang pengguna media sosial itu yang dikenali sebagai Mhd Shamin.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/08/06/hishammuddin-caught-vaping-during-parliamentary-proceedings-apologises-on-social-media Hishammuddin caught vaping during Parliamentary proceedings, apologises on social media]</ref>{{blockquote|Maaf, saya tidak sedar. Ia adalah tabiat baru. Saya minta maaf kepada Dewan dan berjanji tidak akan mengulanginya lagi.|Hishammuddin}} Terdahulu Ahli Parlimen Kluang [[Wong Shu Qi]] meminta Hishammuddin memohon maaf kerana tindakannya itu tidak sepatutnya dilakukan.{{blockquote|Tular di media Twitter mengenai Yang Berhormat Sembrong vaping (menghisap vape) di dalam dewan. Ini tidak sepatutnya berlaku.|Wong Shu Qi}} == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=Election Commission of Malaysia|accessdate=14 April 2010}} Percentage figures based on total turnout, including votes for third parties. Results before Malaysian General Election, 1986 unavailable.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | accessdate = 4 February 2017}} Results only available from the 2004 Malaysian general election.</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=Election Commission of Malaysia|language=Malay|accessdate=24 March 2017}}</ref><ref name ="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|accessdate=2014-04-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archive-date=31 March 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=26 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|archive-date=21 March 2018}}</ref><ref name="Maklumat Calon dan Kawasan Pilihan Raya P153 SEMBRONG Johor">{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/politik/pilihan-raya/pilihan-raya-umum-ke-14/maklumat-calon-dan-kawasan-pilihan-raya-p153-sembrong-johor-1.648859|title=Maklumat Calon dan Kawasan Pilihan Raya P153 SEMBRONG Johor|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=10 May 2018}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] |rowspan=2|'''P136 {{Parlimen|Tenggara}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Hishammuddin Hussein'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"|'''28,727''' |'''87.22%''' |{{Party shading/S46}} | |Madin Khani @ Md. Din A. Ghani ([[Parti Melayu Semangat 46|S46]]) |align="right" |4,209 |12.78% |34,782 |24,518 |63.36% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"|'''28,376''' |'''78.96%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Lokman Noor Adam]] ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) |align="right" |7,559 |21.04% |37,829 |20,817 |78.06% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |rowspan=6|'''P153 {{Parlimen|Sembrong}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''19,575''' |'''88.29%''' |{{Party shading/PAS}} | |Onn Jaafar ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |2,597 |11.71% |22,956 |16,978 |74.61% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right"|'''17,988''' |'''73.70%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Lee Sang ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |6,418 |26.30% |25,211 |11,570 |75.98% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right"|'''22,841''' |'''65.17%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Onn Abu Bakar]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |12,210 |34.83% |35,910 |10,631 |86.35% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right"|'''21,353''' |'''59.24%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Onn Abu Bakar]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |14,691 |40.76% |36,044 |6,662 |83.02% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=2|'''Hishammuddin Hussein''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=2 align="right"|'''22,572''' | rowspan=2|'''55.15%''' |{{party shading/PH}} | |Hasni Abas ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|11,692 |28.57% | rowspan=2|40,930 | rowspan=2|10,880 | rowspan=2|74.44% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Aziz Ismail ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align=right|6,666 |16.29% |} == Anugerah == * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Sultan Ahmad Shah Pahang Yang Amat Di Mulia]] Pangkat Kedua, [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) - '''Dato'''' (1998) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Grand Knight - SIMP.svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Pahang|Darjah Kebesaran Mahkota Pahang Yang Amat Mulia]] Pangkat Pertama, [[Darjah Sri Indera Mahkota Pahang|Sri Indera Mahkota Pahang]] (SIMP) - '''Dato' Indera''' (2002) ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Sultan Ahmad Shah Pahang Yang Amat Di Mulia]] Pangkat Pertama, [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2004)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2004/10/26/sultan-of-pahangs-74th-birthday-honours-list/|date=26 October 2004|accessdate=14 September 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Sultan of Pahang's 74th birthday honours list|work=}}</ref> * {{Flag|Perlis}} : ** [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Grand Commander - SPMP.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia]] Pangkat Pertama, [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis|Seri Paduka Mahkota Perlis]] (SPMP) - '''Dato' Seri''' (2007) * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu]] Pangkat Pertama, [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) - '''Datuk Seri Panglima''' (2011)<ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2011/10/01/highest-state-award-for-eight/|date=1 October 2011|accessdate=14 September 2018|publisher=Borneo Post|title=Highest state award for eight|work=Sandra Sokial}}</ref> * {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of Sarawak - 2 ribbon PNBS -JBS-PBS-ABS-BBS.svg|50px]][[Darjah Utama Yang Amat Mulia Bintang Sarawak]] Pangkat Kedua, [[Panglima Negara Bintang Sarawak]] (PNBS) - '''Dato' Sri''' (2013)<ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2011/10/01/highest-state-award-for-eight/|date=14 September 2011|accessdate=14 September 2018|publisher=Borneo Post|title=Muhyiddin heads list of TYT birthday award recipients|work=}}</ref> * {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Melaka|Darjah Kebesaran Seri Melaka]] Pangkat Pertama, [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2014)<ref>{{cite web|accessdate=6 February 2020|language=Malay|publisher=[[Berita Harian]]|url=https://www.bharian.com.my/node/10371 |date=8 October 2014|title=Hishammuddin dahului 781 penerima darjah kebesaran Negeri Melaka}}</ref> * {{Flag|Johor}} : ** [[File:Order of the Crown of Johor ribbon bar.svg|50px|link=Order of the Crown of Johor|Knight Commander of the Order of the Crown of Johor]] [[Darjah Mahkota Johor Yang Amat Mulia]] Pangkat Kedua, [[Dato’ Paduka Mahkota Johor]] (DPMJ) -- '''Dato'''' * {{Flag|Bahrain}} : ** Medal of First Degree – (2017)<ref>{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/node/364044/amp|language=Malay|date=17 December 2017|publisher=BH Online|access-date=15 January 2021|title=PM terima anugerah tertinggi Bahrain}}</ref> == Lihat juga == * [[Jaafar bin Haji Muhammad|Dato' Jaafar bin Haji Muhammad]] (Moyang) * [[Onn Jaafar|Dato' Onn Jaafar]] (Datuk) * [[Hussein Onn|Tun Hussein bin Dato' Onn]] (Bapa) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.mod.gov.my/ms/mengenai-kami-3/direktori.html- Pengurusan tertinggi pejabat Menteri Pertahanan Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170817204827/http://www.mod.gov.my/ms/mengenai-kami-3/direktori.html- |date=2017-08-17 }} Dicapai pada 17 Ogos 2017 * {{Facebook|HishammuddinH2O}} * {{Instagram|hishammuddinhussein}} * {{Twitter|HishammuddinH2O}} * [https://www.youtube.com/c/HishammuddinHussein Saluran Hishammuddin Hussein] di [[YouTube]] {{Navboxes |title = Jawatan yang pernah disandang |list1 = {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] <br>| Jawatan=[[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]]<br> [[1999]]&ndash;[[2004]]|penyandang kemudian=[[Azalina Othman Said|Dato' Sri Azalina Dato' Othman Said]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Musa Mohamad|Tan Sri Dato' Seri Musa Mohamad]]<br>| Jawatan=[[Menteri Pendidikan Malaysia]]<br> [[2004]]&ndash;[[2008]]|penyandang kemudian=[[Tan Sri Muhyiddin Yassin]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu= Datuk Seri [[Mohd Radzi Sheikh Ahmad|Mohd Radzi bin Sheikh Ahmad]] <br>| Jawatan=[[Menteri Dalam Negeri Malaysia]]<br> [[2008]]&ndash;[[2013]]|penyandang kemudian=[[Zahid Hamidi|Datuk Seri Zahid Hamidi]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Zahid Hamidi|Datuk Seri Zahid Hamidi]]<br>| Jawatan=[[Menteri Pertahanan Malaysia]]<br> [[2013]]&ndash;[[2018]]|penyandang kemudian=[[Mohamad Sabu]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Abdul Taib Mahmud]]| Jawatan=[[Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri Tugas-Tugas Khas]]<br> [[2017]]&ndash;[[2018]]|penyandang kemudian=[[Mohd Redzuan Md Yusof]]}} }} {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Kabinet Malaysia 2003}} {{Menteri Pertahanan Malaysia}} {{Menteri Luar Negeri Malaysia}} {{Menteri Dalam Negeri Malaysia}} {{Menteri Pendidikan Malaysia}} {{Menteri Pengangkutan Malaysia}} {{Menteri Belia dan Sukan Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Barisan Nasional}} {{Barisan Nasional MY}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1961]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Cherkes]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Turki]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Bugis]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Menteri Pelajaran Malaysia]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Anak ahli politik Malaysia]] [[Kategori:Menteri Luar Negeri Malaysia]] [[Kategori:Menteri Pertahanan Malaysia]] [[Kategori:Menteri Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Indera Mahkota Pahang]] [[Kategori:Menteri Kanan Malaysia]] [[Kategori:Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia (Tugas-tugas Khas)]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ketua Pergerakan Pemuda Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Keluarga Hussein Onn]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato’ Paduka Mahkota Johor]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Setiausaha parlimen kementerian Malaysia]] [[Kategori:Naib Presiden UMNO]] ckzhqyh1g7ql4dcn8vts12vsqhxl4yi 0 7276 6809960 6743815 2026-03-27T02:14:48Z Normal rookie 279720 6809960 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Gelaran|Yang Berhormat]] [[Dato' Seri]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SSAP|SPMP (Perak)|DGMK|DPMS|PGDK}} | name = Azalina Othman Said | native_name = {{font color|green|ازلينا بنت عثمان سعيد}} | image = Azalina Othman 2023.jpg | imagesize = | caption = | birth_name = Azalina binti Othman Said | birth_date = {{birth date and age|1963|12|31}} | birth_place = [[Johor Bahru]], [[Johor]], [[Persekutuan Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | office1 = Ketua Penerangan [[UMNO]] | term_start1 = 2023 | term_end1 = | president1 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | office = [[Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri di Jabatan Perdana Menteri <br> (Undang-undang dan Reformasi Institusi)]] | term_start = 3 Disember 2022 | term_end = | monarch = [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] (2022-2024)<br>[[Sultan Ibrahim Ismail]] (2024-kini) | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor = {{GPS PBB}} [[Wan Junaidi Tuanku Jaafar]] | successor = | deputy = {{PH DAP}} [[Ramkarpal Singh]] (2022-2023)<br>{{PH DAP}} [[M. Kulasegaran]] (2023-kini) | constituency_MP5 = [[Pengerang (kawasan persekutuan)|Pengerang]], [[Johor]] | parliament5 = Malaysia | term_start5 = [[2004]] | term_end5 = | predecessor5 = ''Kawasan baharu'' | successor5 = | majority5 = 5,010 (PRU-15)<br>11,417 (PRU-14)<br>22,508 (PRU-13)<br>Menang Tanpa Bertanding (PRU-12)<br>Menang Tanpa Bertanding (PRU-11) | office7 = Penasihat Undang-Undang dan Hak Asasi Manusia kepada Perdana Menteri Malaysia | term_start7 = 2 Oktober 2021 | term_end7 = 10 Oktober 2022 | primeminister7 = [[Ismail Sabri Yaakob]] | office8 = Timbalan Yang di-Pertua <br> [[Dewan Rakyat Malaysia]] | term_start8 = 13 Julai 2020 | term_end8 = 23 Ogos 2021 | primeminister8 = {{PN PPBM}} [[Mahiaddin Yassin]]<br>{{BN UMNO}} [[Ismail Sabri]] | 1blankname8 = Yang di-Pertua Dewan Rakyat | 1namedata8 = [[Azhar Azizan Harun]] | alongside8 = {{PN PPBM}} [[Mohd Rashid Hasnon]] | predecessor8 = {{PH DAP}} [[Nga Kor Ming]] | successor8 = {{BN UMNO}} [[Ramli Mohd Nor]]<br>{{PH DAP}} [[Alice Lau Kiong Yieng]] | office9 = Menteri di Jabatan Perdana Menteri | primeminister9 = {{BN UMNO}} [[Najib Razak]] | term_start9 = 15 Mei 2013 | term_end9 = 10 Mei 2018 | predecessor9 = | successor9 = {{WARISAN}} [[Liew Vui Keong]] | office10 = Menteri Pelancongan | primeminister10 = {{BN UMNO}} [[Abdullah Ahmad Badawi]] | term_start10 = 18 Mac 2008 | term_end10 = 8 April 2009 | predecessor10 = {{BN UMNO}} [[Tengku Adnan Tengku Mansor]] | successor10 = {{BN MCA}} [[Ng Yen Yen]] | office11 = [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] | primeminister11 = {{BN UMNO}} [[Abdullah Ahmad Badawi]] | term_start11 = 31 Mac 2004 | term_end11 = 17 Mac 2008 | predecessor11 = {{BN UMNO}} [[Hishammuddin Hussein]] | successor11 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | party = {{BN dan UMNO}} | occupation = [[Ahli politik]] | profession = [[Peguam]] | relations = [[Shake (penyanyi)|Dato' Sheikh Abdullah Sheikh Ahmad Bahweres]] <br>(bapa saudara) | spouse = | children = | website = | footnotes = }} {{Politik Malaysia}} [[Dato' Seri]] '''Azalina binti''' [[Datuk|Dato']] '''Othman Said''' (lahir 31 Disember 1963) ialah seorang ahli politik wanita [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]]. Beliau kini berkhidmat sebagai [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri Jabatan Perdana Menteri Malaysia (Undang-undang dan Reformasi Institusi)]] dan Ahli Parlimen {{Parlimen|Pengerang}}. Di peringkat parti beliau ialah Ketua Penerangan [[UMNO]] Pusat. == Pendidikan == Azalina telah dilahirkan di [[Johor Bahru]] pada [[31 Disember]] [[1963]]. Semasa belajar, beliau aktif dalam sukan [[taekwondo]] dan pemegang tali pinggang hitam. Dalam beberapa acara yang dirasmikannya kemudian, beliau turut menunjukkan kehandalannya memecahkan atap genting. Beliau mendapat pendidikan di [[UiTM]] [[Shah Alam]] dan jurusan undang-undang. Kemudian sambung belajar di [[Universiti Malaya]] dan dianugerahkan Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (Kepujian) pada tahun [[1988]]. Kemudian beliau melanjutkan pengajian di London School of Economics and Political Science, [[United Kingdom]] dan dianugerahkan Ijazah Sarjana Undang-Undang pada tahun [[1990]]. ==Kerjaya== Beliau memulakan kerjaya sebagai Pembantu Undang-Undang di Messr Raja Darryl & Loh (1988-1989, 1991-1994). Setelah menimba pengalaman, beliau menjadi rakan kongsi di syarikat guaman Azalina Chan & Chia (1994-2001) dan kemudiannya Messrs Skine ([[2001]]-[[2002]]). Pada tahun 2002 sehingga kini, beliau menjadi rakan kongsi di Messrs Zaid Ibrahim & Co. dan kemudiannya Zaid Ibrahim & Co. LLP, Singapore mulai tahun 2003. Beliau pernah menjadi pengacara dalam rancangan ''Dateline Malaysia'' di [[ntv7]]. == Politik == Peguam muda ini menjadi ahli biasa UMNO di peringkat cawangan Jalan Raja Chulan, [[Kuala Lumpur]]. Mulanya beliau terlibat dalam Pusat Bantuan Guaman Biro Tindakan Sivil UMNO (2000-2004) - memberi khidmat undang-undang kepada rakyat yang kesusahan .<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/6709 Pilihan Mahathir dipertikai]</ref> Mengikut prosedur, pengadu boleh membuat aduan secara bersemuka, melalui telefon atau datang sendiri ke Pusat Guaman itu di [[Sungai Way]], [[Petaling Jaya]] untuk membincangkan masalah yang dihadapi.<ref>[http://skypin.tripod.com/politik/pol124.html Penyertaan 100 peguam bukti profesional sokong UMNO]</ref> Beliau pernah berkhidmat sebagi Ketua Penaja [[Puteri UMNO]] Malaysia pada April 2001 dan kemudiannya menjadi Ketua Puteri UMNO yang pertama dilantik mulai 1 November 2002 hungga tahun 2004. Pada 1 November 2002, sebagai Ketua Puteri UMNO, beliau secar automatik dilantik sebagai salah seorang dari 6 orang Naib Presiden UMNO.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/SpecialCoverage/UMNO2001/index.asp?pg=ucapan_azalina.htm Ucapan Azalina Othman Said]</ref> Pada Pilihan Raya Umum 2004 dan 2008, beliau telah menang tanpa bertanding di kerusi Parlimen Pengerang. Beliau diberi kepercayaan oleh Perdana Menteri Abdullah Ahmad Badawi sebagai Menteri Belia dan Sukan (31 Mac 2004-7 Mac 2008). Kemudian dilantik sebagai Menteri Pelancongan (18 Mac 2008 - 9 April 2009). Selain menjadi wakil rakyat, beliau juga memikul tanggungjawab sebagai Timbalan Pengerusi UMNO Bahagian Pengerang dan Menteri Belia Dan Sukan. Beliau juga telah dilantik sebagai Pengerusi Biro Belia dan Sukan UMNO, Ketua Biro Tindakan Sivil UMNO dan Ahli Majlis Tertinggi UMNO. Beliau turut aktif dalam pelbagai kegiatan sosial dan kemasyarakatan. Beliau kini terlibat secara langsung sebagai Penasihat kepada organisasi-organisasi seperti [[Persatuan Peguam-Peguam Muslim Malaysia (PPPMM)]], Gabungan Kontraktor & Pembinaan Wanita, Yayasan Pembangunan Malaysia, ''Women's Crisis Centre'' (WCC) dan ''[[Sisters in Islam]]''. Beliau turut melibatkan diri dalam ''Women Sport and Fitness Foundation'' (WSFFM) sebagai Presiden, iaitu satu-satunya badan bukan kerajaan yang mempunyai rangkaian dengan [[National Council of Women's Organizations]] (NCWO). Pada 29 Julai 2015, Beliau menyertai kabinet semula,menjadi Menteri Di Jabatan Perdana Menteri. ==Pengerusi FINAS== Mulai 1 Jun 2015, Yang Berhormat Dato’ Sri Datin Paduka Azalina Othman dilantik sebagai Pengerusi [[Perbadanan Kemajuan Filem Nasional]] ([[FINAS]]) menggantikan Datuk Md Afendi Hamdan (1 September 2011 - 31 Januari 2015).<ref>[http://www.bharian.com.my/node/58749 Azalina dilantik Pengerusi FINAS]</ref> Pengumuman itu dibuat oleh Menteri Komunikasi dan Multimedia Datuk Seri [[Ahmad Shabery Cheek]] di Pitching Centre Kuala Lumpur.<ref>[http://www.astrogempak.com.my/ArticleDetails/tabid/597/articleId/157244/Azalina-Othman-Pengerusi-Baru-.aspxAzalina Othman Pengerusi Baru FINAS, Ganti Md Afendi]</ref> Datuk Seri Azalina pernah menerbitkan program dokumentari berkisar dengan tokoh kepimpinan negara yang berjudul 1Malaysia Ikon yang disiarkan di TV1 tahun 2014. ==Pingat dan anugerah== Beliau pernah dianugerahkan ''Global Leader for Tommorow'' (GLT) pada tahun [[2003]] oleh [[Forum Ekonomi Dunia]], [[Davos]], [[Switzerland]]. Selain itu, beliau juga pernah menjadi hos rancangan-rancangan televisyen yang membincangkan isu-isu politik, ekonomi dan sosial seperti rancangan ''Dateline Malaysia'' dan ''Lidah Pengarang''.</sub> Beliau juga menerima anugerah SSAP – Darjah Kebesaran Sri Sultan Ahmad Shah Pahang (Dato' Sri) ; SPMP – Darjah Seri Paduka Mahkota Perak (Dato' Seri) ;DGMK – Darjah Gemilang Seri Mahkota Kedah (Dato' Seri) ; DPMS – Darjah Dato' Paduka Mahkota Selangor (Datin Paduka) dan PGDK – Panglima Gemilang Darjah Kinabalu(Datuk). ==Keputusan pilihan raya== {| class=wikitable !Tahun !Parlimen !Calon !Parti !Undi !Lawan !Parti !Undi !Majoriti |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=7|{{Parlimen|Pengerang}} |rowspan=2|'''Azalina Othman Said''' |rowspan=2 bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |rowspan=2|'''21,738''' |Fairulnizar Ahmat |bgcolor={{Perikatan Nasional/meta/color}}|{{color|white|PN (BERSATU)}} |16,728 |rowspan=2|'''5,010''' |- |[[Che Zakaria Mohd Salleh]] |bgcolor={{Pakatan Harapan/meta/color}}|{{color|white|PH (AMANAH)}} |3,374 |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |'''Azalina Othman Said''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |'''21,829''' |Norliza Ngadiran |bgcolor={{Pakatan Harapan/meta/color}}|{{color|white|PH (BERSATU)}} |10,412 |'''11,417''' |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |rowspan=2|'''Azalina Othman Said''' |rowspan=2 bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |rowspan=2|'''26,992''' |Dayangku Intan |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |4,484 |rowspan=2|'''22,508''' |- |Mohd Azaman |bgcolor={{Bebas/meta/color}}|{{color|BEBAS}} |795 |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''Azalina Othman Said''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |colspan=5|'''Menang Tanpa Bertanding''' |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |'''Azalina Othman Said''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |colspan=5|'''Menang Tanpa Bertanding''' |} ==Isu dan kontroversi== Pada 15 Mac 2006, Datin Paduka Azalina selaku Menteri Belia dan Sukan dilarang masuk ke perkampungan [[Sukan Komanwel]] yang diadakan di [[Melbourne]],[[Australia]]. Beliau hanya dibenarkan berada di Zon Antarabangsa iaitu di luar pagar. Hanya atlet dan pegawai tertentu sahaja dibenarkan masuk .<ref>{{Cite web |url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=komanwel2006&y=2006&dt=0315&pub=komanwel2006&sec=Corat-Coret&pg=kc_02.htm |title=Azalina dilarang masuk perkampungan Sukan Komanwel |access-date=2012-07-28 |archive-date=2018-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515193347/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=komanwel2006&y=2006&dt=0315&pub=komanwel2006&sec=Corat-Coret&pg=kc_02.htm |url-status=dead }}</ref> Pada 2009, [[SPRM]] dan Ketua Pesuruhjayanya, Datuk [[Ahmad Said Hamdan]] mengesahkan Azalina bebas dari rasuah.SPRM pada 11 Mac 2009, turut menyiasat lapan pegawai kanan Azalina bagi membantu siasatan kes rasuah melibatkan kementeriannya.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=0523&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_18.htm Azalina lega, bersyukur bebas kes rasuah]</ref>Anak syarikat Kementerian Pelancongan iaitu Pembangunan Pelancongan Nasional (Pempena) turut disiasat berhubung dakwaan salah guna dana.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=0312&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=mh_01.htm 8 pegawai menteri disiasat]</ref> Azalina adalah peminat kereta khususnya yang klasik. Beliau memiliki kereta sport, Mercedes-Benz 280 SL (tahun 1969) .Kemudian dijual kepada Tan Sri [[Yahya Abdul Jalil]] , bendahari UMNO Pasir Gudang dan Pengarah Urusan syarikat Gerbang Perdana Sdn Bhd yang bertanggungjawab membina 'jambatan bengkok' ke [[Singapura]]. [[Blogger]] TheWhistleblower711 mnyiarkan gambar cek RM300,000 yang Azalina terima dari Yahya bertarikh April 7, 2011. <ref>{{Cite web |url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2012/01/18/azalina-admits-receiving-rm300000/ |title=Azalina admits receiving RM300,000 |access-date=2012-07-28 |archive-date=2013-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108123610/http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2012/01/18/azalina-admits-receiving-rm300000/ |url-status=dead }}</ref> == Nota == {{reflist}} == Rujukan == * [http://www.parlimen.gov.my/profile-ahli.html?uweb=dr&id=147 Portal Rasmi Parlimen Malaysia - Ahli Parlimen] * http://www.menteribeliasukan.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141220132815/http://www.menteribeliasukan.net/ |date=2014-12-20 }} ==Pautan luar== * {{Facebook|ybaos}} * {{Instagram|azalinaothmansaid}} * {{Twitter|AzalinaOthmanS}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=| Jawatan=Ketua [[Puteri UMNO]]<br>[[2000]] &ndash; [[22 September]] [[2004]]| penyandang kemudian=[[Noraini Ahmad|Datuk Noraini Ahmad]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Hishammuddin Tun Hussein]]| Jawatan=[[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]]<br>[[2004]] &ndash; [[8 Mac]] [[2008]]| penyandang kemudian=[[Ismail Sabri Yaacob]]}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Tengku Adnan Tengku Mansor]]| Jawatan=Menteri Pelancongan<br>[[18 Mac]] [[2008]] &ndash; [[2009]]| penyandang kemudian="[[Ng Yen Yen]]"}} {{Kabinet Anwar Ibrahim kedua}} {{Menteri Belia dan Sukan Malaysia}} {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Johor-FedRep}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1963]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik wanita Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota wanita Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Menteri kerajaan wanita Malaysia]] [[Kategori:Ahli wanita Dewan Rakyat Malaysia]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia (Undang-undang)]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] l3s8dvb3yjo5vigp46tiywscmj0yhq9 0 7591 6810206 6809696 2026-03-27T10:58:16Z ~2026-19012-50 393183 /* Kelahiran */ 6810206 wikitext text/x-wiki {{tarikh}} :''Rencana ini adalah berkenaan dengan tahun 2001. Bagi kegunaan lain, sila lihat [[2001 (nombor)]].'' {{box| in?20x50.000 cp=Abad ke-2000| c=Abad ke-2001| cf=Abad ke-2200| yp1=1998 | yp2=1999 | yp3=2000 | tahun=2001 | ya1=2002 | ya2=2003 | ya3=2004 | dp3=1970-an | dp2=1980-an | dp1=1990-an | d=2000-an | da=0 | dn1=2010-an | dn2=2020-an | dn3=2030-an | }} '''2001''' merupakan [[tahun]] pertama pada [[abad ke-21]], dengan [[hari]] pertamanya hari [[Isnin]]. Ia berlangsung dari 5 Syawal 1421 hingga 15 Syawal 1422. <br /><br /> == Kelahiran == **[[1 Januari]] – *[[Winter (penyanyi)|Winter]], penyanyi wanita [[Korea Selatan]] *[[:de:Firas Irwan|Firas Irwan]], pemain bola sepak [[Singapura]] * [[4 Januari]] - [[Lola Young]], penyanyi wanita [[England]] **[[9 Januari]] – *[[:en:Luca Everink|Luca Everink]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[Nabeel Azriq Nazri]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[14 Januari]] - [[:en:Cora Jade|Cora Jade]], ahli gusti wanita [[Amerika Syarikat]] * [[16 Januari]] - [[:en:Brad Tapp|Brad Tapp]], pemain bola sepak [[Australia]] * [[22 Januari]] - [[Javier Tan Yian Khai]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[30 Januari]] - [[Lim Boon Hui]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[6 Februari]] - [[Afiq Hamidon]], pelakon lelaki [[Malaysia]] * [[13 Februari]] - [[Nur Syaza Roshidi]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[16 Februari]] - [[Umay Shahab]], pelakon dan penyanyi lelaki [[Indonesia]] * [[22 Februari]] - [[Mior Muhammad Hakim Arzehar]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[23 Februari]] - [[Dika Alif Dhentaka]], pelumba berbasikal trek [[Indonesia]] * [[7 Mac]] - [[Kennedy Cheah Sung Fei]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[10 Mac]] - [[Gan Jing Err]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[14 Mac]] - [[Ziva Magnolya]], penyanyi, pelakon, dan penyampai televisyen [[Indonesia]] * [[17 Mac]] - [[:en:Micah Kai Lynette|Micah Kai Lynette]], peluncur ais [[Thailand]] * [[3 April]] - [[Danial Chuer]], penyanyi lelaki [[Malaysia]] * [[4 April]] - [[Chua Yue Chern]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[13 April]] - [[Abidzar Al-Ghifari]], penyanyi dan pelakon lelaki [[Indonesia]] * [[19 April]] - [[:en:John Pulskamp|John Pulskamp]], pemain bola sepak [[Palestin]] * [[20 April]] - [[Mark Natama]], penyanyi dan pelakon lelaki [[Indonesia]] * [[22 April]] - [[:en:Ri Kum-hyang|Ri Kum-hyang]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] * [[23 April]] - [[Syerinie Myra]], pelakon wanita [[Malaysia]] * [[26 April]] - [[:en:Jayden Oosterwolde|Jayden Oosterwolde]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[8 Mei]] - [[Wong Cheng Yang]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[21 Mei]] - [[Zhou Zhi Hong]], pemain badminton [[China]] * [[25 Mei]] - [[Alif Joerg]], pelakon lelaki [[Indonesia]] * [[9 Jun]] - [[Lim Yi Ke]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[27 Jun]] - [[Aaron Foong]], pemain hoki padang [[Kanada]] * [[3 Julai]] - [[Eng Chun Yu]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[6 Julai]] - [[Faris Amrin]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[21 Julai]] - [[Amel Carla]], pelakon wanita [[Indonesia]] * [[28 Julai]] - [[:en:Yutaro Tsukada|Yutaro Tsukada]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[31 Julai]] - [[Leong Jun Kai]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[16 Ogos]] - [[Mohammad Afiq Haikal Haruddin]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[28 Ogos]] - [[:en:Thomas Poll|Thomas Poll]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[8 September]] - [[Siti Nur Arfah Mohd Noor]], pemain hoki padang [[Malaysia]] * [[24 September]] - [[Tracie Sinidol]], pelakon, model, dan penyanyi wanita [[Malaysia]] * [[27 September]] - [[Arawinda Kirana]], pelakon wanita [[Indonesia]] * [[14 Oktober]] - [[Kang Khai Chien]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[31 Oktober]] - [[Ng Jia Shuen]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[5 November]] - [[Ooi Jhy Dar]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[6 November]] - [[:en:Ryusei Yamanaka|Ryusei Yamanaka]], pelumba motosikal [[Jepun]] * [[8 November]] - [[Ajil Ditto]], pelakon, penyanyi, dan model lelaki [[Indonesia]] * [[30 November]] - [[Nik Nursyahira Nik Mohd Fakarruddin]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[1 Disember]] - [[Muhammad Ariff Azhan Kamaludin]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[18 Disember]] - [[Aifa Azman]], pemain skuasy [[Malaysia]] == Kematian == * [[4 Disember]]: [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah|'''Sultan Salahuddin''' Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah]], Yang di-Pertuan Agong ke-11 merangkap Sultan Selangor, mangkat. [[Kategori:2001]] llfmw57xm980scw3sa3cydf9plm1i28 0 8545 6810119 6809670 2026-03-27T06:57:12Z ~2026-70294-7 386527 /* Kelahiran */ 6810119 wikitext text/x-wiki {{tarikh}} :''Rencana ini adalah berkenaan dengan tahun 2005. Bagi kegunaan lain, sila lihat [[2005 (nombor)]]. {{Yearbox| in?= | cp=Abad ke-20| c=Abad ke-21| cf=Abad ke-22| yp1=2002 | yp2=2003 | yp3=2004 | tahun=2005 | ya1=2006 | ya2=2007 | ya3=2008 | dp3=1970-an | dp2=1980-an | dp1=1990-an | d=2000-an | da=0 | dn1=2010-an | dn2=2020-an | dn3=2030-an | }} '''2005''' merupakan [[tahun]] biasa. [[Hari]] pertama dalam tahun ini ialah hari [[Sabtu]]. Ia berlangsung dari 20 Zulkaedah 1425 hingga 30 Zulkaedah 1426. <br /><br /> == Peristiwa == === Januari === * [[1 Januari]]:Malaysia telah memperkenalkan [[MyKid]] untuk budak-budak bawah umur 12 tahun. * [[6 Januari]]: Satu persidangan antarabangsa telah diadakan di [[Jakarta]] bagi menyelaraskan bantuan kepada mangsa [[gempa bumi 26 Disember 2004]]. * [[10 Januari]]: [[Mahmud Abbas]] (Abu Mazen), memenangi [[pilihan raya]] [[Palestin]] bagi menggantikan [[Yasser Arafat]]. * [[16 Januari]]: [[Adriana Iliescu]], 66 tahun, mencatat rekod sebagai orang tertua melahirkan anak. * [[18 Januari]]: [[Kapal terbang]] penumpang terbesar, [[Airbus A380]] dilancarkan. * [[30 Januari]]: [[Pilihan raya]] [[Iraq]] pertama selepas kejatuhan [[Saddam Hussein]] berlangsung. === Februari === * [[10 Februari]]: [[Korea Utara]] mengaku mempunyai [[senjata nuklear]]. * [[13 Februari]]: Pengumuman pilihan raya Iraq 30 Januari lalu dimenangi puak [[Syiah]]. * [[14 Februari]]: ** Pertemuan [[Perdana Menteri Malaysia]] dengan [[Presiden-presiden Indonesia|Presiden Indonesia]] bagi membincangkan masalah pendatang asing tanpa izin (PATI). ** Sebutir [[bom]] meletup pada kereta yang dinaiki bekas [[Perdana Menteri]] [[Lubnan]] [[Rafik Hariri]] dan mengorbankan beliau dan beberapa orang lain. * [[16 Februari]]: [[Protokol Kyoto]] dengan rasminya bermula walaupun tanpa sokongan [[Amerika Syarikat]] dan [[Australia]]. * [[28 Februari]]: Perdana Menteri Lubnan [[Omar Karami]] yang pro-[[Syria]] memgumumkan perletakan jawatannya. === Mac === * [[3 Mac]]: [[Steve Fossett]] yang menerbangkan pesawat GlobalFlyer berjaya mengelilingi dunia secara solo tanpa berhenti dan mengisi bahan bakar. * [[10 Mac]]: Omar Karami dilantik kembali sebagai Perdana Menteri Lubnan 10 hari setelah mengundurkan diri. * [[19 Mac]]: [http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page Wikipedia Bahasa Inggeris] mencapai 500,000 rencana. * [[28 Mac]]: [[Gempa bumi Sumatera Mac 2005|Gempa bumi Sumatera]] berlaku hanya 3 bulan selepas [[gempa bumi 26 Disember 2004|gempa bumi di Aceh]] tahun lepas. Ini merupakan gempa kedua terbesar sejak [[1965]]. === April === * [[2 April]]: [[Paus John Paul II]] meninggal dunia di [[Kota Vatican]]. * [[9 April]]: [[Putera Charles]] berkahwin dengan [[Camilla Parker Bowles]] di [[Windsor]], [[United Kingdom|England]]. * [[19 April]]: Paus Benedict XVI dilantik sebagai [[paus]] baru. * [[26 April]]: Syria menarik balik 14,000 askar terakhirnya di Lubnan. * [[28 April]]: Harga runcit [[petrol]] dan [[diesel]] di [[Malaysia]] naik 10 dan 20 sen seliter. === Mei === *[[5 Mei]]: [[Pilihan raya]] 2005 di [[United Kingdom]]. [[Parti Buruh UK]] pimpinan [[Tony Blair]] menang untuk musim ketiga berturut-turut. * [[15 Mei]]: [[China]] menjadi negara pertama mengumpul semua kejuaraan utama [[badminton]] dalam satu masa: [[Piala Sudirman]], [[Piala Thomas]] dan [[Piala Uber]]. * [[29 Mei]]: Rakyat [[Perancis]] mengundi menolak perlembagaan [[Eropah]]. Rakyat negara lain turut mengundi sedemikian selepas itu. === Jun === * [[4 Jun]]: Amerika Syarikat mengaku tenteranya di [[Teluk Guantanamo]] pernah melakukan penghinaan terhadap kitab [[Al-Qur'an]]. * [[11 Jun]]: Kumpulan [[G8]] bersetuju menghapuskan hutang 18 negara termiskin di dunia. * [[14 Jun]]: Pelari [[Jamaika]], [[Asafa Powell]], memecahkan rekod dunia pecut 100 m dengan kepantasan 9.77 saat. * [[21 Jun]]: [[Roket]] yang membawa [[kapal layar solar]] (satu projek kerjasama [[Rusia]]-AS) gagal berfungsi 83 saat selepas berlepas dan memusnahkan kapal angkasa tersebut. === Julai === * [[2 Julai]]: Konsert [[Live 8]] diadakan di seluruh dunia untuk kempen membasmi kemiskinan. * [[4 Julai]]: "Peluru tembaga" [[NASA]] menghentam [[komet]] "Tempel 1" dan menghasilkan kawah bagi membolehkan saintis mengkaji isi komet. * [[7 Julai]]: [[Bom London 7 Julai 2005|Letupan bom di London]] berlaku di stesyen [[kereta api]] bawah tanah dan bas. Satu lagi serangan serupa berlaku pada [[21 Julai]], namun semua bom gagal meletup. * [[26 Julai]]: [[Kapal angkasa]] "[[Discovery]]" melakukan penerbangan pertama sejak tragedi "[[Colombia]]" pada [[2003]]. * [[29 Julai]]: Ahli [[astronomi]] menemui sebuah objek trans-[[Neptun]] bernama [[2003UB313]] yang dikatakan sebagai [[planet]] kesepuluh. * [[31 Julai]]: Harga petrol dan diesel di Malaysia naik lagi sebanyak 10 dan 20 sen seliter. Harga [[LPG]] turut naik 5 sen se[[kilogram]]. <!--RM 1.62, 1.281, 1.45 di Semenanjung--> === Ogos === * [[2 Ogos]]: Sebuah pesawat [[Air France]] tergelincir ketika mendarat di [[Toronto]], [[Kanada]], kali pertama sebuah [[Airbus A340]] terlibat dalam kemalangan. Semua penumpang berjaya keluar sebelum pesawat tersebut terbakar. * [[9 Ogos]]: Kapal angkasa "Discovery" berjaya mendarat dengan selamat di [[California]]. * [[11 Ogos]]: Status [[darurat]] diisytiharkan di seluruh [[Kuala Selangor]] dan [[Pelabuhan Klang]] akibat [[jerebu]]. * [[17 Ogos|17]] - [[23 Ogos]]: Fasa pertama pengosongan [[Genting Gaza]] dari penempatan haram [[Israel]] oleh tenteranya. * [[29 Ogos]]: Sekurang-kurangnya 1,300 orang maut akibat [[taufan]] Katrina yang mengakibatkan [[banjir]] di bandar [[New Orleans]], [[Louisiana]]. === September === * [[5 September]]: Sebuah pesawat [[Penerbangan Mandala Terhempas 5 September 2005|Penerbangan Mandala 091]] terhempas di [[Medan]], [[Sumatra Utara]] mengorbankan sekurang-kurangnya 117 orang termasuk gabenornya. * [[14 September|14]]-[[16 September]]: Perhimpunan [[PBB]] terbesar dalam sejarah, di markasnya di [[New York City]]. * [[19 September]]: [[Korea Utara]] bersetuju menghentikan semua program nuklearnya, sebagai ganjaran bantuan kemanusiaan dan keamanan. * [[26 September]]: Anggota Tentera Simpanan AS, [[Lynndie England]], didapati bersalah oleh mahkamah tentera dalam 6 daripada 7 kes mendera di [[Penjara Abu Ghraib]]. === Oktober === * [[1 Oktober]]: 26 orang disahkan mati manakala 100 lagi cedera dalam [[pengeboman Bali 2005]]. * [[8 Oktober]]: [[Gempa bumi]] berukuran 7.6 melanda utara [[Pakistan]] dan mengorbankan kira-kira 80,000 orang. * [[10 Oktober]]: [[Angela Merkel]] dipersetujui sebagai [[kanselor]] [[Jerman]] wanita pertama. * [[19 Oktober]]: Saddam Hussein mula dibicarakan di [[Baghdad]]. * [[26 Oktober]]: Presiden [[Iran]], [[Mahmoud Ahmadinejad]] menyeru agar [[Israel]] "dihapuskan dari peta dunia". === November === * [[8 November]]: Presiden [[Perancis]] mengisytiharkan darurat di sekitar [[Paris]] pada hari ke-12 rusuhan awam. * [[9 November]]: Dr. [[Azahari Husin]] disahkan terbunuh dalam satu serangan [[POLRI]] di Kota Batu, Malang, [[Jawa Timur]]. * [[18 November]]: [[Amerika Syarikat]] mengumumkan penamatan sekatan senjata terhadap [[Indonesia]]. === Disember === * [[3 Disember]]: [[Jose Manuel Reina|Pepe Reina]] berjaya mencapai “clean sheet” kali keenam berturut-turut semasa menentang [[Wigan Athletic]] untuk memecah rekod [[Liverpool F.C.|Liverpool]] bertanding dalam [[Liga Perdana Inggeris]], mengatasi rekod [[David James]] yang dicapai dalam musim 1996-1997 * [[11 Disember]]: Sidang Kemuncak [[ASEAN]] ke-11 diadakan di [[Kuala Lumpur]]. Sidang ini disertai oleh [[Rusia]], [[China]], [[Jepun]], [[Korea Selatan]], [[India]], [[Australia]] dan [[New Zealand]] di samping negara-negara anggota ASEAN. * [[Disember]]: [[Les' Copaque Production]] ditubuhkan. === Tarikh tepat tidak pasti === * Ogos: [[MCM Consulting Sdn Bhd]] dilantik oleh [[IBM Malaysia]] sebagai rakan kongsi perniagaan untuk menyediakan penyelesaian [[teknologi maklumat]] kepada perkhidmatan kewangan dan sektor awam. * September: Sebahagian besar [[Grisoft]], syarikat pembuat [[Perisian komputer|perisian]] keselamatan, di beli oleh [[Intel]]. * Disember: [[Sistem Adobe]] dibentuk melalui penggabungan Adobe dengan [[Macromedia]]. == Kelahiran == **[[1 Januari]] – *[[Sidad Haji]], pemain bola sepak [[Iraq]] *[[Abbas Adnan]], pemain bola sepak [[Iraq]] *[[Syafiq Aiman Maharim]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[2 Januari]] - [[:en:Koo Kyung-min|Koo Kyung-min]], peluncur ais [[Korea Selatan]] * [[3 Januari]] - [[:en:Chantelle Maniti|Chantelle Maniti]], pemain bola sepak [[Filipina]] **[[4 Januari]] – *[[:en:Oscar Højlund|Oscar Højlund]], pemain bola sepak [[Denmark]] *[[:en:Dafne Keen|Dafne Keen]], pelakon wanita [[England]] *[[Kim Thae-ryong]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] *[[Chan Kah Ni]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[:en:François Pitot (figure skater)|François Pitot]], peluncur ais [[Perancis]] *[[Lucas Langarita]], pemain bola keranjang [[Sepanyol]] *[[:en:Arda Kılıç|Arda Kılıç]], pemain bola sepak [[Turki]] *[[Amanda Hsu]], peluncur ais [[Taipei Cina]] * [[5 Januari]] - [[Marisa Baharudin]], pelakon wanita [[Malaysia]] **[[6 Januari]] – *[[:en:Jacobo Ramón|Jacobo Ramón]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[Danish Hakimi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Muhammad Fitri Adha Azman]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[:en:Huang Chun-lin|Huang Chun-lin]], pemain bola sepak [[Taipei Cina]] **[[8 Januari]] – *[[:en:Cao Văn Bình|Cao Văn Bình]], pemain bola sepak [[Vietnam]] *[[Mustafa Qabeel]], pemain bola sepak [[Iraq]] *[[Adzana Ashel]], pelakon dan penyanyi wanita [[Indonesia]] * [[9 Januari]] - [[Danish Haady Pesenti]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[10 Januari]] – *[[G. Pavithran]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Aitenir Balbakov]], pemain bola sepak [[Kyrgyzstan]] **[[12 Januari]] – *[[:en:Yarek Gasiorowski|Yarek Gasiorowski]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[Dairenzio Brank]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[13 Januari]] - [[:en:Iker Bravo|Iker Bravo]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] **[[14 Januari]] – *[[:en:Toni Firmansyah|Toni Firmansyah]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[:en:Ilias Boumassaoudi|Ilias Boumassaoudi]], pemain bola sepak [[Maghribi]] *[[:en:Huang Tsung-I|Huang Tsung-I]], pemain badminton [[Taipei Cina]] *[[:en:Chang Ssu-yul|Chang Ssu-yul]], pemain bola sepak [[Taipei Cina]] **[[15 Januari]] – *[[Mahmoud Al Omar]], pemain bola sepak [[Syria]] *[[Ung Yi Xing]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[Chloe Chong Mei Kei]], pemain eSukan [[Malaysia]] *[[Iyad Hadi Hakimi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[16 Januari]] – *[[:en:Steven Hall (soccer)|Steven Hall]], pemain bola sepak [[Australia]] *[[Teo Sze Hui]], atlet triathlon [[Malaysia]] **[[17 Januari]] – *[[:en:Peio Canales|Peio Canales]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[Amirul Farhan Shahruddin]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[18 Januari]] - [[Feni Binsbarek]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[19 Januari]] - [[Haziq Aiman]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[20 Januari]] – *[[Saidkhon Khamidov]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Shokhzhakhon Yorkinboev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Mohammad Al Mustafa]], pemain bola sepak [[Syria]] *[[Fairuz Fazli]], pemain bola sepak [[Singapura]] *[[:en:Enso González|Enso González]], pemain bola sepak [[Paraguay]] **[[21 Januari]] – *[[IShowSpeed]], penyanyi, rapper, selebriti internet, dan [[YouTuber]] [[Amerika Syarikat]] *[[Marcus Mosses]], pemain bola sepak [[Singapura]] **[[22 Januari]] – *[[Choe Kuk-gon]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] *[[Chong Zi Xiang]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[23 Januari]] - [[Daiyana Wardina Mohd Rosdi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[24 Januari]] – *[[:en:James Cameron (soccer)|James Cameron]], pemain bola sepak [[Kanada]] *[[Muhammad Faiq Hakim Hamizan]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[25 Januari]] – *[[Meyirbek Rejabaliev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Aulia Mabruroh]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[:en:Meshaal Hamzah|Meshaal Hamzah]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[26 Januari]] – *[[Shusuke Furuya]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[:en:Alex Lanier|Alex Lanier]], pemain badminton [[Perancis]] *[[:en:Mohamed Khaled Gouda|Mohamed Khaled Gouda]], pemain bola sepak [[Qatar]] **[[27 Januari]] – *[[:en:Nguyễn Quang Vinh (footballer)|Nguyễn Quang Vinh]], pemain bola sepak [[Vietnam]] *[[Tyler Bindon]], pemain bola sepak [[New Zealand]] * [[31 Januari]] - [[:en:Laurin Ulrich|Laurin Ulrich]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[1 Februari]] - [[Pui Chi Wa]], pemain badminton [[Macau]] * [[2 Februari]] - [[:en:Aditya Warman|Aditya Warman]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[3 Februari]] – *[[:en:Matias Fernandez-Pardo|Matias Fernandez-Pardo]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[:en:Simo Keddari|Simo Keddari]], pemain bola sepak [[Algeria]] *[[Pak Il-gwang]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] *[[Azzlyeanieh Kinuli]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[:en:Joaquín Lavega|Joaquín Lavega]], pemain bola sepak [[Uruguay]] * [[4 Februari]] - [[:en:Felix Viktor Iberle|Felix Viktor Iberle]], perenang [[Indonesia]] * [[5 Februari]] - [[Adam Amirul Danish]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[6 Februari]] - [[:en:Yuto Ozeki|Yuto Ozeki]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[8 Februari]] - [[Muhammad Aiman Najmi Mohd Anuar]], atlet olahraga [[Malaysia]] **[[9 Februari]] – *[[:en:Mike Kleijn|Mike Kleijn]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[Ri Jong-dok]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] **[[11 Februari]] – *[[Zali Rusli]], penyanyi dan pelakon lelaki [[Malaysia]] *[[Mohamad Armin Zahryl]], atlet olahraga [[Malaysia]] * [[12 Februari]] - [[Chow Wern Soon]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[13 Februari]] - [[Muhammad Akid Mohd Zamri]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[14 Februari]] - [[Muhammad Adam Afandi Shaharudin]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[15 Februari]] - [[:en:Dženan Pejčinović|Dženan Pejčinović]], pemain bola sepak [[Jerman]] **[[16 Februari]] – *[[Bae Hyun-seo]], pemain bola sepak [[Korea Selatan]] *[[Sardov Bakhromov]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Abdugafur Khaydarov]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Bryan Jeremy Goonting]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[Tang Zhi Hang]], atlet olahraga [[Malaysia]] **[[17 Februari]] – *[[Ariff Safwan]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Putra Abdullah]], peninju tendang [[Malaysia]] *[[:en:He Yiran|He Yiran]], pemain bola sepak [[China]] **[[18 Februari]] – *[[:en:Eogene Ewe Eon|Eogene Ewe Eon]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[Ng In Qin]], pemain badminton [[Malaysia]] **[[20 Februari]] – *[[Givosjon Rizakulov]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Mohammad Hossein Sadeghi]], pemain bola sepak [[Iran]] **[[21 Februari]] – *[[:en:Chen Zeshi|Chen Zeshi]], pemain bola sepak [[China]] *[[Maksim Murkaev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Sheikh Edian Sheikh Farouk]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[22 Februari]] – *[[:en:Shin Dong-min|Shin Dong-min]], peluncur ais [[Korea Selatan]] *[[Ri Song-hung]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] *[[:en:Vadim Nguyen|Vadim Nguyen]], pemain bola sepak [[Vietnam]] *[[:en:Isabella Flanigan|Isabella Flanigan]], pemain bola sepak [[Filipina]] *[[Muhammad Aiman Hakim Mohd Azli]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Asher Ooi Jing Jie]], pemain badminton [[Australia]] *[[:en:Nathan Fraser|Nathan Fraser]], pemain bola sepak [[Ireland]] **[[23 Februari]] – *[[Tyler Fredricson]], pemain bola sepak [[England]] *[[:en:Yassir Zabiri|Yassir Zabiri]], pemain bola sepak [[Maghribi]] * [[24 Februari]] - [[Elsa Lai]], pemain badminton [[Singapura]] **[[25 Februari]] – *[[:en:Nehuén Benedetti|Nehuén Benedetti]], pemain bola sepak [[Argentina]] *[[Jenalter Justin]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[26 Februari]] - [[Mauresmo Hinoke]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[27 Februari]] - [[:en:Nina Makino|Nina Makino]], penyanyi dan pelakon wanita [[Amerika Syarikat]] **[[28 Februari]] – *[[Vitor Roque]], pemain bola sepak [[Brazil]] *[[Pakawat Taengaksorn]], pemain bola sepak [[Thailand]] * [[1 Mac]] - [[Rami Jabareen]], pemain bola sepak [[Palestin]] **[[2 Mac]] – *[[Louis Agosti]], pemain bola sepak [[Australia]] *[[Wan Mohamad Danish Safwan Mohd Sakirin]], pemain eSukan [[Malaysia]] **[[3 Mac]] – *[[Samandar Muratbaev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Ariff Rosidi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[4 Mac]] - [[Eng Jun Hao]], pemain eSukan [[Malaysia]] * [[5 Mac]] - [[:en:Solomon Sosu|Solomon Sosu]], pemain bola sepak [[Emiriah Arab Bersatu]] **[[6 Mac]] – *[[:en:Tim Drexler|Tim Drexler]], pemain bola sepak [[Jerman]] *[[Amir Jef]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Qistina Qharisya Suffia Mohd Muzani]], atlet angkat berat [[Malaysia]] * [[7 Mac]] - [[Yousef Al-Marzouqi]], pemain bola sepak [[Emiriah Arab Bersatu]] **[[9 Mac]] – *[[:en:Leon-Oumar Wechsel|Leon-Oumar Wechsel]], pemain bola sepak [[Jerman]] *[[:en:Miguel Carvalho (footballer, born 2005)|Miguel Carvalho]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] **[[10 Mac]] – *[[Rykarl Iskandar]], pelakon lelaki [[Malaysia]] *[[Muhammad Shahril Haizat Shahrin]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[11 Mac]] – *[[:en:Kim Tae-won (footballer)|Kim Tae-won]], pemain bola sepak [[Korea Selatan]] *[[:en:Lee Geon-hee (footballer)|Lee Geon-hee]], pemain bola sepak [[Korea Selatan]] *[[Ayoub Al-Oui]], pemain bola sepak [[Qatar]] *[[Farris Haikal]], atlet angkat berat [[Malaysia]] * [[14 Mac]] - [[Matthew Cheung]], pemain badminton [[Ireland]] * [[15 Mac]] - [[:en:Rodri Mendoza|Rodri Mendoza]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] **[[17 Mac]] – *[[:en:Nelson Weiper|Nelson Weiper]], pemain bola sepak [[Jerman]] *[[Mohd Amri Umarali]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[18 Mac]] - [[Hazem Mohammad Abbas]], pemain bola sepak [[Emiriah Arab Bersatu]] **[[19 Mac]] – *[[:en:Jeremy Arévalo|Jeremy Arévalo]], pemain bola sepak [[Ecuador]] *[[Pariphan Wongsa]], pemain bola sepak [[Thailand]] *[[Pang Jing Yao]], pemain badminton [[Malaysia]] **[[21 Mac]] – *[[:en:Marselinus Ama Ola|Marselinus Ama Ola]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[Choe Kuk]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] * [[22 Mac]] - [[:en:Jabari De Coteau|Jabari De Coteau]], pemain bola sepak [[Grenada]] **[[23 Mac]] – *[[:en:Chen Jin-Yang|Chen Jin-Yang]], pemain bola sepak [[Taipei Cina]] *[[:en:Ali Maamar|Ali Maamar]], pemain bola sepak [[Maghribi]] *[[Asilbek Jumaev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] **[[24 Mac]] – *[[Amirreza Sheykhirad]], pemain bola sepak [[Iran]] *[[:en:Nick Tjahjadi|Nick Tjahjadi]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[25 Mac]] - [[:en:Robin Kelder|Robin Kelder]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[26 Mac]] – *[[Kento Shiogai]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[Ahmad Danish Muhd Fitri]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[27 Mac]] - [[Firman Nabil]], pemain bola sepak [[Singapura]] **[[28 Mac]] – *[[João Costa (footballer, born 28 March 2005)|João Costa]], pemain bola sepak [[Portugal]] *[[Naim Zainudin]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[:en:D4vd|D4vd]], penyanyi lelaki [[Amerika Syarikat]] **[[29 Mac]] – *[[:en:Zhu Yijun (badminton)|Zhu Yijun]], pemain badminton [[China]] *[[:en:Junior Ndiaye|Junior Ndiaye]], pemain bola sepak [[Emiriah Arab Bersatu]] **[[30 Mac]] – *[[:en:Temple Ojinnaka|Temple Ojinnaka]], pemain bola sepak [[Itali]] *[[Josef El Hajj]], pemain bola sepak [[Lubnan]] * [[31 Mac]] - [[:en:Kaya Symons|Kaya Symons]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[1 April]] – *[[Hooy Jia Yee]], perenang [[Malaysia]] *[[Muhammad Wafiq Mohd Saiby]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Komang Aryantara]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[3 April]] – *[[:en:Chen Meiting|Chen Meiting]], ski gaya bebas [[China]] *[[Benedict Diwet]], atlet olahraga [[Malaysia]] **[[6 April]] – *[[:en:Fadilah Mohamed Rafi|Fadilah Mohamed Rafi]], pemain badminton [[Uganda]] *[[Karl Iskandar]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[7 April]] – *[[Muhammad Aflah]], pelumba berbasikal trek [[Indonesia]] *[[Haruta Kume]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[Muhammad Muhaimin Nor Azri]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[8 April]] - [[Hong Paek-hyon]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] * [[9 April]] - [[Kosei Ogura]], pemain bola sepak [[Jepun]] **[[10 April]] – *[[Ray-D]], penyanyi dan pelakon lelaki [[Malaysia]] *[[Tomoyasu Hamasaki]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[11 April]] - [[Muhammad Abu Khalil]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[12 April]] – *[[Muhammad Efrain Feerzan Qhan]], atlet olahraga [[Malaysia]] *[[Muhammad Alif Fahmy Khairul Anuar]], personaliti media sosial [[Malaysia]] **[[13 April]] – *[[:en:Yuan Liying|Yuan Liying]], pelumba berbasikal trek [[China]] *[[Muhammad Khalil Helmi]], atlet olahraga [[Malaysia]] *[[Saidumarkhon Saidnurullaev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] * [[14 April]] - [[:en:Dean Huijsen|Dean Huijsen]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] * [[15 April]] - [[:en:Yousef Qashi|Yousef Qashi]], pemain bola sepak [[Jordan]] * [[16 April]] - [[:en:Lee Hae-in (figure skater)|Lee Hae-in]], peluncur ais [[Korea Selatan]] * [[17 April]] - [[:en:Antonio Nusa|Antonio Nusa]], pemain bola sepak [[Norway]] **[[19 April]] – *[[Kobbie Mainoo]], pemain bola sepak [[England]] *[[:en:Sterling Vasconcellos|Sterling Vasconcellos]], pemain bola sepak [[Fiji]] *[[Ariel Haikal Shalihin]], personaliti media sosial [[Malaysia]] *[[Kaito Koizumi]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[20 April]] - [[Ryu Hardy]], pemain bola sepak [[Singapura]] * [[21 April]] - [[:en:Iris de Rouw|Iris de Rouw]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[25 April]] – *[[Eivind Helland]], pemain bola sepak [[Norway]] *[[:en:Chema Andrés|Chema Andrés]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[Kim Tae-bom]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] *[[Muhammad Hazriq Danish Abdullah]], personaliti media sosial [[Malaysia]] **[[27 April]] – *[[Risma Aprilia]], pesilat [[Indonesia]] *[[Lau New Joe]], pelumba berbasikal trek [[Malaysia]] * [[28 April]] - [[:en:Rodrigo Ribeiro (footballer, born 2005)|Rodrigo Ribeiro]], pemain bola sepak [[Portugal]] **[[29 April]] – *[[:en:Diego Arroyo|Diego Arroyo]], pemain bola sepak [[Bolivia]] *[[Muhammad Aqif Haiqal Azman]], pemain eSukan [[Malaysia]] *[[Emir-Khan Kydyrshaev]], pemain bola sepak [[Kyrgyzstan]] **[[1 Mei]] – *[[Amoori Faisal]], pemain bola sepak [[Iraq]] *[[:en:Mone Chiba|Mone Chiba]], peluncur ais [[Jepun]] * [[2 Mei]] - [[:en:Lucas Agazzi|Lucas Agazzi]], pemain bola sepak [[Uruguay]] * [[3 Mei]] - [[:en:McCarthy Ofori|McCarthy Ofori]], pemain bola sepak [[Ghana]] **[[5 Mei]] – *[[:en:Haykal Danish|Haykal Danish]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Arabella Ellen]], pelakon wanita [[Malaysia]] *[[Aqil Rozaidi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Jaber Dhumad]], pemain bola sepak [[Iraq]] *[[Mustafa Nawaf]], pemain bola sepak [[Iraq]] *[[Aland Abdi]], pemain bola sepak [[Syria]] * [[6 Mei]] - [[:en:Kofi Amoako (footballer)|Kofi Amoako]], pemain bola sepak [[Jerman]] **[[7 Mei]] – *[[:en:Salameh Salman|Salameh Salman]], pemain bola sepak [[Jordan]] *[[:en:Helsya Maeisyaroh|Helsya Maeisyaroh]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[8 Mei]] – *[[:en:Muhammad Ragil|Muhammad Ragil]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[:en:Eliezer Mayenda|Eliezer Mayenda]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[:en:Álex Jiménez (footballer, born 2005)|Álex Jiménez]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] * [[9 Mei]] - [[Dilshod Abdullaev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] * [[10 Mei]] - [[:en:Nelson Ishiwatari|Nelson Ishiwatari]], pemain bola sepak [[Jepun]] **[[11 Mei]] – *[[:en:Reda Laalaoui|Reda Laalaoui]], pemain bola sepak [[Maghribi]] *[[:en:Ayman Arguigue|Ayman Arguigue]], pemain bola sepak [[Maghribi]] *[[Syed Jaafar Muzakir Syed Muhamad Ali]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[12 Mei]] - [[Alwi Farhan]], pemain badminton [[Indonesia]] * [[15 Mei]] - [[Takami Ayane]], penyanyi wanita [[Jepun]] * [[19 Mei]] - [[Cik B]], personaliti media sosial [[Malaysia]] **[[20 Mei]] – *[[:en:Luka Jovanovic|Luka Jovanovic]], pemain bola sepak [[Australia]] *[[:en:Ethan Kohler|Ethan Kohler]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[22 Mei]] - [[Jan Jireh Lee]], pemain badminton [[Malaysia]] **[[23 Mei]] – *[[:en:Chung Nguyen Do|Chung Nguyen Do]], pemain bola sepak [[Vietnam]] *[[Ayman Luay]], pemain bola sepak [[Iraq]] **[[24 Mei]] – *[[:en:Roi Barua|Roi Barua]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[Fariz Isqandar]], pelakon lelaki [[Malaysia]] * [[25 Mei]] - [[Eusvewana Kadius]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[26 Mei]] - [[:en:Djairo Tehubijuluw|Djairo Tehubijuluw]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[27 Mei]] – *[[:en:Zhang Aihui|Zhang Aihui]], pemain bola sepak [[China]] *[[Wisam Ali]], pemain bola sepak [[Iraq]] *[[:en:Megan Lee (badminton)|Megan Lee]], pemain badminton [[Singapura]] *[[Zachary Zahidadil]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[28 Mei]] – *[[:en:Mao Weijie|Mao Weijie]], pemain bola sepak [[China]] *[[Bertrand Rhodict Lises]], penerjun [[Malaysia]] *[[Mohd Norhadim Yusup]], pemain eSukan [[Malaysia]] **[[29 Mei]] – *[[:en:Ian (rapper)|Ian]], penyanyi lelaki [[Amerika Syarikat]] *[[Joline Siu]], pemain badminton [[Amerika Syarikat]] * [[30 Mei]] - [[:en:Juan Rodríguez (footballer, born 2005)|Juan Rodríguez]], pemain bola sepak [[Uruguay]] **[[31 Mei]] – *[[:en:Gerard Hernández|Gerard Hernández]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[AdikLuq]], pemain eSukan [[Malaysia]] **[[2 Jun]] – *[[:en:Samuel Silalahi|Samuel Silalahi]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[Muhammad Nur Rahman Abdullah]], perahu bot naga [[Malaysia]] **[[3 Jun]] – *[[:en:Keisuke Gotō|Keisuke Gotō]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[Désiré Doué]], pemain bola sepak [[Perancis]] *[[:en:Isa Warps|Isa Warps]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[6 Jun]] – *[[Vannee Gobi]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[Abdulhadi Rashid]], pemain bola sepak [[Palestin]] **[[7 Jun]] - *[[:en:Joel Roca|Joel Roca]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[Layth Dheyya]], pemain bola sepak [[Iraq]] **[[8 Jun]] – *[[Ammar Haikal Mohd Faizal]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[Aliff Danial Mohd Sarazin]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[:en:Shunsuke Nakamura (figure skater)|Shunsuke Nakamura]], peluncur ais [[Jepun]] *[[:en:Kao Miura|Kao Miura]], peluncur ais [[Jepun]] * [[11 Jun]] - [[Wei Yann Kuan]], pemain badminton [[Malaysia]] **[[13 Jun]] – *[[:en:Alex Yang|Alex Yang]], pemain bola sepak [[China]] *[[Louka Tan]], pemain bola sepak [[Singapura]] * [[14 Jun]] - [[Michael Xie]], peluncur ais [[Amerika Syarikat]] * [[15 Jun]] - [[Noor Diana Intan Safika Samsul Bahri]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[16 Jun]] - [[Khairol Izham Mohd Aluwi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[17 Jun]] – *[[:en:Abdullah Al-Mnayyes|Abdallah Al-Mnayyes]], pemain bola sepak [[Jordan]] *[[Peeranan Buakhai]], pemain bola sepak [[Thailand]] **[[18 Jun]] – *[[Jad Rizalman Washif]], atlet olahraga [[Malaysia]] *[[Muhammad Ashraff Mohd Rizal]], personaliti media sosial [[Malaysia]] **[[19 Jun]] – *[[Liang Ka Wing]], pemain badminton [[Hong Kong]] *[[Dhia Azrai Naim Rosman]], pengacara TV, pelakon, pengarah, penerbit, dan personaliti media sosial lelaki [[Malaysia]] * [[20 Jun]] - [[:en:Clinton Duodu|Clinton Duodu]], pemain bola sepak [[Ghana]] **[[21 Jun]] – *[[:en:Tim Geypens|Tim Geypens]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[Jay Iskandar]], pelakon lelaki [[Malaysia]] *[[Ammar Asyraf Abd Rahman]], pemain eSukan [[Malaysia]] * [[23 Jun]] - [[:en:Beknaz Almazbekov|Beknaz Almazbekov]], pemain bola sepak [[Kyrgyzstan]] * [[25 Jun]] - [[Lin Ting-yu]], pemain badminton [[Taipei Cina]] **[[27 Jun]] – *[[Jackie Dent]], pemain badminton [[Kanada]] *[[Chan Wen Tse]], pemain badminton [[Malaysia]] **[[28 Jun]] – *[[:en:Tom Bischof|Tom Bischof]], pemain bola sepak [[Jerman]] *[[Hazziq Danish Mohamad Rizwan]], pemain eSukan [[Malaysia]] *[[Irene Jane Henry]], atlet angkat berat [[Malaysia]] *[[Tay Jun Qian]], pemain skuasy [[Malaysia]] * [[29 Jun]] - [[:en:Grayson Dettoni|Grayson Dettoni]], pemain bola sepak [[Amerika Syarikat]] * [[30 Jun]] - [[:en:Robert Edward Deziel Jr.|Robert Edward Deziel Jr.]], pemain bola sepak [[Amerika Syarikat]] * [[1 Julai]] - [[Hong Kil-ryong]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] **[[3 Julai]] – *[[:en:Marcus Younis|Marcus Younis]], pemain bola sepak [[Australia]] *[[:en:Jasey Wehrmann|Jasey Wehrmann]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[5 Julai]] - [[:en:Sombr|Sombr]], penyanyi lelaki [[Amerika Syarikat]] **[[7 Julai]] – *[[Rion Ichihara]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[Uche Brian Seo Nwadike]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[8 Julai]] - [[:en:Moamen Al-Saket|Moamen Al-Saket]], pemain bola sepak [[Jordan]] * [[9 Julai]] - [[Rustambek Fomin]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] * [[13 Julai]] - [[:en:Mohammad Taha|Mohammad Taha]], pemain bola sepak [[Jordan]] * [[17 Julai]] - [[Muhammad Adam Jamee]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[18 Julai]] – *[[Isaac Yang]], pemain badminton [[Amerika Syarikat]] *[[:en:Wang Bohao|Wang Bohao]], pemain bola sepak [[China]] **[[20 Julai]] – *[[:en:Julian Pauli|Julian Pauli]], pemain bola sepak [[Jerman]] *[[Zacarías Abuhadba]], pemain bola sepak [[Palestin]] * [[21 Julai]] - [[Nachakorn Pusri]], pemain badminton [[Thailand]] * [[22 Julai]] - [[Ayana Mizutani]], pelumba berbasikal trek [[Jepun]] **[[23 Julai]] – *[[Sammi Tan]], pemain bola keranjang [[Malaysia]] *[[Hafiz Firdaus Muhammad Azmi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[24 Julai]] - [[:en:Jung Dae-yoon|Jung Dae-yoon]], ski gaya bebas [[Korea Selatan]] * [[25 Julai]] - [[Nur Eilisha Rania]], penerjun [[Malaysia]] * [[28 Julai]] - [[:en:Peng Xiao|Peng Xiao]], pemain bola sepak [[China]] * [[30 Julai]] - [[:en:Aaron Essel|Aaron Essel]], pemain bola sepak [[Ghana]] * [[7 Ogos]] - [[:en:Mufli Hidayat|Mufli Hidayat]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[8 Ogos]] – *[[:en:Nguyễn Mạnh Hưng|Nguyễn Mạnh Hưng]], pemain bola sepak [[Vietnam]] *[[Andywalfian Jeffrynus]], pemain hoki [[Malaysia]] * [[9 Ogos]] - [[:en:Dani Rodríguez (footballer, born 2005)|Dani Rodríguez]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] * [[10 Ogos]] - [[Moses Raj]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[11 Ogos]] – *[[Ong Jun Yang]], pemain eSukan [[Malaysia]] *[[Hanssen Yap Soon Fu]], atlet olahraga [[Malaysia]] **[[15 Ogos]] – *[[Muhammad Aqil Danial Mat Ruslee]], pemain hoki [[Malaysia]] *[[Shafizan Arshad]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[16 Ogos]] – *[[Muhammad Zamir Azman]], atlet olahraga [[Malaysia]] *[[Muhammad Zumar Azman]], atlet olahraga [[Malaysia]] **[[17 Ogos]] – *[[:en:Niko Takahashi|Niko Takahashi]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[Yong Zhan Quan]], pemain eSukan [[Malaysia]] *[[Muhammad Adam Haris Hamizon]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[20 Ogos]] – *[[:en:Leo Castledine|Leo Castledine]], pemain bola sepak [[England]] *[[Mohamad Nazmi Mokhtar]], personaliti media sosial [[Malaysia]] **[[21 Ogos]] – *[[Ravshan Khayrullaev]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] *[[Angelo Christino Ansaman]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[23 Ogos]] - [[Brenda Anellia Larry]], atlet para renang [[Malaysia]] **[[25 Ogos]] – *[[Yuyun Hikmah]], pelakon wanita [[Malaysia]] *[[Rei Umeki]], pemain bola sepak [[Jepun]] **[[26 Ogos]] – *[[:en:Justin Homma|Justin Homma]], pemain bola sepak [[Jepun]] *[[Ousama Al Jiroudi]], pemain bola sepak [[Syria]] * [[27 Ogos]] - [[Zairin Nazmi Zaidi]], personaliti media sosial [[Malaysia]] **[[29 Ogos]] – *[[:en:Agustín Albarracín|Agustín Albarracín]], pemain bola sepak [[Uruguay]] *[[Nurlan Ibraimov]], pemain bola sepak [[Uzbekistan]] **[[7 September]] – *[[:en:Nguyễn Đăng Dương|Nguyễn Đăng Dương]], pemain bola sepak [[Vietnam]] *[[Sphon Noiwong]], pemain bola sepak [[Thailand]] *[[:en:Hakim Mesbahi|Hakim Mesbahi]], pemain bola sepak [[Maghribi]] *[[:en:Anas Tajaouart|Anas Tajaouart]], pemain bola sepak [[Maghribi]] **[[8 September]] – *[[:en:Mahmoud Deeb|Mahmoud Deeb]], pemain bola sepak [[Jordan]] *[[Baibol Ermekov]], pemain bola sepak [[Kyrgyzstan]] * [[9 September]] - [[Jack Yu]], pemain badminton [[Australia]] **[[11 September]] - *[[Low Teck Hwa]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[Hazury Amin]] - penyanyi lelaki [[Malaysia]] **[[14 September]] – *[[Yang Pei Yi]], pemain badminton [[China]] *[[:en:Nikolaus Joaquin|Nikolaus Joaquin]], pemain badminton [[Indonesia]] * [[15 September]] - [[:en:Shin Min-ha|Shin Min-ha]], pemain bola sepak [[Korea Selatan]] * [[17 September]] - [[Laith Sajid]], pemain bola sepak [[Iraq]] * [[18 September]] - [[:en:Raoul Suhaimi|Raoul Suhaimi]], pemain bola sepak [[Singapura]] **[[19 September]] – *[[Lewis Koumas]], pemain bola sepak [[Wales]] *[[Yun Su-ung]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] * [[20 September]] - [[Masataka Kobayashi]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[21 September]] - [[:en:Renzo Machado|Renzo Machado]], pemain bola sepak [[Uruguay]] **[[25 September]] – *[[:en:Sienna Spiro|Sienna Spiro]], penyanyi wanita [[England]] *[[Abubaker Osman]], pemain bola sepak [[Qatar]] **[[26 September]] – *[[Rey Bong]], pelakon, penyanyi, dan model lelaki [[Indonesia]] *[[Fareez Zaid]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[28 September]] - [[:en:Adam Daghim|Adam Daghim]], pemain bola sepak [[Palestin]] **[[29 September]] – *[[Muhammad Imaan Aiman Muhammad Redzuan]], perenang [[Malaysia]] *[[Syahir Iqbal Khan Akbar Khan]], pemain futsal [[Malaysia]] **[[30 September]] – *[[Mia Sara Nasuha]], pelakon wanita [[Malaysia]] *[[:en:Seyed Mehdi Mahdavi|Seyed Mehdi Mahdavi]], pemain bola sepak [[Iran]] *[[Yuto Higuchi]], pemain hoki padang [[Jepun]] *[[:en:Joshua Damevski|Joshua Damevski]], pemain bola sepak [[Australia]] * [[1 Oktober]] - [[Michael Owen (pemain badminton)|Michael Owen]], pemain badminton [[Australia]] **[[2 Oktober]] – *[[:en:Reno Münz|Reno Münz]], pemain bola sepak [[Indonesia]] *[[Danish Daniel @ Coki]], penyanyi dan pelakon lelaki [[Malaysia]] *[[Low Han Chen]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[Huan Kai Hern]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[8 Oktober]] - [[Hamidreza Zarouni]], pemain bola sepak [[Iran]] **[[12 Oktober]] – *[[Moath Taha]], pemain bola sepak [[Qatar]] *[[Ahmad Azry Syahmie]], pemain bola sepak [[Malaysia]] *[[:en:Jens Raven|Jens Raven]], pemain bola sepak [[Indonesia]] **[[13 Oktober]] – *[[:en:Adam Boayar|Adam Boayar]], pemain bola sepak [[Maghribi]] *[[:en:Yang Chen-ying|Yang Chen-ying]], pemain bola sepak [[Taipei Cina]] * [[14 Oktober]] - [[Chikonelson Kulisi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] **[[16 Oktober]] – *[[Clay Shervina Joinis]], pemain badminton [[Malaysia]] *[[Muhammad Zuryhakim Mohd Zafran]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[18 Oktober]] - [[Ryosuke Shinohara]], pemain hoki padang [[Jepun]] * [[21 Oktober]] - [[Nur Mecca Rania]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[22 Oktober]] - [[Wong Zhi Kang]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[23 Oktober]] - [[Kanta Sekitomi]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[24 Oktober]] - [[Aziret Ysmanaliev]], pemain bola sepak [[Kyrgyzstan]] * [[25 Oktober]] - [[:en:Luke Vickery|Luke Vickery]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[26 Oktober]] - [[:en:Elias Baum|Elias Baum]], pemain bola sepak [[Jerman]] * [[27 Oktober]] - [[Ri Kyong-su]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] * [[30 Oktober]] - [[:en:Lucas Pino|Lucas Pino]], pemain bola sepak [[Uruguay]] * [[1 November]] - [[Ahmad Shahmi Md Azhar]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[2 November]] - [[Muhammad Khir Shah Ramdhan Abdul Rani]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[4 November]] - [[Timothy Lock]], pemain badminton [[Kanada]] * [[9 November]] - [[Aimanaimin Khusairi]] - personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[10 November]] - [[Aguwell Roneld Andrew]], pemain badminton [[Malaysia]] **[[12 November]] – *[[Andrew Tan]], pemain badminton [[Amerika Syarikat]] *[[:en:Habeeb Ogunneye|Habeeb Ogunneye]], pemain bola sepak [[England]] **[[13 November]] – *[[:en:Leny Yoro|Leny Yoro]], pemain bola sepak [[Perancis]] *[[:en:Khalid Abu El Haija|Khalid Abu El Haija]], pemain bola sepak [[Palestin]] * [[14 November]] - [[:en:Ethan Williams (footballer)|Ethan Williams]], pemain bola sepak [[England]] **[[16 November]] – *[[Chiu Yan Lok]], pemain badminton [[Scotland]] *[[Abdul Azam Hakim Mohd Zaki]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[18 November]] - [[Wong Zi Yi]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[20 November]] - [[:en:Aziz Issah|Aziz Issah]], pemain bola sepak [[Ghana]] **[[21 November]] – *[[:en:Jesús Rodríguez (footballer, born 2005)|Jesús Rodríguez]], pemain bola sepak [[Sepanyol]] *[[Bryan Lau Sze Kai]], atlet para renang [[Malaysia]] **[[22 November]] – *[[:en:Odeh Al-Fakhouri|Odeh Al-Fakhouri]], pemain bola sepak [[Jordan]] *[[:en:Noël Aséko Nkili|Noël Aséko Nkili]], pemain bola sepak [[Jerman]] *[[:en:Gessime Yassine|Gessime Yassine]], pemain bola sepak [[Maghribi]] * [[25 November]] - [[Jameel Shinaa]], pemain bola sepak [[Iraq]] **[[26 November]] – *[[:en:Jong Su-hun|Jong Su-hun]], pemain bola sepak [[Korea Utara]] *[[:en:Kao Jing-hang|Kao Jing-hang]], pemain bola sepak [[Taipei Cina]] * [[27 November]] - [[Keiko Shimizu]], penyanyi wanita [[Jepun]] * [[29 November]] - [[:en:Jack Moorhouse|Jack Moorhouse]], pemain bola sepak [[Ireland]] * [[1 Disember]] - [[:en:Dennis Seimen|Dennis Seimen]], pemain bola sepak [[Jerman]] **[[2 Disember]] – *[[Farhan Jafari]], pemain bola sepak [[Iran]] *[[Thanawut Phochai]], pemain bola sepak [[Thailand]] **[[5 Disember]] – *[[:en:Nana Kwame Boakye|Nana Kwame Boakye]], pemain bola sepak [[Ghana]] *[[:en:Junpei Hayakawa|Junpei Hayakawa]], pemain bola sepak [[Jepun]] * [[8 Disember]] - [[Chong Jie Yu]], pemain badminton [[Malaysia]] * [[9 Disember]] - [[:en:Ni-Ki|Ni-Ki]], penyanyi dan penari lelaki [[Jepun]] * [[11 Disember]] - [[:en:Arijon Ibrahimović|Arijon Ibrahimović]], pemain bola sepak [[Jerman]] * [[12 Disember]] - [[Abdalla Mugib]], pemain bola sepak [[Qatar]] **[[14 Disember]] – *[[:en:Lee Na-hyun|Lee Na-hyun]], peluncur laju [[Korea Selatan]] *[[Ng Joe Ee]], atlet gimnas berirama [[Malaysia]] * [[20 Disember]] - [[:en:Arlyansyah Abdulmanan|Arlyansyah Abdulmanan]], pemain bola sepak [[Indonesia]] * [[23 Disember]] - [[:en:Paul Wanner|Paul Wanner]], pemain bola sepak [[Jerman]] * [[25 Disember]] - [[:id:Jefan Nathanio|Jefan Nathanio]], pelakon, penyanyi dan model lelaki [[Indonesia]] * [[26 Disember]] - [[Muhammad Amir Idlan Azman]], personaliti media sosial [[Malaysia]] * [[27 Disember]] - [[Naru Kimura]], pemain hoki padang [[Jepun]] * [[28 Disember]] - [[Ahmad Daniel Hakimi]], pemain bola sepak [[Malaysia]] * [[31 Disember]] - [[Dinda Dania]], penyanyi dan pelakon wanita [[Malaysia]] == Kematian == * [[17 Januari]]: [[Zhao Ziyang]], 86, mantan [[Perdana Menteri Republik Rakyat Cina|Perdana Menteri China]]. * [[14 Februari]]: [[Rafik Hariri]], 60, mantan [[Perdana Menteri Lubnan]]. * [[2 April]]: [[Paus John Paul II]]. * [[2 Mei]]: [[Wee Kim Wee]], mantan [[Presiden Singapura]]. * [[1 Ogos]]: [[Fahd ibn ’Abd al ’Aziz Al Sa’ud|Raja Fahd]], 82, raja [[Arab Saudi]]. * [[20 Oktober]]: [[Endon Mahmood|Endon Mahmood Ambak]], 64, isteri [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-5, [[Abdullah bin Haji Ahmad Badawi|Dato' Seri Abdullah bin Haji Ahmad Badawi]]. * [[25 November]]: [[George Best]], pemain bola sepak Ireland Utara, 'bintang pop' pertama bola sepak * [[7 Disember]]: [[Devan Nair]], 82, [[Presiden Singapura]] == Lihat juga == * [[Templat:Arkib Peristiwa Lepas/2005|Peristiwa Lepas 2005]] [[Kategori:2005| ]] cdwes6qeeetfnb7uqfyza79cbevc1m1 0 9124 6809875 6475530 2026-03-26T18:36:15Z Artanisen 223316 /* Masa modern */ Un Detachement d'Artillerie Siamoise au Laos 1893 L'Illustration.png 6809875 wikitext text/x-wiki [[Fail:Kaiser Akbar bändigt einen Elefanten.jpg|thumb|Maharaja [[Akbar Agung|Akbar]] menunggang gajah perang. Gambar lukisan dari tahun 1609/1610.]] '''[[Gajah]] perang''' adalah [[gajah]] yang dilatih dan digunakan untuk [[Perang|berperang]] pada zaman dahulu tidak sahaja untuk [[kenderaan]] dalam perang serta [[serangan menyerbu]], bahkan mematahkan barisan dan menginjak-injak musuh. Gajah jantan dipilih sepenuhnya untuk tujuan ini kerana ia lebih pantas dan bersifat garang atau agresif.<ref>John M. Kistler, War Elephants (Westport, CT: Praeger, 2006), xi.</ref> Gajah perang ini dilatih khas agar tidak mudah gentar dengan bunyi bising hiruk-pikuk semasa peperangan, kerana gajah perang yang berada di luar kawal amat merbahaya kepada pihak lawan atau pasukan sendiri. Penggunaan gajah dalam perang pertama kali dilakukan di [[India]], ketika gajah disediakan sebagai salah satu sayap dari empat sayap dalam militer India, pengetahuan strategi ini kemudian menyebar ke [[Asia Tenggara]] dan ke barat di daerah [[Mediterania]]. Pada masa [[Peradaban Helenistik|Peradaban Hellenis]], gajah digunakan oleh [[Diadochi|Diadokhoi]] untuk menangkis serangan [[kavaleri]]. Di [[Dunia Barat|barat]], penggunaan gajah untuk perang yang paling terkenal adalah oleh Jenderal [[Pirros]]. Gajah perang dalam jumlah besar juga digunakan oleh pasukan [[Kartago]], terutama di bawah kepemimpinan [[Hannibal]]. Seiring perkembangan zaman, [[taktik perang]] yang semakin moden ikut menurunkan daya serangan gajah selain dengan berkurangnya taburan gajah yang semakin sulit didapati. Penggunaan gajah dalam perang di India juga berakhir ketika [[meriam]] dipergunakan, gajah pun hanya digunakan sebagai tenaga pembantu. (Tentera bergajah bermaksud tentera yang dikerah / diketuai oleh pembesar-pembesar/ pemimpin perang yang berani, terlatih dan gagah. Di mekah zaman itu tidak ada gajah ) bahayanya silap tafsir. ==Sejarah== === Penjinakan === Gajah dijinakkan sekitar 4,000 tahun dahulu. Menjinakkan tidak serupa dengan menternakkan: haiwan ternakan seperti lembu atau anjing, dilahirkan dalam kurungan dan akhirnya menurut pembiakan pilihan. Namun, gajah lebih sukar dikendalikan kerana naluri bengisnya, makanannya yang mahal dan pertumbuhan yang perlahan (15 tahun untuk menjadi dewasa). Biasanya, kecuali dengan beberapa pengecualian, sentiasa ditangkap dari hutan dan berikutnya dijinakkan untuk beberapa tujuan. Spesies pertama dijinakkan dengan itu adalah [[Gajah Asia]] yang dipergunakanuntuk tujuan pertanian. Pengunaan gajah dalam ketenteraan bermula sekitar [[1100 BC]] dan disebut dalam beberapa penulisan suci [[Sanskrit]]. Penjinakan gajah—bukan sepenuhnya [[Pembelajinakan|domestikasi]], kerana gajah masih ditangkap di alam liar dan belum dibiakkan secara sengaja—kemungkinan dimulai di tempat-tempat berikut ini. Gajah mulai dijinakkan di lembah [[sungai Indus]] (dalam [[India]] moden)sekitar tahun 2000 SM pada masa , .<ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?ParagraphID=ayt#1822|title=HISTORY OF THE DOMESTICATION OF ANIMALS: Elephants|last=|author=|first=|authorlink=|date=|year=|work=History World|publisher=|location=|page=2|pages=3|at=|language=|format=|doi=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=12-1-2011|quote=|ref=|postscript=|separator=|month=|coauthors=|trans_title=}}</ref> Di [[Mesopotamia]] pada waktu yang kurang lebih sama, gajah juga diperkirakan mulai dijinakkan. Tempat lainnya adalah di [[Cina]], tempat bukti-bukti arkeologis menunjukkan adanya gajah liar di lembah [[Sungai Kuning]] pada masa [[Dinasti Shang]] (1600-1100 SM). Ini memunculkan dugaan Cina sebagai tempat awal penjinakkan gajah.<ref>Schafer, 289–290.</ref> Populasi gajah liar di Mesopotamia dan Cina berkurang secara drastis kerana penebangan hutan dan meledaknya populasi manusia. Pada 850 SM, gajah Mesopotamia punah, dan pada 500 SM gajah Cina tinggal sedikit dan hanya terdapat di daerah selatan Sungai Kuning. Menangkap gajah dari alam liar merupakan tugas yang sulit, tetapi cara ini diperlukan kerana metode pembiakan memakan waktu yang lama untuk menghasilkan gajah dewasa yang siap tempur. Secara umum, gajah yang digunakan dalam perang adalah gajah jantan kerana mereka lebih agresif. Selain itu, gajah betina dalam perang akan kabur dari gajah jantan, sehingga hanya gajah jantan yang dapat digunakan dalam perang, sedangkan gajah betina digunakan untuk keperluan [[logistik]].<ref>Kistler, hlm.xi.</ref> . Dari Timur, gajah perang berhijrah ke [[empire Persia]] di mana mereka digunakan dalam beberapa kempen. [[Pertempuran Gaugamela]] ([[1 Oktober]], [[331 BC]]), bertempur melawan [[Zulkarnain Agung]] kemungkinannya antara pertembungan pertama orang-orang Eropah dengan gajahperang. Lima belas gajah yang diletakkan ditengah-tengah barisan Persia, memberikan kesan kepada tentera Makedonian sehinggakan Zulkarnain merasakan perlu untuk membuat pengorbanan kepada dewa takut <!-- Phobos? --> pada malam sebelum pertempuran. Gaugamela merupakan kejayaan paling cermerlang Zulkarnain,yang dimenanginyadengan meletakkan tentera berkudanya jauh dari gajah-gajah tersebut. Berikutan dengan penjajahan Persia, Zulkarnain mengakui kegunaan haiwan tersebutdan menggunakan beberapa ekor darinya dalam tenteranya. Lima tahun kemudian, dalam [[pertempuran sungai Hydaspes]], walaupun tanpa gajah, Zulkarnain sudahpun mahir menangani mereka. [[Imej:War-elephant-illustrated-london-news.jpg|thumb|right|250px|Serbuan gajah menyebabkan panik dan ketakutan, dan kulit mereka yang tebal menjadikan mereka sukar dibunuh atau dicederakan.]] Kejayaan kegunaan gajah untuk tujuan ketenteraan berkembang seluruh dunia. Waris empire Zulkarnain, [[Diadochi]], menggunakan beratus-ratus gajah India dalam perperangan mereka. [[Carthage]] dan [[Mesir]] mula menjinakkan gajah Afrika untuk tujuan yang sama, sementara [[Numidia]] menggunakan [[gajah Hutan]]. Gajah Afrika lebih besar tetapi tidak menjamin kemenangan bagi [[Antiochus III Agung]] dalam [[pertempuran Raphia]] pada [[217 BC]]. Dalam abad berikutnya, kegunaan lanjut gajah perang di Eropah kebanyakannya menentang [[Republik Rom]]. Dari [[pertempuran Heraclea]] ([[280 BC]], [[Perperangan Macedonian]]) sehingga barisan terkemuka menyeberangi [[Alps]] oleh [[Hannibal]] semasa [[Perang Punic kedua]], gajah menakutkan [[legion Rom]]. Sepertimana Zulkarnain, pihak Rom menjumpai cara untuk menangani serbuan gajah yang merbahaya. Dalam pertempuran terakhir Hannibal ([[pertempuran Zama]], [[202 BC]]), serbuan gajahnya tidak berkesan kerana Maniple Rom hanya memberi laluan bagi mereka lalu. Lebih satu abad kemudian, dalam [[pertempuran Thapsus]] ([[6 February]] [[46 BC]]), [[Julius Caesar]] melengkapkan [[Legio V Alaudae|legion kelima]] (''Alaudae'') dengan kapak dan memerintahkan legionnya untuk menetak kaki gajah. Legion tersebut menahan serbuan dan gajah menjadi simbolnya. Senjata anti gajah berkesan yang dilapurkan adalah [[babi]]. [[Pliny yang tua]] melapurkan bahawa "gajah takutkan bunyi babi mengelikik perlahan sekalipun " (VIII, 1.27). Pengepungan [[Megara]] dilapurkan gagal selepas orang-orang Megara menuang [[minyak]] pada sekawan babi, membakar mereka, dan menghalau mereeka kearah gajah perang besar musuh. Gajah-gajah tersebut lari ketakutan dari jeritan babi yang terbakar. [[Imej:RomanesqueElephant.jpg|thumb|100px|left|Lukisan gajah perang Rom, Sepanyol, abad ke 11.]] Pada [[Zaman Pertengahan]], gajah jarang digunakan. [[Charlemagne]] menggunakan gajahnya, [[Abul-Abbas]], apabila dia melawan Danes pada tahun [[804]], dan [[Krusade]] memberikan peluang kepada [[Frederick II, Maharaja Holy Roman]] untuk menangkap gajah di [[Tanah Suci]], kemudian digunakan untuk menawan [[Cremona]] pada tahun [[1214]]. [[Imej:Bayon_Angkor_Relief1.jpg|thumb|right|250px|Tentera [[Empire Khmer]] berperang dengan menggunakan gajah melawan [[orang Cham]] pada [[abad ke 12]].]] Penggunaan gajah sekali lagi oleh [[Kesultanan]] India, hampir mengakhiri penaklukan [[Raja Timur]]. Pada tahun [[1398]] tentera Timur berhadapan dengan seratus gajah India dalam pertempuran dan hampir kalah akibat tenteranya ketakutan. Sejarah menceritakan bahawa orang-oang Turki menang dengan menggunakan strategi bijaksana: Raja Timur membakar jerami dibelakang [[unta]]nya sebelum menyerbu. Asap membuatkan unta berlari kehadapan dan menakutkan gajah yang melenyek tentere mereka sendiri ketika berusaha melarikan diri.. Satu lagi cerita dalam kempen itu (oleh [[Ahmed ibn Arabshah]]) melapurkan bahawa Raja Timur menggunakan (''kaltrop'') besar untuk menghentikan serbuan gajah. Kemudian, pemimpin Turki tersebut menggunakan gajah-gajah tersebut menentang [[Empayar Turki Uthmaniyyah]]. Dalam Rihlah Ibnu Batutah (petualang dari maroko),di asia tenggara pulau [[sumatra]] [[Ibnu Batutah]] memberikan deskripsi lebih lengkap mengenai gajah [[kesultanan Samudra Pasai]].dia sampai di samudera pasai pada kepimpinan sultan [[malik al zahir1]] anak kepada [[malik al salih]](sebelum [[aceh]] pada 1345. Selain dimiliki Raja, gajah-gajah itu juga menjadi bagian armada perang kerajaan. Jumlahnya [[300 gajah]]. Meski untuk berperang, gajah-gajah itu tetap dihias. Menurutnya, kekuatan dan kemegahan armada [[Gajah Samudra Pasai]] hanya bisa disaingi oleh Kerajaan Delhi [[India]] === Zaman kuno === ==== India ==== Tidak ada bukti pasti mengenai kapan persisnya gajah perang mulai digunakan. Himne religius [[Peradaban Weda|Weda]] India terawal. [[Rigweda]], bertahun antara akhir milenium kedua dan awal milenium pertama SM, menyebutkan tentang penggunaan gajah sebagai kenderaan—tepatnya dewa [[Indra]] yang mengendarai gajah putihnya, [[Airawata]]—namun tidak disebutkan mengenai penggunaan gajah dalam perang, dan lebih berfokus pada peran Indra dalam memimpin pasukan berkuda.<ref>{{cite web|url=http://www.hinduwebsite.com/hinduism/vedicgods.asp|title=The Vedic Pantheon|last=V.|author=|first=Jayaram|authorlink=|date=|year=|work=Hindu Website|publisher=|location=|page=|pages=|at=|language=|format=|doi=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=13-1-2011|quote=|ref=|postscript=|separator=|month=|coauthors=|trans_title=}}</ref> Sementara dalam kisah [[Mahabharata]], yang berasal dari sekitar abad kedelapan SM dalam bentuk terawalnya, dan [[Ramayana]], yang berasal dari sekitar abad keempat SM,<ref>Sankalia, 1963.</ref> menyebutkan adanya gajah perang, mengindikasikan awal penggunaan gajah dalam perang.<ref>Nossov, hlm. 10.</ref> Raja-raja India kuno sangat memandang tinggi fungsi gajah perang. Beberapa raja bahkan berpendapat bahawa pasukan tanpa gajah sama lemahnya dengan hutan tanpa singa, kerajaan tanpa raja, keberanian tanpa senjata.<ref>Chakrvarti, hlm.48-9.</ref> [[Berkas:Pertempuran Hydaspes.jpg|thumb|250px|Ilustrasi mengenai gajah perang yang menyerang pasukan Aleksander yang Agung dalam Pertempuran Sungai Hydaspes.]] ==== Persia ==== Dari [[India]], penggunaan gajah dalam militer menyebar ke barat ke [[Kekaisaran Persia|Empayar Persia]]. Di sana gajah perang digunakan dalam beberapa [[Pasukan Akhemeniyah|kampanye militer]] dan pada gilirannya ikut memengaruhi kampanye militer [[Aleksander yang Agung]]. Konfrontasi pertama antara pasukan Aleksander dan gajah perang Persia terjadi pada [[Pertempuran Gaugamela]] (331 SM) saat Persia mengerahkan lima belas gajah perang.<ref>Chinnock, hlm.38.</ref> Gajah-gajah tersebut ditempatkan di bagian tengah barisan Persia dan cukup membuat [[pasukan Makedonia]] terkejut, sampai-sampai Aleksander merasa harus memberi kurban pada Dewa Rasa Takut pada malam sebelum pertempuran. Namun menurut beberapa sumber, gajah-gajah itu tidak banyak terlibat dalam pertempuran kerana terlalu lelah setelah melakukan perjalanan panjang menuju medan pertempuran.<ref name="Nossov, p.19">Nossov, hlm.19.</ref> Aleksander menang secara meyakinkan di Gaugamela, tetapi dia sangat terpukau pada gajah perang Persia. Dia pun kemudian mengambil lima belas gajah perang tersebut dan memasukkannya ke dalam pasukannya dan jumlah itu bertambah ketika Aleksander menaklukan sisa wilayah Persia. ==== Aleksander yang Agung ==== Ketika Aleksander yang Agung memasuki daerah India, dia sudah memiliki pasukan gajah perang di bawah komandonya sendiri. Di India, Aleksander harus menghadapi pasukan [[Raja Porus]], yang berkuasa di daerah [[Punjab (Pakistan)|Punjab]] di [[Pakistan]] modern. Raja Porus mengerahkan antara 85 sampai 100 gajah perang<ref>Quintus Curtius Rufus (60-70 M). Historiae Alexandri Magni. 8.13.6.</ref><ref>Metz Epitome. 54.</ref> pada [[Pertempuran Sungai Hydaspes]]. Aleksander melawan dengan hanya mengerahkan pasukan infantri dan kavalerinya, yang pada akhirnya berhasil mengalahkan pasukan Porus, termasuk pasukan gajahnya, meskipun korban juga berjatuhan di pihak Aleksander. Aleksander terus melaju ke timur sampai dia mengetahui bahawa raja-raja di [[Magadha|Empayar Nanda]] dan [[Gangaridai]] mampu mengerahkan antara 3.000 sampai 6.000 gajah perang. Jumlah ini jauh lebih besar daripada pasukan gajah yang dimiliki oleh pasukan Yunani ataupun Persia. Menghadapi kekuatan sebesar ini, pasukan Aleksander, yang jauh lebih sedikit, akhirnya memilih untuk menghentikan pergerakan mereka di India.<ref>[[Plutarch]] (75 M), [http://history.boisestate.edu/westciv/grecult/alexander.txt ''Kehidupan Aleksander yang Agungt'']</ref> Sepulangnya dari India, Aleksander membentuk suatu pasukan gajah untuk menjaga istananya di [[Babilonia]], dan membuat pos ''elephantarch'' untuk memimpin unit gajahnya.<ref name="Nossov, p.19" /> [[Fail:IRHT 126277-p-detail.jpg|thumb|250px|Eleazar Makkabeus membunuh seekor gajah perang dan diinjak oleh gajah tersebut (ilustrasi pada naskah ''Speculum Humanae Salvationis).'']] ==== Diadokhoi ==== Penggunaan gajah dalam perang terus menyebar. Para penerus Empayar Aleksander, yaitu para [[Diadochi|Diadokhoi]], menggunakan ratusan gajah India dalam perang mereka. Penggunaan gajah perang oleh Diadokhoi yang paling terkenal adalah oleh [[Kekaisaran Seleukus|Empayar Seleukos]], yang memperoleh gajah perangnya dari India. Perang antara Empayar Seleukos dengan [[Chandragupta Maurya]] (Sandrokottos), pendiri Empayar [[Maurya]] ([[Perang Seleukia-Maurya]]), pada 305 SM berakhir dengan penyerahan wilayah timur Seleukos yang cukup luas, yang ditukar dengan 500 ekor gajah perang India.<ref>Fox, 2006.</ref> Jumlah tersebut relatif kecil dibandingkan keseluruhan pasukan gajah [[Maurya]], yang disebut-sebut mencapai 9.000 ekor gajah perang.<ref>Plinius, ''Naturalis Historia'' VI, 22.4.</ref> Seleukos menggunakan gajah perang mereka pada [[Pertempuran Ipsos]] empat tahun kemudian. Empayar Seleukos juga menggunakan gajah perang untuk menghentikan [[Pemberontakan Makabim]] di [[Judea]]. Ketika itu, gajah-gajah perang berhasil membuat para prajurit [[Yahudi]], yang menggunakan senjata yang lebih sederhana, ketakutan. [[Eleazar Makkabeus]], pria termuda di antara [[Hasmonean]] bersaudara, berhasil membunuh seekor gajah perang dalam [[Pertempuran Beth Zakaria]]. Dia menusuk perut sang gajah dengan tombaknya sebelum akhirnya dia mati tertindih oleh badan gajah tersebut. Dia menyerang gajah tersebut kerana secara salah mengira bahawa gajah itu mengangkut [[Antiokhos V]], raja Seleukos.<ref>[[1 Makabim]], 6:43-46.</ref> Meskipun dia keliru dan akhirnya mati, tindakannya menjadi terkenal. Penggunaan pertama gajah perang di Eropah adalah pada tahun 318 SM oleh [[Polyperkhon]], salah satu mantan jenderal Aleksander Agung, ketika itu dia mengepung [[Megalopolis]] di [[Peloponnesos]] dalam [[Perang Diadokhoi]]. Dia mengerahkan 60 gajah yang dibawa dari Asia bersama pawang mereka. Seorang veteran dari pasukan Aleksander yang bernama Damis ikut membantu rakyat Megalopolis bertahan menghadapi gajah-gajah itu dan pada akhirnya Polyperkhon dikalahkan. Gjah-gajah itu kemudian diambil oleh [[Kassandros]] dan dipindahkan, sebagian lewat laut, ke medan tempur lainnya d Yunani. Diduga bahawa Kassandros adalah yang pertama kali membuat kenderaan laut pengangkut gajah. Beberapa gajah mati kerana kelaparan pada tahun 316 SM ketika mengepungan kota [[Pydna]] di [[Kekaisaran Makedonia|Makedonia]]. Gajah-gajah Polyperkhon lainnya digunakan di berbagai wilayah di Yunani oleh Kassandros.<ref>[http://books.google.gr/books?id=-5RHK4Ol15QC&pg=PA56&lpg=PA56&dq=polyperchon+war+elephants&source=bl&ots=dloVtj9I1n&sig=E2-Ba527f_2B_BMpT8fBnDix1wU&hl=el#v=onepage&q=polyperchon%20war%20elephants&f=false Kistler M. John, War Elephants, University of Nebraska Press, 2007, hlm. 54-77.]</ref> ==== Mediterania ==== Bangsa [[Mesir Ptolemaios|Mesir]] dan [[Kartago]] juga menggunakan [[gajah]] untuk perang, seperti yang dilakukan oleh bangsa [[Numidia]] dan [[Kerajaan Kush|Kush]]. Jenis gajah yang digunakan adalah [[Gajah Afrika Utara|gajah hutan Afrika Utara]] (''Loxodonta africana pharaohensis''), yang kelak punah akibat [[Overeksploitasi|eksploitasi yang berlebihan]].<ref>[http://www.bBCE.co.uk/nature/wildfacts/factfiles/3020.shtml BBCE Science and Nature]</ref> Gajah jenis ini berukuran lebih kecil dibandingkan gajah yang digunakan oleh Empayar Seleukos di daerah timur Mediterania, khususnya [[Gajah Suriah|gajah dari Suriah]] (''Elephas maximus asurus'') yang tingginya mencapai 2,5-3,5 meter (8–10 kaki) sampai ke pundak. Ada kemungkinan bahawa beberapa gajah Suriah diperdagangkan ke daerah-daerah di sekitarnya. Pendapat ini didukung oleh bukti yang menunjukkan bahawa gajah favorit [[Hannibal]] dinamai ''[[Surus]]'' (''dari Suriah'') dan kemungkinan berasal dari Suriah. Meskipun begitu, bukti ini tidak terlalu meyakinkan.<ref>Nossov, hlm.30.</ref> Sejak akhir 1940-an, beberapa sejarawan berpendapat bahawa gajah hutan Afrika yang digunakan oleh Numidia, [[Pasukan militer Punik|Kartago]], dan Mesir tidak membawa [[rengga]] (tempat duduk) atau [[Turret|menara kecil]] di punggungnya dalam pertempuran, mungkin kerana fisiknya yang tidak sekuat gajah Asia.<ref>Scullard (1948); (1974) 240-45</ref> Beberapa referensi mengenai keberadaan rengga pada gajah perang Afrika hanyalah penggambaran puitis dan anakronistis, tetapi beberapa sumber lainnya juga tidak bisa begitu saja diabaikan. Ada kesaksian kontemporer yang secara jelas menyebutkan bahawa pasukan [[Juba I]] dari Numidia menggunakan gajah yang berengga pada 46 SM.<ref>Caesar, ''De Bello Africo'' 30.2, 41.2, 86.1.</ref> Pendapat ini dididukung oleh gambar gajah Afrika berengga pada koin [[Juba II]].<ref>J. Mazard, ''Corpus Nummorum Numidiae Mauretaniaeque'' (Paris 1955) 103, nº. 276, pl. 247</ref> Rengga juga diceritakan ada pada pasukan Ptolemaios dari Mesir. [[Polybius]] melaporkan bahawa dalam [[Pertempuran Raphia]] pada 217 SM, gajah-gajah perang milik [[Ptolemy IV|Ptolemaios IV]] membawa rengga; gajah-gajah ini jauh lebih kecil daripada gajah Asia yang digunakan oleh Empayar Seleukos dan kemungkinan juga gajah hutan Afrika.<ref>Polybius v.84.2-7</ref> Juga ada bukti bahawa gajah perang Kartago dilengkapi dengan rengga atau menara kecil untuk keperluan militer tertentu.<ref>Rance (2009)</ref>. [[File:Schlacht bei Zama Gemälde H P Motte.jpg|thumb|250px|ka|Pertempuran Zama oleh Henri-Paul Motte, 1890]] [[File:Hannibal traverse le Rhône Henri Motte 1878.jpg|250px|thumb|''Hannibals Elefanten auf Flößen'' (1890) oleh Henri Paul Motte, menggambarkan pasukan gajah Hannibal yang menyeberangi sungai dalam perjalanannya untuk menyerang Romawi.]] [[File:Vartanantz.jpg|thumb|250px|ka||Ilustrasi Abad Pertengahan dari Armenia, menggambarkan gajah perang Empayar Sassaniyah dalam Pertempuran Vartanantz.]] [[File:Elephant and Castle (Fresco in San Baudelio, Spain).jpg|250px|thumb|Sebuah lukisan bergaya Romawi yang menggambarkan gajah perang. Spanyol, abad kesebelas Masehi.]] [[Berkas:Death of the Nabob of the Carnatic by Paul Philippoteaux.jpg|250px|thumb|Gajah perang dalam pertempuran pada Perang Karnataka.]] Di daerah selatan, suku-suku tertentu memiliki akses terhadap [[gajah savana Afrika]] (''Loxodonta africana oxyotis''). Gajah jenis ini berukuran lebih besar dibandingkan gajah hutan Afrika atau gajah Asia, tetapi haiwan ini sukar dijinakkan dan kerana itu tidak banyak digunakan dalam perang. Ukuran tidak selalu menjadi faktor yang menentukan. Contohnya, gajah yang digunakan oleh [[Mesir Ptolemaios|Mesir]] dalam [[Pertempuran Raphia]] pada 217 SM lebih kecil daripada gajah Asia milik lawan mereka, [[Antiokhos III yang Agung]] dari Suriah. Namun, pada akhirnya pasukan Mesirlah yang berhasil menang. Beberapa gajah Asia diperdagangkan ke barat, tepatnya ke pasar Mediterania; [[Plinius (Tua)|Plinius Tua]] menyebutkan bahawa gajah Sri Lanka, misalnya, lebih besar, lebih galak, dan dengan demikian lebih baik dalam perang jika dibandingkan gajah lokal. Keunggulan ini, serta dekatnya pasokan ke pelabuhan, membuat gajah Sri Lanka menjadi komoditas perdagangan yang menguntungkan.<ref>[[Plinius (Tua)|Plinius Tua]], ''Naturalis Historia'' buku VI.</ref> Meskipun penggunaan gajah perang di Mediterania paling sering dihubungan dengan perang antara [[Kartago]] dan [[Republik Romawi|Romawi]], tetapi gajah perang pertama kali diperkenalkan ke Mediterania oleh salah satu kerajaan di Yunani, yaitu [[Epiros]]. Raja [[Pirros dari Epiros]] membawa serta dua puluh ekor gajah untuk menyerang Romawi dalam [[Pertempuran Herakleia]] pada 280 SM. Dia meninggalkan lima puluh ekor gajah lainnya, yang dipinjam dari Firaun [[Ptolemaios II Filadelfos|Ptolemaios II]], di daratan utama Yunani. Ketika itu pasukan Romawi tidak siap menghadapi pasukan gajah dan pasukan Yunani sukses mengalahkan mereka. Setahun kemudian, Yunani kembali mengerahkan pasukan gajah untuk menghadapi Romawi dalam [[Pertempuran Asculum (279 SM)|Pertempuran Asculum]]. Kali ini pasukan Romawi sudah bersiap-siap dengan menggunakan api serta senjata antigajah, yaitu [[kereta perang]] yang ditarik [[kerbau]] dan dilengkapi dengan tombak panjang untuk melukai gajah dan api untuk menakuti gajah serta dikawal oleh pasukan bersenjata tombak untuk mengusir gajah. Serangan terakhir gajah Yunani pada akhirnya berhasil mengalahkan pasukan Romawi lagi. Namun, meskipun menang, Pirros menderita kerugian yang sangat besar, sampai-sampai dia berkata bahawa walaupun sekali lagi dia menang, pasukannya tetap akan dihancurkan oleh Romawi. Ungkapan ini kemudian terkenal sebagai istilah yang disebut [[Kemenangan Piris]]. ==== Kartago ==== Terilhami oleh kehebatan gajah perang, Kartago pun mulai menggunakan gajah perang secara besar-besaran pada [[Perang Punisia Pertama]]. Namun, hasilnya kurang memuaskan. Dalam [[Pertempuran Adys]] pada 255 SM, gajah perang Kartago menjadi kurang efektif kerana medannya kurang menguntungkan. Sedangkan dalam [[Pertempuran Panormus]] pada 251 SM, pasukan Romawi berhasil menakut-nakuti gajah perang Kartago, sehingga haiwan-haiwan tersebut kabur dari medan tempur. Pada [[Perang Punisia Kedua]], [[Hannibal]] memimpin pasukan gajah perang menyeberangi pegunungan [[Alpen]], meskipun pada akhirnya sebagian besar gajah itu mati kerana kondisi lingkungan di sana. Pasukan Romawi sendiri telah mengembangkan taktik anti-gajah perang, yang berujung pada kemenangan Romawi atas Hannibal dalam [[Pertempuran Zama]] pada 202 SM. Ketika itu gajah perang Hannibal menjadi tidak efektif kerana begitu disiplinnya pasukan [[manipulus]] Romawi, yang membiarkan gajah perang Hannibal lewat begitu saja. ==== Romawi ==== Pada akhir [[Perang Punisia]], Romawi mengambil banyak gajah perang Kartago dan menggunakannya untuk keperluan militer mereka sendiri. Ketika menakluk Yunani, Romawi mulai mengerahkan pasukan gajah perang, termasuk di antaranya pada serangan ke atas [[Makedonia]] pada 199 SM, [[Pertempuran Kinoskefalai]] pada 197 SM,<ref>{{cite web|url=http://www.roman-empire.net/army/cynoscephalae.html|title=The Battle of Cynoscephalae|last=|author=|first=|authorlink=|date=|year=|work=The Roman Empire|publisher=|location=|page=|pages=|at=|language=|format=|doi=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090503060322/http://www.roman-empire.net/army/cynoscephalae.html|archivedate=2009-05-03|accessdate=14-1-2011|quote=|ref=|postscript=|separator=|month=|coauthors=|trans_title=|url-status=dead}}</ref> [[Pertempuran Thermopilai (191 SM)|pertempuran Thermopilai]],<ref>The Syrian Wars, IV,16-20. English translation from: Horace White ed., 1899.</ref> dan [[Pertempuran Magnesia]] pada 190 SM, saat lima puluh gajah perang [[Antiokhos III]] menghadapi enam belas gajah perang Romawi. Bertahun-tahun kemudian, Romawi mengerahkan dua puluh dua gajah perang dalam [[Pertempuran Pidna]] pada 168 SM.<ref>Davis, hlm. 51.</ref> Gajah perang juga digunakan oleh Romawi dalam kampanye militer melawan bangsa [[Keltiberia]] dan [[Galia]]. Yang paling terkenal adalah ketika Romawi menggunakan gajah perang dalam [[Invasi Caesar ke Britania|serangan ke atas Britania]]. Satu penulis kuno menyebutkan bahawa "Caesar memiliki seekor gajah yang besar, yang dilengkapi dengan baju perang dan membawa menara kecil, yang ditempati oleh pemanah dan pelempar batu. Ketika haiwan tak dikenal ini menyeberangi sungai, pasukan Briton dan kuda-kuda mereka kabur melarikan diri.'<ref>[[Polyaenus]], (VIII, 23.5).</ref> Akan tetapi, dia mungkin salah membedakan gajah tersebut dengan gajah serupa yang digunakan pada [[Penaklukan Britania oleh Romawi|penaklukan terakhir Britania]] oleh [[Claudius]]. Setidaknya satu kerangka gajah dengan senjata batu api ditemukan di Inggris dan awalnya dikira sebagai gajah Romawi, meskipun kemudian terbukti sebagai kerangka [[mammoth]] dari [[Zaman batu]].<ref>Mammoths: Giants of the Ice Age, oleh Adrian Lister, Paul G. Bahn, [http://books.google.com/books?id=_6WBlUwYPa8C&pg=PA116 hlm. 116] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628081904/http://books.google.com/books?id=_6WBlUwYPa8C&pg=PA116 |date=2014-06-28 }}</ref> Pada masa Claudius, penggunaan gajah perang mula berkurang. Penggunaan terakhir gajah perang yang signifikan di Mediterania terjadi dalam [[Pertempuran Thapsus]], 46 SM. Ketika itu [[Julius Caesar]] mempersenjatai [[Legio V Alaudae|legion kelimanya]] (''Alaudae'') dengan kapak dan dia memerintahkan pasukannya untuk menyerang kaki gajah perang yang dikerahkan oleh Romawi. Pasukan Caesar pun meraih kemenangan. Pertempuran Thapsus merupakan penggunaan terakhir gajah perang yang signifikan di Romawi.<ref>Gowers, ''African Affairs''.</ref> ==== Sassaniyah ==== [[Kekaisaran Parthia|Empayar Parthia]] di [[Persia]] beberapa kali menggunakan gajah perang dalam perang melawan [[Kekaisaran Romawi|Empayar Romawi]]. Sementara di [[Kekaisaran Sassaniyah|Empayar Sassaniyah]], yang merupakan penerus Empayar Parthia, gajah perang merupakan komponen militer yang penting.<ref>Rance (2003); Charles (2007)</ref> Empayar Sassaniyah mengerahkan gajah perang dalam kampanye-kampanye militer mereka melawan musuh-musuh di barat. Salah satu konflik yang terkenal adalah [[Pertempuran Vartanantz]] pada 451 M, saat [[Gajah perang Persia|gajah perang Sassaniyah]] berhasil menakut-nakuti pasukan [[Armenia]]. Contoh lainnya adalah [[Pertempuran al-Qādisiyyah]] pada 636 M, saat tiga puluh tiga gajah perang dikerahkan oleh Empayar Sassaniyah untuk melawan pasukan [[Arab]]. Pasukan gajah Sassaniyah memegang keunggulan dibandingkan pasukan kavaleri Sassaniyah. Pasukan Sassaniyah memperoleh gajah dengan cara memasoknya dari [[India]]. Pasukan gajah perang Sassaniyah dipimpin oleh seorang pejabat yang disebut ''Zend−hapet'', atau "Komandan India", entah kerana gajahnya memang didapat dari India atau kerana gajah-gajah itu diurus oleh orang [[Hindustan]] asli.<ref>Rawlinson, hlm.189.</ref> Pasukan gajah Sassaniyah tidak pernah sekuat pasukan gajah India dan setelah Empayar Sassaniyah runtuh, penggunaan gajah perang di daerah ini juga berhenti. ==== Timur Jauh ==== Di [[Cina]], penggunaan gajah perang agak jarang dibandingkan dengan di lokasi lainnya.<ref name="schafer 290">Schafer, hlm.290.</ref><ref>Schaefer, hlm.290: "bangsa Cina belum menguasai kemampuan yang dibutuhkan untuk melatih dan mengendalikan gajah perang."</ref> Menurut catatan tertua yang pernah ditemukan, gajah perang digunakan pada 554 M, ketika Dinasti [[Wei Barat]] mengerahkan dua ekor gajah berbaju perang dari [[Lingnan]] ke medan tempur dengan dipandu oleh budak-budak [[Suku Melayu|Melayu]] dan dilengkapi dengan menara kayu serta pedang yang diikatkan ke belalai mereka.<ref name="schafer 290" /> Gajah-gajah itu berhasil dihalau oleh para pemanah.<ref name="schafer 290" /> [[Dinasti Han]] pada abad kedua SM berperang dengan kerajaan Yue dari Asia Tenggara yang menggunakan gajah perang. Taktik yang digunakan untuk menghalau gajah-gajah perang tersebut di antaranya adalah dengan menggunakan api dan panah [[busur silang]] yang sangat banyak di samping menggali lubang dan parit yang diisi dengan tombak. Di [[Champa]] pasukan mengerahkan sampai 602 ekor gajah perang melawan [[Dinasti Sui]].<ref name="ebrey 90">Ebrey, 90.</ref> Pasukan Sui mengalahkan gajah-gajah perang itu dengan membuat perangkap berupa lubang-lubang, selain itu mereka juga menggunakan banyak [[busur silang]].<ref name="ebrey 90" /> ==== Sri Lanka ==== Catatan sejarah [[Sri Lanka]] mengindikasikan penggunaan gajah sebagai kenderaan yang dinaiki oleh raja ketika sedang memimpin pasukan dalam pertempuran,<ref>{{cite web|url=http://www.lankalibrary.com/wlife/elephants6.htm|title=Sri Lankan Elephants|last=Dassanayake|author=|first=M. B.|authorlink=|date=|year=|work=WWW Virtual Library Sri Lanka|publisher=|location=|page=|pages=|at=|language=|format=|doi=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=12-1-2011|quote=|ref=|postscript=|separator=|month=|coauthors=|trans_title=}}</ref> dan beberapa gajah tercatat dalam sejarah. Gajah [[Kandula]] merupakan kenderaan raja [[Dutugamunu]], sedangkan [[Maha Pambata]], "Batu Besar", adalah kenderaan raja [[Elara]] dalam pertempuran pada 200 SM.<ref>{{cite web|url=http://mahavamsa.org/2008/05/war-king-elara/|title=War Against King Elara|last=|author=|first=|authorlink=|date=|year=|work=The Mhavamsa|publisher=|location=|page=|pages=|at=|language=|format=|doi=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=15-1-2011|quote=|ref=|postscript=|separator=|month=|coauthors=|trans_title=}}</ref> === Abad Pertengahan === ==== Eropah ==== Pada [[Abad Pertengahan]], gajah perang jarang digunakan di Eropah. [[Karel yang Agung]] menggunakan gajahnya, yang bernama [[Abul-Abbas]], ketika dia berperang dengan pasukan [[Denmark]] pada 804 Masehi.<ref>[http://www.teenspoint.org/reading_matters/columns2.asp?column_id=519&column_type=thistle His Majesty's Elephant]</ref> Prajurit [[Perang Salib]] memberi kesempatan pada [[Maharaja Suci Rom|Maharaja Suci]] [[Frederick II, Maharaja Suci Rom|Frederick II]] untuk menangkap gajah di [[Tanah Suci]]. Gajah juga digunakan dalam penaklukan kota [[Cremona]] pada 1214. Akan tetapi, pada masa ini penggunaan gajah dalam perang lebih bersifat simbolis ketimbang praktis. [[File:Bayon Angkor Relief1.jpg|thumb|250px|Pasukan Kerajaan Khmer dengan gajah perangnya melawan pasukan Cham pada abad ke-12. Relief di kuil Bayon di Angkor, Kamboja.]] [[File:Naresuanbattlelephnt.jpg|thumb|250px|"Pertempuran Besar Yuthahatthi" - Raja Siam, Naresuan, bertarung dengan putra mahkota Burma di dekat Suphanburi pada Janauri 1593. Patung di Muang Boraan, provinsi Samut Prakan, Thailand.]] ==== Asia Tengah ==== Lebih jauh ke timur, gajah masih tetap digunakan dalam peperangan. Pasukan [[Mongol]] berhadapan dengan gajah perang di [[Khorazm]], [[Burma]], [[Vietnam]] dan [[India]] pada abad ke-13 M.<ref>Kistler, hlm.200.</ref> Meskipun mengalami kegagalan dalam serangan mereka ke atas [[Invasi Yuan-Mongol ke Vietnam|Vietnam]], dan [[Invasi Mongol ke India|India]], pasukan Mongol berhasil mengalahkan gajah perang di luar [[Samarkand]] dengan menggunakan [[Katapel tempur|katapel]] dan [[mangonel]], sedangkan di Burma, pasukan Mongol menghujani gajah perang dengan [[panah]] dari [[busur campur]] mereka yang terkenal.<ref>Kistler, hlm.197.</ref> [[Genghis Khan]] dan [[Kublai Khan]] sama-sama mengambil gajah perang yang mereka tangkap untuk kemudian dimasukkan ke dalam pasukan Mongol.<ref>Joregensen, Niderost and Rice, hlm.88.</ref> Satu abad kemudian, penakluk lainnya dari Asia Tengah, [[Timur Lenk]] juga menghadapi pasukan gajah perang. Pada 1398, pasukan Timur berhadapan dengan lebih dari seratus ekor gajah India dalam suatu pertempuran. Gajah-gajah tersebut memicu ketakutan pada pasukan Timur dan hampir menyebabkan pasukannya kalah. Timur akhirnya bisa menang dengan menerapkan strategi khusus. Dia mengikatkan jerami yang terbakar di punggung pasukan untanya. Asapnya membuat unta-untanya berlari dan membuat gajah-gajah musuh ketakutan. Gajah-gajah itu pun mencuba kabur dan malah menginjak-injak pasukan mereka sendiri. Catatan sejarah lainnya menceritakan bahawa Timur menggunakan [[galtrop]] berukuran besar untuk menghentikan pergerakan pasukan gajah musuh.<ref>Ahmed ibnu Arabshah.</ref> Di kemudian hari, para pemimpin [[Dinasti Timuriyah]] menggunakan gajah tangkapan untuk menghadapi pasukan [[Kesultanan Utsmaniyah]]. ==== Sri Lanka ==== [[Rajasimha I dari Sri Lanka|Raja Rajasinghe I]] mengerahkan pasukan gajah berjumlah 2.200 ekor gajah perang ketika dia mengepung benteng [[Periode Portugis di Ceylon|Portugis]] di [[Colombo]], [[Sri Lanka]] pada 1558.<ref name="artsrilanka.org">{{cite web|url=http://artsrilanka.org/essays/elephants/index.html|title=Eelephants In Sri Lankan History and Culture|last=Jayewardene|author=|first=Jayantha|authorlink=|date=|year=|work=Art Sri Lanka|publisher=|location=|page=|pages=|at=|language=|format=|doi=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=15-1-2011|quote=|ref=|postscript=|separator=|month=|coauthors=|trans_title=}}</ref> Rakyat Sri Lanka sendiri tetap meneruskan tradisi mereka dalam menangkap dan melatih gajah yang sudah dilakukan sejak masa kuno. Pejabat yang bertanggung jawab dalam hal penangkapan dan pengelolaan gajah disebut ''Gajanayake Nilame'',<ref name="artsrilanka.org" /> sedangkan pejabat yang disebut ''Kuruve Lekham'' bertugas mengatur Kuruwe atau prajurit penunggang gajah.<ref name="artsrilanka.org" /> Sementara itu, pelatihan gajah perang merupakan tugas klan Kuruwe yang berada di bawah wewenang Muhandiram (pos administratif Sri Lanka) mereka sendiri. ==== Asia Tenggara ==== [[File:The War Elephants Citranand and Udiya Collide in Battle.jpg|thumb|250px|ka|Gajah-gajah Citrananda saling menyerang satu sama lain, disebut Udiya, dalam kampanye Mughal melawan pasukan pemberontak Khan Zaman dan Bahadur Khan pada tahun 1567.]] Di [[Asia Tenggara]], [[Kerajaan Khmer]] berhasil menjadi kekuatan yang disegani pada abad kesembilan Masehi terutama berkat penggunaan gajah perang. Militer Khmer menempatkan [[Busur silang|busur-silang ganda]] di atas gajah perang mereka. Setelah jatuhnya kekuasaan Khmer pada abad kelima belas, kekuasaan penerusnya, yaitu [[Myanmar|Burma]] (kini Myanmar) dan [[Siam]] (kini [[Thailand]]), juga mengadopsi penggunaan gajah dalam peperangan. Dalam banyak pertempuran, para pemimpin pasukan biasanya bertarung di atas gajah perang mereka. Salah satu pertempuran yang terkenal adalah ketika pasukan Burma menyerang [[Kerajaan Ayutthaya]] di Siam. Puncak pertempuran tersebut terjadi ketika putra mahkota Burma, [[Minchit Sra]], dibunuh oleh raja Siam, [[Naresuan]], dalam pertarungan di atas gajah pada 1593. Ketika [[Kesultanan Aceh]] berdiri meneruskan [[Samudera pasai]] pada paruh pertama abad ke-16, gajah tetap menjadi haiwan andalan, selain kuda. [[Sultan-sultan Aceh]] masa itu tersohor sebagai penunggang gajah yang mahir. Kecakapan menunggang gajah dianggap salah satu simbol keagungan sultan. Gajah-gajah pun dirawat dengan baik. Gajah-gajah liar di pedalaman diburu bukan untuk diambil [[Gading sebagai perhiasan|gadingnya]], melainkan untuk dijinakkan. Setelah jinak, gajah yang dipandang terbaik dan terbesar akan dijadikan gajah sultan. Sisanya untuk armada perang Aceh. Gajah-gajah perang itu dihias seindah mungkin dengan emas dan permata. Suatu pemandangan yang dapat ditemukan di India. Di sebutkan gajah perang sultan iskandar muda. Pada masanya melebihi [[1000 pasukan bergajah]]. Kebanggaan [[Kesultanan Aceh]] terhadap gajah berlanjut hingga [[abad ke-17]]. [[Sultan Iskandar Muda]] misalnya akrab dengan gajah sejak kecil sehingga mempunyai peliharaan penemannya sendiri bernama [[Indra Jaya]] pemberian nendanya [[Sultan Alauddin Riayat Shah|Sultan Alau’ddin Riayat Syah]] saat Iskandar berumur 5 tahun. Dalam kitab ''[[Sulalatus Salatin|Sejarah Melayu]]'' disebut mengenai gajah perang kepunyaan [[Kesultanan Melaka|raja Melaka]] dan ''Sang Kertas'' kepunyaan [[Kesultanan Terengganu|raja Terengganu]]. Dia juga menyebut gajah dapat digunakan sebagai alat eksekusi hukuman mati. Gajah bisa merobek badan orang hingga pecah berkeping-keping. Catatan [[Francois Martin]], pedagang Perancis, pada [[1602]] menguatkan cerita [[Davies]]. Hukuman mati dengan gajah dikenakan pada pezina dan pembunuh. Dengan kemajuan teknologi peperangan seperti [[ubat bedil]] pada akhir [[abad ke 15]], gajah perang sebagai elemen penyerbu menjadi lapuk kerana ia mudah dibunuh dengan menggunakan tembakan meriam. ==== Cina ==== [[Bangsa Cina]] secara umum sangat jarang menggunakan gajah perang. Salah satu pengecualian terjadi pada abad ke-10, ketika [[Han Selatan]] menggunakan gajah ketika berperang. kerana itu Han Selatan disebut sebagai "satu-satunya bangsa di daratan Cina yang pernah menggunakan gajah sebagai bagian dari pasukan regulernya".<ref name="schafer 290" /> Anomali ini terjadi kerana adanya kedekatan geografis dan kultural antara Han Selatan dengan Asia Tenggara.<ref name="schafer 290" /> Pejabat militer yang bertugas memimpin pasukan gajah disebut ''Wakil Digitan dan Agitan Gajah Raksasa.''<ref>Schafer, 290–291.</ref> Setiap gajah membawa menara kecil yang bisa menampung sepuluh prajurit atau lebih.<ref name="schafer 291">Schafer, 291.</ref> Selama beberapa waktu, gajah perang memainkan peranan penting dalam beberapa kemenangan Han Selatan, misalnya dalam serangan ke atas [[Chu (Sepuluh Kerajaan)|Chu]] pada 948 M.<ref name="schafer 291" /> Akan tetapi, pasukan gajah Han Selatan pada akhirnya dikalahkan secara telak di Shao pada 971 M. Ketika itu gajah perang Han Selatan diserang dengan [[busur silang]] api oleh pasukan [[Dinasti Song]].<ref name="schafer 291" /> Setelah itu, penggunaan gajah perang di Cina mulai dihentikan."<ref name="schafer 291" /> === Masa modern === [[File:Un Detachement d'Artillerie Siamoise au Laos 1893 L'Illustration.png|thumb|250px|Gajah Siam yang digunakan untuk mengangkut artileri ringan di Laos pada 1893]] [[File:Ww1-elephant.jpg|250px|thumb|Selama Perang Dunia I, gajah digunakan untuk menarik pelengkapan berat. Gajah ini menarik amunisi di Sheffield.]] Dengan munculnya [[Mesiu|ubat mesiu]] pada akhir abad ke-15, posisi gajah dalam perang pun mulai berubah. [[Senapang lantak]] tidak terlalu berpengaruh pada gajah yang mampu menahan banyak tembakan.<ref>Nossov, hlm.14.</ref> Namun, tembakan [[meriam]] adalah sesuatu yang sangat berbeza. Seekor gajah dapat dengan mudah dirobohkan hanya dengan satu tembakan meriam. Dengan gajah yang masih digunakan untuk membawa komandan dalam pertempuran, mereka menjadi target yang menggiurkan bagi [[artileri]] musuh. Meskipun demikian, di Asia Tenggara, gajah perang masih terus digunakan sampai akhir abad kesembilan belas. Salah satu kesulitan utama di kawasan ini adalah keadaan medan geografisnya dan gajah bisa melewati daerah yang sulit dengan lebih mudah dibandingkan jika menggunakan kavaleri kuda. Tentara Siam memanfaatkan gajah perang yang dipersenjatai dengan [[jingal]] sampai [[Perang Prancis-Siam 1893|Perang Perancis-Siam]] pada 1893, sedangkan [[Vietnam]] menggunakan gajah perang sampai sekitar tahun 1885, ketika terjadi [[Perang Sino-Prancis|Perang Sino-Perancis]]. Memasuki abad dua puluh, gajah yang tak dilatih bertempur digunakan untuk tujuan militer sampai [[Perang Dunia II]],<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/2800737.stm War Veteran Elephant Dies]</ref> terutama kerana haiwan ini mampu berjalan di daerah-daerah yang sulit dilalui oleh kenderaan modern. Sir [[William Slim]],komandan [[Pasukan Keempat Belas Britania|Pasukan ke-XIV]] menulis mengenai gajah dalam pengantarnya pada "Elephant Bill":<ref>[[James Howard Williams|Williams, James Howard]] ''Elephant Bill'' (Rupert Hart-Davis, London, 1954)</ref>{{cquote|Mereka [gajah] membangun banyak jembatan bagi kami, mereka membantu membuat dan meluncurkan lebih banyak kapal bagi kami daripada yang [[Helene]] lakukan bagi Yunani. Tanpa mereka gerak mundur kami dari [[Burma]] akan menjadi lebih sukar dan gerak maju untuk melakukan pembebasan akan menjadi lebih lambat dan sulit.}}Bagi banyak pasukan di [[Negara gagal|negara-negara gagal]], gajah kini lebih berharga untuk diambil [[gading]]nya daripada fungsinya sebagai kenderaan. Ribuan gajah mati dalam perang saudara kerana [[perburuan ilegal]]. Gajah digolongkan sebagai [[Hewan pikul|haiwan pikul]] dalam [[manual lapangan]] [[Pasukan Khusus Amerika Serikat]] yang diterbitkan pada 2004, tetapi penggunaan gajah oleh personel Amerika Serikat tidak dianjurkan kerana gajah merupakan [[Spesies terancam|spesies yang terancam punah]].<ref>{{cite web|url=http://www.fas.org/irp/doddir/army/fm3-05-213.pdf|title=FM 3-05.213 (FM 31-27) Special Forces Use of Pack Animals|year=2004|publisher=[[John F. Kennedy Special Warfare Center and School]]}}</ref> Catatan terakhir mengenai penggunaan gajah dalam perang terjadi pada 1987 ketika [[Irak]] diduga menggunakan gajah untuk mengangkut persenjataan berat untuk digunakan di [[Kirkuk]]. == Penggunaan taktik == {{refimprove section|date=26 Maret 2019}} [[File:War-elephant-illustrated-london-news.jpg|thumb|250px|Pahatan yang menggambarkan gajah perang pada Perang Anglo-Sikh Pertama, diterbitkan oleh The Illustrated London News. Ketebalan kulit gajah melindunginya dari luka. Posisi pengendara di atas gajah memberikan pandangan yang luas namun ia adalah target yang kelihatan.]] {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 250 | footer = Gajah digunakan oleh kavaleri [[India]] | image1 = Elephant Battery- pg 160 - India under royal eyes- Henry Francis Prevost Battersby.jpg | alt1 = | caption1 = | image2 = Elephant Battery saluting- pg 320 - India under royal eyes- Henry Francis Prevost Battersby.jpg | alt2 = | caption2 = }} Ada banyak tujuan mengapa gajah digunakan dalam perang. Gajah perang biasanya ditempatkan di tengah barisan, tempat mereka dimanfaatkan untuk menahan serangan musuh atau untuk melakukan serangan terhadap pasukan lawan. Ukurannya yang besar dan penampilannya yang menakutkan menjadikan gajah sebagai kavaleri berat yang cukup berguna.<ref name="HELLAS:NET">{{cite web|url=http://monolith.dnsalias.org/~marsares/warfare/army/m_elepha.html|title=Tactics of the War Elephant|last=Moerbeck|first=Martijn|authorlink=|year=1997|publisher=Monolith Community|accessdate=2008-05-02}}</ref> Di luar medan tempur, gajah berguna untuk membawa [[perlengkapan perang]] yang berat sebelum akhirnya mereka digantikan oleh kenderaan bermesin yang lebih modern. Serangan gajah bisa mencapai kecepatan sekitar 30 [[km/jam]] (20 [[Mil per jam|mil/jam]]). Tidak seperti [[kavaleri]] kuda, gajah tidak dapat dihentikan dengan mudah oleh [[infantri]]. Serangan gajah dilakukan murni dengan kekuatan. Gajah menyerang barisan depan musuh dan menginjak-injak prajurit musuh sambil mengayun-ayunkan belalainya. Prajurit yang tak terinjak biasanya akan terlempar. Selain itu, gajah bisa memicu ketakutan pada pasukan yang tidak terbiasa bertempur melawan gajah, bahkan pasukan [[Romawi]] pun, yang terkenal disiplin, sempat terkejut menghadapi pasukan gajah. Teror yang disebabkan oleh gajah akan membuat barisan pertahanan musuh menjadi pecah dan buyar. [[Kuda]] yang tidak terbiasa dengan bau gajah juga bisa langsung panik jika berhadapan dengan pasukan gajah. Sementara itu, kulit yang tebal memberi perlindungan bagi gajah, sedangkan tinggi dan berat gajah memberi perlindungan bagi pengendaranya. Banyak gajah perang yang dilengkapi baju perang untuk memberi perlindungan yang lebih baik. Posisi dari atas gajah memberikan pandangan yang luas, kerana itu banyak jenderal yang menaiki gajah untuk memperoleh pandangan yang lebih luas pada medan pertempuran. Selain untuk penyerangan, gajah juga menyediakan tempat yang aman dan stabil bagi pemanah untuk menembakkan panahnya di medan pertempuran, yang dari sana bisa melihat dan menyerang lebih banyak target. Panah terus berkembang menjadi senjata yang lebih maju dan beberapa raja [[Kekaisaran Khmer|Khmer]] dan India menggunakan busur silang raksasa (mirip dengan [[ballista]]) untuk meluncurkan tombak panjang untuk membunuh kavaleri dan gajah perang musuh. Pada akhir abad keenam belas Masehi, [[kulverin]] dan [[jingal]] juga digunakan pada gajah. Gajah perang juga dilengkapi dengan persenjataan mereka sendiri. Di [[Sri Lanka]], rantai dengan bola besi diikatkan pada belalai gajah dan gajahnya juga dilatih untuk mengayunkan-ayunkan belalainya dengan keterampilan tertentu. Di berbagai tempat, dibuat bermacam-macam [[baju perang]] untuk gajah dengan tujuan untuk melindungi badan dan kaki gajah, sementara belalainya dibiarkan bebas supaya lebih mudah menyerang musuh. Gajah perang juga dapat mengangkut menara kecil di punggungnya, yang disebut [[rengga]]. Benda ini merupakan tempat bagi para prajurit di atas gajah dan bisa berfungsi pula sebagai perlindungan. Dalam [[Perang Punisia]], tiap gajah perang mengangkut beberapa orang [[Panahan|pemanah]] serta beberapa prajurit yang membawa [[sarisa]] ([[tembiang]] sepanjang enam meter). Di daerah timur, gajah perang mengangkut banyak prajurit. Komandan senior berada di atas rengga, atau di atas leher gajah. Pengemudi gajah, yang disebut ''mahout'' ([[pawang gajah]]), bertugas untuk mengendalikan gajahnya. Dalam banyak pasukan, mahout membawa [[pisau pahat]] dan [[palu]] untuk memotong [[sumsum tulang belakang]] gajah jika gajah tersebut mengamuk dan tak bisa dikendalikan. === Kelemahan === Gajah perang juga memiliki kelemahan. Gajah memiliki kecenderungan tersendiri untuk panik. Jika memperoleh luka yang sangat menyakitkan atau jika pengendaranya mati, gajah akan mengamuk dan berlari tak terkendali <ref name="HELLAS:NET" /> serta bisa mengakibatkan kerugian pada kedua belah pihak yang sedang bertempur. Infantri Romawi yang berpengalaman kadang mencuba untuk memotong belalai gajah dengan tujuan membuat gajah tersebut panik dan berlari ke belakang barisan mereka sendiri. ''Skirmisher'' cepat yang bersenjatakan lembing juga sering berusaha menghalau gajah, kerana lembing dan senjata sejenisnya dapat membuat panik gajah. Gajah perang kadang tak terlindungi pada bagian samping, kerana itu infantri Romawi yang menggunakan api atau barisan tembiang yang banyak, misalnya [[Triarii]], akan berusaha membuat gajah musuh memperlihatkan bagian sampingnya. Dengan begitu, gajah tersebut akan menjadi rentan terhadap tusukan tembiang atau lembing ''skirmisher''. Olahraga kavaleri [[pancang tenda]] tumbuh dari rezim pelatihan bagi para penunggang kuda untuk melumpuhkan atau menghalau gajah perang.<ref>[http://www.maharaj.org/tentpegging.shtml Canada's National Tent Pegging Team]</ref> Salah satu metode terkenal untuk mengacaukan pasukan gajah perang adalah dengan menggunakan [[babi perang]]. Para penulis kuno percaya bahawa "gajah takut pada suara lenguhan babi" <ref>[[Plinius (Tua)|Plinius Tua]] VIII, 1.27.</ref> dan kelemahan tersebut banyak dieksploitasi. Di [[Megara]], dalam [[Perang Diadokhoi]], misalnya, pasukan Megara menumpahkan minyak pada sekawanan babi, membakarnya, dan mengusirnya ke arah pasukan gajah musuh. Gajah-gajah musuh menjadi panik akibat didatangi oleh kawanan babi yang melenguh dan terbakar.<ref>([[Claudius Aelianus|Aelian]], ''de Natura Animalium'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Aelian/de_Natura_Animalium/16*.html#36 buku XVI, bab 36]).</ref> Nilai guna gajah perang berbeza-beza bagi daerah barat dan timur. Di barat, misalnya Romawi, militer lebih mengutamakan kedisplinan infantri dan kavaleri berkuda. Sementara di timur, gajah perang lebih banyak digunakan kerana mereka mengandalkan rasa takut dan teror untuk mengalahkan musuh. Pada abad kesembilan belas, adalah muncul tren untuk membandingkan perbedaan tersebut.<ref>Said, 1978.</ref> Salah satu sejarawan berkomentar bahawa gajah perang "telah terbukti mudah gugup dan gampang waswas pada suara-suara tak dikenal dan kerana alasan inilah gajah perang rentan memecah barisan dan melarikan diri."<ref>Jayawardhene, (1994).</ref> Meskipun demikian, penggunaan gajah perang yang berlangsung selama ribuan tahun menunjukkan bahawa unit ini memang berguna dalam medan pertempuran. ==Kegunaan taktikal== Terdapat banyak kegunaan ketenteraan di mana gajah boleh digunakan. Sebagai haiwan besar, ia mampu membawa kargo berat dan memberikan cara baik untuk pengangkutan . Dalam pertempuran, gajah perang biasanya diletakkan di tengah baris, di mana ia berguna bagi menghalang serbuan atau digunakan bagi menyerbu. [[Imej:Ww1-elephant.jpg|thumb|left|350px|Semasa [[Perang Dunia I]], gajah menarik jentera berat. Yang ini bekerja di laman [[peluru]] di [[Sheffield]].]] Serbuan gajah mampu mencecah sekitar 30 [[km/j]] dan tidak seperti [[kavalri]] berkuda, sukar dihentikan oleh baris infantari berlembing. Kuasanya berasaskan kuasa sepenuhnya: ia akan menghetam baris musuh, memijak dan menghayun gadingnya. Mereka yang tidak mati akan ditolak ketepi atau dipaksa berundur. Tambahan lagi, ketakutan yang disebabkan oleh gajah terhadap mereka yang tidak pernah berhadapan dengan gajah (seperti [[Empire Rom]]) boleh menyebabkan mereka berpecah dan lari hanya dengan serbuan sahaja. Kalavari berkuda juga tidak selamat kerana kuda yang tidak biasa dengan bau gajah akan turut juga menjadi panik. Kulit tebal gajah menjadikan mereka amat sukar dibunuh atau dilemahkan dengan sebarang cara, dan ketinggian dan jisim mereka memberikan keselamatan yang agak baik bagi penunggang gajah. Malangnya mereka juga cenderung untuk panik: setelah mengalami kecederaan serdahana atau apabila gembala mereka mati, mereka akan mengamuk, tanpa hala tuju menyebabkan kecederaan ketika mereka cuba melarikan diri. Gajah mampu menyebabkan kerosakan besar pada kedua pihak semasa berundur dalam keadaan panik. Infantari Rom yang berpengalaman seringkali cuba memotong belalai gajah, bertujuan menimbulkan panik mengejut, dan dengan harapan menyebabkan gajah lari kembali kearah baris mereka. Dalam [[Perang Punic]], gajah perang berperisai penuh dan membawa di atas belakangnya, menara dikenali sebagai ''[[howdah]]'', dengan tiga orang krew: [[pemanah]] dan/atau orang bersenjatakan dengan [[sarissa]] (senjata seperti cokmar sepanjang enam meter). Gajah perang hutan, lebih kecil berbanding saudara Afrikaatau Asia mereka, tidak cukup kuat untuk membawa menara dan membawa hanya dua atau tiga orang. Terdapat juga pemandu yang dikenali sebagai ''[[mahout]]'' dan biasanya (''Numidia''), yang bertanggung jawab bagi mengawal mereka. ''Mahout'' turut membawa mata [[pahat]] dan penukul untuk memotong saraf tunjang dan membunuh gajah sekiranya gajah mengamuk.. Sungguhpun dengan kelemahan sedemikian, gajah merupakan kereta kebal silam, seperti [[Perang Dunia II]] ''[[Panzer]]''. ==Pertempuran== Sebahagian [[pertempuran bergajah]] termasuk: *[[331 BC]], [[Pertempuran Gaugamela]] *[[326 BC]], [[Pertempuran Sungai Hydaspes]] *[[312 BC]], [[Pertempuran Gaza (312 BC)|Pertempuran Gaza]] *[[301 BC]], [[Pertempuran Ipsus]] *[[280 BC]], [[Pertempuran Heraclea]] *[[279 BC]], [[Pertempuran Asculum]] *[[217 BC]], [[Pertempuran Raphia]] *[[202 BC]], [[Pertempuran Zama]] *[[190 BC]], [[Pertempuran Magnesia]] *[[164 BC]], [[Pertempuran Beth-zur]] *[[46 BC]], [[Pertempuran Thapsus]] *[[1214]], penawanan [[Cremona]] oleh [[Frederick II, Maharaja Holy Roman]] ==Rujukan== {{reflist|2}} * ''History of Warfare'', by [[John Keegan]], Pimlico * ''The Fall of Carthage'', by [[Adrian Goldsworthy]], Cassell ==Lihat juga== * [[Dilenyek gajah]] * [[Daftar gajah dalam sejarah]] == Pautan luar == {{Commonscat|War elephants}} * [http://www.barca.fsnet.co.uk/elephants-war-greek.htm Military Use of Elephants in the Greek and Roman Period] * [http://www.artsrilanka.org/essays/elephants/index.html Elephants in Sri Lankan History and Culture] {{tunas-keteteraan}} [[Kategori:Gajah]] [[Kategori:Sejarah ketenteraan]] kvesva4s4qkhc6lqmtincm2s151s335 0 11386 6810022 6649431 2026-03-27T03:20:07Z Foryou42686 357700 /* Pendidikan */ 6810022 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Miri<br><big>ميري</big> | translit_lang1 = lain | translit_lang1_type1 = [[Bahasa Cina|Cina]] | translit_lang1_info1 = {{lang|zh-hans|美里}}<br />''Měilǐ'' {{font|size=70%|([[Hanyu Pinyin]])}} | settlement_type = [[Senarai bandar di Malaysia|Bandar]] | image_skyline = Miri compilation.png | image_caption = Dari kiri ke kanan: Kapal-kapal belayar dan matahari terbenam di Teluk Marina dan pandangan pusat bandar Miri dari Canada Hill | image_seal = Seal of Miri.svg | seal_type = Miri City Council | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-latitude=4.3925|frame-longitude=113.98611111111111}} | map_caption = Lokasi Miri di Sarawak | pushpin_map = #Malaysia | pushpin_mapsize = 275px | pushpin_map_caption = {{Legend inline|#800000|outline=black}} Miri di {{Legend inline|#FEFEEF|outline=black}} [[Malaysia]] | coordinates = {{coord|04|23|33|N|113|59|10|E|region:MY|display=inline,title}} | nickname = "Bandar peranginan", "Bandar minyak" | motto = Maju Bersama Masyarakat | subdivision_type = Negara | subdivision_name = {{flag|Malaysia}} | subdivision_type1 = [[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|Negeri]] | subdivision_name1 = {{flag|Sarawak}} | subdivision_type2 = Bahagian | subdivision_name2 = [[Bahagian Miri]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = [[Daerah Miri]] | established_title1 = Diasaskan oleh [[Royal Dutch Shell]] | established_date1 = 10 Ogos 1910 | established_title2 = Diberikan status perbandaran | established_date2 = 6 November 1981 | established_title3 = Diberikan status Bandaraya | established_date3 = 20 Mei 2005 | government_type = [[Majlis Bandaraya Miri]] | government_footnotes = <ref name=Mirimayor>{{cite web|title=Official Website of Miri City Council - Mayor message|url=http://www.miricouncil.gov.my/modules/web/pages.php?mod=webpage&sub=page&id=48|publisher=Miri City Council|accessdate=19 March 2015}}</ref> | leader_title = Datuk Bandar | leader_name = Adam Yii Siew Sang | leader_title1 = [[Dewan Rakyat|MP]] | leader_name1 = •Yang Berhormat Tuan [[Chiew Choon Man]] ([[Parti Tindakan Demokratik|PKR]]) ([[Miri (kawasan persekutuan)|Miri]]) [[Fail:Bendera Parti Keadilan Rakyat PKR 4975x2490 px.svg|bingkai|25px|Parti Keadilan Rakyat]] •Yang Berhormat Datuk [[Tiong King Sing]] ([[Parti Demokratik Progresif|PDP]]) ([[Bintulu (kawasan persekutuan)|Bintulu]]) [[Fail:Parti GPS icon.png|bingkai|25px|GPS]] •Yang Berhormat Dato [[Lukanisman Awang Sauni]] ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]) ([[Sibuti (kawasan persekutuan)|Sibuti]]) {{GPS PBB}} •Yang Berhormat Dato [[Anyi Ngau]] ([[Parti Demokratik Progresif|PDP]]) ([[Baram (kawasan persekutuan)|Baram]]) [[Fail:Parti GPS icon.png|bingkai|25px|GPS]] | total_type = Bandar Miri | area_footnotes = <ref name=MCCArea>{{cite web |url=http://www.miricouncil.gov.my/modules/web/pages.php?mod=webpage&sub=page&id=65&menu_id=0&sub_id=96|title= Miri Council ... in Brief|last= |first= |publisher= Website of Miri City Council|date=4 September 2014 |website=Website of Miri City Council|accessdate=7 September 2014}}</ref> | area_total_km2 = 997.43 | elevation_footnotes = <ref>{{cite web|title=Miri, Malaysia Weather History and Climate Data |url=http://www.worldclimate.com/cgi-bin/data.pl?ref=N04E113+2100+96449W |publisher=World Climate |accessdate=21 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040107231635/http://www.worldclimate.com/cgi-bin/data.pl?ref=N04E113%2B2100%2B96449W |archivedate=7 January 2004 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.floodmap.net/elevation/ElevationMap/?gi=1738050|title=Malaysia Elevation Map (Elevation of Miri)|publisher=Flood Map : Water Level Elevation Map|accessdate=22 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150822155736/http://www.floodmap.net/elevation/ElevationMap/?gi=1738050|archivedate=22 August 2015|url-status=live}}</ref> | elevation_m = 8 | elevation_max_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_footnotes = | elevation_min_m = 0 | population_footnotes = <ref name=localauthoritypopulation>{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|title=Population Distribution by Local Authority Areas and Mukims, 2010 (page 1)|publisher=Department of Statistics, Malaysia|accessdate=19 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205090002/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf|archivedate=5 February 2015|url-status=dead}}</ref> | population_total = 234,541 | population_as_of = 2010 | population_density_km2 = 359 | population_density_sq_mi = <!-- Leave blank. Value will be auto-converted. --> | population_blank1_title = Demonim | population_blank1 = Orang Miri | timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|MST]] | utc_offset1 = +8 | timezone1_DST = Tidak dilihat | utc_offset1_DST = +8 | postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] | postal_code = 98xxx | blank_name = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod kawasan]] | blank_info = +6085 (landline only) | blank1_name = [[Plat pendaftaran kenderaan Malaysia|No. pendaftaran kenderaan]] | blank1_info = QM and QM****A (etc..) {{small|(for all vehicles except taxis)}} <br> HQ {{small|(for taxis only)}} | website = {{URL|http://www.miricouncil.gov.my/}} }} [[Fail:Miri-sarawak.JPG|thumb|Bandar Miri]] '''Bandar Raya Miri''' ([[Jawi]]:'''بندر راي ميري''') merupakan '''bandaraya pertama bukan ibu negeri''' di negeri [[Sarawak]] serta negara Malaysia secara amnya yang mendapat taraf [[bandar raya]]. Miri mendapat kenaikan status ini pada 20 [[Mei]] [[2005]] yang membawa gelaran "Bandaraya Peranginan." Miri merupakan bandar kedua terbesar di Sarawak, dengan jumlah penduduk kira-kira 350,000 orang. Kemajuan bandar ini adalah kerana kayanya daerah ini dengan sumber asli, terutamanya [[petroleum]]. == Sejarah == === Sejarah Awal === Pendudukan terawal manusia di kawasan ini pada zaman lampau 35,000&nbsp;BC yang dikesan di Gua Niah.<ref name="Malaysia">{{Cite web|url=http://www.geographia.com/malaysia/malaysiahistory.htm |title=Ancient Malaysia: 35,000&nbsp;BC . Oleh itu, jumlah populasi penduduk Miri telah bertambah sejak 20 tahun yang lalu iaitu 95 000 ( 1980 ) kepada 189 000 ( 2000 ) 298 000 ( 2010 ) 368 000 ( 2012 ), suatu lonjakan yang sangat besar. 100&nbsp;BC |accessdate=2008-07-18 |publisher=Malaysia Tourism Promotion Board}}</ref> === Perang Dunia Kedua === Menyedari bahawa peperangan bakal berlaku, kerajaan Brooke, di bawah Sir [[Charles Vyner Brooke]], menjalankan kerja-kerja awal untuk mewujudkan lapangan terbang di lokasi-lokasi terpilih di seluruh negara. Lapangan terbang tersebut dibina di Kuching, Oya, Mukah, Bintulu dan Miri <ref name=Klemen>{{cite web|first=Klemen |last=L |url= http://www.dutcheastindies.webs.com/sarawak.html |title=The Invasion of British Borneo in 1942 |date=1999-2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942}}</ref> Dengan tiada angkatan tentera udara atau laut yang ditempatkan di dalam atau di sekitar Sarawak, kerajaan British menggalakkan angkatan Brooke untuk mengamalkan "[[Bumi hangus|Dasar Bumi Hangus]]" dalam peristiwa pendudukan Jepun. Rentetan daripada hal tersebut, skim telah dibangunkan untuk memusnahkan peralatan menggali minyak di Miri dan Lutong <ref>{{Cite web |title=Miri Resort Decline and War |url=http://www.miriresortcity.com/declineandwar |accessdate=2008-07-18 |archive-date=2013-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130405191048/http://www.miriresortcity.com/declineandwar |url-status=dead }}</ref> Kerajaan Brooke mengetahui tentang serangan Jepun ke atas [[Pearl Harbor]] (7 Disember 1941) dan tanpa berlengah mengarahkan pemusnahan medan minyak dan lapangan terbang udara di Miri dan Seria. Surat perintah untuk perobohan penapisan di Lutong dan telaga minyak sampai kepada pegawai pemerintah di Miri pada pagi 8 Disember, dan pada petang itu juga, tugas itu telah disempurnakan. Garrison, seramai 2/15 Rejimen Punjabi, yang kemudiannya meninggalkan Miri pergi ke Kuching melalui laut pada 14 Disember <ref name=Klemen/> Jepun menawan bandar tersebut pada 17 Disember <ref>{{cite web |url=http://www.miricity.com.my/index.php?/2008021413/Miri-History |title=Miri History |publisher=miricity.com.my (official city community site) |accessdate=2011-09-11 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402102231/http://www.miricity.com.my/index.php?%2F2008021413%2FMiri-History |url-status=dead }}</ref> Pada 19 Disember 1941, bot terbang Belanda daripada Pulau [[Tarakan]] menyerang kapal pemusnah Jepun [[Kapal Pemusnah Jepun Shinonome (1927)|'' Shinonome'']], (Komander Hiroshi Sasagawa) seberat 1,950 tan diusir dari Miri; kapal itu tenggelam bersama-sama dengan anak-anak kapalnya sebanyak 228 <ref>{{cite web|last=Visser |first=Jan |url= http://www.dutcheastindies.webs.com/shinonome.html |title=Who sank IJN destroyer Shinonome, December 1941? |date=1999-2000 |work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942}}</ref> Sebuah lagi bot terbang menyerang kapal pengangkutan. === Sejarah Mutakhir === [http://www.miriresortcity.com/history Pencarian minyak terawal dalam catatan rasmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008151146/http://www.miriresortcity.com/history |date=2007-10-08 }} di Malaysia berlaku pada Julai 1882 oleh Residen British daerah Baram di Sarawak. Minyak ini digunakan oleh penduduk tempatan untuk tujuan perubatan dan seterusnya untuk menyala lampu dan mengalisairkan bot. Penerokaan komersial hanya bermula pada tahun 1910 apabila Syarikat Petroleum Anglo-Saxon, perintis kepada Sarawak Shell masa kini yang diberi hak eksklusif untuk penerokaan petroleum di Sarawak, menemui minyak di pekan Miri, menandakan bermulanya industri [[petroleum]] di Sarawak pada masa itu. Pada 1950-an, perhatian diberi kepada lautan kerana lapangan minyak di Miri makin kekeringan hasil. Ini dibolehkan lagi oleh perkembangan baru dalam teknologi penggalian petroleum di lautan. Pantauan seismos marin dijalankan buat julung kali di Sarawak pada tahun 1954. Peralihan ke hasil dalam lautan mula menunjukkan hasil pada tahun 1962 apabila minyak ditemui dalam dua kawasan luar pesisir Sarawak, diikuti banyak lagi pencarian lain dalam masa yang singkat. Platform minyak luar pesisir yang pertama didirikan ialah Lutong Barat yang terletak kira-kira enam batu dari pantai. Lapangan minyak daratan yang terakhir ditutup pada awal 1970-an sementara penghasilan minyak dari luar pesisir Miri dimulakan. Miri mula berkembang pesat sejak Parlimen menguatkuasakan Akta Petroleum yang mengehendaki [[Shell]] dan [[Exxon]] untuk berkongsi hasil jualan minyaknya dengan rakyat Malaysia. pada masa ini juga, Miri mula mengembangkan industri perkhidmatan dan pelancongannya. Pada tahun 1989, keluarnya cadangan berwawasan untuk Miri dijadikan bandaraya. Cadangan ini meraih restu kerajaan negeri Sarawak pada tahun 1993. Forum awam diadakan pada tahun 1994 dan satu kempen pengumpulan tandatangan besar-besaran diadakan pada tahun 2004 dan lebih satu per tiga populasi Miri telah meninggalkan tandatangan mereka sebagai tanda sokongan kepada usaha kerajaan bagi Miri meraih status bandaraya. Miri menyediakan rangka tindakan bandaraya pada awal 2000-an, sementara kerajaan bersama-sama sektor swasta telah mnunjukkan kemampuannya untuk memenuhi sepuluh kriteria utara yang digariskan Kerajaan Persekutuan untuk menjadi bandaraya. Kerajaan Negeri Sarawak meluluskan permohonan Majlis Perbandaran Miri untuk Miri dinaik taraf menjadi bandarata dan sejajar dengan itu, Majlis Perbandaran dinaik taraf menjadi Majlis Bandaraya Miri pada 20 Mei 2004. Kerajaan Persekutuan meluluskan permohonan ini pada 16 Mac 2005. [[Yang di-Pertua Negeri]] Sarawak menitahkan penubuhan Majlis bandaraya Miri pada 12 Mei 2005. Seri Paduka Baginda [[Yang Di-Pertuan Agong]] XII mengutuskan Surat Cara pengurniaan status bandaraya bagi nama "Majlis Bandaraya Miri" pada Majlis Perbandaran Miri dengan bidang kuasa penuh terhadap bandaraya Miri pada 13 Mei 2005. Pelantikan Datuk Bandar, Timbalan Datuk bandar dan anggota-anggota Majlis Bandaraya Miri diterbitkan dalam Warta Kerajaan Sarawak pada 19 Mei 2005. Pada 20 Mei 2005, pengisytiharan rasmi Bandaraya Miri dan pelantikan Cr. Dato Wee Han Wen sebagai Datuk Bandar pertama Majlis Bandaraya Miri diadakan di Miridan disusuli sambutan hari bandaraya. Kini, Hari Bandaraya Miri disambut pada [[20 Mei]] setiap tahun. == Demografi == === Bangsa/Kaum/Etnik === Kumpulan populasi penduduk Bandaraya Miri terdiri daripada pelbagai suku kaum dan etnik. Antara suku kaum yang terdapat di Miri ialah suku kaum [[Iban]], [[Orang Melayu Malaysia|Melayu]] (seperti [[Kaum Miriek|kaum Jati Miriek]] iaitu penduduk asli terawal, [[Kedayan]] serta [[Melayu Brunei]]), [[Orang Cina Malaysia|Cina]], Berawan, [[Melanau]], [[Lun Bawang]]/Lun Dayeh, [[Kayan]], Bakong, [[Kenyah]], [[Kelabit]], [[Bidayuh]], [[Penan]], Lakiput, [[Punan]], Saban/Berau, [[Orang India Malaysia|India]], kelompok bangsa Serani dan penduduk asli yang lain. === Agama/Kepercayaan === Sesuai sebagai tempat yang menjadi tumpuan penduduk yang berbilang bangsa, kepelbagaian anutan agama turut wujud. Antaranya kepercayaan agama nenek moyang (kepercayaan roh dan kesukuan (tribal)), agama Kristian (Katolik, Methodist, Sidang Injil Borneo (SIB), Anglikan), Islam, Buddha, Hindu, kepercayaan Bahá'í dan kepercayaan minoriti yang lain. == Iklim == Iklim di Miri bersifat iklim hutan hujan tropika. Terdapat dua musim monsun yang dialami oleh tempat ini iaitu; Monsun Barat Daya, iaitu musim kering yang berlaku pada bulan April sehingga bulan September dan Monsun Timur Laut, iaitu musim tengkujuh yang berlaku pada bulan Oktober sehingga bulan Mac. Sukatan hujan tahunan adalah sekitar 250 sentimeter hingga 380 sentimeter (100 hingga 150 inci). Suhu udara/keliling ialah sekitar 23&nbsp;°C hingga 32&nbsp;°C (74&nbsp;°F hingga 90&nbsp;°F) yang dialami sepanjang tahun. Kadang-kala, suhu udara/keliling boleh jatuh sehingga ke paras 18&nbsp;°C hingga 16&nbsp;°C, terutamanya dalam bulan November, Disember dan Januari. Suhu keliling terendah yang pernah direkodkan ialah pada bulan Disember 2010, yang mencatatkan sehingga serendah 11&nbsp;°C. Pada 2 Febuari 2012, cuaca berkabus meliputi seluruh bandaraya, mengurangkan tahap penglihatan sehingga 40 peratus dan suhu terendah dicatatkan pada bulan tersebut ialah 16&nbsp;°C pada awal pagi sehingga jam 10 pagi. * Rujuk rencana Miri dalam bahasa Inggeris Fenomena [[El Nino]] turut dialami di Miri, seperti kebanyakan tempat di Malaysia. == Infrastruktur == '''Pusat Membeli Belah''' * MYY Mall * E-mart * Permy Mall Giant * Permaisuri Mall * Imperial Mall * Boulevard Shopping Complex * Merdeka Mall * Miri City Square * Bintang Plaza (Parkson) === Bangunan === * Kompleks Mahkamah Miri * Hospital Miri * Dewan Suarah Miri * Pustaka (Perpustakaan) * Kolam Renang Miri (Miri Swimming Pool) * Stadium Miri (Miri Stadium) * Stadium Tertutup Miri (Miri Indoor Stadium) * Miri Go-kart === Jalan raya === * Miri By-Pass * 2 Flyover (Bulatan Clock Tower, Jalan Bulatan) == Pengangkutan/Perhubungan == [[Fail:Miriairport terminal.jpg|thumb|Lapangan Terbang Miri]] === Melalui Udara === [[Lapangan Terbang Miri]] menerima penerbangan dari Kuala Lumpur, Johor Bahru, Kuching, Singapura, Kota Kinabalu, Labuan, Sibu, Bintulu, Marudi, Limbang dan penerbangan dari bandar-bandar kecil dari seluruh Sarawak. Lapangan terbang ini juga merupakan pusat/hab/tonggak perhubungan terpenting bagi MASwings untuk menghubungkan kawasan-kawasan terpencil di kawasan pedalaman seperti Loagan Bunut, Ba'kelalan dan Bario. Di samping itu, lapangan terbang ini menjadi laluan udara utama untuk ke taman-taman negara seperti Taman Negara Mulu, Taman Negara Niah dan Taman Negara Lambir [[Malaysia Airlines]] dan [[AirAsia]] merupakan pengendali utama penerbangan ke Miri. === Melalui Darat === Selain itu, Miri boleh dicapai/diakses melalui jalan darat dari Sabah melalui [[Bandar Seri Begawan]], ([[Brunei]]) berturutan sehingga ke Baram dan Limbang serta dari Bintulu melalui Batu Niah dengan menggunakan [[Pan Borneo Highway]]. Perkhidmatan pengangkutan awam di Miri seperti bas awam, teksi, dan kereta sewa turut disediakan. Bas awam berhawa dingin dan biasa digunakan oleh penduduk tempatan dan orang asing untuk ke bahagian-bahagian Bandaraya Miri seperti Permyjaya, Tanjong Lobang, Bakam, Lutong, Pujut, Taman Tunku dan sebagainya. Bas-bas awam ini mempunyai kod tempat tersendiri yang selalunya dipamerkan di hadapan bas. Teksi selalunya digunakan untuk membawa pelancong dari Lapangan Terbang Antarabangsa Miri ke tempat penginapan. Kereta sewa ditawarkan perkhidmatan oleh syarikat-syarikat tertentu untuk bersiar di sekitar bandaraya dan kenderaan persendirian prebet (private) digunakan untuk ke luar bandar, khususnya ke Bekenu dan Kuala Baram. Kod bagi kenderaan berdaftar di Miri ialah QM. Bandar Raya Miri mempunyai zon meletak kenderaan yang ditetapkan mengikut warna mewakili jam yang menggunakan sistem kupon letak kenderaan yang boleh didapati di pondok-pondok kupon dan permis-permis perniagaan yang mendaftar untuk menjual kupon letak kenderaan. Kupon ini hanya untuk kenderaan selain motosikal. Di samping itu, tempat letak kereta swasta (selalunya berdekatan dengan pusat beli-belah utama) dan persendirian turut ditawarkan sebagai alternatif dengan bayaran mengikut jam, harian dan bulanan pada kadar berpatutan. Tempat khusus untuk meletak motosikal turut disediakan Majlis Bandar Raya Miri (MCC) dengan palang besi untuk mengunci motosikal bagi tujuan keselamatan kenderaan tersebut semasa ketiadaan empunya. === Melalui Air === Sejak dahulu lagi, sungai merupakan sahabat sejati bagi penduduk tempatan untuk berhubungan antara satu sama lain. Jalan air digunakan sekiranya untuk ke kawasan pedalaman yang sukar dicapai atau tiada jalan darat dan sebagai jalan alternatif yang lebih memakan masa bagi para pelancong yang ingin menikmati suasana kehijauan dan alam semulajadi sepanjang perjalanan ke tempat seperti Taman Negara Mulu, Bario dan sebagainya. Bot laju (express) untuk ke Marudi dari pekan-pekan kecil di Miri seperti Lapok turut disediakan. == Pelancongan == Berasal hanya sebagai sebuah pekan minyak yang sibuk, kini, Miri juga tidak ketinggalan mengalami pemesatan ekonomi sehingga statusnya dinaiktaraf sebagai bandaraya pelancongan yang baru. Pemandangan latar langit Miri turut banyak berubah sepanjang tempoh ini. Terdapat pelbagai rancangan kemajuan yang dirangka untuk Bandaraya Miri. '''The Miri Waterfront''' dan [http://www.miricommunity.net/album_page.php?pic_id=222 Marina Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016120446/http://miricommunity.net/album_page.php?pic_id=222 |date=2007-10-16 }} merupakan beberapa contoh projek infrastruktur yang bakal mengangkat lagi Bandaraya Miri pada masa hadapan. Bandar Miri mempunyai atmosfera dan suasana yang cukup damai dan kasual, dipenuhi dengan pelbagai jenis pusat komersial moden, namun, pada masa yang sama turut mengekalkan nilai dan jualan barangan produk penduduk tempatan dan barangan tradisional setempat. Antara pusat komersial ialah taman yang menarik, pantai dan kelab hiburan serta restoran yang mewah dan lengkap. Bandaraya Miri dijangka menjadi sebuah kota yang bergemerlapan sehingga menjajar ke kota-kota lain di pesisir pantai barat utara Borneo. Selain itu, Miri juga turut digelar sebagai Gerbang Utara/Pintu Masuk Utara ke Sarawak dan menjadi salah satu tarikan pelancongan utama di negeri ini. Miri yang mempunyai banyak aset-aset semulajadinya telah mengagumkan ramai pelancong dari dalam dan luar negara yang datang berkunjung. Hal ini kerana, Miri dikelilingi oleh empat buah taman negara bertaraf antarabangsa yang diiktiraf sebagai tapak warisan [[UNESCO]] seperti [[Gunung Mulu]], [[Gua Niah]], [[Bukit Lambir]] dan [[Loagan Bunut]]. === Monumen Semulajadi === ==== Taman Negara ==== [[Taman Negara Gunung Mulu]] diperakui sebagai sebuah Tapak Warisan Dunia UNESCO mempunyai lubang gua semulajadi terbesar di dunia, iaitu Lubang Nasib Bagus (Sarawak Chamber) yang diiktiraf [[UNESCO]] sebagai tapak warisan dunia. [[Gua Niah]] di [[Taman Negara Niah]] ialah sebuah tapak arkeologi dan sejarah yang penting kerana di sinilah tempat para ahli arkeologi menjumpai salah satu tulang rangka manusia tertua di Asia Tenggara. [[Taman Negara Bukit Lambir]] (atau Taman Negara Lambir) dihuni oleh beraneka spesis flora dan fauna dan menduduki tempat ke-12 di kalangan tapak yang paling banyak kepelbagaian hidupannya (biodiversiti) di dunia. Di Taman Negara Loagan Bunut pula terletaknya tasik semulajadi terbesar di Sarawak serta kepelbagaian spesis burung. ==== Pantai ==== Berlatarkan langit yang menghadap ke Laut China Selatan mengarah ke barat, Miri yang terletak berdekatan dengan laut juga turut dianugerahkan dengan pantai-pantai yang indah dan permai seperti Tanjong Lobang (Taman Selera), Luak Esplanade, Hawaii Beach, Pantai Lutong (Lutong Beach), Pantai Bungai (Bungai Beach), Pantai Peliau dan Pantai Tusan di Bekenu dan sebagainya. ==== Batu Karang/Dasar Laut ==== Selain itu, terdapat juga Taman Negara Marin Miri-Sibuti yang baru diwartakan dan mempunyai salah satu terumbu karang yang tercantik di rantau ini serta kaya dengan keunikan kepelbagaian hidupan air/akuatiknya. === Monumen Buatan === ==== Tempat Bersejarah ==== ===== Grand Old Lady dan Muzium Petroleum ===== [[File:Petroleum Museum (Malaysia).jpg|thumb|Muzium Petroleum]] "The Grand Old Lady" ialah gelaran bagi Telaga Minyak Miri yang juga telaga terawal ("Oil Well No. 1") di Miri yang kini dijadikan tarikan pelancong terkenal, ditubuhkan pada awal 1900-an kerana sumber minyaknya. Telaga minyak ini terletak di atas Bukit Telaga Minyak, atau dahulunya dipanggil Bukit Kanada (Canada Hill) (mengikut cerita orang tua, suatu ketika dahulu, terdapat seorang kulit putih warga [[Kanada]] yang pernah tinggal di sana yang bekerja mencari pekerja tempatan dan asing untuk bekerja di lapangan minyak di sekeliling bukit tersebut). Oil Well No. 1 didirikan oleh Syarikat Shell pada tahun 1910. Setelah enam dekad menghasilkan kira-kira 660,000 tong minyak, akhirnya telaga ini ditutup pada tahun 1972, yang seterusnya diisytiharkan sebagai sebuah monumen kebangsaan. Sebelum itu, pernah wujud sebuah menara pengawasan berdekatan monumen ini di mana para pengunjung boleh melihat pemandangan bandaraya Miri dengan berlatarkan Laut China Selatan sebagai kaki langitnya (horizon). Menara itu dirobohkan untuk memberi laluan kepada pembinaan [http://www.miricommunity.net/album_page.php?pic_id=253 Muzium Sains Petroleum Miri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016120455/http://miricommunity.net/album_page.php?pic_id=253 |date=2007-10-16 }} dan kini diganti dengan platform pemandangan yang disediakan di atas bangunan ini. Muzium ini juga mempunyai tarikan tersendirinya yang menawarkan pelbagai jenis pameran berkaitan dengan industri minyak, sinonim dengan gelaran bandaraya ini, Miri Oil Town (Bandar Minyak). ===== Tugu Jepun ===== Tugu Jepun dibina bersempena pendudukan [[Jepun]] pada tahun [[1942]] di Sarawak. Miri merupakan tempat pertama pendaratan askar-askar [[Jepun]] sebelum berpecah untuk mara ke kawasan selatan Sarawak (sampai ke Kuching) dan ke [[Sabah]] di utara bagi menentang kuasa Barat ([[British]]) yang memerintah pada ketika itu. Nama Tanjong Lobang dipercayai bersempena dengan lubang rahsia yang digali untuk kemudahan pergerakan tentera penjajah di tanjung tersebut. Versi lain asal-usul nama Tanjong Lobang dipercayai adanya lubang hasil hakisan alam di tanjung tersebut. Lokasi sebenar lubang tersebut tidak diketahui atau telah ditelan zaman/hasil pembangunan di tanjung tersebut. Tugu Jepun ini boleh dilihat di Tanjong Lobang, bersebelahan sekolah menengah [[Kolej Tun Datu Tuanku Haji Bujang]] dan rumah api (lighthouse). Monumen bersejarah ini dibawah seliaan Jabatan Laut Miri. ==== Taman Awam ==== [[Fail:Taman Awam Miri.JPG|thumb|Taman Awam Miri]] Miri mempunyai 14 taman awam dan tempat rekreasi. Antaranya ialah Taman Bulatan Miri (taman tasik), Luak Bay Esplanade (taman pesisir pantai), Taman Selera (kawasan perkelahan), Taman Awam Miri dan [http://www.miricommunity.net/album_page.php?pic_id=297 Miri City Fan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016120509/http://miricommunity.net/album_page.php?pic_id=297 |date=2007-10-16 }} yang paling terkenal di kalangan penduduk tempatan dan pelancong. Miri City Fan atau Taman Kipas Miri, ialah sebuah taman 10.4 hektar yang terletak di pusat bandar, pernah dianugerahkan sebagai '''taman bandaraya berlandskap terbaik di Malaysia''' pada tahun 2001. ==== Rumah Ibadat ==== ===== Tokong Lian Hua San ===== Tokong [[Taoisme]] besar yang terletak di pinggir bandar Krokop di Miri ialah tokong Taoisme terbesar di Asia Tenggara. Seni bina luar biasa dan arca yang rumit di tokong ini banyak menarik kedatangan pelancong untuk menziarah tempat ini. ==== Beli-belah ==== Miri juga dikenali sebagai tumpuan beli-belah dalam kalangan rakyat tempatan dan [[Brunei]] kerana harga barangnya yang berpatutan dan murah. Antara pusat beli-belah tersohor di Miri termasuklah Bintang Plaza (atau lebih dikenali oleh penduduk tempatan sebagai Parkson/Paksen/Paxen), pusat beli-belah yang sering menjadi tumpuan golongan muda-mudi; Boulevard Shopping Complex, Imperial Shopping Mall, E-Mart, Miri Plaza, Miri Square, Wisma Pelita Mall dan lain-lain lagi. Selain itu, terdapat beberapa buah pusat beli-belah baharu yang sedang dan telah siap dibina seperti MYY Mall di Lutong, Permy Mall di Bandar Baru Permyjaya dan Merdeka Mall di Morsjaya. Tambahan pula, Miri turut terkenal kerana hasil kraftangannya, terutamanya keluaran ber[[manik]]. Kedai kraftangan sepanjang Jalan Bendahara, dan Jalan Brooke merupakan destinasi pilihan di kalangan penduduk tempatan dan pelancong. Pusat Kraftangan Miri (Miri Handicraft Center) di simpang Jalan Merbau dan Jalan Brooke dijadikan tempat pilihan pemburu hasil kraftangan dan cenderahati yang berkualiti. Selain itu, pasar malam (night market) ada di Miri yang selalunya beroperasi pada hari Khamis hingga Sabtu. Antara kawasan pasar malam popular ialah 'Saberkas', 'Morsjaya' dan yang terbaharu diwartakan berada di (info diperlukan). Pasar malam ini menawarkan pelbagai jenis jualan yang terdiri daripada makanan, minuman, pakaian, keperluan harian, aksesori dan sebagainya. Tawar-menawar merupakan suatu kebiasaan dan kelebihan semasa berkunjung di sini. == Pendidikan == [[Fail:SMK Chung Hua Miri.JPG|thumb|SMJK Chung Hua Miri]] === Pendidikan Pra Sekolah === * Tiada data, perlu ditambah === Pendidikan Rendah === ==== Sekolah Kebangsaan ==== SK Jalan Bintang, SK Riam Batu Dua, SK Anchi, SK Pujut Corner, SK Kpg Luak, SK Pulau Melayu, SK Temenggong Datuk Muip, SK Tudan, SK Pendidikan Khas (P), SK Merbau, SK Senadin, SK Miri, SK Sayed Othman, SK Lutong, SK Lambir Village (dan sebagainya) ==== Sekolah Jenis Kebangsaan ==== SJK(C) Chung Hua Miri, SJK(C) Chung Hua Krokop, SJK(C) Chung Hua Lutong, SJK(C) Chung Hua Pujut, SJK(C) Chung Hua Bakam, SJK(C) Chung San Miri, SJK(C) Chung Hua Tudan, SJK(C) North, SJK(C) Tukau (dan sebagainya) ==== Sekolah Agama/Mubaligh ==== SK Agama Miri, SK St Columba, SK St Joseph === Pendidikan Menengah === ==== Sekolah Kebangsaan ==== SMK Dato Permaisuri, SMK Luak, SMK Baru, SMK Riam, SMK Lopeng Tengah, SMK Merbau, SMK Taman Tunku, SMK Pujut, SMK Lutong, Kolej Tun Datu Tuanku Haji Bujang, SM Sains Miri (dan sebagainya) ==== Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan ==== SMJK Chung Hua ==== Sekolah Agama/Mubaligh ==== SMK Agama Miri, SMK St Joseph, SMK St Columba ==== Sekolah Menengah Vokasional ==== SMV Miri === Pendidikan Tinggi === [[Curtin University]], Kampus Sarawak, Malaysia merupakan sebuah kampus luar pesisir [[Curtin University]], Australia Barat, dan menjadi universiti asing pertama di [[Malaysia Timur]]. Mula dibuka pada tahun 1999 dengan kerjasama Kerajaan [[Sarawak]], universiti ini menyediakan perkhidmatan keperluan pendidikan untuk penduduk tempatan dan orang asing. Di samping itu, kemudahan pendidikan tinggi/lanjutan di Bandaraya Miri termasuklah [[Open University Malaysia]] (Miri Campus), Institut Pendidikan Guru Malaysia Kampus Sarawak (IPGMS), Institut Kemahiran Belia Negara (IKBN), Institut Latihan Perindustrian Miri (ILP), Kolej Komuniti Miri, Riam Institute of Technology, IBS College, Fajar International College, Tenby International School dan sebagainya. === Kempen === Di Miri, kempen "Tiada Beg Plastik" (No Plastic Bag Campaign) diwujudkan di gedung beli-belah utama bagi menyokong usaha untuk kempen bumi hijau yang diuar-uarkan di seluruh dunia. Lain-lain kempen seperti kempen menjaga kebersihan bandar dan sebagainya. == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [http://www.bernama.com/bernama/v3/bm/news.php?id=134543 Miri - Dari Bandar Minyak ke Bandaraya] * [http://www.MiriResortCity.com MiriResortCity.com - Laman web penuh galleri dan maklumat bandaraya Miri dari perspektif orang-orang Miri] * [http://www.miricommunity.net MiriCommunity.Net - Kommuniti Miri] * [http://www.moe.gov.my - Kementerian Pendidikan Malaysia] {{Bandar raya di Malaysia}} {{Sarawak}} [[Kategori:Bandar di Sarawak]] [[Kategori:Petempatan pinggir laut di Malaysia]] bz5ojwhako6a71yzfbfc00tq2jv87ah 0 14324 6809846 6719758 2026-03-26T15:17:47Z Ezrarul 345817 mempautkan kawasan persekutuan, negeri, ahli politik dan membetulkan susunan parti 6809846 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = Sungai Petani | official_name = | native_name = <big>سوڠاي ڤتني</big> | native_name_lang = | translit_lang1 = lain | translit_lang1_type2 = [[Bahasa Cina|Cina]] | translit_lang1_info2 = {{Lang|zh-hans|双溪大年}}<br>''Shuāng xī dà nián'' {{small|([[Pinyin]])}} | translit_lang1_type4 = [[Bahasa Tamil|Tamil]] | translit_lang1_info4 = {{lang|ta|சுங்கை பட்டாணி}}<br>{{lang|ta-latn|Cuṅkai Paṭṭāṇi}} {{small|([[ISO 15919|Transliterasi]])}} | other_name = | settlement_type = Bandar <!-- images, nickname, motto ---> | image_seal = | nickname = | motto = | anthem = <!-- maps and coordinates ------> | image_map = | mapsize = | map_alt = | map_caption = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_base_alt = | dot_map_alt = | dot_map_caption = | dot_x = |dot_y = | pushpin_map = Malaysia | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = <!-- location ------------------> | subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] | subdivision_name = {{flag|Malaysia}} | subdivision_type1 = [[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|Negeri]] | subdivision_name1 = {{flag|Kedah}} | subdivision_type2 = Daerah | subdivision_name2 = [[Daerah Kuala Muda|Kuala Muda]] | subdivision_type3 = | established_title = | established_date = | established_title1 = Daerah | established_date1 = | established_title2 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date2 = <!-- government type, leaders --> | government_footnotes = | government_type = Majlis Perbandaran Sungai Petani | leader_party = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = Yang Dipertua | leader_name1 = Tunku Iskandar Shah bin Tunku Muszaffar Shah | leader_title2 = | area_footnotes = | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | area_total_km2 = 115.7 | area_total_sq_mi = <!-- elevation -----------------> | elevation_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | elevation_m = | elevation_ft = | population_footnotes = | population_total = 297,824 | population_as_of = 2020 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi= | population_est = | pop_est_as_of = | population_demonym = | population_note = | timezone1 = | utc_offset1 = | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = <!-- website, footnotes --------> | website = [https://pbt.kedah.gov.my/index.php/majlis-perbandaran-sungai-petani/ Majlis Perbandaran Sungai Petani] | footnotes = |seal_size=150}} '''Sungai Petani''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]:'''سوڠاي ڤتني'''; singkatan: '''Sg. Petani''' atau '''SP''') merupakan sebuah bandaraya yang terbesar di negeri [[Kedah|Kedah Darul Aman]] berbanding [[Alor Setar]]. Bandaraya Sungai Petani mengambil alih kedudukan tersebut pada tahun 2010 <ref>{{Cite web |url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf |title=salinan arkib |access-date=2013-09-29 |archive-date=2015-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205090002/http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/population/03ringkasan_kawasan_PBT_Jadual1.pdf |url-status=dead }}</ref>. Ia terletak di bahagian tengah negeri di utara [[Semenanjung Malaysia]]. Bandaraya ini adalah terletak 370 km ke Kuala Lumpur dan 50 km ke Alor Setar. Sungai Petani juga merupakan bandaraya yang membangun pesat serta perindustrian utama terbesar bagi negeri tersebut selain Kulim. Kolej PTPL dan University AIMST telah dibina di bandar ini. Gambaran mural dinding juga telah siap dilukis di Semeling, Sungai Petani. Tiga pasaraya Lotus's juga dibina di Sungai Petani. Sungai Petani juga terletak 100 km tepat sekali ke [[Bukit Kayu Hitam]]. Kesesakan lalu lintas di Plaza Tol Sungai Petani Utara telah berlaku pada akhir-akhir ini disebabkan penggunaan kenderaan yang banyak menuju ke [[George Town, Pulau Pinang|Bandaraya George Town]]. Hal ini demikian kerana ramai penduduk Sungai Petani bekerja di Bandaraya George Town. Di kawasan Sungai Petani, beberapa penempatan perumahan elit telah dibina seperti Lagenda Heights, SP Saujana, Bukit Banyan, Perdana Heights, Cinta Sayang Resort/Homes/Villa dan Somerset. Begitupun, hampir 70 peratus baki dari keseluruhan Sungai Petani adalah kawasan luar bandar. Terdapat juga stesen keretapi di Sungai Petani. Jambatan landasan keretapi yang bersejarah di Malaysia masih lagi dilihat di bandar Kedah ini di Sungai Sg Petani di Jalan Besar serta di Pinang Tunggal. Sg Jagung dan Sungai Layar tidak terlalu jauh == Latar belakang == === Trivia=== {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="font-size: 90%;" |- bgcolor="#efefef" |- align="left" !Tarikh Hari Keputeraan Sultan | [[28 November]] [[1927]] |- align="left" !Negara |[[Malaysia]], [[Asia]] |- align="left" !Negeri |[[Kedah]] |- align="left" !Iklim Tahunan |2,390 (94.09) |- align="left" !Jumlah hujan tahunan |2000mm ~ 2500mm |- align="left" !Sungai terpanjang |[[Sungai Muda]] |- align="left" |} {{Geographic location |Centre = '''Sungai Petani''' |North = [[Pendang]] / [[Alor Setar]] |Northeast = [[Sik]] |East = [[Baling]] |Southeast = [[Bandar Baharu]] |South = [[Kulim]] |Southwest = [[George Town, Pulau Pinang|George Town]] |West = [[Selat Melaka]] |Northwest = [[Yan]] }} === Politik === [[Dewan Rakyat]] {| class="toccolours sortable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse; text-align: left;" |- ! align="center"|Parlimen !! Nama Kerusi !! Ahli Parlimen !! Parti |- ! align="left"|P12 | [[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]]||[[Sabri Azit]] ![[PN]] ([[PAS]]) |- ! align="left"|P14 | [[Merbok (kawasan persekutuan)|Merbok]]||[[Mohd Nazri Abu Hassan]] ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- ! align="left"|P15 | [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]]|| [[Mohammed Taufiq Johari|Dr. Mohammed Taufiq Johari]]|| [[Pakatan Harapan|PH]] ([[PKR]]) |- |} [[Dewan Undangan Negeri]] {| class="toccolours sortable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse; text-align: left;" |- ! align="center"|Dun !! Kawasan negeri!! Ahli Negeri !! Parti |- !N01 ![[Ayer Hangat (kawasan negeri)|Ayer Hangat]] !Shamsilah Siru ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N02 ![[Kuah (kawasan negeri)|Kuah]] !Amar Pared Mahamud ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N03 ![[Kota Siputeh (kawasan negeri)|Kota Siputeh]] !Mohd Asyraf Mustaqim ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N04 ![[Ayer Hitam (kawasan negeri Kedah)|Ayer Hitam]] !Azhar Ibrahim ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N05 ![[Bukit Kayu Hitam (kawasan negeri)|Bukit Kayu Hitam]] !Halimaton Shaadiah Saad ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N06 ![[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]] !Prof Haim Hilman ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N07 ![[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]] !Mohamad Yusoff Zakaria ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N08 ![[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]] !Mohd Radzi Md Amin ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N09 ![[Bukit Lada (kawasan negeri)|Bukit Lada]] !Salim Mahmood ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N10 ![[Bukit Pinang (kawasan negeri)|Bukit Pinang]] !Romani Wan Salim ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N11 ![[Derga (kawasan negeri)|Derga]] !Muhammad Amri Wahab ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N12 ![[Suka Menanti (kawasan negeri)|Suka Menanti]] !Dzowahir Ab Ghani ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N13 ![[Kota Darul Aman (kawasan negeri)|Kota Darul Aman]] !Teh Swee Leong |[[Pakatan Harapan|PH]] ([[DAP]]) |- !N14 ![[Alor Mengkudu (kawasan negeri)|Alor Mengkudu]] !Muhammad Radhi Mat Din ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N15 ![[Anak Bukit (kawasan negeri)|Anak Bukit]] !Rasyidi Razak ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N16 ![[Kubang Rotan (kawasan negeri)|Kubang Rotan]] !Mohd Salleh Saidin ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N17 ![[Pengkalan Kundor (kawasan negeri)|Pengkalan Kundor]] !Mardiyyah Johari ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N18 ![[Tokai (kawasan negeri)|Tokai]] !Mohd Hayati ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N19 ![[Sungai Tiang (kawasan negeri)|Sungai Tiang]] !Abd Razak Khamis ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N20 ![[Sungai Limau (kawasan negeri)|Sungai Limau]] !Mohd Azam Abdul Samat ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N21 ![[Guar Chempedak (kawasan negeri)|Guar Chempedak]] !Abdul Ghafar Saad ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- ! align="left" |N22 | [[Gurun (kawasan negeri)|Gurun]]|| Baddrol Bakhtiar ! [[PN]] ([[PAS]]) |- !N23 ![[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]] !Ahmad Sulaiman ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N24 ![[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]] !YAB Dato Seri Muhammad Sanusi MD Noor ![[PN]] ([[PAS]]) MB Kedah |- ! align="left" |N25 | [[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]]|| Azizan Hamzah ! [[PN]] ([[PAS]]) |- ! align="left" |N26 | [[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjung Dawai]]|| Hanif Ghazali ! [[PN]] ([[PAS]]) |- ! align="left" |N27 | [[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]]|| [[Ustaz sharir long|Ustaz Sharir Long]] ! [[PN]] ([[PAS]]) |- ! align="left"|N28 | [[Bakar Arang (kawasan negeri)|Bakar Arang]]|| [[Adam Loh Wei Chai]]|| [[Pakatan Harapan|PH]] ([[PKR]]) |- ! align="left"|N29 | [[Sidam (kawasan negeri)|Sidam]]|| [[Bau Wong Bau Ek]]|| [[Pakatan Harapan|PH]] ([[PKR]]) |- !N30 ![[Bayu (kawasan negeri)|Bayu]] !Mohd Taufik Yaacob ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N31 ![[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]] !Najmi Ahmad ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N32 ![[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]] !Mansor Zakaria ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N33 ![[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]] !Siti Aishah Ghazali ![[PN]] ([[PAS]]) |- !N34 ![[Lunas (kawasan negeri)|Lunas]] ![[Azman Nasrudin|Khairul Anuar Ramli]] ![[PN]] ([[BERSATU]]) |- !N35 ![[Kulim (kawasan negeri)|Kulim]] !Wong Chia Zhen ![[PN]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|GERAKAN]]) |- !N36 ![[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]] !Mohd Suffian Yusoff ![[PN]] ([[PAS]]) |- |} == Perbandaran dan Perumahan == === Majlis Perbandaran === Bandar Sungai Petani dan keseluruhan Daerah Kuala Muda ini ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Sungai Petani|Majlis Perbandaran Sungai Petani Kedah]] (MPSPK) {{col|2}} # Pusat Bandar ڨوست بندر # [[Merbok]] مربوق # [[Gurun, Kedah|Gurun]] ڭورون # [[Bedong]] بيدوڠ # [[Tikam Batu]] تيكم باتو # [[Bukit Selambau]] بوكيت سلمباو # [[Bakar Arang]] باكر ارڠ # [[Kota Kuala Muda]] كوتا كوالا مودا # [[Sungai Lalang]] سوڠاي لالڠ # [[Mukim Semeling|Semeling]] سمليڠ # [[Mukim Pekula|Pekula]] ڨكولا # [[Mukim Simpor|Simpor]] سيمڨور # [[Mukim Bukit Meriam|Bukit Meriam]] بوكيت مريام # [[Mukim Haji Kudong|Haji Kudong]] حخ كودوڠ # [[Mukim Rantau Panjang|Rantau Panjang]] رنتاو ڨنجڠ # [[Mukim Sidam Kiri|Sidam Kiri]] سيدم كيري # [[Mukim Teloi Kiri|Teloi Kiri]] تلوي كيري # [[Mukim Sungai Pasir|Sungai Pasir]] سوڠاي ڨاسير # Sungai Layar سوڠاي لايار # [[Sungai Muda]] سوڠاي مودا # [[Mukim Bujang|Lembah Bujang]] لمبح بوجڠ # [[Sungai Batu]] سوڠاي باتو # [[Pantai Merdeka]] ڨنتاي مردكا # [[Tanjung Dawai]] تنجوڠ داواي # [[Gunung Jerai]] ڭونوڠ جراي # [[Sungai Merbok]] سوڠاي مربوق # [[Bandar Aman Jaya]] بندر امان جاي # Bandar Puteri Jaya بندر ڨوتري جاي # [[Bandar Laguna Merbok]] بندر لاڭونا مربوق {{EndDiv}} === Perkembangan Bandar === [[File:Map of Kuala Muda District, Kedah.svg|thumb|250px|Daerah Kuala Muda dengan Sungai Petani di tengah]] Sektor perumahan berkembang pesat di Sungai Petani. Semenjak tahun 1990-an, bandar Sungai Petani menerima pelaburan besar oleh syarikat-syarikat pemaju perumahan. Taman Ria, Taman Ria Jaya, Taman Peruda, Taman Mutiara Indah, Taman Berlian merupakan perumahan terancang yang terawal di Sungai Petani. Menjelang tahun 1999 sehingga 2007, beberapa bandar baru dimajukan antaranya ialah Bandar Aman Jaya, Bandar Mutiara, Bandar Puteri Jaya, Bandar Sri Astana, Bandar Sri Cendana, Legenda Heights, Bandar Laguna Merbok, Bandar Puteri Hill Park dan Cinta Sayang Resort Homes. Sebuah kondominium mewah telah dibina pada tahun 2008 oleh EUPE Corporation di dalam kawasan perumahan elit Kelab Cinta Sayang. Kondominium itu diberi nama Sky Residences. Kini Bandar Sungai Petani adalah kawasan perumahan terbesar di [[Kedah]]{{fact}} mengatasi{{who}} [[Alor Setar|Bandaraya Alor Setar]] selaku ibu negeri. Bandar ini juga adalah kawasan perindustrian terbesar disebabkan faktor bandar ini dekat dengan [[George Town, Pulau Pinang|Bandaraya George Town]] iaitu bandaraya ketiga utama di [[Malaysia]]. === Populasi penduduk === Penduduk Sungai Petani adalah terdiri daripada majoriti Melayu, Cina dan India. Sungai Petani menjadi sebuah bandar dengan keluasan bandar ini menjadi semakin membesar dengan pertambahan penduduk yang begitu drastik sejak tahun 1990 dimana bandar ini terletak berhampiran dengan bandar-bandar besar lain seperti [[Kulim]] dan Bandaraya George Town. Dengan itu ramai penduduk tinggal di sini dan bekerja di sana. Sungai Petani adalah salah satu bandar terbesar di Kedah kerana bandar ini mempunyai ramai penduduk disebabkan berdekatan bandar perindustrian terbesar di utara iaitu Seberang Perai yang tidak dapat memenuhi penduduk di sana. Selain itu, penjualan rumah yang lebih murah berbanding Bandaraya [[Alor Setar]] telah menarik ramai rakyat untuk tinggal di sini. Bandar ini telah menyaingi populasi Bandaraya Alor Setar sebagai bandar berpopulasi tertinggi di Kedah <ref name="populasi">http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf</ref> <ref>http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf</ref>. Populasi = 405,789 (2009) {| class="wikitable sortable" |- | bgcolor=#F5F5DC align=center| '''Bandar / Daerah''' | bgcolor=#F5F5DC align=center| '''Populasi 1980''' | bgcolor=#F5F5DC align=center| '''Populasi 1990''' | bgcolor=#F5F5DC align=center| '''Populasi 2000''' | bgcolor=#F5F5DC align=center| '''Populasi 2010''' |- |- | Sungai Petani / Kuala Muda || 192,308 || 254,372 || 339,898 || 456,605 |} <table border="1" width="310" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; border:2px solid #1DACD6; font-size:100%; font-family:Arial,Helvetica" > <tr><th colspan="2" align="center" bgcolor="skyblue">Bandar Sungai Petani</th></tr> <tr><td colspan="2">[[imej:Coat of arms of Kedah.jpg|right|300px]]</td></tr> <tr><th colspan="2" align=""center"" bgcolor=""skyblue"">'''Geografi'''</th></tr> <tr><td>'''Status'''</td><td>Bandar</td></tr> <tr><td>'''Negara'''</td><td>{{flag|Malaysia}}</td></tr> <tr><td>'''Negeri'''</td><td>{{flag|Kedah}}</td></tr> <tr><td>'''Daerah'''</td><td>Kuala Muda</td></tr> <tr><td>'''Bandar'''</td><td>Sungai Petani</td></tr> <tr><td>'''Keluasan'''</td><td>923km²</td></tr> </table> === Bandar-bandar Baharu === Banyak bandar baru dibina untuk pembangunan penduduk yang kian bertambah dan bandar yang pesat membangun. * Bandar Aman Jaya * Bandar Mutiara * Bandar Puteri Jaya * Bandar Sri Astana * Bandar Sri Cendana * Bandar Laguna Merbok * Bandar Utama * Bandar SP Saujana * Bukit Bintang * Bintang Maya * Ramlee == Jaringan pengangkutan == Bandar Sungai Petani sangat mudah dihubungi dengan jaringan jalan raya,jalan kereta api dan laluan udara. ===Jalan raya=== Dari ibu negara, Kuala Lumpur, perjalanan ke utara menuju Sungai Petani melalui [[Lebuhraya Utara-Selatan]] (PLUS-E1). Jalan Persekutuan turut menghubungkan Sungai Petani dengan beberapa bandar utama seperti Alor Setar, Butterworth dan Ipoh. Bagaimanapun, perjalanan melalui Lebuhraya Utara Selatan lebih cepat dan selesa. ===Kereta api=== Sekiranya menaiki kereta api, anda boleh turun di [[stesen keretapi Sungai Petani]] yang terletak di pusat bandar. Jajaran laluan kereta api bermula dari [[Padang Besar]], [[Perlis]] melalui bandar seperti [[Alor Setar]], [[Gurun]], Sungai Petani, [[Bukit Mertajam]], [[Butterworth]], [[Taiping]], [[Kuala Kangsar]], [[Ipoh]], [[Slim River]],[[ Tanjung Malim]], [[Sungai Buloh]] dan [[Kuala Lumpur]]. Terdapat perjalanan terus dari Kuala Lumpur, Bangkok dan Hatyai melalui Sungai Petani. ===Lapangan terbang=== Lapangan terbang terdekat dengan Sungai Petani ialah Lapangan Terbang Antarabangsa Bayan Lepas di Pulau Pinang iaitu lebih kurang 45 km dari pusat bandar. Selain itu, terdapat satu lapangan terbang bagi laluan domestik di Alor Setar iaitu Lapangan Terbang Sultan Abdul Halim. ==Senarai bangunan tertinggi di Sungai Petani== Dibawah adalah senarai bangunan tertinggi di Sungai Petani. ===Siap=== ====Tertinggi==== * Sky residences: 18 tingkat * HSAH termasuk kolej perubatan HSAH: 15 & 13 tingkat * Park Avenue: 12 tingkat ====Sederhana Tinggi==== * SP Plaza: 10 tingkat * The Pure Hotel: 10 tingkat * Emerald Puteri hotel: 7 tingkat * Kompleks MPSPK: 7 tingkat * Wisma Keladi: 6 tingkat ===Dalam Perancangan=== ====Tertinggi==== * 3-star hotel: 18 * Sky Residences: 18 * 4-star hotel: 11.5 * ====Sederhana==== * DR Rozmey World Hotel: 6 ====Belum diketahui==== * Kedah Convention Centre * Kondominium di Bandar Puteri Jaya: * Hospital di Bandar Laguna Merbok == Pendidikan == [[Fail:Sultanahkedah.jpg|250px|thumb|Sultanah Kedah DYMM Sultanah Haminah Hamidun]] Banyak sekolah rendah dan menengah di bandar Sungai Petani. Institusi Pengajian Tinggi Awam dan Swasta turut bertapak di bandar ini. Universiti Teknologi Mara (UiTM) membuka [[Kampus UiTM Sungai Petani|kampus cawangannya di Merbok]], Sungai Petani. Universiti swasta AIMST turut beroperasi di pekan Bedong, dekat Sungai Petani. == Rekreasi dan pelancongan== '''Pantai Merdeka''' Pusat peranginan ini terletak kira-kira 40 minit perjalanan dari pusat bandar. Perjalanan menaiki kenderaan sendiri ke pantai ini mesti melalui Jalan Persekutuan Laluan Butterworth. Pelancong perlu melalui pekan Tikam Batu dan seterusnya pekan Kota Kuala Muda sebelum tiba di Pantai Merdeka. Pantai ini juga mudah dilawati dengan menaiki bas dari Stesen Bas Sungai Petani. Sila naik bas City Liner bernombor 26 untuk perjalanan yang mudah dan selesa. Terdapat kemudahan perhentian bas, chalet, tandas awam, medan selera dan gerai-gerai jualan. Pantai Merdeka menawarkan kemudahan percutian untuk seisi keluarga. Pelancong boleh bermandi-manda dan berkayak di pantai ini. Terdapat perkhidmatan bot untuk pelancong pergi ke Tanjung Dawai. '''The Carnivall''' The Carnivall merupakan sebuah taman tema air di Sungai Petani. Taman tema ini dibuka pada 25 Disember 2006 dan terletak kira-kira 5 km dari pusat bandar. Sekiranya anda datang dari Lebuhraya Utara Selatan, sila keluar ikut Exit 170-Sungai Petani Utara. Sila ambil jalan ke pusat bandar dan terdapat kemudahan papan tanda jalan untuk ke taman tema ini. Sila layari laman web : www.thecarnivall.com '''Sungai Merbok''' Sungai Merbok ialah sungai yang mengalir ke Selat Melaka dan mempunyai hutan paya bakau. Terdapat kemudahan pelancongan di sini. Pelancong boleh melawat Galeri Hutan Paya Bakau dan bersiar-siar di pesisir sungai. Ada juga disediakan kemudan bot pelancong untuk mereka yang ingin menyusuri sungai ini. Anda juga boleh berehat dan menjamu selera di restoran makanan laut. '''Tanjung Dawai''' Sebuah pekan kecil di barat Sungai Petani. Pekan ini merupakan sebuah perkampungan nelayan. Hasil laut diproses di sini untuk dijadikan makanan. Pelancong boleh mendapatkan [[ikan kering]], [[ikan bilis]], [[ikan masin]], [[pekasam]] dan pelbagai lagi hasil makanan laut dengan harga yang berpatutan. Perkhidmatan bas Mara Liner disediakan ke pekan ini dari bandar Sungai Petani. Tanjung Dawai menempatkan Kompleks Lembaga Ikan Malaysia (LKIM), arked dan jeti Tanjung Dawai serta Medan Selera Ikan Bakar yang mampu menggamit kedatangan pelancong dari dalam danluar negeri Kedah. Kompleks Lembaga Ikan Malaysia (LKIM) merupakan pusat pendaratan ikan bagi nelayan-nelayan di Tanjung Dawai. Anda dapat melihat senario sebenar aktiviti nelayan setempat disamping dapat membeli hidupan laut yang masih segar. Arked Tanjung Dawai memberi kemudahan kepada pengunjung untuk membeli pelbagai produk hidupan laut samada kering atau basah dengan tawaran harga yang berpatutan. Jeti Tanjung Dawai yang sentiasa dikunjungi terutamanya pada musim cuti memberi kemudahan pengangkutan ke Pantai Merdeka yang merupakan destinasi mandi-manda yang popular di Negeri Kedah. Bayaran yang dikenakan adalah berpatutan iaitu sebanyak RM2.00 pergi dan balik. Bagi mereka yang datang bersama keluarga atau rakan taulan dapat menjamu selera di Medan Selera Ikan Bakar yang menyajikan pelbagai juadah hidupan laut. Hati yang resah pasti tenang di kala menjamu selera sambil menikmati pemandangan lautan yang luas terbentang dengan disapa angin petang yang nyaman. '''[[Lembah Bujang]]''' Merupakan tempat bersejarah kerana telah mencatatkan sejarah awal negeri Kedah Darul Aman. Lembah Bujang kira-kira 1000 tahun lalu merupakan pusat perdagangan dan pemerintahan Hindu-Buddha di negeri rantau Nusantara. Kawasan ini juga menerima pengaruh Islam. Terdapat sebuah Muzium Arkeologi di sini. Muzium Arkeologi Lembah Bujang terletak di atas Bukit Batu Pahat yang berada 23 km dari bandar Sungai Petani. Terletak di dalam Mukim Merbok, Daerah Kecil Merbok. Ia adalah salah satu muzium yang mempamerkan bukti kewujudan pusat perdagangan antarabangsa dan perkembangan ugama Hindu Buddha di Asia Tenggara pada kurun ke 3 Masehi hingga 12 Masehi. Dibuka secara rasmi oleh Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultan Kedah Darul Aman pada 23 Januari 1980 bersamaan 5 Rabiulawal 1400 Hijrah. Bahan-bahan arkeologi yang dipamerkan di Muzium ini merupakan artifak-artifak arkeologi yang ditemui melalui kerja-kerja penyelidikan dan ekskavasi arkeologi di tapak-tapak arkeologi di sekitar kawasan Lembah Bujang. Artifak arkeologi yang dipamerkan dalam Muzium ini merupakan bahan-bahan yang membuktikan bahawa Lembah Bujang merupakan pelabuhan antarabangsa dan pusat perdagangan yang telah dikunjungi oleh pedagang-pedagang yang menguasai jalan perdagangan laut antara negara-negara di timur dan barat terutama pedagang-pedagang dari China, India dan Arab di samping pedagang-pedagang Melayu dari Kepulauan Melayu yang menguasai perdagangan rempah ratus dan hasil hutan exotika untuk pasaran timur jauh sejak kurun ke 5. Di kawasan persekitaran Muzium Lembah Bujang ini dapat dilihat tinggalan senibina candi-candi yang mempunyai kaitan dengan kepercayaan dan pemujaan yang dapat membuktikan kewujudan dan kepercayaan agama Hindu/ Buddha yang menjadi amalan sebahagian dari masyarakat yang berdagang di Lembah Bujang Sebuah air terjun mengalir di tepi muzium. Jika menaiki bas, terdapat bas Mara Liner dan City Liner berhenti di pekan Merbok. Anda boleh berjalan kaki atau menaiki teksi ke Lembah Bujang. '''Menara Jam Besar''' Di pusat bandar terdapat sebuah bangunan bersejarah iaitu Jam Besar yang dibina pada tahun 1936 untuk memperingati Jubli Perak King George V dan Queen Mary. '''Taman Jubli Perak''' Taman ini dibina untuk memperingati sambutan Jubli Perak Sultan Kedah iaitu Sultan Abdul Halim Muadzam Shah. Kemudahan medan selera, trek joging, taman permainan, alatan sukan dan tandas awam disediakan di taman ini. Penduduk Sungai Petani menggunakan taman ini untuk aktiviti riadah pada sebelah pagi, petang atau hujung minggu. '''Rekreasi Tupah''' Terletak di dalam kawasan Hutan Simpan Gunung Jerai. Pusat perkelahan ini begitu popular di kalangan penduduk di daerah ini. Ia sentiasa dikunjungi pelbagai lapisan masyarakat terutamanya pada musim cuti sekolah. Kemudahan yang terdapat di pusat perkelahan ini adalah seperti surau, tandas dan gerai makan. Terdapat juga pelbagai juadah dijual di tepi jalan. Para pengunjung dapat bersuka ria di samping dapat melihat kehijauan flora dan fauna di kawasan hutan simpan. '''Makam Sultan Muzaffar Shah''' Makam Sultan Muzaffar Shah terletak di Kampung Langgar, Mukim Bujang. Mengikut catatan sejarah baginda adalah Sultan Kedah yang pertama memeluk agama Islam. Sebelum memeluk agama Islam, baginda dikenali sebagai Maharaja Derbar Raja II dan telah memerintah negeri Kedah dari tahun 1136 hingga 1179. Baginda memeluk agama Islam melalui seorang alim dari Yaman iaitu Sheik Abdullah bin Sheik Ahmad bin Quamiri. Pada tahun 1179, Sultan Muzaffar Shah telah mangkat setelah baginda memerintah Kedah selama lebih kurang 43 tahun. == Ekonomi dan kewangan== [[Fail:HospitalSungaiPetani.jpg|250px|thumb|Hospital Sultan Abdul Halim]] ===Kemudahan Perbankan=== {{col|2}} * Maybank * HSBC * CIMB * Bank Rakyat * Bank Simpanan Nasional * Tabung Haji * Bank Islam * Public Bank * RHB Bank * Affin Bank * Hong Leong Bank * Bank Persatuan {{EndDiv}} ===Pusat Beli-belah dan Pasaraya=== {{col|2}} * Central Square ([[The Store]]) * SP Plaza ([[The Store]]) * Petani Parade (Parkson) * SP Centrepoint (Billion) * Amanjaya Mall (C-Mart Premium) * River Front City (Ecoshop) * Jerai Plaza (Aneka) * MB City Mall * Lotus's Sungai Petani Selatan * Lotus's Sungai Petani Legenda Heights. * TF Value Mart Sungai Petani * Mydin Hypermarket Taman Batik * Village Mall * Econsave Bandar Puteri Jaya. * Econsave Taman Petani Jaya. * G Mart *Lotus's Bandar Puteri Jaya {{EndDiv}} ===Kemudahan Awam=== {{col|2}} * Pejabat Pos Sungai Petani, Jalan Pengkalan. * Pasar Awam Sungai Petani, Jalan Pasar. * Stesen Bas Sungai Petani, Jalan Petri. * Stesen Bas Ekspres Sungai Petani, Kompleks UKIR, Jalan Kuala Ketil. * Kompleks Stesyen Keretapi, Jalan Pasar * Telekom Malaysia, Jalan Petani. * Tenaga Nasional Berhad, Jalan Petri. * Hospital Sultan Abdul Halim, Jalan Lencongan Timur. * Kompleks Mahkamah Sungai Petani, Bandar Aman jaya. * Kastam Diraja Malaysia cawangan Sungai Petani, Bandar Aman Jaya. * Kompleks Pejabat Kerajaan Daerah Kuala Muda, Jalan Petani. * Kompleks Lembaga Hasil Dalam Negeri, Jalan Lencongan Timur. * Klinik Kesihatan Bandar Sungai Petani, Jalan Badlishah. * Pejabat Kesihatan Daerah Kuala Muda, Jalan Badlishah. * Penjara Sungai Petani, Jalan Badlishah. * Masjid Sultan Muzaffar Syah, Jalan Kolam Air. {{EndDiv}} == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [http://www.mpspk.gov.my/web/guest/home Majlis Perbandaran Sungai Petani] *[http://www.dromoz.com/satellite/directory/?gps=329a2c4e0130df78295d7271b47a27cb Gambar satelit Sungai Petani] {{Kedah}} {{Wilayah Ekonomi Koridor Utara}} {{daerah Kuala Muda}} [[Kategori:Tempat di Kedah]] k5poh1jnbgnuf121qqostlj0y1qgsat 0 15095 6810083 6694206 2026-03-27T05:23:19Z Khayrudm 339634 6810083 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political party |colorcode = {{Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu/meta/color}} |logo = [[File:United Progressive People of Kinabalu Organisation.jpg]] |colour_code = red |president = [[Ewon Benedick]] |deputy_president = [[Datuk Donald Peter Mojuntin]] |foundation = {{start date and age|1994|3||1999|8|8}} (pembentukan [[Parti Demokratik Sabah]]) <br/> {{start date and age|1999|8|8|2019|11}} (dinamakan semula sebagai [[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu]]) <br/> {{start date and age|2019|11|24}} (dinamakan semula sebagai United Progressive Kinabalu Organization) | abbreviation = UPKO | lang1 = English | name_lang1 = United Progressive Kinabalu Organisation |dissolution = |successor = |headquarters = [[Penampang]], [[Sabah]] |newspaper = | split = [[Parti Bersatu Sabah|PBS]] | predecessor = [[Parti Demokratik Sabah|PDS]]<br>[[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu|UPKO]] | successor = | president = [[Ewon Benedick]] | secretary_general = [[Nelson Wences Angang]] | spokesperson = Peter Jr. Naintin | chairperson = Fredoline Jominoh | leader1_title = Timbalan Presiden | leader1_name = [[Donald Peter Mojuntin]] | leader2_title = Naib Presiden | leader2_name = Pangiran Lalung <br> Basari Sarkun <br> Wong Thien Fook <br> Fairuz bin Bandar <br> Laurentius Ambu <br> Gilbert Syam <br> Sylvester Taing | leader3_title = Ketua Wanita | leader3_name = Mohina Sidom | leader4_title = Ketua Pemuda | leader4_name = Felix Joseph Sitin Saang | leader5_title = Bendahari Agung | leader5_name = Dennison R. Indang | youth_wing = | membership_year = 2022 | membership = 9548 | ideology = [[Regionalisme (politik)|Regionalisme]] | international = | country = Malaysia | slogan = ''Misompuru Tokou Wagu''<br /> Mari Kita Bersatu Kembali<br />(Mari Kita Bersatu Lagi) <br/>''Doiti Miampai Diau''<br/>Di Sini Bersamamu<br/>(Di Sini Bersamamu) | newspaper = UPKO Kini <br/>''Borneo Mail'' (defunct)<br/>''Unofficial:''<br/>Nabalu News | position = | national = {{nowrap|[[Barisan Nasional]] (1994–2018)}}<br/>{{nowrap|[[Pakatan Harapan]] (2021–2025)}} | colours = {{Color box|{{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}|border=darkgray}} Biru, putih dan merah | colorcode = {{United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation/meta/shading}} | anthem = ''Gunung Kinabalu'' | symbol = | flag = | seats1_title = [[Dewan Negara Malaysia|Dewan Negara]] | seats1 = {{Composition bar|1|70|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} | seats2_title = [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] | seats2 = {{Composition bar|2|26|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} ([[Senarai daerah pilihan raya Malaysia|kerusi Sabah dan Labuan]]) | seats3_title = [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] | seats3 = {{Composition bar|1|79|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} | website = {{URL|http://www.upko.org/}} | footnotes = }} '''Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu''' ([[bahasa Inggeris]]: ''United Progressive Kinabalu Organisation''; singkatan: ''UPKO'') ialah sebuah [[parti politik]] yang ditubuhkan hasil penjenamaan semula [[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu]] pada 2019. == Majlis Tertinggi UPKO (Penggal 2023 - 2026) == '''Presiden :''' [[Ewon Benedick]] '''Timbalan Presiden :''' [[Donald Peter Mojuntin]] '''Naib Presiden :''' # [[Pengiran Lalung]] # Basari Sarkun # Wong Thien Fook # Laurentius Ambu # Fairuz Bandar # Gilbert Syam # Selvester Taing # Mohina Sidom (Pergerakan Wanita) # Felix Joseph Saang (Pergerakan Pemuda) '''Setiausaha Agung :''' [[Nelson Wences Angang]] '''Timbalan Setiausaha Agung I :''' Junsim Rumunzing '''Timbalan Setiausaha Agung II :''' Joisin Romut '''Bendahari Agung :''' Dennison R. Indang '''Timbalan Bendahari Agung I :''' Juliana Janni '''Timbalan Bendahari Agung II :''' Carlye Lajimin '''Ketua Penerangan :''' Peter Jr. Naintin '''Timbalan Ketua Penerangan I :''' Jimmy Barukang '''Setiausaha Penganjur :''' Carl Moosom '''Timbalan Setiausaha Penganjur :''' Rowindy Lawrence Odong '''Ahli Majlis Tertinggi Biasa :''' # Junik Bajit # Joesey Limy # Jamil Majingkin # Fauziah Kudus # Jubilin Kilan # Marcel Tambud # Mat Lunad Agok # Macquel Sagundai George # Condrad Wong # Terence Lee Swee Hong # Patrick Epin # Benjamin Taine # George Sidis Majamin # Benjamin Talah # Seheral Linus (Ketua Generasi Muda) # Jairaiaz Joseph # Georgina George # Rogers Tiam @ Aloysius # Suki Mee # Juin Tannyuh # Vioery Bin Eming # Alvin Lee # William Sampil (Setiausaha Eksekutif) ==Sejarah== '''Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu''' ditubuhkan sebagai langkah untuk memenuhi tuntutan dan aspirasi rakyat semasa iaitu menggugurkan politik perkauman kepada politik universal dan inklusif melalui penjenamaan semula namun mengekalkan singkatan sama iaitu UPKO. Ia diumumkan oleh Presiden pada masa itu, Datuk Seri [[Wilfred Madius Tangau]] dalam Persidangan Perwakilan Luarbiasa UPKO 2019, November 2019. <ref>https://www.borneotoday.net/upko-dijenamakan-sebagai-pertubuhan-kinabalu-progresif-bersatu/</ref> ==Wakil Rakyat== ===Dewan Negara=== {| class="wikitable sortable" !Lantikan !Tempoh ! Penggal !Ahli !Catatan |- | rowspan="2" |[[Fail:Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg|28x28px]] [[Yang di-Pertuan Agong]] | 5 Mei 2024 hingga 4 Mei 2027 | Pertama |[[Nelson Wences Angang]] | |} ===Dewan Rakyat=== {| class="wikitable sortable" ! Kawasan Parlimen ! Ahli ! Catatan |- | {{Parlimen|Tuaran}} | [[Wilfred Madius Tangau]] | |- |{{Parlimen|Penampang}} |[[Ewon Benedick]] | |} ===Dewan Undangan Negeri=== {| class="wikitable sortable" ! Negeri ! Kawasan DUN !Ahli ! Catatan |- |{{Bendera|Sabah}} |{{DUN|Kadamaian}} |Ewon Benedick | |} ==Penglibatan pilihan raya== === Pilihan raya negeri Sabah 2020 === {{Bahagian kosong}} === Pilihan raya negeri Sabah 2018 === {{Utama|Pilihan raya negeri Sabah 2018}} Pada Pilihan raya negeri Sabah 2018, UPKO mempunyai 5 orang wakil dalam [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] (DUN Sabah) bertanding atas tiket [[Barisan Nasional]]. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |N26 |Kuala Penyu |[[Limus Jury]] |- |N31 |Paginatan |[[Abidin Madingkir]] |- |N38 |Nabawan |[[Bobbey Ah Fang Suan]] |- |N47 |Kuamut |Masiung Banah |} [[Barisan Nasional]] pada mulanya mempunyai kelebihan kerusi. Walau bagaimanapun UPKO mengambil keputusan keluar BN dan menyokong [[Parti Warisan Sabah]] (Warisan). Rentetan daripada itu, berlaku beberapa perubahan bilangan ADUN dari UPKO. ADUN Kuamut telah menyertai Warisan, ADUN Nabawan pula menyertai [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (Bersatu). ADUN Sugut dari UMNO pula menyertai UPKO, dan kerajaan negeri Sabah melantik seorang anggota UPKO sebagai ADUN Lantikan menjadikan bilangan wakil rakyat UPKO dalam DUN Sabah seramai 5 orang. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |N26 |Kuala Penyu |Limus Jury |- |N31 |Paginatan |Abidin Madingkir |- |N39 |Sugut |James Ratib |- |Khas |ADUN Lantikan |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} Sebelum DUN Sabah dibubarkan pada Julai 2020, bilangan ADUN UPKO tinggal 2 orang. ADUN Sugut dan ADUN Kuala Penyu telah keluar parti menjadi Bebas, manakala ADUN Paginatan pula telah dipecat selepas menyokong Tan Sri Musa Aman sebagai Ketua Menteri Sabah dalam kemelut politik Sabah. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |Khas |ADUN Lantikan |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} === Pilihan raya umum Malaysia 2018 === {{Utama|Pilihan raya umum Malaysia 2018}} Pada Pilihan raya umum Malaysia 2018, UPKO telah menang sebuah Parlimen iaitu Tuaran. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |P170 |Tuaran |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} === Pilihan raya umum Malaysia 2022 === {{Utama|Pilihan raya umum Malaysia 2022}} Pada Pilihan raya umum Malaysia 2022, Upko berjaya menang mengekalkan satu kerusi iaitu Tuaran([[Madius Tangau]]) dan berjaya merampas satu kerusi iaitu Penampang([[Ewon Benedick]]) {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |P170 |Tuaran |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |- |P174 |Penampang |[[Ewon Benedick]] |} == Lihat juga == * [[Senarai parti politik Malaysia]] * [[Politik Malaysia]] * [[Parti Demokratik Sabah]] (PDS) * [[Pertubuhan Bersatu Pasok-Momogun Kadazan]] (UPKO) (Lama) ==Pautan luar== * [http://www.upko.org.my/index.html Laman web rasmi UPKO] * [http://www.facebook.com/group.php?gid=91347222467#!/group.php?gid=87156789614&ref=search&sid=100000037480561.183126707..1 Laman Facebook UPKO] ==Rujukan== {{reflist}} {{Parti-parti politik Malaysia}} [[Kategori:Penubuhan 1964 di Malaysia]] [[Kategori:Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu]] [[Kategori:Parti pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Parti komponen Pakatan Harapan]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] kv88k9pdfgfa5gq1j2f0e50i326md5e 6810084 6810083 2026-03-27T05:23:50Z Khayrudm 339634 6810084 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political party |colorcode = {{Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu/meta/color}} |logo = |colour_code = red |president = [[Ewon Benedick]] |deputy_president = [[Datuk Donald Peter Mojuntin]] |foundation = {{start date and age|1994|3||1999|8|8}} (pembentukan [[Parti Demokratik Sabah]]) <br/> {{start date and age|1999|8|8|2019|11}} (dinamakan semula sebagai [[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu]]) <br/> {{start date and age|2019|11|24}} (dinamakan semula sebagai United Progressive Kinabalu Organization) | abbreviation = UPKO | lang1 = English | name_lang1 = United Progressive Kinabalu Organisation |dissolution = |successor = |headquarters = [[Penampang]], [[Sabah]] |newspaper = | split = [[Parti Bersatu Sabah|PBS]] | predecessor = [[Parti Demokratik Sabah|PDS]]<br>[[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu|UPKO]] | successor = | president = [[Ewon Benedick]] | secretary_general = [[Nelson Wences Angang]] | spokesperson = Peter Jr. Naintin | chairperson = Fredoline Jominoh | leader1_title = Timbalan Presiden | leader1_name = [[Donald Peter Mojuntin]] | leader2_title = Naib Presiden | leader2_name = Pangiran Lalung <br> Basari Sarkun <br> Wong Thien Fook <br> Fairuz bin Bandar <br> Laurentius Ambu <br> Gilbert Syam <br> Sylvester Taing | leader3_title = Ketua Wanita | leader3_name = Mohina Sidom | leader4_title = Ketua Pemuda | leader4_name = Felix Joseph Sitin Saang | leader5_title = Bendahari Agung | leader5_name = Dennison R. Indang | youth_wing = | membership_year = 2022 | membership = 9548 | ideology = [[Regionalisme (politik)|Regionalisme]] | international = | country = Malaysia | slogan = ''Misompuru Tokou Wagu''<br /> Mari Kita Bersatu Kembali<br />(Mari Kita Bersatu Lagi) <br/>''Doiti Miampai Diau''<br/>Di Sini Bersamamu<br/>(Di Sini Bersamamu) | newspaper = UPKO Kini <br/>''Borneo Mail'' (defunct)<br/>''Unofficial:''<br/>Nabalu News | position = | national = {{nowrap|[[Barisan Nasional]] (1994–2018)}}<br/>{{nowrap|[[Pakatan Harapan]] (2021–2025)}} | colours = {{Color box|{{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}|border=darkgray}} Biru, putih dan merah | colorcode = {{United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation/meta/shading}} | anthem = ''Gunung Kinabalu'' | symbol = | flag = | seats1_title = [[Dewan Negara Malaysia|Dewan Negara]] | seats1 = {{Composition bar|1|70|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} | seats2_title = [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] | seats2 = {{Composition bar|2|26|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} ([[Senarai daerah pilihan raya Malaysia|kerusi Sabah dan Labuan]]) | seats3_title = [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] | seats3 = {{Composition bar|1|79|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} | website = {{URL|http://www.upko.org/}} | footnotes = }} '''Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu''' ([[bahasa Inggeris]]: ''United Progressive Kinabalu Organisation''; singkatan: ''UPKO'') ialah sebuah [[parti politik]] yang ditubuhkan hasil penjenamaan semula [[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu]] pada 2019. == Majlis Tertinggi UPKO (Penggal 2023 - 2026) == '''Presiden :''' [[Ewon Benedick]] '''Timbalan Presiden :''' [[Donald Peter Mojuntin]] '''Naib Presiden :''' # [[Pengiran Lalung]] # Basari Sarkun # Wong Thien Fook # Laurentius Ambu # Fairuz Bandar # Gilbert Syam # Selvester Taing # Mohina Sidom (Pergerakan Wanita) # Felix Joseph Saang (Pergerakan Pemuda) '''Setiausaha Agung :''' [[Nelson Wences Angang]] '''Timbalan Setiausaha Agung I :''' Junsim Rumunzing '''Timbalan Setiausaha Agung II :''' Joisin Romut '''Bendahari Agung :''' Dennison R. Indang '''Timbalan Bendahari Agung I :''' Juliana Janni '''Timbalan Bendahari Agung II :''' Carlye Lajimin '''Ketua Penerangan :''' Peter Jr. Naintin '''Timbalan Ketua Penerangan I :''' Jimmy Barukang '''Setiausaha Penganjur :''' Carl Moosom '''Timbalan Setiausaha Penganjur :''' Rowindy Lawrence Odong '''Ahli Majlis Tertinggi Biasa :''' # Junik Bajit # Joesey Limy # Jamil Majingkin # Fauziah Kudus # Jubilin Kilan # Marcel Tambud # Mat Lunad Agok # Macquel Sagundai George # Condrad Wong # Terence Lee Swee Hong # Patrick Epin # Benjamin Taine # George Sidis Majamin # Benjamin Talah # Seheral Linus (Ketua Generasi Muda) # Jairaiaz Joseph # Georgina George # Rogers Tiam @ Aloysius # Suki Mee # Juin Tannyuh # Vioery Bin Eming # Alvin Lee # William Sampil (Setiausaha Eksekutif) ==Sejarah== '''Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu''' ditubuhkan sebagai langkah untuk memenuhi tuntutan dan aspirasi rakyat semasa iaitu menggugurkan politik perkauman kepada politik universal dan inklusif melalui penjenamaan semula namun mengekalkan singkatan sama iaitu UPKO. Ia diumumkan oleh Presiden pada masa itu, Datuk Seri [[Wilfred Madius Tangau]] dalam Persidangan Perwakilan Luarbiasa UPKO 2019, November 2019. <ref>https://www.borneotoday.net/upko-dijenamakan-sebagai-pertubuhan-kinabalu-progresif-bersatu/</ref> ==Wakil Rakyat== ===Dewan Negara=== {| class="wikitable sortable" !Lantikan !Tempoh ! Penggal !Ahli !Catatan |- | rowspan="2" |[[Fail:Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg|28x28px]] [[Yang di-Pertuan Agong]] | 5 Mei 2024 hingga 4 Mei 2027 | Pertama |[[Nelson Wences Angang]] | |} ===Dewan Rakyat=== {| class="wikitable sortable" ! Kawasan Parlimen ! Ahli ! Catatan |- | {{Parlimen|Tuaran}} | [[Wilfred Madius Tangau]] | |- |{{Parlimen|Penampang}} |[[Ewon Benedick]] | |} ===Dewan Undangan Negeri=== {| class="wikitable sortable" ! Negeri ! Kawasan DUN !Ahli ! Catatan |- |{{Bendera|Sabah}} |{{DUN|Kadamaian}} |Ewon Benedick | |} ==Penglibatan pilihan raya== === Pilihan raya negeri Sabah 2020 === {{Bahagian kosong}} === Pilihan raya negeri Sabah 2018 === {{Utama|Pilihan raya negeri Sabah 2018}} Pada Pilihan raya negeri Sabah 2018, UPKO mempunyai 5 orang wakil dalam [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] (DUN Sabah) bertanding atas tiket [[Barisan Nasional]]. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |N26 |Kuala Penyu |[[Limus Jury]] |- |N31 |Paginatan |[[Abidin Madingkir]] |- |N38 |Nabawan |[[Bobbey Ah Fang Suan]] |- |N47 |Kuamut |Masiung Banah |} [[Barisan Nasional]] pada mulanya mempunyai kelebihan kerusi. Walau bagaimanapun UPKO mengambil keputusan keluar BN dan menyokong [[Parti Warisan Sabah]] (Warisan). Rentetan daripada itu, berlaku beberapa perubahan bilangan ADUN dari UPKO. ADUN Kuamut telah menyertai Warisan, ADUN Nabawan pula menyertai [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (Bersatu). ADUN Sugut dari UMNO pula menyertai UPKO, dan kerajaan negeri Sabah melantik seorang anggota UPKO sebagai ADUN Lantikan menjadikan bilangan wakil rakyat UPKO dalam DUN Sabah seramai 5 orang. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |N26 |Kuala Penyu |Limus Jury |- |N31 |Paginatan |Abidin Madingkir |- |N39 |Sugut |James Ratib |- |Khas |ADUN Lantikan |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} Sebelum DUN Sabah dibubarkan pada Julai 2020, bilangan ADUN UPKO tinggal 2 orang. ADUN Sugut dan ADUN Kuala Penyu telah keluar parti menjadi Bebas, manakala ADUN Paginatan pula telah dipecat selepas menyokong Tan Sri Musa Aman sebagai Ketua Menteri Sabah dalam kemelut politik Sabah. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |Khas |ADUN Lantikan |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} === Pilihan raya umum Malaysia 2018 === {{Utama|Pilihan raya umum Malaysia 2018}} Pada Pilihan raya umum Malaysia 2018, UPKO telah menang sebuah Parlimen iaitu Tuaran. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |P170 |Tuaran |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} === Pilihan raya umum Malaysia 2022 === {{Utama|Pilihan raya umum Malaysia 2022}} Pada Pilihan raya umum Malaysia 2022, Upko berjaya menang mengekalkan satu kerusi iaitu Tuaran([[Madius Tangau]]) dan berjaya merampas satu kerusi iaitu Penampang([[Ewon Benedick]]) {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |P170 |Tuaran |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |- |P174 |Penampang |[[Ewon Benedick]] |} == Lihat juga == * [[Senarai parti politik Malaysia]] * [[Politik Malaysia]] * [[Parti Demokratik Sabah]] (PDS) * [[Pertubuhan Bersatu Pasok-Momogun Kadazan]] (UPKO) (Lama) ==Pautan luar== * [http://www.upko.org.my/index.html Laman web rasmi UPKO] * [http://www.facebook.com/group.php?gid=91347222467#!/group.php?gid=87156789614&ref=search&sid=100000037480561.183126707..1 Laman Facebook UPKO] ==Rujukan== {{reflist}} {{Parti-parti politik Malaysia}} [[Kategori:Penubuhan 1964 di Malaysia]] [[Kategori:Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu]] [[Kategori:Parti pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Parti komponen Pakatan Harapan]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] npmnvzyf6yqtprxefxzfwr4n00nih73 6810086 6810084 2026-03-27T05:28:23Z Khayrudm 339634 /* Dewan Undangan Negeri */ 6810086 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political party |colorcode = {{Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu/meta/color}} |logo = |colour_code = red |president = [[Ewon Benedick]] |deputy_president = [[Datuk Donald Peter Mojuntin]] |foundation = {{start date and age|1994|3||1999|8|8}} (pembentukan [[Parti Demokratik Sabah]]) <br/> {{start date and age|1999|8|8|2019|11}} (dinamakan semula sebagai [[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu]]) <br/> {{start date and age|2019|11|24}} (dinamakan semula sebagai United Progressive Kinabalu Organization) | abbreviation = UPKO | lang1 = English | name_lang1 = United Progressive Kinabalu Organisation |dissolution = |successor = |headquarters = [[Penampang]], [[Sabah]] |newspaper = | split = [[Parti Bersatu Sabah|PBS]] | predecessor = [[Parti Demokratik Sabah|PDS]]<br>[[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu|UPKO]] | successor = | president = [[Ewon Benedick]] | secretary_general = [[Nelson Wences Angang]] | spokesperson = Peter Jr. Naintin | chairperson = Fredoline Jominoh | leader1_title = Timbalan Presiden | leader1_name = [[Donald Peter Mojuntin]] | leader2_title = Naib Presiden | leader2_name = Pangiran Lalung <br> Basari Sarkun <br> Wong Thien Fook <br> Fairuz bin Bandar <br> Laurentius Ambu <br> Gilbert Syam <br> Sylvester Taing | leader3_title = Ketua Wanita | leader3_name = Mohina Sidom | leader4_title = Ketua Pemuda | leader4_name = Felix Joseph Sitin Saang | leader5_title = Bendahari Agung | leader5_name = Dennison R. Indang | youth_wing = | membership_year = 2022 | membership = 9548 | ideology = [[Regionalisme (politik)|Regionalisme]] | international = | country = Malaysia | slogan = ''Misompuru Tokou Wagu''<br /> Mari Kita Bersatu Kembali<br />(Mari Kita Bersatu Lagi) <br/>''Doiti Miampai Diau''<br/>Di Sini Bersamamu<br/>(Di Sini Bersamamu) | newspaper = UPKO Kini <br/>''Borneo Mail'' (defunct)<br/>''Unofficial:''<br/>Nabalu News | position = | national = {{nowrap|[[Barisan Nasional]] (1994–2018)}}<br/>{{nowrap|[[Pakatan Harapan]] (2021–2025)}} | colours = {{Color box|{{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}|border=darkgray}} Biru, putih dan merah | colorcode = {{United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation/meta/shading}} | anthem = ''Gunung Kinabalu'' | symbol = | flag = | seats1_title = [[Dewan Negara Malaysia|Dewan Negara]] | seats1 = {{Composition bar|1|70|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} | seats2_title = [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] | seats2 = {{Composition bar|2|26|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} ([[Senarai daerah pilihan raya Malaysia|kerusi Sabah dan Labuan]]) | seats3_title = [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] | seats3 = {{Composition bar|1|79|hex={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}}}} | website = {{URL|http://www.upko.org/}} | footnotes = }} '''Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu''' ([[bahasa Inggeris]]: ''United Progressive Kinabalu Organisation''; singkatan: ''UPKO'') ialah sebuah [[parti politik]] yang ditubuhkan hasil penjenamaan semula [[Pertubuhan Pasokmomogun Kadazandusun Murut Bersatu]] pada 2019. == Majlis Tertinggi UPKO (Penggal 2023 - 2026) == '''Presiden :''' [[Ewon Benedick]] '''Timbalan Presiden :''' [[Donald Peter Mojuntin]] '''Naib Presiden :''' # [[Pengiran Lalung]] # Basari Sarkun # Wong Thien Fook # Laurentius Ambu # Fairuz Bandar # Gilbert Syam # Selvester Taing # Mohina Sidom (Pergerakan Wanita) # Felix Joseph Saang (Pergerakan Pemuda) '''Setiausaha Agung :''' [[Nelson Wences Angang]] '''Timbalan Setiausaha Agung I :''' Junsim Rumunzing '''Timbalan Setiausaha Agung II :''' Joisin Romut '''Bendahari Agung :''' Dennison R. Indang '''Timbalan Bendahari Agung I :''' Juliana Janni '''Timbalan Bendahari Agung II :''' Carlye Lajimin '''Ketua Penerangan :''' Peter Jr. Naintin '''Timbalan Ketua Penerangan I :''' Jimmy Barukang '''Setiausaha Penganjur :''' Carl Moosom '''Timbalan Setiausaha Penganjur :''' Rowindy Lawrence Odong '''Ahli Majlis Tertinggi Biasa :''' # Junik Bajit # Joesey Limy # Jamil Majingkin # Fauziah Kudus # Jubilin Kilan # Marcel Tambud # Mat Lunad Agok # Macquel Sagundai George # Condrad Wong # Terence Lee Swee Hong # Patrick Epin # Benjamin Taine # George Sidis Majamin # Benjamin Talah # Seheral Linus (Ketua Generasi Muda) # Jairaiaz Joseph # Georgina George # Rogers Tiam @ Aloysius # Suki Mee # Juin Tannyuh # Vioery Bin Eming # Alvin Lee # William Sampil (Setiausaha Eksekutif) ==Sejarah== '''Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu''' ditubuhkan sebagai langkah untuk memenuhi tuntutan dan aspirasi rakyat semasa iaitu menggugurkan politik perkauman kepada politik universal dan inklusif melalui penjenamaan semula namun mengekalkan singkatan sama iaitu UPKO. Ia diumumkan oleh Presiden pada masa itu, Datuk Seri [[Wilfred Madius Tangau]] dalam Persidangan Perwakilan Luarbiasa UPKO 2019, November 2019. <ref>https://www.borneotoday.net/upko-dijenamakan-sebagai-pertubuhan-kinabalu-progresif-bersatu/</ref> ==Wakil Rakyat== ===Dewan Negara=== {| class="wikitable sortable" !Lantikan !Tempoh ! Penggal !Ahli !Catatan |- | rowspan="2" |[[Fail:Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg|28x28px]] [[Yang di-Pertuan Agong]] | 5 Mei 2024 hingga 4 Mei 2027 | Pertama |[[Nelson Wences Angang]] | |} ===Dewan Rakyat=== {| class="wikitable sortable" ! Kawasan Parlimen ! Ahli ! Catatan |- | {{Parlimen|Tuaran}} | [[Wilfred Madius Tangau]] | |- |{{Parlimen|Penampang}} |[[Ewon Benedick]] | |} ===Dewan Undangan Negeri=== {| class="wikitable sortable" ! Negeri ! Kawasan DUN !Ahli ! Catatan |- |{{Bendera|Sabah}} |{{DUN|Kadamaian}} |Ewon Benedick | |- |{{Bendera|Sabah}} |{{DUN|Tamparuli}} |Wilfred Madius Tangau | |- |{{Bendera|Sabah}} |{{DUN|Moyog}} |Donald Peter Mojuntin | |} ==Penglibatan pilihan raya== === Pilihan raya negeri Sabah 2020 === {{Bahagian kosong}} === Pilihan raya negeri Sabah 2018 === {{Utama|Pilihan raya negeri Sabah 2018}} Pada Pilihan raya negeri Sabah 2018, UPKO mempunyai 5 orang wakil dalam [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] (DUN Sabah) bertanding atas tiket [[Barisan Nasional]]. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |N26 |Kuala Penyu |[[Limus Jury]] |- |N31 |Paginatan |[[Abidin Madingkir]] |- |N38 |Nabawan |[[Bobbey Ah Fang Suan]] |- |N47 |Kuamut |Masiung Banah |} [[Barisan Nasional]] pada mulanya mempunyai kelebihan kerusi. Walau bagaimanapun UPKO mengambil keputusan keluar BN dan menyokong [[Parti Warisan Sabah]] (Warisan). Rentetan daripada itu, berlaku beberapa perubahan bilangan ADUN dari UPKO. ADUN Kuamut telah menyertai Warisan, ADUN Nabawan pula menyertai [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (Bersatu). ADUN Sugut dari UMNO pula menyertai UPKO, dan kerajaan negeri Sabah melantik seorang anggota UPKO sebagai ADUN Lantikan menjadikan bilangan wakil rakyat UPKO dalam DUN Sabah seramai 5 orang. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |N26 |Kuala Penyu |Limus Jury |- |N31 |Paginatan |Abidin Madingkir |- |N39 |Sugut |James Ratib |- |Khas |ADUN Lantikan |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} Sebelum DUN Sabah dibubarkan pada Julai 2020, bilangan ADUN UPKO tinggal 2 orang. ADUN Sugut dan ADUN Kuala Penyu telah keluar parti menjadi Bebas, manakala ADUN Paginatan pula telah dipecat selepas menyokong Tan Sri Musa Aman sebagai Ketua Menteri Sabah dalam kemelut politik Sabah. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |N7 |Kadamaian |Ewon Benedick |- |Khas |ADUN Lantikan |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} === Pilihan raya umum Malaysia 2018 === {{Utama|Pilihan raya umum Malaysia 2018}} Pada Pilihan raya umum Malaysia 2018, UPKO telah menang sebuah Parlimen iaitu Tuaran. {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |P170 |Tuaran |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |} === Pilihan raya umum Malaysia 2022 === {{Utama|Pilihan raya umum Malaysia 2022}} Pada Pilihan raya umum Malaysia 2022, Upko berjaya menang mengekalkan satu kerusi iaitu Tuaran([[Madius Tangau]]) dan berjaya merampas satu kerusi iaitu Penampang([[Ewon Benedick]]) {| class="wikitable" !Kod !Kawasan !Nama |- |P170 |Tuaran |[[Wilfred Madius Tangau]], Datuk Seri Panglima |- |P174 |Penampang |[[Ewon Benedick]] |} == Lihat juga == * [[Senarai parti politik Malaysia]] * [[Politik Malaysia]] * [[Parti Demokratik Sabah]] (PDS) * [[Pertubuhan Bersatu Pasok-Momogun Kadazan]] (UPKO) (Lama) ==Pautan luar== * [http://www.upko.org.my/index.html Laman web rasmi UPKO] * [http://www.facebook.com/group.php?gid=91347222467#!/group.php?gid=87156789614&ref=search&sid=100000037480561.183126707..1 Laman Facebook UPKO] ==Rujukan== {{reflist}} {{Parti-parti politik Malaysia}} [[Kategori:Penubuhan 1964 di Malaysia]] [[Kategori:Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu]] [[Kategori:Parti pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Parti komponen Pakatan Harapan]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] ka25caoz8czh5cj6lb9pc6dmlobeovv 0 15655 6809814 6803863 2026-03-26T14:26:24Z ~2026-18861-72 393078 6809814 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=September 2020}} {{Infobox | bodystyle = width:{{#if:{{{box_width|}}}|{{{box_width}}}|25em}}; font-size:95%; text-align:left; border:solid purple 2px; | abovestyle = background-color:purple; text-align:center; font-size:125%; color:white; | above = Persekutuan Pengakap Malaysia | imagestyle = padding:4pt; line-height:1.25em; text-align:center; font-size:8pt; | image = [[Fail:Persekutuan Pengakap Malaysia.png|140px]] | captionstyle = adding-top:2pt; | caption = Persekutuan Pengakap Malaysia | labelstyle = padding:0.2em 1.0em 0.2em 0.2em; background:transparent; line-height:1.2em; text-align:left; font-size:90%; | datastyle = padding:0.2em; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:90%; | label1 = Ibu pejabat | data1 = [[Rumah B-P]], 4 Jalan Hang Jebat, 50150 [[Kuala Lumpur]] | label2 = Negara | data2 = [[Malaysia]] | label3 = Ditubuhkan | data3 = 1908 | label4 = Keahlian | data4 = 48,394 (2010)<ref name="Census_2010">{{cite web |title=Triennal review: Census as at 1 December 2010|url=http://scout.org/en/content/download/22261/199900/file/Census.pdf |publisher=World Organization of the Scout Movement |access-date=2011-01-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508035838/http://www.scout.org/en/content/download/22261/199900/file/Census.pdf |archive-date=2012-05-08 }}</ref><br/>>300,000 (2023)<ref name="Persekutuan Pengakap Malaysia sasar 500,000 anggota menjelang 2025">{{cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/persekutuan-pengakap-malaysia-sasar-500000-anggota-menjelang-2025-444679|title=Persekutuan Pengakap Malaysia sasar 500,000 anggota menjelang 2025|work=Astro Awani|accessdate=27 Februari 2024}}</ref> | label5 = Penaung Diraja | data5 = DYMM Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong [[Sultan Ibrahim Sultan Iskandar]]{{#tag:ref|[[Yang di-Pertuan Agong]] terkini.|group=nota}} | label6 = Presiden | data6 = YAB Dato' Seri Haji [[Anwar Ibrahim]]{{#tag:ref|[[Perdana Menteri Malaysia]] terkini.|group=nota}} | label7 = Ketua Pengakap Negara | data7 = YBhg. Mejar Jeneral (B) Prof. Dato' Dr. Haji [[Mohd Zin Bidin]] | label8 = Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara | data8 = YBrs. Haji Nasaruddin Haji Shamsuddin | label9 = Pertubuhan Induk | data9 = ''World Organization of the Scout Movement''<br>(Persekutuan Pengakap Sedunia) | data10 = E-mel rasmi<br>pengakap@scouts.my Laman rasmi<br>http://www.pengakapmalaysia.org | belowstyle = {{#if: {{{portal|}}}| | background-color:purple;; text-align:center; font-size:90%; color:white; padding-top:2px;}} | belowclass = noprint | below = {{#if: {{{portal|}}}| | [[File:WikiProject_Scouting_fleur-de-lis_dark.svg|30px|link=|alt=|Scouting]] [[Portal:Pengakap|<font color="white">Portal Pengakap Sedunia</font color>]] [[Fail:Persekutuan Pengakap Sedunia (WOSM).png|45px]]}} | title = | Baju Rasmi Dan Tidak Rasmi Di PPM = Baju Rasmi: https://www.google.com/search?q=Baju+Pengakap&tbm=isch&ved=2ahUKEwib5f2s_KH_AhX-jNgFHYRxC6AQ2-cCegQIABAC&oq=Baju+Pengakap&gs_lcp=ChJtb2JpbGUtZ3dzLXdpei1pbWcQAzIHCAAQExCABDIHCAAQExCABDIHCAAQExCABDIHCAAQExCABDIHCAAQExCABDoFCAAQgAQ6BwgAEAwQgAQ6BAgAEB46CQgAEA0QExCABDoGCAAQHhATUIePA1jwsANg-rMDaABwAHgAgAF-iAHiCZIBBDExLjOYAQCgAQGwAQDAAQE&sclient=mobile-gws-wiz-img&ei=eYF4ZNvEG_6Z4t4PhOOtgAo&bih=800&biw=1280&prmd=ivsn#imgrc=e6UcjyeKm6baBM&imgdii=I1powku7qaWohM T-shirt Rasmi: https://www.google.com/search?q=Baju+Pengakap+Tshirt&tbm=isch&ved=2ahUKEwjJ-pag_aH_AhUYBrcAHb8yDrEQ2-cCegQIABAC&oq=Baju+Pengakap+Tshirt&gs_lcp=ChJtb2JpbGUtZ3dzLXdpei1pbWcQAzIECAAQHjIICAAQCBAeEA0yBQgAEKIEOgcIABATEIAEOggIABAIEB4QE1C3CFjaGGChHWgAcAB4AIABlAGIAcQGkgEDNS4zmAEAoAEBwAEB&sclient=mobile-gws-wiz-img&ei=a4J4ZImZApiM3LUPv-W4iAs&bih=800&biw=1280&prmd=ivsn#imgrc=W4iXxBa1USiK0M T-shirt Pengakap Tidak Rasmi: https://www.google.com/search?q=baju+pengakap&tbm=isch&ved=2ahUKEwjY6oes_qH_AhXT0XMBHZB2DnwQ2-cCegQIABAC&oq=baju+pengakap+muslimah&gs_lcp=ChJtb2JpbGUtZ3dzLXdpei1pbWcQAzIFCAAQogQ6BwgAEBMQgAQ6CAgAEAgQHhATOgYIABAeEA1Q9whYyR5gkiFoAHAAeACAAZ8BiAHxB5IBAzQuNpgBAKABAcABAQ&sclient=mobile-gws-wiz-img&ei=kIN4ZNjiF9Ojz7sPkO254Ac&bih=800&biw=1280&prmd=ivsn#imgrc=4QgLnDXu2fYHjM }} '''Persekutuan Pengakap Malaysia''', ringkasnya '''PPM'''<ref>{{cite web|url=https://www.dizhaowa.com/2023/04/fakta-menarik-tentang-gerakan-pramuka.html|title=Sejarah dari Pramuka|publisher=Dizhaowa}}</ref> ialah suatu pertubuhan beruniform sukarela untuk para beliawan. Ia sebahagian daripada pertubuhan [[kepanduan|kepanduan atau kepengakapan]] global iaitu Persekutuan Pengakap Sedunia ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''World Organization of the Scout Movement''). Persekutuan Pengakap Malaysia bergerak di bawah [[Akta Persekutuan Pengakap Malaysia 1968]]. Sehingga kini, PPM ialah satu-satunya pertubuhan seumpamanya yang dikuatkuasakan melalui [[akta Parlimen]]. ==Sejarah kepengakapan di Malaysia== Kepengakapan wujud di dunia ini hasil kejayaan perkhemahan anjuran [[Robert Baden-Powell]] atau lebih dikenali sebagai BP, di Pulau Brownsea, England pada 31 Julai hingga 9 Ogos 1907. Dari situ, kegiatan berpengakap telah pun muncul di tanah air seawal 1908 lagi dianggotai oleh anak-anak pegawai-pegawai British. Pasukan pertama pengakap bagaimanapun ditubuhkan di Singapura pada 1910 oleh Sir [[Frank Cooper Sands]], seorang pemimpin dari Nottingham, [[England]]. Untuk dua dekad seterusnya pergerakan pengakap tersebar ke seluruh [[Tanah Melayu British|Tanah Melayu]] dan [[Borneo]]. ===Kronologi penubuhan pasukan pengakap di negeri-negeri=== [[Fail:MalaysiaDiploma.gif|frame|right|Ketua Pengakap Negara, Tan Sri Dato' Seri Paduka Dr. [[Shafie Salleh|Shafie Hj. Mohd Salleh]] menerima Diploma pengesahan penubuhan 100 tahun Persekutuan Pengakap Malaysia, ketika Persidangan Pengakap Sedunia di Curitiba, Brazil pada 10 Januari 2011.]] {| class="wikitable" |- align="wrap" |- align="center" bgcolor="purple" ||<font color="white">'''Negeri'''</font color>||<font color="white">'''Tarikh'''</font color> |- |rowspan="3"|Pulau Pinang||1908, sebuah kumpulan percubaan ditubuhkan di YMCA Pulau Pinang |- ||1910, Kumpulan YMCA ini dirasmikan penubuhannya dengan En R Robert sebagai Pemimpin dan En Goh G H dan En George Pykett sebagai Penolong Pemimpin |- ||1915, ditubuhkan di Sekolah Penang Free oleh Tuan HR Cheeseman |- ||Kuala Lumpur dan Selangor|| 1910, ditubuhkan di [[Victoria Institution]] (dahulunya di dalam Selangor, kini Kuala Lumpur) oleh En B E Shaw |- |rowspan="2"|Pahang||1912, Ditubuhkan oleh Mr G.M. Laidlaw sehingga beliau meninggal. |- ||1927, dihidupkan semula oleh oleh H P Herslet |- ||Sabah|| 1913, diperkenalkan oleh Reverend Thomas Cecil Alexander di Sandakan |- ||Sarawak|| 1913, juga dibawa oleh Reverend Thomas Cecil Alexander, ke Anglican Bishop House,Kuching |- ||Kedah|| 1922, diperkenalkan oleh E C Hicks, E A G Stuart, R P S Walker dan C W Bloomfield di [[Kolej Sultan Abdul Hamid]] |- ||Negeri Sembilan|| 1923 dimulakan oleh Residen British Edward Shaw Hose dan secara rasmi pada 1925 oleh Bird Smith dan Roger Smith bersaudara |- ||Perak|| 1926, oleh L R Wheeler di [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]] |- ||Melaka|| 1926, dibawa oleh R Brunstone |- ||Terengganu|| 1926, ditubuhkan oleh A J Gracle |- ||Kelantan|| 1927, ditubuhkan oleh YM Tengku Ahmad Panglima Raja di [[Maktab Sultan Ismail]] |- ||Johor|| 1928, ditubuhkan oleh En H R Cheeseman di English College (kini [[Maktab Sultan Abu Bakar]]) |- ||Perlis|| 1931, dibawa oleh Bird dan Roger Smith bersaudara |- |} Setelah aktiviti kepengakapan tersebar luas, keperluan untuk mewujudkan badan penyelaras disedari. Sejurus selepas [[Perang Dunia Kedua]], pergerakan pengakap di Tanah Melayu disusun semula menjadi '''Persekutuan Budak Pengakap Tanah Melayu'''. Apabila Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos 1957, persekutuan ini diterima sebagai ahli Pesekutuan Pengakap Sedunia pada 1 September 1957. Seterusnya, apabila Sabah, Sarawak dan Singapura bergabung bersama Tanah Melayu membentuk Malaysia, pergerakan pengakap negeri-negeri tersebut juga turut bergabung. Hasilnya pada November 1964 '''Persekutuan Pengakap Malaysia''' ditubuhkan. Persekutuan Pengakap Malaysia diperbadankan melalui Akta Persekutuan Pengakap Malaysia (Pemerbadan) 1968, dan (Semakan) 1989. Dengan keistimewaan ini Duli-duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda [[Yang di-Pertuan Agong]] dan [[Senarai raja-raja Melayu|Raja-Raja Melayu]] serta [[Yang di-Pertua Negeri|Tuan-Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri]] merupakan penaung pergerakan pengakap di peringkat negeri dan nasional. ==Pemimpin pengakap== Persekutuan Pengakap Malaysia diketuai oleh Ketua Pengakap Negara ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''National Chief Scout''), yang merupakan eksekutif tertinggi yang bertanggungjawab ke atas keputusan peringkat tinggi dan menetapkan visi persatuan, manakala beliau dibantu oleh Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''National Chief Scout Commissioner''), yang menyelia operasi harian. ===Ketua Pengakap Negara=== Senarai ketua pengakap negara sejak 1952 hingga hari ini.<ref>{{Cite web |url=https://ilmu.pengakap.org/articles.php?article_id=1&rowstart=0|title=Ilmu Pengakap - Ketua Pengakap Negara |access-date=2024-02-26}}</ref> {| class="wikitable" |- !#||Senarai Ketua Pengakap Negara||Dalam pejabat||Tahun dalam jawatan |- |1.||[[Gerald Templer]]||1952–1954||2 tahun |- |2.||[[Donald MacGillivray]]||1954–1957||3 tahun |- |3.||[[Suleiman Abdul Rahman]]||1957–1961||4 tahun |- |4.||[[Abdul Rahman Talib]]||1961–1963||2 tahun |- |5.||[[Sardon Jubir]]||1963–1973||10 tahun |- |6.||[[Mohamed Yaacob]]||1973–1978||5 tahun |- |7.||[[Sulaiman Daud]]||1984–2005||21 tahun |- |8.||[[Shafie Salleh]]||2005–2019||14 tahun |- |9.||[[Mohd Zin Bidin]]||2023–kini||{{age in years|2023|01|01}} tahun |} ===Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara=== Senarai ketua pesuruhjaya pengakap negara sejak 1910 hingga hari ini.<ref>{{Cite web |url=https://ilmu.pengakap.org/articles.php?article_id=1&rowstart=1|title=Ilmu Pengakap - Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara |access-date=2024-02-26}}</ref> {| class="wikitable" |- !#||Senarai Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara||Dalam pejabat||Tahun dalam jawatan |- |1.||[[Frank Cooper Sands]]||1910–1948||38 tahun |- |2.||[[E. M. F. Payne]]||1948–1957||9 tahun |- |3.||[[Mohamad Yusof Ahmad]]||1957–1960||3 tahun |- |4.||[[Zainal Abidin Ali]]||1960–1963||3 tahun |- |5.||[[Syed Esa Alwi]]||1963–1968||5 tahun |- |6.||[[Syed Hashim Abdullah]]||1969–1987||18 tahun |- |7.||[[Wan Puteh Wan Mohd Saman]]||1987–1989||2 tahun |- |8.||[[Yang Rashdi Maasom]]||1989–2000||11 tahun |- |9.||[[Hamidin Abdullah]]||2000–2003||3 tahun |- |10.||[[Kamarudin Kachar]]||2003–2008||5 tahun |- |11.||[[Kaharudin Momin]]||2008–2011||3 tahun |- |12.||[[Mohamad Shahrum Osman]]||2012–2016||4 tahun |- |13.||[[Mohd Zin Bidin]]||2016–2024||8 tahun |- |14.||[[Nasaruddin Shamsuddin]]|||2024–kini||{{age in years|2024|01|01}} tahun |} ==Organisasi Persekutuan Pengakap Malaysia== Organisasi Persekutuan Pengakap Malaysia mempunyai beberapa hieraki. Yang tertinggi majlis di peringkat kebangsaan, kemudian di peringkat negeri dan seterusnya majlis pengakap daerah. Di peringkat negeri, majlis pengakap diketuai oleh Ketua Pesuruhjaya Negeri dan dibantu oleh Penolong-penolong Pesuruhjaya Negeri. Majlis pengakap daerah pula dipengerusikan oleh Pesuruhjaya Daerah masing-masing. ===Carta Organisasi Kebangsaan=== *'''Penaung Diraja:''' **DYMM Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong [[Sultan Ibrahim Sultan Iskandar]]{{#tag:ref|Setiap [[Yang di-Pertuan Agong]] akan dilantik sebagai Penaung Diraja Persekutuan Pengakap Malaysia.|group=nota}} *'''Presiden:''' **Dato' Seri Haji [[Anwar Ibrahim]]{{#tag:ref|Setiap [[Perdana Menteri Malaysia]] akan dilantik sebagai Presiden Persekutuan Pengakap Malaysia.|group=nota}} *'''Ketua Pengakap Negara / Yang Dipertua MPN:''' **Mejar Jeneral (B) Prof. Dato' Dr. Haji [[Mohd Zin Bidin]] *'''Timbalan Yang Dipertua MPN:''' **Dato' Haji Ahmad Shazilly Ismail Bakti *'''Naib Yang Dipertua MPN:''' **Datuk Zamani Tambichek **Dato' Sri Ar. Dr. Amer Hamzah Mohd Yunus *'''Setiausaha MPN:''' **Encik Mohamad Firdauz bin Hamzah *'''Bendahari MPN:''' **Tan Sri Dato' Haji Abdullah Haji Taib *'''Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara:''' **Haji Nasaruddin Haji Shamsuddin *'''Timbalan Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara:''' **Dr. Mohammed Mukhyuddin Sarwani **Haji Ahmad Sabri Saad **Ts. Mohd Hilmi Abu Bakar *'''Penolong-Penolong Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara:''' **Norma Noordin (Pesuruhjaya Antarabangsa) **Dr. Ekbert Yong Yen Loong (Pesuruhjaya Latihan Negara) **Haji Noor Hashim Ismail (Pesuruhjaya Program Negara) **Mohamad Letfee Ahmad (Pesuruhjaya Komunikasi Korporat dan Perhubungan Strategik) **Ts. Dr. Haji Mohd. Azlan Ab. Jalil (Pengurusan & Tadbir Urus) **Prof. Madya Ts. Dr. Haji Mustaffa Ibrahim (Pesuruhjaya ''Adult in Scouting'') *'''Pengurus:''' **Mohamad Firdauz Hamzah *'''Ketua Setiausaha Eksekutif:''' **Mohd Haffiz Hamdan Shukor === Ketua-Ketua Pesuruhjaya Negeri === {| class="wikitable" |- align="wrap" |- align="center" bgcolor="purple" ||<font color="white">'''Negeri'''</font color>||<font color="white">'''Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negeri'''</font color> |- |Pulau Pinang | Dato' Haji Zulkafli Kamaruddin |- |Perak | Haji Ahmad Azam Shah Abdul Majid |- |Wilayah Persekutuan Labuan | Rosni Mohd. Daud |- |Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur | Zamri Saiman |- |Selangor | Haji Iszamli Jailani |- |Perlis | Huzaimah Muain |- |Sarawak | John Lim Boon Beng |- |Johor | Mej. (AW) Haji Mohd. Khir Muda |- |Kedah | Ahmad Din |- |Negeri Sembilan |Kugeneswaran Tamilmany |- |Pahang | Amin Nollah Lateh |- |Kelanasiswa Malaysia (KSM) | Dr. Azizee Aziz |- |Kelantan | Haji Che Azmy Che Yusoff |- |Terengganu | Shahrul Azwan Mohamad @ Endut |- |Melaka | Nor Azmi Ujang (pemangku) |- |Kumpulan Latihan Malaysia (KLM/IPGM/KPM) | Shukri Mat Yaacob |- |Sabah | Jamaludin @ Jamal Jinal |} === Organisasi unit kecil pengakap === Setiap kumpulan pengakap di sekolah lazimnya dipanggil trup. Trup ini mempunyai pengenalan khusus berupa lencana-lencana yang dipakai di bahu kanan terdiri daripada nama negeri, nama daerah dan nombor kumpulan. Setiap kumpulan atau trup mempunyai nombor unik mengikut giliran ia ditubuhkan. Contohnya, pasukan atau sekolah yang memakai lencana (KELANTAN), (KOTA BHARU) dan (80) ialah pasukan yang ke-80 ditubuhkan di daerah Kota Bharu di Kelantan. Trup-trup kelana pula lazimnya dipanggil krew. Pasukan-pasukan krew ini tidak mempunyai nombor sebaliknya menggunakan abjad A,B,C dan sebagainya. KLM dan KLKM pula menggunakan lencana atau ''flash'' nama institusi pengajian mereka. Setiap trup pula dibahagikan kepada patrol yang lazimnya mempunyai 6 pengakap. Setiap trup diketuai oleh ketua, manakala patrol dipimpin oleh ketua patrol dibantu oleh penolong ketua patrol. Di sekolah-sekolah, lazimnya guru-guru penasihat diangkat menjadi pemimpin dan penolong pemimpin, terutama guru-guru yang menyertai latihan [[manikayu]]. Di institut pendidikan guru, kolej-kolej dan universiti, ahli-ahli kanan yang telah menamatkan latihan manikayu menjadi pemimpin. === Epolet === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:4px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" | '''Contoh Epolet'''<br /> (Biru Tua) | [[Fail:1Ketua_Pengakap_Negara.png|200x200px]] | [[Fail:2Ketua_Pesuruhjaya_Pengakap_Negara.png|200x200px]] | [[Fail:3Penolong_Ketua_Pesuruhjaya_Pengakap_Negara.png|200x200px]] | [[Fail:3Pesuruhjaya_Negeri.png|200x200px]] | [[Fail:4Pesuruhjaya_Daerah.png|200x200px]] | [[Fail:5Penolong_Pesuruhjaya_Daerah.png|200x200px]] | [[Fail:6Pemimpin.png|200x200px]] | [[Fail:7Penolong_Pemimpin.png|200x200px]] |- align="center" ! Warna Epolet ! Enam Lengkar ! Lima Lengkar ! Empat Lengkar ! Tiga Lengkar ! Dua Lengkar ! Satu Lengkar ! Bunga Padi ! Insignia |- |- bgcolor="yellow" align="center" | Kuning | Penaung Utama<br /> Penaung DiRaja Raja Permaisuri | Raja Muda<br /> Tengku Mahkota | Kerabat DiRaja Bergelar | Kerabat DiRaja | | | | |- bgcolor="darkgreen" align="center" |- style="background: darkgreen; color: white" | Hijau | TYT Gabenor | Timbalan YDP Negara, Naib YDP Negara, Setiausaha (Negara), Bendahari (Negara), Ketua Pengarah Pelajaran, Ketua Pengarah KBS, Ketua Pengarah KPT | Ahli－ahli Majlis Negara, Pengerusi Negeri, Pengarah Pelajaran Negeri, Rektor IPGM, Naib Canselor IPTA/IPTS, | Setiausaha Negeri, Bendahari Negeri, Ahli-ahli Majlis Negeri, Pegawai-pegawai Jabatan Pelajaran Negeri, Pegawai Pelajaran Daerah, Pengarah-pengarah IPG, Timbalan Naib Canselor IPTA/IPTS,Guru Besar Sekolah | Pengerusi Daerah,Setiausaha Daerah,Guru PK,Pen.Pengawai Daerah,Bendehari DaerahPengerusi Daerah, Setiausaha Daerah, Bendahari Daerah, Penolong Pegawai Pelajaran Daerah, Guru Penolong Kanan | Setiausaha Kumpulan Bendahari Kumpulam Bendahari Kumpulan | AJK Kumpulan | |- bgcolor="darkblue" align="center" |- style="background: darkblue; color: white" | Biru Tua | Ketua Pengakap Negara | Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara | Timbalan Ketua Pesuruhjaya Negara, Penolong Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara, Ketua Pesuruhjaya Negeri | Penolong Pesuruhjaya Antarabangsa Sabah & Sarawak, Pesuruhjaya Ibu Pejabat Kebangsaan, Timbalan Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negeri, Penolong Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negeri, Pesuruhjaya Bahagian (Sabah), Pesuruhjaya Kawasan (Sarawak), Pesuruhjaya Daerah | Penolong Pesuruhjaya Daerah | Pemimpin | Penolong Pemimpin | |- bgcolor="purple" align="center" |- style="background: purple; color: white" | Ungu | | | Pesuruhjaya Antarabangsa, Pesuruhjaya Latihan Negara, Pesuruhjaya Program Negara | Setiausaha Latihan Negara, Setiausaha Program Negara, Jurulatih Antarabangsa | Penolong Jurulatih Kebangsaan | Pembimbing | | |- bgcolor="darkred" align="center" |- style="background: darkred; color: white" | Merun | Perdana Menteri<br /> Timbalan Perdana Menteri | YDP Dewan Negara<br /> YDP Dewan Rakyat Presiden TImbalan Presiden Naib Presiden Setiausaha Bendahari | Menteri/Timbalan Menteri Kabinet<br /> Ahli Dewan Negara Ahli Dewan Rakyat Ahli Mesyuarat Kerajaan Negeri(EXCO) | Ahli-ahli Dewan Undangan Negeri | | | | |- bgcolor="red" align="center" |- style="background: red; color: white" | Merah | | | Pengerusi Sekretariat Kelana Negara | Setiausaha,Bendahari,AJK Sekretariat Kelana Negara<br /> Pengerusi Sekretariat Kelana Negeri | Setiausaha,Bendahari,AJK Sekretariat Kelana Negeri<br /> Pengerusi Sekretariat Kelana Daerah | Setiausaha,Bendahari,AJK Sekretariat Kelana Daerah | | Ahli Kelana |- bgcolor="grey" align="center" |- style="background: grey; color: white" | Kelabu | | | Ketua Pegawai Operasi<br /> Ketua Setiausaha Eksekutif | Setiausaha Eksekutif | Penolong Setiausaha Eksekutif | Pembantu Tadbir | | |} [[Fail:7Kelana.png|kiri|thumb|200x200px|Epolet Kelana]] Epolet pemimpin dan pesuruhjaya mengandungi susunan lengkar berserta warna latar bagi menunjukkan pangkat seseorang. Warna hijau dan kuning digunakan oleh penaung dan penaung diraja. Warna merah manggis pula untuk menteri-menteri dan ahli-ahli kerajaan. Biru tua adalah untuk susunan pegawai-pegawai pemimpin dan pesuruhjaya manakala ungu untuk susunan jurulatih. Bagi ahli kelana yang belum mendapat manik kayu, dikhususkan kepada mereka untuk memakai epolet seperti penolong pemimpin dengan latar belakang merah. Epolet ini mempunyai perkataan "KELANA" tertulis di atasnya. == Keahlian dan peringkat umur pengakap == Keunikan pengakap sebagai unit beruniform yang asal ialah ia menerima ahli daripada pelbagai lapisan masyarakat. Asal sahaja seseorang itu menerima prinsip-prinsip yang terkandung dalam Persetiaan Pengakap dan Undang-undang Pengakap, beliau boleh menyertai pergerakan ini. Keahlian yang bersifat universal ini memupuk perpaduan antara ahli tanpa mengira bangsa, budaya dan fahaman agama. Keahlian pengakap juga tidak dihadkan oleh faktor usia. Malah, seseorang itu boleh menjadi pengakap hingga akhir usia dan daripada inilah timbul ungkapan "Sekali Berpengakap, Teruskan Berpengakap".{{Fakta}} Anggota-anggota pergerakan pengakap pula dibahagikan mengikut beberapa peringkat umur seawal 10 tahun hinggalah dewasa. * Pengakap Kanak-kanak ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''Cub Scout''), untuk mereka yang berumur 10 hingga 12 tahun, lazimnya pelajar tahun 4 hingga tahun 6. Moto Pengakap Kanak-kanak ialah "Buat Habis Baik". * Pengakap Muda ataupun ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''Junior Scout'', untuk yang berusia 13 hingga 15 tahun iaitu pelajar tingkatan 1 hingga tingkatan 3. Cogan katanya ialah "Selalu Sedia". * Pengakap Remaja atau ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''Senior Scout'' untuk yang berusia 16 hingga 17 1/2 tahun iaitu pelajar tingkatan 4 dan 5. Motonya ialah "Pandang Luas". * Pengakap Kelana ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''Rover Scout'') untuk ahli-ahli dewasa lepasan sekolah berusia 17 1/2 hingga 26 tahun. Terdapat juga dua kumpulan latihan kelana yang ditadbir setaraf negeri iaitu Kumpulan Latihan Malaysia (KLM) dan Kumpulan Latihan Kelanasiswa Malaysia (KLKM). KLM dikhususkan bagi penuntut-penuntut Institut Pendidikan Guru (IPG) manakala KLKM untuk penuntut-penuntut di universiti, politeknik dan kolej universiti. Moto pergerakan kelana ialah "Berkhidmat". ==Bintang, anugerah dan pingat== ===Bintang Pahlawan=== Bintang Pahlawan merupakan anugerah tertinggi yang diberikan kepada pemimpin dan ahli-ahli Pengakap yang telah memberi khidmat dalam menyelamatkan nyawa dan harta benda masyarakat sekelilingnya. ===Bintang Semangat Padi Kelas Pertama – Emas=== Bintang Semangat Padi Kelas Pertama – Emas (BSP – I) ialah anugerah tertinggi Persekutuan Pengakap Malaysia (PPM), yang hanya disampaikan kepada tokoh-tokoh terbilang sahaja. Anugerah yang amat terhad ini menjadikannya sesuatu yang paling eksklusif. Justeru itu, penerima yang layak menerimanya hanyalah daripada kalangan pemimpin negeri dan negara. Antara tokoh yang paling layak menerima Bintang Semangat Padi Kelas Pertama ini adalah daripada kalangan Ketua-Ketua Negara dan Negeri yang terdiri daripada Seri Paduka Baginda Yang Di-Pertuan Agong, Ke Bawah Duli-Duli Yang Maha Mulia Raja-Raja Melayu, Tuan-Tuan Yang Terutama Yang DiPertua Negeri, Perdana Menteri dan Timbalan Perdana Menteri dan Ketua Pengakap Negara (KPN), kecuali Perdana Menteri dan Timbalan Perdana Menteri dan Ketua Pengakap Negara kesemua tokoh pemimpin ini merupakan Penaung kepada Persekutuan Pengakap Malaysia dan Seri Paduka Baginda Yang Di-Pertuan Agong sebagai Penaung Utama kepada pergerakan Pengakap di negara ini. Selain daripada tokoh-tokoh pemimpin yang tersebut, Bintang tertinggi Pengakap ini boleh juga dianugerahkan kepada Yang Teramat Mulia Raja-Raja Muda atau Tengku Mahkota atau Pemangku Sultan ketika Sultan dilantik menjadi Yang Di-Pertuan Agong, dan bergantung kepada pertimbangan dan budi bicara Jawatankuasa Kecil Penganugerahan, Majlis Pengakap Malaysia serta diperakukan oleh Ketua Pengakap Negara. Dalam keadaan yang sama juga, Bintang ini boleh dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin tertinggi negara, negeri atau Pengakap daripada kalangan rakyat biasa seperti Y.A.B Menteri-Menteri Besar, Ketua-Ketua Menteri, Menteri-Menteri Kabinet atau mereka yang setaraf dengannya yang banyak berjasa kepada pergerakan Pengakap dengan sokongan Ketua Pengakap Negara (KPN). Penganugerahan kepada tokoh-tokoh dari luar negara boleh juga diberikan tetapi atas status Kehormat. Istilah Semangat Padi (SP) melambangkan ciri-ciri, tradisi dan unsur-unsur budaya pribumi, yang mana PADI merupakan teras hati budi, tatasusila hidup serta tonggak ketuanan bangsa melayu. Walaupun Pengakap berasal dari tanah Inggeris, tetapi melalui proses sosialisasi dan assimilasi untuk memenuhi keperluan dan adat resam tempatan, ia telah menjadi hak asli dan jati negara ini. Dari segi aspek yang lain pula, kegiatan Kepengakapan ialah sumber asuhan dan didikan yang mencerna dan menjana remaja Pengakap supaya menepati Falsafah Hidup Resmi Padi, semakin berisi semakin tunduk yang menepati nilai-nilai hidup ketimuran dan semangat Kepengakapan tempatan. Bintang Semangat Padi Kelas Pertama ini hanya boleh disampaikan oleh Ketua Pengakap Negara (KPN). ===Bintang Semangat Padi Kelas Kedua – Perak=== Bintang Semangat Padi Kelas Kedua – Perak (BSP – II) ialah anugerah kedua tertinggi Persekutuan Pengakap Malaysia (PPM), yang hanya disampaikan kepada tokoh-tokoh terbilang. Penganugerahannya yang amat terhad menjadikannya sesuatu yang paling eksklusif. Justeru itu, penerima yang layak menerimanya hanyalah daripada kalangan pemimpin negeri, negara dan pemimpin-pemimpin Pengakap yang telah banyak berjasa. Antara tokoh yang paling layak menerima Bintang Semangat Padi Kelas Kedua ini ialah Ketua-Ketua Negara, Negeri dan pemimpin-pemimpin Pengakap yang terdiri daripada Duli-Duli Yang Teramat Mulia Raja-Raja Muda atau Tengku Mahkota atau Pemangku Sultan ketika Sultan dilantik menjadi Yang Di-Pertuan Agong dan bergantung kepada pertimbangan dan budi bicara Jawatankuasa Anugerah, Majlis Pengakap Malaysia serta diperakukan oleh Ketua Pengakap Negara. Dalam keadaan yang sama juga, Bintang ini boleh dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin tertinggi negara, negeri atau pemimpin-pemimpin Pengakap daripada kalangan rakyat biasa, seperti Y.A.B Menteri-Menteri Besar, Ketua-Ketua Menteri, Menteri-Menteri Kabinet, atau Pemimpin-Pemimpin Pengakap yang terbukti gemilang kebaktian mereka atau mereka yang setaraf dengannya yang banyak menyumbang kepada pergerakan Pengakap dengan sokongan Ketua Pengakap Negara. Penganugerahan kepada tokoh-tokoh dari luar negara boleh juga diberikan tetapi atas status Kehormat. Istilah Semangat Padi (SP) melambangkan ciri-ciri, tradisi dan unsur-unsur budaya pribumi, yang mana PADI merupakan teras hati budi, tatasusila hidup serta tonggak ketuanan bangsa melayu. Walaupun Pengakap berasal dari tanah Inggeris, tetapi melalui proses sosialisasi dan assimilasi untuk memenuhi keperluan dan adat resam tempatan, ia telah menjadi hak asli dan jati negara ini. Dari segi aspek yang lain pula, kegiatan Kepengakapan ialah sumber asuhan dan didikan yang mencerna dan menjana remaja Pengakap supaya menepati Falsafah Hidup Resmi Padi, semakin berisi semakin tunduk yang menepati nilai-nilai hidup ketimuran dan semangat Kepengakapan tempatan. Bintang Semangat Padi Kelas Kedua ini hanya boleh disampaikan oleh Ketua Pengakap Negara (KPN). Bilangan kuota pada satu-satu masa penganugerahan tidak lebih daripada 5 orang, dan bilangan tidak termasuk kepada anugerah yang diberi dalam status “Kehormat” (Luar Negara). ===Bintang Semangat Rimba Kelas Pertama – Emas=== Bintang Semangat Rimba Kelas Pertama – Emas (BSR – I) ialah anugerah ketiga tertinggi Persekutuan Pengakap Malaysia (PPM), yang hanya disampaikan kepada tokoh-tokoh yang telah memberi perkhidmatan dan bakti yang amat terpuji kepada pergerakan Pengakap. Dengan Penganugerahan yang terhad ini, Bintang ini merupakan sesuatu yang eksklusif. Justeru itu, penerima yang paling layak adalah daripada kalangan individu yang banyak memberi sokongan dan sumbangan besar kepada pembangunan Kepengakapan, pemimpin-pemimpin Pengakap di peringkat daerah, wilayah, negeri, negara dan antarabangsa. Penganugerahan kepada tokoh-tokoh dari luar negara boleh juga diberikan, tetapi atas status Kehormat. Istilah Semangat Rimba (BSR) melambangkan ciri-ciri tradisi dan unsur-unsur budaya dengan pengabungan latihan, kepimpinan, kerja kuat, kesetiaan dan keakraban alam semesta serta merupakan teras dan cabaran kepimpinan, hati budi, tata susila hidup serta tonggak ketuanan bangsa melayu. Bilangan kuota pada satu-satu masa penganugerahan tidak lebih daripada 10 orang, dan bilangan tidak termasuk kepada anugerah yang diberi dalam status “Kehormat” (Luar Negara). ===Bintang Semangat Rimba Kelas Kedua – Perak=== Bintang Semanagat Rimba Kelas Kedua – Perak (BSR – II) ialah anugerah keempat tertinggi Persekutuan Pengakap Malaysia (PPM), yang hanya disampaikan kepada tokoh-tokoh yang telah memberi perkhidmatan dan bakti yang terpuji kepada pergerakan Pengakap. Dengan penganugerahan yang terhad ini, Bintang ini merupakan suatu yang eksklusif. Justeru itu, penerima yang paling layak adalah daripada kalangan individu yang telah memberi sokongan dan sumbangan besar kepada pembangunan Kepengakapan, pemimpin-pemimpin Pengakap di peringkat daerah, negeri, negara dan antarabangsa. Penganugerahan kepada tokoh-tokoh dari luar negara boleh juga diberikan tetapi atas status Kehormat. Istilah Semangat Rimba (BSR) melambangkan ciri-ciri tradisi dan unsur-unsur budaya dengan pengabungan latihan, kepimpinan, kerja kuat, kesetiaan dan keakraban alam semesta serta merupakan teras dan cabaran kepimpinan, hati budi, tata susila hidup serta tonggak ketuanan bangsa melayu. Bilangan kuota pada satu-satu masa penganugerahan tidak lebih daripada 20 orang, dan bilangan tidak termasuk kepada anugerah yang diberi dalam status “Kehormat” (Luar Negara). ===Pingat Perkhidmatan Gemilang=== Pingat Perkhidmatan Gemilang (PPG) dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin bertauliah yang telah banyak menabur jasa dan bakti cemerlang atas perkembangan kepengakapan di peringkat daerah, negeri, negara dan antarabangsa serta disanjung tinggi, mempunyai sifat dan sikap taat setia serta mempamerkan tata kelakuan yang terpuji. Pingat Perkhidmatan Gemilang (PPG) ini boleh juga dianugerahkan kepada individu seumpama pihak pegawai atasan kepada sesuatu institusi, badan berkanun atau swasta yang banyak menyumbang, menyokong serta terlibat secara jitu dalam menjayakan semua program dan pergerakan kepengakapan di peringkat negeri, negara dan antarabangsa. ===Pingat Perkhidmatan Cemerlang=== Pingat Perkhidmatan Cemerlang (PPC) dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin bertauliah yang telah banyak menabur jasa dan bakti cemerlang atas perkembangan Kepengakapan di peringkat daerah, negeri, negara dan antarabangsa serta disanjung tinggi, mempunyai sifat dan sikap taat setia dan mempamerkan taat kelakuan yang terpuji. Pingat Perkhidmatan Cemerlang (PPC) ini boleh juga dianugerahkan kepada individu seumpama pihak pegawai atasan kepada sesuatu institusi, badan berkanun atau swasta yang banyak menyumbang, menyokong serta terlibat secara jitu dalam menjayakan semua program dan pergerakan Kepengakapan di peringkat negeri, negara dan antarabangsa. Bilangan kuota pada satu-satu masa penganugerahan tidak lebih daripada 45 orang, dan bilangan tidak termasuk kepada anugerah yang diberi dalam status “Kehormat” (Luar Negara). ===Pingat Perkhidmatan Setia=== Pingat Perkhidmatan Setia (PPS) dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin bertauliah dan juga individu yang telah memberikan khidmat bakti yang sangat baik, jujur, amanah dan setia tidak kurang daripada 10 tahun atau dalam jangka waktu yang lebih pendek atas pertimbangan Jawatankuasa Anugerah Persekutuan Pengakap Malaysia. Pingat ini boleh juga dianugerahkan kepada isteri atau suami para pemimpin yang memegang jawatan-jawatan Pesuruhjaya Daerah, Pesuruhjaya Negeri dan peringkat negara melebihi 15 tahun. Bilangan kuota pada satu-satu masa penganugerahan tidak lebih daripada 65 orang, dan bilangan tidak termasuk kepada anugerah yang diberi dalam status “Kehormat” (Luar Negara). ===Pingat Perkhidmatan Baik=== Pingat Perkhidmatan Baik (PPB) dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin bertauliah dan kepada individu seperti Jawatankuasa Persekutuan Pengakap Tempatan (PPT), daerah, negeri dan negara yang sentiasa menjalankan tugas dengan baik serta membantu kejayaan pergerakan Pengakap di peringkat masing-masing dengan jujur, amanah, setia dan berterusan tidak kurang daripada 5 tahun. Bilangan kuota pada satu-satu masa penganugerahan tidak lebih daripada 75 orang, dan bilangan tidak termasuk kepada anugerah yang diberi dalam status “Kehormat” (Luar Negara). ===Pingat Perkhidmatan Lama=== Pingat Perkhidmatan Lama (PPL) dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin bertauliah yang telah bertugas dan berkhidmat secara berterusan dengan baik selama tidak kurang daripada 20 tahun di peringkat Kumpulan, Daerah, Negeri dan Negara serta mempunyai tingkah laku dan budi pekerti yang mulia. ===Pingat Peringatan Sambutan 100 Tahun Pengakap Malaysia=== Pingat Peringatan Sambutan 100 Tahun Pengakap Malaysia dianugerahkan sempena sambutan 100 tahun Pengakap di Malaysia kepada tokoh-tokoh atau perseorangan yang telah memberi khidmat bakti kepada pergerakan pengakap. ===Sijil Kepujian Ketua Pengakap Negara=== Sijil Kepujian Ketua Pengakap Negara (SKKPN) dianugerahkan kepada pemimpin-pemimpin bertauliah dan telah memberikan khidmat bakti dengan terpuji dan berterusan selama 12 bulan serta mempunyai tingkah laku dan budi pekerti yang baik. Boleh juga dianugerahkan kepada ahli-ahli biasa dan Jawatankuasa Persekutuan Pengakap Tempatan (PPT) daerah, negeri dan orang-orang perseorangan yang banyak membantu dan menyokong pergerakan Pengakap di peringkat Kumpulan, Daerah, Negeri dan Negara. ===Pingat Kecemerlangan Pendidikan=== Pingat ini diilhamkan oleh Ybhg. Dato' Seri Paduka Ketua Pengakap Negara dan dizahirkan pada tahun 2009. Ia merangkumi 6 kategori: * Ijazah Sarjana Muda * Diploma * Sijil Tinggi Persekolahan Malaysia (STPM) * Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) * Penilaian Menengah Rendah (PMR) * Ujian Pencapaian Sekolah Rendah (UPSR) Pingat ini diletakkan sebagai satu Penghargaan dan memberi penghormatan yang tinggi, kepada ahli-ahli yang cemerlang ([[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''outstanding''), bukan sahaja dalam kepengakapan, tetapi juga dari segi akademiknya. Kriteria pemilihan ini dibuat pencalonan oleh pemimpin dan diputuskan di peringkat negeri, sementara di peringkat Negara pula, Jawatankuasa Anugerah akan bersidang untuk memutuskan penerimanya dan upacaranya boleh dibuat di majlis-majlis sama bersendirian ataupun ditumpangkan dalam upacara-upacara atau mesyuarat-mesyuarat peringkat Negara atau Negeri. Keistimewaan Pingat ini, membawa satu pengenalan khas yang mana riben pingat yang tertulis tahap pencapaiannya tertera dan dipakai seperti riben-riben anugerah yang lain, dan boleh dipakai sehingga menjadi pemimpin seterusnya tersusun selepas riben pingat 100 tahun. === Anugerah Pengakap Raja === {{Main article|Pengakap Raja (Persekutuan Pengakap Malaysia)}} Ahli pengakap yang menerima Lencana dan Sijil Pengakap Raja ketika berada di peringkat usia mereka dikehendaki menjalani semua syarat-syarat dan proses-proses sebelum melayakkan calon untuk menerima anugerah ini. Setelah calon lulus semua syarat dan proses, calon akan dilayakkan untuk menerima Anugerah Pengakap Raja. Calon akan memperoleh Lencana Pengakap Raja dan dianugerahkan Sijil Pengakap Raja yang berprestij oleh Sultan/Yang di-Pertua Negeri di negeri itu. Ini merupakan anugerah yang paling tertinggi dan berprestij yang diberikan oleh PPM. ==Jambori== Malaysia mengadakan banyak jambori kebangsaan semenjak 1966. Setiap negeri mengambil giliran menjadi hos, dan hanya [[Perlis]] dan [[Selangor]] yang masih belum melakukannya. Senarai pelbagai jambori kebangsaan dan tahun ia diadakan adalah seperti berikut : *1966 - [[Penang]] (Ketua Kem - Tan Sri Wong Pow Nee) *1970 - [[Melaka]] *1974 - [[Johor]] *1978 - [[Sarawak]] *1982 - [[Kelantan]] *1986 - [[Pahang]] *1989 - [[Perak]] *1992 - [[Sabah]] *1997 - [[Terengganu]] *2002 - [[Kedah]] *2006 - [[Negeri Sembilan]] *2011 - [[Terengganu]] *2016 - [[Kuala Lumpur]] *2024 - Selangor Pada tahun 2008, satu perhimpunan tela diadakan bagi meraikan 100 tahun pengakap di Malaysia telah diadakan pada Ogos 2008, menyaksikan penyertaan pengakap dari seluruh Malaysia termasuk negara Asia Pasifik. ==Alamat surat-menyurat== Persekutuan Pengakap Malaysia <br><i>Scouts Association of Malaysia</i><br>Rumah B-P<br>4 Jalan Hang Jebat <br>50150 [[Kuala Lumpur]] <br>Telefon: +60 (3) 2078-0836 / 2070 6978<br>Faks: +60 (3) 2070-9057 <br>E-mel: pengakap@scouts.my <br>URL: https://www.pengakapmalaysia.org == Nota == {{Reflist|group=nota}} == Lihat juga == * [[Daftar persatuan di Malaysia]] * [[Majlis Pengakap Kumpulan Latihan Malaysia]] * [[Majlis Pengakap Kelana Negara]] == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== * [https://pengakapmalaysia.org Laman Web Rasmi Persekutuan Pengakap Malaysia] * https://profil.pengakapmalaysia.org * [https://www.scout.my Laman Web Rasmi Persekutuan Pengakap Malaysia Daerah George Town (S)] {{WOSM/Asia-Pasifik}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Keahlian pertubuhan di bawah WOSM]] [[Kategori:Pengakap dan Pandu Puteri di Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1957 di Persekutuan Tanah Melayu]] [[Kategori:Pengakap]] [[Kategori:Pertubuhan bukan kerajaan di Malaysia]] [[Kategori:Pertubuhan belia di Malaysia]] ahplvzvwe0p7ymkt2f1l2e3qdqqixem 0 16167 6810150 6745497 2026-03-27T08:00:09Z ~2026-18984-54 393164 6810150 wikitext text/x-wiki {{infobox royalty |name = Ahmad |title = '''Paduka Seri [[Sultan]] dan Yang di-Pertuan Negeri Brunei III''' |succession = [[Sultan Brunei]] |moretext = ke-3 |reign = [[1408]] - [[1425]] |predecessor = [[Sultan Abdul Majid Hasan]] |successor = [[Sultan Sharif Ali]] |birth_name = Awang Patih Barbai Ibni Awang Semang |birth_place = [[Tengburong]], [[Brunai]] |posthumous name = ''Marhum '' |royal house = [[Sultan Brunei|Awang Brunei]] |religion = [[Islam Sunni]] }} '''Sultan Ahmad''' ialah [[Sultan Brunei]] ke-2 menurut urutan '''Salasilah Raja-Raja Brunei''', memerintah dari tahun 1408 hingga tahun 1425. Baginda merupakan adinda kepada [[Sultan Muhammad Shah (Brunei)|Sultan Muhammad Shah]]. Pada tahun 1408, baginda menaiki takhta kerajaan. Sebelum memeluk agama Islam bersama-sama dengan adikanda baginda, baginda dikenali sebagai '''[[Patih|Pateh]] Berbai'''. Baginda merupakan Pengiran Bendahara pertama bagi [[Brunei]] dan juga yang mengasaskan nama "Brunei" yang berasal daripada perkataan "Barunah". Baginda berkahwin dengan adik Ong Sum Ping dan menjadi mertua [[Sultan Sharif Ali]]. Baginda pernah menjadi ketua utusan [[Brunei]] ke [[China]]. Baginda mangkat pada tahun 1425 dan diganti oleh [[Sultan Sharif Ali|Sharif Ali]]. {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=[[Sultan Abdul Majid Hasan|Abdul Majid Hasan]]| Jawatan=[[Sultan Brunei]]<br>[[1408]] &ndash; [[1425]]| penyandang kemudian=[[Sultan Sharif Ali|Sharif Ali]] }} {{Sultan Brunei}} [[Kategori:Sultan Brunei]] basr6t4mfkwvjz78eh3lvi2eq592dq1 0 16408 6809877 6807699 2026-03-26T19:25:22Z ~2026-18944-43 393101 /* Jenama Telefon Bimbit */ 6809877 wikitext text/x-wiki {{Update|date=Ogos 2023}}{{More citations needed|tarikh=Ogos 2023}} [[Fail:Sea of phones.jpg|thumb|Longgokan telefon bimbit]] '''[[Telefon]] bimbit''' ({{Jawi|تيليفون بيمبيت}}), '''telefon genggam''' ({{Jawi|تيليفون ڬڠڬم}} {{Small|terutama [[bahasa Indonesia|Ind.]]}}<ref>{{Cite magazine|last=Ekky Imanjaya|date=24 Okt 2011|title=Berbual Melayu di Telepon Bimbit|url=https://majalah.tempo.co/read/bahasa/138052/berbual-melayu-di-telepon-bimbit|magazine=[[Tempo (majalah)|TEMPO]]}}</ref>) atau '''telefon tangan''' ({{Jawi|تيليفون تاڠن}} {{Small|[[Bahasa Melayu Pattani|Pat.]]}}<ref>{{cite book|title=Prosiding [Persidangan Antarabangsa, Sastera dan Budaya Melayu] 2021|author1=Abdonloh Khreeda|author2=Hishamudin Bin Isam|publisher=Pusat Pengajian Bahasa, Tamadun dan Falsafah Universiti Utara Malaysia|year=2021|ISBN=9772785801004|editor=Maizatul Azura Yahya|volume=1|page=6|chapter=Kekeliruan Makna Kata Antara Dialek Melayu Patani Dan Bahasa Melayu Standard Di Kalangan Mahasiswa-Mahasiswa Di PSU: Cabaran Dan Saranan Penyelesaiannya}}</ref>) merupakan peranti [[eletronik]] mudah alih digunakan sebagai alat [[komunikasi|perhubungan]] [[suara]] atau [[data]] melalui jaringan stesyen pengkalan yang dikenali sebagai tapak sel. Sebagai tambahan kepada fungsi suara piawai seperti telefon, telefon bimbit kini mampu menyokong banyak perkhidmatan GSM tambahan, dan mempunyai ciri telefon bimbit tambahan, seperti [[khidmat pesanan ringkas]] SMS bagi perutusan teks, surat-e, penukar paket bagi capaian [[Internet]], permainan, [[bluetooth]], infrared, kamera dengan perakam video dan Khidmat Pesanan Multimedia (‘’Multimedia Messaging Service human – MMSH’’) bagi menghantar dan menerima [[gambar]] dan [[video]]. Kebanyakan telefon mudah alih akan bersambung dengan jaringan selular pada stesyen pengkalan (‘’tapak sel’’), yang kemudiannya bersambung dengan jaringan telefon suis awam (‘’public switched telephone network – PSTN’’) (pengecualian adalah [[telefon satelit]]). == Menyeluruh == [[Fail:Several mobile phones.png|thumb|300px|Beberapa contoh telefon bimbit tidak buka (''non-flip'').]] Menurut memo dalaman, ‘’American Telephone & Telegraph’’ berbincang bagi membangunkan telefon tanpa wayar pada [[1915]], tetapi bimbang pelaksanaan teknologi tersebut akan melemahkan monopolinya pada perkhidmatan berwayar di Amerika Syarikat.<ref>{{cite web |url=http://www.slate.com/id/2193293/ |title=iSurrender: Apple's new iPhone augurs the inevitable return of the Bell telephone monopoly. |first=Tim |last=Wu |publisher=Slate |date=2008-06-10}}</ref> Perkhidmatan telefon mudah alih perdagangan pertama dilancarkan di Jepun oleh NTT pada tahun 1978. Menjelang November 2007, jumlah pelanggan telefon mudah alih di seluruh dunia telah mencecah.3 bilion, atau separuh dari populasi manusia (sungguhpun sesetengah pengguna memiliki langgan berganda, atau langganan tidak aktif), yang turut menjadikan telefon bimbit teknologi paling meluas digunakan dan peranti eletronik biasa di dunia.<ref name="reuters50" />Terdapat juga kajian mengenai faktor penerimaan perkhidmatan telefon mudah alih<ref>"''Analisis mengenai faktor-faktor penerimaan pelanggan terhadap perkhidmatan telefon mudah alih''" [http://eprints.utm.my/703/ Universiti Teknologi Malaysia ], Univesiti Teknologi Malaysia</ref> Sejak dipasarkan secara komersial kira-kira 10 tahun lalu, telefon bimbit mengalami perkembangan pesat dengan lebih 15 juta pengguna di [[Malaysia]] pada 2004, berdasarkan kajian yang dibuat Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia (SKMM).Daripada jumlah itu 61.1 peratus pengguna telefon bimbit adalah lelaki, manakala 38.9 peratus adalah perempuan. Dari situ wujudlah beraneka bentuk teknologi telefon bimbit bermula dari teknologi Sistem Global Komunikasi Mudah Alih ([[GSM]]), dilengkapi pula [[WAP]] / [[GPRS]] sehinggalah ada yang boleh memuat turun [[muzik]], dihubungkan ke [[Internet]] serta merakamkan gambar secara pegun atau visual. Hebatkan! [[Alexander Graham Bell]] berjaya mencipta telefon pada tahun 1876 sekali gus membolehkan masyarakat seluruh dunia berhubungan antara satu dengan lain walaupun berjauhan. Walaupun, sejak kematiannya pada 1922, teknologi [[telekomunikasi]] masih mengalami perubahan mendadak dan berkembang begitu pesat sekali, inovasinya diperbaharui oleh generasi kemudian hingga membolehkan manusia di bumi berhubungan dengan manusia lain sekalipun berada di bulan tanpa bantuan kabel. Di Malaysia sistem telekomunikasi tidak berwayar analog (ETACS) mula diperkenalkan pada 1989. Sejak diperkenalkan, Malaysia menjadi antara pengguna sistem mudah alih berasaskan ETACS terbesar dunia yang mana ruang liputannya melebihi 90 peratus kawasan pendudukan. [[Telekom Malaysia]] (TM) memperkenalkan perkhidmatan telefon bergerak ATUR (''Automatic Telephone Using Radio'') 450 pada [[Mei]] 1985, telefon bimbit sudah menjalani evolusi yang begitu pantas, dari segi teknologi dan reka bentuknya. Dua sistem digital yang pertama mula beroperasi pada 1992, iaitu [[GSM]] (Global System for Mobile Communications) di Eropah dan D-AMPS (Digital Advanced Mobile Phone Service) di Amerika Utara. Sebanyak 9.5 bilion SMS dengan purata RM5 bilion dihantar pengguna telefon bimbit di Malaysia sepanjang 2004. 3.4 bilion pula direkod sehingga suku pertama tahun 2005. Teknologi terbaru bidang telekomunikasi adalah penggunaan [[QR Code]] yang melibatkan telefon bimbit berkamera. Telefon bimbit pertama yang membolehkan sambungan Internet dan surat-e tanpa wayar adalah Nokia Communicator, yang dikeluarkan pada 1996, dengan itu mencipta kategori baru telefon mahal yang dikenali sebagai telefon pintar. Pada 1999 perkhidmatan internet mudah alih pertama dilancarkan oleh NTT DoCoMo di [[Jepun]] di bawah perkhidmatan i-Mode. Menjelang 2007 lebih 798 juta orang seluruh dunia mencapai Internet atau seumpamanya dengan menggunakan perkhidmatan internet mudah alih seperti WAP dan i-Mode atau sekurang-kurangnya menggunakan telefon bimbit dan bukannya komputer. === Sistem selular === [[Fail:Telstra Mobile Phone Tower.jpg|thumb|right|170px|Menara telefon mobil]] Telefon bimbit menghantar dan menerima isyarat [[radio]] dengan beberapa stesyen pengkalan [[tapak sel]] yang dilengkapi dengan radio [[gelombang mikro]]. Tapak ini biasanya dipasang pada menara, tiang atau bangunan, dan terletak di seluruh kawasan berpenduduk, kemudian dihubungkan kepada system suis dan jaringan komunikasi berkabel. Telefon memiliki pemancar berkuasa rendah yang memancar suara dan data kepada tapak sel terdekat, biasanya tidak lebih dari 8 hingga 13 km (sekitar 5 hingga 8 batu) berhampiran. Apabila telefon bimbit atau peranti data dipasang, ia mendaftar dengan [[Pusat Pertukaran Bergerak|Pusat Pertukaran Bergerak (‘’Mobile Switching Center’’)]], atau suis, dengan pengenalan uniknya, dan kemudian ia boleh diberitahu oleh suis boleh gerak apabila terdapat panggilan masuk. Telefon bimbit itu mendengar secara berterusan bagi isyarat terkuat di terima dari stesyen pengkalan sekeliling, dan mampu untuk [[pengurusan mudah alih|bertukar dengan lancar]] antara tapak pemancar. Ketika pengguna bergerak dalam jaringan, peralihan dilakukan bagi membenarkan peranti beralih tapak tanpa menganggu panggilan. Tapak sel biasa berkuasa rendah (seringkali hanya pemancar radio satu atau dua watt) yang memancar kehadirannya dan menyampaikan perhubungan antara set telefon bimbit dan suis. Suis itu kemudiannya menyambung panggilan kepada pelanggan pembekal khidmat tanpa wayar atau kepada Jaringan Telefon Awam -PSTN, yang termasuk jaringan pembekal tanpa wayar yang lain. Kebanyakan tapak ini disamarkan bagi bersatu dengan persekeliling, terutama di kawasan desa. Jaringan generasi ke tiga (3G), yang sedang dilaksanakan, bermula di Jepun pada 2001. Ia digital sepenuhnya dan menawarkan capaian data pantas tambahan kepada perkhidmatan suara dan termasuk [[W-CDMA]] (dikenali sebagai Universal Mobile Telecommunications System - UMTS), dan CDMA2000 EV-DO. Cina pula melancarkan teknologi generasi pada piwaian TD-SCDMA. Pengendali menggunakan campuran jalur frekuensi yang telah ditetapkan oleh keperluan jaringan dan peraturan tempatan. Sebagai usaha bagi menghadkan kerosakan memiliki pemancar hampir dengan tubuh pengguna, telefon selular pertama memiliki pemancar antenna berasingan pada kenderaan, dan set tangan (dikenali sebagai “telefon kereta” dan “telefon bag”) dihadkan pada maksima 3 watts Kuasa Pemancar Berkesan (‘’Effective Radiated Power’’). Telefon sel moden yang mempunyai antenna yang dipegang beberapa inci dari kepala dihadkan pada kuasa pemancer 0.6 watt ERP. Walauapapun potensi kesan biologi, jarak pemancar dikurangkan bagi telefon moden menghadkan kegunaannyai luar bandar berbanding telefon kereta/telefon bag, dan telefon bimbit memerlukan menara sel dipasang lebih berdekatan bagi menangani kekurangan kuasa pemancar. Sesetengah telefon bimbit termasuk port antenna tambahan pada belakang telefon, yang membenarkannya disambung kepada antenna luaran besar dan penguat selular 3 watt. Selain itu di kawasan penerimaan tepi, pengulang selular mungkin digunakan, yang menggunakan cakera antenna penerima tinggi jarak jauh atau antenna yagi bagi berhubung dengan menara sel melebihi julat biasa, dan pengulang bagi menyiarkan semula pada antenna kecil jarak dekat yang membenarkan telefon sel dalam beberapa meter untuk berfungsi dengan baik. === Set tangan === [[Nokia]] masa kini merupakan pengeluar telefon bimbit terbesar, dengan menguasai sekitar 40% bahagian pasaran dunia pada 2008. Pengilang telefon bimbit utama yang lain termasuk [[Samsung]] (14%), [[Motorola]] (14%), [[Sony Ericsson]] (9%) dan [[LG Group|LG]] (7%).<ref>{{Cite web |url=http://www.idc.com/getdoc.jsp;jsessionid=LTQOIV4H4ODDCCQJAFICFFAKBEAUMIWD?containerId=prUS21053908 |title=IDC - Press Release<!-- Bot generated title --> |access-date=2008-08-09 |archive-date=2009-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090104190807/http://www.idc.com/getdoc.jsp;jsessionid=LTQOIV4H4ODDCCQJAFICFFAKBEAUMIWD?containerId=prUS21053908 |url-status=dead }}</ref> Pengilang ini menguasai lebih 80% kesemua telefon bimbit yang dijual dan menghasilkan telefon bagi jualan di kebanyakan negeri. Pengilang lain termasuk Apple Inc., Audiovox (kini UTStarcom), Benefon, BenQ-Siemens, CECT, High Tech Computer Corporation (HTC), Fujitsu, Kyocera, Mitsubishi Electric, NEC Corporation, Neonode, Panasonic (Matsushita Electric), Pantech Curitel, Philips, Research In Motion, SAGEM Communication, Sanyo, Sharp Corporation, Siemens AG, Sendo, Sierra Wireless, SK Teletech, Sonim Technologies, TCL Corporation /T&A Alcatel, Huawei, Trium dan Toshiba. Ini juga merupakan system perhubungan pakar yang berkait dengan (tetapi berasingan dari) telefon bimbit. Terdapat beberapa kategori telefon bimbit dari telefon asas hingga telefon banyak ciri seperti telefon muzik dan telefon kamera, hingga telefon pintar. Telefon pintar pertama merupakan Nokia 9000 Communicator pada 1996 yang memasukkan fungsi PDA pada telefon bimbit asas masa itu. Ketika pengecilan dan peningkatan kuasa pemprosesan cip mikro telah membolehkan semakin banyak cirri ditambah kepada telefon, konsep telefon pintar telah berubah, dan apa yang dianggap telefon pintar tahap tinggi lima tahun dahulu, merupakan telefon piwaian masa kini. Beberapa siri telefon telah diperkenalkan bagi menangani segmen pasaran tertentu, seperti RIM Blackberry mensasar keperluan surat-e bagi pengguna enterprise/korporate; siri SonyEricsson Walkman bagi telefon muzik dan siri Cybershot telefon kamera; dan Nokia N-Series bagi telefon multimedia. Apple iPhone merupakan satu contoh lain bagi telefon pintar multi media. Telefon bimbit sering memiliki ciri-ciri yang lebih dari sekadar menghantar pesanan teks dan membuat panggilan suara, seperti melayari Internet, memainkan muzik ([[MP3]]), merakan memo, fungsi pengurus persendirian, surat-e, pesanan segera, kamera dan perakam video bina dalam, nada tone, permainan, radio, [[Push-to-Talk]] (PTT), sambungan infra dan [[Bluetooth]], daftar pemanggil, keupayaan menonton aliran video atau turun terima video untuk dilihat kemudian, panggilan video dan bertindak sebagai modem tanpa wayar bagi Komputer, dan tidak lama lagi bertindak sebagai konsole bagi permainan di talian dan permainan berkualiti tinggi yang lain. Jumlah keseluruhan perkhidmatan data mudah alih melebihi jumlah dibayar bagi perkhidmatan berbayar Internet, dan bernilai 31 bilion dolar pada 2006 (sumber Informa). Kategori terbesar perkhidmatan mudah alih adalah muzik, pindah terima gambar, permainan video, hiburan dewasa, judi, video/TV. ==== Kegunaan ==== == Jenama Telefon Bimbit == * [[Nokia]] * [[Sony Ericsson]] * [[Samsung]] * [[Motorola]] * [[HTC]] * [[Blackberry]] * [[Aifa]] === Kegunaan oleh agensi kerajaan === ==== Penguatkuasa undang-undang ==== Penguatkuasa undang-undang telah menggunakan bukti telefon bimbit dalam beberapa cara. Di EU "komunikase semua telefon bimbit adalah direkod".<ref>{{PDFlink|[http://www.securitytaskforce.eu/dmdocuments/d3_3_final_strategy_report_v1_0.pdf ICT Security & Dependability Research beyond 2010: Final strategy]|1.37&nbsp;[[Mebibyte|MiB]]<!-- application/pdf, 1446991 bytes -->}}</ref> Di negara lain, bukti mengenai lokasi fizikal seseorang pada masa yang tertentu telah diperkenalkan dengan ''triangulating'' telefon bimbit seseorang antara beberapa menara telefon sel. Teknik ''triangulation'' ini boleh digunakan bagi menunjukkan bahawa telefon bimbit seseorang berada di tempat tertentu pada masa yang tertentu. Kerisauan tentang pengganas dan kegunaan teknologi oleh pengganas teleh mendorong pertanyaan oleh (''British House of Commons'') Home Affairs Select Committee mengenai bukti dari peranti telefon bimbit, mendorong kepada pakar forsenik telefon bimbit terkemuka untuk mengenal pasti teknik frsenik yang boleh guna bagi bahagian ini.<ref>[http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200506/cmselect/cmhaff/910/910we17.htm Supplementary memorandum submitted by Gregory Smith]</ref> NIST telah menerbitkan garis panduan dan prosedure bagi pengekalan, penerimaan, pemeriksaan, analisa dan lapuran berkenaan maklumat digital yang ada pada telefon bimbit yang boleh didapati di NIST Publication SP800-101.<ref>{{PDFlink|[http://csrc.nist.gov/publications/nistpubs/800-101/SP800-101.pdf Guidelines on Cell Phone Forensics]|1.44&nbsp;[[Mebibyte|MiB]]<!-- application/pdf, 1518517 bytes -->}}, Recommendations of the National Institute of Standards and Technology, May 2007.</ref> Di [[UK]] pada tahun [[2000]] ia telah didakwa bahawa bahawa rakaman panggilan telefon bimbit yang dilakukan pada hari pengeboman Omaha adalah penting bagi penyiasiatan polis. Terutamanya adalah panggilan yang dilakukan pada dua telefon bimbit yang dijejak dari selatan sempadan Irish hingga ke Omagh dan balik semula pada hari pengeboman dianggap penting.<ref>{http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/965274.stm Mobile phones key to Omagh probe]</ref> Contoh lanjut mengenai penyiasatan jenayah menggunakan telefon bimbit adalah mengenal pasti kedudukan awal dan pengenalan akhir pengeboman kereta api Madrid 2004.. Dalam serangan itu, telefon bimbit telah digunakan bagi meletupkan bom. Bagaimanapun satu dari bom tersebut gagal meletup dan kad SIM (''Subscriber Identity Module'') dalam telefon bimbit memberikan petunjuk penting mengenai pengganas kepada penyiasat. Dengan menjejak kedudukan kad SIM dan menghubung kait dengan telefo bimbit lain yang telah didaftar dikawasan tersebut, polis mampu menjejak pengganas.<ref>{{Cite web |url=http://nokia-n98.org/communication-safety.html |title=Communication safety |access-date=2008-08-10 |archive-date=2008-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081224152045/http://nokia-n98.org/communication-safety.html |url-status=dead }}</ref> ==== Tindak balas semasa berlakunya bencana ==== Kerajaan Finland memutuskan pada 2005 bahawa cara terpantas bagi memberi amaran kepada rakyat mengenai amaran bencana adalah melalui jaringan telefon bimbit. Di Jepun, syarikat telefon bimbit memberikan amaran segera berkenaan gempa bumi dan bencana alam lainnya kepada pelanggan mereka secara percuma <ref>{{cite web |url=http://mobilementalism.com/2007/11/19/new-japanese-phones-offer-earthquake-early-warning-alerts/ |title=New Japanese phones offer Earthquake early warning alerts |accessdate=2008-01-08 |format= |work= |archive-date=2008-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080121074424/http://mobilementalism.com/2007/11/19/new-japanese-phones-offer-earthquake-early-warning-alerts/ |url-status=dead }}</ref>. Dalam kejadian bencana, krew tindakan bencana boleh memastikan orang yang terperangkap dan tercedera melalui isyarat dari telefon bimbit mereka. Menu berinteraksi yang boleh dicapai mealui pelayar Web telefon memberitahu syarikat sekiranya pengguna selamat atau dalam keadaan merbahaya. Di Finland perkhidmatan penyelamat mencadangkan pengembara agar membawa telefon mobil dalam kes kecermasan sungguhpun berada dalam hutan terpencil di luar perkhidmatan selular, disebabkan isyarat telefon sel cuba menghubungi stesyen pangkalan mampu dikesan oleh pesawat penyelamat yang dilengkapi dengan perkakasan pengesan khas, yang terbang di atas. Juga, pengguna di Amerika Syarikat boleh melanggan melalui pembekal perkhidmatan mereka perkhidmatan teks percuma apabila Amaran AMBER dikeluarkan di kawasan mereka. Bagaimana, kebanyakan jaringan telefon bimbit beroperasi hampir sepenuh kapasiti semasa masa normal, dan peningkatan dalam jumlah panggilan yang disebabkan oleh bencana luas seringkali menengelamkan system ketika ia amat-amat diperlukan. Contoh yang dilaporkan dalam media bilamana perkasa sebegini berlaku adalah semasa serangan 11 September 2001, gempabumi Hawai, gangguan kuasa Northeast 2003, pengeboman London Tube 2005, Hurikane Katrina, dan keruntuhan jambatan Minnesota 2007. Dengan itu telefon bimbit lebih sesuai bagi kecermasan terpencil seperti kemalangan senjata. Di bawah peraturan FCC, semua telefon bimbit mesti mempunyai keupayaan mendail perkhidmatan kecermasan, tanpa mengira kehadiran kad SIM atau status pembayaran pada akaun. == Lihat Juga == * [[Telefon bimbit berkamera]] * [[Senarai Jenama Telefon Bimbit]] * [[1G]] - Generasi pertama * [[2G]] - Generasi kedua * [[3G]] - Generasi ketiga * [[4G]] * [[5G]] * [[GSM]] * [[GPRS]] * [[Martin Cooper (pereka)|Martin Cooper]] == Rujukan == {{reflist|2}} == Bacaan lanjut == Since 2000, many books have been written on the social impact of mobile phones: <!--alphabetical order please--> * Agar, Jon, ''Constant Touch: A Global History of the Mobile Phone'', 2004 ISBN 1-84046-541-7 * Ahonen, Tomi, ''m-Profits: Making Money with 3G Services'', 2002, ISBN 0-470-84775-1 * Ahonen, Kasper and Melkko, ''3G Marketing'' 2004, ISBN 0-470-85100-7 * Glotz, Peter & Bertsch, Stefan, eds. ''Thumb Culture: The Meaning of Mobile Phones for Society'', 2005 * Katz, James E. & Aakhus, Mark, eds. ''Perpetual Contact: Mobile Communication, Private Talk, Public Performance'', 2002 * Kavoori, Anandam & Arceneaux, Noah, eds. ''The Cell Phone Reader: Essays in Social Transformation'', 2006 * Kopomaa, Timo. The City in Your Pocket, Gaudeamus 2000 * [[Paul Levinson|Levinson, Paul]], ''Cellphone: The Story of the World's Most Mobile Medium, and How It Has Transformed Everything!'', 2004 ISBN 1-4039-6041-0 * [http://www.richardling.com/ Ling, Rich], ''The Mobile Connection: the Cell Phone's Impact on Society'', 2004 ISBN 1-55860-936-9 * Ling, Rich and Pedersen, Per, eds. ''Mobile Communications: Re-negotiation of the Social Sphere'', 2005 ISBN 1-85233-931-4 * Home page of Rich Ling [http://www.richardling.com/] * Nyíri, Kristóf, ed. ''Mobile Communication: Essays on Cognition and Community'', 2003 * Nyíri, Kristóf, ed. ''Mobile Learning: Essays on Philosophy, Psychology and Education'', 2003 * Nyíri, Kristóf, ed. ''Mobile Democracy: Essays on Society, Self and Politics'', 2003 * Nyíri, Kristóf, ed. ''A Sense of Place: The Global and the Local in Mobile Communication'', 2005 * Nyíri, Kristóf, ed. '' Mobile Understanding: The Epistemology of Ubiquitous Communication'', 2006 * [[Sadie Plant|Plant, Dr. Sadie]], [http://www.motorola.com/mot/doc/0/234_MotDoc.pdf ''on the mobile – the effects of mobile telephones on social and individual life''], 2001 * [[Howard Rheingold|Rheingold, Howard]], ''Smart Mobs: The Next Social Revolution'', 2002 ISBN 0-7382-0861-2 == Pautan luar == * [http://web.archive.org/web/20080408190445/http://www.cbc.ca/doczone/cellphones/video.html ''Cell Phone, The Ring Heard Around the World''] A video documentary on the Mobile Phone by the Canadian Broadcasting Corporation * {{HSW|tv-phone|How TV Phones Work}} * [http://current.com/items/88985148_i_hate_mobile_phones.''I Hate Mobile Phones''] A Video Documentary showing the down side of the mobile phone. * [http://www.yrp.mot.co.jp/works_history_eng.html Significant events in the history of portable phones.] * [http://www.cellphoneregistry.org U.S. and Canada Cell Phone Number Directory] You have to pay to use this service {{Mobile phones}} {{Tunas-teknologi}}{{Tunas-telefon}} [[Kategori:Telefon bimbit| ]] [[Kategori:Sistem terbenam]] [[Kategori:Telekomunikasi mudah alih]] ij6394br18czvemula5y0kshcb53273 0 18370 6810208 6782665 2026-03-27T11:08:17Z ~2026-19061-82 393185 /* Kelahiran */ 6810208 wikitext text/x-wiki {{tarikh}}{{Takwim April|float=right}} '''25 April''' merupakan [[hari]] ke-115 (hari ke-116 dalam [[tahun lompat]]) dalam [[kalendar Gregory]]. Tinggal 250 hari sebelum memasuki tahun selepasnya. Hari ini juga merupakan: * [[Hari ANZAC]] di Australia dan New Zealand * [[Hari Pembebasan]] di Itali * [[Hari Bendera]] di [[Kepulauan Faroe]] * [[Revolusi Bunga Teluki|Hari Kebebasan]] di Portugal ([[1974]]) * [[Persatuan Topi Merah|Hari Persatuan Topi Merah]]. == Peristiwa == [[Fail:Robinson Crusoe 1719 1st edition.jpg|thumb|140px|Kulit edisi pertama ''Robinson Crusoe'']] [[Fail:Fukuchiyama joko20051.jpg|thumb|140px|Kemalangan kereta api Amagasaki]] * [[1719]] - Novel ''[[Robinson Crusoe]]'' ''(gambar)'' oleh [[Daniel Defoe]] mula diterbitkan. * [[1792]] - [[Claude Joseph Rouget de Lisle]] [[gubahan muzik|menggubah]] ''[[La Marseillaise]]'' yang kini merupakan [[lagu kebangsaan]] Perancis. * 1792 – [[Gilotin]] digunakan buat pertama kali bagi [[hukuman mati]] di Perancis. * [[1898]] - [[Perang Amerika-Sepanyol]]: Amerika Syarikat secara retroaktif [[perisytiharan perang|mengisytiharkan perang]] terhadap Sepanyol, menyatakan keadaan perang telah pun wujud beberapa hari. * [[1945]] - Tentera Jerman berundur dari utara Finland, membawa kepada penamatan [[Perang Lapland]]. * [[1953]] - ''[[Molecular Structure of Nucleic Acids: A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid]]'' oleh [[James D. Watson|James Watson]] dan [[Francis Crick]] diterbitkan dalam [[jurnal sains]] ''[[Nature]]''. * [[1974]] - Isyarat lagu ''[[Grândola Vila Morena]]'' oleh [[Zeca Afonso]] disiarkan melalui [[radio]], menandakan permulaan [[Revolusi Bunga Teluki]], satu [[rampasan kuasa]] tidak berdarah terhadap [[Republik Portugal Kedua|rejim ''Estado Novo'']] di Portugal. * [[1986]] - [[Mswati III]] dimahkotakan sebagai [[Raja Swaziland]], mewarisi ayahandanya [[Sobhuza II dari Swaziland|Sobhuza II]]. * [[2005]] - Sebuah [[kereta api komuter]] [[kemalangan kereta api Amagasaki|terkeluar]] daripada [[landasan kereta api|landasannya]] ''(gambar)'' di [[Amagasaki]], [[Wilayah Hyōgo|Hyōgo]], Jepun dan menghentam sebuah [[pangsapuri]], mengorbankan 107 orang dan mencederakan 555 lagi. * [[2007]] - Sebuah [[planet luar suria]] yang seakan-akan Bumi, [[Gliese 581 c]], ditemui di [[buruj]] [[Libra (buruj)|Libra]] dan mungkin mampu menyokong hidupan. * [[2009]] - [[Kongres Kebangsaan Afrika]] kehilangan majoriti dua pertiganya dalam [[pilihan raya umum]] Afrika Selatan. == Kelahiran == * [[2003]] - [[Nur Amira Syahira]], pemuzik, penyanyi, dan pelakon wanita [[Malaysia]] * [[2004]] - [[:en:Miguel Terceros|Miguel Terceros]], pemain bola sepak [[Bolivia]] * [[2005]] - [[Muhammad Hazriq Danish Abdullah]], personaliti media sosial [[Malaysia]] ---- {{Haribulan}} [[Kategori:Hari dalam tahun]] ss8y16p1wtz51z6ss621u1ygy2btlhe 0 20560 6809856 5773475 2026-03-26T15:37:39Z ~2026-18884-13 393079 Mengubah sasaran lencongan dari [[Lagu rakyat]] ke [[Lagu rakyat#Muzik rakyat tradisional]] 6809856 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Lagu rakyat#Muzik rakyat tradisional]] hytkiq9dxbjudgo3hwu7qhatfrxgkn7 0 22601 6810171 6806818 2026-03-27T08:22:16Z Aurora 376 Suntingan oleh [[Special:Contributions/~2026-17670-96|~2026-17670-96]] ([[User talk:~2026-17670-96|perbincangan]]) dikembalikan kepada semakan terdahulu oleh [[User:هلاهل|هلاهل]] 6785583 wikitext text/x-wiki {{decadebox |203}} [[Dekad]] '''2030-an''' merupakan tahun-tahun dari [[2030]] hingga [[2039]]. [[Kategori:2030-an| ]] i5ko8wtjbb6ndvkconexs93qnzs08is 0 26451 6810189 6703183 2026-03-27T09:25:29Z NewUniverse 254500 -advertisement link 6810189 wikitext text/x-wiki [[Fail:The Cardsharps.jpg|thumb|280px|Gambaran suatu pertaruhan bermain [[daun terup]] - ''[[I bari]]'' karya [[Caravaggio]], s.&nbsp;1594]] '''Judi''' ialah [[permainan]] yang melibatkan pertaruhan [[harta]] ataupun penaruhan "nilai". Dalam perjudian, pihak yang kalah dalam permainan harus membayar sejumlah nilai kepada pihak yang menang. Biasanya ia menghabiskan tempoh masa yang singkat untuk mendapatkan hasil keputusan sama ada menang atau kalah. Terdapat banyak jenis permainan yang boleh dianggap sebagai perjudian. Contohnya: * [[Loteri|Nombor Ekor]] * Sabung Ayam * Judi Bola Pada lazimnya, perjudian dianggap sebagai amalan yang buruk kerana ia merupakan satu bentuk pengagihan harta yang tidak adil. Dalam perjudian, pihak yang menang akan mendapat harta tanpa melakukan apa-apa yang produktif. Lebih-lebih lagi kemenangan dalam perjudian biasanya bergantung kepada [[nasib]]. == Jenis perjudian == === Perjudian kasino === Manakala oleh game slot kerana apa-apa jua permainan boleh dimainkan untuk wang, dan apa jua jenis permainan yang dimainkan untuk wang boleh juga digunakan untuk suka-suka, beberapa permainan biasanya ditawarkan di dalam sesebuah [https://m-atas.com ATAS kasino]. ==== Permainan atas meja ==== {{utama|Permainan meja}} [[Imej:Caesars palace night 2007.jpg|thumb|''[[Winged Victory of Samothrace]]''.]] [[Imej:Pachinko parlor dsc04790.jpg|thumb|right|kiosk [[pachinko]] di [[Tokyo]], Jepun]] ==== Permainan elektronik ==== *[[Pachinko]] *[[Mesin slot]] *[[Poker Video]] *[[Bingo (A.S.)|Bingo]] *[[Keno]]<!-- Perlu diterjemah *[[Slot Online]] === Permainan perjudian bukan kasino=== [[Imej:Ordinary mahjong.jpg|thumb|right|[[Mahjong]] tiles.]] Gambling games that take place outside of casinos include Bingo (as played in the [[Bingo (US)|US]] and [[Bingo (UK)|UK]]), [[dead pool]], [[lottery|lotteries]], [[pull-tab]] games and [[scratchcard]]s, and [[Mahjong]]. Permainan perjudian bukan kasino termasuklah: *[[Card game]]s, such as [[Liars poker|Liar's poker]], [[Bridge game|Bridge]], [[Basset]], [[Lansquenet]], [[Piquet]], [[Put option|Put]], [[Teen patti]] *[[Carnival game|Carnival Games]] such as [[Razzle (game)|The Razzle]] or [[Hanky Pank (game)|Hanky Pank]] *[[Coin|Coin-tossing]] games such as [[Head and Tail]], [[Two-up]]<nowiki>*</nowiki> *[[Confidence trick]]s such as [[Three-card Monte]] or the [[Shell game]] *[[Dice game|Dice-based]] games, such as [[Backgammon]], [[Liar's dice]], [[Passe-dix]], [[Hazard (game)|Hazard]], [[Threes]], [[Pig (dice)|Pig]], or [[Mexico (game)|Mexico]] <nowiki>*Although coin tossing isn't usually played in a casino, it has been known to be an official gambling game in some Australian casinos</nowiki><ref>[http://www.gamblinginfo.com/95_The_Game_of_Two_up.htm Gambling Info - The Game of Two up]</ref> === Pertaruhan fixed-odd === {{utama|Fixed-odds betting}} Fixed-odds betting and [[Parimutuel betting]] frequently occur at many types of sporting events, and political elections. In addition many [[bookmaker]]s offer fixed odds on a number of non-sports related outcomes, for example the direction and extent of movement of various [[stock market index|financial indices]], the winner of [[television]] competitions such as ''[[Big Brother television program|Big Brother]]'', and [[election]] results.<ref>[http://www.abc.net.au/am/content/2004/s1229517.htm ABC.net: US election betting backs Bush]</ref> Interactive [[prediction market]]s also offer trading on these outcomes, with "shares" of results trading on an open market. ==== Pertaruhan parimutuel ==== [[Imej:Tokyo Racecourse 3.jpg|thumb|right|[[Tokyo Racecourse]] in [[Tokyo]], Japan.]] {{utama|Parimutuel betting}} One of the most widespread forms of gambling involves betting on [[horse racing|horse]] or [[greyhound racing|greyhound]] racing. Wagering may take place through [[parimutuel betting|parimutuel]] pools, or [[bookmaker]]s may take bets personally. Parimutuel wagers pay off at prices determined by support in the wagering pools, while bookmakers pay off either at the odds offered at the time of accepting the bet; or at the median odds offered by track bookmakers at the time the race started. ==== Pertaruhan sukan ==== {{utama|Pertaruhan sukan}} Betting on team sports has become an important [[service industry]] in many countries. For example, millions of [[United Kingdom|Britons]] play the [[football pools]] every week. In addition to organized sports betting, both legal and illegal, there are many side-betting games played by casual groups of spectators, such as [[NCAA Men's Division I Basketball Championship|NCAA Basketball Tournament]] Bracket Pools, [[Super Bowl]] Squares, [[Fantasy sport|Fantasy Sports Leagues]] with monetary entry fees and winnings, and in-person spectator games like [[Moundball]]. === Pertaruhan arbitraj === {{utama|Pertaruhan arbitraj}} Arbitrage betting is a theoretically risk-free betting system in which every outcome of an event is bet upon so that a known profit will be made by the bettor upon completion of the event, regardless of the outcome. Arbitrage betting is a combination of the ancient art of [[arbitrage]] trading and gambling, which has been made possible by the large numbers of bookmakers in the marketplace, creating occasional opportunities for arbitrage. === Perjudian jenis lain === One can also bet with another person that a statement is true or false, or that a specified event will happen (a "back bet") or will not happen (a "lay bet") within a specified time. This occurs in particular when two people have opposing but strongly held views on truth or events. Not only do the parties hope to gain from the bet, they place the bet also to demonstrate their certainty about the issue. Some means of determining the issue at stake must exist. Sometimes the amount bet remains nominal, demonstrating the outcome as one of principle rather than of financial importance. [[Bet exchange|Betting exchanges]] allow consumers to both back and lay at odds of their choice. Similar in some ways to a stock exchange, a bettor may want to back a horse (hoping it will win) or lay a horse (hoping it will lose, effectively acting as bookmaker) --> == Kesan perjudian == === Atas pemikiran === Bagi mereka yang ketagih judi, fokus pemikiran mereka adalah pada pejudian semata-mata sehingga mengabaikan perkara-perkara yang lain. Lebih teruk lagi, mereka akan mengkaitkan segala yang berlaku sebagai nasib, kerana menganggap kehidupan adalah suatu perjudian yang besar. Selain itu, modal penyelesaian masalah mereka adalah tidak [[logik]]. Mereka sentiasa mencari bantuan daripada alam ghaib untuk kejayaan dalam hidup. Contohnya mereka mungkin memberi "batu hikmah" yang "dapat meningkatkan tuah" untuk menjayakan hidup. Pendek kata, perjudian akan mempengaruhi seseorang sehingga [[Pemikiran Magis|berpemikiran magis]]. === Ke atas kehidupan === Perjudian akan membawa kepada ketidaktetapan pendapatan kepada seseorang. Ini adalah kerana dalam perjudian, seseorang sentiasanya mengalami menang-kalah secara mendadak dan secara rambang. Tanpa pendapatan yang tetap, seseorang itu sukar untuk menguruskan hartanya dengan baik. Maka tidak hairan bahawa si penjudi sentiasanya mengalami masalah kewangan.<ref name=BicaraAgama/> == Pandangan judi mengikut agama== === Agama Islam === Pada zaman jahiliah, masyarakat Arab sangat gemar bermain judi, atau disebut mereka sebagai al-Maisir (الميسر). Pada masa itu, mereka tahu dua bentuk judi, iaitu al-mukhatarah dan al-tajzi'ah. Para ulama bersepakat bahawa judi adalah haram dalam hukum Islam.<ref name=BicaraAgama>{{Cite web|title=Khutbah — Judi|url=http://www.kheu.gov.bn/Lists/Khutbah/NewDisplayItem.aspx?ID=401&ContentTypeId=0x0100EE34442FD552CC4FAECE608C6A2C143B|accessdate=18 Julai 2014|publisher=Kementrian Hal Ehwal Agama Brunei}}</ref> ===Agama Kristian=== Mazhab [[Gereja Katolik Rom]]awi menegaskan bahawa perjudian tidak dihalang selagi peluang menang peserta ada kebarangkalian secukupnya, tiada unsur [[penipuan]], serta para peserta tiada pengetahuan keputusan taruhan melainkan ia telah dimaklumkan,<ref name=Kucharek>{{cite book | last = Kucharek | first = Rev. Cass | authorlink = | title = To settle your conscience a layman's guide to Catholic moral theology. | publisher = [[Our Sunday Visitor]] | year = 1974 | isbn = 978-0-87973-877-8 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/tosettleyourcons00kuch }}</ref> selagi para pejudi tiada masalah kalah taruhan, mampu berhenti selagi mencapai had tertentu serta untuk tujuan hiburan semata-mata bukan demi harta.<ref>{{cite web|last1=Moran|first1=Dylan|title=Is Gambling a Mortal Sin in the Bible? {{!}} tech-life-game-news|url=http://blogs.christianpost.com/tech-life-game-news/is-gambling-a-mortal-sin-in-the-bible-27660/|website=Christianpost.com|accessdate=30 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160526004940/http://blogs.christianpost.com/tech-life-game-news/is-gambling-a-mortal-sin-in-the-bible-27660/|archive-date=26 May 2016|url-status=dead}}</ref> atau mencari nafkah.<ref>{{cite web |url=http://catholicexchange.com/is-gambling-a-sin|title=Is Gambling a Sin?|date=2 January 2013|publisher=|accessdate=5 September 2016}}</ref> Para agamawan gereja secara amnya menegah perjudian di [[kasino]] atas faktor ia mampu menjebak ke arah ketagihan lagi-lagi dalam kalangan orang miskin serta mendorong kepada kemungkaran lain seperti [[pelacuran]] dan [[rasuah]].<ref>{{cite web |url=http://www.miamiarch.org/CatholicDiocese.php?op=Article_11111145043338|title=ADOM :: Florida bishops oppose expanding casino gambling |publisher=|accessdate=5 September 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.catholiccourier.com/news/local-news/states-bishops-oppose-casino-expansion/|title=State's bishops oppose casino expansion |author=Mike Latona|publisher=Catholic Courier|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160611083747/http://www.catholiccourier.com/news/local-news/states-bishops-oppose-casino-expansion/|archivedate=11 Jun 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.catholicculture.org/news/headlines/index.cfm?storyid=13417|title=Kentucky bishops urge opposition to casino gambling : News Headlines|publisher=|accessdate=5 September 2016}}</ref> Mazhab-mazhab [[Protestan]] berbeza dalam pendapat dan tahap pendekatan terhadap kegiatan ini. Golongan [[Metodis]] mengharamkan perjudian kerana ia mendorong ke arah sikap [[ketamakan|tamak haloba]]; begitu juga dengan golongan beranutan [[Quaker]],<ref>{{Cite web | url=http://www.worldspirituality.org/moral02.html | title=Quaker View of Gambling}}</ref> Ada juga mazhab-mazhab gereja luar konvensional lain yang sependirian dalam sifat haram perjudian seperti [[Jehovah's Witnesses]], [[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]],<ref>{{cite web|title=Gambling|url=https://www.churchofjesuschrist.org/topics/gambling?lang=eng|publisher=Intellectual Reserve, Inc.|website=LDS.org|accessdate=May 14, 2018}}</ref> dan [[Iglesia Ni Cristo]].<ref>{{Cite web | url=http://incworld.faithweb.com/info.htm | title=The Unofficial Site of the Iglesia ni Cristo}}</ref> == Lihat juga == * [[Loteri]] * [[Permainan adu nasib]] * [[Perjudian mudah alih]] * [[Perjudian dalam talian]] == Rujukan == <references responsive="0" /> == Pautan luar == * {{Cite web|title=Khutbah — Judi|url=http://www.kheu.gov.bn/Lists/Khutbah/NewDisplayItem.aspx?ID=401&ContentTypeId=0x0100EE34442FD552CC4FAECE608C6A2C143B|accessdate=18 Julai 2014|publisher=Kementrian Hal Ehwal Agama Brunei}} * {{commonscategory-inline}} [[Kategori:Falsafah]] [[Kategori:Permainan]] [[Kategori:Judi| ]] 6gn6hpd19zhndu09j3alm71x3r0ulsr 0 31997 6809847 6771759 2026-03-26T15:18:32Z Normal rookie 279720 6809847 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Gelaran|Yang Berbahagia]] [[Tan Sri]] [[Dato' Sri]] | name = Shahrizat Abdul Jalil | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSM|SSAP|DGPN|SPDK|DIMP}} | imagesize = | image = Tan Sri Shahrizat Abdul Jalil.jpg | caption = | birth_name = Shahrizat binti Abdul Jalil | birth_date = {{birth date and age|1953|8|15|df=yes}} | birth_place = [[Pulau Pinang]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | residence = | death_date = | death_place = | office = Penasihat Pembangunan Keusahawanan dan Ikhtisas Wanita kepada <br> [[Perdana Menteri Malaysia]] | term_start = 1 September 2013 | term_end = 18 Mei 2018 | primeminister = [[Mohd Najib bin Abdul Razak]] | office1 = Ketua Pergerakan Wanita UMNO | term_start1 = 2009 | term_end1 = 2018 | predecessor1 = [[Rafidah Aziz]] | successor1 = [[Noraini Ahmad]] | office2 = [[Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat Malaysia]] | term_start2 = April 2009 | term_end2 = April 2012 | predecessor2 = [[Ng Yen Yen]] | successor2 = [[Rohani Abdul Karim]]<br>[[Mohd Najib bin Abdul Razak]] (pemangku) | term_start3 = 17 Januari 2001 | term_end3 = 8 Mac 2008 | predecessor3 = ''Jawatan baharu'' | successor3 = Datuk Dr [[Ng Yen Yen]] | office4 = Setiausaha Parlimen <br> [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] | term_start4 = 1995 | term_end4 = 1999 | minister4 = [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] | deputy4 = [[Loke Yuen Yow]] | predecessor4 = [[Ismail Alias Mansor Bin Said|Ismail @ Mansor Said]] | successor4 = [[Vigneswaran Sanasee]] | constituency_MP5 = P121 [[Lembah Pantai]], [[Wilayah Persekutuan]] | parliament5 = Malaysia | term_start5 = 1995 | term_end5 = 8 Mac 2008 | predecessor6 = Mohamed Kamal bin Hussain | successor5 = [[Nurul Izzah Anwar]] | party = {{BN dan UMNO}} | religion = [[Islam]] | profession = [[Peguam]] | majority = | relations = | spouse = Mohamad Salleh Ismail | children = | website = | footnotes = }} [[Tan Sri]] [[Datuk|Dato' Seri]] '''Shahrizat binti Abdul Jalil''' (lahir 15 Ogos 1953) ialah bekas [[Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga & Masyarakat Malaysia|Menteri Wanita, Keluarga dan Masyarakat]] [[Malaysia]] dan bekas Ahli Parlimen [[Lembah Pantai]]. Beliau memegang jawatan [[Wanita UMNO|Ketua Wanita]] setelah mengalahkan pencabarnya yang juga merupakan penyandang terdahulu iaitu Tan Sri [[Rafidah Aziz]] semasa [[Perhimpunan Agung UMNO 2009]]. Tan Sri Shahrizat Abdul Jalil merupakan orang kuat dalam menangani isu-isu berkaitan wanita dan institusi kekeluargaan. Menurut beliau, banyak pengorbanan perlu dilakukan dari segi masa dan tenaga untuk memastikan ahli politik wanita tidak dipandang sebelah mata dan diperlekehkan. Bagi membina kekuatan itu, ramuan yang paling penting adalah memperlengkapkan diri dengan ilmu di samping kekuatan mental dan fizikal. Maka dengan kekuatan itu, apa jua pandangan dan soalan yang dikemukakan kepadanya berhubung isu-isu wanita dan keluarga dapat dijawab dan ditangani sebaik mungkin. <ref>[http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=umno2004&pub=umno2004&pg=ProfilDatukSeriShahrizatAbdulJalil.htm Datuk Seri Shahrizat Abdul Jalil.]</ref> == Kehidupan awal == Tan Sri Shahrizat binti Abdul Jalil dilahirkan di [[Pulau Pinang]] pada 15 Ogos 1953. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Perempuan Jalan Northam dan Madrasah Tarbiah Islamiah, Pulau Pinang. Beliau kemudiannya meneruskan pendidikan menengah rendah di Sekolah Perempuan St. George, Pulau Pinang dan kemudian ke [[Kolej Tunku Kurshiah|Kolej Tunku Kursiah]], [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]]. Beliau telah melanjutkan pelajaran di [[Universiti Malaya]] dalam bidang undang-undang pada tahun 1973 dan dianugerahkan Ijazah LLB (Hons) pada tahun 1976. Setelah berkhidmat selama tiga tahun sebagai Majistret, Y.B. Dato' Seri dilantik sebagai Penolong Peguamcara Perbendaharaan dan telah meletakkan jawatan daripada Perkhidmatan Perundangan dan Kehakiman Malaysia pada tahun 1980 dan menjadi rakan kongsi selama 16 tahun dengan Soo Thein Ming & Shahrizat. Beliau memulakan perkhidmatan Peguambela dan Peguamcara di Tetuan Shahrizat & Tan pada 1 Julai 1983.<ref>[https://web.archive.org/web/20110521100239/http://thestar.com.my/election/story.asp?file=%2F2008%2F3%2F2%2Felection2008%2F20474670&sec=Election2008 New dimension to urban voting], The Star, March 2, 2008.</ref> Tan Sri telah mendirikan rumahtangga dengan Datuk Dr. Mohamad Salleh Ismail dan dikurniakan tiga orang anak, dua lelaki dan seorang perempuan. == Penglibatan di dalam korporat == Shahrizat mula melibatkan diri dalam dunia korporat pada tahun 1986 dengan dilantik sebagai Pengarah mewakili [[Permodalan Nasional Berhad]] di beberapa buah syarikat seperti di Island and Peninsular Berhad, Austral Enterprise Berhad, UMW Toyota Sdn. Bhd., TIDI SEA Park Development Sdn Bhd., Shangri-La Hotel Sdn. Bhd. dan UBN Holding Sdn Bhd. Beliau telah menempa sejarah apabila menjadi wanita pertama di Malaysia dilantik sebagai Pengerusi di dua buah syarikat yang tersenarai di [[Bursa Saham Kuala Lumpur]] (BSKL) iaitu di Island and Peninsular Berhad dan Austral Enterprise Berhad. == Penglibatan di dalam politik == ===Ketua Wanita UMNO Cawangan, Bahagian dan Biro=== Penglibatan Shahrizat dalam arena politik pada tahun 1982 apabila beliau dipilih sebagai Ketua Wanita UMNO Cawangan Kepong Baru. Bermula tahun 1987, beliau telah menjawat beberapa jawatan di dalam biro-biro [[Wanita UMNO]] seperti Ahli Jawatankuasa Biro Undang-Undang, Biro Ekonomi dan Biro Hal Ehwal Wanita UMNO Malaysia. Pada tahun 1989 beliau dipilih sebagai Ketua Wanita UMNO Bahagian Kepong dan dipilih sebagai Ahli Exco Wanita UMNO Malaysia. ===Menjadi Ahli Parlimen dan Menteri Kabinet=== [[File:Calon Barisan Nasional.jpg|thumb|300px|Mengiringi calon PRK Hulu Selangor 2010, [[P. Kamalanathan]] bersama [[Timbalan Pengerusi Barisan Nasional]], [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]], Pengerusi Barisan Nasional Selangor, [[Noh Omar]] dan perwakilan dari Barisan Nasional, [[Ahmad Maslan]]]] Pada pilihan raya umum 1995, YB. Tan Sri telah dipilih sebagai calon dan telah memenangi kerusi Parlimen Lembah Pantai. Dengan kemenangan ini, beliau telah dilantik sebagai Setiausaha Parlimen, [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]]. Pada pilihan raya umum 1999, Shahrizat telah berjaya mempertahankan Kerusi Parlimen Lembah Pantai. Kemudiannya beliau telah dilantik sebagai Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri yang bertanggungjawab ke atas Jabatan Hal Ehwal Wanita dan Lembaga Penduduk dan Pembangunan Keluarga Negara. Shahrizat telah dipilih sebagai Ahli Majlis Tertinggi pada tahun 1996 hingga 1999. Pada tahun 2000, beliau telah dipilih sebagai Naib Ketua, Wanita UMNO Malaysia. Sebagai Ahli Parlimen Malaysia, beliau juga dipilih sebagai pengerusi Persatuan Parlimen Komanwel Cawangan Malaysia pada Disember 1999 selama dua tahun dan juga sebagai Pengerusi CPA South East Asia Region. Pada tahun 2004, Shahrizat telah dilantik sebagai Menteri Pembangunan Wanita dan Keluarga di [[Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat]]. Beliau juga aktif di dalam beberapa Pertubuhan Bukan Kerajaan (NGO). Beliau pernah menjawat jawatan Timbalan Pengerusi (1) PENIAGAWATI dan menjadi Presiden Pertama Persatuan Kebangsaan Usahawan Wanita Malaysia (NAWEM). Beliau juga dipilih sebagai Anggota Ahli Dewan (Counsillor) dalam Council of The Asia-Australia Institute. Pada 27 April 2018 ,Shahrizat telah mengesahkan tidak akan bertanding dalam Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU-14).Keputusan itu bagi membolehkan beliau dapat memberi tumpuan sepenuhnya untuk mengemudi jentera Wanita di seluruh negara. == Pilihan raya == ===Ahli Parlimen Lembah Pantai=== Walaupun Shahrizat menjadi ahli UMNO Bahagian Kepong, tetapi beliau dipindahkan ke Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur semasa pilihan raya 1995. Shahrizat menang tiga penggal dalam pilihan raya di kawasan parlimen [[Lembah Pantai]] sejak 1995. Pada 1995, beliau mengalahkan bekas Ketua Hakim Negara Tun [[Mohamed Salleh Abas]] dari parti Semangat46 dengan majoriti 13,361 undi. <ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Politik/20121022/po_10/Shahrizat-sokong-Nong-Chik-calon-BN-Lembah-Pantai"Shahrizat sokong Nong Chik calon BN Lembah Pantai", Utusan Online, 22 Oktober 2012.]</ref> Pilihan raya 1999, menyaksikan beliau menumbangkan calon Parti Keadilan Nasional, [[Zainur Zakaria]] dengan majoriti 1,417 undi. Tahun 2004 menang besar , beliau menumbangkan bekas Setiausaha Agung Parti Rakyat Malaysia (PRM), Dr. [[Sanusi Osman]] yang bertanding atas tiket Keadilan dengan majoriti 15,288 undi .<ref>[http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=pilihanraya2008&y=2008&dt=0220&pub=Utusan_Malaysia&sec=Politik&pg=po_08.htm "Tidak kisah lawan Nurul", Utusan Online, 20 Februari 2008.]</ref> ===Tewas kepada Nurul Izzah pada PRU12=== Pada [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]] yang berlangsung pada 8 Mac 2008, Shahrizat Abdul Aziz yang bertanding untuk Parlimen Lembah Pantai telah ditewaskan oleh lawannya [[Nurul Izzah Anwar]] dari [[Parti Keadilan Rakyat]] dengan majoriti 2,895 undi. Beliau hanya mendapat 18,833 undi berbanding Nurul Izzah 21,728 undi. Namun begitu, beliau masih lagi menjadi penasihat kepada kementerian walaupun kementerian tersebut dikendalikan oleh YB Datuk Dr. [[Ng Yen Yen]]. Selepas Dato' Seri [[Najib Tun Razak]] dilantik menjadi Perdana Menteri Malaysia yang ke-6 menggantikan Tun Abdullah, beliau terus diberi kepercayaan menggantikan Datuk Dr. Ng Yen Yen kembali menerajui Kementerian Pembangunan Wanita dan Keluarga sehinggalah tamat penggal kedua beliau menjadi Senator pada April 2012. Selepas itu kementerian tersebut dipangku oleh Perdana Menteri Dato' Seri Najib.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/194416 "Najib pangku jawatan menteri wanita", Malaysiakini.com, 7 April 2010]</ref> ==Kontroversi== ===Pusat Fidlot Nasional=== {{utama|Kontroversi Pusat Fidlot Nasional}} Pada 8 November 2011, [[Rafizi Ramli]] telah menuduh keluarga Shahrizat melakukan penyalahgunaan dana pinjaman kepada National Feedlot Corporation Sdn Bhd.<ref>[http://rafiziramli.com/2011/11/pendedahan-skandal-nfc-ada-unsur-unsur-penyelewengan-wang-rakyat/"Pendedahan Skandal NFC: Ada Unsur-unsur Penyelewengan Wang Rakyat", Rafiziramli.com, 8 November 2011.]</ref>Pada 10 November 2011, [[Zuraida Kamaruddin]] mendesak Shahrizat agar meletak jawatan dan parti ekoran projek ternakan lembu Pusat Fidlot Kebangsaan (NFC). Beliau yang juga Ahli Parlimen Ampang dan Ketua Wanita PKR berkata pendedahan oleh [[Laporan Ketua Audit Negara 2010]] jelas menunjukkan NFC menerima pinjaman mudah RM250 juta dan tanah seluas 5,000 ekar. Ribuan petani dan penternak tidak dapat pinjaman mudah sebegitu. <ref>[http://www.themalaysianinsider.com/bahasa/article/skandal-nfc-wanita-pkr-gesa-shahrizat-letak-jawatan/"Skandal NFC: Wanita PKR gesa Shahrizat letak jawatan", The Malaysian Insider, 10 November 2011.]</ref>Ini mengakibatkan beliau mengemukakan saman fitnah pada 2 Januari 2012 sebanyak RM100 juta terhadap Pengarah Strategik Parti Keadilan Rakyat (PKR), Mohd. Rafizi Ramli dan Ketua Wanita parti itu, Zuraida Kamaruddin berhubung isu tersebut. Selain itu, Shahrizat memohon perintah injunksi bagi menghalang kedua-dua defendan daripada terus membuat sebarang kenyataan bertulis atau lisan terhadap dirinya atau lain-lain perkara yang melibatkan NFC mahupun syarikat-syarikat bersekutunya. Sehingga ini saman malu Shahrizat kepada kedua belah pihak yang memfitnah beliau belum lagi diputuskan oleh pihak mahkamah.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/187072 "Isu NFC: Shahrizat saman Zuraida, Rafizi RM100 juta", Malaysiakini.com, 2 Januari 2012.]</ref><ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0120&pub=utusan_malaysia&sec=Mahkamah&pg=ma_01.htm&arc=hive "Shahrizat fail saman RM100j", Utusan Online. 2 Januari 2012.]</ref> Pada Jun 2012, Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) menolak sebarang kaitan diantara Shahrizat dan kes salah laku berkenaaan dengan isu NFC. Pengerusi SPRM Tan Sri Dr Hadenan Abdul Jalil berkata bahawa panel membuat keputusan itu selepas mengkaji laporan siasatan dari Pejabat Peguam Negara, dan menutup kes terhadap mantan Menteri Pembangunan, Keluarga dan Masyarakat, sejurus itu membersihkan nama beliau dari sebarang tuduhan. Pada November 2015, suami kepada Shahrizat, Pengerusi Eksekutif National Feedlot Corporation Sdn Bhd (NFCorp), Datuk Seri Dr Mohamad Salleh Ismail, didapati tidak bersalah dari dua tuduhan jenayah pecah amanah. Pejabat Peguam Negara menarik balik tuduhan terhadapnya kerana didapati tiada bukti kukuh untuk membabitkan beliau atas tuduhan jenayah tersebut. ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref>{{Cite news|title=13th Malaysian General Election|work=The Star|url=http://thestar.com.my/election/|accessdate=3 January 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[SPR]]|accessdate=6 June 2010}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="election results">{{cite web|url=http://keputusan.pru13.gov.my/5_KeputusanDR.php?kod=12100|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen 2013|work=[[SPR]]|accessdate=6 May 2013}}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/ | accessdate = 4 February 2017}} Results only available from the 2004 election.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] | rowspan=2|'''P109 [[Lembah Pantai (kawasan persekutuan)|Lembah Pantai]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Shahrizat Abdul Jalil''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''23,447''' |'''68.99%''' |{{Party shading/S46}} | |{{nowrap|[[Salleh Abas|Mohd Salleh Abas]]}} ([[Parti Melayu Semangat 46|S46]]) |align="right" |10,058 |29.60% |33,984 |13,389 |65.22% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Shahrizat Abdul Jalil'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''18,726 ''' |'''51.65%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|[[Zainur Zakaria]]}} ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) |align="right" |17,272 |47.64% |36,256 |1,454 |68.91% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] | rowspan=3|P121 [[Lembah Pantai (kawasan persekutuan)|Lembah Pantai]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Shahrizat Abdul Jalil'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''26,474''' |'''69.75%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|[[Sanusi Osman]]}} ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |11,186 |29.47% |37,958 |15,288 |67.11% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|Shahrizat Abdul Jalil ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |rowspan=2 align="right" |18,833 |rowspan=2|45.61% |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''[[Nurul Izzah Anwar]]'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |align="right" |'''21,728''' |'''52.62%''' |rowspan=2|41,289 |rowspan=2|2,895 |rowspan=2|72.88% |- |{{party shading/Independent}} | |Periasamy Nagarathnam ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |489 |align="right" |1.18% |} ==Anugerah== * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (P.S.M.) – '''Tan Sri''' (2016)<ref>{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat|access-date=2018-08-24|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> * {{Flag|Pahang}} ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (S.S.A.P.) – '''Dato' Sri''' (2005) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|50px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (D.I.M.P.) – '''Dato'''' (1996) * {{Flag|Pulau Pinang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Pangkuan Negeri]] (D.G.P.N.) – '''Dato' Seri''' (2002)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn018-01-y2002.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2002|publisher=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang|language=ms}}</ref> * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2014) == Rujukan == {{Reflist}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=-''tiada''- <br>| Jawatan=[[Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat|Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga & Masyarakat]]<br> 2001 &ndash; Mac 2008|penyandang kemudian=Ng Yen Yen}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=Rafidah Aziz <br>| Jawatan=Ketua Pergerakan [[Wanita UMNO]]<br> 2009 &ndash; 2018| penyandang kemudian=Noraini Ahmad}} {{Kabinet Mahathir keenam}} {{Kabinet Malaysia 2003}} {{Kabinet Malaysia 2006}} {{Menteri Wilayah Persekutuan Malaysia}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1953|}} [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik wanita Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota wanita Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Menteri kerajaan wanita Malaysia]] [[Kategori:Ahli wanita Dewan Rakyat Malaysia]] [[Kategori:Senator wanita Malaysia]] [[Kategori:Penerima Panglima Setia Mahkota]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat Malaysia]] [[Kategori:Ketua Pergerakan Wanita Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] [[Kategori:Timbalan menteri kerajaan wanita Malaysia]] [[Kategori:Setiausaha parlimen kementerian wanita Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-12]] b5480dxo9hy0sbfrtp9w9j0z9nf8tsf 6809848 6809847 2026-03-26T15:19:13Z Normal rookie 279720 6809848 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Gelaran|Yang Berbahagia]] [[Tan Sri]] [[Dato' Sri]] | name = Shahrizat Abdul Jalil | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PSM|SSAP|DGPN|SPDK|DIMP}} | imagesize = | image = Tan Sri Shahrizat Abdul Jalil.jpg | caption = | birth_name = Shahrizat binti Abdul Jalil | birth_date = {{birth date and age|1953|8|15|df=yes}} | birth_place = [[Pulau Pinang]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | residence = | death_date = | death_place = | office = Penasihat Pembangunan Keusahawanan dan Ikhtisas Wanita kepada <br> [[Perdana Menteri Malaysia]] | term_start = 1 September 2013 | term_end = 18 Mei 2018 | primeminister = [[Mohd Najib bin Abdul Razak]] | office1 = Ketua Pergerakan Wanita UMNO | term_start1 = 2009 | term_end1 = 2018 | predecessor1 = [[Rafidah Aziz]] | successor1 = [[Noraini Ahmad]] | office2 = [[Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat Malaysia]] | term_start2 = April 2009 | term_end2 = April 2012 | predecessor2 = [[Ng Yen Yen]] | successor2 = [[Rohani Abdul Karim]]<br>[[Mohd Najib bin Abdul Razak]] (pemangku) | term_start3 = 17 Januari 2001 | term_end3 = 8 Mac 2008 | predecessor3 = ''Jawatan baharu'' | successor3 = Datuk Dr [[Ng Yen Yen]] | office4 = Setiausaha Parlimen <br> [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]] | term_start4 = 1995 | term_end4 = 1999 | minister4 = [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] | deputy4 = [[Loke Yuen Yow]] | predecessor4 = [[Ismail Alias Mansor Bin Said|Ismail @ Mansor Said]] | successor4 = [[Vigneswaran Sanasee]] | constituency_MP5 = P121 [[Lembah Pantai]], [[Wilayah Persekutuan]] | parliament5 = Malaysia | term_start5 = 1995 | term_end5 = 8 Mac 2008 | predecessor6 = Mohamed Kamal bin Hussain | successor5 = [[Nurul Izzah Anwar]] | party = {{BN dan UMNO}} | religion = [[Islam]] | profession = [[Peguam]] | majority = | relations = | spouse = Mohamad Salleh Ismail | children = | website = | footnotes = }} [[Tan Sri]] [[Datuk|Dato' Seri]] '''Shahrizat binti Abdul Jalil''' (lahir 15 Ogos 1953) ialah bekas [[Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga & Masyarakat Malaysia|Menteri Wanita, Keluarga dan Masyarakat]] [[Malaysia]] dan bekas Ahli Parlimen [[Lembah Pantai]]. Beliau memegang jawatan [[Wanita UMNO|Ketua Wanita]] setelah mengalahkan pencabarnya yang juga merupakan penyandang terdahulu iaitu Tan Sri [[Rafidah Aziz]] semasa [[Perhimpunan Agung UMNO 2009]]. Tan Sri Shahrizat Abdul Jalil merupakan orang kuat dalam menangani isu-isu berkaitan wanita dan institusi kekeluargaan. Menurut beliau, banyak pengorbanan perlu dilakukan dari segi masa dan tenaga untuk memastikan ahli politik wanita tidak dipandang sebelah mata dan diperlekehkan. Bagi membina kekuatan itu, ramuan yang paling penting adalah memperlengkapkan diri dengan ilmu di samping kekuatan mental dan fizikal. Maka dengan kekuatan itu, apa jua pandangan dan soalan yang dikemukakan kepadanya berhubung isu-isu wanita dan keluarga dapat dijawab dan ditangani sebaik mungkin. <ref>[http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=umno2004&pub=umno2004&pg=ProfilDatukSeriShahrizatAbdulJalil.htm Datuk Seri Shahrizat Abdul Jalil.]</ref> == Kehidupan awal == Tan Sri Shahrizat binti Abdul Jalil dilahirkan di [[Pulau Pinang]] pada 15 Ogos 1953. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Perempuan Jalan Northam dan Madrasah Tarbiah Islamiah, Pulau Pinang. Beliau kemudiannya meneruskan pendidikan menengah rendah di Sekolah Perempuan St. George, Pulau Pinang dan kemudian ke [[Kolej Tunku Kurshiah|Kolej Tunku Kursiah]], [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]]. Beliau telah melanjutkan pelajaran di [[Universiti Malaya]] dalam bidang undang-undang pada tahun 1973 dan dianugerahkan Ijazah LLB (Hons) pada tahun 1976. Setelah berkhidmat selama tiga tahun sebagai Majistret, Y.B. Dato' Seri dilantik sebagai Penolong Peguamcara Perbendaharaan dan telah meletakkan jawatan daripada Perkhidmatan Perundangan dan Kehakiman Malaysia pada tahun 1980 dan menjadi rakan kongsi selama 16 tahun dengan Soo Thein Ming & Shahrizat. Beliau memulakan perkhidmatan Peguambela dan Peguamcara di Tetuan Shahrizat & Tan pada 1 Julai 1983.<ref>[https://web.archive.org/web/20110521100239/http://thestar.com.my/election/story.asp?file=%2F2008%2F3%2F2%2Felection2008%2F20474670&sec=Election2008 New dimension to urban voting], The Star, March 2, 2008.</ref> Tan Sri telah mendirikan rumahtangga dengan Datuk Dr. Mohamad Salleh Ismail dan dikurniakan tiga orang anak, dua lelaki dan seorang perempuan. == Penglibatan di dalam korporat == Shahrizat mula melibatkan diri dalam dunia korporat pada tahun 1986 dengan dilantik sebagai Pengarah mewakili [[Permodalan Nasional Berhad]] di beberapa buah syarikat seperti di Island and Peninsular Berhad, Austral Enterprise Berhad, UMW Toyota Sdn. Bhd., TIDI SEA Park Development Sdn Bhd., Shangri-La Hotel Sdn. Bhd. dan UBN Holding Sdn Bhd. Beliau telah menempa sejarah apabila menjadi wanita pertama di Malaysia dilantik sebagai Pengerusi di dua buah syarikat yang tersenarai di [[Bursa Saham Kuala Lumpur]] (BSKL) iaitu di Island and Peninsular Berhad dan Austral Enterprise Berhad. == Penglibatan di dalam politik == ===Ketua Wanita UMNO Cawangan, Bahagian dan Biro=== Penglibatan Shahrizat dalam arena politik pada tahun 1982 apabila beliau dipilih sebagai Ketua Wanita UMNO Cawangan Kepong Baru. Bermula tahun 1987, beliau telah menjawat beberapa jawatan di dalam biro-biro [[Wanita UMNO]] seperti Ahli Jawatankuasa Biro Undang-Undang, Biro Ekonomi dan Biro Hal Ehwal Wanita UMNO Malaysia. Pada tahun 1989 beliau dipilih sebagai Ketua Wanita UMNO Bahagian Kepong dan dipilih sebagai Ahli Exco Wanita UMNO Malaysia. ===Menjadi Ahli Parlimen dan Menteri Kabinet=== [[File:Calon Barisan Nasional.jpg|thumb|300px|Mengiringi calon PRK Hulu Selangor 2010, [[P. Kamalanathan]] bersama [[Timbalan Pengerusi Barisan Nasional]], [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]], Pengerusi Barisan Nasional Selangor, [[Noh Omar]] dan perwakilan dari Barisan Nasional, [[Ahmad Maslan]]]] Pada pilihan raya umum 1995, YB. Tan Sri telah dipilih sebagai calon dan telah memenangi kerusi Parlimen Lembah Pantai. Dengan kemenangan ini, beliau telah dilantik sebagai Setiausaha Parlimen, [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia]]. Pada pilihan raya umum 1999, Shahrizat telah berjaya mempertahankan Kerusi Parlimen Lembah Pantai. Kemudiannya beliau telah dilantik sebagai Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri yang bertanggungjawab ke atas Jabatan Hal Ehwal Wanita dan Lembaga Penduduk dan Pembangunan Keluarga Negara. Shahrizat telah dipilih sebagai Ahli Majlis Tertinggi pada tahun 1996 hingga 1999. Pada tahun 2000, beliau telah dipilih sebagai Naib Ketua, Wanita UMNO Malaysia. Sebagai Ahli Parlimen Malaysia, beliau juga dipilih sebagai pengerusi Persatuan Parlimen Komanwel Cawangan Malaysia pada Disember 1999 selama dua tahun dan juga sebagai Pengerusi CPA South East Asia Region. Pada tahun 2004, Shahrizat telah dilantik sebagai Menteri Pembangunan Wanita dan Keluarga di [[Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat]]. Beliau juga aktif di dalam beberapa Pertubuhan Bukan Kerajaan (NGO). Beliau pernah menjawat jawatan Timbalan Pengerusi (1) PENIAGAWATI dan menjadi Presiden Pertama Persatuan Kebangsaan Usahawan Wanita Malaysia (NAWEM). Beliau juga dipilih sebagai Anggota Ahli Dewan (Counsillor) dalam Council of The Asia-Australia Institute. Pada 27 April 2018 ,Shahrizat telah mengesahkan tidak akan bertanding dalam Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU-14).Keputusan itu bagi membolehkan beliau dapat memberi tumpuan sepenuhnya untuk mengemudi jentera Wanita di seluruh negara. == Pilihan raya == ===Ahli Parlimen Lembah Pantai=== Walaupun Shahrizat menjadi ahli UMNO Bahagian Kepong, tetapi beliau dipindahkan ke Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur semasa pilihan raya 1995. Shahrizat menang tiga penggal dalam pilihan raya di kawasan parlimen [[Lembah Pantai]] sejak 1995. Pada 1995, beliau mengalahkan bekas Ketua Hakim Negara Tun [[Mohamed Salleh Abas]] dari parti Semangat46 dengan majoriti 13,361 undi. <ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Politik/20121022/po_10/Shahrizat-sokong-Nong-Chik-calon-BN-Lembah-Pantai"Shahrizat sokong Nong Chik calon BN Lembah Pantai", Utusan Online, 22 Oktober 2012.]</ref> Pilihan raya 1999, menyaksikan beliau menumbangkan calon Parti Keadilan Nasional, [[Zainur Zakaria]] dengan majoriti 1,417 undi. Tahun 2004 menang besar , beliau menumbangkan bekas Setiausaha Agung Parti Rakyat Malaysia (PRM), Dr. [[Sanusi Osman]] yang bertanding atas tiket Keadilan dengan majoriti 15,288 undi .<ref>[http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=pilihanraya2008&y=2008&dt=0220&pub=Utusan_Malaysia&sec=Politik&pg=po_08.htm "Tidak kisah lawan Nurul", Utusan Online, 20 Februari 2008.]</ref> ===Tewas kepada Nurul Izzah pada PRU12=== Pada [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]] yang berlangsung pada 8 Mac 2008, Shahrizat Abdul Aziz yang bertanding untuk Parlimen Lembah Pantai telah ditewaskan oleh lawannya [[Nurul Izzah Anwar]] dari [[Parti Keadilan Rakyat]] dengan majoriti 2,895 undi. Beliau hanya mendapat 18,833 undi berbanding Nurul Izzah 21,728 undi. Namun begitu, beliau masih lagi menjadi penasihat kepada kementerian walaupun kementerian tersebut dikendalikan oleh YB Datuk Dr. [[Ng Yen Yen]]. Selepas Dato' Seri [[Najib Tun Razak]] dilantik menjadi Perdana Menteri Malaysia yang ke-6 menggantikan Tun Abdullah, beliau terus diberi kepercayaan menggantikan Datuk Dr. Ng Yen Yen kembali menerajui Kementerian Pembangunan Wanita dan Keluarga sehinggalah tamat penggal kedua beliau menjadi Senator pada April 2012. Selepas itu kementerian tersebut dipangku oleh Perdana Menteri Dato' Seri Najib.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/194416 "Najib pangku jawatan menteri wanita", Malaysiakini.com, 7 April 2010]</ref> ==Kontroversi== ===Pusat Fidlot Nasional=== {{utama|Kontroversi Pusat Fidlot Nasional}} Pada 8 November 2011, [[Rafizi Ramli]] telah menuduh keluarga Shahrizat melakukan penyalahgunaan dana pinjaman kepada National Feedlot Corporation Sdn Bhd.<ref>[http://rafiziramli.com/2011/11/pendedahan-skandal-nfc-ada-unsur-unsur-penyelewengan-wang-rakyat/"Pendedahan Skandal NFC: Ada Unsur-unsur Penyelewengan Wang Rakyat", Rafiziramli.com, 8 November 2011.]</ref>Pada 10 November 2011, [[Zuraida Kamaruddin]] mendesak Shahrizat agar meletak jawatan dan parti ekoran projek ternakan lembu Pusat Fidlot Kebangsaan (NFC). Beliau yang juga Ahli Parlimen Ampang dan Ketua Wanita PKR berkata pendedahan oleh [[Laporan Ketua Audit Negara 2010]] jelas menunjukkan NFC menerima pinjaman mudah RM250 juta dan tanah seluas 5,000 ekar. Ribuan petani dan penternak tidak dapat pinjaman mudah sebegitu. <ref>[http://www.themalaysianinsider.com/bahasa/article/skandal-nfc-wanita-pkr-gesa-shahrizat-letak-jawatan/"Skandal NFC: Wanita PKR gesa Shahrizat letak jawatan", The Malaysian Insider, 10 November 2011.]</ref>Ini mengakibatkan beliau mengemukakan saman fitnah pada 2 Januari 2012 sebanyak RM100 juta terhadap Pengarah Strategik Parti Keadilan Rakyat (PKR), Mohd. Rafizi Ramli dan Ketua Wanita parti itu, Zuraida Kamaruddin berhubung isu tersebut. Selain itu, Shahrizat memohon perintah injunksi bagi menghalang kedua-dua defendan daripada terus membuat sebarang kenyataan bertulis atau lisan terhadap dirinya atau lain-lain perkara yang melibatkan NFC mahupun syarikat-syarikat bersekutunya. Sehingga ini saman malu Shahrizat kepada kedua belah pihak yang memfitnah beliau belum lagi diputuskan oleh pihak mahkamah.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/187072 "Isu NFC: Shahrizat saman Zuraida, Rafizi RM100 juta", Malaysiakini.com, 2 Januari 2012.]</ref><ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0120&pub=utusan_malaysia&sec=Mahkamah&pg=ma_01.htm&arc=hive "Shahrizat fail saman RM100j", Utusan Online. 2 Januari 2012.]</ref> Pada Jun 2012, Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) menolak sebarang kaitan diantara Shahrizat dan kes salah laku berkenaaan dengan isu NFC. Pengerusi SPRM Tan Sri Dr Hadenan Abdul Jalil berkata bahawa panel membuat keputusan itu selepas mengkaji laporan siasatan dari Pejabat Peguam Negara, dan menutup kes terhadap mantan Menteri Pembangunan, Keluarga dan Masyarakat, sejurus itu membersihkan nama beliau dari sebarang tuduhan. Pada November 2015, suami kepada Shahrizat, Pengerusi Eksekutif National Feedlot Corporation Sdn Bhd (NFCorp), Datuk Seri Dr Mohamad Salleh Ismail, didapati tidak bersalah dari dua tuduhan jenayah pecah amanah. Pejabat Peguam Negara menarik balik tuduhan terhadapnya kerana didapati tiada bukti kukuh untuk membabitkan beliau atas tuduhan jenayah tersebut. ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref>{{Cite news|title=13th Malaysian General Election|work=The Star|url=http://thestar.com.my/election/|accessdate=3 January 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[SPR]]|accessdate=6 June 2010}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="election results">{{cite web|url=http://keputusan.pru13.gov.my/5_KeputusanDR.php?kod=12100|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen 2013|work=[[SPR]]|accessdate=6 May 2013}}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/ | accessdate = 4 February 2017}} Results only available from the 2004 election.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] | rowspan=2|'''P109 [[Lembah Pantai (kawasan persekutuan)|Lembah Pantai]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Shahrizat Abdul Jalil''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''23,447''' |'''68.99%''' |{{Party shading/S46}} | |{{nowrap|[[Salleh Abas|Mohd Salleh Abas]]}} ([[Parti Melayu Semangat 46|S46]]) |align="right" |10,058 |29.60% |33,984 |13,389 |65.22% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Shahrizat Abdul Jalil'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''18,726 ''' |'''51.65%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|[[Zainur Zakaria]]}} ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) |align="right" |17,272 |47.64% |36,256 |1,454 |68.91% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] | rowspan=3|P121 [[Lembah Pantai (kawasan persekutuan)|Lembah Pantai]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Shahrizat Abdul Jalil'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''26,474''' |'''69.75%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|[[Sanusi Osman]]}} ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |11,186 |29.47% |37,958 |15,288 |67.11% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|Shahrizat Abdul Jalil ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |rowspan=2 align="right" |18,833 |rowspan=2|45.61% |{{Party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''[[Nurul Izzah Anwar]]'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |align="right" |'''21,728''' |'''52.62%''' |rowspan=2|41,289 |rowspan=2|2,895 |rowspan=2|72.88% |- |{{party shading/Independent}} | |Periasamy Nagarathnam ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |489 |align="right" |1.18% |} ==Anugerah== * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (P.S.M.) – '''Tan Sri''' (2016)<ref>{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat|access-date=2018-08-24|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> * {{Flag|Pahang}} ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (S.S.A.P.) – '''Dato' Sri''' (2005) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|50px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (D.I.M.P.) – '''Dato'''' (1996) * {{Flag|Pulau Pinang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Pangkuan Negeri]] (D.G.P.N.) – '''Dato' Seri''' (2002)<ref>{{cite web|url=https://govdocs.sinarproject.org/documents/state-governments/penang/government-of-penang-gazette/pggn018-01-y2002.pdf|title=SENARAI PENERIMA DARJAH-DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT-PINGAT KEHORMATAN NEGERI PULAU PINANG 2002|publisher=Warta Kerajaan Negeri Pulau Pinang|language=ms}}</ref> * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2014) == Rujukan == {{Reflist}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=-''tiada''- <br>| Jawatan=[[Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat|Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga & Masyarakat]]<br> 2001 &ndash; Mac 2008|penyandang kemudian=Ng Yen Yen}} {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=Rafidah Aziz <br>| Jawatan=Ketua Pergerakan [[Wanita UMNO]]<br> 2009 &ndash; 2018| penyandang kemudian=Noraini Ahmad}} {{Kabinet Mahathir keenam}} {{Kabinet Malaysia 2003}} {{Kabinet Malaysia 2006}} {{Menteri Wilayah Persekutuan Malaysia}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1953|}} [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik wanita Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota wanita Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Menteri kerajaan wanita Malaysia]] [[Kategori:Ahli wanita Dewan Rakyat Malaysia]] [[Kategori:Senator wanita Malaysia]] [[Kategori:Penerima Panglima Setia Mahkota]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat Malaysia]] [[Kategori:Ketua Pergerakan Wanita Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] [[Kategori:Timbalan menteri kerajaan wanita Malaysia]] [[Kategori:Setiausaha parlimen kementerian wanita Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-12]] 5bs3wh1w1y3e7jygrsd85gk49owdq58 0 32736 6809788 6809441 2026-03-26T13:35:39Z Aurora 376 Suntingan oleh [[Special:Contributions/~2026-18643-93|~2026-18643-93]] ([[User talk:~2026-18643-93|perbincangan]]) dikembalikan kepada semakan terdahulu oleh [[User:Foryou42686|Foryou42686]] 6655578 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Petaling Jaya | settlement_type = Bandar | translit_lang1 = lain | translit_lang1_type1 = [[Bahasa Cina|Cina]] | translit_lang1_info1 = {{Lang|zh|八打灵再也}}<br>''Bādǎlíng Zàiyě'' {{small|([[Pinyin]])}} | translit_lang1_type2 = [[Bahasa Tamil|Tamil]] | translit_lang1_info2 = {{lang|ta|பெட்டாலிங் ஜெயா}}<br>{{lang|ta-latn|Peṭṭāliṅ Jeyā}} {{small|([[ISO 15919|Transliterasi]])}} | nickname = ''PJ, Bandar Raya Inai Merah'' | motto = '''Mesra, Cepat, Tepat''' | image_skyline = File:Petaling Jaya Bird's Eye View At Night.jpg | image_flag = Flag of Selangor.svg | image_seal = Petaling Jaya Emblem.svg | image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10}} | map_caption = Lokasi dalam [[Petaling | Daerah Petaling]] dan negeri [[Selangor]] | pushpin_map = #Malaysia#Asia#Earth | pushpin_mapsize = 275px | pushpin_map_caption = {{Legend inline|#800000|outline=black}} '''Petaling Jaya''' in {{Legend inline|#FEFEEF|outline=black}} '''[[Malaysia]]''' | coordinates = {{coord|03|05|50|N|101|38|40|E|region:MY|display=inline,title}} | subdivision_type = Negara | subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] | subdivision_name = {{flagu|Malaysia}} | subdivision_name1 = {{flagu|Selangor}} | seat_type = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] | seat = [[Daerah Petaling|Petaling]] |established_title = Pembentukan |established_date = 1954 |established_title2 = Dinaik taraf bandar raya |established_date2 = 20 Jun 2006 |leader_title = [[Datuk Bandar]] |leader_name = Dato' Mohd Azizi bin Mohd Zain, DSIS, AMS, AMN.²⁰¹⁶ |area_magnitude = |TotalArea_sq_mi = |area_total = 97.2 |population_as_of = 2010 |population_total = 638,516 |population_density_mi2 = |population_density = |timezone = [[Malaysian Standard Time|MST]] | utc_offset = +8 | timezone_DST = Tidak dilihat | elevation_m = | elevation_footnotes = | elevation_max_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_footnotes = <!-- for references: use<ref> tags --> | elevation_min_m = | postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] | postal_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = {{URL|http://www.mbpj.gov.my/ms}} | footnotes = |other_name= |native_name=ڤتاليڠ جاي}} '''Petaling Jaya''' atau '''PJ''' merupakan sebuah bandar raya dan bandar terbesar di negeri [[Selangor]], Malaysia. PJ diwujudkan pada tahun [[1949]] sebagai sebuah bandar universiti dan [[bandar satelit]] bagi bandaraya [[Kuala Lumpur]]. Keluasan PJ adalah kira-kira 97.2 km². Petaling Jaya terletak di daerah [[Petaling]] yang merupakan daerah yang memiliki populasi tertinggi dan termaju di negeri Selangor. Pada [[20 Jun]] [[2006]] '''Petaling Jaya''' dinaikkan taraf menjadi sebuah [[bandaraya|bandar raya]] dan tidak lagi sebagai bandar satelit kepada bandaraya Kuala Lumpur. Datuk Bandar Petaling Jaya, [[Dato' Ahmad Termizi Puteh]] kini menerajui [[Majlis Bandaraya Petaling Jaya]] (MBPJ) yang baru ditubuhkan. Beliau juga ialah bekas presiden [[Majlis Perbandaran Petaling Jaya]] (MPPJ). == Sejarah == Petaling Jaya asalnya sebuah ladang getah seluas 486 hektar yang dimiliki oleh syarikat [[British]], Effingham Estate. [[Kampung Petaling]] merupakan sebuah petempatan pelombong [[bijih timah]] imigran China yang bekerja di lombong-lombong sekitar [[Sungai Besi]], [[Seri Kembangan]], [[Balakong]] dan Kuala Lumpur itu sendiri. * Petaling Jaya wujud sejak zaman [[darurat]] lagi iaitu dengan pemindahan penduduk ke [[Kampung Petaling]] yang diilhamkan oleh Leftenan Jeneral Sir Gerald Templer. Ia dibangunkan oleh Kerajaan British di [[Tanah Melayu]]. * Pada tahun [[1965]] Kawasan Perdagangan Bebas [[Sungai Way]] di Petaling Jaya telah dibangunkan bagi kawasan perindustrian yang semakin diperlukan di [[Malaysia]]. Zon perdagangan bebas ini telah dibangunkan agak serentak dengan zon di [[Bayan Lepas]] dan Kawasan Perindustrian [[Tasek]] di [[Ipoh]], [[Perak]]. * Petaling Jaya ditadbir oleh Pegawai Daerah Kuala Lumpur dan Lembaga Bandaran Petaling Jaya. Kawasan itu yang dikhaskan untuk pembangunan bandar baru telah menunjukkan kemajuan yang mendadak pada tahun [[1954]]. * ''Petaling Jaya Authority'' ditubuhkan pada penghujung [[1954]] yang kemudiannya dikenali sebagai Perbadanan Kemajuan Petaling Jaya untuk memajukan bandar satelit itu melalui Ordinan 36. * Pada [[1 Januari]] [[1964]], sebuah Lembaga Bandaran yang mempunyai autonomi kewangan sendiri ditubuhkan melalui Warta Kerajaan Negeri Selangor G.N Bil.2/1964 untuk mentadbir bandar Petaling Jaya yang mempunyai jumlah penduduk seramai 35,950 orang. * Pada [[1 Januari]] [[1977]], Lembaga Bandaran telah dinaikkan taraf menjadi [[Majlis Perbandaran Petaling Jaya]] (MPPJ) berikutan penggubalan [[Akta Kerajaan Tempatan 1976]]. * Taraf baru ini memberi kesan yang besar pada kedudukan dan potensi Petaling Jaya sebagai bandar satelit dan meransang pertumbuhan pesat kawasan-kawasan sekitarnya seperti [[Sungai Way]], [[Kelana Jaya]], [[Subang Jaya]] dan [[USJ]]. * Pada awal 1997, pemisahan sempadan di Petaling Jaya dilakukan dan sebahagian kawasan di Petaling Jaya seperti [[Subang Jaya]] (SS12 hingga SS19), [[Bandar Sunway]] (PJS7, PJS 9 dan PJS 11) dan [[USJ]] telah diletakkan di bawah pentadbiran baru [[Majlis Perbandaran Subang Jaya]] (MPSJ). Sebahagian kawasan Bandar Sunway yang merangkumi PJS 8 dan PJS 10 masih kekal dibawah pentadbiran [[Majlis Perbandaran Petaling Jaya]] (MPPJ). * Pada masa sama, MPPJ mengambil alih [[Bandar Utama]] , [[Kota Damansara]] dan kawasan Bukit Lanjan dan mukim Sungai Buloh yang kemudian dibangunkan sebagai [[Bandar Sri Damansara]], [[Damansara Damai]] ,[[Damansara Perdana]] dan [[Mutiara Damansara]]. Ia telah menyebabkan keluasan Petaling Jaya bertambah pada 97.2 km persegi seperti sekarang. * Ogos 2005, [[Majlis Perbandaran Petaling Jaya]] (MPPJ) telah memohon kepada kerajaan pusat status bandaraya. * [[16 Mac]] [[2006]], [[Menteri Besar Selangor]] [[Datuk Seri]] Dr [[Mohamed Khir Toyo]] mengumumkan Petaling Jaya sebagai bandar kedua di [[Selangor]] yang diberikan status bandaraya selepas [[Shah Alam]]. * [[20 Jun]] 2006, Petaling Jaya diberi status Bandaraya dan mula ditadbir oleh [[Majlis Bandaraya Petaling Jaya]]. Ketika, Petaling Jaya adalah bandaraya ke-2 di [[Selangor]] selepas [[Shah Alam]] dan bandaraya ke-11 di Malaysia. ===Sejarah pembangunan=== [[File:KLGermanschool.jpg|thumb|Sekolah Jerman Kuala Lumpur ([[:en:German School Kuala Lumpur|German School Kuala Lumpur]])]] Tumpuan pembangunan Petaling Jaya bertempat di "Old Town Petaling" yang telah wujud sebelum 1952 lagi. Sebuah jalan utama diberi nama sempena nama Sir Gerald Templer iaitu Jalan Templer. Pelbagai kemudahan prasarana telah dibina bagi kemudahan penduduk. Antaranya ialah bekalan elektrik, jalan raya, bekalan air, telefon, balai raya, perumahan dan sistem pengangkutan. Anda boleh sesat di Petaling Jaya kerana ia bersambung dengan [[Subang Jaya]], [[Kelana Jaya]], Sunway, [[Shah Alam]], [[Puchong]] dan [[Kuala Lumpur]]. [[Lapangan Terbang Sultan Abdul Aziz Shah]] amat dekat dengan Petaling Jaya. Bolehlah dikatakan Petaling Jaya sebuah bandar yang terancang dari segi sistem jalan raya sebagaimana [[Shah Alam]] dan [[Bandar Baru Bangi]]. * Pada tahun 1952, 800 buah rumah telah siap dibina manakala 200 lagi di dalam pembinaan. Pembangunan awal Petaling Jaya juga meliputi Seksyen Satu, Seksyen Dua dan Seksyen Tiga. * Terdapat beberapa deretan rumah kedai, balai raya dan stesen bas di Old Town. * Pada penghujung 1957, lebih 3,200 buah rumah dan 100 buah kedai serta 28 buah kilang beroperasi di Petaling Jaya. * Tahun 1957 juga, yang sama juga fasa pertama [[Lebuhraya Persekutuan]] yang menghubungkan [[Kuala Lumpur]], [[Petaling Jaya]] dan [[Pelabuhan Klang]] dibuka. * Hospital Assunta turut dibina sebagai hospital sulung yang menawarkan perkhidmatan kepada penduduk tempatan. ''The Chartered Bank of India, Australia and China'' di Jalan Othman adalah bank pertama yang dibuka di Petaling Jaya. * Kesungguhan untuk menjadikan Petaling Jaya sebagai bandar baru terancang terus disemarakkan dengan sokongan Kerajaan Persekutuan yang telah memberi pinjaman bagi pertambahan kawasan sejumlah 550 hektar tanah dan 397 hektar tanah tebus guna lombong untuk dibangunkan. * ''New Town'' dibuka. Seksyen 52 atau ''PJ New Town'' yang lebih dikenali oleh penduduk setempat sebagai ''State'' telah dibangunkan. ''State'' adalah nama panggung wayang pertama dibina di Petaling Jaya dan masih beroperasi sehingga kini. Di sinilah tertumpunya pusat pentadbiran dan perdagangan di Petaling Jaya. * 16 Mac 1987 Menara MPPJ setinggi 27 tingkat yang bernilai RM50 juta telah dirasmikan oleh [[Sultan Selangor]] ketika itu Almarhum [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah|Sultan Salehuddin Abdul Aziz Shah]]. Menara ini menjadi mercu tanda Petaling Jaya dan nadi di ''New Town''. ==Seksyen bandaraya== [[File:Petaling Jaya City Sections.svg|230px|thumb|right|seksyen Bandaraya Petaling Jaya]] Petaling Jaya terbahagi kepada beberapa. Beberapa kawasan dibahagikan kepada kawasan-kawasan perumahan yang lebih kecil (''kejiranan''), sebagai contoh SS5D. Beberapa seksyen mempunyai namanya sebagai contoh (SS1 sebagai Kampung Tunku), manakala seksyen-seksyen lain dikumpulkan bersama-sama (SS3, SS4, SS5, SS6 dan SS7 sebagai sebahagian daripada [[Kelana Jaya]]). Selain itu, Petaling Jaya juga terdiri daripada beberapa perbandaran makmur seperti [[Damansara, Kuala Lumpur|Damansara]]. ==Zon perindustrian== Kedudukannya yang strategik antara [[Kuala Lumpur]] dan [[Pelabuhan Klang]] membuka banyak peluang pelaburan dari dalam dan luar negara. Kawasan yang diperuntukkan tidak dapat menampung pertumbuhan kawasan perindustrian yang pesat mendorong kerajaan meneroka kawasan baru di utara Petaling Jaya seluas 120 hektar dibangunkan sebagai kawasan perindustrian. Sambutan yang sangat baik dari pelabur-pelabur telah memberi ruang kepada penubuhan Zon Perdagangan Bebas di kawasan [[Sungai Way]]. Antara pelabur asing termasuklah dari [[Amerika Syarikat]], [[Eropah]], [[Jepun]], [[Taiwan]] dan [[Korea]]. Kebanyakan kilang terletak di Seksyen 51, 51A, 13 dan 19. Tumpuan perusahaan adalah terhadap sektor pembuatan, elektronik, pemprosesan bahan mentah, produk pengguna, industri teknologi tinggi dan industri berorientasikan perkhidmatan pelanggan. Antara kilang yang beroperasi di Petaling Jaya adalah [[Panasonic]], Matsushita, Omron, [[Motorola]] dan [[Western Digital]]. ==Kepadatan penduduk== Kewujudan awal Petaling Jaya adalah untuk mengatasi kepadatan penghuni Kuala Lumpur. Pada 1964, jumlah penduduk Petaling Jaya berjumlah 35,950 orang. Pada pertengahan 1970-an, penduduk Petaling Jaya meningkat kepada 100,000 orang. Setelah lebih 50 tahun pembukaannya, kini pembangunan di Petaling Jaya amat pesat selari dengan arus peningkatan jumlah penduduk yang mencapai lebih 500,000. Pada tahun 2000, Petaling Jaya mempunyai penduduk seramai 355,530 orang dengan keluasan sebanyak 51.4&nbsp;km². Penduduk sebenar pada tahun 2003 akan menjadi lebih kurang seramai 450,000 penduduk tanpa mengambil kira jumlah penduduk dari sekitar kawasan Kuala Lumpur-Petaling Jaya yang akan mengakibatkan jumlah penduduk seramai 1.5 juta orang. Penduduknya terdiri daripada 55% [[Orang Cina Malaysia|Cina]], 30% [[Orang Melayu Malaysia|Melayu]] dan 13% [[orang India Malaysia|India]]. {{Citation needed|date=Mei 2012}} Petaling Jaya menjadi kawasan tumpuan penduduk termasuk kawasan Seksyen 52, kawasan [[Sungai Way]]-[[Subang]] (SS), [[Bandar Utama]], [[Kota Damansara]], [[Damansara Perdana]], [[Bandar Sri Damansara]] dan [[Damansara Damai]] bagi menampung permintaan penduduk. Jumlah pegangan harta di Petaling Jaya ialah sebanyak 151 366 manakala kutipan hasil sehingga 2005 adalah dianggarkan berjumlah RM 184.63 juta. == Mercu tanda == * Universiti tertua di Malaysia, [[Universiti Malaya]] terletak di sempadan PJ dan KL. Pada 1983, [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] turut didirikan di PJ, namun kini kampus utama UIAM adalah di [[Gombak]]. * Mercu tanda lain ialah gerbang [[Kota Darul Ehsan]] yang menandakan sempadan PJ dan KL secara simbolik. Gerbang ini terletak di [[Lebuhraya Persekutuan]] yang merupakan satu-satunya lebuh raya yang menghubungkan PJ dan KL pada masa itu. Kota Darul Ehsan bercirikan seni bina [[Moor]] siap dibina pada 1981. ==Yang Pertama dan terawal di Petaling Jaya== * Syarikat Kewangan Pertama - Malaya Borneo Building Society * [[Bank]] Terawal - The Chartered Bank of [[India]], [[Australia]] dan [[China]], Jalan Othman * Industri Tempatan Pertama - Dunlop Malaysia Sdn Bhd dan Colgate Palmolive * Sekolah Menengah Pertama - Sekolah Menengah Assunta, Jalan Changgai * Institut Pendidikan Tinggi Awam Pertama - RIDA College (kini UiTM), Jalan Othman * Pusat Membeli-belah Pertama - The Cold Storage(Jaya Supermarket), Seksyen 14 * Panggung Wayang Pertama - Panggung Wayang Majestic di Jalan Othman dan Panggung Wayang State di Jalan Yong Shook Lin * Persatuan penduduk Pertama - Persatuan Kebajikan Penduduk [[Islam]] Petaling Jaya Barat * [[Hotel]]/Motel Terawal - Shah's Village Motel dan Jaya Puri(PJ Hilton) * [[Masjid]] Terawal - Masjid Sultan Abdul Aziz, Seksyen 3 * Stesen Minyak Terawal - Stesen Minyak [[Shell]], Jalan Gasing dan Stesen Minyak [[Mobil]], Jalan Selangor ==Bandar kembar== *{{flagicon|PRC}} [[Guangzhou]], [[China]]<ref>{{cite web |title=Mayor: PJ-Guangzhou ties to improve urban transformation |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |url=http://www.thestar.com.my/story.aspx?file=%2f2012%2f9%2f13%2fcentral%2f12007338 |accessdate=2013-07-10}}</ref> *{{flagicon|IDN}} [[Bandung]], Indonesia<ref name="star">{{cite web|date= |url=http://www.starproperty.my/PropertyScene/TheStarOnlineHighlightBox/24106/0/0 |title=A second sister city for PJ |work=starproperty.my |accessdate= 2012-08-11}}</ref> *{{flagicon|JPN}} [[Miyoshi, Saitama|Miyoshi City, Saitama]], Japan<ref name="star"/> *{{flagicon|KOR}} Asan, [[Korea Selatan]] ==Rujukan== {{reflist}} == Lihat juga == * [[Bandar raya di Malaysia]] == Pautan luar == {{Commonscat}} * [http://www.mbpj.gov.my Laman web rasmi Majlis Bandaraya Petaling Jaya] * [http://www.pjnet.com.my/ Petaling Jaya Net] - PJ Community * [http://www.dromoz.com/directory/maps/?epid=18738 Peta-peta berkaitan dengan Petaling Jaya] {{Selangor}} {{Bandar raya di Malaysia}} [[Kategori:Bandar raya di Selangor]] [[Kategori:Bandar terancang di Malaysia]] dm5muee5u9s0cc06ej3ek0b3de1036d 0 33104 6810043 6779682 2026-03-27T03:46:40Z Udin Azmi 248944 /* Pengacara terkini */ 6810043 wikitext text/x-wiki {{Infobox televisyen | child = | tajuk = Melodi | imej = Melodi (2024).svg | kapsyen = | tajuk_2 = | genre = *[[Hiburan]] *Gosip | format = | pencipta = | pemaju = | penulis = | pengarah = | pengarah_kreatif = | pengacara = *[[Ain Edruce]] *[[Fikry Ibrahim]] | dibintangi = | juri = | pelakon_suara = | suara_latar = Tabah Syazwan | komposer_muzik_tema = | lagu_pembukaan = | lagu_penutup = | komposer = | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | bil_musim = | bil_episod = | senarai_episod = | penerbit_eksekutif = Said Thani | penerbit = Noradillah Adeed Abdullah | penyunting = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | sinematografi = | kamera = | tempoh = *30 minit<br/>{{small|(10.1.1993 - 26.12.2004)}} *1 jam<br/>{{small|(2.1.2005 - 31.12.2017)}} & {{small|(1.8.2021 - kini)}} *1 jam 30 minit<br/>{{small|(7.1.2018 - 25.7.2021)}} | syarikat = [[TV3]] | pengedar = | saluran = | format_gambar = | format_audio = | negara_pertama = | mula_siaran = 10 Januari 1993 | tamat_siaran = kini | status = | rekod tinggi = | sebelum = | selepas = | musim sebelumnya = | musim selanjutnya = | berkaitan = | tapak_sesawang = | tapak_sesawang_penerbitan = |image_size=150px}} '''Melodi''', sebuah program hiburan terkemuka, yang menghangatkan malam Khamis anda pada jam 9 malam dengan pengalaman yang tidak dapat dilupakan. Dengan gabungan sensasi gosip mengejutkan, penceritaan penuh emosi dan naratif yang menyentuh perasaan, Melodi mendefinisikan semula program hiburan. Ini bukan sekadar hiburan — ia adalah sebuah program yang penuh dengan info serta banyak membantu artis dari pelbagai sudut. Artis baru mahupun Artis vateran akan bersama-sama berkongsi rasa bersama Melodi. ===Wartawan=== ====Wartawan terkini==== * Adeed Abdullah * Nuraisyah Maswan * Ferra Mazlan * Izzad Farhan * Faiq Adenan * Izwansyah Penolong Penerbit * Nuraisyah Maswan Penyunting Visual * Izwansyah * Ezzat Emir ====Bekas Wartawan==== * [[Aznil Nawawi]] * Azmi Jamsari * [[Azwan Ali]] * Nas Ahmad * Zuan Azmi * Suhairiyah Zahrih * Nik Syafiq Hadhari * Nurul Izza Safar * Michelle Wee ===Senarai Pengacara=== {{clear}} ====Pengacara terkini==== {| class="wikitable sortable" ! scope="col" class="autorowspan"| Tahun ! scope="col" class="autorowspan"| Pengacara |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2022–kini ! [[Ain Edruce]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2024–kini ! [[Fikry Ibrahim]] |- |} ====Bekas pengacara==== {| class="wikitable sortable" ! scope="col" class="autorowspan"| Tahun ! scope="col" class="autorowspan"| Pengacara |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1993 ! [[Mahadzir Lokman]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1993-1999 ! [[Ogy Ahmad Daud]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1993-1996 ! [[Yusmal Ghazali]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1997-1999 ! [[Saiful Apek]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1999-2000 ! [[Haliza Misbun]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2001-2003 ! [[Raja Azura]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2001-2003 ! [[Yassin Yahya]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2001-2003 ! Adiel Abdul Ghaffar |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2003-2004 ! [[Aznil Nawawi]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2005-2009 ! [[Fara Fauzana]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2005-2009 ! [[Wahid Senario]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2010-2012 ! [[Dira Abu Zahar]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2010-2014 ! [[Zizan Razak]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2010-2017, 2020-2021 ! [[Awal Ashaari]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2014, 2016-2017 ! [[Muhammad Azmir Selamat|AG]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2015 ! [[Sherry Alhadad]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2015 ! [[Zulin Aziz]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2018-2019 ! [[Ajak Shiro]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2018-2021 ! [[Janna Nick]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2021-2022 ! [[Nabila Huda]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2022-2023 ! [[Haziq Hussni]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2022–2026 ! [[Ain Edruce]] |} ===Lihat Juga=== * [[Anugerah Melodi Terhangat 2025]] ===Rujukan=== * <small>{{note|1|Nota 1}} Menggantikan Fauziah (yang bersara) selepas separuh musim.</small> * <small>{{note|2|Nota 2}} Mengendalikan Melodi selama dua bulan selepas separuh musim.</small> * <small>{{note|3|Nota 3}} Mengambil alih Melodi di penghujung musim.</small> * <small>{{note|4|Nota 4}} Menggantikan Raja Azura (yang cuti bersalin) selepas separuh musim pada 2003.</small> * <small>{{note|5|Nota 5}} Menggantikan Dira Abu Zahar (yang berhenti) selepas separuh musim pada 2012.</small> * <small>{{note|6|Nota 6}} Menggantikan Zizan Razak (yang berhenti) selepas separuh musim pada 2014.</small> * <small>{{note|7|Nota 7}} [[Elly Mazlein]] menggantikan [[Nabila Huda]] apabila bercuti atau sakit.</small> {{tunas-tv}}{{TV3}} [[Kategori:Rancangan TV3]] [[Kategori:Rancangan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Rancangan temu bual televisyen Malaysia]] ao7wkh4ygbd3t6mxwm92glxz2lxonwn 6810044 6810043 2026-03-27T03:46:54Z Udin Azmi 248944 6810044 wikitext text/x-wiki {{Infobox televisyen | child = | tajuk = Melodi | imej = Melodi (2024).svg | kapsyen = | tajuk_2 = | genre = *[[Hiburan]] *Gosip | format = | pencipta = | pemaju = | penulis = | pengarah = | pengarah_kreatif = | pengacara = *[[Ain Edruce]] *[[Fikry Ibrahim]] | dibintangi = | juri = | pelakon_suara = | suara_latar = Tabah Syazwan | komposer_muzik_tema = | lagu_pembukaan = | lagu_penutup = | komposer = | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | bil_musim = | bil_episod = | senarai_episod = | penerbit_eksekutif = Said Thani | penerbit = Noradillah Adeed Abdullah | penyunting = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | sinematografi = | kamera = | tempoh = *30 minit<br/>{{small|(10.1.1993 - 26.12.2004)}} *1 jam<br/>{{small|(2.1.2005 - 31.12.2017)}} & {{small|(1.8.2021 - kini)}} *1 jam 30 minit<br/>{{small|(7.1.2018 - 25.7.2021)}} | syarikat = [[TV3]] | pengedar = | saluran = | format_gambar = | format_audio = | negara_pertama = | mula_siaran = 10 Januari 1993 | tamat_siaran = kini | status = | rekod tinggi = | sebelum = | selepas = | musim sebelumnya = | musim selanjutnya = | berkaitan = | tapak_sesawang = | tapak_sesawang_penerbitan = |image_size=150px}} '''Melodi''', sebuah program hiburan terkemuka, yang menghangatkan malam Khamis anda pada jam 9 malam dengan pengalaman yang tidak dapat dilupakan. Dengan gabungan sensasi gosip mengejutkan, penceritaan penuh emosi dan naratif yang menyentuh perasaan, Melodi mendefinisikan semula program hiburan. Ini bukan sekadar hiburan — ia adalah sebuah program yang penuh dengan info serta banyak membantu artis dari pelbagai sudut. Artis baru mahupun Artis vateran akan bersama-sama berkongsi rasa bersama Melodi. ===Wartawan=== ====Wartawan terkini==== * Adeed Abdullah * Nuraisyah Maswan * Ferra Mazlan * Izzad Farhan * Faiq Adenan * Izwansyah Penolong Penerbit * Nuraisyah Maswan Penyunting Visual * Izwansyah * Ezzat Emir ====Bekas Wartawan==== * [[Aznil Nawawi]] * Azmi Jamsari * [[Azwan Ali]] * Nas Ahmad * Zuan Azmi * Suhairiyah Zahrih * Nik Syafiq Hadhari * Nurul Izza Safar * Michelle Wee ===Senarai Pengacara=== {{clear}} ====Pengacara terkini==== {| class="wikitable sortable" ! scope="col" class="autorowspan"| Tahun ! scope="col" class="autorowspan"| Pengacara |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2022–kini ! [[Ain Edruce]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2024–kini ! [[Fikry Ibrahim]] |- |} ====Bekas pengacara==== {| class="wikitable sortable" ! scope="col" class="autorowspan"| Tahun ! scope="col" class="autorowspan"| Pengacara |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1993 ! [[Mahadzir Lokman]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1993-1999 ! [[Ogy Ahmad Daud]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1993-1996 ! [[Yusmal Ghazali]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1997-1999 ! [[Saiful Apek]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 1999-2000 ! [[Haliza Misbun]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2001-2003 ! [[Raja Azura]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2001-2003 ! [[Yassin Yahya]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2001-2003 ! Adiel Abdul Ghaffar |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2003-2004 ! [[Aznil Nawawi]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2005-2009 ! [[Fara Fauzana]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2005-2009 ! [[Wahid Senario]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2010-2012 ! [[Dira Abu Zahar]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2010-2014 ! [[Zizan Razak]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2010-2017, 2020-2021 ! [[Awal Ashaari]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2014, 2016-2017 ! [[Muhammad Azmir Selamat|AG]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2015 ! [[Sherry Alhadad]] |- ! style="text-align:left"scope="row" | 2015 ! [[Zulin Aziz]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2018-2019 ! [[Ajak Shiro]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2018-2021 ! [[Janna Nick]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2021-2022 ! [[Nabila Huda]] |- ! style="text-align:left" scope="row" | 2022-2023 ! [[Haziq Hussni]] |- |} ===Lihat Juga=== * [[Anugerah Melodi Terhangat 2025]] ===Rujukan=== * <small>{{note|1|Nota 1}} Menggantikan Fauziah (yang bersara) selepas separuh musim.</small> * <small>{{note|2|Nota 2}} Mengendalikan Melodi selama dua bulan selepas separuh musim.</small> * <small>{{note|3|Nota 3}} Mengambil alih Melodi di penghujung musim.</small> * <small>{{note|4|Nota 4}} Menggantikan Raja Azura (yang cuti bersalin) selepas separuh musim pada 2003.</small> * <small>{{note|5|Nota 5}} Menggantikan Dira Abu Zahar (yang berhenti) selepas separuh musim pada 2012.</small> * <small>{{note|6|Nota 6}} Menggantikan Zizan Razak (yang berhenti) selepas separuh musim pada 2014.</small> * <small>{{note|7|Nota 7}} [[Elly Mazlein]] menggantikan [[Nabila Huda]] apabila bercuti atau sakit.</small> {{tunas-tv}}{{TV3}} [[Kategori:Rancangan TV3]] [[Kategori:Rancangan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Rancangan temu bual televisyen Malaysia]] 9y9ubja2sbawnaw0a6tgl3adqh9niig 0 34462 6809903 5105169 2026-03-26T22:38:16Z Rulwarih 91672 menghapuskan [[Kategori:Gabenor Wilayah Autonomi Islam Mindanao]]; menambah [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809903 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = Nur Misuari | birth_date = {{birth date and age|1939|03|03}} | birth_place = [[Tapul, Sulu|Tapul]], [[Sulu province|Sulu]], [[Commonwealth of the Philippines]] | image = Nur misuari.jpg | caption = | office = Pengerusi Jawatankuasa Pusat Moro National Liberation Front | term_start = | term_end = | office2 = President of the [[Bangsamoro Republik]] (Unrecognized) | term_start2 = August 12, 2013 | term_end2 = September 28, 2013 | office3 = 3rd [[Wilayah Autonomi Islam Mindanao|Gabenor Wilayah Autonomi Islam Mindanao]] | term_start3 = 1996 | term_end3 = 2001 | predecessor3 = Lininding Pangandaman | successor3 = [[Alvarez Isnaji]] | president3 = [[Fidel Ramos]] (1992-1998) <br /> [[Joseph Estrada]] (1998-2001) <br /> [[Gloria Macapagal-Arroyo]] (2001-2010) | alma_mater = [[University of the Philippines]] | religion = [[Sunni Islam]] | module = {{Infobox military person|embed=yes}} | allegiance = {{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[Moro National Liberation Front|MNLF]] | serviceyears = 1970s – }} '''Nur Misuari''' atau 'Nurallaj Misuari' lahir pada 3 Mac 1939 fi [[Jolo]],[[Sulu]], [[Filipina]] merupakan pengasas [[Pergerakan Pembebasan Mindanao]] yang merupakan kumpulan anti kerajaan [[Filipina]] secara kekerasan. Nur Misuari dipenjara atas tuduhan melakukan [[pemberontakan]] pada 2006. Beliau adalah ahli politik dan menjadi pemimpin '[[Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro]]' /MNLF yang bertujuan membina sebuah negara Islam yang merdeka di selatan Filipina. Nur Misuari ditahan di [[Pulau Jampiras]], [[Sabah]] 24 November 2001 kerana memasuki [[Malaysia]] tanpa dokumen perjalanan sah. Kerajaan Filipina mendesak Malaysia menyerahkan Nur Misuari tetapi Malaysia terus melindungi Nur Misuari. Nur Misuari pernah berlindung di [[Libya]] awal tahun 1980-an. Nur Misuari merupakan bekas Gabenor [[Wilayah Autonomi Islam Mindanao (ARMM)]] . Beliau berusia 65 tahun dan menjadi buruan tentera [[Manila]] kerana mengetuai pemberontakan [[19 November]] [[2001]] sebelum melarikan diri. Konflik bersenjata antara 1972 dan 1976, menyebabkan 80,000 hingga 200,000 nyawa terkorban. Pada kemuncaknya MNLF mempunyai 30,000 pejuang bersenjata. Pada tahun 1997, beliau berkhidmat dengan Presiden [[Fidel Ramos]] dan dianugerahkan Félix Houphouët-Boigny Keamanan Nobel , [[UNESCO]] . ==Pendidikan dan kehidupan awal== Nur Misuari lahir di Jolo , Sulu pada 3 Mac 1939. Nur Misuari adalah anak keempat dari 10 adik-beradik. Keluarganya dari keturunan [[Tausug]] dari Kabinga-an, [[pulau Tapul]].Bapanya bekerja sebagai [[nelayan]] dan tidak mampu menghantar anaknya ke universiti.Namun gurunya berjaya mendapatkan biasiswa untuk dirinya terus belajar. Nur Misuari belajar di Universiti Filipina di [[Manila]] pada 1958 jurusan [[politik]]. Nur Misuari aktif semasa di universiti dan terlibat dalam perdebatan. Beliau kemudian sambung belajar undang-undang tetapi sementara sahaja. Kemudian sambung belajar peringkat sarjana jurusan kajian Asia pada tahun 1966. Pada tahun 1964, Nur Misuari mendirikan sebuah kelompok mahasiswa radikal yang disebut Bagong Asya (New Asia). Misuari, bersama dengan Jose Maria Sison juga mendirikan Kabataan MAKABAYAN atau 'Pemuda Patriotik'. ==Kerjaya dan politik== Melalui Dr Cesar Adib Majul, Misuari menjadi pensyarah di Universiti Filipina jurusan ilmu politik. Pada tahun 1960, dia menubuhkan Gerakan Kemerdekaan Mindanao yang bertujuan untuk membentuk sebuah negara Islam merdeka di Filipina selatan. Ramai penduduk dari [[pulau Luzon]] yang berugama [[Kristian]] berhijrah ke [[pulau Mindanao]] dan boleh menjejaskan identiti penduduk .Gerakan Kemerdekaan Mindanao membentuk Barisan Pembebasan Nasional Moro (MNLF) yang berusaha melakukan reformasi politik dari kerajaan Filipina . Apabila gagal melakukan reformasi, MNLF terlibat dalam konflik tentera dengan kerajaan Filipina dan pendukungnya antara 1972-1976 di bawah kepemimpinan Misuari. Gerakan radikal menentang mantan [[Presiden Filipina]] [[Ferdinand Marcos]] tidak menghasilkan kuasa otonomi bagi masyarakat [[Moro]]. Dia berangkat ke [[Arab Saudi]] hidup dalam buangan . Dia kembali ke Filipina setelah Marcos telah dijatuhkan ekoran Revolusi Rakyat pada tahun 1986. Selepas berjuang selama 24 tahun, akhirnya Nur Misuari dan MNLF menandatangani [[Perjanjian Tripoli]] , awalnya ditandatangani oleh Ferdinand Marcos dan kemudian diterima oleh mantan presiden Filipina [[Fidel Ramos]] pada 1990-an. Perjanjian ini membentuk daerah otonomi untuk puak Moro dengan Misuari dilantik sebagai gabenor 'Wilayah Autonomi Islam Mindanao'(1996-2001). Beliau dianggap sebagai 'Bapa Kemerdekaan Bangsamoro' selepas berada dalam penjara selama 20 tahun . Tersebar khabar angin kononnya kuasa terlalu tertumpu kepada Nur Misuari , berlaku rasuah , rasuah politik dan meretakkan hubungan dalam MNLF. Pada bulan April 2008, beliau dipecat dari pimpinan MNLF .Namun semasa [[Gloria Macapagal Arroyo]] menjadi presiden pada tahun 2001 , Nur Misuari telah ditangkap pada tahun 2007 atas tuduhan [[terorisme]]. Pada tanggal 20 Desember 2007 dia menolak tawaran tahanan rumah di Manila. Mahkamah Filipina telah membicarakan beliau bersama tujuh yang lain dan didenda 100.000 peso. Pada tanggal 25 April 2008, dia dibenarkan untuk mengirim wang jaminan. Pada 9, 2013, Nur Misuari berjanji kumpulannya tidak akan menyerang rakyat Filipina mahupun warga asing. Ketika MNLF bergerak kota [[Zamboanga]] untuk menyergap dan membunuh warga awam. Presiden [[Benigno Aquino III]] berusaha mengadakan [[gencatan senjata]] tapi tertus juga menyerang para pemberontak sehingga akhirnya berhenti pada 28 September 2013. <ref>[http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/Separatist_Groups/nur_misuari.htm Nur Misuari: Has the ‘good warrior’s’ long struggle come to a disgraceful end?]</ref> ==Rujukan== {{reflist}} {{Cold War figures}} [[Kategori:Filipina]] [[kategori:Pemberontak]] [[Kategori:Kelahiran 1939]] [[Kategori:Orang dari Sulu]] [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] [[Kategori:Aktivis kemerdekaan Moro]] [[Kategori:Republik Bangsamoro]] 4sgp6vlr21rp10nzi6xpskxnj9iysyb 6809911 6809903 2026-03-26T22:47:53Z Rulwarih 91672 kemasan 6809911 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Nur Misuari | native_name = نُرْ مِسُؤَرِ | native_name_lang = tsg | image = Nur misuari.jpg | caption = Misuari pada 2009 | office = Duta Khas Ekonomi bagi Hal Ehwal Islam ke [[Pertubuhan Kerjasama Islam]] | predecessor = | president = [[Rodrigo Duterte]]<br>[[Bongbong Marcos]] | successor = | term_start = 13 Disember 2019 | term_end = | office1 = Pengerusi Jawatankuasa Pusat [[Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro]] | predecessor1 = Jawatan ditubuhkan | successor1 = | term_start1 = 21 Oktober 1972 | term_end1 = | office2 = Presiden [[Republik Bangsamoro]]<br>{{small|Tidak diiktiraf}} | predecessor2 = Jawatan ditubuhkan | successor2 = Jawatan dibubarkan | term_start2 = 12 Ogos 2013 | term_end2 = 28 September 2013 | office3 = Gabenor [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ke-3 | predecessor3 = [[Lininding Pangandaman]] | successor3 = [[Alvarez Isnaji]] | term_start3 = 1996 | term_end3 = 2001 | vicegovernor3 = Guimid P. Matalam | birth_name = Nurallaji Pinang Misuari | birth_date = {{birth date and age|1939|3|3}} | birth_place = [[Tapul, Sulu]], [[Komanwel Philippines|Komanwel Filipina]] | death_date = | death_place = | party = [[Bangon Pilipinas|Bangon]] (2009–2010)<br>[[Kabalikat ng Malayang Pilipino|KAMPI]] (2007–2008)<br>[[Ahli politik bebas|Bebas]] (2001–2007)<br>[[Lakas–CMD (1991)|Lakas–NUCD]] (1996–2001) | spouse = Desdemona Tan {{small|(Deceased)}}<br>Eleonora Tan<br>Tarhata Ibrahim<br>Maimona Palalisan<br>''[[Orang Subanon|wanita Subanen]]'' {{small|(Tidak dikenal pasti)}}<br>Sherry Rahim | alma_mater = [[Universiti Filipina Manila]] ([[Sarjana Muda Sastera|BA]])<br>[[Universiti Filipina Diliman]] ([[Sarjana Sastera|MA]]) | allegiance = {{flagicon image|MNLF flag.svg}} [[Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro]] | serviceyears = 1972–kini }}'''Nur Misuari''' atau 'Nurallaj Misuari' lahir pada 3 Mac 1939 fi [[Jolo]],[[Sulu]], [[Filipina]] merupakan pengasas [[Pergerakan Pembebasan Mindanao]] yang merupakan kumpulan anti kerajaan [[Filipina]] secara kekerasan. Nur Misuari dipenjara atas tuduhan melakukan [[pemberontakan]] pada 2006. Beliau adalah ahli politik dan menjadi pemimpin '[[Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro]]' /MNLF yang bertujuan membina sebuah negara Islam yang merdeka di selatan Filipina. Nur Misuari ditahan di [[Pulau Jampiras]], [[Sabah]] 24 November 2001 kerana memasuki [[Malaysia]] tanpa dokumen perjalanan sah. Kerajaan Filipina mendesak Malaysia menyerahkan Nur Misuari tetapi Malaysia terus melindungi Nur Misuari. Nur Misuari pernah berlindung di [[Libya]] awal tahun 1980-an. Nur Misuari merupakan bekas Gabenor [[Wilayah Autonomi Islam Mindanao (ARMM)]] . Beliau berusia 65 tahun dan menjadi buruan tentera [[Manila]] kerana mengetuai pemberontakan [[19 November]] [[2001]] sebelum melarikan diri. Konflik bersenjata antara 1972 dan 1976, menyebabkan 80,000 hingga 200,000 nyawa terkorban. Pada kemuncaknya MNLF mempunyai 30,000 pejuang bersenjata. Pada tahun 1997, beliau berkhidmat dengan Presiden [[Fidel Ramos]] dan dianugerahkan Félix Houphouët-Boigny Keamanan Nobel , [[UNESCO]] . ==Pendidikan dan kehidupan awal== Nur Misuari lahir di Jolo , Sulu pada 3 Mac 1939. Nur Misuari adalah anak keempat dari 10 adik-beradik. Keluarganya dari keturunan [[Tausug]] dari Kabinga-an, [[pulau Tapul]].Bapanya bekerja sebagai [[nelayan]] dan tidak mampu menghantar anaknya ke universiti.Namun gurunya berjaya mendapatkan biasiswa untuk dirinya terus belajar. Nur Misuari belajar di Universiti Filipina di [[Manila]] pada 1958 jurusan [[politik]]. Nur Misuari aktif semasa di universiti dan terlibat dalam perdebatan. Beliau kemudian sambung belajar undang-undang tetapi sementara sahaja. Kemudian sambung belajar peringkat sarjana jurusan kajian Asia pada tahun 1966. Pada tahun 1964, Nur Misuari mendirikan sebuah kelompok mahasiswa radikal yang disebut Bagong Asya (New Asia). Misuari, bersama dengan Jose Maria Sison juga mendirikan Kabataan MAKABAYAN atau 'Pemuda Patriotik'. ==Kerjaya dan politik== Melalui Dr Cesar Adib Majul, Misuari menjadi pensyarah di Universiti Filipina jurusan ilmu politik. Pada tahun 1960, dia menubuhkan Gerakan Kemerdekaan Mindanao yang bertujuan untuk membentuk sebuah negara Islam merdeka di Filipina selatan. Ramai penduduk dari [[pulau Luzon]] yang berugama [[Kristian]] berhijrah ke [[pulau Mindanao]] dan boleh menjejaskan identiti penduduk .Gerakan Kemerdekaan Mindanao membentuk Barisan Pembebasan Nasional Moro (MNLF) yang berusaha melakukan reformasi politik dari kerajaan Filipina . Apabila gagal melakukan reformasi, MNLF terlibat dalam konflik tentera dengan kerajaan Filipina dan pendukungnya antara 1972-1976 di bawah kepemimpinan Misuari. Gerakan radikal menentang mantan [[Presiden Filipina]] [[Ferdinand Marcos]] tidak menghasilkan kuasa otonomi bagi masyarakat [[Moro]]. Dia berangkat ke [[Arab Saudi]] hidup dalam buangan . Dia kembali ke Filipina setelah Marcos telah dijatuhkan ekoran Revolusi Rakyat pada tahun 1986. Selepas berjuang selama 24 tahun, akhirnya Nur Misuari dan MNLF menandatangani [[Perjanjian Tripoli]] , awalnya ditandatangani oleh Ferdinand Marcos dan kemudian diterima oleh mantan presiden Filipina [[Fidel Ramos]] pada 1990-an. Perjanjian ini membentuk daerah otonomi untuk puak Moro dengan Misuari dilantik sebagai gabenor 'Wilayah Autonomi Islam Mindanao'(1996-2001). Beliau dianggap sebagai 'Bapa Kemerdekaan Bangsamoro' selepas berada dalam penjara selama 20 tahun . Tersebar khabar angin kononnya kuasa terlalu tertumpu kepada Nur Misuari , berlaku rasuah , rasuah politik dan meretakkan hubungan dalam MNLF. Pada bulan April 2008, beliau dipecat dari pimpinan MNLF .Namun semasa [[Gloria Macapagal Arroyo]] menjadi presiden pada tahun 2001 , Nur Misuari telah ditangkap pada tahun 2007 atas tuduhan [[terorisme]]. Pada tanggal 20 Desember 2007 dia menolak tawaran tahanan rumah di Manila. Mahkamah Filipina telah membicarakan beliau bersama tujuh yang lain dan didenda 100.000 peso. Pada tanggal 25 April 2008, dia dibenarkan untuk mengirim wang jaminan. Pada 9, 2013, Nur Misuari berjanji kumpulannya tidak akan menyerang rakyat Filipina mahupun warga asing. Ketika MNLF bergerak kota [[Zamboanga]] untuk menyergap dan membunuh warga awam. Presiden [[Benigno Aquino III]] berusaha mengadakan [[gencatan senjata]] tapi tertus juga menyerang para pemberontak sehingga akhirnya berhenti pada 28 September 2013. <ref>[http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Modules/Modules/Separatist_Groups/nur_misuari.htm Nur Misuari: Has the ‘good warrior’s’ long struggle come to a disgraceful end?]</ref> ==Rujukan== {{reflist}} {{Cold War figures}} [[Kategori:Filipina]] [[kategori:Pemberontak]] [[Kategori:Kelahiran 1939]] [[Kategori:Orang dari Sulu]] [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] [[Kategori:Aktivis kemerdekaan Moro]] [[Kategori:Republik Bangsamoro]] qsl5yxnlqngqy2myymhr9y0d6nkzhzc 0 34858 6809956 6795428 2026-03-27T02:00:18Z Normal rookie 279720 6809956 wikitext text/x-wiki {{Kotak info pemegang jawatan | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Mulia]] [[Datuk Seri Utama]] [[Doktor Falsafah|Dr.]] | name = Tengku Adnan Tengku Mansor | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|sep=,|PJN|SJMK|SSAP|SIMP|SPDK|SUMW|DGSM|DSAP|DIMP|DMSM|DSDK|KMN}} PhD | image = Tengku Adnan Tengku Mansor.jpg | imagesize = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1950|12|20|df=yes}} | birth_place = [[Melaka]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | residence = | death_date = | death_place = | constituency_MP2 = P125 [[Putrajaya (kawasan persekutuan)|Putrajaya]] <br> [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]] | parliament2 = Malaysia | term_start2 = 24 Mac 2004 | term_end2 = 10 Oktober 2022 | majority2 = 12,148 (PRU-14) | predecessor2 = ''Perlembagaan baharu'' | successor2 = [[Mohd Radzi Md Jidin]] | office1 = Bendahari UMNO | term_start1 = 2018 | term_end1 = | predecessor1 = [[Salleh Said Keruak]] | successor1 = | office3 = [[Kementerian Wilayah Persekutuan dan Kesejahteraan Bandar Malaysia|Menteri Wilayah Persekutuan]] | term_start3 = 16 Mei 2013 | term_end3 = 10 Mei 2018 | predecessor3 = {{BN UMNO}} [[Raja Nong Chik Raja Zainal Abidin]] | successor3 = {{PH AMANAH}} [[Khalid bin Abdul Samad]] | office4 = Setiausaha Agung UMNO | term_start4 = 2008 | term_end4 = 9 August 2018 | predecessor4 = Dato' Seri [[Mohd Radzi Sheikh Ahmad]] | successor4 = Tan Sri [[Annuar Musa]] | office5 = Menteri Pelancongan | term_start5 = 14 Februari 2006 | term_end5 = 18 Mac 2008 | predecessor5 = {{BN PBB}} [[Leo Michael Toyad]] | successor5 = {{BN UMNO}} [[Azalina Othman Said]] | party = {{BN dan UMNO}} | occupation = Ahli Parlimen | relations = | spouse = YBhg. Datin Seri Utama Enny Beatrice Ferlat Kusumo Anggraini Sentiaki | civil partner = | children = | website = | footnotes = }} Datuk Seri Utama Dr. '''Tengku Adnan bin Tengku Mansor''' (lahir pada tanggal 20 Disember 1950) merupakan ahli politik Malaysia dan bekas ahli Parlimen [[Putrajaya]] dari [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) yang juga merupakan parti terbesar dalam [[Barisan Nasional]]. Beliau adalah bekas Setiausaha Agung UMNO dan Bendahari Agung [[BN]]. Kini beliau ialah Bendahari Agung [[UMNO]]. Sebelum itu, beliau pernah menjawat sebagai Menteri Wilayah Persekutuan. ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan di [[Melaka]]. Beliau memperoleh Diploma Pentadbiran Perniagaan dari [[Institut Teknologi MARA|Institut Teknologi Mara]] (ITM), yang kini dikenali sebagai [[Universiti Teknologi Mara]] (UiTM) dan BBA dari [[Universiti California Selatan]]. Tengku Adnan turut pernah memegang pelbagai jawatan penting dalam sektor korporat termasuk sebagai Pengarah dan Pengerusi Far East Asset (FEA) dan Pengerusi UNZA Holdings Bhd. Hasil perkahwinannya dengan Datin Seri Enny Beatrice Ferlat Kusumo Anggraini, beliau dikurniakan 4 orang anak lelaki dan 5 orang anak perempuan. ==Politik== Tengku Adnan menyertai politik pada awal 1980-an. Antara jawatan penting yang pernah disandangnya dalam parti ialah Bendahari Pergerakan Pemuda [[UMNO]] pada 1988. Beliau mula dipilih sebagai ahli Majlis Tertinggi (MT) [[UMNO]] pada 1993, tetapi gagal mempertahankan jawatan itu pada 1996. Bagaimanapun, pada pemilihan parti pada September 2004, Tengku Adnan sekali lagi terpilih sebagai ahli Majlis Tertinggi [[UMNO]]. Tengku Adnan dilantik sebagai Pengerusi Perhubungan [[UMNO]] [[Wilayah Persekutuan]] pada Jun 2000. Pada 29 November 2001 beliau telah dilantik sebagai Pengerusi BN [[Wilayah Persekutuan]]. Pada 2003 beliau dilantik sebagai Ketua UMNO Bahagian Putrajaya, selepas persempadanan semula sebelum menang tanpa bertanding jawatan itu pada pemilihan parti pada Jun 2004. Beliau memenangi kerusi Parlimen [[Putrajaya]] pada pilihan raya umum 21 Mac 2004 menewaskan Abdul Rahman Othman daripada [[Parti Keadilan]]. Kemudian, beliau dilantik sebagai [[Menteri Pelancongan]], menggantikan Datuk Dr. [[Leo Michael Toyad]] pada 14 Februari 2006. Pada tahun 2008, beliau tersingkir daripada Kabinet dan digantikan oleh [[Azalina Othman Said]]. ==Pilihan raya umum== ===Pilihan raya umum 2008=== Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]], Tengku Adnan Bin Tengku Mansor bertanding menggunakan tiket [[Barisan Nasional]] . Beliau telah bertanding di kawasan [[parlimen]] [[Putrajaya]], negeri [[Wilayah Persekutuan]]. Tengku Adnan Bin Tengku Mansor telah menang dengan mendapat undi sebanyak 4038. Calon lawan ialah [[Mohamad Noor Mohamad]] dari [[PAS]], mendapat 1,304 undi - Kalah. Peratus pengundi yang keluar ialah 81 %. Undi rosak sebanyak 38. ===Pilihan raya umum 2018=== Datuk Seri Tengku Adnan Tengku Mansor berjaya mengekalkan kerusi Parlimen Putrajaya dalam Pilihan Raya Umum Ke-14 (PRU-14) apabila menang majoriti 3,372 undi. Beliau memperoleh 12,148 manakala dua calon lain iaitu, Datuk Dr. Samsu Adabi Mamat (PKR) mendapat 8,776 undi manakala Zainal Abidin Kidam (Pas) 3,634 undi. ==Kontroversi== ===Kontroversi klip video Lingam=== Adnan dipanggil untuk memberi keterangan di hadapan Suruhanjaya Siasatan Diraja ke dalam klip video Lingam yang menyiasat dakwaan campur tangan haram dalam proses pelantikan hakim Malaysia yang didakwa berlaku pada tahun 2002. Pembentukan komisen itu adalah susulan kepada cadangan oleh panel tiga orang yang ditugaskan untuk menentukan kesahihan klip video perbualan telefon yang menimbulkan dakwaan. Berikutan penemuan Suruhanjaya Diraja, kabinet Malaysia mengarahkan Peguam Negara supaya segera mengarahkan agensi untuk menyiasat dakwaan yang ditimbulkan terhadap enam individu terkenal yang dikenal pasti dalam klip video Lingam. Enam individu itu adalah bekas Perdana Menteri Tun Dr [[Mahathir Mohamad]], ketua hakim Tun Mohd [[Eusoff Chin]] dan Tun [[Ahmad Fairuz Sheikh Abdul Halim]], bekas Menteri di Jabatan Perdana Menteri Datuk Seri Adnan Mansor, hartawan Tan Sri [[Vincent Tan]] dan peguam terkenal, Datuk [[V. K. Lingam]]. Terdapat sebab yang mencukupi untuk memohon Akta Hasutan 1948, Akta Pencegahan Rasuah 1961, Akta Profesion Undang-Undang 1976, Akta Rahsia Rasmi 1972 dan Kanun Keseksaan terhadap sesetengah individu utama yang terlibat,<ref name="NST">{{cite news|date=16 May 2008|url=http://www.nst.com.my/Friday/Frontpage/20080516170051/Article/index_html|title=Royal Commission on Lingam video clip: Cabinet orders probe on Dr M, ex-CJs|work=[[New Straits Times]]|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080527235305/http://www.nst.com.my/Friday/Frontpage/20080516170051/Article/index_html|archivedate=27 May 2008|df=dmy-all}}</ref> namun sejak kebelakangan ini, tiada tindakan telah yang diambil oleh kerajaan [[Barisan Nasional]] terhadap individu yang terlibat. ===Kontroversi blogger wanita=== Adnan terlibat dalam kontroversi lain berkaitan dengan kenyataan yang dibuatnya tentang blogger wanita di mana dia dipetik sebagai memanggil blogger wanita adalah pembohong. Ini menyebabkan kegemparan di kalangan komuniti blogger dan menarik banyak tindak balas negatif.<ref>{{cite news|title=A cyber war in Malaysian politics?|date=19 February 2009|url=http://www.themalaysianinsider.com/index.php/opinion/ooikeebeng/18721-a-cyber-war-in-malaysian-politics|work=The Malaysian Insider|accessdate=19 February 2009|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090222092757/http://www.themalaysianinsider.com/index.php/opinion/ooikeebeng/18721-a-cyber-war-in-malaysian-politics|archivedate=22 February 2009|df=dmy-all}}</ref> Beliau dipetik sebagai berkata dalam akhbar Cina Malaysia Sin Chew Daily dan harian berbahasa Inggeris Singapura, The Straits Times: {{quote|... Semua blogger adalah pembohong, mereka menipu orang dengan menggunakan pelbagai jenis kaedah. Dari pemahaman saya, daripada 10,000 blogger yang menganggur, 8,000 adalah wanita.}}<ref>{{cite news|title=MALAYSIA: Bloggers see red over tourism chief's 'insults'|date=13 March 2007|url=http://www.asiamedia.ucla.edu/article.asp?parentid=65644|work=AsiaMedia UCLA (Reproducing article by Straits Times, Singapore)|accessdate=19 February 2009 |deadurl=yes |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080402135618/http://www.asiamedia.ucla.edu/article.asp?parentid=65644 |archivedate=2 April 2008|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/opinion/2018/11/17/the-irony-of-ku-nans-present-situation/|title=The irony of Ku Nan’s present situation|date=November 17, 2018|author=Mariam Mokhtar|work=|publisher=[[Free Malaysia Today]]|accessdate=November 17, 2018}}</ref> ===Cadangan pengembangan Wilayah Persekutuan=== Pada 1 Februari 2017, Tengku Adnan mengumumkan hasratnya untuk mengembangkan Wilayah Persekutuan untuk memasukkan Pulau Pinang, Langkawi dan sebahagian Melaka untuk membantu rakyat tanpa mengira bangsa dan untuk memastikan pembangunan yang sama. Ini menarik kritikan terutamanya dari kerajaan negeri Pulau Pinang dan beberapa pemimpin pembangkang.<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/news/nation/2017/02/06/ku-nan-dont-politicise-proposal-for-federal-territories-to-include-penang/#PxgjWz7wCjdpRVge.99|title=Ku Nan: Don't politicise proposal for federal territories to include Penang}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2017/02/02/no-way-says-lge-on-penang-becoming-a-federal-territory/|title=No way, says LGE on Penang becoming a federal territory}}</ref> ===Kes rasuah=== Tengku Adnan didakwa kerana menerima rasuah sebanyak RM3 juta daripada pemaju hartanah berhubung dengan fungsi rasminya sebagai Menteri Wilayah Persekutuan pada 16 November 2018.<ref>{{cite news |url= https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/11/16/ku-nan-charged-with-receiving-rm3mil-bribes/ |title= Ku Nan charged with receiving RM3mil bribes|work= [[The Star (Malaysia)|The Star]] |date= 16 November 2018 |accessdate= 19 November 2018}}</ref> ===Gelaran Tengku=== Beliau mendakwa keluarganya berasal dari [[Acheh]], [[Indonesia]] dari kalangan pendakwah [[Islam]]. Penggunaan gelaran Tengku dipertikaikan kerana tiada gelaran Tengku untuk pahlawan bangsawan Acheh. Hanya gelaran Teuku atau Teungku untuk ulamak atau pendakwah yang hafaz [[Al Quran]] dan mempunyai ilmu agama yang tinggi. Ia dipertikaikan kebenarannya kerana menggunakan gelaran Tengku dan bukan Teuku atau Teungku seperti yang sepatutnya.<ref>[https://www.malaysiakini.com/news/333890 'Adnan bukan ulama, tak layak digelar Teungku']</ref> ==Kehidupan peribadi== Tengku Adnan berkahwin dengan Datin Seri Utama Anggraini binti Sentiyaki. Mereka mempunyai dua anak lelaki dan empat anak perempuan antaranya Dr. Tengku Iqbal Munawir, Tengku Natasya Puteri, Dr. Tengku Muhammed Hafiz, Dr. Tengku Nadira Munawarah, Tengku Najwa Munawarah dan Tengku Nabila Puteri. Tengku Adnan juga mempunyai dua anak lelaki dan dua anak perempuan hasil perkahwinan terdahulu antaranya Tengku Daud, Tengku Balqish, Tengku Yazir dan Tengku Nadiah. Anak perempuan beliau, Tengku Natasya Puteri berkahwin dengan ''Tengku Arif Bendahara'' [[Tengku Muhammad Iskandar Ri’ayatuddin Shah]] pada 24 Oktober 2024 di Balai Mahkota Istana Abdulaziz, Kuantan, Pahang.<ref>{{Cite web |title=Pahang Prince's wedding to be colourful ceremony steeped in tradition |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/10/21/pahang-prince039s-wedding-to-be-colourful-ceremony-steeped-in-tradition |access-date=2024-10-22 |website=The Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pahang royal wedding: Tengku Muhammad weds Tengku Natasya|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/10/24/pahang-royal-wedding-couple-completes-akad-nikah-ceremony |access-date=2024-10-24 |website=The Star|language=en}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results2">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|accessdate=1 May 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Malaysia]]|accessdate=24 March 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://undi.info/wilayah-persekutuan/p/P125|title=Malaysia Decides 2013|last=|first=|authorlink=|date=|work=undiinfo Malaysian Election Data|publisher=[[Malaysiakini]]|format=|doi=|accessdate=19 April 2013|coauthors=}} Results only available from the [[Malaysian general election, 2004|2004 election]].</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] | rowspan=10|'''P125 {{Parlimen|Putrajaya}}''' |{{Party shading/Barisan Nasional}}| |{{nowrap|'''Tengku Adnan Tengku Mansor'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''4,086''' |'''87.64%''' |{{Party shading/Keadilan}}| |Abdul Rahman Othman ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align="right" |540 |11.58% |4,662 |3,546 |91.79% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}}| |'''Tengku Adnan Tengku Mansor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''4,038''' |'''74.56%''' |{{Party shading/PAS}}| |Mohamad Noor Mohamad ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |1,304 |24.08% |5,416 |2,734 |81.96% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}}| |'''Tengku Adnan Tengku Mansor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''9,943''' |'''69.09%''' |{{Party shading/PAS}}| |[[Husam Musa]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |4,402 |30.59% |14,465 |5,541 |91.60% |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan="2" {{Party shading/Barisan Nasional}}| | rowspan="2" |'''Tengku Adnan Tengku Mansor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="2" align="right" |'''12,148''' | rowspan="2" |'''49.47%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Samsu Adabi Mamat ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|PPBM]]) | align="right" |8,776 |35.74% | rowspan="2" |24,881 | rowspan="2" |3,372 | rowspan="2" |91.12% |- |{{Party shading/PAS}}| |Zainal Abidin Kidam ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |3,634 |14.80% |- | rowspan="5" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan="5" {{Party shading/Barisan Nasional}}| | rowspan="5" |Tengku Adnan Tengku Mansor ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | rowspan="5" align="right" |13,692 | rowspan="5" |37.37% |bgcolor={{Perikatan Nasional/meta/color}}| |'''[[Radzi Jidin|Mohd Radzi Md Jidin]]''' ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|'''BERSATU''']]) | align="right" |'''16,002''' |'''43.67%''' | rowspan="5" |36,969 | rowspan="5" |2,310 | rowspan="5" |86.21% |- |{{Party shading/PH}}| |Noraishah Mydin Abd Aziz ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align="right" |5,988 |16.34% |- |bgcolor={{Parti Pejuang Tanah Air/meta/color}} | |Rosli Ramli ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | align="right" |878 | align="right" |2.40% |- |{{party shading/Independent}} | |Samsudin Mohamad Fauzi ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) | align="right" |63 | align="right" |0.17% |- |{{party shading/Independent}} | |Lim Fic Bee ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) | align="right" |20 | align="right" |0.05% |} ==Darjah kebesaran== * {{Flag|Kedah}} : ** [[File:MY-KED Order of Loyalty to the Royal House of Kedah - Knight Companion (DSDK).svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Kedah#Kumpulan VII : Darjah Yang Maha Mulia Seri Mahkota Kedah|Darjah Yang Mulia Setia Diraja Kedah]] (DSDK) – '''Dato'''' (1997) * {{flag|Kelantan}} ** [[File:My-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan 1925-2006.svg|60px]] [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia]] (Al-Ismaili I) (SJMK) - '''Dato' ''' (2003) * {{flag|Pahang}} ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|60px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2006) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Grand Knight - SIMP.svg|60px]] [[Darjah Sri Indera Mahkota Pahang]] (SIMP) - '''Dato' Indera''' (2003) ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|60px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) - '''Dato' ''' (1990) ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|60px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (DIMP) - '''Dato' ''' (1988) * {{flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|60px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) - '''Datuk Seri Panglima''' (2017) * {{flag|Wilayah Persekutuan}} ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|60px]] [[Seri Utama Mahkota Wilayah]] (SUMW) - '''Datuk Seri Utama''' (2011) * {{flag|Melaka}} ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|60px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) - '''Datuk Seri''' (2005) ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|60px]] [[Darjah Mulia Seri Melaka]] (DMSM) - '''Datuk''' (2000) * {{flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Jasa Negara - Order of Meritorious Service - PJN.svg|50px]] [[Panglima Jasa Negara]] (PJN) – '''Datuk''' (2000) ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|60px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (1992) ==Lihat juga== * [[Analisis Prestasi Barisan Nasional 2008]] ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == *[[Utusan Malaysia]], [[15 Februari]] [[2006]] {{Kotak Jawatan| penyandang terdahulu=Dr. [[Leo Michael Toyad]]| Jawatan=[[Menteri Pelancongan]]<br>[[14 Februari]] [[2006]] &ndash; [[8 Mac]] [[2008]]| penyandang kemudian=[[Azalina Othman Said]]}}<br> {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Kabinet Mahathir keenam}} {{Kabinet Malaysia 2003}} {{Kabinet Malaysia 2006}} {{Menteri Wilayah Persekutuan Malaysia}} {{Barisan Nasional}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1950|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Orang dari Melaka]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Menteri Kerajaan Malaysia]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Mahkota Wilayah]] [[Kategori:Penerima Darjah Indera Mahkota Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan]] k5r5hicqyjgexb6mur6mxth61e2bbqb 0 35973 6809874 6470882 2026-03-26T16:47:07Z Ceball1923 253738 6809874 wikitext text/x-wiki {{Pengesahan|tarikh=Jun 2024}} {{Infobox royalty |name = Sultan Mansur Shah I |title = Sultan Raja Pemerintah Dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Perak Darul Ridzuan |succession = [[Sultan Perak]] ke-2 |reign = 1549–1577 |coronation = |predecessor = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |successor = [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah]] |birth_place = [[Pulau Bintan|Bintan]], [[Riau]] |death_date = 1577 |issue = {{Plainlist| * [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah|Raja Ahmad Tajuddin]] * [[Sultan Tajul Ariffin|Raja Tajul Ariffin]] * [[Sultan Alauddin Mansur Syah|Raja Alauddin]] }} |regnal name = Paduka Seri Sultan Mansur Shah ibni Almarhum Sultan Muzaffar Shah |posthumous name = ''Marhum Kota Lama Kanan'' |house = [[Sultan Perak|Perak Melaka]] |mother = Tun Terang Tun Ali |father = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |religion = [[Islam]] }} '''Sultan Mansur Shah ibni Sultan Mudzaffar Shah''' ({{Jawi|سلطان منصور شاه ابن سلطان مظفر شاه}}; 1549 – 1577) ialah [[Sultan Perak]] yang kedua. Baginda memerintah [[Perak]] dari tahun 1549 hingga 1547. Sultan Mansur Shah telah diputerakan di [[Bentan]], [[Riau]], iaitu pada zaman pemerintahan Sultan Melaka. Apabila Sultan Mudzaffar Shah I, mangkat pada tahun 1549 di Tanah Abang (Telok Bakong), Lambor Kanan, Daerah Perak Tengah, Baginda Sultan Mansur Shah dilantik menjadi Sultan Perak yang kedua. Baginda kemudian berpindah bersemayam di Kampung Kankong (Kota Lama Kanan), Kuala Kangsar, di tepi Sungai Perak. ==Hubungan dengan Siam== Sultan Mansur Syah dengan diiringi oleh Bendahara [[Megat Terawis]] telah mudik ke Ulu Perak dan menetapkan di sebelah utara Negeri Perak dengan Negeri [[Reman]] (Siam). Sempadan itu bertandakan sebuah batu bernama Tapong yang dijadikan sempadan dan dinamakan Batu Belah, kerana kononnya batu itu boleh dibelah oleh Baginda dengan pedang Baginda sendiri. Perjanjian itu telah dipersetujui oleh Raja Negeri Reman hingga ke ahkir tahun masehi yang ke-18. Hasil daripada biji timah, Kerajaan Perak menjadi kaya. Orang-orang Siam menyerang mengakibatkan kekalahan di pihak Negeri Perak dan Pemantu Baginda Raja Ali terus terbunuh. Negeri Perak terpaksa menghantar Bunga Emas pada tiap-tiap tahun kepada Kerajaan Negeri Siam sebagai ufti dan membenarkan mereka membeli timah sebarang cukai. ==Hubungan dengan Aceh== ===Mengikut ''Sejarah Acheh''=== [[Sultan Husain Ali Riayat Syah]] pemerintah Acheh telah dikatakan menyerang Perak lalu mengalahkannya dan dibawa ke Acheh. Putera Sulung Baginda yang bernama Raja Alauddin dikahwinkan dengan puteri Acheh bernama Raja Puteri dan kemudiannya diangkat menjadi Sultan Acheh. Setelah itu Kerajaan Acheh menghantar Sultan Mansur Syah menduduki Takhta Kerajaan Negeri Perak yang menjadi takluk Kerajaan Acheh. ===Mengikut ''Sejarah Raja-raja Perak''=== Sultan Mansur Syah dan isteri serta puteranya tidak ditawan oleh Acheh melainkan Putera Sulung Baginda sahaja dibawa ke Acheh menjadi Sultan Acheh. Kemudian barulah Sultan Acheh menghantar orang-orangnya ke Negeri Perak mengambil Baginda Sultan Mansur Syah dan isteri. Tetapi sebelum Sultan Mansur Syah dibawa ke Acheh, Baginda terus beristerikan anak seorang Batin (Ketua Orang Asli) di Kuala Kinta dan daripada keturunan anak Baginda dengan perempuan orang asli itulah kononnya lahir "Panglima Kinta", Orang Besar Perak di Daerah Kinta. ==Kemangkatan== Sultan Mansur Syah telah mangkat di Perak pada tahun 1577. Kemangkatan Baginda tidak diketahui dengan sahnya. Mengikut cerita, baginda sedang bersembahyang Jumaat di Masjid Kota Lama Kanan, tetapi tiba-tiba ghaib, dan rakyat pun menyangkakan baginda telah mangkat. Baginda digelar Marhum Kota Lama Kanan. Sultan Mansur Syah tidak mempunyai makam, melainkan Batu Peringatan Sultan Mansur Shah yang terletak di Masjid Kota Lama Kanan, Kuala Kangsar. Batu peringatan ini merupakan sebuah nisan yang dipasang dengan perintah [[Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah ibni al-Marhum Raja Bendahara Alang Iskandar|Sultan Idris Murshidul 'Aadzam Syah]] bagi memperingati Sultan Mansur Syah yang hilang ketika menunaikan fardu Jumaat di masjid itu. Masjid Kota Lama Kanan dibina semula dalam tahun 1916 menggantikan masjid yang asal yang telah dibakar oleh penjajah Inggeris semasa berlaku Perang Perak dalam tahun 1875-1876. ==Lihat juga== * [[Sultan Perak]] * [[Senarai Sultan Aceh]] * [[Sejarah Perak]] ==Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.perak.gov.my {{start box}} {{succession box| before=[[Sultan Mudzaffar Shah I, Perak|Sultan Mudzaffar Shah]]| years=1549-1577| title=[[Sultan Perak]]| after=[[Sultan Ahmad Tajuddin Syah]]}} {{end box}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kematian 1577]] [[Kategori:Sultan Perak abad ke-16]] 5hjs33t4vbjcywxc7myjd70cju7qv3i 6810177 6809874 2026-03-27T08:38:38Z Ceball1923 253738 6810177 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = Sultan Mansur Shah I |title = Sultan Raja Pemerintah Dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Perak Darul Ridzuan |succession = [[Sultan Perak]] ke-2 |reign = 1549–1577 |coronation = |predecessor = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |successor = [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah]] |birth_place = [[Pulau Bintan|Bintan]], [[Riau]] |death_date = 1577 |spouse = Puteri [[Sultan Alauddin Riayat Shah II|Sultan Alauddin Riayat Shah]]<br />Anak Batin |issue = {{Plainlist| * [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah|Raja Ahmad Tajuddin]] * [[Sultan Tajul Ariffin|Raja Tajul Ariffin]] * [[Sultan Alauddin Mansur Syah|Raja Alauddin]] }} |regnal name = Paduka Seri Sultan Mansur Shah ibni Almarhum Sultan Muzaffar Shah |posthumous name = ''Marhum Kota Lama Kanan'' |house = [[Sultan Perak|Perak Melaka]] |mother = Tun Terang Tun Ali |father = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |religion = [[Islam]] }} '''Sultan Mansur Shah ibni Sultan Mudzaffar Shah''' ({{Jawi|سلطان منصور شاه ابن سلطان مظفر شاه}}; 1549 – 1577) ialah [[Sultan Perak]] yang kedua. Baginda memerintah [[Perak]] dari tahun 1549 hingga 1547. Sultan Mansur Shah telah diputerakan di [[Bentan]], [[Riau]] pada zaman pemerintahan nenda baginda, [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]] yang merupakan Sultan terakhir [[Kesultanan Melayu Melaka|Melaka]].<ref>{{Cite journal |last1=Winstedt |first1=R. O. |last2=Wilkinson |first2=R. J. |date=June 1934 |title=A History of Perak |url=https://www.jstor.org/stable/41559831 |journal=Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |language=English |publisher=Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |volume=12 |issue=1 |jstor=41559831 }}</ref> Apabila ayahanda baginda, [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]], mangkat pada tahun 1549 di Tanah Abang (kini di [[Lambor Kanan]]), baginda telah ditabalkan menjadi Sultan Perak yang kedua. Baginda kemudian berpindah dan bersemayam di [[Kota Lama Kanan]], [[Kuala Kangsar]], di tebing [[Sungai Perak]]. ==Hubungan dengan Siam== Sultan Mansur Syah diiringi oleh Bendahara [[Megat Terawis]] telah mudik ke Ulu Perak dan menetapkan sempadan di sebelah utara Perak dengan wilayah [[Reman]]. Sempadan itu ditandakan dengan sebuah batu bernama Tapong dan dinamakan Batu Belah, kerana kononnya batu itu boleh dibelah oleh baginda dengan pedang baginda sendiri. Perjanjian itu telah dipersetujui oleh Raja Reman hingga ke akhir abad ke-18.<ref name="SultanMansurShah">{{cite web |url=http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mansur_shah.htm |title=Sultan Mansur Shah |accessdate=28 August 2022 |year=2005 |work=Sultan-Sultan Perak |publisher=Pejabat D.Y.M.M. Sultan Perak Darul Ridzuan |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220114646/http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mansur_shah.htm |url-status=dead }}</ref> Perak juga mula membangun dan menjadi kaya hasil daripada kegiatan perlombongan timah. Hal ini telah menarik [[Kerajaan Ayutthaya|Siam]] untuk menyerang Perak. Serangan mereka telah mengakibatkan kekalahan di pihak Perak dan mengorbankan menantu baginda, Raja Ali yang mengetuai pasukan Perak. Perak terpaksa menghantar [[bunga mas]] setiap tahun kepada kerajaan Siam sebagai ufti dan membenarkan mereka membeli timah tanpa cukai. ==Hubungan dengan Aceh== Menurut Sejarah Aceh, sewaktu pemerintahan [[Sultan Husain Ali Riayat Syah]], tentera [[Kesultanan Aceh|Aceh]] telah menyerang Perak lalu mengalahkannya pada tahun 1573. Sultan Mansur Shah bersama keluarga baginda kemudiannya ditawan dan dibawa ke Aceh. Putera sulung baginda, Raja Alauddin telah dikahwinkan dengan puteri Acheh yang bernama Raja Puteri. Raja Alauddin kemudiannya diangkat sebagai Sultan Aceh pada 1579 kerana tiada lagi pengganti dari keturunan [[Sultan Ali Mughayat Syah]]. Setelah itu, Sultan Mansur Shah dihantar pulang ke Perak untuk menduduki takhta dan menjadi taklukan kerajaan Acheh. Namun menurut Sejarah Perak, Sultan Mansur Shah dan keluarga baginda tidak ditawan oleh Aceh, sebaliknya hanya putera sulung baginda sahaja yang dibawa ke Aceh dan menjadi Sultan Aceh. Kemudiannya, barulah Sultan Aceh menghantar orang-orangnya ke Perak membawa Sultan Mansur Shah dan isteri ke Aceh. Namun sebelum Sultan Mansur Shah dibawa ke Aceh, baginda dikatakan telah berkahwin dengan anak seorang Batin (Ketua Orang Asli) di Kuala Kinta dan daripada keturunan anakanda baginda dengan anak Batin itulah kononnya lahir "Panglima Kinta", Orang Besar Perak di daerah [[Kinta, Perak|Kinta]].<ref name="SultanMansurShah"/> ==Kemangkatan== Kemangkatan Sultan Mansur Shah tidak dapat disahkan, dan baginda hanya dipercayai telah mangkat di Perak pada tahun 1577. Mengikut cerita, baginda sedang bersembahyang Jumaat di Masjid Kota Lama Kanan, tetapi tiba-tiba ghaib, dan rakyat pun menyangkakan baginda telah mangkat. Baginda digelar Marhum Kota Lama Kanan. Baginda juga tidak mempunyai makam, melainkan satu batu peringatan yang terletak di Masjid Kota Lama Kanan, Kuala Kangsar. Batu peringatan ini merupakan sebuah nisan yang dipasang dengan perintah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah]] bagi memperingati kisah kehilangan Sultan Mansur Shah di masjid itu. Masjid Kota Lama Kanan dibina semula dalam tahun 1916 menggantikan masjid asal yang telah dibakar oleh penjajah Inggeris semasa berlaku Perang Perak dalam tahun 1875-1876.<ref name="SultanMansurShah"/> ==Lihat juga== * [[Sultan Perak]] * [[Senarai Sultan Aceh]] * [[Sejarah Perak]] ==Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.perak.gov.my {{start box}} {{succession box| before=[[Sultan Mudzaffar Shah I, Perak|Sultan Mudzaffar Shah]]| years=1549-1577| title=[[Sultan Perak]]| after=[[Sultan Ahmad Tajuddin Syah]]}} {{end box}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kematian 1577]] [[Kategori:Sultan Perak abad ke-16]] k3djfii4jw0n12ue8u6xr57yx6a5wec 6810180 6810177 2026-03-27T08:40:34Z Ceball1923 253738 6810180 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = Sultan Mansur Shah I |title = Sultan Raja Pemerintah Dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Perak Darul Ridzuan |succession = [[Sultan Perak]] ke-2 |reign = 1549–1577 |coronation = |predecessor = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |successor = [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah]] |birth_place = [[Pulau Bintan|Bintan]], [[Riau]] |death_date = 1577 |spouse = Puteri [[Sultan Alauddin Riayat Shah II|Sultan Alauddin Riayat Shah]]<ref>{{Cite web|url=https://royalark.net/Malaysia/perak2.htm|title=Perak Genealogy|website=royalark.net|url-status=live|access-date=2024-09-12}}</ref><br />Anak Batin |issue = {{Plainlist| * [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah|Raja Ahmad Tajuddin]] * [[Sultan Tajul Ariffin|Raja Tajul Ariffin]] * [[Sultan Alauddin Mansur Syah|Raja Alauddin]] }} |regnal name = Paduka Seri Sultan Mansur Shah ibni Almarhum Sultan Muzaffar Shah |posthumous name = ''Marhum Kota Lama Kanan'' |house = [[Sultan Perak|Perak Melaka]] |mother = Tun Terang Tun Ali |father = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |religion = [[Islam]] }} '''Sultan Mansur Shah ibni Sultan Mudzaffar Shah''' ({{Jawi|سلطان منصور شاه ابن سلطان مظفر شاه}}; 1549 – 1577) ialah [[Sultan Perak]] yang kedua. Baginda memerintah [[Perak]] dari tahun 1549 hingga 1547. Sultan Mansur Shah telah diputerakan di [[Bentan]], [[Riau]] pada zaman pemerintahan nenda baginda, [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]] yang merupakan Sultan terakhir [[Kesultanan Melayu Melaka|Melaka]].<ref>{{Cite journal |last1=Winstedt |first1=R. O. |last2=Wilkinson |first2=R. J. |date=June 1934 |title=A History of Perak |url=https://www.jstor.org/stable/41559831 |journal=Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |language=English |publisher=Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |volume=12 |issue=1 |jstor=41559831 }}</ref> Apabila ayahanda baginda, [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]], mangkat pada tahun 1549 di Tanah Abang (kini di [[Lambor Kanan]]), baginda telah ditabalkan menjadi Sultan Perak yang kedua. Baginda kemudian berpindah dan bersemayam di [[Kota Lama Kanan]], [[Kuala Kangsar]], di tebing [[Sungai Perak]]. ==Hubungan dengan Siam== Sultan Mansur Syah diiringi oleh Bendahara [[Megat Terawis]] telah mudik ke Ulu Perak dan menetapkan sempadan di sebelah utara Perak dengan wilayah [[Reman]]. Sempadan itu ditandakan dengan sebuah batu bernama Tapong dan dinamakan Batu Belah, kerana kononnya batu itu boleh dibelah oleh baginda dengan pedang baginda sendiri. Perjanjian itu telah dipersetujui oleh Raja Reman hingga ke akhir abad ke-18.<ref name="SultanMansurShah">{{cite web |url=http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mansur_shah.htm |title=Sultan Mansur Shah |accessdate=28 August 2022 |year=2005 |work=Sultan-Sultan Perak |publisher=Pejabat D.Y.M.M. Sultan Perak Darul Ridzuan |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220114646/http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mansur_shah.htm |url-status=dead }}</ref> Perak juga mula membangun dan menjadi kaya hasil daripada kegiatan perlombongan timah. Hal ini telah menarik [[Kerajaan Ayutthaya|Siam]] untuk menyerang Perak. Serangan mereka telah mengakibatkan kekalahan di pihak Perak dan mengorbankan menantu baginda, Raja Ali yang mengetuai pasukan Perak. Perak terpaksa menghantar [[bunga mas]] setiap tahun kepada kerajaan Siam sebagai ufti dan membenarkan mereka membeli timah tanpa cukai. ==Hubungan dengan Aceh== Menurut Sejarah Aceh, sewaktu pemerintahan [[Sultan Husain Ali Riayat Syah]], tentera [[Kesultanan Aceh|Aceh]] telah menyerang Perak lalu mengalahkannya pada tahun 1573. Sultan Mansur Shah bersama keluarga baginda kemudiannya ditawan dan dibawa ke Aceh. Putera sulung baginda, Raja Alauddin telah dikahwinkan dengan puteri Acheh yang bernama Raja Puteri. Raja Alauddin kemudiannya diangkat sebagai Sultan Aceh pada 1579 kerana tiada lagi pengganti dari keturunan [[Sultan Ali Mughayat Syah]]. Setelah itu, Sultan Mansur Shah dihantar pulang ke Perak untuk menduduki takhta dan menjadi taklukan kerajaan Acheh. Namun menurut Sejarah Perak, Sultan Mansur Shah dan keluarga baginda tidak ditawan oleh Aceh, sebaliknya hanya putera sulung baginda sahaja yang dibawa ke Aceh dan menjadi Sultan Aceh. Kemudiannya, barulah Sultan Aceh menghantar orang-orangnya ke Perak membawa Sultan Mansur Shah dan isteri ke Aceh. Namun sebelum Sultan Mansur Shah dibawa ke Aceh, baginda dikatakan telah berkahwin dengan anak seorang Batin (Ketua Orang Asli) di Kuala Kinta dan daripada keturunan anakanda baginda dengan anak Batin itulah kononnya lahir "Panglima Kinta", Orang Besar Perak di daerah [[Kinta, Perak|Kinta]].<ref name="SultanMansurShah"/> ==Kemangkatan== Kemangkatan Sultan Mansur Shah tidak dapat disahkan, dan baginda hanya dipercayai telah mangkat di Perak pada tahun 1577. Mengikut cerita, baginda sedang bersembahyang Jumaat di Masjid Kota Lama Kanan, tetapi tiba-tiba ghaib, dan rakyat pun menyangkakan baginda telah mangkat. Baginda digelar Marhum Kota Lama Kanan. Baginda juga tidak mempunyai makam, melainkan satu batu peringatan yang terletak di Masjid Kota Lama Kanan, Kuala Kangsar. Batu peringatan ini merupakan sebuah nisan yang dipasang dengan perintah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah]] bagi memperingati kisah kehilangan Sultan Mansur Shah di masjid itu. Masjid Kota Lama Kanan dibina semula dalam tahun 1916 menggantikan masjid asal yang telah dibakar oleh penjajah Inggeris semasa berlaku Perang Perak dalam tahun 1875-1876.<ref name="SultanMansurShah"/> ==Lihat juga== * [[Sultan Perak]] * [[Senarai Sultan Aceh]] * [[Sejarah Perak]] ==Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.perak.gov.my {{start box}} {{succession box| before=[[Sultan Mudzaffar Shah I, Perak|Sultan Mudzaffar Shah]]| years=1549-1577| title=[[Sultan Perak]]| after=[[Sultan Ahmad Tajuddin Syah]]}} {{end box}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kematian 1577]] [[Kategori:Sultan Perak abad ke-16]] j66m3gxjry5v7erdpj38p0bppts38h7 0 36926 6809799 6809701 2026-03-26T13:46:36Z Aurora 376 kotak maklumat 6809799 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Manchester United | image = [[Fail:Manchester United FC crest.svg|200px|Lambang Manchester United]] | image_size = 215px | alt = Perkataan "Manchester" dan "United" mengelilingi panji yang memaparkan kapal dengan layar penuh dan syaitan memegang trisula. | fullname = Manchester United Football Club | nickname = {{hlist|The Red Devils<ref>{{cite web|url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/handbooks/premier-league-handbook-2015-16.pdf |title=Premier League Handbook Season 2015/16 |access-date=23 May 2016 |publisher=[[Premier League]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906045556/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/handbooks/premier-league-handbook-2015-16.pdf |archive-date=6 September 2015 }}</ref><br>United}} | short name = Man United<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun-idUKKCN1N7169 |title=Man United must aim for top four, not title challenge – Mourinho |work=[[Reuters]] |date=2 November 2018 |access-date=27 November 2022 |archive-date=27 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127005734/https://www.reuters.com/article/uk-soccer-england-bou-mun-idUKKCN1N7169 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.independent.ie/sport/soccer/premier-league/marcus-rashfords-92nd-minute-winner-enough-for-man-united-to-scrape-a-win-at-bournemouth-37488476.html |title=Marcus Rashford's 92nd minute winner enough for Man United to scrape a win at Bournemouth |work=Irish Independent |date=3 November 2018 |access-date=6 November 2018 |archive-date=7 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107010148/https://www.independent.ie/sport/soccer/premier-league/marcus-rashfords-92nd-minute-winner-enough-for-man-united-to-scrape-a-win-at-bournemouth-37488476.html |url-status=live }}</ref><br />Man Utd<br>MUFC | founded = {{ubl|{{Start date and age|df=y|1878}}<br />(sebagai Newton Heath LYR F.C.)|{{Start date and age|1902|4|24|df=y}}<br />(sebagai Manchester United F.C.)}} | ground = [[Old Trafford]] | capacity = 74,244<ref>{{cite web|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/premier-league-stadium-man-united-32696642 |title=Man United increase official stadium capacity as five other Prem clubs follow suit |access-date=27 February 2026 |website=Manchester Evening News}}</ref><ref name="pl">{{cite web|title=Old Trafford|url=https://www.premierleague.com/clubs/12/Manchester-United/stadium|access-date=25 August 2022|work=premierleague.com|publisher=Premier League|archive-date=5 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805060730/https://www.premierleague.com/clubs/12/Manchester-United/stadium|url-status=live}}</ref> | owner = [[Pemilikan Manchester United oleh Glazer|Manchester United plc]] (71.06%)<br />[[Ineos]] (28.94%)<ref>{{cite web |first=Conrad |last=Wiacek |title=INEOS and Ratcliffe are the largest single shareholders at Manchester United. What now? |url=https://www.sportcal.com/analyst-comment/ineos-and-ratcliffe-are-the-largest-single-shareholders-at-manchester-united-what-now/ |website=Sportcal |date=16 January 2024 |access-date=7 March 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229042759/https://www.sportcal.com/analyst-comment/ineos-and-ratcliffe-are-the-largest-single-shareholders-at-manchester-united-what-now/ |archive-date=29 February 2024 }}</ref> | chrtitle = Pengerusi bersama | chairman = {{ubl|[[Joel Glazer]]|[[Avram Glazer]]}} | manager = [[Michael Carrick]] | mgrtitle = Ketua Jurulatih | league = {{English football updater|ManchesU}} | season = {{English football updater|ManchesU2}} | position = {{English football updater|ManchesU3}} | pattern_la1 = _manutd2526h | pattern_b1 = _manutd2526h | pattern_ra1 = _manutd2526h | pattern_sh1 = _manutd2526h | pattern_so1 = _manutd2526hl | leftarm1 = ff0000 | body1 = ff0000 | rightarm1 = ff0000 | shorts1 = ffffff | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _manutd2526a | pattern_b2 = _manutd2526a | pattern_ra2 = _manutd2526a | pattern_sh2 = _manutd2526a | pattern_so2 = _manutd2526al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _manutd2526t | pattern_b3 = _manutd2526t | pattern_ra3 = _manutd2526t | pattern_sh3 = _manutd2526t | pattern_so3 = _3_stripes_yellow | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | website = {{URL|manutd.com}} | current = Manchester United F.C. musim 2025–26 }} == Sejarah == === Tahun-tahun awal (1878-1945) === {{utama|Manchester United pre-1945}} <!-- [[Image: ManUnited1905-1906.jpg|right|frame| Pasukan Manchester United ketika permulaan musim 1905/6 yang mendapat tempat kedua di divisi ke-2 dan dinaikkan divisi]] -->'''Manchester United''' bermula sebagai Newton Heath LYR Football Club pada tahun 1878, ditubuhkan oleh pekerja syarikat '''Lancashire and Yorkshire Railway'''. Pada peringkat awal, kelab ini hanyalah kelab pasukan kecil yang bermain secara tempatan dengan identiti sederhana dan warna hijau-emas. Namun, masalah kewangan yang serius hampir menyebabkan kelab ini lenyap pada awal abad ke-20. Nasib mereka berubah apabila ahli perniagaan '''John Henry Davies''' menyelamatkan kelab tersebut pada tahun 1902, sekaligus menjenamakannya semula sebagai Manchester United dan memperkenalkan warna merah yang kini menjadi simbol mereka. Selepas itu, kelab mula mencipta kejayaan awal dengan menjuarai liga pada tahun 1908 dan memenangi '''FA CUP''' pertama pada 1909 iaitu di bawah bimbingan coach '''Ernest Mangnall'''. Kejayaan ini diperkukuhkan dengan pembukaan stadium ikonik '''Old Trafford''' pada tahun 1910, yang menjadi lambang kebangkitan dan cita-cita besar kelab. Namun, perkembangan tersebut terganggu oleh '''World War I''', yang menyebabkan liga bola sepak dihentikan dan ramai pemain terlibat dalam peperangan. Selepas perang, prestasi Manchester United merosot dengan ketara, dan mereka terpaksa menghadapi turun naik antara divisyen sepanjang tahun 1920-an dan 1930-an. Masalah kewangan kembali menghantui kelab sehingga sekali lagi hampir muflis, sebelum diselamatkan oleh seorang lagi tokoh penting iaitu '''James W. Gibson''' yang membantu memastikan kelangsungan hidup kelab. Cabaran semakin hebat apabila '''World War II''' meletus, memberi kesan besar kepada Manchester United. Stadium Old Trafford mengalami kerosakan teruk akibat pengeboman pada tahun 1941, memaksa pasukan untuk berkongsi padang dengan seteru setempat, '''Manchester City'''. Sepanjang tempoh ini, kelab lebih menumpukan kepada survival berbanding kejayaan di atas padang. Walaupun belum mencapai status sebagai kuasa besar menjelang tahun 1945, Manchester United telah membina asas penting dari segi identiti, penyokong, dan semangat berjuang. Asas inilah yang kemudiannya membuka jalan kepada era kegemilangan seterusnya di bawah kepimpinan '''Matt Busby'''. Tahun-tahun Busby (1945-1969)[[Fail:Munich memorial plaque.JPG|thumb|300px|right|Plak di Old Trafford sempena memperingati mereka-mereka yang terkorban di dalam tragedi [[Munich Air]].]] [[Matt Busby]] telah dilantik menjadi pengurus pada tahun 1942 dan telah mengambil langkah yang tidak pernah didengar ketika itu, dengan menyertai pemain ketika latihan serta melakukan kerja-kerja pentadbiran. Beliau dengan segera mencapai kejayaan, apabila kelab ini berjaya menghabiskan liga ditempat kedua pada tahun 1947 dan memenangi [[Piala FA]] pada tahun 1948. Beliau juga telah membawa polisi mengambil pemain dari pasukan belia bilamana sesuai, dan telah memenangi liga pada 1956 dengan purata umur pemain hanya pada 22 tahun. Polisi belia ini telah memainkan peranan yang penting kepada kejayaan kelab ini. Pada musim berikutnya, mereka sekali lagi memenangi liga dan berjaya mara ke perlawanan akhir Piala FA, kalah kepada [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]. Mereka juga merupakan pasukan Inggeris pertama yang bertanding didalam [[Piala Eropah]], dan berjaya sampai ke separuh akhir. Tragedi telah menimpa pada musim berikutnya, apabila pesawat yang membawa pulang pasukan dari perlawanan Piala Eropah terhempas ketika berlepas setelah mengisi minyak di [[Munich]]. [[Tragedi Munich]] pada [[6 Februari]] [[1958]] telah mengorbankan lapan pemain dan lima belas penumpang lainnya. Terdapat andaian bahawa kelab ini akan gulung tikar, tetapi, dengan [[James Murphy (pemain bola)|Jimmy Murphy]] mengambil alih sebagai pengurus ketika [[Matt Busby]] beransur pulih dari kecederaan, kelab ini terus bermain menggunakan pemain-pemain simpanan. Walaupun begitu, mereka berjaya mencapai perlawanan akhir Piala FA sekali lagi, dimana mereka tewas kepada [[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]]. Busby membina kembali pasukan pada awal 1960-an, dengan mengikat pemain seperti [[Denis Law]] dan [[Pat Crerand]]. Pasukan ini telah memenangi Piala FA pada tahun 1963, dan selepas itu memenangi liga pada tahun 1965 dan 1967 diikuti oleh Piala Eropah pada tahun 1968, sekaligus menjadi kelab pertama Inggeris yang berjaya melakukannya. Kelab ini juga terkenal kerana mempunyai tiga pemenang [[Pemain Bola Sepak Eropah Tahunan]]: [[Bobby Charlton]], [[Denis Law]] dan [[George Best]]. Busby bersara daripada menjadi pengurus pada tahun 1969 dan telah digantikan oleh jurulatih pasukan simpanan dan juga merupakan bekas pemain United, [[Wilf McGuinness]]. === 1969-1986 === {{utama|Manchester United 1969-1986}} [[Fail:Manutd.gif|thumb|Manchester United FC badge in the 1970s]] United berusaha untuk mengantikan Busby, dan pasukan ini juga berusaha dibawah kendalian [[Wilf McGuinness]] dan [[Frank O'Farrell]] sebelum [[Tommy Docherty]] menjadi pengurus pasukan di akhir tahun [[1972]]. Docherty, atau di kenali juga sebagai 'The Doc', telah menyelamatkan United dari penurunan divisyen pada musim itu tetapi United akhirnya tersingkir pada tahun [[1974]]. Pasukan ini telah layak untuk kembali pada percubaan pertama dan berjaya ke perlawanan akhir [[Piala FA]] pada tahun [[1976]], tetapi telah dikalahkan oleh [[Southampton F.C.|Southampton]]. Mereka berjaya ke perlawanan akhir sekali lagi pada tahun [[1977]], mengalahkan [[Liverpool F.C.|Liverpool]]. Walaupun dengan kejayaan ini, dan dengan populariti beliau ke atas penyokong, Docherty telah dipecat selepas perlawanan akhir selepas beliau diketahui telah menjalinkan hubungan dengan isteri kepada seorang ahli fisioterapi. [[Dave Sexton]] telah menggantikan Docherty sebagai pengurus pada musim panas tahun [[1977]], dan membuat pertukaran formasi yang lebih bercorak pertahanan kepada pasukan. Corak ini tidak begitu popular kepada penyokong, yang mana telah biasa dengan corak serangan yang biasa digunakan oleh Docherty dan Busby, dan selepas gagal untuk memenangi trofi Sexton, beliau telah dipecat pada tahun [[1981]], walaupun telah memenangi tujuh perlawanan terakhir semasa beliau bertugas. Beliau telah digantikan dengan seorang yang ranggi bernama [[Ron Atkinson]] yang mana telah memecahkan rekod perpindahan British untuk mengikat [[Bryan Robson]] dari [[West Bromwich Albion F.C.|West Brom]]. Pasukan Atkinson telah menonjolkan beberapa pemain-pemain baru seperti [[Jesper Olsen]] dan [[Gordon Strachan]] yang bermain bersama-sama bekas pemain pasukan belia, [[Norman Whiteside]] dan [[Mark Hughes]]. United telah memenangi Piala FA pada tahun [[1983]] dan [[1985]] dan telah menjadi pilihan untuk memenangi liga pada musim 1985-86 selepas memenangi sepuluh perlawanan pertama liga mereka, membuka sepuluh mata perbezaan kepada pasukan lawan seawal Oktober. Prestasi pasukan telah jatuh, walau bagaimanapun, United hanya dan telah berjaya menghabiskan musim di tempat keempat. Prestasi yang buruk telah mengikut untuk musim berikutnya, dan dengan United yang hampir di akhir zon penurunan Divisyen Pertama, Atkinson telah dipecat. === Era Alex Ferguson, sebelum trebel (1986-1998) === {{utama|Manchester United 1986-1998}} [[Alex Ferguson]] tiba dari [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] untuk menggantikan tempat Atkinson dan memimpin kelab untuk menghabiskan liga di tempat ke-11. Pada musim berikutnya ([[Bola sepak Inggeris musim 1987-88|1987-88]]), United menghabiskan liga di tempat kedua, dengan [[Brian McClair]] menjadi pemain United pertama selepas [[George Best]] untuk menjaringkan dua puluh gol dari pada liga dalam satu musim. Walau bagaimanapun, United terpaksa berhempas pulas sepanjang dua musim berikutnya, dengan kebanyakan pemain baru Ferguson tidak mencapai jangkaan peminat. Alex Ferguson telah banyak kali dilaporkan hampir dipecat ketika awal tahun [[1990]] tetapi gol Mark Robins memberikan kemenangan tipis kepada United pada pusingan ketiga [[Piala FA]] mengatasi [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], yang mana ramai menganggapnya sebagai kemenangan yang menyelamatkan karier Ferguson. United telah mara untuk memenangi pertandingan tersebut, mengalahkan [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] pada final ulangan. United memenangi [[Piala Juara-Juara|Piala Juara-Juara Eropah]] pada [[bolah sepak Inggeris musim 1990-91|1990-91]], mengalahkan juara Sepanyol tahun tersebut, [[FC Barcelona|Barcelona]] dalam aksi final pertandingan, tetapi mengecewakan buat United pada musim berikutnya selepas United disingkirkan oleh [[Leeds United A.F.C.|Leeds United]] akibat kemerosotan. Pada masa yang sama, dalam tahun [[1991]], nilai kelab telah meningkat di [[Bursa Saham London]] dengan nilai sebanyak £47 juta<ref>[http://www.football-research.org/gof2h/Gof2H-chap4.htm Permainan yang mempunyai dua bahagian? Perniagaan bola sepak] Bab 4 - Pusat kajian bola sepak, [[Universiti London]]</ref>, memperlihatkan kewangannya ke pada umum. Ketibaan [[Éric Cantona]] pada November [[1992]] telah memberikan sinar penting kepada United, dan diadun bersama dengan kebolehan terbaik yang dimiliki oleh [[Gary Pallister]], [[Denis Irwin]] dan [[Paul Ince]], bersama-sama bintang yang meningkat naik seperti [[Ryan Giggs]], mereka menamatkan musim [[bola sepak Inggeris musim 1992-93|1992-93]] sebagai juara buat kali pertama semenjak [[1967]]. Mereka memenangi "[[dwi-kejuaraan|dua kejuaraan]]" (liga Inggeris dan Piala FA) untuk kali pertama pada musim berikutnya, dibantu dengan kemasukan [[Roy Keane]], pemain tengah yang gigih dari [[Nottingham Forest F.C.|Nottingham Forest]], yang mana akan menjadi kapten kelab. Walau bagaimanapun pada tahun yang sama, kelab ini telah berdukacita berikutan dengan kematian pengurus legenda dan presiden kelab [[Sir Matt Busby|Matt Busby]], yang telah kembali pada [[20 Januari]] [[1994]]. Pada musim [[bola sepak Inggeris musim 1994-95|1994-95]], Cantona telah menerima penggantungan selama lapan bulan kerana telah melompat ke tempat orang ramai dan menyerang Matthew Simmons, seorang penyokong [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]], dalam perlawanan United di [[Selhurst Park]]. Seri pada perlawanan terakhir liga dan kalah kepada [[Everton F.C.|Everton]] didalam perlawanan akhir [[Piala FA]] menjadikan United sebagai naib juara di kedua-dua, liga dan [[Piala FA]]. Ferguson selepas itu telah membuat perubahan yang mengejutkan penyokong kelab dengan menjual pemain utama dan menggantikan mereka dengan pemain dari [[sistem belia|pasukan belia]], termasuk [[David Beckham]], [[Gary Neville]], [[Phil Neville]] dan [[Paul Scholes]]. Pemain-pemain baru ini, sebahagiannya terus menjadi pemain pasukan kebangsaan [[Pasukan bola sepak kebangsaan England|England]], melakukannya dengan baik dan membolehkan United memenangi dua kejuaraan sekali lagi pada musim [[bola sepak Inggeris musim 1995-96|1995-96]]. Ini merupakan kali pertama sebuah kelab Inggeris memenangi dua kejuaraan sebanyak dua kali. <ref name=":1">[http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/1996/05/12/sfgliv12.xml Cantona memahkotakan musim United dengan dua kali keseronokan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061231150213/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F1996%2F05%2F12%2Fsfgliv12.xml |date=2006-12-31 }} - cerita dari [[The Telegraph]], pada 11 Disember 2006</ref> Rekod tanpa kalah Eropah United telah dipecahkan oleh [[Fenerbahçe]], yang memenangi 1-0 di Old Trafford pada [[30 Oktober]] [[1996]] dengan gol [[Elvir Bolić]] yang membias. Mereka memenangi liga pada tahun 1997, dan Éric Cantona telah mengumumkan persaraan beliau dari bola sepak pada umur 30. Mereka telah memulakan musim ([[bola sepak Inggeris musim 1997-98|1997-98]]) dengan baik, tetapi mereka hanya berjaya menamatkan liga di tempat kedua pada musim tersebut, di belakang pemenang dwi-kejuaraan [[Arsenal F.C.|Arsenal]]. === Kejuaraan trebel (1998-99) === {{utama|Manchester United 1998-1999}} 1998-99 merupakan musim di mana Manchester United telah mencapai kejayaan di dalam sejarah kelab bola sepak Inggeris selepas mereka berjaya menjadi pasukan Inggeris yang pertama dan satu-satunya untuk memenangi "Trebel" - memenangi [[Premiership]], [[Piala FA]] dan [[Liga Juara-Juara UEFA]] pada musim yang sama. Selepas menghadapi musim Liga Perdana yang sukar, Manchester United berjaya memenangi kejuaraan pada hari terakhir dengan mengalahkan [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] 2-1, sementara [[Arsenal F.C.|Arsenal]] menang 1-0 ke atas[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]]. Memenangi Premiership merupakan bahagian pertama untuk mendapatkan Trebel, bahagian yang digambarkan [[Alex Ferguson]] sebagai yang paling sukar. Di dalam perlawanan akhir [[Piala FA]], United bertemu [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] dan menang 2-0 dengan jaringan dari [[Teddy Sheringham]] dan [[Ole Gunnar Solskjaer]]. Pada perlawanan terakhir untuk musim tersebut, [[Perlawanan Akhir Liga Juara UEFA 1999]] mereka mengalahkan [[Bayern Munich]] yang mana dianggap sebagai kemuncak perlawanan terhebat pernah disaksikan. Selepas ketinggalan dengan gol awal jaringan sepakan percuma [[Mario Basler]], United berada di belakang Bayern selama 85 minit. Selepas hampir 90 minit mereka mendapatkan sepakan sudut yang telah disempurnakan oleh pemain gantian [[Teddy Sheringham]] untuk gol penyamaan. Tidak berputus asa, United memperolehi gol kedua hasil sepakan sudut David Beckham, yang dijaringkan oleh [[Ole Gunnar Solskjaer]], seorang lagi pemain gantian. Ferguson kemudiannya dikurniakan darjah kebesaran Britain kerana khidmatnya kepada bola sepak. === Selepas trebel (1999-2013) === {{utama|Manchester United 1999-sekarang}} <!--Pendekan dari Artikel utama-->United memenangi liga pada tahun 2000 dan 2001 tetapi pihak akhbar melihat musim tersebut sebagai kegagalan kerana mereka tidak berjaya mendapatkan Piala Eropah. Sir Alex telah menggunakan taktik bertahan untuk membuatkan United susah untuk dikalahkan di Eropah tetapi ia tidak berjaya dan United menghabiskan musim di tempat ketiga pada musim 2002. Mereka telah berjaya mendapatkan kembali kejuaraan liga pada musim berikutnya ([[bolasepak Inggeris musim 2002-03|2002-03]]) dan memulakan musim berikutnya dengan baik, tetapi prestasi mereka telah jatuh secara drastik apabila [[Rio Ferdinand]] menerima pengantungan kontroversi selama lapan bulan akibat gagal mengambil [[dadah (sukan)|ujuan dadah]]. Walau bagaimanapun mereka memenangi [[Piala FA]] 2004, menyingkirkan Arsenal (akhirnya merupakan juara liga musim tersebut) ketika di dalam pendakian ke perlawanan akhir, yang mana mereka telah mengalahkan [[Millwall F.C.|Millwall]]. Musim [[bola sepak Inggeris musim 2004-05|2004-05]] telah digambarkan sebagai kegagalan untuk menjaringkan gol, sebahagian besarnya disebabkan oleh kecederaan penyerang [[Ruud van Nistelrooy]] dengan United telah menghabiskan musim tersebut tanpa sebarang piala dan di tempat ketiga liga. Kali ini , dengan mereka juga tidak mendapat "hadiah saguhati" piala FA selepas Arsenal mengalahkan United pada penentuan sepakan penalti selepas seri tanpa jaringan selama 120 minit. Di luar padang, cerita utama keluar yang menyatakan kemungkinan besar bahawa kelab ini akan diambil alih pada penghujung musim, oleh ahli perniagaan [[Tampa]] [[Malcolm Glazer]], (juga merupakan pemilik pasukan [[Ragbi Amerika]] [[Tampa Bay Buccaneers]]), cuba mengambil alih kepentingan kelab. United telah memulakan musim [[bola sepak Inggeris musim 2005-06|2005-06]] dengan agak kurang menyakinkan, dengan pemergian pemain tengah [[Roy Keane]] ke [[Celtic F.C.|Celtic]] selepas membuat kritikan secara umum kepada beberapa pemain pasukan, dan kelab ini gagal untuk layak ke fasa kalah-mati Liga Juara UEFA untuk kali pertama sepanjang sedekad selepas tewas kepada kelab [[Portugis]] [[SL Benfica]]. Pada musim ini juga mereka mendapat tamparan hebat dengan kecederaan kepada pemain utama seperti [[Gabriel Heinze]], [[Alan Smith]], [[Ryan Giggs]] dan [[Paul Scholes]]. Walau bagaimanapun, mereka telah berjaya mengelak dari menghabiskan musim dengan tangan kosong - satu kekecewaan yang tidak pernah dirasai sepanjang 17 tahun - dengan memenangi [[Piala Liga Bola Sepak|Piala Liga]] dengan mengalahkan pasukan yang baru mendapat kenaikan [[Wigan Athletic F.C.|Wigan Athletic]] di perlawanan akhir 4-0. United juga telah memastikan mereka berakhir di tempat kedua dan secara automatik layak ke [[Liga Juara UEFA|Liga Juara]] pada hari terakhir musim dengan mengalahkan [[Charlton Athletic F.C.|Charlton Athletic]] 4-0. Pada akhir musim 2005-2006, penyerang utama United, [[Ruud van Nistelrooy]], telah meninggalkan kelab untuk bersama-sama [[Real Madrid]], kerana a berbalah dengan [[Alex Ferguson]].<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/5322562.stm | title=Ruud menuduh Ferguson khianat | publisher=[[BBC]] | date=[[7 September]] [[2006]] | accessdate=2006-12-11}}</ref> === Pengambilalihan Malcolm Glazer === {{utama|Pengambilalihan United oleh Malcolm Glazer}} Pada [[13 Mei]] [[2005]], ahli perniagaan [[Malcolm Glazer]] telah mendapat semua kepentingan di dalam kelab menerusi pelaburan Red Football Ltd. dalam pengambilan nilai kelab yang berjumlah hampir [[GBP|£]]800 [[juta]] (lebih kurang [[USD|$]]1.5 [[1000000000 (nombor)|bilion]] atau [[MYR|RM]]5.5 bilion). Pada [[16 Mei]], beliau menambah saham kepada 75% untuk mengeluarkan kelab tersebut daripada [[Bursa Saham London|Bursa Saham]], menjadikannya milik persendirian sekali lagi, dan telah mengumumkan niat beliau dalam masa 20 hari. Pada [[8 Jun]] beliau telah melantik anak-anak beliau menjadi lembaga pengarah kepada Manchester United sebagai pegawai bukan eksekutif. Pada [[Julai 2006]] kelab ini telah mengumumkan pakej pinjaman semula. Kerana sebelum ini hutang yang diambil Glazers untuk pembelian kelab telah terbahagi kepada kelab dan keluarga, tetapi kini ia akan hanya terdiri daripada kelab. Dengan jumlahnya menjadi £660 juta, yang mana pembayaran interest akan menjadi £62 juta setahun. Ia merupakan pengurangan pembayaran interest sebanyak 30%. === Era baru tanpa Sir Alex === Pada 1 Julai 2013, Sir Alex Ferguson bersara selepas mengurus United selama 26 tahun. Ferguson telah mencadangkan [[David Moyes]] dilantik sebagai pengurus baharu United. Menandatangani kontrak enam tahun, beliau mendapat piala pertama selepas menewaskan Wigan Athletic 2–0 bagi memenangi ''[[FA Community Shield]]''. Bagaimanapun, United bermain agak teruk dalam perlawanan pra-musim dan tewas 3 kali dalam enam perlawanan pertama [[Liga Perdana Inggeris]] 2013-14, permulaan terburuk mereka sejak lebih dua dekad. Lebih menderitakan, United tersingkir di [[Piala FA Inggeris]] seawal pusingan ketiga ditangan [[Swansea City]], 1-2 di halaman sendiri. Walaupun begitu, United berjaya layak ke separuh akhir [[Piala Liga Inggeris]] 2013/14 dan ke suku akhir [[Liga Juara-Juara Eropah]] 2013/14. Akhirnya, United ambil keputusan memecat Moyes selepas 10 bulan mengendalikan pasukan tersebut. [[Ryan Giggs]] dipilih untuk memikul tugas sebagai pengurus sementara United. Akhirnya, Manchester United sekadar menamatkan liga di tangga ke-7 sekaligus mereka gagal layak ke saingan anjuran [[UEFA]] buat kali pertama sejak 23 tahun. Pada 15 Mei 2014, [[Manchester United]] secara rasmi melantik jurulatih kebangsaan [[Belanda]], [[Louis van Gaal]] sementara Giggs pula pembantu pengurus bersama [[Albert Stuivenberg]]. Mendatangani kontrak selama 3 tahun, Van Gaal memulakan tugasnya sebagai pengurus United selepas berakhirnya [[Piala Dunia FIFA 2014]] di [[Brazil]]. United beraksi cemerlang di jelajah pra-musim di [[Amerika Syarikat]]. Namun begitu, United memulakan [[Liga Perdana Inggeris]] 2014/15 dengan kekalahan di tempat sendiri di tangan Swansea City, 1-2. Lebih memalukan, mereka tumpas 4-0 di tangan pasukan divisyen 3, [[Milton Keynes Dons]] di pusingan kedua [[Piala Liga Inggeris]]. Selepas itu, United cipta kejutan apabila menandatangani pemain [[Real Madrid C.F.]], [[Angel di Maria]] bernilai 50.1 juta sekaligus memecah rekod pembelian [[Britain]] yang dipegang oleh [[Fernando Torres]], yang bernilai 48.1 juta dari [[Liverpool]] ke [[Chelsea]] pada 2011.bernilai 50.1 juta bernilai 50.1 juta Walaupun beraksi buruk pada awal musim, United kembali menunjukkan perkembangan positif apabila berjaya menamatkan liga ditangga ke-4 dan layak ke suku akhir [[Piala FA Inggeris]] sekaligus layak ke play-off [[Liga Juara-Juara UEFA]]. Van Gaal kekal mengemudi United untuk musim 2015/16. Pada jelajah pra-musim di [[Amerika Syarikat]], United beraksi cemerlang. United mulakan EPL dengan langkah kanan dan layak ke peringkat kumpulan UCL. Bagaimanapun, United tersingkir awal dalam peringkat kumpulan buat kali keempat dalam sejarah United. United catat rekod terburuk buat kali pertama dalam tempoh 17 tahun apabila mencatatkan 8 perlawanan tanpa kemenangan dari hujung November 2015 hingga hujung Disember 2015. Namun, mereka berjaya mara ke perlawanan akhir [[Piala FA]] buat kali pertama sejak tahun 2007 dan memenanginya buat kali pertama sejak 2004 tewaskan [[Crystal Palace]], 2-1. Namun dua hari kemudian, iaitu 23 Mei 2016, Louis Van Gaal dan staffnya telah dipecat selepas United tamatkan liga di tempat kelima dan gagal ke Liga Juara-Juara Eropah buat kali kedua dalam tempoh tiga tahun. Pada 26 Mei 2016, bekas pengendali [[Chelsea F.C.]], [[Jose Mourinho]] secara rasminya dilantik sebagai pengurus baharu United. Pada musim 2016-2017, Jose Mourinho berjaya memenangi tiga piala iaitu Liga Europa, Piala Liga Inggeris, dan Piala Perisai Komuniti. Beliau juga menamatkan liga pada musim tersebut di tempat keenam tetapi layak ke Liga Juara-Juara Eropah selepas memenangi Liga Europa. Di musim kedua Mourinho, beliau berjaya membantu United ke pusingan kalah mati Liga Juara-Juara Eropah buat kali pertama sejak 2014, layak ke perlawanan akhir Piala FA dan menduduki tangga kedua Liga Perdana Inggeris, sekaligus menjadi kedudukan terbaik pernah diraih sejak persaraan Ferguson pada tahun 2013. Pada 18 Desember 2018, Jose Mourinho bagaimanapun telah dipecat secara rasminya oleh United. Antara faktor pemecatan Mourinho adalah kerana gagal dalam memastikan keharmonian pasukan secara keseluruhannya ditambah pula dengan siri kekalahan yang melanda United. Pembabitan terakhir Mourinho bersama United adalah dua hari sebelum pemecatannya di mana United tewas di tangan seteru utama mereka Liverpool di Anfield. Selain daripada itu, taktik negatif Mourinho yang lebih suka bertahan serta kritikan terbuka kepada para pemainnya juga merupakan titik tolak kepada pengakhiran kariernya sebagai pengurus United. Ketua Eksekutif United, Ed Woodward melantik bekas lagenda United, 'Baby Face Assassin' Ole Gunnar Solskjær sebagai pengurus Interim sehingga ke penghujung musin 2018/2019. Kehadiran Solskjær bersama Mike Phelan telah membawa kebangkitan semula United dengan menerapkan budaya menyerang Manchester United yang telang hilang semenjak persaraan Sir Alex Ferguson. Di lapangan sendiri, United menyamai kemenangan terbesar dalam sejarah Liga Perdana Inggeris dengan kemenangan 9-0 melawan Southampton pada 2 Februari 2021, tetapi mengakhiri musim dengan kekalahan penalti di Final Liga Europa UEFA menentang Villarreal, menjalani empat musim berturut-turut tanpa piala dan satu musim lagi daripada menyamai kemarau piala terburuk mereka sejak kelab terakhir diturunkan. == Lencana dan warna == Semasa hari-hari Newton Heath, pakaian tuan rumah kelab ini adalah bah berwarna kuning dan hijau; corak tersebut telah dikembalikan sebagai pakaian semasa keluar pada awal tahun 1990-an sempena memperingati ulangtahun yang ke-100 kelab. Kelengkapan tuan rumah Manchester United yang paling dikenali ialah jersi berwarna merah, seluar putih dan stokin berwarna hitam. Kelengkapan semasa keluar pula kebiasaannya ialah jersi berwarna putih dengan seluar hitam dan stokin berwarna putih. Kelengkapan ketiga kebiasaannya berwarna biru tetapi kelab ini juga pernah menggunakan hitam keseluruhan dan pada satu ketika pada pertengahan tahun 90-an mereka menggunakan kelabu keseluruhan. Jersi mereka kini telah ditaja oleh penaja utama [[American International Group|AIG]] dengan baju berwarna merah dengan jalur emas di bahagian tepi. Bahagian lengan mempunyai warna putih manakala simbol [[American International Group|AIG]] dan [[Nike, Inc.|Nike]] juga berwarna putih. Sulaman perkataan MUFC dibawah jersi adalah berwarna emas. Gencana kelab diletak di atas corak perisai putih. Jersi untuk perlawanan luar pula berwarna putih dengan jalur hitam di bahagian tepi. Bahagian lengan dan leher mempunyai warna emas manakala simbol [[American International Group|AIG]], [[Nike, Inc.|Nike]], dan MUFC berwarna hitam. Gencana terletak di atas corak perisai berwarna hitam. Gencana Manchester United telah beberapa kali ditukar, tetapi ciri-ciri utamanya masih lagi kekal. Lencana ini telah direka berdasarkan gencana bandar [[Manchester]]. Bentuk iblis pada gencana kelab adalah berasal dari gelaran kelab "The Red Devils", yang telah dipakai pada awal tahun 60-an selepas [[Sir Matt Busby]] mendengarnya sebagai gelaran kepada pasukan liga ragbi [[Salford City Reds|Salford]] yang menggunakan baju merah. Pada akhir tahun 1960-an, iblis tersebut telah mula dimasukkan ke dalam acara dan program kelab, sebelum ia akhirnya dimasukkan ke dalam gencana kelab pada tahun 1970, memegang serampangnya yang jelas. Pada 1998, gencana tersebut telah sekali lagi direka semula, kali ini dengan menghilangkan perkataan "Football Club". == Sokongan == Sebelum [[Perang Dunia II]], terdapat beberapa penyokong yang pergi ke permainan di tempat lawan disebabkan masa dan wang. Manchester City dan Manchester United, sebelum ini, bermain permainan di tempat sendiri pada hari Sabtu berganti-ganti. Selepas perang, terdapat satu persaingan lebih kuat dan ia menjadi lebih biasa bagi penyokong memilih satu pasukan untuk disokong. Bila United memenangi Liga dalam [[1956]], mereka menpunyai jumlah pukulan rata penghadir terbesar, rekod yang sebelum ini, dipegang oleh [[Newcastle United F.C.|Newcastle]]. Selepas [[tragedi Munich Air]], lebih ramai orang mula menyokong kelab ini. Oleh itu, United masih memegang rekod ini untuk hampir semua tahun selepas itu, walaupun mereka pernah berada di Divisyen Kedua antara tahun-tahun [[1974]]—[[1975]]. Laporan [[2002]] [http://www.mipc.mmu.ac.uk/docs/seasonticketreport.pdf Do You Come From Manchester?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060816020930/http://www.mipc.mmu.ac.uk/docs/seasonticketreport.pdf |date=2006-08-16 }} menunjukkan walaupun [[Manchester City F.C.|Manchester City]] mempunyai lebih banyak perkadaran penyokong yang memegang tiket bermusim dalam daerah Manchester, tetapi jumlah penyokong United lebih besar. Pada lewat [[1990]]-an dan awal [[2000]], isu kerisauan daripada ramai penyokong United ialah kemungkinan bahawa pasukan itu akan dikuasai oleh orang lain. Kumpulan Penyokong [[IMUSA]] (Persatuan Penyokong Manchester United Bebas, atau ''Independent Manchester United Supporters' Association'') sangat aktif menentang percubaan rampasan kuasa daripada [[Rupert Murdoch]] dalam [[1999]]. Selain itu, kumpulan lain ''Shareholders United Against Murdoch'', yang menjadi ''[[Manchester United Supporters' Trust]]'' dilahir pada masa itu untuk menggalakkan penyokong membeli saham dalam kelab, yang membolehkan penyokong-penyokong mengambil bahagian perbincangan dalam kelab seperti harga tiket dan parti lain yang ingin mengambil alih kelab. Tetapi, ini gagal menghalang [[Malcolm Glazer]] dari mengambilalih kelab Manchester United. Akibatnya ramai penyokong yang marah dengan peristiwa itu, dan mereka memulakan kelab baru iaitu [[F.C. United of Manchester]]. == Penajaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;margin-left:1em;float:right" |- !scope="col"| Tempoh !scope="col"| Pengeluar kit !scope="col"| Penaja baju (dada) !scope="col"| Penaja baju (lengan) |- |1945–1975 |[[Umbro|Umbro.]] |rowspan="3"| — |rowspan="11"| — |- |1975–1980 |[[Admiral Sportswear|Admiral]] |- |1980–1982 |rowspan="2"|[[Adidas]] |- |1982–1992 |rowspan="2"|[[Sharp Corporation|Sharp Electronics]]<ref name=":0">{{Cite web |last=Spencer |first=Jamie |date=2021-03-08 |title=Man Utd in talks over new £70m a season shirt sponsor |url=https://www.90min.com/posts/man-utd-in-70m-a-season-talks-over-new-shirt-sponsor |access-date=2023-03-12 |website=90min.com |language=en-GB}}</ref> |- |1992–2000 |rowspan="2"|[[Umbro]] |- |2000–2002 |rowspan="2"|[[Vodafone]]<ref name=":0" /> |- |2002–2006 |rowspan="4"|[[Nike, Inc.|Nike]] |- |2006–2010 |[[American International Group|AIG]]<ref name=":0" /> |- |2010–2014 |[[Aon (company)|Aon]]<ref name=":0" /> |- |2014–2015 |rowspan="3"|[[Chevrolet]]<ref name=":0" /> |- |2015–2018 |rowspan="4"|[[Adidas]] |- |2018–2021 |rowspan="2"|[[Kohler Co.|Kohler]] |- |2021–2022 |rowspan=2|[[TeamViewer]] |- |2022– |[[DXC Technology]] |} Pada [[23 November]] [[2005]] [[Vodafone]] telah menamatkan kontrak tajaan baju empat tahun £36 juta dengan Manchester United. Pada [[6 April]] [[2006]], ketua eksekutif [[David Gill (eksekutif)|David Gill]] mengumumkan [[American International Group|AIG]] sebagai penaja baju baru <ref>{{cite news | title=Baju Manchester United AIG | publisher= Football-shirts.co.uk| url=http://www.football-shirts.co.uk/newmanutdshirt.html | date=[[7 April]] [[2006]] | accessdate=2006-05-27}}</ref> Manchester United dengan rekod baru kontrak penajaan baju sebanyak £56.5 juta untuk dibayar dalam tempoh empat tahun (£14.1 juta setahun). Manchester United kini mempunyai penajaan kedua terbesar di dunia selepas [[Juventus F.C.|Juventus]] dari liga Itali, yang mendapat kontrak dengan [[Tamoil]] dengan akses lebihan £15 juta setahun.<ref>{{cite news | title=£56j penajaan baju baru untuk United | publisher=The Scotsman | url=http://sport.scotsman.com/football.cfm?id=533472006 | date=[[7 April]] [[2006]] | accessdate=2006-04-07}}</ref> Perjanjian empat tahun ini telah diumumkan sebagai penajaan terbesar dalam sejarah British, mengatasi perjanjian antara [[Chelsea F.C.|Chelsea]] dengan [[Samsung]]. Pada awal musim 2010-11, Aon syarikat reinsurans Amerika menjadi penaja utama kelab itu dalam perjanjian empat tahun yang dikatakan bernilai lebih kurang £ 80 juta, menjadikannya urusan penajaan baju paling lumayan dalam sejarah bola sepak. Manchester United mengumumkan kit penaja latihan pertama mereka pada bulan Ogos 2011, bersetuju perjanjian empat tahun dengan DHL dilaporkan bernilai £ 40 juta; ia dipercayai menjadi contoh pertama penajaan kit latihan dalam bola sepak Inggeris. Pada musim 2014/15, giliran Chevrolet, jenama kereta pula menjadi penaja utama United dan menandatangani kontrak selama 6 tahun. Sementara Aon pula menjadi penaja utama kit latihan. Pada musim 2015/16, United merasmikan jenama sukan dari Jerman, Adidas sebagai jenama rasmi kit pasukan itu selama 6 tahun. == Pemain == === Skuad semasa === {{updated|30 Ogos 2025}}<ref>{{cite web |title=Man Utd First Team Squad & Players Profiles |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/first-team |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |language=en|access-date=31 Agustus 2025}}</ref> {{fs start}} {{fs player |no=1 |nat=TUR |pos=GK |name=[[Altay Bayındır]] }} {{fs player |no=2 |nat=POR |pos=DF |name=[[Diogo Dalot]] }} {{fs player |no=3 |nat=MAR |pos=DF |name=[[Noussair Mazraoui]] }} {{fs player |no=4 |nat=NED |pos=DF |name=[[Matthijs de Ligt]] }} {{fs player |no=5 |nat=ENG |pos=DF |name=[[Harry Maguire]] }} {{fs player |no=6 |nat=ARG |pos=DF |name=[[Lisandro Martínez]] }} {{fs player |no=7 |nat=ENG |pos=MF |name=[[Mason Mount]] }} {{fs player |no=8 |nat=POR |pos=MF |name=[[Bruno Fernandes]] |other=[[Kapten (sepak bola) |kapten]] }} {{fs player |no=9 |nat=DEN |pos=FW |name=[[Rasmus Højlund]] }} {{fs player |no=10 |nat=BRA |pos=FW |name=[[Matheus Cunha]]}} {{fs player |no=11 |nat=NED |pos=FW |name=[[Joshua Zirkzee]] }} {{fs player |no=12 |nat=NED |pos=DF |name=[[Tyrell Malacia]] }} {{fs player |no=13 |nat=DEN |pos=MF |name=[[Patrick Dorgu]] }} {{fs player |no=15 |nat=FRA |pos=DF |name=[[Leny Yoro]] }} {{fs player |no=16 |nat=CIV |pos=MF |name=[[Amad Diallo]] }} {{fs mid}} {{fs player |no=18 |nat=BRA |pos=MF |name=[[Casemiro]] }} {{fs player |no=19 |nat=CMR |pos=FW |name=[[Bryan Mbeumo]]}} {{fs player |no=21 |nat=BRA |pos=FW |name=[[Antony Matheus dos Santos|Antony]] }} {{fs player |no=22 |nat=ENG |pos=GK |name=[[Tom Heaton]] }} {{fs player |no=23 |nat=ENG |pos=DF |name=[[Luke Shaw]] }} {{fs player |no=24 |nat=CMR |pos=GK |name=[[André Onana]] }} {{fs player |no=25 |nat=URU |pos=MF |name=[[Manuel Ugarte]] }} {{fs player |no=26 |nat=ENG |pos=DF |name=[[Ayden Heaven]] }} {{fs player |no=30 |nat=SVN |pos=FW |name=[[Benjamin Šeško]] }} {{fs player |no=32 |nat=DEN |pos=FW |name=[[Chido Obi]] }} {{fs player |no=33 |nat=ENG |pos=DF |name=[[Tyler Fredricson]] }} {{fs player |no=35 |nat=PAR |pos=DF |name=[[Diego León (pemain sepak bola kelahiran 2007)|Diego León]] }} {{fs player |no=37 |nat=ENG |pos=MF |name=[[Kobbie Mainoo]] }} {{fs player |no=41 |nat=ENG |pos=DF |name=[[Harry Amass (Pemain Sepak Bola)|Harry Amass]] }} {{fs player|no= |nat=ENG|pos=FW|name=[[Jadon Sancho]]}} {{fs end}} ====Out on loan==== ===Under-21s and Academy=== {{main|Manchester United F.C. Under-21s and Academy}} <ref>{{Cite web |title=Man Utd Reserves Squad & Players Profiles {{!}} U23 Roster |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/reserves |website=Manchester United |access-date=4 February 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Man Utd Academy Squad & Players Profile |url=https://www.manutd.com/en/players-and-staff/the-academy |website=Manchester United |access-date=4 February 2025}}</ref> '''List of under-21s and academy players with articles''' {{fs start}} {{fs player|no=40|nat=CZE|pos=GK|name=[[Radek Vítek]]}} {{Fs player|no=42|nat=MLI|pos=MF|name=[[Sékou Koné (footballer, born 2006)|Sékou Koné]]}} {{fs player|no=45|nat=NIR|pos=GK|name=Dermot Mee}} {{fs player|no=49|nat=ENG|pos=FW|name=[[Ethan Ennis]]}} {{fs player|no=50|nat=ENG|pos=GK|name=[[Elyh Harrison]]}} {{fs player|no=52|nat=ENG|pos=FW|name=[[Joe Hugill]]}} {{fs player|no=53|nat=ENG|pos=MF|name=[[Sam Mather]]}} {{fs player|no=54|nat=SCO|pos=DF|name=[[Louis Jackson (footballer, born 2005)|Louis Jackson]]}} {{fs player|no=60|nat=ENG|pos=DF|name=[[Sonny Aljofree]]}} {{fs player|no=64|nat=IRL|pos=MF|name=[[Jack Moorhouse]]}} {{fs player|no=66|nat=ENG|pos=DF|name=[[Rhys Bennett (footballer, born 2003)|Rhys Bennett]]}} {{fs player|no=66|nat=ENG|pos=DF|name=[[Habeeb Ogunneye]]}} {{fs player|no=70|nat=ENG|pos=MF|name=Finley McAllister}} {{fs player|no=73|nat=ENG|pos=FW|name=[[Ethan Williams (footballer)|Ethan Williams]]}} {{Fs mid}} {{fs player|no=74|nat=SCO|pos=FW|name=Malachi Sharpe}} {{fs player|no=76|nat=ENG|pos=FW|name=Ashton Missin}} {{fs player|no=|nat=NIR|pos=GK|name=William Murdock}} {{fs player|no=|nat=ENG|pos=DF|name=[[Jaydan Kamason]]}} {{fs player|no=|nat=ENG|pos=DF|name=Reece Munro}} {{fs player|no=|nat=IRL|pos=MF|name=Jacob Devaney}} {{fs player|no=|nat=GIB|pos=MF|name=[[James Scanlon (footballer)|James Scanlon]]}} {{fs player|no=|nat=ENG|pos=MF|name=[[ Jack Fletcher (footballer, born 2007)|Jack Fletcher]]}} {{fs player|no=|nat=SCO|pos=MF|name=Tyler Fletcher}} {{fs player|no=|nat=ENG|pos=MF|name=[[Jayce Fitzgerald]]}} {{fs player|no=|nat=UKR|pos=MF|name=[[Zach Baumann]]}} {{fs player|no=|nat=ENG|pos=FW|name=[[Shea Lacey]]}} {{fs player|no=|nat=ESP|pos=FW|name=[[Victor Musa]]}} {{fs player|no=|nat=WAL|pos=FW|name=[[Gabriele Biancheri]]}} {{fs end}} ====Out on loan==== ===Anugerah pemain terbaik=== {| class="wikitable" |- ! Team ||colspan=2| First team || U21s{{efn|U-23s (2016–2022)}} || U18s |- ! Award | [[Sir Matt Busby Player of the Year]] | [[Sir Matt Busby Player of the Year#Players' Player of the Year|Players' Player of the Year]] | [[Manchester United F.C. Reserves and Academy#Players of the Year|Denzil Haroun Reserve Team Player of the Year]] | [[Manchester United F.C. Reserves and Academy#Players of the Year|Jimmy Murphy Young Player of the Year]] |- ! Inaugurated | 1987–88 | 2005–06 | 1989–90 | 1989–90 |- ! Holder<br />{{small|(2024–25)}} | {{flagicon|POR}} [[Bruno Fernandes]]<ref>{{cite news |first=Sam |last=Carney |title=Bruno Fernandes wins Sir Matt Busby Player of the Year |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/bruno-fernandes-wins-sir-matt-busby-player-of-the-year-award-2025 |website=ManUtd.com|publisher=Manchester United |date=16 May 2025 |access-date=16 May 2025 }}</ref> | {{flagicon|POR}} [[Bruno Fernandes]]<ref>{{cite news |first=Mark |last=Froggatt |title=Fernandes completes historic awards double |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/bruno-fernandes-voted-players-player-of-the-year-for-202425-season |website=ManUtd.com|publisher=Manchester United |date=16 May 2025 |access-date=16 May 2025 }}</ref> | {{flagicon|ENG}} [[Tyler Fredricson]]<ref>{{cite news |first=Harry |last=Robinson |title=Tyler Fredricson is Reserve-Team Player of the Year |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/tyler-fredricson-named-denzil-haroun-reserve-team-player-of-the-year-2024-25 |website=ManUtd.com|publisher=Manchester United |date=15 May 2025 |access-date=16 May 2025 }}</ref> | {{flagicon|ENG}} [[Harry Amass]]<ref>{{cite news |first=Harry |last=Robinson |title=Harry Amass named Young Player of the Year |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/harry-amass-named-jimmy-murphy-young-player-of-the-year-2024-25 |website=ManUtd.com|publisher=Manchester United |date=15 May 2025 |access-date=16 May 2025 }}</ref> |} {{notelist}} ==Anugerah pemain== {| class="wikitable" |- ! Pasukan: ||colspan=2| Pasukan utama || B-21{{efn|U-23s (2016–2022)}} || B-18 |- ! Anugerah: | [[Sir Matt Busby Player of the Year]] | [[Sir Matt Busby Player of the Year#Players' Player of the Year|Players' Player of the Year]] || [[Manchester United F.C. Reserves and Academy#Players of the Year|Denzil Haroun Reserve Team Player of the Year]] | [[Manchester United F.C. Reserves and Academy#Players of the Year|Jimmy Murphy Young Player of the Year]] |- ! Instituted: | 1987–88 | 2005–06 | 1989–90 | 1989–90 |- ! Pemegang:<br>{{small|2022–23}} | {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] | {{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] | {{flagicon|ENG}} Dan Gore | {{flagicon|ENG}} [[Kobbie Mainoo]] |} {{notelist}} ==Kakitangan kejurulatihan== {| class="wikitable" |- !scope="col"| Jawatan !scope="col"| Kakitangan |- | Pengurus | {{flagicon|NED}} [[Erik ten Hag]] |- | Penolong jurulatih | {{flagicon|NED}} [[Mitchell van der Gaag]]<ref name="TenHagStaff">{{cite news |title=Mitchell van der Gaag and Steve McClaren appointments confirmed |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/mitchell-van-der-gaag-and-steve-mcclaren-appointments-confirmed |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=23 May 2022 |access-date=23 May 2022 }}</ref><br />{{flagicon|ENG}} [[Steve McClaren]]<ref name="TenHagStaff"/> |- | Jurulatih pasukan utama | {{flagicon|SCO}} [[Darren Fletcher]]<ref name="BMc"/><br>{{flagicon|RSA}} [[Benni McCarthy]]<ref name="BMc">{{cite news |first=Adam |last=Marshall |title=Benni McCarthy appointed as first-team coach |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/benni-mccarthy-joins-manchester-united-as-coach |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=30 July 2022 |access-date=30 July 2022 }}</ref><br />{{flagicon|WAL}} Eric Ramsay<ref>{{cite news |title=Manchester United appoint new first-team coach |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/manchester-united-appoint-coach-eric-ramsay-to-join-the-first-team-set-up |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=12 July 2021 |access-date=12 July 2021 }}</ref> |- | Jurulatih penjaga gol senior | {{flagicon|ENG}} [[Richard Hartis]]<ref name="gk_coach">{{cite news |title=Richard Hartis appointed senior goalkeeping coach |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/manchester-united-confirms-appointment-of-senior-goalkeeping-coach |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 June 2019 |access-date=22 June 2019 }}</ref> |- | Penolong jurulatih penjaga gol | {{flagicon|ENG}} [[Craig Mawson]]<ref>{{cite news |title=Man Utd appoint Craig Mawson as new assistant goalkeeping coach |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-united-appoint-craig-mawson-as-new-assistant-goalkeeping-coach |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=30 December 2019 |access-date=30 December 2019 }}</ref> |- | Ketua perubatan & sains bola sepak (doktor pasukan utama) | {{flagicon|ENG}} Jim Moxon (interim)<ref>{{cite news |title=Man Utd doctor Steve McNally steps down |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-doctor-steve-mcnally-leaves-club-after-16-years|website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=8 December 2022 |access-date=4 February 2023 }}</ref> |- | Ketua fisioterapi & rehabilitasi | {{flagicon|ENG}} Robin Sadler<ref>{{cite news |title=Robin Sadler joins Manchester United |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/robin-sadler-joins-man-utd-as-head-of-rehabilitation-and-physiotherapy |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=4 January 2021 |access-date=4 January 2021 }}</ref> |- | Fisio utama pasukan pertama | {{flagicon|ENG}} Richard Merron |- | Ketua prestasi fizikal | {{flagicon|ENG}} Richard Hawkins |- | Jurulatih kecergasan | {{flagicon|ITA}} Paulo Gaudino<br />{{flagicon|ENG}} Charlie Owen<ref>{{cite news |title=How Manchester United are getting their players fitter for the new season |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-pre-season-training-16621014 |website=Manchester Evening News |date=22 July 2019 |access-date=24 November 2019 }}</ref> |- | Jurulatih kekuatan dan kemampuan pasukan utama | {{flagicon|ENG}} [[Michael Clegg (footballer)|Michael Clegg]]<ref name="first-team_staff">{{cite news |first=Adam |last=Marshall |title=Reds confirm additions to first-team staff |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/more-backroom-staff-positions-at-united-confirmed |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=6 July 2019 |access-date=6 July 2019 }}</ref> |- | Ketua saintis sukan pasukan utama | {{flagicon|ENG}} Edward Leng<ref name="first-team_staff"/> |- | Pengarah akademi | {{flagicon|ENG}} Nick Cox<ref name="academy_restructure">{{cite news |title=Club announces academy restructure |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/new-roles-for-nicky-butt-nick-cox-in-man-utd-academy-restructure |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 July 2019 |access-date=23 July 2019 }}</ref> |- | Ketua pembangunan & kejurulatihan pemain (B19–B23) |rowspan="2"| {{flagicon|IRL}} [[Travis Binnion]]<ref name="academy_coaching">{{cite news |title=United issue academy coaching update |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/academy-coaching-update-as-travis-binnion-promoted-and-justin-cochrane-departs |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=16 June 2022 |accessdate=16 June 2022 }}</ref> |- | Jurulatih utama bawah 21 tahun |- | Jurulatih utama bawah 18 tahun | {{flagicon|ENG}} Adam Lawrence<ref name="academy_coaching"/> |- | Jurulatih senior akademi | {{flagicon|ENG}} [[Mark Dempsey (English footballer)|Mark Dempsey]]<ref name="academy_coaching"/> |} ===Sejarah pengurusan=== {| class="wikitable" |- !scope="col"| Tarikh<ref>Barnes et al. (2001), pp. 54–57.</ref> !scope="col"| Nama !scope="col"| Nota |- | 1878–1892 | Tidak diketahui | |- | 1892–1900 | {{flagicon|ENG}} [[A. H. Albut]] | |- | 1900–1903 | {{flagicon|ENG}} [[James West (football manager)|James West]] | |- | 1903–1912 | {{flagicon|ENG}} [[Ernest Mangnall]] | |- | 1912–1914 | {{flagicon|ENG}} [[John Bentley (football manager)|John Bentley]] | |- | 1914–1921 | {{flagicon|ENG}} [[Jack Robson (football manager)|Jack Robson]] | |- | 1921–1926 | {{flagicon|SCO}} [[John Chapman (football manager)|John Chapman]] | |- | 1926–1927 | {{flagicon|ENG}} [[Lal Hilditch]] | Pemain-pengurus |- | 1927–1931 | {{flagicon|ENG}} [[Herbert Bamlett]] | |- | 1931–1932 | {{flagicon|ENG}} [[Walter Crickmer]] | |- | 1932–1937 | {{flagicon|SCO}} [[Scott Duncan (footballer)|Scott Duncan]] | |- | 1937–1945 | {{flagicon|ENG}} [[Walter Crickmer]] | |- | 1945–1969 | {{flagicon|SCO}} [[Matt Busby]] | |- | 1958 | {{flagicon|WAL}} [[Jimmy Murphy (footballer)|Jimmy Murphy]] | Pengendali sementara |- | 1969–1970 | {{flagicon|ENG}} [[Wilf McGuinness]] | |- | 1970–1971 | {{flagicon|SCO}} [[Matt Busby]] | |- | 1971–1972 | {{flagicon|IRL}} [[Frank O'Farrell]] | |- | 1972–1977 | {{flagicon|SCO}} [[Tommy Docherty]] | |- | 1977–1981 | {{flagicon|ENG}} [[Dave Sexton]] | |- | 1981–1986 | {{flagicon|ENG}} [[Ron Atkinson]] | |- | 1986–2013 | {{flagicon|SCO}} [[Alex Ferguson]] | |- | 2013–2014 | {{flagicon|SCO}} [[David Moyes]] | |- | 2014 | {{flagicon|WAL}} [[Ryan Giggs]] | Pemain-pengendali sementara |- | 2014–2016 | {{flagicon|NED}} [[Louis van Gaal]] | |- | 2016–2018 | {{flagicon|POR}} [[José Mourinho]] | |- | 2018–2021 | {{flagicon|NOR}} [[Ole Gunnar Solskjær]] | {{refn|group=nb|Solskjaer pada mulanya dilantik sebagai pengurus sementara dan dia telah lantik sebagai pengurus sepenuh masa pada 28 Mac 2019.}} |- | 2021 | {{flagicon|ENG}} [[Michael Carrick]] | Pengendali sementara |- | 2021–2022 | {{flagicon|GER}} [[Ralf Rangnick]] | Pengurus sementara |- | 2022–2024 | {{flagicon|NED}} [[Erik ten Hag]] | |- | 2024 | {{flagicon|NED}} [[Ruud van Nistelrooy]] | Pengurus sementara |- | 2024–2026 | {{flagicon|POR}} [[Ruben Amorim]] | |- | 2026 | {{flagicon|SCO}} [[Darren Fletcher]] | Pelatih kepala sementara |- | 2026– | {{flagicon|ENG}} [[Michael Carrick]] | Pelatih kepala hingga akhir musim 2025/26 |} ==Pengurusan== *Pemilik: Keluarga Glazer melalui Pemegangan Saham Red Football Limited<ref>Red Football Shareholder Limited: Group of companies' accounts made up to 30 June 2009. Downloaded from Companies House UK</ref> ===Manchester United Limited=== {| class="wikitable" |- ! Jawatan ! Nama<ref>{{cite web |title=Board of Directors |url=http://ir.manutd.com/phoenix.zhtml?c=133303&p=irol-govBoard |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |access-date=1 July 2013 }}</ref> |- | Pengerusi bersama | [[Avram Glazer]]<br />[[Joel Glazer]] |- | Ketua eksekutif | [[Richard Arnold (executive)|Richard Arnold]]<ref>{{cite news |title=United announces new Chief Executive Officer |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-announces-richard-arnold-as-new-chief-executive-officer |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=6 January 2022 |access-date=6 January 2022 }}</ref> |- | Ketua pegawai kewangan | Cliff Baty<ref>{{cite news |title=Manchester United appoints Cliff Baty as Chief Financial Officer |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Club-News/2015/Oct/Manchester-United-Appoints-Cliff-Baty-As-Chief-Financial-Officer.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=26 October 2015 |access-date=26 October 2015 }}</ref> |- | Ketua pegawai operasi | [[Collette Roche]]<ref>{{cite news |title=The appointment of Collette Roche at Manchester United is a step forward for football – a game blighted by sexism |url=https://inews.co.uk/opinion/comment/manchester-united-collette-roche-female-chief-operating-officer-sends-message/|website=inews.com |publisher=iNews |date=19 April 2018 |access-date=18 August 2018 }}</ref> |- | Ketua pegawai undang-undang / Penasihat umum | Patrick Stewart |- | Pengarah bukan eksekutif | [[Bryan Glazer]]<br />Kevin Glazer<br />Edward Glazer<br />Darcie Glazer Kassewitz<br />Robert Leitão<br />John Hooks<br />Manu Sawhney |} ===Kelab Bolasepak Manchester United=== {| class="wikitable" |- ! Pejabat ! Nama |- | Presiden kehormat | [[Martin Edwards]]<ref>{{cite news |first=Neil |last=Gardner |title=Martin Edwards voices concerns over Manchester United's future |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/manchester_united/article6866287.ece |work=The Times |location=London |date=8 October 2009 |access-date=11 June 2010 }}</ref> |- | Pengarah | [[David Gill (football executive)|David Gill]]<br />[[Michael Edelson]]<br />[[Bobby Charlton|Sir Bobby Charlton]]<br />[[Alex Ferguson|Sir Alex Ferguson]]<ref>{{Cite web | url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/sir-alex-ferguson-latest-manager-retires-but-will-remain-a-director-of-club-after-27-years-in-charge-8606905.html |title = Sir Alex Ferguson latest: Manager retires but will remain a director|website =The Independent|date = 8 May 2013}}</ref> |- | Pengarah bola sepak | John Murtough<ref name="10Mar21">{{cite news |title=United appoint Football and Technical Directors |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-statement-on-appointment-of-football-director-and-technical-director |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |access-date=10 March 2021|date=10 March 2021}}</ref> |- | Timbalan pengarah bola sepak | Andy O'Boyle<ref>{{cite news |title=United appoint Deputy Football Director|url=https://www.manutd.com/en/news/detail/andy-oboyle-appointed-as-man-utd-deputy-football-director|website=ManUtd.com|publisher=Manchester United |access-date=31 May 2022|date=31 May 2022}}</ref> |- | Pengarah teknikal | [[Darren Fletcher]]<ref name="10Mar21"/> |- | Pengarah rundingan bola sepak | Masih kosong |- | Pengarah operasi bola sepak | David Harrison<ref name="17Feb23">{{cite news |title=Harrison appointed director of football operations |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/statement-david-harrison-appointed-director-of-football-operations-at-man-utd |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |access-date=17 February 2023|date=17 February 2023}}</ref> |- | Setiausaha kelab | Rebecca Britain<ref>{{cite news |title=Manchester United appoint Rebecca Britain as club secretary|url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-utd-news-rebecca-britain-14470177|website=Manchester Evening News|date=29 March 2018|access-date=5 August 2018}}</ref> |} ==Kejohanan== {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%;text-align:center" |+Kejohanan Manchester United FC !style="width:1%"| Jenis !style="width:5%"| Pertandingan !style="width:1%"| Gelaran !style="width:21%"| Musim |- |rowspan="5"| '''Domestik''' !scope=col| [[Football League First Division|Divisyen Pertama]]/[[Liga Perdana Inggeris]]<ref name="premier_league" group="nb">Selepas pembentukannya pada tahun 1992, [[Liga Perdana Inggeris|Liga Perdana]] menjadi peringkat tertinggi [[Bola sepak di England|bola sepak Inggeris]]. Manakala [[Liga Kejohanan Bola Sepak Inggeris|Liga Bolasepak]] Pertama dan [[Divisyen Kedua Liga Bola Sepak|Divisyen Kedua]] pula masing-masing menjadi peringkat kedua dan ketiga. Dari tahun 2004, Divisyen Pertama menjadi [[Liga Kejohanan Bola Sepak Inggeris|Kejuaraan EFL]] dan Divisyen Kedua menjadi [[Liga Satu EFL]].</ref> |style="background-color:gold"| '''20''' |align="left"| [[1907–08 Football League#First Division|1907–08]], [[1910–11 Football League#First Division|1910–11]], [[1951–52 Football League#First Division|1951–52]], [[1955–56 Football League#First Division|1955–56]], [[1956–57 Football League#First Division|1956–57]], [[1964–65 Football League#First Division|1964–65]], [[1966–67 Football League#First Division|1966–67]], [[Liga Perdana Inggeris 1992–93|1992–93]], [[Liga Perdana Inggeris 1993–94|1993–94]], [[Liga Perdana Inggeris 1995–96|1995–96]], [[Liga Perdana Inggeris 1996–97|1996–97]], [[Liga Perdana Inggeris 1998–99|1998–99]], [[Liga Perdana Inggeris 1999–2000|1999–2000]], [[Liga Perdana Inggeris 2000–01|2000–01]], [[Liga Perdana Inggeris 2002–03|2002–03]], [[Liga Perdana Inggeris 2006–07|2006–07]], [[Liga Perdana Inggeris 2007–08|2007–08]], [[Liga Perdana Inggeris 2008–09|2008–09]], [[Liga Perdana Inggeris 2010–11|2010–11]], [[Liga Perdana Inggeris 2012–13|2012–13]] |- !scope=col| [[Football League Second Division|Divisyen Kedua]]<ref name="premier_league" group="nb" /> | 2 |align="left"| [[1935–36 Football League#Second Division|1935–36]], [[1974–75 Football League#Second Division 2|1974–75]] |- !scope=col| [[Piala FA Inggeris]] | 13 |align="left"| [[Final Piala FA 1909|1908–09]], [[Final Piala FA 1948|1947–48]], [[Final Piala FA 1963|1962–63]], [[Final Piala FA 1977|1976–77]], [[Final Piala FA 1983|1982–83]], [[Final Piala FA 1985|1984–85]], [[Final Piala FA 1990|1989–90]], [[Final Piala FA 1994|1993–94]], [[Final Piala FA 1996|1995–96]], [[Final Piala FA 1999|1998–99]], [[Final Piala FA 2004|2003–04]], [[Final Piala FA 2016|2015–16]], [[Final Piala FA 2024|2023–24]] |- !scope=col| [[Piala EFL|Piala Liga Bola Sepak/Piala EFL]] | 6 |align="left"| [[1992 Football League Cup Final|1991–92]], [[2006 Football League Cup Final|2005–06]], [[2009 Football League Cup Final|2008–09]], [[2010 Football League Cup Final|2009–10]], [[2017 EFL Cup Final|2016–17]], [[2023 EFL Cup final|2022–23]] |- !scope=col| [[Piala Perisai Komuniti FA|Perisai Amal FA/Perisai Komuniti FA]] |style="background-color:gold"| '''21''' |align="left"| [[1908 FA Charity Shield|1908]], [[1911 FA Charity Shield|1911]], [[1952 FA Charity Shield|1952]], [[1956 FA Charity Shield|1956]], [[1957 FA Charity Shield|1957]], [[1965 FA Charity Shield|1965]]*, [[1967 FA Charity Shield|1967]]*, [[1977 FA Charity Shield|1977]]*, [[1983 FA Charity Shield|1983]], [[1990 FA Charity Shield|1990]]*, [[1993 FA Charity Shield|1993]], [[1994 FA Charity Shield|1994]], [[1996 FA Charity Shield|1996]], [[1997 FA Charity Shield|1997]], [[2003 FA Community Shield|2003]], [[2007 FA Community Shield|2007]], [[2008 FA Community Shield|2008]], [[2010 FA Community Shield|2010]], [[2011 FA Community Shield|2011]], [[2013 FA Community Shield|2013]], [[2016 FA Community Shield|2016]] (* berkongsi) |- |rowspan="4"| '''Eropah''' !scope=col| [[Liga Juara-Juara Eropah|Piala Eropah/Liga Juara-Juara Eropah]] | 3 |align="left"| [[1968 European Cup Final|1967–68]], [[Perlawanan akhir Liga Juara-Juara UEFA 2008 1999|1998–99]], [[Perlawanan akhir Liga Juara-Juara UEFA 2008|2007–08]] |- !scope=col| [[Liga Europa UEFA]] | 1 |align="left"| [[2017 UEFA Europa League Final|2016–17]] |- !scope=col| [[Piala Super UEFA]] | 1 |align="left"| [[1991 European Super Cup|1991]] |- !scope=col| [[Piala Pemenang Piala UEFA|Piala Pemenang Piala Eropah]] | 1 |align="left"| [[1991 European Cup Winners' Cup Final|1990–91]] |- |rowspan="2"| '''Antarabangsa''' !scope=col| [[Piala Kelab Dunia FIFA|Piala Kelab Dunia FIFA]] | 1 |align="left"| [[2008 FIFA Club World Cup|2008]] |- !scope=col| [[Piala Antara Benua (bola sepak)|Piala Antara Benua]] | 1 |align="left"| [[1999 Intercontinental Cup|1999]] |} * {{legend|gold|rekod}} * {{smallsup|s}} berkongsi rekod ===Berganda dan Trebel=== *[[Berganda (persatuan bola sepak)|Berganda]] **[[Berganda (persatuan bola sepak)#England|Liga dan Piala FA]] (3): [[Manchester United F.C. Musim 1993–94|1993–94]], [[Manchester United F.C. Musim 1995–96|1995–96]], [[Manchester United F.C. Musim 1998–99|1998–99]] **[[Liga Perdana Inggeris|Liga]] dan [[Liga Juara-Juara UEFA]] (2): [[Manchester United F.C. Musim 1998–99|1998–99]], [[Manchester United F.C. Musim 2007–08|2007–08]] **[[Liga Perdana Inggeris|Liga]] and [[Piala EFL]] (1): [[Manchester United F.C. Musim 2008–09|2008–09]] **[[Piala EFL]] and [[Liga Europa UEFA]] (1): [[Manchester United F.C. Musim 2016–17|2016–17]] *[[Trebel (persatuan bola sepak)|Trebel]] **[[Liga Perdana Inggeris|Liga]], [[Piala FA]] dan [[Liga Juara-Juara UEFA]] (1): [[Manchester United F.C. Musim 1998–99|1998–99]] ==Nota== {{reflist|group=nb}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Bacaan lanjut== *{{cite book |editor1-last=Andrews |editor1-first=David L. |title=Manchester United: A Thematic Study |year=2004 |publisher=Routledge |location=London |isbn=978-0-415-33333-7 }} *{{cite book |last1=Barnes |first1=Justyn |last2=Bostock |first2=Adam |last3=Butler |first3=Cliff |last4=Ferguson |first4=Jim |last5=Meek |first5=David |last6=Mitten |first6=Andy |last7=Pilger |first7=Sam |last8=Taylor |first8=Frank OBE |last9=Tyrrell |first9=Tom |title=The Official Manchester United Illustrated Encyclopedia |orig-year=1998 |edition=3rd |year=2001 |publisher=Manchester United Books |location=London |isbn=978-0-233-99964-7}} *{{cite book |last1=Bose |first1=Mihir |title=Manchester Disunited: Trouble and Takeover at the World's Richest Football Club |year=2007 |publisher=Aurum Press |location=London |isbn=978-1-84513-121-0 }} *{{cite book |last1=Crick |first1=Michael |last2=Smith |first2=David |title=Manchester United – The Betrayal of a Legend |year=1990 |publisher=Pan Books |location=London |isbn=978-0-330-31440-4 }} *{{cite book |last=Devlin |first=John |title=True Colours: Football Kits from 1980 to the Present Day |year=2005 |publisher=A & C Black |location=London |isbn=978-0-7136-7389-0 }} *{{cite book |last1=Dobson |first1=Stephen |last2=Goddard |first2=John |editor1-last=Fort |editor1-first=Rodney |editor2-last=Fizel |editor2-first=John |title=International Sports Economics Comparisons |year=2004 |publisher=Praeger Publishers |location=Westport, CT |isbn=978-0-275-98032-0 |chapter=Ownership and Finance of Professional Soccer in England and Europe}} *{{cite book |last=Dunning |first=Eric |title=Sport Matters: Sociological Studies of Sport, Violence and Civilisation |url=https://archive.org/details/sportmatterssoci0000dunn |url-access=registration |publisher=Routledge |year=1999 |location=London |isbn=978-0-415-09378-1 }} *{{cite book |last=Hamil |first=Sean |editor1-last=Chadwick |editor1-first=Simon |editor2-last=Arth |editor2-first=Dave |title=International Cases in the Business of Sport |year=2008 |publisher=Butterworth-Heinemann |location=Oxford |isbn=978-0-7506-8543-6 |chapter=Case 9: Manchester United: the Commercial Development of a Global Football Brand }} *{{cite book |last=Inglis |first=Simon |title=Football Grounds of Britain |orig-year=1985 |edition=3rd |year=1996 |publisher=CollinsWillow |location=London |isbn=978-0-00-218426-7 }} *{{cite book |last=James |first=Gary |title=Manchester: A Football History |publisher=James Ward |location=Halifax |year=2008 |isbn=978-0-9558127-0-5 }} *{{cite journal |last=Morgan |first=Steve |editor-first=Ian |editor-last=McLeish |date=March 2010 |title=Design for life |journal=Inside United |issue=212 |issn=1749-6497 }} *{{cite book |last=Murphy |first=Alex |title=The Official Illustrated History of Manchester United |publisher=Orion Books |year=2006 |location=London |isbn=978-0-7528-7603-0 }} *{{cite book |last1=Shury |first1=Alan |last2=Landamore |first2=Brian |title=The Definitive Newton Heath F.C |publisher=SoccerData |year=2005 |isbn=978-1-899468-16-4 }} *{{cite book |last1=Tyrrell |first1=Tom |last2=Meek |first2=David |title=The Hamlyn Illustrated History of Manchester United 1878–1996 |orig-year=1988 |edition=5th |year=1996 |publisher=Hamlyn |location=London |isbn=978-0-600-59074-3 }} *{{cite book |last=White |first=Jim |title=Manchester United: The Biography |year=2008 |publisher=Sphere |location=London |isbn=978-1-84744-088-4 }} *{{cite book |last=White |first=John |title=The United Miscellany |orig-year=2005 |edition=2nd |year=2007 |publisher=Carlton Books |location=London |isbn=978-1-84442-745-1 }} ==Pautan luar== {{wikiquote}} {{Wikinews category|Manchester United F.C.}} {{Commons category}} * {{Official website}} {{in lang|ar|zh|en|fr|ja|ko|es}} * [http://www.stretfordend.co.uk/ Official statistics website] * [http://www.joinmust.org/ Official Manchester United Supporters' Trust] {{BBC football info|manchester-united}} * [http://www.skysports.com/football/teams/manchesterunited Manchester United] at Sky Sports * [https://www.premierleague.com/clubs/12/Manchester-United/overview Manchester United] at Premier League * [https://www.flashscore.com.my/pasukan/manchester-united/ppjDR086/ Keputusan terkini perlawanan Manchester United] * {{Finance links | symbol = MANU | sec_cik = MANU | google = NYSE:MANU | yahoo = MANU | bloomberg = MANU:US | reuters = MANU | nasdaq = MANU }} {{Manchester United F.C.}} {{Navboxes | titlestyle = background:#DA020E; color:#FFFFFF; {{box-shadow border|a|#000000|1px}}; | list1 = {{Manchester United F.C. squad}} {{Manchester United F.C. matches}} {{Manchester United F.C. seasons}} {{Manchester United F.C. managers}} {{Premier League}} {{G-14}} {{ECA}} {{UEFA Champions League winners}} {{UEFA Europa League winners}} {{UEFA Cup Winners' Cup winners}} {{UEFA Super Cup winners}} {{Intercontinental Cup winners}} {{FIFA Club World Cup winners}} {{Football in Greater Manchester}} {{Laureus Team of the Year Award}} }} {{Portal bar|Association football|English football|Greater Manchester}} {{Authority control}} {{featured article}} [[Category:Manchester United F.C.| ]] [[Category:Kelab bola sepak Inggeris|Manchester United]] na003torer9ano8idt9qc2asux9dbk6 0 42733 6809893 6420834 2026-03-26T22:22:47Z Rulwarih 91672 update 6809893 wikitext text/x-wiki {{short description|Bekas rantau autonomi di Filipina}} {{Infobox Former Subdivision | conventional_long_name = Rantau Autonomi Islam Mindanao (ARMM) | native_name = {{native name|fil|Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao}}<br/>{{native name|ar| الحكم الذاتي الاقليمي لمسلمي مندناو }} | common_name = ARMM | nation = Filipina | status_text = Bekas [[Rantau autonomi di Filipina|rantau autonomi]] Filipina | subdivision = Rantau | era = | year_start = 1989 | date_start = 1 Ogos | event_start = | event_end = Pusing ganti ARMM kepada [[Bangsamoro|BARMM]] | date_end = 26 Februari | year_end = 2019 | life_span = | p1 = Mindanao Barat | flag_p1 = | p2 = Mindanao Pusat | flag_p2 = | s1 = Bangsamoro | flag_s1 =Flag of Bangsamoro.svg | s2 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of ARMM.svg | image_coat = Ph seal ARMM.png | image_coat = Ph seal ARMM.png | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | symbol_type = [[Mohor Wilayah Autonomi Islam Mindanao|Mohor]] | image_map_caption = Lokasi di dalam&nbsp;Filipina | stat_area1 = | stat_year1 = 2015{{PH census|2015|ARMM}} | stat_pop1 = 3,781,387 | capital = [[Bandar Cotabato]] <small>(sementara dan pusat kerajaan ''de facto'')</small><br />[[Parang, Maguindanao|Parang]] <small>(pust kerajaan ''de jure'', 1995–2001)</small><ref name=mmaa42>{{cite web |url=http://rla-armmgov.ph/wp-content/uploads/2015/03/MMAA-42.pdf|title=An Act Fixing the Permanent Seat of Government for the Autonomous Region in Muslim Mindanao at the Municipality of Parang, Province of Maguindanao|date=September 22, 1995|author=Regional Legislative Assembly of the Autonomous Region in Muslim Mindanao|accessdate=August 9, 2016}}</ref> | political_subdiv = {{Collapsible list | titlestyle = padding-right:3em;font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 5&nbsp;wilayah | bullets = true | [[Basilan]] (kecuali [[Isabela, Basilan|Bandar&nbsp;Isabela]]) | [[Lanao del Sur]] | [[Maguindanao]] | [[Sulu]] | [[Tawi-Tawi]] }} | today = [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Bangsamoro]] |demonym=}} '''Rantau Autonomi Islam Mindanao''' ({{lang-tl|Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao}}; {{lang-ar|الحكم الذاتي الاقليمي لمسلمي مندناو}} ''Al-ḥukm adh-dhātiyy al-'aqlīmiyy limuslimiyy mindanāu'';<ref>{{cite web| url = http://armm.gov.ph/armm-content/uploads/2013/06/ARMM-letterhead-issuances.jpg| publisher = Autonomous Region in Muslim Mindanao| accessdate = 2016-04-16| title = Official Issuances| archive-date = 2014-06-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20140605172426/http://armm.gov.ph/armm-content/uploads/2013/06/ARMM-letterhead-issuances.jpg| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|title=Mga Pangalan ng Tanggapan ng Pamahalaan sa Filipino - Edisyong 2013|date=2013|editor-last=Narvaez|editor-first=Eilene Antoinette G.|editor2-last=Macaranas|editor2-first=Edgardo M.|website=kwf.org.ph|publisher=[[Komisyon ng Wikang Filipino]]|page=38|language=Filipino, English|isbn=978-971-0197-22-4|access-date=January 24, 2019|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329025354/http://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|url-status=dead}}</ref> singkatan '''ARMM''') merupakan sebuah [[Rantau autonomi di Filipina|rantau autonomi Filipina]], terletak di [[Mindanao]] [[Gugusan pulau di Filipina|gugusan pulau]] Filipina, yang terdiri daripada lima [[rantau di Filipina|rantau]] yang lebih ramai [[Islam di Filipina|orang Islam]]: [[Basilan]] (kecuali [[Isabela, Basilan|Bandar Isabela]]), [[Lanao del Sur]], [[Maguindanao]], [[Sulu]], dan [[Tawi-Tawi]]. Ia merupakan satu-satunya [[Rantau di Filipina|rantau]] yang mempunyai kerajaannya yang tersendiri. Pusat kerajaan ''de facto'' rantau tersebut ialah [[Bandar Cotabato]], walaupun [[Bandar di Filipina#Bandar bebas|bandar pemerintahan sendiri]] ini di luar bidang kuasanya. ARMM termasuk wilayah [[Shariff Kabunsuan]] dari penubuhannya pada tahun 2006 hingga 16 Julai 2008, apabila Shariff Kabunsuan tidak lagi wujud sebagai sebuah rantau selepas [[Mahkamah Agung Filipina]] mengisytiharkan "Akta Autonomi Islam Mindanao 201", yang menciptanya, tidak mengikut perlembagaan dalam ''[[Sema vs. COMELEC]]''.<ref>{{Cite news |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/07/17/08/supreme-court-voids-creation-shariff-kabunsuan |title=Supreme Court voids creation of Shariff Kabunsuan |last=Llanto |first=Jesus F. |date=17 July 2008 |work=ABS-CBN News}}</ref> Pada 7 Oktober 2012, [[Presiden Filipina|Presiden]] [[Benigno Aquino III]] berkata bahawa kerajaan menujukan untuk mempunyai keamanan di rantau autonomi tersebut dan itu ia akan menjadi dikenali sebagai [[Wilayah Autonomi Bangsamoro]],<ref>{{Cite news |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/10/07/12/govt-reaches-deal-milf |title=Govt reaches deal with MILF to end rebellion |last=Pedrasa |first=Ira |date=7 October 2012 |work=ABS-CBN News |access-date=7 February 2015}}</ref> [[kata majmuk]] bagi ''bangsa'' dan ''[[orang Moro|Moro]]''.<ref>{{Cite web |url=http://www.theguidon.com/1112/main/2013/02/the-bangsamoro-reframes-the-muslim-filipino-identity/ |title=The Bangsamoro reframes the Muslim-Filipino identity |last=Oliveros |first=Renato T. |date=8 February 2013 |website=The Guidon |access-date=13 April 2015}}</ref> Pada 26 Julai 2018, pengganti Aquino, Presiden [[Rodrigo Duterte]], menandatangani [[Undang-undang Organik Bangsamoro]] (BOL), yang membuka jalan untuk penubuhan entiti politik autonomi baru di kawasan tersebut, [[Wilayah Autonomi Bangsamoro Islam Mindanao]] (BARMM).<ref>{{Cite news |url=http://news.abs-cbn.com/news/07/26/18/duterte-signs-bangsamoro-law |title=Duterte signs Bangsamoro law |date=2018-07-26 |work=ABS-CBN News |access-date=2018-07-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html |title=Duterte signs Bangsamoro Organic Law |date=2018-07-26 |work=CNN Philippines |access-date=2018-07-26 |language=en |archive-date=2018-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726201613/http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html |url-status=dead }}</ref> ARMM dibubarkan pada namanya selepas pengesahan BOL dan akan mengganti secara berkesan oleh BARMM di atas perlembagaan [[Autoriti Peralihan Bangsamoro]], sebuah kerajaan interim bagi rantau tersebut.<ref name=appointments>{{cite news |last1=Arguillas |first1=Carolyn |title=Appointments to Bangsamoro transition body out after Feb. 6 plebiscite |url=https://www.mindanews.com/peace-process/2019/02/appointments-to-bangsamoro-transition-body-out-after-feb-6-plebiscite/ |accessdate=2 February 2019 |work=MindaNews |date=2 February 2019}}</ref> Undang-undang tersebut "anggap disahkan" pada 25 Januari 2019 berikutan [[plebisit penubuhan Wilayah Autonomi Bangsamoro 2019|plebisit]] 21 Januari.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://businessmirror.com.ph/2019/01/26/comelec-ratifies-bol/|title=Comelec ratifies Bangsamoro Organic Law|website=BusinessMirror|language=en-US|access-date=2019-02-06}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.manilatimes.net/yes-vote-prevails-in-4-of-5-provinces/500640/ |title=‘Yes’ vote prevails in 4 of 5 provinces |last=Depasupil |first=William |date=2019-01-23 |work=The Manila Times |access-date=2019-01-26 |last2=Reyes |first2=Dempsey }}{{Dead link|date=October 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1076036/zubiri-overwhelming-yes-vote-for-bol-shows-mindanao-shedding-its-history-of-conflict |title=Zubiri: Overwhelming ‘yes’ vote for BOL shows Mindanao shedding its history of conflict |last=Galvez |first=Daphne |date=2019-01-22 |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=2019-01-26}}</ref> ==Geografi== Rantau Autonomi Islam Mindanao (ARMM) terletak di tanah besar [[Mindanao]] di selatan Filipina dan dicipta oleh sebab Akta Republik No. 6734 yang ditandangan ke dalam undang-undang oleh Presiden [[Corazon Aquino]] pada 1 Ogos 1989. Plebisit tersebut dikendalikan di kawasan usulan ARMM pada 17 November 1989 di wilayah [[Maguindanao]], [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], dan [[Tawi-Tawi]]. Rantau tersebut diperkuatkan lagi dan dikembangkan melalui pengesahan Akta Republik No. 9054, meminda untuk tujuan Akta Republik No. 6734, berjudul "Suatu Akta Membekalkan untuk ARMM" seperti dipindakan pada September 2001. Plebisit tersebut membuka jalan untuk kemasukan rantau [[Basilan]] dan bandar [[Marawi]] sebahagian ARMM. ==Lihat juga== * [[Orang Moro]] * [[Bangsamoro (entiti politik)|Bangsamoro]] * [[Proses keamanan dengan Bangsamoro di Filipina]] * [[Islam di Filipina]] * [[Konsortium Masyarakat Sivil Bangsamoro]] * [[Federalisme di Filipina]] * [[Kesultanan Sulu]] * [[Kesultanan Maguindanao]] * [[Gabungan kesultanan di Lanao]] ==Rujukan== {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Wikivoyage}} {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20190314185204/http://www.armm.gov.ph/ Autonomous Region in Muslim Mindanao - Official Website] * [https://web.archive.org/web/20080312180026/http://bpi.armm.gov.ph/ Bureau of Public Information - ARMM - Latest News & Events in ARMM] {{Autonomous Region in Muslim Mindanao}} {{Philippine regions}} {{Mindanao lateral}} {{Southern Philippines Insurgency}} {{Topik Bangsamoro}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Wilayah Autonomi Islam Mindanao}} [[Kategori:Wilayah Autonomi Islam Mindanao| ]] [[Kategori:Penubuhan 1989 di Filipina]] [[Kategori:Rantau bubar di Filipina]] [[Kategori:Negeri dan wilayah ditubuhkan pada 1989]] [[Kategori:Negeri dan wilayah dibubarkan pada 2019]] [[Kategori:Pembubaran 2019 di Filipina]] [[Kategori:Sejarah Bangsamoro]] kf06e4ib9boy0qw4upgqo8nntl3dfrq 6809895 6809893 2026-03-26T22:32:32Z Rulwarih 91672 kemasan 6809895 wikitext text/x-wiki {{short description|Bekas rantau autonomi di Filipina}} {{Infobox Former Subdivision | conventional_long_name = Rantau Autonomi Islam Mindanao | native_name = {{native name|fil|Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao}}<br/>{{native name|ar| الحكم الذاتي الاقليمي لمسلمي مندناو }} | common_name = ARMM | nation = Filipina | status_text = Bekas [[Rantau autonomi di Filipina|rantau autonomi]] Filipina | subdivision = Rantau | era = | year_start = 1989 | date_start = 1 Ogos | event_start = | event_end = Penukaran ARMM kepada [[Bangsamoro|BARMM]] | date_end = 26 Februari | year_end = 2019 | life_span = | p1 = Mindanao Barat | flag_p1 = | p2 = Mindanao Pusat | flag_p2 = | s1 = Bangsamoro | flag_s1 =Flag of Bangsamoro.svg | s2 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of ARMM.svg | image_coat = Ph seal ARMM.png | image_coat = Ph seal ARMM.png | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | symbol_type = [[Jata Rantau Autonomi Islam Mindanao|Jata]] | image_map_caption = Lokasi di dalam&nbsp;Filipina | stat_area1 = | stat_year1 = 2015{{PH census|2015|ARMM}} | stat_pop1 = 3,781,387 | capital = [[Bandar Cotabato]] <small>(sementara dan pusat kerajaan ''de facto'')</small><br />[[Parang, Maguindanao|Parang]] <small>(pust kerajaan ''de jure'', 1995–2001)</small><ref name=mmaa42>{{cite web |url=http://rla-armmgov.ph/wp-content/uploads/2015/03/MMAA-42.pdf|title=An Act Fixing the Permanent Seat of Government for the Autonomous Region in Muslim Mindanao at the Municipality of Parang, Province of Maguindanao|date=September 22, 1995|author=Regional Legislative Assembly of the Autonomous Region in Muslim Mindanao|accessdate=August 9, 2016}}</ref> | political_subdiv = {{Collapsible list | titlestyle = padding-right:3em;font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 5&nbsp;wilayah | bullets = true | [[Basilan]] (kecuali [[Isabela, Basilan|Bandar&nbsp;Isabela]]) | [[Lanao del Sur]] | [[Maguindanao]] | [[Sulu]] | [[Tawi-Tawi]] }} |demonym=}} '''Rantau Autonomi Islam Mindanao''' ({{lang-tl|Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao}}; {{lang-ar|الحكم الذاتي الاقليمي لمسلمي مندناو}} ''Al-ḥukm adh-dhātiyy al-'aqlīmiyy limuslimiyy mindanāu'';<ref>{{cite web| url = http://armm.gov.ph/armm-content/uploads/2013/06/ARMM-letterhead-issuances.jpg| publisher = Autonomous Region in Muslim Mindanao| accessdate = 2016-04-16| title = Official Issuances| archive-date = 2014-06-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20140605172426/http://armm.gov.ph/armm-content/uploads/2013/06/ARMM-letterhead-issuances.jpg| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|title=Mga Pangalan ng Tanggapan ng Pamahalaan sa Filipino - Edisyong 2013|date=2013|editor-last=Narvaez|editor-first=Eilene Antoinette G.|editor2-last=Macaranas|editor2-first=Edgardo M.|website=kwf.org.ph|publisher=[[Komisyon ng Wikang Filipino]]|page=38|language=Filipino, English|isbn=978-971-0197-22-4|access-date=January 24, 2019|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329025354/http://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|url-status=dead}}</ref> singkatan '''ARMM''') merupakan sebuah [[Rantau autonomi di Filipina|rantau autonomi Filipina]], terletak di [[Mindanao]] [[Gugusan pulau di Filipina|gugusan pulau]] Filipina, yang terdiri daripada lima [[rantau di Filipina|rantau]] yang lebih ramai [[Islam di Filipina|orang Islam]]: [[Basilan]] (kecuali [[Isabela, Basilan|Bandar Isabela]]), [[Lanao del Sur]], [[Maguindanao]], [[Sulu]], dan [[Tawi-Tawi]]. Ia merupakan satu-satunya [[Rantau di Filipina|rantau]] yang mempunyai kerajaannya yang tersendiri. Pusat kerajaan ''de facto'' rantau tersebut ialah [[Bandar Cotabato]], walaupun [[Bandar di Filipina#Bandar bebas|bandar pemerintahan sendiri]] ini di luar bidang kuasanya. ARMM termasuk wilayah [[Shariff Kabunsuan]] dari penubuhannya pada tahun 2006 hingga 16 Julai 2008, apabila Shariff Kabunsuan tidak lagi wujud sebagai sebuah rantau selepas [[Mahkamah Agung Filipina]] mengisytiharkan "Akta Autonomi Islam Mindanao 201", yang menciptanya, tidak mengikut perlembagaan dalam ''[[Sema vs. COMELEC]]''.<ref>{{Cite news |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/07/17/08/supreme-court-voids-creation-shariff-kabunsuan |title=Supreme Court voids creation of Shariff Kabunsuan |last=Llanto |first=Jesus F. |date=17 July 2008 |work=ABS-CBN News}}</ref> Pada 7 Oktober 2012, [[Presiden Filipina|Presiden]] [[Benigno Aquino III]] berkata bahawa kerajaan menujukan untuk mempunyai keamanan di rantau autonomi tersebut dan itu ia akan menjadi dikenali sebagai [[Wilayah Autonomi Bangsamoro]],<ref>{{Cite news |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/10/07/12/govt-reaches-deal-milf |title=Govt reaches deal with MILF to end rebellion |last=Pedrasa |first=Ira |date=7 October 2012 |work=ABS-CBN News |access-date=7 February 2015}}</ref> [[kata majmuk]] bagi ''bangsa'' dan ''[[orang Moro|Moro]]''.<ref>{{Cite web |url=http://www.theguidon.com/1112/main/2013/02/the-bangsamoro-reframes-the-muslim-filipino-identity/ |title=The Bangsamoro reframes the Muslim-Filipino identity |last=Oliveros |first=Renato T. |date=8 February 2013 |website=The Guidon |access-date=13 April 2015}}</ref> Pada 26 Julai 2018, pengganti Aquino, Presiden [[Rodrigo Duterte]], menandatangani [[Undang-undang Organik Bangsamoro]] (BOL), yang membuka jalan untuk penubuhan entiti politik autonomi baru di kawasan tersebut, [[Wilayah Autonomi Bangsamoro Islam Mindanao]] (BARMM).<ref>{{Cite news |url=http://news.abs-cbn.com/news/07/26/18/duterte-signs-bangsamoro-law |title=Duterte signs Bangsamoro law |date=2018-07-26 |work=ABS-CBN News |access-date=2018-07-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html |title=Duterte signs Bangsamoro Organic Law |date=2018-07-26 |work=CNN Philippines |access-date=2018-07-26 |language=en |archive-date=2018-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726201613/http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html |url-status=dead }}</ref> ARMM dibubarkan pada namanya selepas pengesahan BOL dan akan mengganti secara berkesan oleh BARMM di atas perlembagaan [[Autoriti Peralihan Bangsamoro]], sebuah kerajaan interim bagi rantau tersebut.<ref name=appointments>{{cite news |last1=Arguillas |first1=Carolyn |title=Appointments to Bangsamoro transition body out after Feb. 6 plebiscite |url=https://www.mindanews.com/peace-process/2019/02/appointments-to-bangsamoro-transition-body-out-after-feb-6-plebiscite/ |accessdate=2 February 2019 |work=MindaNews |date=2 February 2019}}</ref> Undang-undang tersebut "anggap disahkan" pada 25 Januari 2019 berikutan [[plebisit penubuhan Wilayah Autonomi Bangsamoro 2019|plebisit]] 21 Januari.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://businessmirror.com.ph/2019/01/26/comelec-ratifies-bol/|title=Comelec ratifies Bangsamoro Organic Law|website=BusinessMirror|language=en-US|access-date=2019-02-06}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.manilatimes.net/yes-vote-prevails-in-4-of-5-provinces/500640/ |title=‘Yes’ vote prevails in 4 of 5 provinces |last=Depasupil |first=William |date=2019-01-23 |work=The Manila Times |access-date=2019-01-26 |last2=Reyes |first2=Dempsey }}{{Dead link|date=October 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1076036/zubiri-overwhelming-yes-vote-for-bol-shows-mindanao-shedding-its-history-of-conflict |title=Zubiri: Overwhelming ‘yes’ vote for BOL shows Mindanao shedding its history of conflict |last=Galvez |first=Daphne |date=2019-01-22 |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=2019-01-26}}</ref> ==Geografi== Rantau Autonomi Islam Mindanao (ARMM) terletak di tanah besar [[Mindanao]] di selatan Filipina dan dicipta oleh sebab Akta Republik No. 6734 yang ditandangan ke dalam undang-undang oleh Presiden [[Corazon Aquino]] pada 1 Ogos 1989. Plebisit tersebut dikendalikan di kawasan usulan ARMM pada 17 November 1989 di wilayah [[Maguindanao]], [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], dan [[Tawi-Tawi]]. Rantau tersebut diperkuatkan lagi dan dikembangkan melalui pengesahan Akta Republik No. 9054, meminda untuk tujuan Akta Republik No. 6734, berjudul "Suatu Akta Membekalkan untuk ARMM" seperti dipindakan pada September 2001. Plebisit tersebut membuka jalan untuk kemasukan rantau [[Basilan]] dan bandar [[Marawi]] sebahagian ARMM. ==Lihat juga== * [[Orang Moro]] * [[Bangsamoro (entiti politik)|Bangsamoro]] * [[Proses keamanan dengan Bangsamoro di Filipina]] * [[Islam di Filipina]] * [[Konsortium Masyarakat Sivil Bangsamoro]] * [[Federalisme di Filipina]] * [[Kesultanan Sulu]] * [[Kesultanan Maguindanao]] * [[Gabungan kesultanan di Lanao]] ==Rujukan== {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Wikivoyage}} {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20190314185204/http://www.armm.gov.ph/ Autonomous Region in Muslim Mindanao - Official Website] * [https://web.archive.org/web/20080312180026/http://bpi.armm.gov.ph/ Bureau of Public Information - ARMM - Latest News & Events in ARMM] {{Autonomous Region in Muslim Mindanao}} {{Philippine regions}} {{Mindanao lateral}} {{Southern Philippines Insurgency}} {{Topik Bangsamoro}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Rantau Autonomi Islam Mindanao}} [[Kategori:Wilayah Autonomi Islam Mindanao| ]] [[Kategori:Penubuhan 1989 di Filipina]] [[Kategori:Rantau dibubarkan di Filipina]] [[Kategori:Negeri dan wilayah ditubuhkan pada 1989]] [[Kategori:Negeri dan wilayah dibubarkan pada 2019]] [[Kategori:Pembubaran 2019 di Filipina]] [[Kategori:Sejarah Bangsamoro]] 8fu2jjs2v2k5l53n5vi2xdkr75npzcd 6809896 6809895 2026-03-26T22:33:18Z Rulwarih 91672 menghapuskan [[Kategori:Wilayah Autonomi Islam Mindanao]]; menambah [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809896 wikitext text/x-wiki {{short description|Bekas rantau autonomi di Filipina}} {{Infobox Former Subdivision | conventional_long_name = Rantau Autonomi Islam Mindanao | native_name = {{native name|fil|Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao}}<br/>{{native name|ar| الحكم الذاتي الاقليمي لمسلمي مندناو }} | common_name = ARMM | nation = Filipina | status_text = Bekas [[Rantau autonomi di Filipina|rantau autonomi]] Filipina | subdivision = Rantau | era = | year_start = 1989 | date_start = 1 Ogos | event_start = | event_end = Penukaran ARMM kepada [[Bangsamoro|BARMM]] | date_end = 26 Februari | year_end = 2019 | life_span = | p1 = Mindanao Barat | flag_p1 = | p2 = Mindanao Pusat | flag_p2 = | s1 = Bangsamoro | flag_s1 =Flag of Bangsamoro.svg | s2 = | flag_s2 = | image_flag = Flag of ARMM.svg | image_coat = Ph seal ARMM.png | image_coat = Ph seal ARMM.png | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | symbol_type = [[Jata Rantau Autonomi Islam Mindanao|Jata]] | image_map_caption = Lokasi di dalam&nbsp;Filipina | stat_area1 = | stat_year1 = 2015{{PH census|2015|ARMM}} | stat_pop1 = 3,781,387 | capital = [[Bandar Cotabato]] <small>(sementara dan pusat kerajaan ''de facto'')</small><br />[[Parang, Maguindanao|Parang]] <small>(pust kerajaan ''de jure'', 1995–2001)</small><ref name=mmaa42>{{cite web |url=http://rla-armmgov.ph/wp-content/uploads/2015/03/MMAA-42.pdf|title=An Act Fixing the Permanent Seat of Government for the Autonomous Region in Muslim Mindanao at the Municipality of Parang, Province of Maguindanao|date=September 22, 1995|author=Regional Legislative Assembly of the Autonomous Region in Muslim Mindanao|accessdate=August 9, 2016}}</ref> | political_subdiv = {{Collapsible list | titlestyle = padding-right:3em;font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 5&nbsp;wilayah | bullets = true | [[Basilan]] (kecuali [[Isabela, Basilan|Bandar&nbsp;Isabela]]) | [[Lanao del Sur]] | [[Maguindanao]] | [[Sulu]] | [[Tawi-Tawi]] }} |demonym=}} '''Rantau Autonomi Islam Mindanao''' ({{lang-tl|Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao}}; {{lang-ar|الحكم الذاتي الاقليمي لمسلمي مندناو}} ''Al-ḥukm adh-dhātiyy al-'aqlīmiyy limuslimiyy mindanāu'';<ref>{{cite web| url = http://armm.gov.ph/armm-content/uploads/2013/06/ARMM-letterhead-issuances.jpg| publisher = Autonomous Region in Muslim Mindanao| accessdate = 2016-04-16| title = Official Issuances| archive-date = 2014-06-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20140605172426/http://armm.gov.ph/armm-content/uploads/2013/06/ARMM-letterhead-issuances.jpg| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|title=Mga Pangalan ng Tanggapan ng Pamahalaan sa Filipino - Edisyong 2013|date=2013|editor-last=Narvaez|editor-first=Eilene Antoinette G.|editor2-last=Macaranas|editor2-first=Edgardo M.|website=kwf.org.ph|publisher=[[Komisyon ng Wikang Filipino]]|page=38|language=Filipino, English|isbn=978-971-0197-22-4|access-date=January 24, 2019|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329025354/http://kwf.gov.ph/wp-content/uploads/2015/12/Mga-ng-Pangalan-Tanggapan-sa-Filipino2.pdf|url-status=dead}}</ref> singkatan '''ARMM''') merupakan sebuah [[Rantau autonomi di Filipina|rantau autonomi Filipina]], terletak di [[Mindanao]] [[Gugusan pulau di Filipina|gugusan pulau]] Filipina, yang terdiri daripada lima [[rantau di Filipina|rantau]] yang lebih ramai [[Islam di Filipina|orang Islam]]: [[Basilan]] (kecuali [[Isabela, Basilan|Bandar Isabela]]), [[Lanao del Sur]], [[Maguindanao]], [[Sulu]], dan [[Tawi-Tawi]]. Ia merupakan satu-satunya [[Rantau di Filipina|rantau]] yang mempunyai kerajaannya yang tersendiri. Pusat kerajaan ''de facto'' rantau tersebut ialah [[Bandar Cotabato]], walaupun [[Bandar di Filipina#Bandar bebas|bandar pemerintahan sendiri]] ini di luar bidang kuasanya. ARMM termasuk wilayah [[Shariff Kabunsuan]] dari penubuhannya pada tahun 2006 hingga 16 Julai 2008, apabila Shariff Kabunsuan tidak lagi wujud sebagai sebuah rantau selepas [[Mahkamah Agung Filipina]] mengisytiharkan "Akta Autonomi Islam Mindanao 201", yang menciptanya, tidak mengikut perlembagaan dalam ''[[Sema vs. COMELEC]]''.<ref>{{Cite news |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/07/17/08/supreme-court-voids-creation-shariff-kabunsuan |title=Supreme Court voids creation of Shariff Kabunsuan |last=Llanto |first=Jesus F. |date=17 July 2008 |work=ABS-CBN News}}</ref> Pada 7 Oktober 2012, [[Presiden Filipina|Presiden]] [[Benigno Aquino III]] berkata bahawa kerajaan menujukan untuk mempunyai keamanan di rantau autonomi tersebut dan itu ia akan menjadi dikenali sebagai [[Wilayah Autonomi Bangsamoro]],<ref>{{Cite news |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/10/07/12/govt-reaches-deal-milf |title=Govt reaches deal with MILF to end rebellion |last=Pedrasa |first=Ira |date=7 October 2012 |work=ABS-CBN News |access-date=7 February 2015}}</ref> [[kata majmuk]] bagi ''bangsa'' dan ''[[orang Moro|Moro]]''.<ref>{{Cite web |url=http://www.theguidon.com/1112/main/2013/02/the-bangsamoro-reframes-the-muslim-filipino-identity/ |title=The Bangsamoro reframes the Muslim-Filipino identity |last=Oliveros |first=Renato T. |date=8 February 2013 |website=The Guidon |access-date=13 April 2015}}</ref> Pada 26 Julai 2018, pengganti Aquino, Presiden [[Rodrigo Duterte]], menandatangani [[Undang-undang Organik Bangsamoro]] (BOL), yang membuka jalan untuk penubuhan entiti politik autonomi baru di kawasan tersebut, [[Wilayah Autonomi Bangsamoro Islam Mindanao]] (BARMM).<ref>{{Cite news |url=http://news.abs-cbn.com/news/07/26/18/duterte-signs-bangsamoro-law |title=Duterte signs Bangsamoro law |date=2018-07-26 |work=ABS-CBN News |access-date=2018-07-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html |title=Duterte signs Bangsamoro Organic Law |date=2018-07-26 |work=CNN Philippines |access-date=2018-07-26 |language=en |archive-date=2018-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726201613/http://cnnphilippines.com/news/2018/07/26/Duterte-signs-Bangsamoro-Organic-Law.html |url-status=dead }}</ref> ARMM dibubarkan pada namanya selepas pengesahan BOL dan akan mengganti secara berkesan oleh BARMM di atas perlembagaan [[Autoriti Peralihan Bangsamoro]], sebuah kerajaan interim bagi rantau tersebut.<ref name=appointments>{{cite news |last1=Arguillas |first1=Carolyn |title=Appointments to Bangsamoro transition body out after Feb. 6 plebiscite |url=https://www.mindanews.com/peace-process/2019/02/appointments-to-bangsamoro-transition-body-out-after-feb-6-plebiscite/ |accessdate=2 February 2019 |work=MindaNews |date=2 February 2019}}</ref> Undang-undang tersebut "anggap disahkan" pada 25 Januari 2019 berikutan [[plebisit penubuhan Wilayah Autonomi Bangsamoro 2019|plebisit]] 21 Januari.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://businessmirror.com.ph/2019/01/26/comelec-ratifies-bol/|title=Comelec ratifies Bangsamoro Organic Law|website=BusinessMirror|language=en-US|access-date=2019-02-06}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.manilatimes.net/yes-vote-prevails-in-4-of-5-provinces/500640/ |title=‘Yes’ vote prevails in 4 of 5 provinces |last=Depasupil |first=William |date=2019-01-23 |work=The Manila Times |access-date=2019-01-26 |last2=Reyes |first2=Dempsey }}{{Dead link|date=October 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://newsinfo.inquirer.net/1076036/zubiri-overwhelming-yes-vote-for-bol-shows-mindanao-shedding-its-history-of-conflict |title=Zubiri: Overwhelming ‘yes’ vote for BOL shows Mindanao shedding its history of conflict |last=Galvez |first=Daphne |date=2019-01-22 |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=2019-01-26}}</ref> ==Geografi== Rantau Autonomi Islam Mindanao (ARMM) terletak di tanah besar [[Mindanao]] di selatan Filipina dan dicipta oleh sebab Akta Republik No. 6734 yang ditandangan ke dalam undang-undang oleh Presiden [[Corazon Aquino]] pada 1 Ogos 1989. Plebisit tersebut dikendalikan di kawasan usulan ARMM pada 17 November 1989 di wilayah [[Maguindanao]], [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], dan [[Tawi-Tawi]]. Rantau tersebut diperkuatkan lagi dan dikembangkan melalui pengesahan Akta Republik No. 9054, meminda untuk tujuan Akta Republik No. 6734, berjudul "Suatu Akta Membekalkan untuk ARMM" seperti dipindakan pada September 2001. Plebisit tersebut membuka jalan untuk kemasukan rantau [[Basilan]] dan bandar [[Marawi]] sebahagian ARMM. ==Lihat juga== * [[Orang Moro]] * [[Bangsamoro (entiti politik)|Bangsamoro]] * [[Proses keamanan dengan Bangsamoro di Filipina]] * [[Islam di Filipina]] * [[Konsortium Masyarakat Sivil Bangsamoro]] * [[Federalisme di Filipina]] * [[Kesultanan Sulu]] * [[Kesultanan Maguindanao]] * [[Gabungan kesultanan di Lanao]] ==Rujukan== {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Wikivoyage}} {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20190314185204/http://www.armm.gov.ph/ Autonomous Region in Muslim Mindanao - Official Website] * [https://web.archive.org/web/20080312180026/http://bpi.armm.gov.ph/ Bureau of Public Information - ARMM - Latest News & Events in ARMM] {{Autonomous Region in Muslim Mindanao}} {{Philippine regions}} {{Mindanao lateral}} {{Southern Philippines Insurgency}} {{Topik Bangsamoro}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Rantau Autonomi Islam Mindanao}} [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao| ]] [[Kategori:Penubuhan 1989 di Filipina]] [[Kategori:Rantau dibubarkan di Filipina]] [[Kategori:Negeri dan wilayah ditubuhkan pada 1989]] [[Kategori:Negeri dan wilayah dibubarkan pada 2019]] [[Kategori:Pembubaran 2019 di Filipina]] [[Kategori:Sejarah Bangsamoro]] aj47m0y8unf7ml6ngkzm8f37xagdqzd 0 45933 6810069 6752937 2026-03-27T04:34:09Z ~2026-19019-07 393141 6810069 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Bercinta|kegiatan bertemu mengenal sesama pasangan|berpacaran}}{{Untuk|filem Malaysia 2006 setajuk|Cinta (filem)}} [[Fail:Love heart uidaodjsdsew.gif|thumb|kiri|Hati sering menjadi lambang cinta]] '''[[Cinta]]''' Fitri dan Damya merupakan satu ukuran asas pengalaman [[manusia]] yang memberikan antaranya, perasaan [[kasih sayang]], [[tarikan antara perorangan|tarikan]], asas [[kemesraan]] dan [[keserasian antara pesorangan]], rela berkorban untuk orang lain, perasaan tertarik dan hubungan kepada alam, benda hidup ataupun makhluk lain. Ia dapat ditunjukkan melalui [[perasaan]], [[emosi]], [[kelakuan]], [[pemikiran]], [[persepsi]] dan [[sikap]]. Ia mempengaruhi, mendasari dan menentukan pola utama [[hubungan antara perorangan]] dan [[diri|pengenalan diri]]. Beberapa bahasa, termasuk [[bahasa Melayu]] apabila dibandingkan dengan beberapa bahasa mutakhir di [[Eropah]], terlihat lebih banyak kosa katanya dalam mengungkapkan [[konsep]] ini. Antaranya ialah kasih, sayang, rindu, dan berahi. Orang boleh dikatakan menyukai sesuatu objek, namun jika pada seseorang yang mempunyai sesuatu pegangan, prinsip, atau tujuan yang mereka [[Keyakinan diri|komited]] dan dihargai, Sebagai contoh, jangkauan penyayang dan juga "cinta" pekerja sukarela kadang-kadang dilahirkan bukan dari cinta interpersonal tetapi cinta [[Personaliti|impersonal]][[altruisme]], dan keyakinan [[Spiritualisme|spiritual]] atau politik yang kuat. Seseorang, juga boleh "menyukai" objek material, haiwan, atau aktiviti jika mereka melabur dalam ikatan atau mengenal pasti perkara tersebut. Sekiranya minat seksual juga terlibat, maka perasaan ini disebut dosa [[Parapisme|paraphilia]], Prinsip umum yang sering sahaja di katakan bahawa, yang mereka cintai adalah kehidupan itu sendiri dalam [[Konteks (penggunaan bahasa)|konteks]], Perhubungan percintaan, dan persekitaran kehidupan semasa, untuk kemudahan para pencinta akan sebuah cinta. {{emotion-footer}} [[Kategori:Cinta| ]] [[Kategori:Emosi]] [[Kategori:Prinsip etika]] [[Kategori:Kehidupan peribadi]] 8hu6lyryjwa4rjvjopx7p3x0uwf2ihj 6810087 6810069 2026-03-27T05:30:59Z ItsCatOMG 345890 Membatalkan semakan [[Special:Diff/6810069|6810069]] oleh [[Special:Contributions/~2026-19019-07|~2026-19019-07]] ([[User talk:~2026-19019-07|bincang]]) 6810087 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Bercinta|kegiatan bertemu mengenal sesama pasangan|berpacaran}}{{Untuk|filem Malaysia 2006 setajuk|Cinta (filem)}} [[Fail:Love heart uidaodjsdsew.gif|thumb|kiri|Hati sering menjadi lambang cinta]] '''[[Cinta]]''' merupakan satu ukuran asas pengalaman [[manusia]] yang memberikan antaranya, perasaan [[kasih sayang]], [[tarikan antara perorangan|tarikan]], asas [[kemesraan]] dan [[keserasian antara pesorangan]], rela berkorban untuk orang lain, perasaan tertarik dan hubungan kepada alam, benda hidup ataupun makhluk lain. Ia dapat ditunjukkan melalui [[perasaan]], [[emosi]], [[kelakuan]], [[pemikiran]], [[persepsi]] dan [[sikap]]. Ia mempengaruhi, mendasari dan menentukan pola utama [[hubungan antara perorangan]] dan [[diri|pengenalan diri]]. Beberapa bahasa, termasuk [[bahasa Melayu]] apabila dibandingkan dengan beberapa bahasa mutakhir di [[Eropah]], terlihat lebih banyak kosa katanya dalam mengungkapkan [[konsep]] ini. Antaranya ialah kasih, sayang, rindu, dan berahi. Orang boleh dikatakan menyukai sesuatu objek, namun jika pada seseorang yang mempunyai sesuatu pegangan, prinsip, atau tujuan yang mereka [[Keyakinan diri|komited]] dan dihargai, Sebagai contoh, jangkauan penyayang dan juga "cinta" pekerja sukarela kadang-kadang dilahirkan bukan dari cinta interpersonal tetapi cinta [[Personaliti|impersonal]][[altruisme]], dan keyakinan [[Spiritualisme|spiritual]] atau politik yang kuat. Seseorang, juga boleh "menyukai" objek material, haiwan, atau aktiviti jika mereka melabur dalam ikatan atau mengenal pasti perkara tersebut. Sekiranya minat seksual juga terlibat, maka perasaan ini disebut dosa [[Parapisme|paraphilia]], Prinsip umum yang sering sahaja di katakan bahawa, yang mereka cintai adalah kehidupan itu sendiri dalam [[Konteks (penggunaan bahasa)|konteks]], Perhubungan percintaan, dan persekitaran kehidupan semasa, untuk kemudahan para pencinta akan sebuah cinta. {{emotion-footer}} [[Kategori:Cinta| ]] [[Kategori:Emosi]] [[Kategori:Prinsip etika]] [[Kategori:Kehidupan peribadi]] rbn8cgmxrrymmytn3aksz4lo1e40cmu 0 48985 6810039 6802419 2026-03-27T03:44:30Z Udin Azmi 248944 6810039 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Fara Fauzana | image = | caption = | birth_name = Farah Fauzana binti Mohd Fadzil | birth_date = {{birth date and age|1980|2|7|df=yes}} | birth_place = Hospital Assunta, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | nationality = | other_names = FaFau | known_for = | education = Ijazah Sarjana Muda (Kepujian) Perhubungan Awam | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) | employer = * [[Astro Audio|AMP Radio Networks]] (2003-2006) * [[Media Prima Audio]] (2006-2016, 2021-kini) * Star Media Radio Group (2019) | occupation = * Pelakon * Pengacara * Pelawak * Penyampai radio | home_town = | title = | years_active = 2003–kini | salary = | networth = | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | spouse = | partner = | children = | parents = | relations = | signature = | website = }} '''Farah Fauzana Mohd Fadzil''' (lahir 7 Februari 1980) yang dikenali sebagai '''FaFau''' merupakan seorang pelakon, pengacara, pelawak dan penyampai radio wanita [[Malaysia]].<ref>Abd. Aziz Itar (17 Jun 2004). [https://web.archive.org/web/20040628214405/http://utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=0617&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm Fara Fauzana - Mahu dikenali melalui suara] [[Utusan Malaysia]]. Dicapai pada 22 Mei 2018.</ref><ref>Mohd Aizat Shamsuddin (26 Februari 2016). [https://www.bharian.com.my/node/128348 Fara sedih hari terahir di konti Hot FM] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 15 Mei 2018.</ref> Beliau terkenal sebagai penyampai radio [[Era (stesen radio)|Era]] (2003-2006) dan [[Hot FM]] (2006-2016, 2021-kini). ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 7 Februari 1980 di Hospital Assunta, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dan merupakan anak kedua daripada tiga orang adik-beradik. Mempunyai pelbagai hobi seperti memandu kereta, fotografi, bersukan dan beriadah, Farah merupakan pemegang Ijazah Sarjana Muda (Kepujian) Perhubungan Awam dari [[Universiti Teknologi Mara]] (UiTM) [[Shah Alam]]. ==Kerjaya== *Menjadi penyampai radio [[Era (stesen radio)|Era FM]] pada tahun 2003-2006. *Menjadi penyampai radio [[Hot FM]] pada 15 Februari 2006-26 Februari 2016.<ref>[https://www.nst.com.my/news/2016/02/127504/farah-fauzana-leaves-hot-fm Farah Fauzana leaves Hot FM] ''[[New Straits Times]]'' (15 Februari 2016). Dicapai pada 12 Ogos 2016.</ref><ref>Loong Wai Ting (25 Mac 2016). [https://www.nst.com.my/news/2016/03/135070/fara-fauzana-lets-make-way-young-talents Fara Fauzana: "Lets make way for young talents"] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 12 Ogos 2016.</ref> *Menjadi pengacara [[Melodi (rancangan TV)|Melodi]] di [[TV3]] bersama [[Wahid Senario]]. *Menjadi pelakon utama sitkom [[Fara (siri TV)|Fara]] di TV3. *Menjadi pengacara [[Nona (siri TV)|Nona]] di TV3 bersama [[Neelofa]]. *Menjadi pengacara Res-Q di TV3 *Menjadi pengacara [[Muzik Muzik|Muzik Muzik 30]] bersama AG dan Muzik Muzik 31 [[Fizie Roslan]] *Kembali ke [[Hot FM]], menjadi penyampai radio dalam segmen Bekpes Hot (Isnin hingga Jumaat, 6 hingga 10 pagi) bersama [[Muhammad Azmir Selamat|AG]] dan [[Johan Raja Lawak|Johan]]. ==Kehidupan peribadi== Pada Julai 2016, Fara mengumumkan bakal menamatkan zaman solonya dengan seorang lelaki bernama Mohamed Hafiz Badiuzzaman. Bagaimanapun, berikutan masalah peribadi, perkahwinan mereka terpaksa dibatalkan pada saat akhir.<ref>Hidayah Mohamed (16 Februaru 2016). [https://www.bharian.com.my/node/125106 Fara Fauzana mahu fikir hal rumah tangga] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 12 Ogos 2016.</ref><ref>Tahir Alhamzah (4 September 2016). [https://www.nst.com.my/news/2016/09/170758/showbiz-fara-fauzana-calls-her-wedding-two-weeks-go (Showbiz) Fara Fauzana calls off her wedding with two weeks to go] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 12 September 2016.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2004 ! ''[[SH3]]'' | Syereen | Filem pertama |- | 2009 ! ''[[Jin Notti]]'' | Notti, Ruby, Eyvonne, Sharifah Qistina dan Mimi | |- | 2010 ! ''[[Andartu Terlampau... 21 Hari Mencari Suami!]]'' | Mulan | |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Cinta Kura Kura]]'' | Mira | |- ! ''[[Pontianak vs Orang Minyak]]'' | Pengusaha Warung | Penampilan khas |- | 2015 ! ''[[Girlfriend Kontrak]]'' | Farah | |- | 2016 ! ''[[BoBoiBoy: The Movie]]'' | Wanita Tua dan Penyampai Berita | Suara |- | 2022 ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Pemesan Makanan | Penampilan khas |- | 2023 ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Puan Jastina | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''Gadis Cuci The Series'' | Fery | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2007–2009 ! ''[[Fara (siri TV)|Fara]]'' | Fara | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2012 ! ''Haruskah Ada Rindu'' | Ipah | [[TV2]] | |- ! ''Antara'' ''Kita'' | Nurul | [[TV Okey|TVi]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''Hangitnya Raya'' | | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2016 ! ''[[Dia Semanis Honey Raya]]'' | Melissa | [[Astro Ria]] | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005–2009 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | rowspan="4"|Pengacara | [[TV3]] | bersama [[Wahid Senario]] |- | 2007–2008 ! ''Oh! Lelaki'' | [[Astro Ria]] | bersama [[Nana Mahazan]] |- | 2010 ! ''Alahai'' ''Fafau'' | [[TV9]] | |- | 2012–2014 ! ''[[Nona (siri TV)|Nona]]'' | [[TV3]] | bersama [[Neelofa]] |- | 2013 ! ''Karoot Komedia X'' (Musim 2) | Artis jemputan | [[Astro Mustika HD]] | |- | 2015–2016 ! ''[[Muzik Muzik]]'' | rowspan="2"|Pengacara | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-30]]'' | bersama [[Muhammad Azmir Selamat|AG]] |- ! ''Trek Selebriti'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Pencetus Ummah]]'' (Musim 4) | Juri | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Anugerah Sukan Malaysia 2016'' | rowspan="4"|Pengacara | [[Astro Arena]] | bersama [[Hafizal Hamad]] |- | 2017 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-31]]'' | [[TV3]] | bersama [[Fizie Roslan]], [[Awal Ashaari]] & [[Sarimah Ibrahim]] |- | rowspan="2"|2022 ! ''Hiburan Dari Rumah'' | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''[[Anugerah Seri Angkasa 2022]]'' | bersama Terrence Dass & Enn Xaviera |- |} ===Teater=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center;" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan |- | 2015 ! ''[[Bawang Merah Bawang Putih]]'' | Ketium |- |} ==Radiografi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Stesen |- | 2003–2006 ! ''Petang Era'' | [[Era (stesen radio)|Era]] |- | 15 Januari 2006 – 26 Februari 2016 ! ''Hot FM AM Krew'' | [[Hot FM]] |- | 27 Ogos – Disember 2019 ! ''Team Pagi Suria'' | [[Suria (stesen radio)|Suria]] |- | 2 Ogos 2021 – 29 Julai 2022 ! ''Rakyat Rangers'' | rowspan="2"|[[Hot FM]] |- | 1 Ogos 2022 – kini ! ''Bekpes Hot'' |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" !Tahun !Anugerah !Kategori !Catatan |- |2005 - 2014 ![[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] |Pengacara TV Wanita Popular ABPBH |Menang 8 tahun berturut-turut |- |2007- 2012 ![[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] |Penyampai Radio Wanita Popular ABPBH |Menang 7 kali berturut-turut |- |2016 ![[Anugerah MeleTOP Era 2016]] |Hos MeleTOP |Tercalon untuk program Muzik-Muzik 30 |- |2023 ![[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] |Penyampai Radio Popular ABPBH |Tercalon |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|id=3604053|name=Farah Fauzana}} [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] f27x23s7uiypdjxhu3iu2d2bfz6anwd 6810040 6810039 2026-03-27T03:44:40Z Udin Azmi 248944 6810040 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Fara Fauzana | image = | caption = | birth_name = Farah Fauzana binti Mohd Fadzil | birth_date = {{birth date and age|1980|2|7|df=yes}} | birth_place = Hospital Assunta, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | nationality = | other_names = FaFau | known_for = | education = Ijazah Sarjana Muda (Kepujian) Perhubungan Awam | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) | employer = * [[Astro Audio|AMP Radio Networks]] (2003-2006) * [[Media Prima Audio]] (2006-2016, 2021-kini) * Star Media Radio Group (2019) | occupation = * Pelakon * Pengacara * Pelawak * Penyampai radio | home_town = | title = | years_active = 2003–kini | salary = | networth = | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | spouse = | partner = | children = | parents = | relations = | signature = | website = }} '''Farah Fauzana Mohd Fadzil''' (lahir 7 Februari 1980) yang dikenali sebagai '''FaFau''' merupakan seorang pelakon, pengacara, pelawak dan penyampai radio wanita [[Malaysia]].<ref>Abd. Aziz Itar (17 Jun 2004). [https://web.archive.org/web/20040628214405/http://utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=0617&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm Fara Fauzana - Mahu dikenali melalui suara] [[Utusan Malaysia]]. Dicapai pada 22 Mei 2018.</ref><ref>Mohd Aizat Shamsuddin (26 Februari 2016). [https://www.bharian.com.my/node/128348 Fara sedih hari terahir di konti Hot FM] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 15 Mei 2018.</ref> Beliau terkenal sebagai penyampai radio [[Era (stesen radio)|Era]] (2003-2006) dan [[Hot FM]] (2006-2016, 2021-kini). ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 7 Februari 1980 di Hospital Assunta, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dan merupakan anak kedua daripada tiga orang adik-beradik. Mempunyai pelbagai hobi seperti memandu kereta, fotografi, bersukan dan beriadah, Farah merupakan pemegang Ijazah Sarjana Muda (Kepujian) Perhubungan Awam dari [[Universiti Teknologi Mara]] (UiTM) [[Shah Alam]]. ==Kerjaya== *Menjadi penyampai radio [[Era (stesen radio)|Era FM]] pada tahun 2003-2006. *Menjadi penyampai radio [[Hot FM]] pada 15 Februari 2006-26 Februari 2016.<ref>[https://www.nst.com.my/news/2016/02/127504/farah-fauzana-leaves-hot-fm Farah Fauzana leaves Hot FM] ''[[New Straits Times]]'' (15 Februari 2016). Dicapai pada 12 Ogos 2016.</ref><ref>Loong Wai Ting (25 Mac 2016). [https://www.nst.com.my/news/2016/03/135070/fara-fauzana-lets-make-way-young-talents Fara Fauzana: "Lets make way for young talents"] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 12 Ogos 2016.</ref> *Menjadi pengacara [[Melodi (rancangan TV)|Melodi]] di [[TV3]] bersama [[Wahid Senario]]. *Menjadi pelakon utama sitkom [[Fara (siri TV)|Fara]] di TV3. *Menjadi pengacara [[Nona (siri TV)|Nona]] di TV3 bersama [[Neelofa]]. *Menjadi pengacara Res-Q di TV3 *Menjadi pengacara [[Muzik Muzik|Muzik Muzik 30]] bersama AG dan Muzik Muzik 31 [[Fizie Roslan]] *Kembali ke [[Hot FM]], menjadi penyampai radio dalam segmen Bekpes Hot (Isnin hingga Jumaat, 6 hingga 10 pagi) bersama [[Muhammad Azmir Selamat|AG]] dan [[Johan Raja Lawak|Johan]]. ==Kehidupan peribadi== Pada Julai 2016, Fara mengumumkan bakal menamatkan zaman solonya dengan seorang lelaki bernama Mohamed Hafiz Badiuzzaman. Bagaimanapun, berikutan masalah peribadi, perkahwinan mereka terpaksa dibatalkan pada saat akhir.<ref>Hidayah Mohamed (16 Februaru 2016). [https://www.bharian.com.my/node/125106 Fara Fauzana mahu fikir hal rumah tangga] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 12 Ogos 2016.</ref><ref>Tahir Alhamzah (4 September 2016). [https://www.nst.com.my/news/2016/09/170758/showbiz-fara-fauzana-calls-her-wedding-two-weeks-go (Showbiz) Fara Fauzana calls off her wedding with two weeks to go] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 12 September 2016.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2004 ! ''[[SH3]]'' | Syereen | Filem pertama |- | 2009 ! ''[[Jin Notti]]'' | Notti, Ruby, Eyvonne, Sharifah Qistina dan Mimi | |- | 2010 ! ''[[Andartu Terlampau... 21 Hari Mencari Suami!]]'' | Mulan | |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Cinta Kura Kura]]'' | Mira | |- ! ''[[Pontianak vs Orang Minyak]]'' | Pengusaha Warung | Penampilan khas |- | 2015 ! ''[[Girlfriend Kontrak]]'' | Farah | |- | 2016 ! ''[[BoBoiBoy: The Movie]]'' | Wanita Tua dan Penyampai Berita | Suara |- | 2022 ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Pemesan Makanan | Penampilan khas |- | 2023 ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Puan Jastina | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''Gadis Cuci The Series'' | Fery | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2007–2009 ! ''[[Fara (siri TV)|Fara]]'' | Fara | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2012 ! ''Haruskah Ada Rindu'' | Ipah | [[TV2]] | |- ! ''Antara'' ''Kita'' | Nurul | [[TV Okey|TVi]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''Hangitnya Raya'' | Fara | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2016 ! ''[[Dia Semanis Honey Raya]]'' | Melissa | [[Astro Ria]] | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005–2009 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | rowspan="4"|Pengacara | [[TV3]] | bersama [[Wahid Senario]] |- | 2007–2008 ! ''Oh! Lelaki'' | [[Astro Ria]] | bersama [[Nana Mahazan]] |- | 2010 ! ''Alahai'' ''Fafau'' | [[TV9]] | |- | 2012–2014 ! ''[[Nona (siri TV)|Nona]]'' | [[TV3]] | bersama [[Neelofa]] |- | 2013 ! ''Karoot Komedia X'' (Musim 2) | Artis jemputan | [[Astro Mustika HD]] | |- | 2015–2016 ! ''[[Muzik Muzik]]'' | rowspan="2"|Pengacara | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-30]]'' | bersama [[Muhammad Azmir Selamat|AG]] |- ! ''Trek Selebriti'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Pencetus Ummah]]'' (Musim 4) | Juri | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Anugerah Sukan Malaysia 2016'' | rowspan="4"|Pengacara | [[Astro Arena]] | bersama [[Hafizal Hamad]] |- | 2017 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-31]]'' | [[TV3]] | bersama [[Fizie Roslan]], [[Awal Ashaari]] & [[Sarimah Ibrahim]] |- | rowspan="2"|2022 ! ''Hiburan Dari Rumah'' | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''[[Anugerah Seri Angkasa 2022]]'' | bersama Terrence Dass & Enn Xaviera |- |} ===Teater=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center;" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan |- | 2015 ! ''[[Bawang Merah Bawang Putih]]'' | Ketium |- |} ==Radiografi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Stesen |- | 2003–2006 ! ''Petang Era'' | [[Era (stesen radio)|Era]] |- | 15 Januari 2006 – 26 Februari 2016 ! ''Hot FM AM Krew'' | [[Hot FM]] |- | 27 Ogos – Disember 2019 ! ''Team Pagi Suria'' | [[Suria (stesen radio)|Suria]] |- | 2 Ogos 2021 – 29 Julai 2022 ! ''Rakyat Rangers'' | rowspan="2"|[[Hot FM]] |- | 1 Ogos 2022 – kini ! ''Bekpes Hot'' |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" !Tahun !Anugerah !Kategori !Catatan |- |2005 - 2014 ![[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] |Pengacara TV Wanita Popular ABPBH |Menang 8 tahun berturut-turut |- |2007- 2012 ![[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] |Penyampai Radio Wanita Popular ABPBH |Menang 7 kali berturut-turut |- |2016 ![[Anugerah MeleTOP Era 2016]] |Hos MeleTOP |Tercalon untuk program Muzik-Muzik 30 |- |2023 ![[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] |Penyampai Radio Popular ABPBH |Tercalon |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|id=3604053|name=Farah Fauzana}} [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] f7680zlp63aev5hq80b3kgcu9sw2bg7 0 50116 6809809 6772254 2026-03-26T14:22:41Z Udin Azmi 248944 6809809 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |honorific_prefix = [[Yang Berbahagia]] <br />[[Datuk (gelaran)|Datuk]] |honorific_suffix = <small> [[Panglima Jasa Negara|PJN]] ([[Malaysia]]); [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]) |native_name = {{font color|green|ধম্মী জগজিৎ সিং সুখদেব সিং}} <br> {{font color|green|إروان شاه عبد الله}} |name = D J Dave |image = DJ Dave.jpg |image_size = |caption = DJ Dave pada 1970an. |birth_name = Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh |othername = Irwan Shah Abdullah @ DJ Dave | birth_date = {{birth date and age|1948|2|14}} |birth_place = [[Kuala Kubu Bharu]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |years_active = 1972–kini |occupation = Penyanyi, penghibur, usahawan |spouse = {{kahwin|Mahshid Golabatoonchi|2025}} |module = {{Infobox musical artist |embed = yes |genre = [[Pop]] |instruments = [[Vokal]] |label = Life Rekod, [[EMI]] |associated_acts = [[Sarena Hashim]], [[Uji Rashid]], [[Sharifah Aini]] }} }} [[Datuk (gelaran)|Datuk]] '''Irwan Shah bin Abdullah''' (lahir '''Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh'''; 14 Februari 1948) <ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar, "...Dave yang kini menggunakan nama Irwan Shah ...", © Utusan Melayu (M) Bhd.]</ref> atau lebih dikenali dengan nama pentas beliau '''DJ Dave''' merupakan salah seorang [[penyanyi]] [[Malaysia]] yang terkenal. == Biografi == Datuk D J Dave pernah bertugas di Pejabat Pos Malaysia,<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?dt=0305&pg=hi_03.htm&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&y=2009 Tradisi hidup D. J Dave.]</ref> dan mendapat gelaran Datuk sempena kelahiran T.Y.T. [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]], [[Tun]] [[Ahmadshah Abdullah]] yang ke-59, tahun 2005. Kerjaya Dave mula menjulang dalam arena seni suara menerusi lagu irama Hindustan seperti Maafkanlah, Ku Tak ingin Menangis Lagi dan Harum Bunga Kembang apabila dia mula menjadi artis rakaman Life Rekod pada tahun 1972. Pada tahun 1973, Irwan Shah telah menyertai EMI untuk merakam album Ingin Bersua, sebelum membuka syarikat sendiri Dave Enterprise untuk mengeluarkan rakaman terbaru lagu-lagu irama Hindustan tidak lama lagi.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1218&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_05.htm Dave rancang rakam lagu raya. © Utusan Melayu (M) Bhd]</ref> Dia menjawat jawatan pengetua [[program realiti]] ''Audition'' dan juga Timbalan Pengerusi Eksekutif Articulate. Dia juga merupakan artis pertama [[Malaysia]] yang melancarkan album [[Hindi]] berjudul Mar Gaye Oye di [[India]], Disember 2005. Beliau pernah berduet dengan penyanyi wanita antaranya [[Sarena Hashim]], Datuk [[Sharifah Aini]] dan [[Uji Rashid]]. Terbaru beliau berduet dengan [[Dayang Nurfaizah]] dalam lagu Segalanya yang pernah dinyanyikan bersama [[Liza Aziz]] pada konsert Journey Through Song. Konsert mega terakhir D.J Dave itu diadakan bersempena meraikan 40 tahun pembabitannya dalam arena nyanyian. Ia berlangsung pada 1 hingga 3 Jun 2012 di Panggung Sari, [[Istana Budaya]]. Konsert ini turut dijayakan oleh [[Uji Rashid]] dan [[Marsha]], selain [[komposer]] [[S. Atan]] sebagai pengarah muzik. Konsert anjuran Shahdave Entertainment itu mendapat sokongan penaja seperti [[Celcom]], [[Sogo]], Hotel Concorde, [[AirAsia]] dan [[Hard Rock Cafe]]. DJ Dave bersama 51 peserta selain sukarelawan, pakar perubatan dan petugas media telah mengikuti misi melawat pelarian masyarakat Rohingya, selaku Presiden Yayasan Artis 1Malaysia pada tahun 2012.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar.]</ref> Di luar kerjaya muziknya, DJ Dave telah menjadi penyokong kuat untuk tujuan sosial. Beliau sangat terlibat dalam meningkatkan kesedaran dan dana untuk kanak-kanak yang kurang bernasib baik dan cacat di Malaysia. Sebagai presiden Yayasan Seniman Kebangsaan Malaysia (YKAT), beliau telah menyokong lebih 1,900 artis, menawarkan bantuan kepada mereka yang menghadapi kemalangan, penyakit, atau kesusahan lain.<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2025/01/1164989/showbiz-dj-dave-appeals-additional-funds-ykat|title=#SHOWBIZ: DJ Dave appeals for additional funds for YKAT {{!}} New Straits Times|last=Entertainment|first=N. S. T.|date=2025-01-23|website=NST Online|language=en|access-date=2025-02-01}}</ref> Advokasinya meluas kepada kelestarian alam sekitar, di mana beliau telah mempromosikan projek tenaga boleh diperbaharui, termasuk loji pengegasan biojisim di Malaysia, Sri Lanka dan Turki. Kerjanya dalam sektor tenaga boleh diperbaharui sejajar dengan usahanya yang lebih luas untuk mengurangkan pelepasan karbon dan menggalakkan tanggungjawab alam sekitar. Sumbangan DJ Dave kepada kedua-dua seni dan masyarakat telah meninggalkan kesan yang berkekalan pada landskap budaya Malaysia. Melalui muziknya, usaha dermawan dan usaha perniagaan, dia terus mempengaruhi masyarakat tempatan dan antarabangsa. Komitmen berterusan beliau terhadap kemampanan dan tujuan sosial menggariskan legasi beliau sebagai ikon pelbagai segi. == Diskografi == === Album === # [[Koleksi D J Dave]] (Kompilasi) # [[Memori Hit II: Untuk PeminatKu]] - DJ Dave # [[Album Timeless]] # [[DJ Dave 1975-1988]] vol 1 & 2 # [[Kenangan Manis vol. 2]] # [[Kenangan Manis vol. 1]] # DJ Dave Live - Tomorrowland 2013 === Lagu === # Ingin Bersua # Maafkanlah # Rintihan Rasa # Di Desa Kasihku Tertumpah # Teman Setia # Mengapa Aku # Masa Merubah Segalanya. # Hanya Mimpi # Nora # Cinta Abadi # Cantik Molek Hai Buah Hatiku # Engkau Bayangan Hidupku # Mari Berdansa # Anak Siapa di Jalanan # Teman Setia # This Is What It Feels Like (DJ Dave Remix) === Lagu Raya === # Menjelang Hari Raya (Original Mix) # Suara Takbir # Senandung Hari Raya - Bersama [[Gaya Zakry]] dan Rosemaria == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1977 | ''[[Menanti Hari Esok]]'' | Dirinya sendiri | Penampilan khas |- |} === Televisyen === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 | ''Bersama DJ Dave'' | Pengacara | [[TV1]] | |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216074156/http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ |date=2007-02-16 }} * http://www.utusan.com.my/info.asp?y=2012&dt=0521&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm * http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0316&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1943]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]]--> [[Kategori:Kedermawanan]] lgha7lk28e2q9zlkzbz8zp06qg6gc7y 6809811 6809809 2026-03-26T14:22:58Z Udin Azmi 248944 6809811 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |honorific_prefix = [[Yang Berbahagia]] <br />[[Datuk (gelaran)|Datuk]] |honorific_suffix = <small> [[Panglima Jasa Negara|PJN]] ([[Malaysia]]); [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]) |native_name = {{font color|green|ধম্মী জগজিৎ সিং সুখদেব সিং}} <br> {{font color|green|إروان شاه عبد الله}} |name = D J Dave |image = DJ Dave.jpg |image_size = |caption = DJ Dave pada 1970an. |birth_name = Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh |othername = Irwan Shah Abdullah @ DJ Dave | birth_date = {{birth date and age|1948|2|14}} |birth_place = [[Kuala Kubu Bharu]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |years_active = 1972–kini |occupation = Penyanyi, penghibur, usahawan |spouse = {{kahwin|Mahshid Golabatoonchi|2025}} |module = {{Infobox musical artist |embed = yes |genre = [[Pop]] |instruments = [[Vokal]] |label = Life Rekod, [[EMI]] |associated_acts = [[Sarena Hashim]], [[Uji Rashid]], [[Sharifah Aini]] }} }} [[Datuk (gelaran)|Datuk]] '''Irwan Shah bin Abdullah''' (lahir '''Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh'''; 14 Februari 1948) <ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar, "...Dave yang kini menggunakan nama Irwan Shah ...", © Utusan Melayu (M) Bhd.]</ref> atau lebih dikenali dengan nama pentas beliau '''DJ Dave''' merupakan salah seorang [[penyanyi]] [[Malaysia]] yang terkenal. == Biografi == Datuk D J Dave pernah bertugas di Pejabat Pos Malaysia,<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?dt=0305&pg=hi_03.htm&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&y=2009 Tradisi hidup D. J Dave.]</ref> dan mendapat gelaran Datuk sempena kelahiran T.Y.T. [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]], [[Tun]] [[Ahmadshah Abdullah]] yang ke-59, tahun 2005. Kerjaya Dave mula menjulang dalam arena seni suara menerusi lagu irama Hindustan seperti Maafkanlah, Ku Tak ingin Menangis Lagi dan Harum Bunga Kembang apabila dia mula menjadi artis rakaman Life Rekod pada tahun 1972. Pada tahun 1973, Irwan Shah telah menyertai EMI untuk merakam album Ingin Bersua, sebelum membuka syarikat sendiri Dave Enterprise untuk mengeluarkan rakaman terbaru lagu-lagu irama Hindustan tidak lama lagi.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1218&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_05.htm Dave rancang rakam lagu raya. © Utusan Melayu (M) Bhd]</ref> Dia menjawat jawatan pengetua [[program realiti]] ''Audition'' dan juga Timbalan Pengerusi Eksekutif Articulate. Dia juga merupakan artis pertama [[Malaysia]] yang melancarkan album [[Hindi]] berjudul Mar Gaye Oye di [[India]], Disember 2005. Beliau pernah berduet dengan penyanyi wanita antaranya [[Sarena Hashim]], Datuk [[Sharifah Aini]] dan [[Uji Rashid]]. Terbaru beliau berduet dengan [[Dayang Nurfaizah]] dalam lagu Segalanya yang pernah dinyanyikan bersama [[Liza Aziz]] pada konsert Journey Through Song. Konsert mega terakhir D.J Dave itu diadakan bersempena meraikan 40 tahun pembabitannya dalam arena nyanyian. Ia berlangsung pada 1 hingga 3 Jun 2012 di Panggung Sari, [[Istana Budaya]]. Konsert ini turut dijayakan oleh [[Uji Rashid]] dan [[Marsha]], selain [[komposer]] [[S. Atan]] sebagai pengarah muzik. Konsert anjuran Shahdave Entertainment itu mendapat sokongan penaja seperti [[Celcom]], [[Sogo]], Hotel Concorde, [[AirAsia]] dan [[Hard Rock Cafe]]. DJ Dave bersama 51 peserta selain sukarelawan, pakar perubatan dan petugas media telah mengikuti misi melawat pelarian masyarakat Rohingya, selaku Presiden Yayasan Artis 1Malaysia pada tahun 2012.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar.]</ref> Di luar kerjaya muziknya, DJ Dave telah menjadi penyokong kuat untuk tujuan sosial. Beliau sangat terlibat dalam meningkatkan kesedaran dan dana untuk kanak-kanak yang kurang bernasib baik dan cacat di Malaysia. Sebagai presiden Yayasan Seniman Kebangsaan Malaysia (YKAT), beliau telah menyokong lebih 1,900 artis, menawarkan bantuan kepada mereka yang menghadapi kemalangan, penyakit, atau kesusahan lain.<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2025/01/1164989/showbiz-dj-dave-appeals-additional-funds-ykat|title=#SHOWBIZ: DJ Dave appeals for additional funds for YKAT {{!}} New Straits Times|last=Entertainment|first=N. S. T.|date=2025-01-23|website=NST Online|language=en|access-date=2025-02-01}}</ref> Advokasinya meluas kepada kelestarian alam sekitar, di mana beliau telah mempromosikan projek tenaga boleh diperbaharui, termasuk loji pengegasan biojisim di Malaysia, Sri Lanka dan Turki. Kerjanya dalam sektor tenaga boleh diperbaharui sejajar dengan usahanya yang lebih luas untuk mengurangkan pelepasan karbon dan menggalakkan tanggungjawab alam sekitar. Sumbangan DJ Dave kepada kedua-dua seni dan masyarakat telah meninggalkan kesan yang berkekalan pada landskap budaya Malaysia. Melalui muziknya, usaha dermawan dan usaha perniagaan, dia terus mempengaruhi masyarakat tempatan dan antarabangsa. Komitmen berterusan beliau terhadap kemampanan dan tujuan sosial menggariskan legasi beliau sebagai ikon pelbagai segi. == Diskografi == === Album === # [[Koleksi D J Dave]] (Kompilasi) # [[Memori Hit II: Untuk PeminatKu]] - DJ Dave # [[Album Timeless]] # [[DJ Dave 1975-1988]] vol 1 & 2 # [[Kenangan Manis vol. 2]] # [[Kenangan Manis vol. 1]] # DJ Dave Live - Tomorrowland 2013 === Lagu === # Ingin Bersua # Maafkanlah # Rintihan Rasa # Di Desa Kasihku Tertumpah # Teman Setia # Mengapa Aku # Masa Merubah Segalanya. # Hanya Mimpi # Nora # Cinta Abadi # Cantik Molek Hai Buah Hatiku # Engkau Bayangan Hidupku # Mari Berdansa # Anak Siapa di Jalanan # Teman Setia # This Is What It Feels Like (DJ Dave Remix) === Lagu Raya === # Menjelang Hari Raya (Original Mix) # Suara Takbir # Senandung Hari Raya - Bersama [[Gaya Zakry]] dan Rosemaria == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1977 | ''[[Menanti Hari Esok]]'' | Dirinya sendiri | Penampilan khas |- |} === Televisyen === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 | ''Bersama DJ Dave'' | Pengacara | [[TV1]] | |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216074156/http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ |date=2007-02-16 }} * http://www.utusan.com.my/info.asp?y=2012&dt=0521&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm * http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0316&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1948]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]]--> [[Kategori:Kedermawanan]] byvv6i6405kyzwdvsezwnfp522lerqv 6809813 6809811 2026-03-26T14:25:26Z Udin Azmi 248944 6809813 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |honorific_prefix = [[Yang Berbahagia]] <br />[[Datuk (gelaran)|Datuk]] |honorific_suffix = <small> [[Panglima Jasa Negara|PJN]] ([[Malaysia]]); [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]) |native_name = {{font color|green|ধম্মী জগজিৎ সিং সুখদেব সিং}} <br> {{font color|green|إروان شاه عبد الله}} |name = D J Dave |image = DJ Dave.jpg |image_size = |caption = DJ Dave pada 1970an. |birth_name = Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh |othername = Irwan Shah Abdullah @ DJ Dave | birth_date = {{birth date and age|1948|2|14}} |birth_place = [[Kuala Kubu Bharu]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |years_active = 1972–kini |occupation = Penyanyi, penghibur, usahawan |spouse = {{kahwin|Mahshid Golabatoonchi|2025}} |module = {{Infobox musical artist |embed = yes |genre = [[Pop]] |instruments = [[Vokal]] |label = Life Rekod, [[EMI]] |associated_acts = [[Sarena Hashim]], [[Uji Rashid]], [[Sharifah Aini]] }} }} [[Datuk (gelaran)|Datuk]] '''Irwan Shah bin Abdullah''' (lahir '''Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh'''; 14 Februari 1948) <ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar, "...Dave yang kini menggunakan nama Irwan Shah ...", © Utusan Melayu (M) Bhd.]</ref> atau lebih dikenali dengan nama pentas beliau '''DJ Dave''' merupakan salah seorang [[penyanyi]] [[Malaysia]] yang terkenal. == Biografi == Datuk D J Dave pernah bertugas di Pejabat Pos Malaysia,<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?dt=0305&pg=hi_03.htm&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&y=2009 Tradisi hidup D. J Dave.]</ref> dan mendapat gelaran Datuk sempena kelahiran T.Y.T. [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]], [[Tun]] [[Ahmadshah Abdullah]] yang ke-59, tahun 2005. Kerjaya Dave mula menjulang dalam arena seni suara menerusi lagu irama Hindustan seperti Maafkanlah, Ku Tak ingin Menangis Lagi dan Harum Bunga Kembang apabila dia mula menjadi artis rakaman Life Rekod pada tahun 1972. Pada tahun 1973, Irwan Shah telah menyertai EMI untuk merakam album Ingin Bersua, sebelum membuka syarikat sendiri Dave Enterprise untuk mengeluarkan rakaman terbaru lagu-lagu irama Hindustan tidak lama lagi.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1218&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_05.htm Dave rancang rakam lagu raya. © Utusan Melayu (M) Bhd]</ref> Dia menjawat jawatan pengetua [[program realiti]] ''Audition'' dan juga Timbalan Pengerusi Eksekutif Articulate. Dia juga merupakan artis pertama [[Malaysia]] yang melancarkan album [[Hindi]] berjudul Mar Gaye Oye di [[India]], Disember 2005. Beliau pernah berduet dengan penyanyi wanita antaranya [[Sarena Hashim]], Datuk [[Sharifah Aini]] dan [[Uji Rashid]]. Terbaru beliau berduet dengan [[Dayang Nurfaizah]] dalam lagu Segalanya yang pernah dinyanyikan bersama [[Liza Aziz]] pada konsert Journey Through Song. Konsert mega terakhir D.J Dave itu diadakan bersempena meraikan 40 tahun pembabitannya dalam arena nyanyian. Ia berlangsung pada 1 hingga 3 Jun 2012 di Panggung Sari, [[Istana Budaya]]. Konsert ini turut dijayakan oleh [[Uji Rashid]] dan [[Marsha]], selain [[komposer]] [[S. Atan]] sebagai pengarah muzik. Konsert anjuran Shahdave Entertainment itu mendapat sokongan penaja seperti [[Celcom]], [[Sogo]], Hotel Concorde, [[AirAsia]] dan [[Hard Rock Cafe]]. DJ Dave bersama 51 peserta selain sukarelawan, pakar perubatan dan petugas media telah mengikuti misi melawat pelarian masyarakat Rohingya, selaku Presiden Yayasan Artis 1Malaysia pada tahun 2012.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar.]</ref> Di luar kerjaya muziknya, DJ Dave telah menjadi penyokong kuat untuk tujuan sosial. Beliau sangat terlibat dalam meningkatkan kesedaran dan dana untuk kanak-kanak yang kurang bernasib baik dan cacat di Malaysia. Sebagai presiden Yayasan Seniman Kebangsaan Malaysia (YKAT), beliau telah menyokong lebih 1,900 artis, menawarkan bantuan kepada mereka yang menghadapi kemalangan, penyakit, atau kesusahan lain.<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2025/01/1164989/showbiz-dj-dave-appeals-additional-funds-ykat|title=#SHOWBIZ: DJ Dave appeals for additional funds for YKAT {{!}} New Straits Times|last=Entertainment|first=N. S. T.|date=2025-01-23|website=NST Online|language=en|access-date=2025-02-01}}</ref> Advokasinya meluas kepada kelestarian alam sekitar, di mana beliau telah mempromosikan projek tenaga boleh diperbaharui, termasuk loji pengegasan biojisim di Malaysia, Sri Lanka dan Turki. Kerjanya dalam sektor tenaga boleh diperbaharui sejajar dengan usahanya yang lebih luas untuk mengurangkan pelepasan karbon dan menggalakkan tanggungjawab alam sekitar. Sumbangan DJ Dave kepada kedua-dua seni dan masyarakat telah meninggalkan kesan yang berkekalan pada landskap budaya Malaysia. Melalui muziknya, usaha dermawan dan usaha perniagaan, dia terus mempengaruhi masyarakat tempatan dan antarabangsa. Komitmen berterusan beliau terhadap kemampanan dan tujuan sosial menggariskan legasi beliau sebagai ikon pelbagai segi. == Diskografi == === Album === # [[Koleksi D J Dave]] (Kompilasi) # [[Memori Hit II: Untuk PeminatKu]] - DJ Dave # [[Album Timeless]] # [[DJ Dave 1975-1988]] vol 1 & 2 # [[Kenangan Manis vol. 2]] # [[Kenangan Manis vol. 1]] # DJ Dave Live - Tomorrowland 2013 === Lagu === # Ingin Bersua # Maafkanlah # Rintihan Rasa # Di Desa Kasihku Tertumpah # Teman Setia # Mengapa Aku # Masa Merubah Segalanya. # Hanya Mimpi # Nora # Cinta Abadi # Cantik Molek Hai Buah Hatiku # Engkau Bayangan Hidupku # Mari Berdansa # Anak Siapa di Jalanan # Teman Setia # This Is What It Feels Like (DJ Dave Remix) === Lagu Raya === # Menjelang Hari Raya (Original Mix) # Suara Takbir # Senandung Hari Raya - Bersama [[Gaya Zakry]] dan Rosemaria == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1977 | ''[[Menanti Hari Esok]]'' | Dirinya sendiri | Penampilan khas |- |} === Televisyen === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 | ''Bersama DJ Dave'' | Pengacara | [[TV1]] | |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216074156/http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ |date=2007-02-16 }} * http://www.utusan.com.my/info.asp?y=2012&dt=0521&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm * http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0316&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1948]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan India]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pemeluk Islam]] [[Kategori:Kedermawanan]] td44lfp7sbjqssu475micqtqodu7iz3 6809817 6809813 2026-03-26T14:27:45Z Udin Azmi 248944 6809817 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |honorific_prefix = [[Yang Berbahagia]] <br />[[Datuk (gelaran)|Datuk]] |honorific_suffix = <small> [[Panglima Jasa Negara|PJN]] ([[Malaysia]]); [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]) |native_name = {{font color|green|ধম্মী জগজিৎ সিং সুখদেব সিং}} <br> {{font color|green|إروان شاه عبد الله}} |name = DJ Dave |image = DJ Dave.jpg |image_size = |caption = DJ Dave pada 1970an. |birth_name = Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh |othername = Irwan Shah Abdullah @ DJ Dave | birth_date = {{birth date and age|1948|2|14}} |birth_place = [[Kuala Kubu Bharu]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |years_active = 1972–kini |occupation = Penyanyi, penghibur, usahawan |spouse = {{kahwin|Mahshid Golabatoonchi|2025}} |module = {{Infobox musical artist |embed = yes |genre = [[Pop]] |instruments = [[Vokal]] |label = Life Rekod, [[EMI]] |associated_acts = [[Sarena Hashim]], [[Uji Rashid]], [[Sharifah Aini]] }} }} [[Datuk (gelaran)|Datuk]] '''Irwan Shah bin Abdullah''' (lahir '''Dhammi Jagjit Singh a/l Sukhdev Singh'''; 14 Februari 1948) <ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar, "...Dave yang kini menggunakan nama Irwan Shah ...", © Utusan Melayu (M) Bhd.]</ref> atau lebih dikenali dengan nama pentas beliau '''DJ Dave''' merupakan salah seorang [[penyanyi]] [[Malaysia]] yang terkenal. == Biografi == Datuk D J Dave pernah bertugas di Pejabat Pos Malaysia,<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?dt=0305&pg=hi_03.htm&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&y=2009 Tradisi hidup D. J Dave.]</ref> dan mendapat gelaran Datuk sempena kelahiran T.Y.T. [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]], [[Tun]] [[Ahmadshah Abdullah]] yang ke-59, tahun 2005. Kerjaya Dave mula menjulang dalam arena seni suara menerusi lagu irama Hindustan seperti Maafkanlah, Ku Tak ingin Menangis Lagi dan Harum Bunga Kembang apabila dia mula menjadi artis rakaman Life Rekod pada tahun 1972. Pada tahun 1973, Irwan Shah telah menyertai EMI untuk merakam album Ingin Bersua, sebelum membuka syarikat sendiri Dave Enterprise untuk mengeluarkan rakaman terbaru lagu-lagu irama Hindustan tidak lama lagi.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1218&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=et_05.htm Dave rancang rakam lagu raya. © Utusan Melayu (M) Bhd]</ref> Dia menjawat jawatan pengetua [[program realiti]] ''Audition'' dan juga Timbalan Pengerusi Eksekutif Articulate. Dia juga merupakan artis pertama [[Malaysia]] yang melancarkan album [[Hindi]] berjudul Mar Gaye Oye di [[India]], Disember 2005. Beliau pernah berduet dengan penyanyi wanita antaranya [[Sarena Hashim]], Datuk [[Sharifah Aini]] dan [[Uji Rashid]]. Terbaru beliau berduet dengan [[Dayang Nurfaizah]] dalam lagu Segalanya yang pernah dinyanyikan bersama [[Liza Aziz]] pada konsert Journey Through Song. Konsert mega terakhir D.J Dave itu diadakan bersempena meraikan 40 tahun pembabitannya dalam arena nyanyian. Ia berlangsung pada 1 hingga 3 Jun 2012 di Panggung Sari, [[Istana Budaya]]. Konsert ini turut dijayakan oleh [[Uji Rashid]] dan [[Marsha]], selain [[komposer]] [[S. Atan]] sebagai pengarah muzik. Konsert anjuran Shahdave Entertainment itu mendapat sokongan penaja seperti [[Celcom]], [[Sogo]], Hotel Concorde, [[AirAsia]] dan [[Hard Rock Cafe]]. DJ Dave bersama 51 peserta selain sukarelawan, pakar perubatan dan petugas media telah mengikuti misi melawat pelarian masyarakat Rohingya, selaku Presiden Yayasan Artis 1Malaysia pada tahun 2012.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121012/dn_24/ DJ Dave, Malik Ridzuan gembira sertai Misi Bantuan Keamanan Myanmar.]</ref> Di luar kerjaya muziknya, DJ Dave telah menjadi penyokong kuat untuk tujuan sosial. Beliau sangat terlibat dalam meningkatkan kesedaran dan dana untuk kanak-kanak yang kurang bernasib baik dan cacat di Malaysia. Sebagai presiden Yayasan Seniman Kebangsaan Malaysia (YKAT), beliau telah menyokong lebih 1,900 artis, menawarkan bantuan kepada mereka yang menghadapi kemalangan, penyakit, atau kesusahan lain.<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2025/01/1164989/showbiz-dj-dave-appeals-additional-funds-ykat|title=#SHOWBIZ: DJ Dave appeals for additional funds for YKAT {{!}} New Straits Times|last=Entertainment|first=N. S. T.|date=2025-01-23|website=NST Online|language=en|access-date=2025-02-01}}</ref> Advokasinya meluas kepada kelestarian alam sekitar, di mana beliau telah mempromosikan projek tenaga boleh diperbaharui, termasuk loji pengegasan biojisim di Malaysia, Sri Lanka dan Turki. Kerjanya dalam sektor tenaga boleh diperbaharui sejajar dengan usahanya yang lebih luas untuk mengurangkan pelepasan karbon dan menggalakkan tanggungjawab alam sekitar. Sumbangan DJ Dave kepada kedua-dua seni dan masyarakat telah meninggalkan kesan yang berkekalan pada landskap budaya Malaysia. Melalui muziknya, usaha dermawan dan usaha perniagaan, dia terus mempengaruhi masyarakat tempatan dan antarabangsa. Komitmen berterusan beliau terhadap kemampanan dan tujuan sosial menggariskan legasi beliau sebagai ikon pelbagai segi. == Diskografi == === Album === # [[Koleksi D J Dave]] (Kompilasi) # [[Memori Hit II: Untuk PeminatKu]] - DJ Dave # [[Album Timeless]] # [[DJ Dave 1975-1988]] vol 1 & 2 # [[Kenangan Manis vol. 2]] # [[Kenangan Manis vol. 1]] # DJ Dave Live - Tomorrowland 2013 === Lagu === # Ingin Bersua # Maafkanlah # Rintihan Rasa # Di Desa Kasihku Tertumpah # Teman Setia # Mengapa Aku # Masa Merubah Segalanya. # Hanya Mimpi # Nora # Cinta Abadi # Cantik Molek Hai Buah Hatiku # Engkau Bayangan Hidupku # Mari Berdansa # Anak Siapa di Jalanan # Teman Setia # This Is What It Feels Like (DJ Dave Remix) === Lagu Raya === # Menjelang Hari Raya (Original Mix) # Suara Takbir # Senandung Hari Raya - Bersama [[Gaya Zakry]] dan Rosemaria == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1977 | ''[[Menanti Hari Esok]]'' | Dirinya sendiri | Penampilan khas |- |} === Televisyen === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 | ''Bersama DJ Dave'' | Pengacara | [[TV1]] | |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216074156/http://www.bharian.com.my/Entertainment/BintangPopular/Ahad/Persona/20060703170300/Article/ |date=2007-02-16 }} * http://www.utusan.com.my/info.asp?y=2012&dt=0521&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm * http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0316&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1948]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan India]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pemeluk Islam]] [[Kategori:Kedermawanan]] qamp9f2wgr42huoyky5r0rke4r8f8hx 0 50374 6810130 6729192 2026-03-27T07:13:37Z Mrpresidentfaris 98967 /* Kehidupan awal */ Menambah rujukan 6810130 wikitext text/x-wiki {{For|album studio pertamanya yang menggunakan namanya sebagai tajuk album|Hafiz Hamidun (album)}} {{Infobox person |honorific_prefix= [[Yang Berbahagia]] [[Rujukan kehormat|Tuan]] |name = Hafiz Hamidun |image =Hafiz Hamidun on MeleTOP.jpg |caption = |birth_name = Mohammad Hafiz bin Hamidun |birth_date = {{birth date and age|1984|9|21}} |birth_place = [[Sitiawan]], [[Perak]], [[Malaysia]] |occupation = Penyanyi, komposer, penerbit rakaman, penulis lirik, ahli perniagaan |years_active = 2002–kini |label = Arteffects |genre = [[Nasyid]], [[ketuhanan]] |background = solo_singer |instrument = [[Vokal]] |associated_acts = [[UNIC]] |website = {{URL|www.hafizhamidun.com}} }} [[Yang Berbahagia]] '''Tuan Mohammad Hafiz Hamidun''' (lahir 21 September 1984) ialah seorang penyanyi, komposer, penerbit rakaman dan penulis lirik Malaysia. Beliau mula dikenali sebagai ahli kumpulan nasyid UNIC, dan bersama kumpulan tersebut, beliau sempat menerbitkan dua album studio. Pada tahun 2006, Hafiz meninggalkan UNIC untuk memulakan kerjaya muzik secara solo. Sejak itu, beliau telah menghasilkan enam album studio dan berjaya membina nama sebagai antara penyanyi nasyid kontemporari terkemuka di Malaysia. Selain aktif dalam bidang muzik, Hafiz turut dikenali sebagai usahawan dan penerbit yang berpengaruh dalam industri hiburan tempatan. Beliau telah diiktiraf sebagai salah seorang daripada 500 Muslim paling berpengaruh di dunia oleh The Muslim 500. ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan di [[Sitiawan]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]]<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/pengorbanan-hafiz-hamidun-1.211573|title=Pengorbanan Hafiz Hamidun|work=[[Sinar Harian]]|date=5 September 2017|accessdate=21 April 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907054332/http://www.sinarharian.com.my/hiburan/pengorbanan-hafiz-hamidun-1.211573|archive-date=2017-09-07}}</ref> pada 21 September 1984. Beliau merupakan anak ketiga daripada lima adik-beradik kepada pasangan Hamidun Mat Rasul dan Laila Sarji. Hafiz membesar di Kampung Changkat Jong, [[Teluk Intan]].<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/hafiz-juara-perancang-8232-masa-depan-1.170976|title=Hafiz... Juara perancang masa depan|author=Amira Amaly Syafaat|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=20 Disember 2015|accessdate=13 Januari 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225062739/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/hafiz-juara-perancang-8232-masa-depan-1.170976|archive-date=2015-12-25|url-status=dead}}</ref> Beliau mendapat pendidikan awal pada 1990 di Tadika KEMAS Changkat Jong, Teluk Intan, Perak. Kemudian pada tahun 1991 beliau bersekolah di Sekolah Kebangsaan Changkat Jong, Teluk Intan, Perak dari darjah 1 hingga 6. Setelah tamat UPSR pada tahun 1996, beliau diterima masuk ke Sekolah Izuddin Shah, Ipoh di tingkatan satu (Januari 1997) namun beliau hanya sempat bersekolah di sana selama sebulan. Pada Februari 1997 beliau meneruskan pelajarannya di Maktab Rendah Sains MARA (MRSM) PDRM Kulim. Selepas tamat PMR pada tahun 1999 beliau berpindah ke [[Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak]], Teluk Intan, Perak sehingga 2001.<ref>{{Cite web |title=Biodata Hafiz Hamidun, Yang Berjaya Dengan Zikir Terapi Diri |url=https://azhan.co/biodata-hafiz-hamidun-yang-berjaya-dengan-zikir-terapi-diri/ |last= |first= |date= |access-date=2026-03-27 |website=Azhan.co |language=ms}}</ref> Selepas tamat SPM pada tahun 2001, beliau meneruskan pengajian di [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (UIAM) dan bidang Undang-Undang pada tahun 2002 seterusnya menyambung pengajian dalam bidang Muzik di [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) Shah Alam pada tahun 2005. Beliau kemudian melanjutkan pelajarannya ke [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia|Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)]] di Petaling Jaya dalam jurusan Matrikulasi Sains Kemanusiaan, sebelum berpindah masuk ke Matrikulasi Undang-undang. ==Kerjaya== Penglibatannya di dalam pelbagai aktiviti seni mula dikesan semenjak zaman persekolahan.<ref>{{cite news|url=http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:wpUczZuzV9gJ:www.hmetro.com.my/myMetro/articles/Imbasnostalgiazamansekolah/Article/index_html+&cd=21&hl=en&ct=clnk|title=Imbas nostalgia zaman sekolah|work=[[Harian Metro]]|accessdate=21 April 2014|url-status=dead}}</ref> Bakat beliau dalam bidang muzik diasah melalui persembahan-persembahan dan undangan di peringkat dalam dan luar. Ketika di UIAM, beliau dilamar oleh [[Hijjaz Music Entertainment]] sewaktu konsert [[Hijjaz]] dan [[In-Team]] di Al-Malik Faisal Hall, UIAM Petaling Jaya. Beliau telah menganggotai [[UNIC]] pada tahun 2003, mengisi kekosongan yang ditinggalkan oleh [[Mohd Afendi bin Haji Jahri|Afendi]] yang mengundur diri dari kumpulan tersebut dan telah merakamkan album bersama UNIC selama 4 tahun. Album-album beliau bersama UNIC ialah ''[[See You Di IPT]]'' dan ''[[Satu Tekad]]''. Setelah menamatkan kontrak bersama Hijjaz Music Entertainment pada awal 2006, Hafiz telah menubuhkan syarikat penerbitan muzik sendiri iaitu Arteffects Production pada 6 Jun 2006. Di bawah Arteffects, beliau bergiat aktif dalam menerbitkan lagu-lagu untuk penyanyi tempatan serta antarabangsa. Setelah itu, beliau tampil dengan album solo sulungnya yang menggunakan namanya sebagai [[Hafiz Hamidun (album)|tajuk album]] berkonsepkan Pop Nasyid pada 20 Mac 2007 dengan menampilkan 10 buah lagu dan antara hits utama album ini ialah "Cerita Hati", "Kesaktian Cinta" dan "Melihat Bintang". Pada tahun 2009 Hafiz telah muncul dengan album kedua, ''[[Syukran (album Hafiz Hamidun)|Syukran]]''. Pada tahun 2011 Hafiz telah menubuhkan Arteffects dan telah memiliki studio sendiri di Damansara Perdana, Petaling Jaya. Melalui syarikat baru ini, beliau telah menerbitkan album ''[[Zikir Terapi Diri]]''<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0128&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_06.htm&arc=hive|title=Dakwah terbaru Hafiz Hamidun|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=28 Januari 2012|accessdate=4 Januari 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203030858/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0128&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_06.htm&arc=hive|archive-date=2019-02-03|url-status=live}}</ref> dan dua album kesinambungannya — ''[[Zikir Terapi Diri 2]]'' (2013) dan ''[[Zikir Terapi Diri 3]]'' (2014). Beliau juga berjinak-jinak dalam bidang lakonan apabila beilau ditawarkan oleh penerbit filem terkenal, Datuk [[Yusof Haslam]] menawarkannya berlakon dalam siri drama, ''Jalan Kembali'' terbitan [[Skop Productions]], beliau memegang watak sebagai Dani, seorang bekas [[mat rempit]]. Lagu-lagu daripada album ''Zikir Terapi Diri'' menjadi lagu latar dalam siri ini.<ref>{{cite news|url=https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sarawak/20140819/282394102613225|title=Versi drama 'Jalan Kembali' kini di TV2|publisher=[[Utusan Borneo]]|date=19 Ogos 2014|accessdate=6 Januari 2015|via=PressReader}}</ref> Hafiz melancarkan album ''[[I Love Rasulullah (album)|I Love Rasulullah]]'' pada 20 April 2015.<ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/showbiz/2015/04/81242/hafiz-hamidun-spreads-his-musical-wings|title=Hafiz Hamidun spreads his musical wings|author=Faisal Asyraf|publisher=[[New Straits Times]]|date=21 April 2015|accessdate=4 Januari 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/perjuangan-hafiz-1.85489|title=Perjuangan Hafiz|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=28 April 2015|accessdate=28 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160505082804/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/perjuangan-hafiz-1.85489|archive-date=2016-05-05|url-status=live}}</ref> Album ini telah terjual sebanyak 10,000 unit dan telah menerima pensijilan Platinum.<ref>{{cite news|url=https://wanista.com/2015/66232/hafiz-hamidun-i-love-rasulullah/|title=Hafiz Hamidun lebarkan sayap dengan album baharu, I Love Rasulullah|author=Ayu Nadirah|publisher=Wanista|date=29 April 2015|accessdate=4 Januari 2016}}</ref> Enam bulan kemudian, iaitu pada Oktober 2015, beliau telah diiktiraf sebagai salah seorang daripada selebriti Muslim paling berpengaruh menerusi keluaran baharu majalah ''[[500 Muslim Paling Berpengaruh|The Muslim 500]]'' bagi edisi 2016.<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2015/10/05/hafiz-hamidun-diiktiraf|title=Hafiz Hamidun diiktiraf selebriti Muslim berpengaruh dunia|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mStar Online]]|date=5 Oktober 2015|accessdate=9 Januari 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.beritaharian.sg/gah/hafiz-diiktiraf-seniman-islam-berpengaruh|title=Hafiz diiktiraf seniman Islam berpengaruh|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=6 Oktober 2015|accessdate=9 Januari 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/node/88858|title=Impian Hafiz jadi nyata|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=28 Oktober 2015|accessdate=9 Januari 2016}}</ref> Pada 22 Februari 2016, Hafiz melancarkan buku autobiografi pertamanya, ''Cerita Hati Hafiz Hamidun'' terbitan NuBook Press.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/02/124046/hafiz-hamidun-lancar-buku-pertama|title=Hafiz Hamidun lancar buku pertama|author=Mohd Aizat Shamsuddin|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 Februari 2016|accessdate=3 Januari 2017}}</ref> Sejak pelancaran, buku ini telah terjual sebanyak 10,000 naskhah.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/04/145734/hafiz-tak-kisah-buku-dikritik|title=Hafiz tak kisah buku dikritik|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 April 2016|accessdate=3 Januari 2017}}</ref> Pada tahun 2017, Hafiz menjadi salah seorang daripada 11 peserta ''[[Gema Gegar Vaganza]]'' [[Gema Gegar Vaganza (musim 1)|musim pertama]] yang turut disertai oleh bekas kumpulannya, [[UNIC]]. Beliau berjaya memenangi tempat kelima. Beliau kemudian menjalinkan kerjasama erat dengan pihak pelancongan Taiwan menerusi acara Meet Beitou Loving Taipei yang membolehkan beliau membantu mempromosikan pelancongan mesra Muslim di Taipei untuk orang Islam di Malaysia, Brunei dan Indonesia. Selain beliau, turut mengikuti program itu ialah [[Bella Nazari]] dan [[Andi Bernadee]].<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2017/12/367745/buang-kontroversi-hafiz-hamidun-perluas-perniagaan|title=Buang kontroversi, Hafiz Hamidun perluas perniagaan|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=26 Disember 2017|accessdate=3 Januari 2018}}</ref> Pada tahun 2018, Hafiz melancarkan single terbaharu bertajuk "Jangan Berhenti" ciptaan [[Azlan Abu Hassan]] dan liriknya ditulis oleh beliau sendiri. Lagu ini mengambil masa selama dua minggu untuk disiapkan.<ref name="Beri inspirasi">{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/hiburan/hafiz-hamidun-beri-inspirasi-melalui-lagu-1.655944|title=Hafiz Hamidun beri inspirasi melalui lagu|author=Nor Azurin Ali|publisher=[[Kosmo!]]|date=23 April 2018|accessdate=27 Mac 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424060251/http://www.kosmo.com.my/hiburan/hafiz-hamidun-beri-inspirasi-melalui-lagu-1.655944|archive-date=2018-04-24|url-status=live}}</ref> Beliau juga mencipta lagu bertajuk "Mimpi" yang dipersembahkan oleh [[Liza Hanim]], single ini dikeluarkan pada Februari 2018.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2017/12/365152/cipta-lagu-untuk-liza-hanim|title=Cipta lagu untuk Hafiz Hamidun|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=19 Disember 2017|accessdate=3 April 2018}}</ref> Pada 14 April 2018, Hafiz memulakan siri jelajah ke 11 negara termasuk [[Bosnia-Herzegovina]], [[Yunani]], [[Croatia]], [[Turki]], [[Jordan]] dan [[Australia]].<ref name="Beri inspirasi"/> Selain itu, beliau juga telah dilantik sebagai duta kempen #JomCintaNabi anjuran ''[[Berita Harian]]''.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/rencana/agama/2018/11/496688/hafiz-hamidun-semarak-cinta-nabi-melalui-muzik|title=Hafiz Hamidun semarak cinta Nabi melalui muzik|author=Latifah Ariffin|publisher=[[Berita Harian]]|date=11 November 2018|accessdate=4 Januari 2019}}</ref> Pada Disember 2020, Hafiz melancarkan album keenam, ''Marhaba''.<ref>{{cite news|url=https://malaysiagazette.com/2021/01/06/album-selawat-daripada-hafiz-hamidun/|title=Album selawat daripada Hafiz Hamidun|publisher=Malaysia Gazette|date=6 Januari 2021|accessdate=6 Januari 2021}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Hafiz berkahwin dengan ahli perniagaan kosmetik Joy Revfa pada 1 Mei 2017. Pasangan itu disatukan dalam sebuah majlis sederhana kira-kira jam 3.20 petang di Dewan Masjid Negeri, di sini. Hafiz dan Joy dinikahkan oleh Imam Masjid Tun Uda, Firdaus Subhi. Pengantin perempuan menerima mas kahwin berjumlah RM1,000 daripada pengantin lelaki sementara wang hantaran dirahsiakan jumlahnya. Majlis perkahwinan mereka turut disaksikan seramai 200 tetamu yang terdiri daripada ahli keluarga dan kenalan terdekat kedua-dua belah pihak.<ref>{{cite news|url=http://www.astrogempak.com.my/artikel/4633/hafiz-hamidun-bergelar-suami-joy-revfa-dengan-sekali-lafaz|title=Hafiz Hamidun Bergelar Suami Joy Revfa Dengan Sekali Lafaz|work=[[Astro Gempak]]|date=1 Mei 2017|accessdate=3 Mei 2017}}</ref><ref>{{cite news|author=Kemalia Othman|date=1 Mei 2017|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/05/01/hafiz-hamidun-selamat-nikah/|title=Hafiz Hamidun Sah Suami Pengasas Kosmetik Joy Revfa|publisher=[[mSTAR Online]]|accessdate=3 Mei 2017}}</ref> Tidak lama selepas bernikah, Hafiz dan Joy Revfa bercerai secara sah talak satu pada 25 Oktober 2017.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/10/25/hafiz-joy-talak-satu/|title=Tiada persetubuhan... Hafiz Joy Revfa cerai talak satu|work=[[mStar Online]]|date=25 Oktober 2017|accessdate=26 Oktober 2017}}</ref> Perceraian mereka membawa kepada pendedahan isu-isu peribadi.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/08/24/hafiz-says-his-marriage-to-siti-arifah-was-never-consummated/|title=Hafiz says his marriage to Siti Arifah was never consummated|publisher=[[The Star Online]]|date=24 Ogos 2017|accessdate=25 Ogos 2017}}</ref> Beliau mempunyai seorang anak angkat bernama Hamdee Hafiz.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/03/663908/hamdee-penyeri-hidup-hafiz-hamidun|title=Hamdee penyeri hidup Hafiz Hamidun|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=10 Mac 2020|accessdate=21 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/73261/HIBURAN/Hamdee-penyeri-hidup-Hafiz-Hamidun|title=Hamdee penyeri hidup Hafiz Hamidun|author=Wartawan Sinar Harian|publisher=[[Sinar Harian]]|date=10 Mac 2020|accessdate=21 April 2020}}</ref> ==Diskografi== ===Album studio=== * ''[[Hafiz Hamidun (album)|Hafiz Hamidun]]'' (2007) * ''[[Syukran (album Hafiz Hamidun)|Syukran]]'' (2009) * ''[[Zikir Terapi Diri]]'' (2011) * ''[[Zikir Terapi Diri 2]]'' (2013) * ''[[Zikir Terapi Diri 3]]'' (2014) * ''[[I Love Rasulullah (album)|I Love Rasulullah]]'' (2015) * ''Nur Zikir Terapi IV'' (2018) * ''Marhaba'' (2020) * ''Zikir Terapi Acapella'' (2021) ===Single=== * "Kasih Padamu" (2012) * "Jodoh Berdua" (2013) * "[[Mikraj Cinta]]" (2014){{efn|Lagu asal yang dinyanyikan oleh Hafiz untuk persembahannya di Konsert Mikraj Cinta di [[Istana Budaya]] (IB) pada 2014 dan kemudiannya diberikan kepada [[Siti Nurhaliza]] untuk persembahannya di pementasan teater Sirah Rasulullah yang juga diadakan di IB pada 2015.}} * "Janjiku" (2015) * "Yang Dinanti" (2016) * "Marhaban" (2016) * "Jangan Berhenti" (2018) * "Nurul Iman" (2026) Feat [[Arif Muazzim Abdul Rahman|Amar]] & [[Tiga Dayang]] ==Filemografi== ===Drama=== {|class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2017 | ''[[Mr. Hijab]]'' | Syamil | [[TV3]] | |} ===Televisyen=== {|class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2015 | ''[[Dalang Prank]]'' (Musim 1) | Artis Jemputan | [[Astro Warna]] | |- | 2017 | ''[[Gema Gegar Vaganza (musim 1)]]'' | Peserta | [[Astro Oasis]] | Finalis tempat ke-5 |} ==Bibliografi== * Hamidun, Hafiz (2016). ''Cerita Hati Hafiz Hamidun''. NuBook Press. ISBN 9789671367971 ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Penerima/Karya tercalon ! Keputusan |- |2018 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2017]] |Artis Sensasi Popular |Dirinya sendiri |{{nom}} |- |} ==Catatan== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{Laman web rasmi|www.hafizhamidun.com}} * {{Facebook|hafizhamidun}} * {{Instagram|hafizhamidun}} * {{Twitter|hafizhamidun}} {{Hafiz Hamidun}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1984]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi nasyid Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Peserta Gema Gegar Vaganza]] [[Kategori:Penerbit rakaman Malaysia]] [[Kategori:Penulis lirik Malaysia]] [[Kategori:Penggubah lagu Malaysia]] [[Kategori:Ahli perniagaan Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Alumni Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] r6ttt4dgzldh4g8etf7qito51bf63cu 6810131 6810130 2026-03-27T07:15:26Z Mrpresidentfaris 98967 /* Kehidupan awal */ 6810131 wikitext text/x-wiki {{For|album studio pertamanya yang menggunakan namanya sebagai tajuk album|Hafiz Hamidun (album)}} {{Infobox person |honorific_prefix= [[Yang Berbahagia]] [[Rujukan kehormat|Tuan]] |name = Hafiz Hamidun |image =Hafiz Hamidun on MeleTOP.jpg |caption = |birth_name = Mohammad Hafiz bin Hamidun |birth_date = {{birth date and age|1984|9|21}} |birth_place = [[Sitiawan]], [[Perak]], [[Malaysia]] |occupation = Penyanyi, komposer, penerbit rakaman, penulis lirik, ahli perniagaan |years_active = 2002–kini |label = Arteffects |genre = [[Nasyid]], [[ketuhanan]] |background = solo_singer |instrument = [[Vokal]] |associated_acts = [[UNIC]] |website = {{URL|www.hafizhamidun.com}} }} [[Yang Berbahagia]] '''Tuan Mohammad Hafiz Hamidun''' (lahir 21 September 1984) ialah seorang penyanyi, komposer, penerbit rakaman dan penulis lirik Malaysia. Beliau mula dikenali sebagai ahli kumpulan nasyid UNIC, dan bersama kumpulan tersebut, beliau sempat menerbitkan dua album studio. Pada tahun 2006, Hafiz meninggalkan UNIC untuk memulakan kerjaya muzik secara solo. Sejak itu, beliau telah menghasilkan enam album studio dan berjaya membina nama sebagai antara penyanyi nasyid kontemporari terkemuka di Malaysia. Selain aktif dalam bidang muzik, Hafiz turut dikenali sebagai usahawan dan penerbit yang berpengaruh dalam industri hiburan tempatan. Beliau telah diiktiraf sebagai salah seorang daripada 500 Muslim paling berpengaruh di dunia oleh The Muslim 500. ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan di [[Sitiawan]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]]<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/pengorbanan-hafiz-hamidun-1.211573|title=Pengorbanan Hafiz Hamidun|work=[[Sinar Harian]]|date=5 September 2017|accessdate=21 April 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907054332/http://www.sinarharian.com.my/hiburan/pengorbanan-hafiz-hamidun-1.211573|archive-date=2017-09-07}}</ref> pada 21 September 1984. Beliau merupakan anak ketiga daripada lima adik-beradik kepada pasangan Hamidun Mat Rasul dan Laila Sarji. Hafiz membesar di Kampung Changkat Jong, [[Teluk Intan]].<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/hafiz-juara-perancang-8232-masa-depan-1.170976|title=Hafiz... Juara perancang masa depan|author=Amira Amaly Syafaat|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=20 Disember 2015|accessdate=13 Januari 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225062739/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/hafiz-juara-perancang-8232-masa-depan-1.170976|archive-date=2015-12-25|url-status=dead}}</ref> Beliau mendapat pendidikan awal pada 1990 di Tadika KEMAS Changkat Jong, Teluk Intan, Perak. Kemudian pada tahun 1991 beliau bersekolah di Sekolah Kebangsaan Changkat Jong, Teluk Intan, Perak dari darjah 1 hingga 6. Setelah tamat UPSR pada tahun 1996, beliau diterima masuk ke [[Sekolah Izzuddin Shah]], Ipoh di tingkatan satu (Januari 1997) namun beliau hanya sempat bersekolah di sana selama sebulan. Pada Februari 1997 beliau meneruskan pelajarannya di Maktab Rendah Sains MARA (MRSM) PDRM Kulim. Selepas tamat PMR pada tahun 1999 beliau berpindah ke [[Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak]], Teluk Intan, Perak sehingga 2001.<ref>{{Cite web |title=Biodata Hafiz Hamidun, Yang Berjaya Dengan Zikir Terapi Diri |url=https://azhan.co/biodata-hafiz-hamidun-yang-berjaya-dengan-zikir-terapi-diri/ |last= |first= |date= |access-date=2026-03-27 |website=Azhan.co |language=ms}}</ref> Selepas tamat SPM pada tahun 2001, beliau meneruskan pengajian di [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (UIAM) dan bidang Undang-Undang pada tahun 2002 seterusnya menyambung pengajian dalam bidang Muzik di [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) Shah Alam pada tahun 2005. Beliau kemudian melanjutkan pelajarannya ke [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia|Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)]] di Petaling Jaya dalam jurusan Matrikulasi Sains Kemanusiaan, sebelum berpindah masuk ke Matrikulasi Undang-undang. ==Kerjaya== Penglibatannya di dalam pelbagai aktiviti seni mula dikesan semenjak zaman persekolahan.<ref>{{cite news|url=http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:wpUczZuzV9gJ:www.hmetro.com.my/myMetro/articles/Imbasnostalgiazamansekolah/Article/index_html+&cd=21&hl=en&ct=clnk|title=Imbas nostalgia zaman sekolah|work=[[Harian Metro]]|accessdate=21 April 2014|url-status=dead}}</ref> Bakat beliau dalam bidang muzik diasah melalui persembahan-persembahan dan undangan di peringkat dalam dan luar. Ketika di UIAM, beliau dilamar oleh [[Hijjaz Music Entertainment]] sewaktu konsert [[Hijjaz]] dan [[In-Team]] di Al-Malik Faisal Hall, UIAM Petaling Jaya. Beliau telah menganggotai [[UNIC]] pada tahun 2003, mengisi kekosongan yang ditinggalkan oleh [[Mohd Afendi bin Haji Jahri|Afendi]] yang mengundur diri dari kumpulan tersebut dan telah merakamkan album bersama UNIC selama 4 tahun. Album-album beliau bersama UNIC ialah ''[[See You Di IPT]]'' dan ''[[Satu Tekad]]''. Setelah menamatkan kontrak bersama Hijjaz Music Entertainment pada awal 2006, Hafiz telah menubuhkan syarikat penerbitan muzik sendiri iaitu Arteffects Production pada 6 Jun 2006. Di bawah Arteffects, beliau bergiat aktif dalam menerbitkan lagu-lagu untuk penyanyi tempatan serta antarabangsa. Setelah itu, beliau tampil dengan album solo sulungnya yang menggunakan namanya sebagai [[Hafiz Hamidun (album)|tajuk album]] berkonsepkan Pop Nasyid pada 20 Mac 2007 dengan menampilkan 10 buah lagu dan antara hits utama album ini ialah "Cerita Hati", "Kesaktian Cinta" dan "Melihat Bintang". Pada tahun 2009 Hafiz telah muncul dengan album kedua, ''[[Syukran (album Hafiz Hamidun)|Syukran]]''. Pada tahun 2011 Hafiz telah menubuhkan Arteffects dan telah memiliki studio sendiri di Damansara Perdana, Petaling Jaya. Melalui syarikat baru ini, beliau telah menerbitkan album ''[[Zikir Terapi Diri]]''<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0128&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_06.htm&arc=hive|title=Dakwah terbaru Hafiz Hamidun|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=28 Januari 2012|accessdate=4 Januari 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203030858/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2012&dt=0128&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_06.htm&arc=hive|archive-date=2019-02-03|url-status=live}}</ref> dan dua album kesinambungannya — ''[[Zikir Terapi Diri 2]]'' (2013) dan ''[[Zikir Terapi Diri 3]]'' (2014). Beliau juga berjinak-jinak dalam bidang lakonan apabila beilau ditawarkan oleh penerbit filem terkenal, Datuk [[Yusof Haslam]] menawarkannya berlakon dalam siri drama, ''Jalan Kembali'' terbitan [[Skop Productions]], beliau memegang watak sebagai Dani, seorang bekas [[mat rempit]]. Lagu-lagu daripada album ''Zikir Terapi Diri'' menjadi lagu latar dalam siri ini.<ref>{{cite news|url=https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sarawak/20140819/282394102613225|title=Versi drama 'Jalan Kembali' kini di TV2|publisher=[[Utusan Borneo]]|date=19 Ogos 2014|accessdate=6 Januari 2015|via=PressReader}}</ref> Hafiz melancarkan album ''[[I Love Rasulullah (album)|I Love Rasulullah]]'' pada 20 April 2015.<ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/showbiz/2015/04/81242/hafiz-hamidun-spreads-his-musical-wings|title=Hafiz Hamidun spreads his musical wings|author=Faisal Asyraf|publisher=[[New Straits Times]]|date=21 April 2015|accessdate=4 Januari 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/perjuangan-hafiz-1.85489|title=Perjuangan Hafiz|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=28 April 2015|accessdate=28 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160505082804/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/perjuangan-hafiz-1.85489|archive-date=2016-05-05|url-status=live}}</ref> Album ini telah terjual sebanyak 10,000 unit dan telah menerima pensijilan Platinum.<ref>{{cite news|url=https://wanista.com/2015/66232/hafiz-hamidun-i-love-rasulullah/|title=Hafiz Hamidun lebarkan sayap dengan album baharu, I Love Rasulullah|author=Ayu Nadirah|publisher=Wanista|date=29 April 2015|accessdate=4 Januari 2016}}</ref> Enam bulan kemudian, iaitu pada Oktober 2015, beliau telah diiktiraf sebagai salah seorang daripada selebriti Muslim paling berpengaruh menerusi keluaran baharu majalah ''[[500 Muslim Paling Berpengaruh|The Muslim 500]]'' bagi edisi 2016.<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2015/10/05/hafiz-hamidun-diiktiraf|title=Hafiz Hamidun diiktiraf selebriti Muslim berpengaruh dunia|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mStar Online]]|date=5 Oktober 2015|accessdate=9 Januari 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.beritaharian.sg/gah/hafiz-diiktiraf-seniman-islam-berpengaruh|title=Hafiz diiktiraf seniman Islam berpengaruh|publisher=[[Berita Harian Singapura]]|date=6 Oktober 2015|accessdate=9 Januari 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/node/88858|title=Impian Hafiz jadi nyata|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=28 Oktober 2015|accessdate=9 Januari 2016}}</ref> Pada 22 Februari 2016, Hafiz melancarkan buku autobiografi pertamanya, ''Cerita Hati Hafiz Hamidun'' terbitan NuBook Press.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/02/124046/hafiz-hamidun-lancar-buku-pertama|title=Hafiz Hamidun lancar buku pertama|author=Mohd Aizat Shamsuddin|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 Februari 2016|accessdate=3 Januari 2017}}</ref> Sejak pelancaran, buku ini telah terjual sebanyak 10,000 naskhah.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/04/145734/hafiz-tak-kisah-buku-dikritik|title=Hafiz tak kisah buku dikritik|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 April 2016|accessdate=3 Januari 2017}}</ref> Pada tahun 2017, Hafiz menjadi salah seorang daripada 11 peserta ''[[Gema Gegar Vaganza]]'' [[Gema Gegar Vaganza (musim 1)|musim pertama]] yang turut disertai oleh bekas kumpulannya, [[UNIC]]. Beliau berjaya memenangi tempat kelima. Beliau kemudian menjalinkan kerjasama erat dengan pihak pelancongan Taiwan menerusi acara Meet Beitou Loving Taipei yang membolehkan beliau membantu mempromosikan pelancongan mesra Muslim di Taipei untuk orang Islam di Malaysia, Brunei dan Indonesia. Selain beliau, turut mengikuti program itu ialah [[Bella Nazari]] dan [[Andi Bernadee]].<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2017/12/367745/buang-kontroversi-hafiz-hamidun-perluas-perniagaan|title=Buang kontroversi, Hafiz Hamidun perluas perniagaan|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=26 Disember 2017|accessdate=3 Januari 2018}}</ref> Pada tahun 2018, Hafiz melancarkan single terbaharu bertajuk "Jangan Berhenti" ciptaan [[Azlan Abu Hassan]] dan liriknya ditulis oleh beliau sendiri. Lagu ini mengambil masa selama dua minggu untuk disiapkan.<ref name="Beri inspirasi">{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/hiburan/hafiz-hamidun-beri-inspirasi-melalui-lagu-1.655944|title=Hafiz Hamidun beri inspirasi melalui lagu|author=Nor Azurin Ali|publisher=[[Kosmo!]]|date=23 April 2018|accessdate=27 Mac 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180424060251/http://www.kosmo.com.my/hiburan/hafiz-hamidun-beri-inspirasi-melalui-lagu-1.655944|archive-date=2018-04-24|url-status=live}}</ref> Beliau juga mencipta lagu bertajuk "Mimpi" yang dipersembahkan oleh [[Liza Hanim]], single ini dikeluarkan pada Februari 2018.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2017/12/365152/cipta-lagu-untuk-liza-hanim|title=Cipta lagu untuk Hafiz Hamidun|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=19 Disember 2017|accessdate=3 April 2018}}</ref> Pada 14 April 2018, Hafiz memulakan siri jelajah ke 11 negara termasuk [[Bosnia-Herzegovina]], [[Yunani]], [[Croatia]], [[Turki]], [[Jordan]] dan [[Australia]].<ref name="Beri inspirasi"/> Selain itu, beliau juga telah dilantik sebagai duta kempen #JomCintaNabi anjuran ''[[Berita Harian]]''.<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/rencana/agama/2018/11/496688/hafiz-hamidun-semarak-cinta-nabi-melalui-muzik|title=Hafiz Hamidun semarak cinta Nabi melalui muzik|author=Latifah Ariffin|publisher=[[Berita Harian]]|date=11 November 2018|accessdate=4 Januari 2019}}</ref> Pada Disember 2020, Hafiz melancarkan album keenam, ''Marhaba''.<ref>{{cite news|url=https://malaysiagazette.com/2021/01/06/album-selawat-daripada-hafiz-hamidun/|title=Album selawat daripada Hafiz Hamidun|publisher=Malaysia Gazette|date=6 Januari 2021|accessdate=6 Januari 2021}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Hafiz berkahwin dengan ahli perniagaan kosmetik Joy Revfa pada 1 Mei 2017. Pasangan itu disatukan dalam sebuah majlis sederhana kira-kira jam 3.20 petang di Dewan Masjid Negeri, di sini. Hafiz dan Joy dinikahkan oleh Imam Masjid Tun Uda, Firdaus Subhi. Pengantin perempuan menerima mas kahwin berjumlah RM1,000 daripada pengantin lelaki sementara wang hantaran dirahsiakan jumlahnya. Majlis perkahwinan mereka turut disaksikan seramai 200 tetamu yang terdiri daripada ahli keluarga dan kenalan terdekat kedua-dua belah pihak.<ref>{{cite news|url=http://www.astrogempak.com.my/artikel/4633/hafiz-hamidun-bergelar-suami-joy-revfa-dengan-sekali-lafaz|title=Hafiz Hamidun Bergelar Suami Joy Revfa Dengan Sekali Lafaz|work=[[Astro Gempak]]|date=1 Mei 2017|accessdate=3 Mei 2017}}</ref><ref>{{cite news|author=Kemalia Othman|date=1 Mei 2017|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/05/01/hafiz-hamidun-selamat-nikah/|title=Hafiz Hamidun Sah Suami Pengasas Kosmetik Joy Revfa|publisher=[[mSTAR Online]]|accessdate=3 Mei 2017}}</ref> Tidak lama selepas bernikah, Hafiz dan Joy Revfa bercerai secara sah talak satu pada 25 Oktober 2017.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/10/25/hafiz-joy-talak-satu/|title=Tiada persetubuhan... Hafiz Joy Revfa cerai talak satu|work=[[mStar Online]]|date=25 Oktober 2017|accessdate=26 Oktober 2017}}</ref> Perceraian mereka membawa kepada pendedahan isu-isu peribadi.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/08/24/hafiz-says-his-marriage-to-siti-arifah-was-never-consummated/|title=Hafiz says his marriage to Siti Arifah was never consummated|publisher=[[The Star Online]]|date=24 Ogos 2017|accessdate=25 Ogos 2017}}</ref> Beliau mempunyai seorang anak angkat bernama Hamdee Hafiz.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/03/663908/hamdee-penyeri-hidup-hafiz-hamidun|title=Hamdee penyeri hidup Hafiz Hamidun|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=10 Mac 2020|accessdate=21 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/73261/HIBURAN/Hamdee-penyeri-hidup-Hafiz-Hamidun|title=Hamdee penyeri hidup Hafiz Hamidun|author=Wartawan Sinar Harian|publisher=[[Sinar Harian]]|date=10 Mac 2020|accessdate=21 April 2020}}</ref> ==Diskografi== ===Album studio=== * ''[[Hafiz Hamidun (album)|Hafiz Hamidun]]'' (2007) * ''[[Syukran (album Hafiz Hamidun)|Syukran]]'' (2009) * ''[[Zikir Terapi Diri]]'' (2011) * ''[[Zikir Terapi Diri 2]]'' (2013) * ''[[Zikir Terapi Diri 3]]'' (2014) * ''[[I Love Rasulullah (album)|I Love Rasulullah]]'' (2015) * ''Nur Zikir Terapi IV'' (2018) * ''Marhaba'' (2020) * ''Zikir Terapi Acapella'' (2021) ===Single=== * "Kasih Padamu" (2012) * "Jodoh Berdua" (2013) * "[[Mikraj Cinta]]" (2014){{efn|Lagu asal yang dinyanyikan oleh Hafiz untuk persembahannya di Konsert Mikraj Cinta di [[Istana Budaya]] (IB) pada 2014 dan kemudiannya diberikan kepada [[Siti Nurhaliza]] untuk persembahannya di pementasan teater Sirah Rasulullah yang juga diadakan di IB pada 2015.}} * "Janjiku" (2015) * "Yang Dinanti" (2016) * "Marhaban" (2016) * "Jangan Berhenti" (2018) * "Nurul Iman" (2026) Feat [[Arif Muazzim Abdul Rahman|Amar]] & [[Tiga Dayang]] ==Filemografi== ===Drama=== {|class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2017 | ''[[Mr. Hijab]]'' | Syamil | [[TV3]] | |} ===Televisyen=== {|class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2015 | ''[[Dalang Prank]]'' (Musim 1) | Artis Jemputan | [[Astro Warna]] | |- | 2017 | ''[[Gema Gegar Vaganza (musim 1)]]'' | Peserta | [[Astro Oasis]] | Finalis tempat ke-5 |} ==Bibliografi== * Hamidun, Hafiz (2016). ''Cerita Hati Hafiz Hamidun''. NuBook Press. ISBN 9789671367971 ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Penerima/Karya tercalon ! Keputusan |- |2018 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2017]] |Artis Sensasi Popular |Dirinya sendiri |{{nom}} |- |} ==Catatan== {{notelist}} ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{Laman web rasmi|www.hafizhamidun.com}} * {{Facebook|hafizhamidun}} * {{Instagram|hafizhamidun}} * {{Twitter|hafizhamidun}} {{Hafiz Hamidun}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1984]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi nasyid Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Peserta Gema Gegar Vaganza]] [[Kategori:Penerbit rakaman Malaysia]] [[Kategori:Penulis lirik Malaysia]] [[Kategori:Penggubah lagu Malaysia]] [[Kategori:Ahli perniagaan Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Alumni Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] 68flvce0l78jr11ncc108kv96okdv1t 0 57746 6809958 6806345 2026-03-27T02:04:29Z Stephan1000000 231656 463 6809958 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_name = Grey's Anatomy | image = Grey's Anatomy Logo.svg | caption = | format = [[Dramedy|Drama, komedi]] | picture_format = [[480i]] ([[SDTV]]),<br>[[720p]] ([[HDTV]]) | audio_format = [[Stereo]], [[Dolby Digital|Dolby Digital 5.1]] | runtime = 61 min (kira-kira. 43 min) | creator = [[Shonda Rhimes]] | starring = [[Ellen Pompeo]]<br>[[Patrick Dempsey]]<br>[[Sandra Oh]]<br>[[Isaiah Washington]]<br>[[Katherine Heigl]]<br>[[Justin Chambers]]<br>[[T. R. Knight|T.R. Knight]]<br>[[Chandra Wilson]]<br>[[James Pickens, Jr.]]<br>[[Kate Walsh (actor)|Kate Walsh]]<br>[[Sara Ramírez]]<br>[[Eric Dane]]<br />[[Kevin McKidd]]<br />[[Chyler Leigh]]<br />[[Brooke Smith]]<br />[[Kevin McKidd]]<br />[[Jessica Capshaw]]<br />[[Kim Raver]] | opentheme = "[[Grey's Anatomy#Muzik|Cosy in the Rocket]]" oleh <br> [[Psapp]] | narrated = Ellen Pompeo sebagai Meredith | country = [[Amerika Syarikat]] | company = {{Plainlist | * Shondaland * [[Entertainment One]]{{efn|juga dikreditkan sebagai ''The Mark Gordon Company'' (2005–2017; musim 1–13)}} * Trip The Light<br/>{{small|(2021–kini)<br />(season 18–kini)}} * [[ABC Studios|ABC Signature]]{{efn|juga dikreditkan sebagai ''Touchstone Television'' (2005–2007; musim 1–3) dan ''[[ABC Studios]]'' (2007–2020; musim 4–16)}} }} | network = * [[American Broadcasting Company|ABC]] (Amerika Syarikat) * [[TV3]] (Malaysia) * [[NTV7]] (Malaysia) * [[8TV]] (Malaysia) * [[Mediacorp Saluran 5]] (Singapura) | language = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | num_seasons = 22 | executive_producer = Shonda Rhimes<br />[[Betsy Beers]]<br />[[Mark Gordon]]<br />[[Krista Vernoff]]<br />[[Rob Corn]]<br />[[Mark Wilding]] | first_aired = [[27 Mac]] [[2005]] | last_aired = kini | num_episodes = 463 | website= http://abc.go.com/primetime/greysanatomy | tv_com_id = 24440 | related = ''[[Private Practice (siri TV)|Private Practice]]'' | imdb_id = 0413573 }} '''''Grey's Anatomy''''' merupakan sebuah drama bersiri perubatan yang telah berjaya memenangi banyak anugerah-anugerah besar di Amerika Syarikat seperti Anugerah [[Emmy]] dan [[Golden Globe]]. Drama ini mula ditayangkan kepada umum menerusi [[American Broadcasting Company|ABC]] pada [[27 Mac]] [[2005]]. Drama ini berkisar tentang Dr. [[Meredith Grey]] (lakonan [[Ellen Pompeo]]), seorang doktor terlatih Hospital Seattle Grace Hospital di [[Seattle]], [[Washington]]. Di Malaysia siri ini ditayangankan pada [[TV3]] & [[NTV7]] dan juga [[TV2]] ditayangankan pada Akan Datang. '''''Grey's Anatomy''''' bakal ditayangkan bermula 9 Jun 2025, setiap Isnin hingga Jumaat jam 9:00 pagi dan Sabtu hingga Ahad jam 10:00 pagi di [[AXN]] tetapi siaran ulangan di [[Astro Ria]] Isnin, Rabu dan Khamis jam 6:30 petang manakala Selasa, Jumaat, Sabtu dan Ahad jam 11:00 malam. ==Anugerah== ===Menang=== '''Producers Guild Awards:''' *Best Television Series - Drama: ''Grey's Anatomy'' (2007) '''Golden Globe Award:''' * Best Television Series - Drama: ''Grey's Anatomy'' (2007) * Best Supporting Actress in a Series, Mini-series, or Motion Picture Made for Television: [[Sandra Oh]] (2006) '''Screen Actors Guild Awards:''' * Outstanding Performance by a Female Actor in a Drama Series: [[Sandra Oh]] (2006) * Outstanding Performance by a Female Actor in a Drama Series: [[Chandra Wilson]] (2007) * Outstanding Performance by an Ensemble Cast in a TV Series - Drama: Grey's Anatomy (2007) '''Anugerah TV Land :''' * Future Classic (2006) '''NAACP Image Award:''' * Outstanding Drama Series (2006, 2007) * Outstanding Actor in a Drama Series: [[Isaiah Washington]] (2006,2007) * Outstanding Supporting Actress in a Drama Series: [[Chandra Wilson]] (2007) '''Television Critics Awards:''' * Program of the Year (2006) '''Emmy Awards:''' * Outstanding Casting for a Drama Series: [[Linda Lowy]], [[John Brace]] (2006) '''People's Choice Awards:''' * Favorite TV Drama: ''Grey's Anatomy'' (2007) * Favorite Male TV Star: [[Patrick Dempsey]] (2007) '''Entertainment Weekly:''' *Entertainers of the Year: Cast of ''Grey's Anatomy'' (2007) ===Pencalonan sahaja=== '''Emmy Award:''' * Outstanding Drama Series (2006) * Outstanding Makeup For A Series (Non-Prosthetic) * Outstanding Prosthetic Makeup For A Series, Miniseries, Movie Or A Special * Outstanding Direction in a Drama Series: [[Peter Horton]] (''A Hard Day's Night'') (2005) * Outstanding Casting for a Drama Series: [[Linda Lowy]], [[John Brace]] (2005, 2006) * Outstanding Supporting Actress in a Drama Series: [[Sandra Oh]] (2005, 2006) * Outstanding Supporting Actress in a Drama Series: [[Chandra Wilson]] (2006) * Outstanding Guest Actress in a Drama Series: [[Kate Burton (actress)|Kate Burton]] (Ellis Grey) (2006) * Outstanding Guest Actress in a Drama Series: [[Christina Ricci]] (Hannah the paramedic) (2006) * Outstanding Guest Actor in a Drama Series: [[Kyle Chandler]] (Dylan Young) (2006) * Outstanding Writing for a Drama Series: [[Shonda Rhimes]] (''It’s the End Of The World, As We Know It '') (2006) * Outstanding Writing for a Drama Series: [[Krista Vernoff]] (''Into You Like A Train'') (2006) '''Anugerah Golden Globe:''' * Best Television Series - Drama (2006) * Best Actor in a Television Drama Series : [[Patrick Dempsey]] (2006, 2007) * Best Actress in a Television Drama Series: [[Ellen Pompeo]] (2007) * Best Supporting Actress in a Series, Mini-series, or Motion Picture Made for Television: [[Katherine Heigl]] (2007) '''Anugerah Imej ("Image Awards"):''' *Outstanding Supporting Actress in a Drama Series: [[Chandra Wilson]] (2006, 2007) *Outstanding Supporting Actor in a Drama Series: [[James Pickens, Jr.]] (2006, 2007) *Outstanding Drama Series (2007) *Outstanding Actor in a Drama Series: [[Isaiah Washington]](2007) *Outstanding Writing in a Dramatic Series: [[Shonda Rhimes]] (''It's the End Of The World, As We Know It'') (2007) '''Anugerah Persatuan Tayangan Pelakon Lelaki ("Screen Actors Guild"):''' * Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series (2006) * Outstanding Performance by a Male Actor in a Drama Series: [[Patrick Dempsey]] (2006) '''Anugerah Grammy:''' * Best Compilation Soundtrack Album For Motion Picture, Television Or Other Visual Media: [[Alexandra Patsavas]], [[Mitchell Leib]] (2007) ==Rangkaian== ===Tempat pertama=== ''Grey's Anatomy'' telah ditayangkan oleh beberapa saluran televisyen untuk negara-negara tertentu: {{col-begin}} {{col-break}} *[[Afrika]]: DStv *[[AS]]: [[American Broadcasting Company|ABC]] dan Lifetime Television *[[Argentina]]: Sony Entertainment Television *[[AS]]: [[American Broadcasting Company|ABC]] dan Lifetime Television *[[Australia]]: Channel Seven dan Foxtel *[[Austria]]: ORF 1 *[[Brazil]]: Sony Entertainment Television *[[Belgium]]: VijfTV dan RTL-TVI *[[Bulgaria]]: BTV *[[Kanada]]: CTV, [[American Broadcasting Company|ABC]] *[[Chile]]: Sony Entertainment Television dan TVN *[[Colombia]]: Sony Pictures Television *[[Costa Rica]]: Sony Entertainment Television *[[Croatia]]: Nova TV, sebagai ''Uvod u anatomiju'' - ''Anatomy 101'', atau ''Introduction to anatomy''. *[[Republik Czech ]]: TV Prima *[[Denmark]]: Kanal 4 *[[Republik Dominican]]: Sony Entertainment Television *[[Estonia]]: TV 3 *[[Finland]]: Nelonen sebagai "Greyn anatomia" *[[Perancis]]: TF1 {{col-break}} *[[Jerman]]: ProSieben sebagai ''Grey's Anatomy - Die jungen Ärzte'' (Young doctors) *[[Greece]]: Alter Channel *[[Guatemala]]: Sony Entertainment Television *[[Hong Kong]]: Asia Television Limited dan [[Star World]] *[[Hungary]]: RTL Klub, sebagai ''Grace Klinika'' (Grace Clinic) *[[Iceland]]: Stöð 2 *[[India]]:[[Star World]] *[[Ireland]]: RTÉ One *[[Israel]]: yes stars 123 (Musim 1-2);<br> yes stars 1 (Musim 3) *[[Itali]]: [[w:it:FOX Life|FOX Life]] (Sat) dan [[w:it:Italia 1|Italia1]] (Terrestrial) *[[Jepun]]: WOWOW ** ''Koi no kaibougaku''(恋の解剖学, bermaksud ''Anatomy of Love''). *[[Korea Selatan]]: KBS2, ch.CGV *[[Latvia]]:LTV1 *[[Amerika Latin]]: Sony Entertainment Television *[[Malaysia]]: [[TV3]] ''(Musim pertama)'', [[NTV7]]''(Musim ke-2 hingga ke-7)'' ,[[Star World]] dan juga [[TV2]] Akan datang [[Astro Ria]], [[AXN]], [[TV9]] dan [[Astro Citra]] (musim pertama hingga ketujuh) Bermula 7 Februari 2026 *[[Mexico]]: Sony Entertainment Television dan TV Azteca sebagai "Grey" *[[Belanda]]: Net 5 *[[New Zealand]]: TV2 *[[Norway]]: TV2 {{col-break}} *[[Panama]]: [http://www.rpctv.com RPC ''(Canal 4)''], sebagai ''Anatomía según Grey'' *[[Pakistan]]: M-Net *[[Paraguay]]: Sony Entertainment Television *[[Peru]]: Sony Entertainment Television *[[Filipina]]: Studio 23 dan [[Star World]] *[[Poland]]: Polsat *[[Portugal]]: Fox Life dan RTP 1 *[[Romania]]: TVR 1 *[[Arab Saudi]] dan Dunia Arab : Showtime Arabia *[[Serbia]]: B92 sebagai "Uvod u anatomiju" *[[Singapura]]: [[Mediacorp Saluran 5]], [[Mediacorp Suria]] dan [[Star World]] *[[Slovakia]]: Jednotka *[[Slovenia]]: Kanal A *[[Afrika Selatan]]: Mnet *[[Sepanyol]]: Cuatro dan Fox TV sebagai "Anatomía de Grey" *[[Sweden]]: Kanal 5 *[[Switzerland]]: SF zwei dan TSR 1 *[[Thailand]]: [[Star World]] *[[Turki]]: DiziMax dan Fox Tv *[[UK]]: LIVINGtv , Five , Hallmark Channel (UK) dan Five US *[[Venezuela]]:Sony Entertainment Television dan Televen {{col-end}} == Pautan luar == {{wikiquote}} *[http://abc.go.com/primetime/greysanatomy/ ABC.com: Grey's Anatomy] *[http://www.greyswriters.com Grey Matter - Writers' Blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141008004304/http://www.greyswriters.com/ |date=2014-10-08 }} *{{imdb title|id=0413573|title=Grey's Anatomy}} *{{tvtome show|id=24440|title=Grey's Anatomy}} [[Kategori:Siri drama televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Rancangan televisyen American Broadcasting Company]] 6uu199wum6mbsr38jxt32a4l8rpj1ik 0 57768 6810183 5060981 2026-03-27T08:42:23Z ~2026-18984-54 393164 6810183 wikitext text/x-wiki '''Adipati''' ({{Jawi|'''اديڤاتي'''}}; [[bahasa Sanskerta]] अधिपति, ''adhipati'': "[[patih|tuan/kepala]] tinggi") ialah salah satu ketua wilayah dalam [[hierarki]] pemerintahan kerajaan di [[Jawa]] dan [[Kalimantan]]. Wilayah yang dikepalai oleh seorang Adipati dinamakan '''[[Kadipaten]]'''; wilayah-wilayah tersebut kini telah menjadi sebuah [[kabupaten]] atau gabungan beberapa kabupaten sehingga dapat disamakan dengan jawatan [[Bupati]] atau [[Walikota]]. '''Adipati Agung''' atau '''[[Haryapatih]]''' merupakan gelar yang lebih tinggi dari Adipati, sedangkan wilayah yang dikepalainya dinamakan ''Kadipaten Agung'' atau ''Keharyapatihan''. == Kelaziman == === Di Jawa === Jabatan adipati mula didapati digunapakai sejak zaman Islam dalam sejarah raja-raja di Jawa. Jabatan ini tampaknya dipakai untuk menggantikan sebutan "bhre" yang lebih dahulu dipakai pada zaman Buddha-Hindu. Adipati berbeza dengan [[bupati]] terutama dilihat dari kepentingan wilayah, luas wilayah, dan alasan strategi politik. Adipati dianggap memiliki kekuasaan lebih tinggi daripada bupati. Suatu ''kadipaten'' dapat memiliki beberapa ''kabupaten''. Setelah terpecahnya wangsa Mataram, wilayah [[Kasunanan Surakarta]] harus menyerahkan hampir separuh wilayahnya kepada [[Praja Mangkunagaran|Keadipatian (Kadipaten) Mangkunegaran]] (1757). Mangkunegaran merupakan keadipatian otonom, dalam arti dapat mengurus wilayah kekuasaannya tanpa harus berkonsultasi dengan Kasunanan. Hal ini merupakan suatu hal yang baru dalam sejarah kekuasaan di Jawa. Sekitar enam puluh tahun kemudian (1813), giliran [[Kesultanan Yogyakarta]] harus menyerahkan sebagian kekuasaannya untuk menjadi [[Kadipaten Pakualaman|Keadipatian Pakualaman]], yang juga bersifat otonom. Ada juga kadipaten kecil yang merdeka dengan fungsi [[buffer state]] misal [[Kadipaten Dayeuhluhur]] di perbatasan wilayah [[Sunda]] dan [[Jawa]]. === Di Kesultanan Banjar === Dalam [[Hikayat Banjar]] terdapat istilah '''Dipati''' dan '''Pangeran Dipati''', misalnya '''Dipati Sukadana''' sebutan untuk penguasa [[kerajaan Sukadana]], '''Dipati Sambas''' sebutan untuk penguasa [[kerajaan Sambas]], '''[[Rakyatullah dari Banjar|Dipati Martapura]]''' sebutan untuk penguasa [[kerajaan Martapura]], '''Dipati Ngganding''' seorang adipati [[kerajaan Kotawaringin|Kotawaringin]], '''[[Pangeran Dipati Anta-Kasuma]]''', '''[[Pangeran Dipati Tuha]]''', '''[[Pangeran Dipati Anom]]''' dan lain-lain. Pada masa [[Adam dari Banjar|Sultan Adam]], dilantik seorang keponakan permaisurinya yaitu [[Kiai]] Adipati [[Danu Raja]], untuk memimpin [[Banua Lima]], yang merupakan suatu wilayah [[keadipatian]] dari [[Kesultanan Banjar]] yang merupakan gabungan dari lima [[lalawangan]]/distrik/katamanggungan. Pada masa kolonial Hindia Belanda, Kiai Adipati Danu Raja tetap memimpin wilayah yang sama dan dilantik sebagai '''regent''' dengan gelar Raden Adipati Danu Raja. Lalawangan iaitu suatu wilayah yang dipimpin [[Kiai]] [[Tumenggung]] (setara dengan jabatan [[bupati]] di Jawa). === Di Kesultanan Brunei === '''Sulaiman''' (?–[[1511]]) adalah [[Daftar Sultan Brunei|sultan ketiga]] [[Brunei Darussalam]]. Pada tahun [[1432]], naik takhta. Sultan yang menyambung usaha membangun [[Kota Batu, Brunei|Kota Batu]]. Berusaha meluaskan penyebaran [[Islam]], terkenal dengan nama '''Adipati Agong''' atau '''Sang Aji [[Brunei]]'''. Ia turun takhta pada tahun [[1485]]. ==Pada zaman moden== Penulisan sejarah di [[Indonesia]] adakala juga menggunakan istilah ini dalam konteks [[sejarah Barat|sejarah]] [[dunia Barat]] sebagai padanan kepada apa yang disebut sebagai gelaran ''[[Duke]]'' dalam [[bahasa Indonesia|bahasa baku mereka]]. [[Kategori:Adipati| ]] [[Kategori:Pangkat bangsawan Jawa]] [[Kategori:Pangkat kerajaan]] [[Kategori:Ketua wilayah pentadbiran di Indonesia]] qipiz4fx721j200hss08d2k1n0v8lco 0 58522 6810072 6770238 2026-03-27T04:36:59Z PageWander 313514 /* Telefilem */ 6810072 wikitext text/x-wiki {{rujukan}} {{distinguish|Zizan Razak}} {{Hatnote|"Zizan Nin" dilencongkan di sini.}} {{Infobox person | name = Zizan Nin | image = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|17}} | birth_place = [[Tanjung Rambutan]], [[Ipoh]], [[Perak]], [[Malaysia]] | birth_name = Azizan bin Nin | nationality = | occupation = Pelakon, pengacara, penerbit, pengarah | years_active = 2000–kini | known_for = | spouse = {{marriage|Fazilah Hani Harun|2010|2016|end=divorced}} | children = | relatives = | parents = | family = | education = Diploma Pengurusan Perakaunan<br>Ijazah Pentadbiran Perniagan | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]]<br>De Montfort University }} '''Azizan bin Nin''', atau lebih dikenali sebagai '''Zizan Nin''', (lahir 17 Mei 1973), ialah seorang pelakon, pengacara, penerbit, dan pengarah [[Malaysia]] yang terkenal dengan hasil kerjanya di [[televisyen]] dan [[filem]]. ==Kerjaya== Azizan muncul buat kali pertama dalam layar televisyen dalam iklan [[Pond's]] bersama [[Melissa Maureen]] yang sering disiarkan pada awal 2000-an. Kemudian beliau muncul dalam drama tempatan berbahasa Inggeris ''Table For Two'' ([[TV2]]) pada tahun 2001 dan kemudiannya berlakon dalam drama pertamanya iaitu ''Bulan Jadi Saksi'' ([[NTV7|ntv7]]). Azizan mula menjadi pengacara dalam Who Will Win (ntv7) dan [[Beat TV]] ([[Astro Ria]]). Sepanjang kerjaya setakat awal 2007 Azizan sudah muncul dalam beberapa rancangan televisyen tempatan seperti Dengan Nama Cinta (2003), Desir Angin Dipinggir Memori, Surat Untuk Bulan (2004), Villa Cinta Daddy, [[Rafflesia (drama)|Rafflesia]], Selumbar Di Hati Mama (2005), [[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]], [[Realiti (siri TV)|Realiti]] dan [[Cinta Medik]] (2006). ==Kehidupan peribadi== Pada 19 Mac 2010, Zizan sah bernikah dengan pembaca berita [[ntv7]], Fazilah Hani Harun dan pada tahun 2016, Zizan & Fazilah bercerai Talak 1 selepas 6 tahun mendirikan rumah tangga.<ref>{{cite news|title=Zizan Nin Kahwin Pembaca Berita NTV7 Fazilah Hani Harun|work=Sensasi Selebriti|date=20 Mac 2010|url=http://www.budiey.com/zizan-nin-kahwin-pembaca-berita-ntv7-fazilah-hani-harun/|accessdate=20 Mac 2010}}</ref>Selepas itu Zizan Nin mula kurang berlakon di kaca TV untuk lebihkan masa di belakang tabir dengan membuka syarikat produksi Aquilla Emas Sdn Bhd bersama rakan kongsinya dan menerbitkan beberapa drama di RTM,TV3 selain menerbitkan untuk projek khidmat masyarakat termasuk Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2006 | ''[[Cinta Terakhir]]'' | Firdaus | Filem pertama |- | 2012 | ''[[Untuk Tiga Hari]]'' | Zafrin (muda) | |- | 2013 | ''[[Tanda Putera]]'' | [[Tun Dr Ismail Abdul Rahman|Tun Dr Ismail Abdul Rahman]] | |- | 2023 | ''Sazali Meor Coco'' | {{n/a}} | Juga sebagai pengarah |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2001 | ''Table for Two'' | | [[TV2]] | Drama pertama |- | 2002 | ''Bulan Jadi Saksi'' | | [[NTV7|ntv7]] | |- | 2003 | ''Dengan Nama Cinta'' | | | |- | rowspan="3"|2005 | ''Villa Cinta Daddy'' | | [[TV3]] | |- | ''Selumbar di Hati Mama'' | | | |- | ''[[Rafflesia (drama)|Rafflesia]]'' | Adam Harris | [[TV2]] | |- | rowspan="4"|2006 | ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]]'' | Prof Adam Zakaria | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | ''[[Nuraisha]]'' | Reza | |- | ''Rafflesia 2'' | Adam Harris | [[TV2]] | |- | ''[[Realiti (drama)|Realiti]]'' | Amir Khalid | [[8TV]] | |- | 2007–2008 | ''[[Cinta Medik]]'' | Dr Nik | [[TV9]] | |- | rowspan="4"|2007 | ''[[Kerana Karina]]'' | Imran | | |- | ''[[Kaizer]]'' | Helmi | rowspan="6" |[[TV3]] | |- | ''[[Spa Q]]'' | Hisham | |- | ''[[Anak Pontianak (siri TV)|Anak Pontianak]]'' | Kamdin | Tetamu khas |- | rowspan="4" |2008 |''[[Saka (siri TV)|Saka]]'' |Zack | |- | ''[[Ku Milikmu]]'' | Iqbal | |- | ''[[Laila Majnun (drama)|Laila Majnun]]'' | Majnun | |- | ''[[Awan Dania]]'' (Musim 1) | Fuad | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" |2009 | ''Sanggar Cinta Raudhah'' | Izwan | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | ''Selumbar di Hati Mama'' | | |- | ''[[Keliwon]] (Musim 1)'' | Fauzi | rowspan="5" |[[TV3]] | Episod: "Puaka Kain Kapan" |- | rowspan="4"|2010 | ''[[Penunggu Gunung Raya]]'' | Azam | |- | ''[[Putera Katak]]'' | Putera Amar | |- | ''[[Epilog Syurga Cinta]]'' | Irham | |- | ''[[Siong (drama)|Siong]]'' | Jeffri | |- | rowspan="2"|2011 | ''Teratak Mahligai'' | Nikmat | [[TV2]] | |- | ''Mimi Mencari Cinta'' | Haikal | [[Astro Warna]] | |- | 2012 | ''Puisi Cinta Rubiah'' | Firdaus | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | 2013 | ''Violet Sukasih'' | Qadri Shah | |- | 2013–2015 | ''[[Strawberi & Karipap]]'' | Pak Su Hairi | [[Astro Ceria]] | Sebagai penerbit |- | 2014 | ''Azam Ramadan Su'' | Majid | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | 2015 | ''[[Fajar Di Bukhara|Fajar di Bukhara]]'' | Duan | [[TV1]] | Sebagai penerbit eksekutif |- | 2016 | ''[[Demi Cinta Ain]]'' | Ashraf | rowspan="5"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2017 | ''[[Cucu Tauke Beras]]'' | Irfan | |- | ''[[Tauke Jamu]]'' | Akram | |- | 2020 | ''[[Misteri Mona]]'' | Razlan | rowspan="2"|Sebagai penerbit eksekutif |- | 2022 | ''[[Roxy]]'' | Dharma |- | 2023 | ''[[Sut Putih]]'' | Dr. Syamsul | [[TV Okey]] | Episod 6: "Murung" |- | 2024 | ''[[Dulu Dollah Daebak]]'' | Syamsul | [[TV3]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2004 | ''Desir Angin Dipinggir Memori'' | | | |- | ''Surat Untuk Bulan'' | Tuan Ariff | VCD | |- | 2006 | ''Janji Seorang Anak'' | Shamsul | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2008 | ''Awekku Bukan Awekmu'' | Umar | [[Astro Ria]] | |- | ''Teratak Kasih Tok Mak'' | Adam | [[TV2]] | |- | rowspan="3"|2009 | ''Azam'' | | | |- | ''Takbir Terakhir'' | Angah | [[Astro Prima]] | |- | ''Hantu Raya'' | | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2011 | ''Jalan Songsang'' | Ustaz Yunus | [[TV3]] | |- | ''Penanggal'' | Razak | [[Astro Ria]] | |- | ''Titus Merah'' | Nazri | | |- | rowspan="2" | 2012 | ''Demi Suffian'' | | [[TV3]] | |- | ''Dendam Sundel Bolong'' | | [[Astro Ria]] | |- | 2014 | ''Strawberi & Karipap Sesat Kat Paris'' | Pak Su Hairi | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2"|2015 | ''Strawberi & Karipap Hello Gold Coast | Pak Su Hairi | |- | ''Tribute P. Ramlee: "Apa Guna Berjanji" | Husin | [[TV1]] | |- |2017 |''Terobek Raya'' | |[[Astro First]] | |- | rowspan="2"|2018 | ''Mimpi Sumi'' | Haikal | [[NTV7|ntv7]] | |- | ''Rindu Bertemu Tuhan'' | Azlan | [[TV1]] | |- |2021 |''Papa Bergaya'' | | rowspan="4" |[[TV2]] | |- | 2022 | ''Opah Jangan Lupa'' | Penggali kubur | Sebagai kameo, penerbit dan pengarah |- |2025 |''Kari Kumari'' |Pak Cik Zan |Juga sebagai pengarah |- |TBA |''Sutera di Balik Purnama'' |TBA |In production |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2002 | ''Who Will Win'' | rowspan="2"|Pengacara | [[NTV7|ntv7]] |- | 2003 | ''[[Beat TV]]'' | [[Astro Ria]] |- |} ==Anugerah dan pencalonan== * Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik ([[Anugerah Skrin 2014]]) * Pelakon Harapan Lelaki ([[Festival Filem Malaysia ke-20]]) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|4416938}} {{Pemenang Pelakon Harapan Lelaki Festival Filem Malaysia}} [[Kategori:Kelahiran 1973]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2014]] s2li4gjwe6be1d4dktfw6h3pnpet7qw 6810076 6810072 2026-03-27T04:50:30Z PageWander 313514 /* Drama */ 6810076 wikitext text/x-wiki {{rujukan}} {{distinguish|Zizan Razak}} {{Hatnote|"Zizan Nin" dilencongkan di sini.}} {{Infobox person | name = Zizan Nin | image = | birth_date = {{birth date and age|1973|5|17}} | birth_place = [[Tanjung Rambutan]], [[Ipoh]], [[Perak]], [[Malaysia]] | birth_name = Azizan bin Nin | nationality = | occupation = Pelakon, pengacara, penerbit, pengarah | years_active = 2000–kini | known_for = | spouse = {{marriage|Fazilah Hani Harun|2010|2016|end=divorced}} | children = | relatives = | parents = | family = | education = Diploma Pengurusan Perakaunan<br>Ijazah Pentadbiran Perniagan | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]]<br>De Montfort University }} '''Azizan bin Nin''', atau lebih dikenali sebagai '''Zizan Nin''', (lahir 17 Mei 1973), ialah seorang pelakon, pengacara, penerbit, dan pengarah [[Malaysia]] yang terkenal dengan hasil kerjanya di [[televisyen]] dan [[filem]]. ==Kerjaya== Azizan muncul buat kali pertama dalam layar televisyen dalam iklan [[Pond's]] bersama [[Melissa Maureen]] yang sering disiarkan pada awal 2000-an. Kemudian beliau muncul dalam drama tempatan berbahasa Inggeris ''Table For Two'' ([[TV2]]) pada tahun 2001 dan kemudiannya berlakon dalam drama pertamanya iaitu ''Bulan Jadi Saksi'' ([[NTV7|ntv7]]). Azizan mula menjadi pengacara dalam Who Will Win (ntv7) dan [[Beat TV]] ([[Astro Ria]]). Sepanjang kerjaya setakat awal 2007 Azizan sudah muncul dalam beberapa rancangan televisyen tempatan seperti Dengan Nama Cinta (2003), Desir Angin Dipinggir Memori, Surat Untuk Bulan (2004), Villa Cinta Daddy, [[Rafflesia (drama)|Rafflesia]], Selumbar Di Hati Mama (2005), [[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]], [[Realiti (siri TV)|Realiti]] dan [[Cinta Medik]] (2006). ==Kehidupan peribadi== Pada 19 Mac 2010, Zizan sah bernikah dengan pembaca berita [[ntv7]], Fazilah Hani Harun dan pada tahun 2016, Zizan & Fazilah bercerai Talak 1 selepas 6 tahun mendirikan rumah tangga.<ref>{{cite news|title=Zizan Nin Kahwin Pembaca Berita NTV7 Fazilah Hani Harun|work=Sensasi Selebriti|date=20 Mac 2010|url=http://www.budiey.com/zizan-nin-kahwin-pembaca-berita-ntv7-fazilah-hani-harun/|accessdate=20 Mac 2010}}</ref>Selepas itu Zizan Nin mula kurang berlakon di kaca TV untuk lebihkan masa di belakang tabir dengan membuka syarikat produksi Aquilla Emas Sdn Bhd bersama rakan kongsinya dan menerbitkan beberapa drama di RTM,TV3 selain menerbitkan untuk projek khidmat masyarakat termasuk Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2006 | ''[[Cinta Terakhir]]'' | Firdaus | Filem pertama |- | 2012 | ''[[Untuk Tiga Hari]]'' | Zafrin (muda) | |- | 2013 | ''[[Tanda Putera]]'' | [[Tun Dr Ismail Abdul Rahman|Tun Dr Ismail Abdul Rahman]] | |- | 2023 | ''Sazali Meor Coco'' | {{n/a}} | Juga sebagai pengarah |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2001 | ''Table for Two'' | | [[TV2]] | Drama pertama |- | 2002 | ''Bulan Jadi Saksi'' | | [[NTV7|ntv7]] | |- | 2003 | ''Dengan Nama Cinta'' | | | |- | rowspan="3"|2005 | ''Villa Cinta Daddy'' | | [[TV3]] | |- | ''Selumbar Di Hati Mama'' | | | |- | ''[[Rafflesia (drama)|Rafflesia]]'' | Adam Harris | [[TV2]] | |- | rowspan="4"|2006 | ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]]'' | Prof Adam Zakaria | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | ''[[Nuraisha]]'' | Reza | |- | ''Rafflesia 2'' | Adam Harris | [[TV2]] | |- | ''[[Realiti (drama)|Realiti]]'' | Amir Khalid | [[8TV]] | |- | 2007–2008 | ''[[Cinta Medik]]'' | Dr Nik | [[TV9]] | |- | rowspan="4"|2007 | ''[[Kerana Karina]]'' | Imran | | |- | ''[[Kaizer]]'' | Helmi | rowspan="6" |[[TV3]] | |- | ''[[Spa Q]]'' | Hisham | |- | ''[[Anak Pontianak (siri TV)|Anak Pontianak]]'' | Kamdin | Tetamu khas |- | rowspan="4" |2008 |''[[Saka (siri TV)|Saka]]'' |Zack | |- | ''[[Ku Milikmu]]'' | Iqbal | |- | ''[[Laila Majnun (drama)|Laila Majnun]]'' | Majnun | |- | ''[[Awan Dania]]'' (Musim 1) | Fuad | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" |2009 | ''Sanggar Cinta Raudhah'' | Izwan | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | ''Selumbar Di Hati Mama'' | | |- | ''[[Keliwon]] (Musim 1)'' | Fauzi | rowspan="5" |[[TV3]] | Episod: "Puaka Kain Kapan" |- | rowspan="4"|2010 | ''[[Penunggu Gunung Raya]]'' | Azam | |- | ''[[Putera Katak]]'' | Putera Amar | |- | ''[[Epilog Syurga Cinta]]'' | Irham | |- | ''[[Siong (drama)|Siong]]'' | Jeffri | |- | rowspan="2"|2011 | ''Teratak Mahligai'' | Nikmat | [[TV2]] | |- | ''Mimi Mencari Cinta'' | Haikal | [[Astro Warna]] | |- | 2012 | ''Puisi Cinta Rubiah'' | Firdaus | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | 2013 | ''Violet Sukasih'' | Qadri Shah | |- | 2013–2015 | ''[[Strawberi & Karipap]]'' | Pak Su Hairi | [[Astro Ceria]] | Sebagai penerbit |- | 2014 | ''Azam Ramadan Su'' | Majid | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | 2015 | ''[[Fajar Di Bukhara]]'' | Duan | [[TV1]] | Sebagai penerbit eksekutif |- | 2016 | ''[[Demi Cinta Ain]]'' | Ashraf | rowspan="5"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2017 | ''[[Cucu Tauke Beras]]'' | Irfan | |- | ''[[Tauke Jamu]]'' | Akram | |- | 2020 | ''[[Misteri Mona]]'' | Razlan | rowspan="2"|Sebagai penerbit eksekutif |- | 2022 | ''[[Roxy]]'' | Dharma |- | 2023 | ''[[Sut Putih]]'' | Dr. Syamsul | [[TV Okey]] | Episod 6: "Murung" |- | 2024 | ''[[Dulu Dollah Daebak]]'' | Syamsul | [[TV3]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2004 | ''Desir Angin Dipinggir Memori'' | | | |- | ''Surat Untuk Bulan'' | Tuan Ariff | VCD | |- | 2006 | ''Janji Seorang Anak'' | Shamsul | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2008 | ''Awekku Bukan Awekmu'' | Umar | [[Astro Ria]] | |- | ''Teratak Kasih Tok Mak'' | Adam | [[TV2]] | |- | rowspan="3"|2009 | ''Azam'' | | | |- | ''Takbir Terakhir'' | Angah | [[Astro Prima]] | |- | ''Hantu Raya'' | | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2011 | ''Jalan Songsang'' | Ustaz Yunus | [[TV3]] | |- | ''Penanggal'' | Razak | [[Astro Ria]] | |- | ''Titus Merah'' | Nazri | | |- | rowspan="2" | 2012 | ''Demi Suffian'' | | [[TV3]] | |- | ''Dendam Sundel Bolong'' | | [[Astro Ria]] | |- | 2014 | ''Strawberi & Karipap Sesat Kat Paris'' | Pak Su Hairi | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2"|2015 | ''Strawberi & Karipap Hello Gold Coast | Pak Su Hairi | |- | ''Tribute P. Ramlee: "Apa Guna Berjanji" | Husin | [[TV1]] | |- |2017 |''Terobek Raya'' | |[[Astro First]] | |- | rowspan="2"|2018 | ''Mimpi Sumi'' | Haikal | [[NTV7|ntv7]] | |- | ''Rindu Bertemu Tuhan'' | Azlan | [[TV1]] | |- |2021 |''Papa Bergaya'' | | rowspan="4" |[[TV2]] | |- | 2022 | ''Opah Jangan Lupa'' | Penggali kubur | Sebagai kameo, penerbit dan pengarah |- |2025 |''Kari Kumari'' |Pak Cik Zan |Juga sebagai pengarah |- |TBA |''Sutera Di Balik Purnama'' |TBA |In production |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2002 | ''Who Will Win'' | rowspan="2"|Pengacara | [[NTV7|ntv7]] |- | 2003 | ''[[Beat TV]]'' | [[Astro Ria]] |- |} ==Anugerah dan pencalonan== * Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik ([[Anugerah Skrin 2014]]) * Pelakon Harapan Lelaki ([[Festival Filem Malaysia ke-20]]) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|4416938}} {{Pemenang Pelakon Harapan Lelaki Festival Filem Malaysia}} [[Kategori:Kelahiran 1973]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2014]] m3ap3weivigl1pmuegf4id0dfe9sgek 0 58561 6809717 6796908 2026-03-26T12:33:47Z ~2026-18771-67 393065 6809717 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |honorific_prefix= [[Yang Mulia]] |name = Tengku Ikhsan Shah Tengku Haidar |image = Imej:QueHaidar(Papadom).jpg |image_size = |caption = Bersama [[Liyana Jasmay]] dalam filem ''[[Papadom]]'' |birth_name = YM Tengku Iskhan Shah bin Tengku Haidar |birth_date = {{birth date and age|1979|5|30}} |birth_place = [[Felda Taib Andak]], [[Kulai]] [[Johor]], [[Malaysia]] |death_date = |death_place = |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = |nationality = |other_names = |known_for = |education = |alma_mater = |employer = |occupation = Pelakon, penyanyi, penerbit, penulis skrip, pengarah |home_town = |title = |salary = |networth = |height = |weight = |term = |predecessor = |successor = |party = |boards = |spouse = {{marriage|[[Linda Jasmine|Linda Jasmine Hashim Murad Mohamed Hashim]]|2009|2024|reason=cerai}} |partner = |children = *1. Qalif Khan Khan Imran Abdullah <br />(Bekas anak lelaki tiri) *2. YM Tengku Ratu Haidar Tengku Iskhan Shah<br />(Anak perempuan) *3. YM Tengku Cleopatra Haidar Tengku Iskhan Shah<br />(Anak perempuan) |parents = * Almarhum Tengku Haidar Tengku Daud *Allahyarhamah Rahmah Hussein {{Infobox royalty | embed = yes | house = *[[Merong Mahawangsa|Mahawangsa]]}} | family =*[[Tunku Dhiauddin ibn Sultan Zainal Rashid I|Raja Muda Kedah ke-11]] *[[Sultan Zainal Rashid Al-Mu'adzam Shah I|Sultan Kedah ke-23]] *[[Sultan Abdul Samad|Sultan Selangor ke-4]] |relations = |signature = |website = |years_active = 2001–kini }} [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tengku]] '''Iskhan Shah bin''' [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tengku]] '''Haidar''' atau lebih dikenali sebagai '''Que Haidar''' (lahir 30 Mei 1979) {{#tag:ref|Beliau berkongsi tarikh lahir dengan [[Scha Al-Yahya]] yang empat tahun lebih muda daripadanya.|group=Nota}} merupakan salah seorang pelakon, penyanyi, penerbit, penulis skrip dan pengarah [[Malaysia]]. Beliau merupakan bekas pelajar Akademi Seni Warisan Kebangsaan (ASWARA) yang berkecimpung dalam dunia teater sebelum terjun ke layar perak. ==Kerjaya== Penampilan pertamanya di kaca TV adalah menerusi drama ''Toll Gate Girl'' arahan [[Osman Ali]] dan diterbitkan oleh [[Tiara Jacquelina]] pada tahun 2001 ketika berusia 23 tahun bersama aktres [[Amy Mastura]] dan [[Rita Rudaini]]. Filem pertama lakonan beliau berjudul ''[[Haru Biru]]'' arahan Shadan Hashim pada tahun 2004 namun hanya pada tahun 2007 filem itu ditayangkan. {{Fakta}} Debut beliau di layar perak adalah menerusi filem ''[[KL Menjerit 1]]'' pada tahun 2005 yang terus meledakkan nama beliau sebaris dengan aktor-aktor seangkatan seperti [[Farid Kamil]], [[Fahrin Ahmad]], [[Pierre Andre]], [[Jehan Miskin]] dan [[Bront Palarae]]. Filem-filem popular beliau ialah ''[[Zombi Kampung Pisang]]'', ''[[Castello]]'', ''[[Cinta]]'', ''[[Setem (filem)|Setem]]'' dan banyak lagi. Populariti Que di layar lebar dibuktikan dengan kemenangan dua tahun berturut di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] untuk kategori [[Pelakon Filem Lelaki Popular (ABPBH)]] pada tahun 2008 dan 2009. Que juga pernah memenangi 2 buah trofi kategori lakonan terbaik di [[Anugerah Skrin]] [[TV3]] menerusi dua buah drama TV lakonannya ''Tuhan Pun Tahu'' (2007) dan ''[[Terlerai Takbir Kasih]]'' (2009). Di [[Festival Filem Malaysia]] beliau pernah dianugerahkan Pelakon Harapan Lelaki menerusi filem ''[[Castello]]'' serta 2 kali dicalonkan untuk kategori [[Pelakon Lelaki Terbaik (FFM)]] pada tahun 2006 dan 2009.{{Fakta}} Que membuat keputusan untuk bersara daripada bidang lakonan secara mengejut pada tahun 2010 setelah berkahwin dengan koreografer Linda Jasmine.<ref>[http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2009/02/16/lindaque-idam-ramai-anak/ Linda-Que idam ramai anak]</ref> Biarpun terpaksa mengecewakan peminat-peminat dan pengkarya filem, Que nekad untuk beralih arah ke bidang perniagaan dan kini masih aktif mengajar kelas lakonan setelah bergelar pensyarah di Kolej Sunway. Pada tahun 2012, beliau mengumumkan hanya akan mengambil tawaran lakonan yang bersesuaian dengan kehendaknya. Sejak itu beliau tidak muncul di layar lebar/kaca TV sekerap dulu tetapi setiap karyanya mutakhir ini mendapat perhatian yang baik antaranya filem pecah panggung ''[[Lagenda Budak Setan (filem)|Lagenda Budak Setan]]'', ''[[Rock Oo!]]'' (2013) dan drama televisyen ''Seligar'' dan ''Malaikat Yang Tersembunyi''. Pada tahun 2013, beliau dilantik menjadi salah seorang tenaga pengajar di [[Akademi Fantasia (musim 10)|Akademi Fantasia musim ke-10]]. {{Fakta}} Selain berlakon, ketika awal kemunculan beliau pernah menganggotai kumpulan pop Sho-gun tetapi mereka tidak sempat merakamkan album penuh. Bakat nyanyiannya boleh dilihat menerusi filem ''[[Rock (filem)|Rock]]'' dan ''Rock Oo!'' apabila diberi peranan sebagai penyanyi.{{Fakta}} ==Sejarah Keluarga== Que Haidar mempunyai susur galur dari sejarah Kesultanan Kedah. Hal ini setelah didapati beliau adalah pewaris susur galur kepada [[Tunku Dhiauddin ibn Sultan Zainal Rashid I|Tunku Dhiauddin @ Tengku Kudin ibni Almarhum Sultan Zainal Rashid al-Mu’azzam Shah I]]<ref>[Antara Kisah & Watak Besar yang saya Idamkan - Que Haidar https://gempak.com/berita-terkini/antara-kisah-watak-besar-yang-saya-idamkan-que-haidar-17833]</ref>, seorang [[Raja Muda Kedah]] ke-11, Wizurai Selangor dan menantu kepada [[Sultan Abdul Samad|Sultan Abdul Samad ibni Almarhum Raja Bendahara Abdullah]], [[Sultan Selangor]] ke-4. Berikut adalah salasilah keturunan beliau : 1.Tengku Iskhan Shah bin Almarhum Tengku Haidar 2.Tengku Haidar bin Almarhum Tengku Daud 3.Tengku Daud bin Almarhum Tengku Haidar ‘Ali Shah 4.Tengku Haidar ‘Ali Shah bin Almarhum Tunku Dhiauddin @ Tengku Kudin 5.[[Tunku Dhiauddin ibn Sultan Zainal Rashid I|Tunku Dhiauddin @ Tengku Kudin ibni Almarhum Sultan Zainal Rashid al-Mu’azzam Shah I]], [[Raja Muda Kedah]] ke-11 6.[[Sultan Zainal Rashid Al-Mu'adzam Shah I|Sultan Zainal Rashid Mu'adzam Shah I ibni Almarhum Sultan Ahmad Tajuddin Halim Shah II]], [[Sultan Kedah]] ke-23 ==Kontroversi== Sekitar Ogos 2017, Que mendapat kecaman ramai pihak susulan tindakannya mengeluarkan kenyataan mengenai segelintir pelakon "kayu" yang banyak memenuhi drama tempatan. Beliau turut meluahkan perasaan kecewa terhadap segelintir pelakon baharu yang tidak menghadiri bengkel lakonan anjuran [[Perbadanan Kemajuan Filem Nasional]] (FINAS).<ref>[https://www.hmetro.com.my/rap/2017/08/258415/bukan-niat-kondem-sesiapa Bukan niat kondem sesiapa]</ref> Kenyataan beliau mengundang kemarahan pelakon dan pengarah, [[Aziz M. Osman]] yang menyifatkan beliau tidak rasional.{{Fakta}} ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"|2005 ! ''[[KL Menjerit 1]]'' | Ku Idzham | Filem pertama |- ! ''[[Rock (filem)|Rock]]'' | Amy Mat Piah | |- | rowspan="4"|2006 ! ''[[Castello]]'' | Sepet | |- ! ''[[Senario Pemburu Emas Yamashita]]'' | Jali | |- ! ''[[Bilut (filem)|Bilut]]'' | Yusof Yazid | |- ! ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' | Muhammad Dhani | |- | rowspan="3"|2007 ! ''[[Syaitan (filem)|Syaitan]]'' | Saad | |- ! ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' | Deris | |- ! ''[[Haru Biru]]'' | Kid | |- | rowspan="2"|2008 ! ''[[Cuci]]'' | Penyanyi | Penampilan khas |- ! ''[[Selamat Pagi Cinta]]'' | Azam | |- | rowspan="6"|2009 ! ''[[Maut (filem)|Maut]]'' | JJ | |- ! ''[[Skrip 7707]]'' | Zack | |- ! ''[[Setem (filem)|Setem]]'' | Iskandar | |- ! ''[[Papadom]]'' | Mat | |- ! ''[[My Spy]]'' | Lelaki Cina | |- ! ''[[Duhai Si Pari-Pari]]'' | Syadon | |- | 2010 ! ''[[Lagenda Budak Setan (filem)|Lagenda Budak Setan]]'' | Azmi | |- | 2011 ! ''[[Misteri Jalan Lama]]'' | Ilya | |- | 2013 ! ''[[Rock Oo!]]'' | Amy Mat Piah | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Gila Baby]]'' | | Penampilan khas |- ! ''[[Ophilia]]'' | Ozi Gandum | |- | 2026 ! ''[[Malaikat Malam (filem)|Malaikat Malam]]'' | Arash | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005 ! ''Kasih Nurlisa'' | | [[TV1]] | Drama pertama |- | 2006–2007 ! ''[[Gol & Gincu The Series]]'' | Ikan | [[8TV]] | |- | rowspan="2"|2007 ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]]'' | Umarah | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)|Susuk]]'' (Musim 2) | JJ | |- | 2008 ! ''[[KL Menjerit The Series]]'' | Opie | [[Astro Ria]] | |- | 2009 ! ''[[Cinta Untuk Ain]]'' | Shahrul | [[TV3]] | |- | 2026 ! ''[[Pak Su Ammara]]'' | Pak Su / Firdaus | [[Astro Ria]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2001 ! ''Toll Gate Girl'' | | VCD | Telefilem pertama |- | 2006 ! ''[[Misi: XX-Ray]]'' | Jali | rowspan="4" |[[TV3]] | |- | 2007 ! ''Tuhan Pun Tahu'' | | |- | rowspan="3"|2008 ! ''[[Terlerai Takbir Kasih]]'' | Faizal | |- ! ''[[Sebelum Sejadah Dibentang]]'' | Aiman | |- ! ''Orang Minyak Naik Minyak'' | | [[Astro Prima]] | |- | 2015 ! ''Cahaya Malaika'' | Ezra | [[TV3]] | |- | 2018 ! ''Malek'' | Majid | [[Astro Citra]] | Juga sebagai penerbit eksekutif |- | rowspan="2"|2020 ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Zakree (Zee) | [[TV3]] | Juga sebagai cerita asal |- ! ''Yang Tersembunyi'' | Zharif | [[TV Okey]] | |- | rowspan="2"|2022 ! ''Lebai Sampan'' | Hatta | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bahalol'' | {{n/a}} | [[TV2]] | Juga sebagai pengarah, cerita asal dan penerbit eksekutif |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''[[Spontan S1 (rancangan TV)|Spontan]]'' (Musim 1) | Tetamu undangan | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | Episod 16 & 20 |- | 2020 ! ''[[Sepahtu Reunion Al-Puasa]]'' | Polis | '''Kameo''': Episod: "Kembali Terjalin" |- |} ===Iklan=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Untuk |- | 2025 ! ''Rahsia Tuhan'' | | [[Proton Holdings Berhad|Proton]] & Little Joe |- |} ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu |- | 2017 ! "Kisah Cinta" |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! colspan=4 | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] (ABPBH) |- ! Tahun ! Kategori ! Keputusan |- | 2006 ! Pelakon Filem Lelaki Popular | {{nom}} |- | 2008 ! Pelakon Filem Lelaki Popular | {{won}} |- | 2009 ! Pelakon Filem Lelaki Popular | {{won}} |- |} {|class="wikitable" ! colspan=4 | [[Festival Filem Malaysia]] |- ! Tahun ! Karya Tercalon ! Kategori ! Keputusan |- | rowspan="4"| 2006 (FFM 19) ! rowspan="2"| KL Menjerit 1 | Pelakon Lelaki Terbaik | {{nom}} |- | Pelakon Harapan Lelaki | {{nom}} |- ! rowspan="2"| Castello | [[Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik]] | {{nom}} |- | Pelakon Harapan Lelaki | {{won}} |- | rowspan="2"| 2009 (FFM 22) ! Maut | Pelakon Lelaki Terbaik | {{nom}} |- ! Papadom | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | {{nom}} |- | 2010 (FFM 23) ! Lagenda Budak Setan | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | {{nom}} |- | 2015 (FFM 27) ! Ophilia | Pelakon Lelaki Terbaik | {{nom}} |- |} {| class="wikitable" ! colspan=4 | [[Anugerah Skrin| Anugerah Skrin TV3]] |- ! Tahun ! Karya Tercalon ! Kategori ! Keputusan |- | 2008 ! Tuhan Pun Tahu | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Drama) | {{won}} |- | 2009 ! Terlerai Takbir Kasih | Pelakon Lelaki Terbaik (Drama) | {{won}} |- |} {| class="wikitable" ! colspan=5 | [[Anugerah Seri Angkasa]] |- ! Tahun ! Karya Tercalon ! Kategori ! Keputusan |- | 2022 ! Pencipta Pegang Waktu | Pelakon Lelaki Drama TV Terbaik | {{nom}} |- | rowspan="2"|2024 ! Bahalol | Pengarah Drama TV Terbaik | {{nom}} |- ! Lebai Sampan | Pelakon Pembantu Lelaki Drama TV Terbaik | {{Won}} |- |} ==Catatan== <references group="Nota"/> ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|2098679|Que Haidar}} {{Pemenang Pelakon Harapan Lelaki Festival Filem Malaysia}} {{Pelakon Filem Lelaki Popular ABPBH}} [[Kategori:Kelahiran 1979]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penulis skrip Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2009]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2008]] [[Kategori:Alumni Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] ou0cdm869bjwjnekfkbelo1ict7gdp8 6809720 6809717 2026-03-26T12:34:29Z ~2026-18771-67 393065 6809720 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |honorific_prefix= [[Yang Mulia]] |name = Tengku Ikhsan Shah Tengku Haidar |image = Imej:QueHaidar(Papadom).jpg |image_size = |caption = Bersama [[Liyana Jasmay]] dalam filem ''[[Papadom]]'' |birth_name = Tengku Iskhan Shah bin Tengku Haidar |birth_date = {{birth date and age|1979|5|30}} |birth_place = [[Felda Taib Andak]], [[Kulai]] [[Johor]], [[Malaysia]] |death_date = |death_place = |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = |nationality = |other_names = |known_for = |education = |alma_mater = |employer = |occupation = Pelakon, penyanyi, penerbit, penulis skrip, pengarah |home_town = |title = |salary = |networth = |height = |weight = |term = |predecessor = |successor = |party = |boards = |spouse = {{marriage|[[Linda Jasmine|Linda Jasmine Hashim Murad Mohamed Hashim]]|2009|2024|reason=cerai}} |partner = |children = *1. Qalif Khan Khan Imran Abdullah <br />(Bekas anak lelaki tiri) *2. YM Tengku Ratu Haidar Tengku Iskhan Shah<br />(Anak perempuan) *3. YM Tengku Cleopatra Haidar Tengku Iskhan Shah<br />(Anak perempuan) |parents = * Almarhum Tengku Haidar Tengku Daud *Allahyarhamah Rahmah Hussein {{Infobox royalty | embed = yes | house = *[[Merong Mahawangsa|Mahawangsa]]}} | family =*[[Tunku Dhiauddin ibn Sultan Zainal Rashid I|Raja Muda Kedah ke-11]] *[[Sultan Zainal Rashid Al-Mu'adzam Shah I|Sultan Kedah ke-23]] *[[Sultan Abdul Samad|Sultan Selangor ke-4]] |relations = |signature = |website = |years_active = 2001–kini }} [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tengku]] '''Iskhan Shah bin''' [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tengku]] '''Haidar''' atau lebih dikenali sebagai '''Que Haidar''' (lahir 30 Mei 1979) {{#tag:ref|Beliau berkongsi tarikh lahir dengan [[Scha Al-Yahya]] yang empat tahun lebih muda daripadanya.|group=Nota}} merupakan salah seorang pelakon, penyanyi, penerbit, penulis skrip dan pengarah [[Malaysia]]. Beliau merupakan bekas pelajar Akademi Seni Warisan Kebangsaan (ASWARA) yang berkecimpung dalam dunia teater sebelum terjun ke layar perak. ==Kerjaya== Penampilan pertamanya di kaca TV adalah menerusi drama ''Toll Gate Girl'' arahan [[Osman Ali]] dan diterbitkan oleh [[Tiara Jacquelina]] pada tahun 2001 ketika berusia 23 tahun bersama aktres [[Amy Mastura]] dan [[Rita Rudaini]]. Filem pertama lakonan beliau berjudul ''[[Haru Biru]]'' arahan Shadan Hashim pada tahun 2004 namun hanya pada tahun 2007 filem itu ditayangkan. {{Fakta}} Debut beliau di layar perak adalah menerusi filem ''[[KL Menjerit 1]]'' pada tahun 2005 yang terus meledakkan nama beliau sebaris dengan aktor-aktor seangkatan seperti [[Farid Kamil]], [[Fahrin Ahmad]], [[Pierre Andre]], [[Jehan Miskin]] dan [[Bront Palarae]]. Filem-filem popular beliau ialah ''[[Zombi Kampung Pisang]]'', ''[[Castello]]'', ''[[Cinta]]'', ''[[Setem (filem)|Setem]]'' dan banyak lagi. Populariti Que di layar lebar dibuktikan dengan kemenangan dua tahun berturut di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] untuk kategori [[Pelakon Filem Lelaki Popular (ABPBH)]] pada tahun 2008 dan 2009. Que juga pernah memenangi 2 buah trofi kategori lakonan terbaik di [[Anugerah Skrin]] [[TV3]] menerusi dua buah drama TV lakonannya ''Tuhan Pun Tahu'' (2007) dan ''[[Terlerai Takbir Kasih]]'' (2009). Di [[Festival Filem Malaysia]] beliau pernah dianugerahkan Pelakon Harapan Lelaki menerusi filem ''[[Castello]]'' serta 2 kali dicalonkan untuk kategori [[Pelakon Lelaki Terbaik (FFM)]] pada tahun 2006 dan 2009.{{Fakta}} Que membuat keputusan untuk bersara daripada bidang lakonan secara mengejut pada tahun 2010 setelah berkahwin dengan koreografer Linda Jasmine.<ref>[http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2009/02/16/lindaque-idam-ramai-anak/ Linda-Que idam ramai anak]</ref> Biarpun terpaksa mengecewakan peminat-peminat dan pengkarya filem, Que nekad untuk beralih arah ke bidang perniagaan dan kini masih aktif mengajar kelas lakonan setelah bergelar pensyarah di Kolej Sunway. Pada tahun 2012, beliau mengumumkan hanya akan mengambil tawaran lakonan yang bersesuaian dengan kehendaknya. Sejak itu beliau tidak muncul di layar lebar/kaca TV sekerap dulu tetapi setiap karyanya mutakhir ini mendapat perhatian yang baik antaranya filem pecah panggung ''[[Lagenda Budak Setan (filem)|Lagenda Budak Setan]]'', ''[[Rock Oo!]]'' (2013) dan drama televisyen ''Seligar'' dan ''Malaikat Yang Tersembunyi''. Pada tahun 2013, beliau dilantik menjadi salah seorang tenaga pengajar di [[Akademi Fantasia (musim 10)|Akademi Fantasia musim ke-10]]. {{Fakta}} Selain berlakon, ketika awal kemunculan beliau pernah menganggotai kumpulan pop Sho-gun tetapi mereka tidak sempat merakamkan album penuh. Bakat nyanyiannya boleh dilihat menerusi filem ''[[Rock (filem)|Rock]]'' dan ''Rock Oo!'' apabila diberi peranan sebagai penyanyi.{{Fakta}} ==Sejarah Keluarga== Que Haidar mempunyai susur galur dari sejarah Kesultanan Kedah. Hal ini setelah didapati beliau adalah pewaris susur galur kepada [[Tunku Dhiauddin ibn Sultan Zainal Rashid I|Tunku Dhiauddin @ Tengku Kudin ibni Almarhum Sultan Zainal Rashid al-Mu’azzam Shah I]]<ref>[Antara Kisah & Watak Besar yang saya Idamkan - Que Haidar https://gempak.com/berita-terkini/antara-kisah-watak-besar-yang-saya-idamkan-que-haidar-17833]</ref>, seorang [[Raja Muda Kedah]] ke-11, Wizurai Selangor dan menantu kepada [[Sultan Abdul Samad|Sultan Abdul Samad ibni Almarhum Raja Bendahara Abdullah]], [[Sultan Selangor]] ke-4. Berikut adalah salasilah keturunan beliau : 1.Tengku Iskhan Shah bin Almarhum Tengku Haidar 2.Tengku Haidar bin Almarhum Tengku Daud 3.Tengku Daud bin Almarhum Tengku Haidar ‘Ali Shah 4.Tengku Haidar ‘Ali Shah bin Almarhum Tunku Dhiauddin @ Tengku Kudin 5.[[Tunku Dhiauddin ibn Sultan Zainal Rashid I|Tunku Dhiauddin @ Tengku Kudin ibni Almarhum Sultan Zainal Rashid al-Mu’azzam Shah I]], [[Raja Muda Kedah]] ke-11 6.[[Sultan Zainal Rashid Al-Mu'adzam Shah I|Sultan Zainal Rashid Mu'adzam Shah I ibni Almarhum Sultan Ahmad Tajuddin Halim Shah II]], [[Sultan Kedah]] ke-23 ==Kontroversi== Sekitar Ogos 2017, Que mendapat kecaman ramai pihak susulan tindakannya mengeluarkan kenyataan mengenai segelintir pelakon "kayu" yang banyak memenuhi drama tempatan. Beliau turut meluahkan perasaan kecewa terhadap segelintir pelakon baharu yang tidak menghadiri bengkel lakonan anjuran [[Perbadanan Kemajuan Filem Nasional]] (FINAS).<ref>[https://www.hmetro.com.my/rap/2017/08/258415/bukan-niat-kondem-sesiapa Bukan niat kondem sesiapa]</ref> Kenyataan beliau mengundang kemarahan pelakon dan pengarah, [[Aziz M. Osman]] yang menyifatkan beliau tidak rasional.{{Fakta}} ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"|2005 ! ''[[KL Menjerit 1]]'' | Ku Idzham | Filem pertama |- ! ''[[Rock (filem)|Rock]]'' | Amy Mat Piah | |- | rowspan="4"|2006 ! ''[[Castello]]'' | Sepet | |- ! ''[[Senario Pemburu Emas Yamashita]]'' | Jali | |- ! ''[[Bilut (filem)|Bilut]]'' | Yusof Yazid | |- ! ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' | Muhammad Dhani | |- | rowspan="3"|2007 ! ''[[Syaitan (filem)|Syaitan]]'' | Saad | |- ! ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' | Deris | |- ! ''[[Haru Biru]]'' | Kid | |- | rowspan="2"|2008 ! ''[[Cuci]]'' | Penyanyi | Penampilan khas |- ! ''[[Selamat Pagi Cinta]]'' | Azam | |- | rowspan="6"|2009 ! ''[[Maut (filem)|Maut]]'' | JJ | |- ! ''[[Skrip 7707]]'' | Zack | |- ! ''[[Setem (filem)|Setem]]'' | Iskandar | |- ! ''[[Papadom]]'' | Mat | |- ! ''[[My Spy]]'' | Lelaki Cina | |- ! ''[[Duhai Si Pari-Pari]]'' | Syadon | |- | 2010 ! ''[[Lagenda Budak Setan (filem)|Lagenda Budak Setan]]'' | Azmi | |- | 2011 ! ''[[Misteri Jalan Lama]]'' | Ilya | |- | 2013 ! ''[[Rock Oo!]]'' | Amy Mat Piah | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Gila Baby]]'' | | Penampilan khas |- ! ''[[Ophilia]]'' | Ozi Gandum | |- | 2026 ! ''[[Malaikat Malam (filem)|Malaikat Malam]]'' | Arash | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005 ! ''Kasih Nurlisa'' | | [[TV1]] | Drama pertama |- | 2006–2007 ! ''[[Gol & Gincu The Series]]'' | Ikan | [[8TV]] | |- | rowspan="2"|2007 ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]]'' | Umarah | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)|Susuk]]'' (Musim 2) | JJ | |- | 2008 ! ''[[KL Menjerit The Series]]'' | Opie | [[Astro Ria]] | |- | 2009 ! ''[[Cinta Untuk Ain]]'' | Shahrul | [[TV3]] | |- | 2026 ! ''[[Pak Su Ammara]]'' | Pak Su / Firdaus | [[Astro Ria]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2001 ! ''Toll Gate Girl'' | | VCD | Telefilem pertama |- | 2006 ! ''[[Misi: XX-Ray]]'' | Jali | rowspan="4" |[[TV3]] | |- | 2007 ! ''Tuhan Pun Tahu'' | | |- | rowspan="3"|2008 ! ''[[Terlerai Takbir Kasih]]'' | Faizal | |- ! ''[[Sebelum Sejadah Dibentang]]'' | Aiman | |- ! ''Orang Minyak Naik Minyak'' | | [[Astro Prima]] | |- | 2015 ! ''Cahaya Malaika'' | Ezra | [[TV3]] | |- | 2018 ! ''Malek'' | Majid | [[Astro Citra]] | Juga sebagai penerbit eksekutif |- | rowspan="2"|2020 ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Zakree (Zee) | [[TV3]] | Juga sebagai cerita asal |- ! ''Yang Tersembunyi'' | Zharif | [[TV Okey]] | |- | rowspan="2"|2022 ! ''Lebai Sampan'' | Hatta | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bahalol'' | {{n/a}} | [[TV2]] | Juga sebagai pengarah, cerita asal dan penerbit eksekutif |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''[[Spontan S1 (rancangan TV)|Spontan]]'' (Musim 1) | Tetamu undangan | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | Episod 16 & 20 |- | 2020 ! ''[[Sepahtu Reunion Al-Puasa]]'' | Polis | '''Kameo''': Episod: "Kembali Terjalin" |- |} ===Iklan=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Untuk |- | 2025 ! ''Rahsia Tuhan'' | | [[Proton Holdings Berhad|Proton]] & Little Joe |- |} ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu |- | 2017 ! "Kisah Cinta" |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! colspan=4 | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] (ABPBH) |- ! Tahun ! Kategori ! Keputusan |- | 2006 ! Pelakon Filem Lelaki Popular | {{nom}} |- | 2008 ! Pelakon Filem Lelaki Popular | {{won}} |- | 2009 ! Pelakon Filem Lelaki Popular | {{won}} |- |} {|class="wikitable" ! colspan=4 | [[Festival Filem Malaysia]] |- ! Tahun ! Karya Tercalon ! Kategori ! Keputusan |- | rowspan="4"| 2006 (FFM 19) ! rowspan="2"| KL Menjerit 1 | Pelakon Lelaki Terbaik | {{nom}} |- | Pelakon Harapan Lelaki | {{nom}} |- ! rowspan="2"| Castello | [[Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik]] | {{nom}} |- | Pelakon Harapan Lelaki | {{won}} |- | rowspan="2"| 2009 (FFM 22) ! Maut | Pelakon Lelaki Terbaik | {{nom}} |- ! Papadom | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | {{nom}} |- | 2010 (FFM 23) ! Lagenda Budak Setan | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | {{nom}} |- | 2015 (FFM 27) ! Ophilia | Pelakon Lelaki Terbaik | {{nom}} |- |} {| class="wikitable" ! colspan=4 | [[Anugerah Skrin| Anugerah Skrin TV3]] |- ! Tahun ! Karya Tercalon ! Kategori ! Keputusan |- | 2008 ! Tuhan Pun Tahu | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Drama) | {{won}} |- | 2009 ! Terlerai Takbir Kasih | Pelakon Lelaki Terbaik (Drama) | {{won}} |- |} {| class="wikitable" ! colspan=5 | [[Anugerah Seri Angkasa]] |- ! Tahun ! Karya Tercalon ! Kategori ! Keputusan |- | 2022 ! Pencipta Pegang Waktu | Pelakon Lelaki Drama TV Terbaik | {{nom}} |- | rowspan="2"|2024 ! Bahalol | Pengarah Drama TV Terbaik | {{nom}} |- ! Lebai Sampan | Pelakon Pembantu Lelaki Drama TV Terbaik | {{Won}} |- |} ==Catatan== <references group="Nota"/> ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|2098679|Que Haidar}} {{Pemenang Pelakon Harapan Lelaki Festival Filem Malaysia}} {{Pelakon Filem Lelaki Popular ABPBH}} [[Kategori:Kelahiran 1979]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penulis skrip Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2009]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2008]] [[Kategori:Alumni Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] isuj8ours4sff7xhf86ugvc4mk9todx 0 65038 6810214 6748320 2026-03-27T11:53:35Z ~2026-16659-76 392026 6810214 wikitext text/x-wiki '''''Manjalara''''' ialah sebuah siri drama televisyen 2007 arahan [[Kabir Bhatia]], Haris Kadir dan Prem Anand Pillai. Siri drama ini dibintangi barisan pelakon ensembel iaitu [[Emelda Rosemila]], [[Jehan Miskin]], [[Mustapha Kamal]], [[Abby Abadi]] dan [[Sheila Rusly]]. Siri drama ini mula bersiaran secara perdana di [[Slot Akasia]] [[TV3]] bermula 7 Mei 2007. {{Infobox Television | name = Manjalara | genre = {{hlist|[[Drama]]|[[Cinta]]|[[Komedi]]|[[Keluarga]]|[[Konflik]]|[[Dendam]]}} | creator = Carolina Espada | writer = Panel Filmscape | based_on = '''[[:es:Mi gorda bella|Mi Gorda Bella]]''' terbitan Radio Caracas Television | director = {{plainlist| * [[Kabir Bhatia]] * Haris Kadir * Prem Anand Pillai }} | developer = | presenter = | starring = {{Plainlist| * [[Emelda Rosemila]] * [[Jehan Miskin]] * [[Mustapha Kamal]] * [[Abby Abadi]] * [[Sheila Rusly]] }} | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = "[[Satu Harapan]]" oleh [[Jaclyn Victor]] | endtheme = "[[Satu Harapan]]" oleh [[Jaclyn Victor]] | composer = | country = {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Malaysia]] | num_seasons = | num_episodes = 75 | list_episodes = | executive_producer = Mohd Frank Lewis | producer = {{Plainlist| * Francis Foo * [[Kabir Bhatia]] * Mira Mustaffa }} | asst_producer = | company = Filmscape Sdn Bhd | editor = | location = | camera = | runtime = 60 minit | network = [[TV3]] | picture_format = | audio_format = | first_run = | first_aired = 7 Mei 2007 | last_aired = 12 September 2007 | preceded_by = | followed_by = ''[[Spa Q]]'' | related = | website = |imej=Manjalara.jpg}} Siri ini diadaptasi daripada siri [[Venezuela]] '''[[:es:Mi gorda bella|Mi Gorda Bella]]''' terbitan Radio Caracas Television. ==Sinopsis== Drama bersiri ini mempunyai dua bahagian yang bersambungan iaitu kisah hidup Manja dan Lara. Walaupun kedua-duanya adalah orang yang sama, perwatakan mereka dibezakan oleh selang masa selama 3 tahun yang membuatkan latar bagi Lara sedikit berbeza dengan latar Manja. Ketika itu juga, latar Manja adalah berlainan dengan watak utama yang lain dan mula diperkenalkan watak baru yang kemudiannya, bermulanya bahagian ini dikenali sebagai bahagian "Manjalara 2". Pada penghujung siri, Manjalara digunakan oleh watak utama untuk gabungan nama Manja dan Lara memandangkan dia sudah ingin kembali kepada asalnya. ===Sinopsis=== ====Kisah Manja==== Pada permulaan siri, penonton diperkenalkan dengan Manja dan keluarga terdekatnya iaitu ibunya, Marissa; ibu saudaranya, Zaza dan bapa saudaranya, Johan serta bermulanya kesan kejahatan Sahara (dan pembantunya ketika itu ialah Farouk) terhadap Manja. Manja dibawa pulang untuk tinggal dengan keluarga Johan. Sahara bersama anaknya Ari tidak begitu mengalukan kejadiran Manja berbanding Farah, kakak Ari. Di samping itu, watak penyiasat iaitu Faryzal mula diperkenalkan dan pasaran gelap mula mengambil tempat dengan kemunculan Waji. Konflik bertambah apabila cubaan Sahara untuk merampas harta yang diwasiatkan kepada Manja dan cubaan demi cubaan, pembunuhan dan komplot Sahara mula diperjelaskan bagaimana liciknya dia melakukan jenayah secara diam dan melepaskan tangan tanpa diketahui orang tetapi orang yang diupahnya yang menerima nahas. Dalam pada itu, ditunjukkan juga watak-watak terdekat menjadi mangsa dalang kejahatan seperti Zaza diculik Waji dan Farah dikurung oleh Sahara. Farah kemudiannya melarikan diri untuk berkhidmat di rumah anak yatim. Pada masa yang sama, Manja menaruh harapan kepada Eskandar, satu-satunya anak lelaki Sahara, yang membuatkan Sahara bertambah benci kepada Manja. Sahara bercadang untuk menyingkirkan Manja setelah Es merancang untuk mengahwini Manja. Cubaan Sahara untuk membunuh Manja telah tidak membuahkan hasil dan yang lebih teruk lagi, kini Johan mengetahui niat jahat Sahara dan Es bukanlah anak kandung Johan. Johan kini tekad untuk menceraikan Sahara. Peralihan latar bermula apabila Farah pergi ke luar negara untuk berkhidmat kepada mangsa gempa, Sahara menghilangkan diri selepas kemalangan ketika menuju ke mahkamah kadi dan Manja tertipu oleh Sahara yang berpakat untuk "menjadikan Es senjatanya" untuk merampas harta Manja serta misteri "Karim". ====Waktu peralihan==== Ketika ini, latar Manja adalah berlainan dengan watak utama yang lain dan mula diperkenalkan watak baru. Manja kemudian mengikuti ibu saudaranya, Zuebaedah, untuk menenangkan diri dan mengubati hatinya yang telah "ditipu" Eskandar. Di sana, Manja berkenalan dengan Rihanna, gadis kampung pemalu yang merupakan anak kepada Mak Tun, orang gaji Zuebaedah. Di sana juga, watak Joffri diperkenalkan bersama tunangnya, Nadya tetapi Nadya yang sering curang membuatkan Joffri meninggalkannya. Dalam pada masa yang sama, Joffri menaruh hati pada Manja kerana kebaikannya. Di latar lama iaitu [[Kuala Lumpur]], Faryzal telah mengalami koma setelah tertangkap oleh penjenayah dadah. Ini membuatkan Mak Cik Fidah (juga jiran Zaza) bersedih hati dan menetap dengan Zaza yang kini pelakon terkenal (kerana watak lakonannya adalah sama seperti Sahara) dan kemudian menjadi pengurusnya. Es pula berkenalan dengan Suri, seorang gadis berlatar belakang sederhana, yang bekerja dengannya. Ketulusan hati Suri mengingatkan Es kepada Manja. Kebahagiaan tidak lama dikecapi Manja apabila Sahara muncul semula. Sahara yang kononnya hilang ingatan telah kembali ke pangkuan keluarganya dan diterima dengan tangan terbuka. Dia juga berjaya melakukan komplot untuk membunuh Zuebaedah. Itulah titik permulaan Manja mengubah diri dengan berlatarkan dendam untuk mempunyai personaliti yang lain dengan nama '''Lara'''. ====Dendam Lara==== Dengan bantuan Joffri, Lara tekad untuk membalas dendam kepada Sahara. Lara muncul semula di KL tepat ketika perkahwinan Es dan Suri. Lara kemudiannya meminta kerja di KMZ Holdings Sdn. Bhd. (yang sebenarnya miliknya melalui wasiat Kamarul Azlan). Keegoan Lara tidak digemari Es tetapi keyakinannya membuatkan Johan menerimanya bekerja. Pada masa yang sama, Joffri berpakat dengan Nadya mengikut arahan ayahnya, Rashid, dengan melakukan sabotaj kepada KMZ Holdings. Joffri mengupah Zamri, ketua penyelia tapak binaan kepunyaan KMZ, untuk melakukan kerosakan yang besar cukup untuk mencalarkan nama KMZ dalam media. Farah juga tela kembali dan mendapati Zaid, kawan Faryzal, telah bertunang. Farah hanya memendam hati dan cuba kembali bekerja kebajikan di sekitar [[Kuala Lumpur]]. Dia mula bekerja di Yayasan Murni yang kemudian dia mendapat rahsia bahawa Sahara meletakkan semua harta yang di"rampas" dari keluarga Manja ke dalam akaun tersebut. Sahara kemudian menyuruh pembantunya ketika itu, Heri, untuk menculiknya. Berita tersebut terlepas ke tangan Johan yang percaya Sahara telah hilang ingatan dan menjadi insaf. Johan mencari identiti sebenar Sahara dan diketahui yang Sahara sebenarnya adalah Ani, seorang gadis kampung yang dahulunya yatim. sahara kini berasa Johan sebagai satu ancaman lalu menyuruh Heri mengurung Johan juga. Zaid cuba melepaskan mereka seorang diri yang membuatkan dia serta Johan terbunuh ketika perebutan pistol dengan Heri. Farah yang trauma melihat kejadian itu diletakkan Lara di rumah Zaza. Zaza yang sedih kerana cinta hatinya telah terbunuh hanya memendam rasa sedih. Beberapa lama kemudian, dia berjumpa dengan Rashid, bapa Joffri, yang baru pulang dari luar negara. Keramahan Rashid mencairkan hati Zaza. Rashid sebenarnya adalah Karim, iaitu ketua kongsi gelap dan pengedar dadah terbesar dengan gelaran "Maharaja". Dia kini mempunyai Waji dan Farouk untuk membantunya menjalankan kejahatannya di samping menarik Heri kepadanya. Malangnya, Heri telah dibunuh Sahara kerana kelicikannya dan melepaskan semua kesalahan pembunuhan Johan dan Zaid kepada Heri. Dalam pada itu, Joffri mula memasang taktik untuk menaruh minat kepada Ari sebagai sebahagian strategi untuk menghancurkan keluarga Sahara. Lara pula tidak terlalu digemari Sahara kerana mengingatkannya kepada Manja. Lara tekad, setelah kematian Johan, dia ingin membunuh Sahara dengan tangannya sendiri. Ketika dia hendak melepaskan tembakan, dia berasa sangsi dan kemunculan Farouk secara tiba-tiba menyebabkan Es terluka. Ketika Es di [[hospital]], Faryzal telah sedar dari koma ketika ibunya memberitahu kematian Zaid. Di rumah, kandungan Suri yang gugur membuatkan Suri tidak lagi siuman seperti dahulu. Trauma yang dihadapi ketika bersama Sahara turut membantu perkara itu terjadi. Dia mula bertindak ganjil dan mencederakan Nadya yang mengandung. Itu disebabkan komplot Nadya mengatakan anak itu anak Es lalu Suri ingin mengambil anak itu sebagai anaknya. Akhirnya Nadya terbunuh akibat ditoreh oleh Suri. Identiti Lara kemudiannya diketahui yang menyebabkan Suri ingin mengancam Lara tetapi Suri terkorban di hadapan Es dan Lara. Kini, semua tumpuan adalah kepada Sahara. Karim ingin membalas dendam kepada Sahara. Faryzal dan Lara pula ingin membongkar kejahatan Sahara. Joffri pula tidak mahu meneruskan kegiatan jahat ayahnya dan mengugut ayahnya untuk memberhentikan semua kejahatan. Karim pula tidak akan berhenti selagi Sahara tidak dibunuhnya kerana pengkhianatan Sahara kepadanya dahulu. Akhirnya, Sahara bersembunyi di rumah Mak Su nya di Kampung Pinang dan semua orang berkumpul di sana. Karim bersama Farouk mencari Sahara yang kini berada di jalan mati manakala Joffri membawa Ari untuk menyelamatkan ibunya itu dari dibunuh. Waji pula membawa Faryzal dan Zaza yang ditangkapnya untuk membuktikan Sahara masih ada di [[Malaysia]] sebelum mendesak Faryzal membawanya ke sempadan untuk membantunya melarikan diri. Es dan Farah pula mengetahui yang ibunya di Kampung Pinang sementara Lara juga ke sana apabila mengetahui yang tempat persembunyian Sahara itu. Di situ, Sahara telah ditembak oleh Karim dan mati di pangkuan Manja dan anak-anaknya. ====Peleraian Manjalara==== Setelah itu, peleraian konflik berlaku apabila Karim menyerah diri dan kini Es tahu bahawa Karim adalah [[bapa]] kandungnya dan Joffri adalah adiknya. Kemudian, Joffri membawa hati pergi ke luar negara dan begitu juga Es. Zaza berjaya mendapatkan anak angkat dan dikongsi bersama Ari tetapi Ari kemudiannya diberikan juga anak angkat yang masih bayi oleh Farah yang kini pengerusi Yayasan Murni dan menjaga semua kebajikan dengan elok. Faryzal pula telah mengikat pertalian dengan Farah dan Rihanna kini menjadi penerbit [[rancangan realiti]] 'Mencari Suami' yang membantu Zaza mendapatkan suami akhirnya. Manja kemudian bercuti ke luar negara lalu dilamar oleh Es di sana. Penghujung episod terakhir menunjukkan seorang wanita muncul di kediaman keluarga Johan dan didapati wanita itu adalah "Sahara". ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Emelda Rosemila]] sebagai Maya Marissa Kamarul Azlan (Manja / Lara) * [[Jehan Miskin]] sebagai Eskandar Karim (Es) * [[Sheila Rusly]] sebagai Sahara Malique/Ani * [[Mustapha Kamal]] sebagai Kamarul Johan Kamarul Zaman (Johan) * [[Abby Abadi]] sebagai Zsa Zsa Abdullah (Zaza) ===Pelakon pembantu=== * [[Raja Farah]] sebagai Qistina (Kiki) * [[Jue Aziz]] sebagai Ariana Kamarul Johan (Ari) * [[Ayu Raudhah]] sebagai Farahida Kamarul Johan (Farah) * [[Faizal Yusup]] sebagai Faryzal (Ryzal) * [[Ashraf Muslim]] sebagai Adam * [[Kismah Johar]] sebagai Makcik Fidah * [[Aida Khalida]] sebagai Zubaedah * [[Azhar Sulaiman]] sebagai Kamarul Azlan Kamarul Zaman (Kamarul) * [[Rozita Che Wan]] sebagai Marissa * [[Maimon Mutalib]] sebagai Mak Yam * [[Aziz Sattar]] sebagai Tok Kamal * [[Pekin Ibrahim]] sebagai Zaid * [[Mak Jah]] sebagai Mama Nomi * [[Radhi Khalid]] sebagai Ghazali * Kamaliah Mat Dom sebagai Mak Ghazali * [[Baizura Kahar]] sebagai Dania * [[Erry Putra]] sebagai Joffry * Abby Nadzri sebagai Suri * Baby Faralia sebagai Nadya * [[Almy Nadia]] sebagai Rihana * [[Ku Faridah]] sebagai Mak Ton * [[Didie Alias]] sebagai Kelly/Kalsom * [[Badrul Muhayat]] sebagai Dr Norman * [[Harun Hashim]] sebagai Karim/Rashid ==Respon== Pada mulanya, slot drama bersiri ini mencetuskan kontroversi kerana skrip asalnya adalah cerita luar negara. Walau bagaimanapun, pengadaptasian cerita tersebut kepada suasana masyarakat Melayu berjaya menarik perhatian banyak penonton tempatan. Hal ini sekaligus menaikkan nama Emelda Rosemila yang menjadi pendukung watak utama serta watak-watak lain. Cerita ini juga turut mendapat perhatian penonton dari pelbagai golongan masyarakat yang memuji perwatakan watak utama bersama jalan cerita yang lain dari drama siri Melayu yang biasa. ==Trivia== * Nama Manjalara digunakan sempena ibu kepada [[Tunku|Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj]], Makche Manjelara. * Dalam cerita ini, Manjalara adalah gabungan dua nama iaitu Manja dan Lara yang digunakan oleh watak utama untuk dua blok berbeza. * Manjalara juga adalah nama kepada bandar di [[Kuala Lumpur]] yang mempunyai sekolah dengan dan taman tasik dengan nama tersebut. * Pelakon watak Manja, Emelda Rosmila diberi tempoh dua minggu sebelum penggambaran untuk menaikkan berat badan daripada 47 kg kepada 57 kg. * Kemunculan pertama [[Ashraf Muslim]] dalam dunia lakonan dan beliau menceritakan kepada Sheila Rusly dalam Program Ketuk Ketuk Ramadan tahun 2017 yang mana beliau dididik oleh Sheila sepanjang penggambaran berjalan semasa di awal pembabitannya. Selain Ashraf, kehadiran pendatang baru dalam drama ini seperti Abby Nadzri dan Almy Nadia serta [[Riz Amin]]. * Harun Hashim membuat kemunculan semula untuk episod 60-75 sungguhpun beliau masih alami masalah kesihatan * Walaupun diminati ramai, siri ini sebenarnya diadaptasikan daripada sebuah telenovela popular dari Venezuela, Mi Gorda Bella. Pengarah siri ini, Khabir Bhatia, juga pernah mengambil idea daripada ''Love Actually'' dalam menghasilkan [[filem Cinta]]. * Kebanyakan watak tidak menyebut "''congratulations''" dengan betul. * Setiap babak pertemuan kali pertama antara watak yang membawa kepada cinta adalah melibatkan kemalangan, contohnya terlanggar, terjatuh, tergelincir dan sebagainya. * Ketika masih gemuk, Manja tidak pernah memakai baju lengan pendek. * Disebabkan kemanjaan watak-watak dalam blok Manja, sebutan ayat yang mempunyai perkataan tunggal seperti "please" dan "sorry" sering dipanjangkan. Walau bagaimanapun, perlakuan tersebut berkurangan setelah Lara muncul.<ref>{{Cite web |url=http://www.novavizio.com/ms/kiriman/manjalara |title=salinan arkib |access-date=2007-10-30 |archive-date=2007-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024195434/http://www.novavizio.com/ms/kiriman/manjalara |url-status=dead }}</ref> ==Rujukan== <references /> [[Kategori:Rancangan TV3]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia]] [[Kategori:Drama Melayu]] dnbeneiz28wzmjf2bagh3c0ygztqkgt 0 66062 6810202 6797869 2026-03-27T10:38:27Z ~2026-19017-60 393179 /* Telefilem */ 6810202 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Syafie Naswip | image = | alt = | caption = | birth_name = Muhammad Syafie bin Naswip | birth_date = {{birth date and age|1992|8|2}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | nationality = | education = | occupation = Pelakon, pengacara | years_active = 2007–kini | agent = | known_for = ''[[Mukhsin]]'' | spouse = {{marriage|Nur Afiqah Ishak|2023}} | partner = | website = [http://syafienaswip.blogspot.my syafienaswip.com] | awards = }} '''Muhammad Syafie Naswip''' (lahir 2 Ogos 1992) atau lebih dikenali sebagai '''Syafie Naswip''' ([[Jawi]]: شافعي نسويڤ) ialah seorang pelakon dan pengacara lelaki [[Malaysia]]. Beliau menceburi industri perfileman pada usia belasan tahun. Mula bergiat aktif di-dalam bidang lakonan sejak 2007 menerusi filem [[Mukhsin]] dan sejak itu, beliau membintangi puluhan drama dan telefilem.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2018/02/384855/syafie-lambat-diberi-watak-matang|title=Syafie lambat diberi watak matang|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[Berita Harian]]|date=5 Februari 2018|accessdate=30 Jun 2018}}</ref> ==Kerjaya== Pada awal pembabitan lakonannya, Syafie hanya menemani adiknya saudaranya untuk menjalani uji bakat tetapi akhirnya beliau juga diuji bakat oleh [[Yasmin Ahmad]] bagi membawakan watak sebagai ''[[Mukhsin]]''. Syafie turut menyertai rombongan filem Mukhsin ke Festival Filem Antarabangsa [[Tokyo]], [[Jepun]] pada 2006. Syafie menganggap Yasmin sebagai "Mak" dan kematiannya telah menyebabkan beliau terasa kehilangan yang sangat besar dalam hidupnya sehingga suatu ketika, beliau pernah terfikir untuk bersara.<ref>{{cite news|url=http://www.rojakdaily.com/entertainment/article/5494/9-years-on-malaysians-share-why-they-love-the-late-yasmin-ahmad-so-much|title=9 Years On: Malaysians Share Why They Love The Late Yasmin Ahmad So Much|author=Ilya Adreena|publisher=Rojak Daily|date=25 Julai 2018|accessdate=1 Ogos 2018}}</ref> Syafie telah berlakon dalam beberapa buah filem dan drama TV. Antara lakonannya yang paling diingati dan dikritik positif adalah menerusi ''[[Talentime]]'' dan ''[[Songlap (filem)|Songlap]]'' sehingga menyebabkan beliau meraih dua anugerah pembantu lelaki terbaik masing-masing dalam FFM ke-22 dan FFM ke-25. Beliau mencatatkan sejarah sebagai pelakon termuda memenangi anugerah lakonan di Festival Filem Malaysia dan Anugerah Skrin untuk pelakon lelaki terbaik bagi watak Ilham di dalam drama Ilham Suci tulisan Nor Faznita Md Nor pada usia 16 tahun. Pada tahun 2017, Syafie muncul dalam dua buah telefilem khas raya yang akan bersiaran di TV3 iaitu telefilem ''Ali'' pada 26 Jun manakala ''Surat Panjang Untuk Mak'' pada 28 Jun. ==Kehidupan peribadi== Syafie bersekolah di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Gombak Setia|Sekolah Menengah Gombak Setia]], [[Gombak]], [[Selangor]]. Beliau terkenal sebagai seorang yang merendah diri dan akur dengan kemampuan dirinya. Beliau hanya memilih filem berkualiti yang mempamerkan bakat lakonannya supaya tidak kelihatan stereotaip di kaca mata penonton. Kerana sudah terbiasa hidup dalam kedaifan, duit yang diterima hasil daripada lakonannya telah disimpannya dan separuhnya diberikan kepada ibu bapanya. Selain itu, beliau sering menggunakan motosikal untuk ke mana-mana.<ref>[http://www.hmetro.com.my/articles/LakonandalamSonglapdapatpujian/Article/ Lakonan Dalam Songlap Dapat Pujian] Harian Metro. Dicapai pada 25 Jun 2012.</ref><ref>[http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/06/29/syafie-naswip-makwe/ Bukan Masa Fikir Pasangan Hidup - Syafie Naswip] ''[[mStar Online]]'' (29 Jun 2017). Dicapai pada 1 Julai 2017.</ref><ref>[https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2018/05/424440/syafie-beli-rumah-untuk-ibu Syafie beli rumah untuk ibu] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 1 Jun 2018.</ref><ref>[http://www.sinarharian.com.my/hiburan/syafie-naswip-hadiahkan-rumah-banglo-untuk-ibu-1.834733 Syafie Naswip hadiahkan rumah banglo untuk ibu] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 25 Jun 2017.</ref><ref>[http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/06/17/syafie-naswip/ Buat Apa Nak Malu? - Syafie Naswip] ''[[mStar Online]]'' (17 Jun 2017). Dicapai pada 25 Jun 2017.</ref><ref>[https://www.mediahiburan.my/saya-tak-marah-cuma-tegur-syafie-naswip-beri-komen-isu-ajak-selfie-di-kubur/ Saya tak marah cuma tegur] ''[[Media Hiburan]]''. Dicapai pada 25 Jun 2016.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2007 ! ''[[Mukhsin]]'' | Mukhsin | Filem pertama |- | 2009 ! ''[[Talentime]]'' | Hafiz | |- | rowspan="2"|2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | Jamal | |- ! ''[[Songlap]]'' | Ad | |- | 2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | Jamal | |- | 2014 ! ''[[Rentap (filem)|Rentap]]'' | Rashdan | |- | 2016 ! ''[[Kampung Drift]]'' | Johan | |- | 2017 ! ''[[Jibam The Movie|Jibam]]'' | Kadir | |- | 2018 ! ''[[Polis EVO 2]]'' | Mat Dan | |- | 2021 ! ''Kenderaan Berat Ikut Kiri'' | Adam | |- | rowspan="2"|2022 ! ''[[Gila Gusti]]'' | Mamat | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Teman Lelaki #1 | Penampilan khas |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sumpahan Jerunei]]'' | Arjuna | |- ! ''Fanna'' | Shafik | |- | rowspan="3"|2024 ! ''Rampok'' | Azrif | |- ! ''Mustaqim'' | Razif | |- ! ''Tegkang'' | Hanafi | |- | rowspan="4"|2025 ! ''Emp4t'' | Amran | |- ! ''[[Soloz: Game of Life]]'' | Fizul | |- ! ''Mantera'' | Inspektor Zaf | |- ! ''[[Gayong]]'' | Mat | |- | 2026 ! ''[[Gayong 2]]'' | Mat | |} ===Filem pendek=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2016 ! ''Bunga Bangsa'' | Aman |- | 2018 ! ''Janji Amin'' | Amin |- | 2023 ! ''[[Selalu Ada (filem pendek)|Selalu Ada]]'' | Faqih<ref>{{cite news|url=https://www.selangor.gov.my/index.php/announcements/view/802| title=Filem pendek raya Kerajaan Negeri Selangor|publisher=Sèĺangorku|date=16 Mei 2023|accessdate=19 May 2023}}</ref> |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''[[Keliwon]] (Musim 1)'' | Adam | rowspan="2"|[[TV3]] | Episod: "Hantu Kopek" |- | 2010 ! ''[[Jidin]]'' | Fendi | |- | 2011 ! ''Hero Komik'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4"|2012 ! ''[[Ampunkan Dosaku]]'' | Remy (remaja) | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 5) | Mail | [[Astro Oasis]] | Episod: "Sebaik-baik Tanggang" |- ! ''Projek Pop'' | Daniel | [[8TV]] | |- ! ''Ms Cinta'' | Rizal | [[TV1]] | |- | 2013 ! ''[[Oh My English! (musim ke-2)]]'' | Azlan | [[Astro TVIQ]] | |- | rowspan="5"|2014 ! ''Jangan Ambil Lembu Kami'' | | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' | Azlan | Episod: "Amanah" |- ! ''Ana, Aku Aiman'' | Aiman | [[TV2]] | |- ! ''Ride'' | Fariq | [[TV9]] | |- ! ''Seludup'' | | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="7"|2015 ! ''Setia Ku Di Sini'' | Ezran | [[TVi]] | |- ! ''Sirah: Tahlil'' | Shahrul | [[TV9]] | |- ! ''[[Wadi (drama)|Wadi]]'' | Wadi | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 14) | Rusdi | rowspan="3"|[[Astro Oasis]] | Episod: "Mak Kat Mana" |- ! ''Bila Hati Telah Hitam'' | | Episod 11 |- ! ''Sayap Jibril'' | | |- ! ''[[Kifarah Mistik]]'' | Hafiz | [[TV3]] | Episod: "Silap Mata" |- | 2016 ! ''Dark Triptych'' | Ali | | |- | rowspan="2"|2017 ! ''Sape Dari Itali''<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/03/21/syafie-naswip-dewasa/|title=Syafie Naswip sukar lakonkan watak lelaki dewasa|author=Ariffuddin Ishak|date=21 Mac 2017|accessdate=19 Januari 2019|publisher=[[mStar Online]]}}</ref> | Zamani | rowspan="3"|[[TV2]] | |- ! ''Cerita Ramadan Hazim'' | | |- | rowspan="6"|2018 ! ''Wira Kasih'' | | |- ! ''Legasi 69 Komando'' | ASP Zabri | [[TV1]] | |- ! ''[[Cintaku di Bumi Izmir]]'' | Zafuan | [[Hypp Sensasi]] | |- ! ''13 Khurafat'' | Jazlan | [[Astro Prima]] | Episod: "Minyak Dagu" |- ! ''Mocha Kau Bahagia 2'' | Azlan | [[TV3]] | |- ! ''Waliuddin 2 Ringgit'' | Abdul Aziz | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | rowspan="4"|2019 ! ''Syahadat Cinta'' | Mohsin | |- ! ''[[Aurora Aisyah]]'' | Eryman | [[TV1]] | |- ! ''[[Kamar Kamariah]]'' | Qhalif | [[TV3]] | |- ! ''4 Penjuru'' | | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="3" |2020 ! ''Sepenggal Puisi'' | Hafiz | Drama Malaysia-Indonesia |- ! ''[[Aku, Dia dan Pinky Promise]]'' | Azri | [[TV Okey]] | |- ! ''[[The Gadis]]'' | Shazman | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2021 ! ''[[Budak Tebing (musim 2)|Budak Tebing]]'' (Musim 2) | Paan | |- ! ''Apartment Putra'' | Edy | [[TV2]] | Sitkom |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Aku Yang Merinduimu]]'' | Tengku Danial | [[TV1]] | |- ! ''[[PA Lelaki Kerek]]'' | Naufal | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Remang]]'' | DJ Ejay | [[TV3]] | |- | 2023 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]] (Musim 16)'' | Remy | [[Astro Oasis]] | Episod: "Aku Bukan Pondan" |- | 2023–2024 ! ''[[Cempaka Melati]]'' | Addin | [[TV2]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''KOPI'' | Firdaus | [[Tonton]] | Drama web pertama; episod: "Kopi Percik" |- | 2023 ! ''[[Nenek Bongkok Tiga]]'' | Sani | rowspan="2"|[[Viu]] | |- | 2024 ! ''[[Terlanjur Cinta (drama web)|Terlanjur Cinta]]'' | Salleh | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | rowspan="2"|2007 ! ''Dosa Semalam'' | Aizat | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''Ilham Suci'' | Ilham |- | rowspan="8"|2008 ! ''Impian'' | Azlan | [[TV2]] |- ! ''Manja'' | Danial | [[TV3]] |- ! ''Takbir Suci 2'' | Iqbal | [[Astro Ria]] |- ! ''Kasih Tak Terucap'' | Haziq | rowspan="2"|[[TV2]] |- ! ''Senyumlah Papa | Qayyum |- ! ''Ustaz Kecil'' | Dirinya sendiri | rowspan="2"|[[NTV7]] |- ! ''Soulful Finding'' | Norman |- ! ''Demi Masa'' | Nazli (kecil) | [[TV3]] |- | 2009 ! ''Seluhur Nazar'' | Fariz | [[TV9]] |- | rowspan="2"|2010 ! ''Alahai Cicit Atok'' | Yusry | [[Astro Ria]] |- ! ''Dunia Batinku'' | Zainal | [[TV3]] |- | rowspan="2"|2011 ! ''Bianglala Di Kaki Langit'' | Fuad | rowspan="2"|[[TV2]] |- ! ''Melukut Kasih Di Kaki Santubung'' | Edry |- | rowspan="12"|2012 ! ''Kasih Bumi'' | | [[TV9]] |- ! ''A Untuk Abah'' | Fahmi | [[TV2]] |- ! ''Fatihah Untuk Abah'' | Said | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Beruk Tok Ayah (drama)|Beruk Tok Ayah]]'' | Syukor |- ! ''[[Lelaki - Telefilem Merdeka|Lelaki]]'' | Aman | rowspan="2"|[[TV2]] |- ! ''Cikgu Saodah'' | |- ! ''Neraka Abah'' | Kimi | rowspan="2"|[[TV9]] |- ! ''Tasbih Yang Terlerai'' | Idrus |- ! ''[[Anak Lorong (drama TV)|Anak Lorong]]'' | Rayyan | rowspan="3"|[[TV3]] |- ! ''Muat Tak Muat'' | |- ! ''Aku Mahu Terbang'' | Rezki |- ! ''Ku Sujud Di Kakimu Ibu'' | | [[Astro Prima]] |- | rowspan="5"|2013 ! ''Budak Flat Jalan Bayan'' | Reza | [[TV9]] |- ! ''[[Oh My Ganu!]]'' | Azlan | [[Astro TVIQ]] |- ! ''Syair Untuk Bonda'' | | [[Astro Prima]] |- ! ''Raya Pak Pak Pong'' | Muaz | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''Kasih Shafiqa'' | |- | rowspan="5"|2014 ! ''Jangan Kafankan Dia'' | Haziq | rowspan="2"|[[Astro Prima]] |- ! ''Dari Kerana Mata'' | |- ! ''Talkin Di Birai Katil | Naufal | rowspan="7"|[[TV1]] |- ! ''Biskut-Biskut Cinta'' | Anuar |- ! ''Tempat Ketiga'' | Abu |- | rowspan="8"|2015 ! ''Cinta Insaniah'' | Bahar |- ! ''Keris Hitam Bersepuh Emas'' | Luqman |- ! ''Sejadah Mekah Untuk Mak | |- ! ''Lelaki-Lelaki Dalam Hidupnya'' | Fendi |- ! ''Melur Vs Rajawali'' | Azlan | [[TV Okey|TVi]] |- ! ''S Untuk Syawal'' | Syawal | [[TV3]] |- ! ''Sebentuk Kunci Sedetik Cinta | Fakhrul | [[TV9]] |- ! ''Vila Untuk Ibu'' | Acik | [[TV AlHijrah]] |- | rowspan="7"|2016 ! ''DORM'' | Rumi | [[Astro Ria]] |- ! ''Bujang Terlajak Senang'' | Bujang | [[TV9]] |- ! ''Pondok Senja'' | Hasbullah | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''Reza, Arman dan Bill'' | Arman |- ! ''Dika Baran'' | Zakwan | [[TV1]] |- ! ''Cahaya Di Muara'' | Epul | [[TV AlHijrah]] |- ! ''Janji Hati'' | Khalid | [[TV2]] |- | rowspan="10"|2017 ! ''[[Kung Fu Kaw]]'' | Zack | [[TV3]] |- ! ''Kerongsang'' | Atan | [[TV9]] |- ! ''[[Sakit (telefilem)|Sakit]]'' | Adam | [[TV3]] |- ! ''Usung Putih'' | Ayie | [[TV1]] |- ! ''Kembalikan Syawalku'' | Akil | [[Astro Citra]] |- ! ''Rendang Punya Pasal'' | Muzafar | [[TV2]] |- ! ''Ali'' | Ali | rowspan="3"|[[TV3]] |- ! ''Surat Panjang Untuk Mak'' | Ehsan |- ! ''Cinta Gred A'' | Ameer Hamzah |- ! ''Hajat'' | Aizat | [[Astro Citra]] |- | rowspan="5"|2018 ! ''Tiket Cinta'' | Khai | [[TV3]] |- ! ''Kau, Aku, Hantu Raya'' | Azlim | rowspan="2"|[[TV2]] |- ! ''3 Qul'' | Nazrul |- ! ''Cubaan Bahagia'' | Sufi | [[NTV7]] |- ! ''Malaikat Pun Tak Tahu'' | Lutfi | rowspan="2"|[[TV1]] |- | rowspan="7"|2019 ! ''Sirna'' | Ismi |- ! ''Kuih Bakul Berkuah Rendang'' | Izwan | rowspan="2"|[[TV2]] |- ! ''Haluan'' | Hisyam |- ! ''Impian Teristimewa'' | Azman | rowspan="2"|[[TV1]] |- ! ''Tiga Titik'' | Reshad |- ! ''Lap Lip Suria'' | Aliyas | [[Mediacorp Suria]] |- ! ''Hidayahmu Hajiku'' | Rizul | [[TV3]] |- | rowspan="4"|2020 ! ''10 Malam Terakhir'' | Atiq | [[TV Okey]] |- ! ''Demi Tuhan Aku Bersaksi'' | Jawwad | [[TV1]] |- ! ''Sucinya Ratna'' | Adha | rowspan="2"|[[Awesome TV]] |- ! ''Brownies Lobak Untuk Papa'' | Jihad |- | rowspan="3"|2021 ! ''Bebenang PKP Anis'' | Amar | [[TV AlHijrah]] |- ! ''[[Takbir_Semalam (telefilem)|Takbir Semalam]]'' | Azlan | [[Awesome TV]] |- ! ''Mencari Siratul Mustaqeem'' | Ali | rowspan="2"|[[TV3]] |- | rowspan="2"|2022 ! ''Semua Tentang Kita'' | Amir |- ! ''Along'' | Along | [[TV Okey]] |- | 2023 ! ''Tentang Ogos'' | Ishak | [[TV2]] |- | 2024 ! ''Budak Pendamping'' | Idlan | [[Unifi TV]] |- | rowspan="2"|2025 ! ''Dosa Tak Terampun'' | Jufri | rowspan="2"|[[TV1]] |- ! ''Bagaikan Aur'' | Arman |- | 2026 ! ''Sebatas Waktu'' | Toha | [[Astro Prima]] |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2018 ! ''Aroma Masak'' | rowspan="2"|Pengacara | [[Hypp Inspirasi]] |- | 2022 ! ''Syurga Kulinari Malaysia'' | [[TV Okey]] |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|2007 | style="text-align:center;"|[[Festival Filem Malaysia]] [[Festival Filem Malaysia ke-20|ke–20]] | Pelakon Kanak-Kanak Terbaik | style="text-align:center;"|''[[Mukhsin]]'' | {{won}} |- | style="text-align:center;"|[[Anugerah Skrin]] [[Anugerah Skrin 2007|ke–11]] | Pelakon Lelaki Terbaik | style="text-align:center;"|''Ilham Suci'' | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|2009 | style="text-align:center;"|[[Festival Filem Malaysia]] [[Festival Filem Malaysia ke-22|ke–22]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | rowspan="2" style="text-align:center;"|''[[Talentime]]'' | {{won}} |- | style="text-align:center;"|[[Anugerah Skrin]] [[Anugerah Skrin 2009|ke–13]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik Filem | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|2011 | style="text-align:center;"|Anugerah My Kids Awards | Pelakon Kanak-Kanak Terbaik | {{n/a}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|Anugerah Seri Angkasa 2011 | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | style="text-align:center;"|''Melukut Kasih Di Kaki Sanutubung'' | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"|2012 | style="text-align:center;"|Anugerah Blokbuster Pertama | Anugerah Hero Baru Terhebat | style="text-align:center;"|''[[Nur Kasih The Movie]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|[[Anugerah Skrin]] [[Anugerah Skrin 2012|ke–16]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik Filem | rowspan="3" style="text-align:center;"|''[[Songlap (filem)|Songlap]]'' | {{won}} |- | style="text-align:center;"|[[Festival Filem Malaysia]] [[Festival Filem Malaysia ke-25|ke–25]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | {{won}} |- | style="text-align:center;"|Anugerah Majlis Pengkritik Filem Kuala Lumpur | Pelakon Lelaki Terbaik | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|2013 | style="text-align:center;"|Anugerah Melodi ke–3 | Artis Dinamik | {{n/a}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|2015 | style="text-align:center;"|[[Anugerah Skrin]] [[Anugerah Skrin 2015|ke–19]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik Drama | style="text-align:center;"|''Sebentuk Kunci Sedetik Cinta'' | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|2016 | rowspan="2" style="text-align:center;"|[[Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur 2016|Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur ke–3]] | Aktor Pilihan | rowspan="2" style="text-align:center;"|''[[Wadi (drama)|Wadi]]'' | {{nom}} |- | Pasangan Pilihan (bersama [[Ardell Aryana]]) | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2015|ke–29]] | Pelakon Filem Lelaki Popular | rowspan="2" {{n/a}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|2018 | style="text-align:center;"|[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2017|ke–31]] | Pelakon Filem Lelaki Popular | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|2022 | style="text-align:center;"|[[Anugerah Seri Angkasa 2022]] | Pelakon Lelaki Drama TV Terbaik | style="text-align:center;"|Demi Tuhan Aku Bersaksi | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|id=2390011|name=Syafie Naswip}} * {{Facebook|SyafieNaswipFP}} * {{Twitter|SyafieNaswip}} * {{Instagram|SyafieNaswip}} {{Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (FFM)}} [[Kategori:Pelakon kanak-kanak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Kelahiran 1992]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2007]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2012]] ofzmx1y9z1ieu0nlvl9tvb30926dqz1 0 68620 6809943 5329212 2026-03-27T00:24:46Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan Arms_Ust-Orda.svg dengan Coat_of_arms_of_Ust-Ord_Buryatia.svg. 6809943 wikitext text/x-wiki {{Infobox Russian federal subject |Name =Negeri autonomi Ust-Orda Buryat |RussianName =Усть-Орды́нский Буря́тский автоно́мный о́круг |LocatorMap =RussiaUstOrda2007-07.png |LocatorMapLegend =Lokasi negeri autonomi Ust-Orda Buryat |CoatOfArms =Coat of arms of Ust-Ord Buryatia.svg |CoatOfArmsLink =[[Jata Negeri autonomi Ust-Orda Buryat|Jata]] |Flag =Flag of Ust-Orda Buryat Autonomous Okrug.svg |FlagLink =[[Bendera Negeri autonomi Ust-Orda Buryat]] |AnthemLink =[[Lagu kebangsaan Negeri autonomi ust-Orda Buryat]] |AdmCtrOrCapital =Pusat pentadbiran |AdmCtrName =[[Ust-Ordynsky]] |FoundationDate =[[1937]] |PoliticalStatus =Negeri autonomi |PoliticalStatusLink =Negeri autonomi Rusia |FederalDistrict =[[Daerah persekutuan Rusia|Siberia]] |EconomicRegion =[[Rantau ekonomi Rusia|Siberia Timur]] |CodeNumber |Area =22400 |AreaRank =ke-73 |Population =135300 |PopulationRank |UrbanPopulation =0% |RuralPopulation =100% |LangLangs |LangList =[[Bahasa Rusia|Rusia]] |HeadTitle |HeadName |PrimeTitle |PrimeName |Legislature |ConstitutionType |ConstitutionName |Website }} [[Fail:Ust-Orda Buryatia AB.svg|thumb|right|300px|Ust-Orda Buryatia,tasik yang kelihatan disebelah kanan kawasan ini ialah [[Tasik Baikal]] dan [[Sungai Angara]] yang melalui dipertengahan kawasan ini]] [[File:Ust Orda Buryatia.png|right|thumb|300px]] '''Negeri autonomi Ust-Orda Buryat''' ({{lang-ru|Усть-Орды́нский Буря́тский автоно́мный о́круг}}), atau '''Ust-Orda Buryatia''', merupakan satu [[Subjek persekutuan Rusia|subjek persekutuan]] [[Rusia]] (sebuat [[negeri autonomi]]) [[Wilayah Irkutsk]]. Dengan mempunyai keluasan 22,138.1&nbsp;km² dan berpopulasi sehingga ([[Bancian Rusia (2002)|Bancian 2002]]). [[Ust-Ordynsky]], merupakan pusat pentadbiran, dan ia merupakan kawasan yang paling luas dan padat dengan populasi iaitu sebanyak&nbsp;14,335. Didalam pungutan undian populasi yang dijalankan pada [[16 April]], [[2006]], majoriti penduduk didalam Wilayah Irkutsk dan Negeri autonomi Ust-Orda Buryat bersetuju untuk bersatu. Mengikut, surahanjaya pilihanraya, 68.92% penduduk Wilayah Irkutsk dan 99.45% penduduk Ust-Orda Buryatia mengamibl untuk mengunti, dan menjadikan salah satu kehadiran untuk mengundi yang terbaik sejak pilihanraya Rusia 2003. Pergabungan kedua kawasan ini tealh diluluskan oleh pungutan majoriti. Dengan, persetujuan tersebut, pergabungan ini akan dilangsungkan secara rasmi pada [[1 Januari]], [[2008]]. Bahasa Rusia merupakan bahasa rasmi di negeri autonomi ini, namun bahasa rasmi tempatan ialah [[bahasa Buryat|Buryat]]. Kawasan Ust-Orda Buryat mempunyai 6 daerah pentadbiran dan 77 pentadbiran kecil atau luar bandar. Tiada bandar di negeri autonomi ini. <ref>http://www.kommersant.com/t-29/r_5/n_372/Ust-Ordynsky_Buryat_Autonomous_Area {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927192729/http://www.kommersant.com/t-29/r_5/n_372/Ust-Ordynsky_Buryat_Autonomous_Area |date=2007-09-27 }} ''Negeri autonomi Ust-Ord Buryat''</ref> === Zon waktu === Ust-Orda Buryatia terletak di dalam zon waktu [[Waktu di Rusia|Zon waktu Irkutsk]] (IRKT/IRKST). [[Coordinated Universal Time|UTC]] ditambahkan dengan +0800&nbsp;(IRKT)/+0900&nbsp;(IRKST). Manakala mengikut zon waktu [[Waktu di Moscow|Moscow]] ditambah dengan +0500. == Rujukan == <div class="references-small"> <references/> </div> {{Divisyen bawah Rusia}} {{Rusia stub}} {{Kategori Commons|Ust Orda Buryatia}} [[Kategori:Okrug autonomi di Rusia]] efjlc8l5yekb3r2x3w718w4epshfgfx 0 69158 6809858 6793858 2026-03-26T15:40:37Z ~2026-12431-53 389621 6809858 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|Jangan dikelirukan dengan [[Yasin Sulaiman]].}} {{Infobox actor | name = Sulaiman Yassin | image = | birth_name = Sulaiman bin Yassin | birth_date = {{birth year and age|1952}} | birth_place = [[Kuala Berang]], [[Terengganu]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | other_names = | occupation = Pelawak, pelakon, penyanyi, penghibur | years_active = 1988–kini | known_for = Mat Over ([[Pi Mai Pi Mai Tang Tu]]) | spouse = | children = 3 | partner = }} '''Sulaiman Yassin''' (lahir 1952) atau lebih terkenal sebagai '''Mat Over''' ialah pelawak dan pelakon Malaysia.<ref>[http://www.hmetro.com.my/articles/BORAKLOKASI_Pelawakjadipelakon/Article BORAK LOKASI: Pelawak jadi pelakon, Oleh Norhayati Nordin]</ref> dalam [[sitkom]] popular "[[Pi Mai Pi Mai Tang Tu]]" yang pernah disiarkan di [[TV3]] arahan [[Hatta Azad Khan]] yang berkisar kehidupan penduduk [[Pangsapuri|rumah pangsa]] di Flat Seri Wangi. Kisah ini telah dipentaskan beberapa kali sebagai pementasan muzikal. ==Kehidupan awal dan kerjaya== Mat Over menambah watak-watak yang mewakili penduduk pantai timur dengan menggunakan [[Bahasa Melayu Terengganu]] yang cukup berkesan. Raut muka yang cengkung, bermisai, rambut kerinting serta tinggi cukup menghiburkan penonton. Selain bergelar pelawak, beliau juga seorang penyanyi lagu-lagu tradisional. Mat Over merupakan teman duet kepada Ratu Pop Tradisional Malaysia iaitu [[Noraniza Idris]] dan sering bergandingan dalam banyak persembahan kebudayaan. Beliau menjadi pilihan untuk berduet dengan Noraniza setelah kepergian penyanyi veteran [[Abdullah Chik]] yang telah kembali ke rahmatullah pada 1995. Lagu ''Tanda Kasih'' adalah lagu duet Mat Over dan Noraniza yang masih popular hingga kini. ==Kontroversi== Nama Mat Over kembali menjadi perhatian netizen apabila video beliau menampar [[David Teo]] yang sedang bertanya soalan pada 17 Mei 2017 tular di media sosial.<ref>[http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/05/17/david-ditampar-mat-over/ Pelawak Mat Over Tampar David Teo Depan Najib]</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1988 | ''[[Ujang (filem)|Ujang]]'' | Jali | Filem pertama |- | 1989 | ''[[Kolej 56]]'' | Sulaiman | |- | 1992 | [[Nadia (filem)|''Nadia'']] | Jusoh | |- | rowspan="2"|1994 | ''[[Panggilan Pulau (filem 1994)|Panggilan Pulau]]'' | Panjang | |- | ''[[Jeritan Batinku]]'' | Gelandangan | |- | 1995 | ''[[Jimi Asmara]]'' | Tamin | |- | 1996 | ''[[Yes, Tuan!]]'' | Bos Mamat | |- | 2003 | ''[[Gila Bola]]'' | Daud Selamat | |- | 2011 | ''[[Kembar Siang]]'' | Pak Wan | |- | rowspan="3" |2012 | ''[[Uncle Usin]]'' | Dato' Harris | |- | ''[[Baik Giler!!]]'' | Mahdi | |- | [[Cinta Beruang|''Cinta Beruang'']] | Sulaiman | |- | 2013 | ''[[Lemak Kampung Santan]]'' | Pok Chu | |- | TBA | ''Pi Mai Pi Mai Tang Tu The Movie'' | Mat Over | |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1989 | ''Luk Tujuh'' | | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | 1995 | ''Bas Mini'' | | [[TV1]] | |- | 1993–2004 | ''[[Pi Mai Pi Mai Tang Tu]]'' | Mat Over | [[TV3]] | |- | 2000 | ''[[Spanar Jaya]]'' | Hamid | [[NTV7|ntv7]] | Pelakon undangan |- | 2010 |''Geng Surau'' | rowspan="2" |Cikgu Suradi | rowspan="2" |[[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2" |2012 |''Geng Surau 2'' | |- | ''Masihkah Ada Ramadan'' | Salleh | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2" |2013 | ''[[Jodoh Itu Milik Kita (drama)|Jodoh Itu Milik Kita]]'' | Encik Darius | [[Astro Mustika HD]] | |- | ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 8) | Bomoh Rahim | [[Astro Oasis]] | Episod: "Mayat Balik" |- | rowspan="2" |2014 | ''Butang Baju Melayu'' | Abang Soh | [[Astro Prima]] | |- | ''Sambal Kerang Najwa'' | Pak Tam | [[TV2]] | |- | 2015 | ''Mail & Sudin Sambut Ramadan'' | Lebai Salleh | [[Astro Oasis]] | |- | 2016 | ''[[Bodyguard (drama)|Bodyguard]]'' | Dato' Bakar | [[TV3]] | |- | 2017 | ''Sape Dari Itali'' | Johan | [[TV2]] | |- | 2018 | [[Cik Reen & Encik Ngok Ngek|''Cik Reen & Encik Ngok Ngek'']] |Haji Saad | rowspan="2" |[[Astro Ria]] | |- | 2019 | ''[[Rindu Yang Terlarang]]'' | Encik Fazlan | |- | rowspan="2" | 2021 | ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 20) | Ustaz Abidin / Pak Awang | [[TV3]] | Episod: "Sihir" |- | [[Penghulu Interim|''Penghulu Interim'']] | Pak Din | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="2"|2022 | ''Mariam'' | | [[TV AlHijrah]] | |- | ''[[Bukan Pi Mai Pi Mai]]'' | Mat Cover | [[Astro Ria]] | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2009 | ''Geng Raya Zizan'' | Pak Senin | [[Astro Ria]] |- | 2012 | ''Pulang'' |Razak | [[Astro Oasis]] |- | 2013 | ''Vespa Sarip Dol'' | Mat | rowspan="2" | [[Astro Prima]] |- |2014 |''Dari Kerana Mata'' | |- | 2015 | ''Aidil dan Adha'' | | [[TV1]] |- | rowspan="3"|2016 | ''Cintaku Terkail'' | Pak Maun | [[TV9]] |- | ''Oh Bah Kalau Kau'' | | [[TV3]] |- | ''Batas'' | Berahim | [[TV2]] |- | rowspan="4" |2017 | ''Gedebe'' | Jusoh | [[TV1]] |- |''Awak Kat Mana'' |Encik Salleh | rowspan="2" |[[TV9]] |- | ''Ketupat Buat Nenek'' | Pak Bakar |- | ''Antara Rebab Dan Tari Kazumi'' | | [[TV2]] |- | 2018 | [[Kebaya Mek Hwa|''Kebaya Mek Hwa'']] | Pok Mat | [[TV3]] |- | 2019 | ''7 Netizen'' |Talha | rowspan="3"|[[Astro Citra]] |- | rowspan="2"|2021 | ''[[Dolla Watch Me Glow]]'' | Ayah Haji |- | ''Mr Drift'' |Ayah |- | 2022 | ''Rumah Usang Di Hujung Tanjung'' | | [[TV1]] |- | rowspan="2" | 2023 | ''Ayahku Adiwira'' | Hisyam | rowspan="2" | [[TV2]] |- | ''Agensi Kosong'' | |- | rowspan="2" | 2025 | ''Along Bakal Mati Syawal Ini'' | Manaf | rowspan="2" | [[TV1]] |- |''Gagana'' |Pok Mad |} ===Peserta=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan ! Saluran TV |- | 2011 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2011]]'' | rowspan="2"|Pi Mai | rowspan="2"|[[Astro Warna]] |- | 2012 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2012]]'' |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 1999 | ''Raya Berzaman'' | Pelbagai watak | [[TV1]] |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|3667781}} [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Terengganu]] [[Kategori:Kelahiran 1952]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] pusmb06yvz58qioihqt142r92tpb2ar 0 72437 6810033 6787497 2026-03-27T03:34:11Z ~2026-15445-94 391287 6810033 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Baizura Kahar | native_name = {{font color|green|بايزورا كاهار}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Nurbaizura binti Ahmad Kahar | birth_date = {{Birth date and age|1982|2|8}} | birth_place = {{flag|Kuala Lumpur}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, penulis skrip | years_active = {{Plainlist| * 2006–2008; 2026–kini<br>{{small|'''(Pelakon)'''}} * 2009–kini<br>{{small|'''(Penulis skrip)'''}} }} | works = [[Filemografi Baizura Kahar|Filemografi]] | education = {{Plainlist| * Ijazah dalam Kajian Media dan Komunikasi * Ijazah dalam Seni Persembahan }} | alma_mater = [[Universiti Malaya]] (UM) | height = | spouse = {{marriage|Wan Mohd Ariff|2010}} | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Nurbaizura Ahmad Kahar''' (lahir 8 Februari 1982) ialah seorang pelakon dan penulis skrip wanita [[Malaysia]], yang meraih kejayaan tempoh singkat dalam bidang lakonan. Berkelulusan dalam Ijazah dalam Kajian Media dan Komunikasi juga Ijazah dalam Seni Persembahan di [[Universiti Malaya]], Baizura memulakan kerjaya awal sebagai pelakon iklan, kemudian model majalah, dan akhirnya dilamar pengarah [[Kabir Bhatia]] ke bidang lakonan. Baizura diiktiraf sebagai Pelakon Wanita Terbaik menerusi watak gadis yang mempunyai masalah psikologi setelah kematian teman lelaki dalam filem '''''Sepi''''' sekaligus menewaskan nama-nama besar seperti [[Erra Fazira]], [[Maya Karin]] dan [[Vanidah Imran]] di '''Anugerah Skrin 2008'''. Namun pada 2008, Baizura mengumumkan persaraan daripada bidang lakonan. Hayat beliau dalam industri sejak 2006 hingga 2008 namun berjaya memukau peminat filem dengan bakat besarnya.<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2014/02/07/baizura-kahar-tinggalkan-dunia-lakonan-tumpu-tulis-skrip Baizura Kahar tinggalkan dunia lakonan, tumpu tulis skrip] [[mStar Online]] (7 Februari 2014). Dicapai pada 2 Mei 2014.</ref> Baizura juga pernah berduet dengan kumpulan Duta menyanyikan lagu bertajuk Cinta Antara Kita yang dikeluarkan pada tahun 2006. ==Filemografi== {{utama|Filemografi Baizura Kahar}} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- | 2008 ! [[Anugerah Skrin 2008]] | Pelakon Wanita Terbaik (Filem) | ''Sepi'' | {{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{imdb name|nm2521664}} * {{Instagram|baizura.kahar}} {{DEFAULTSORT:Kahar, Baizura}} [[Kategori:Kelahiran 1982]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Penulis wanita Malaysia]] [[Kategori:Penulis skrip Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Pelakon Wanita Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2008]] gzpwvyr9yxc12i4lh3vko3e2it6unay 0 78066 6809929 2794841 2026-03-26T23:43:47Z Zamwan 19447 Zamwan telah memindahkan laman [[Kapal tangki]] ke [[Kapal tangki minyak]] tanpa meninggalkan lencongan: lebih tepat berdasarkan kandungan rencana 2794841 wikitext text/x-wiki [[Fail:Knock Nevis.jpg|thumb|230px|The ''[[Knock Nevis]]'']] '''Kapal tangki''' merupakan [[kapal]] pengangkut [[petroleum]] bersaiz besaar. Saiznya mencapai 650,000 tan. Telah dibina sejak 1878 untuk mengangkut petroleum mentah. Kapal tangki terbahagi kepada 2 jenis iaitu kapal tangki tentera laut dan kapal tangki perdagangan. Seterusnya boleh dipecahkan lagi kepada jenis-jenis yang lain. == Sejarah == Kapal tangki telah dibina oleh [[Zoroaster]] di [[Iran]]/ [[Iraq]] di [[Laut Kaspia]] dari [[Semenanjung Aspheron]] dekat pelabuhan [[Baku]] semasa [[Empayar Rusia]] [[1878]]. [[Ludwig Nobel]] iaitu abang kepada [[Alfred Nobel]] merupakan oranhg pertama membina kapal tangki. Beliau berhadapan dengan masalah mengangkut minyak dalam bentuk kapal kayu. Kapal tangki yang asal berhadapan dengan masalah mudah meletup dan mudah bocor. Jika minyak diangkut dengan kapal tangki, ia lebih mudah, cepat, selamat dan lebih lancar. Semasa Ludwig Nobel membina kapal tangki, Zoroaster juga turut membina kapal tangki. == Pencemaran laut == [[Fail:EVOSWEB 013 oiled bird3.jpg|thumb|230px|right|Hidupan liar menerima padah akibat tumpahan minyak]] Kapal tangki yang mebawa petroleum menyumbang kepada banyak [[pencemaran laut]]. Lebih 67 tong petroleum telah ditumpahkan ke laut tahun 2005. Antara puncanya ialah kejadian [[ribut taufan]]. Contohnya kapal tangki [[Exxon Valdez]] yang berlabuh di [[Terminal minyak Valdez]], [[Alaska]] pada 23 Mac 1989 jam 9.12 pm. kira-kira 53 juta gelen minyak mentah telah tumpah. Kapten [[Joseph Hazelwood]] yang mengemudi kapal tersebut. Pembantunya Gregory Cousins dan Robert Kagan telah gagal meletakkan kapal tangki itu di laluan yang betul dan melanggar [[Terumbu Bligh]] pada 24 Mac jam 12.04 am. Siasatan mendapati syarikat Exxon Shipping Company gagal menyediakan sistem kawalan trafik yang efektif. [[Kategori:Kapal tangki| ]] [[Kategori:Petroleum]] 5e397wxfvdwjthjo2vdfbfmeblcbetv 6809930 6809929 2026-03-26T23:44:21Z Zamwan 19447 6809930 wikitext text/x-wiki [[Fail:Knock Nevis.jpg|thumb|230px|The ''[[Knock Nevis]]'']] '''Kapal tangki minyak''' merupakan [[kapal]] pengangkut [[petroleum]] bersaiz besaar. Saiznya mencapai 650,000 tan. Telah dibina sejak 1878 untuk mengangkut petroleum mentah. Kapal tangki terbahagi kepada 2 jenis iaitu kapal tangki tentera laut dan kapal tangki perdagangan. Seterusnya boleh dipecahkan lagi kepada jenis-jenis yang lain. == Sejarah == Kapal tangki minyak telah dibina oleh [[Zoroaster]] di [[Iran]]/ [[Iraq]] di [[Laut Kaspia]] dari [[Semenanjung Aspheron]] dekat pelabuhan [[Baku]] semasa [[Empayar Rusia]] [[1878]]. [[Ludwig Nobel]] iaitu abang kepada [[Alfred Nobel]] merupakan oranhg pertama membina kapal tangki. Beliau berhadapan dengan masalah mengangkut minyak dalam bentuk kapal kayu. Kapal tangki yang asal berhadapan dengan masalah mudah meletup dan mudah bocor. Jika minyak diangkut dengan kapal tangki, ia lebih mudah, cepat, selamat dan lebih lancar. Semasa Ludwig Nobel membina kapal tangki, Zoroaster juga turut membina kapal tangki. == Pencemaran laut == [[Fail:EVOSWEB 013 oiled bird3.jpg|thumb|230px|right|Hidupan liar menerima padah akibat tumpahan minyak]] Kapal tangki yang mebawa petroleum menyumbang kepada banyak [[pencemaran laut]]. Lebih 67 tong petroleum telah ditumpahkan ke laut tahun 2005. Antara puncanya ialah kejadian [[ribut taufan]]. Contohnya kapal tangki [[Exxon Valdez]] yang berlabuh di [[Terminal minyak Valdez]], [[Alaska]] pada 23 Mac 1989 jam 9.12 pm. kira-kira 53 juta gelen minyak mentah telah tumpah. Kapten [[Joseph Hazelwood]] yang mengemudi kapal tersebut. Pembantunya Gregory Cousins dan Robert Kagan telah gagal meletakkan kapal tangki itu di laluan yang betul dan melanggar [[Terumbu Bligh]] pada 24 Mac jam 12.04 am. Siasatan mendapati syarikat Exxon Shipping Company gagal menyediakan sistem kawalan trafik yang efektif. [[Kategori:Kapal tangki| ]] [[Kategori:Petroleum]] h3ktjb9ekk142wz239i7ce8rq7ki1z5 0 81602 6809732 6809669 2026-03-26T12:43:01Z Udin Azmi 248944 6809732 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Nora Danish | image = Nora_Danish_on_MeleTOP.jpg | image_size = 235px | caption = Nora ditemuramah dalam rancangan ''[[MeleTOP]]'' di [[Astro Ria]] pada 12 Mei 2015. | birth_name = Nora binti Mohd Danish Hanif | birth_date = {{birth date and age|1982|3|7}} | birth_place = [[Setiu]], [[Terengganu]], [[Malaysia]] | height = 160 cm | occupation = [[Pelakon]], [[Pengacara]], [[Penyanyi]], [[Model]] | years_active = 2003–kini | spouse = {{plainlist| * {{kahwin|Toh Muda Dato' Rizal Ashram Ramli|reason=cerai|2006|2008}} * {{kahwin|Nedim Nazri|reason=cerai|2017|2024}} }} | children = 3 | father = Mohd Danish Hanif | mother = Salimah Talib | relations = {{plainlist| * [[Ramli Ngah Talib]] (bapa mertua) * [[Nazri Aziz]] (bapa mertua) }} }} '''Nora Mohd Danish Hanif''' (lahir 7 Mac 1982) atau lebih dikenali sebagai '''Nora Danish''' merupakan seorang pelakon, model, penyanyi dan pengacara wanita [[Malaysia]]. Beliau terkenal dengan memegang watak utama Puteri dalam siri komedi '''''Puteri'''''. Beliau juga terkenal dengan peranan televisyen seperti '''''Gaia''''', '''''Sumpah Bunian''''', '''''Khurafat The Series''''', '''''Ana lu'lu''''', '''''Tentang Dhia''' dan '''''Ariana Mikhail'''''. Nora mempunyai beberapa peranan filem terkenal seperti '''''Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita''''' (2006), '''''Cuti-Cuti Cinta''''' (2010), '''''Seru''''' (2011), '''''Aku Terima Nikahnya''''' (2012), '''''Lagenda Budak Hostel''''' (2013), '''''Polis EVO''''' (2015-23), '''''Surga yang Tak Dirindukan 2''''' (2017) dan '''''Sayu Yang Syukur''''' (2023). ==Kehidupan awal== Nora dilahirkan pada 7 Mac 1982 di [[Setiu]], [[Terengganu]] kepada ibu bapanya, Mohd Danish Hanif dan Salimah Binti Talib.<ref>[http://www.azhan.co/biodata-nora-danish-artis-paling-comel-dan-paling-popular/ Biodata Nora Danish] Azhan (14 Ogos 2016). Diperoleh pada 14 Ogos 2016.</ref> Beliau yang berdarah kacukan [[Arab]] dan [[Myanmar]] merupakan anak bongsu daripada empat beradik yang kesemuanya perempuan. Beliau mendapat pendidikan di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Convent]] di [[Kajang]], [[Selangor]] di mana beliau lulus [[Sijil Pelajaran Malaysia]].<ref>{{cite web|url=http://www.murai.com.my/article/default.asp?article_id=420|title=Nora Danish|author=Ellyna Ali|first=|date=1 November 2007|website=|publisher=Murai.com.my|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928133049/http://www.murai.com.my/article/default.asp?article_id=420|archive-date=28 September 2013|accessdate=10 Februari 2012}}</ref> ==Kerjaya== ===2004–2010=== Kerjaya hiburan Nora bermula pada 2004 sewaktu menjayakan iklan Gadis Misteri Hotlink.<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=0705&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Nora - Kehidupan berubah selepas dilamar Hotlink|author=Khadijah Ibrahim|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=5 Julai 2004|accessdate=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20040707075101/http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=0705&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|archive-date=7 Julai 2004}}</ref> Pada tahun berikutnyya, ketika berusia 23 tahun, Nora mula mendapat perhatian umum sewaktu menjayakan peranan utama dalam sitkom '''''Puteri''''' arahan [[Aziz M. Osman]].<ref>{{Cite web|title = Puteri is a hit comedy series|url = https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/tv/news/2005/03/04/puteri-is-a-hit-comedy-series/|author = Azhariah Kamin|date = 4 Mac 2005|website = The Star Online|accessdate = 2015-11-07|archive-date = 2017-12-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20171201041122/https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/tv/news/2005/03/04/puteri-is-a-hit-comedy-series/|url-status = dead}}</ref> Beliau bekerja sekali lagi di bawah arahan Aziz dengan membuat penampilan pertama di layar lebar menerusi filem sulung lakonannya, '''''Gila-Gila Pengantin Popular''''' lakonan [[Norman Hakim]], [[Afdlin Shauki]] dan [[Erra Fazira]]. Pada tahun berikutnya, beliau mempunyai peranan sebagai Dr. Lisa dalam filem '''''Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita''''' lakonan [[Senario (kumpulan muzik)|kumpulan Senario]]. Beliau menjayakan watak sebagai serikandi [[Tun Fatimah]] dalam drama sejarah '''''Pendekar 5''''' yang disiarkan di '''TV9''' bermula 24 Oktober 2007.<ref>{{Cite web|title = Pendekar 5 bukan drama purba biasa|url = http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1029&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm|author = Norfadzilah Baharudin|date = 29 Oktober 2007|website = Utusan Malaysia|accessdate = 2015-11-07|archive-date = 2018-02-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20180225213127/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1029&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web|title =Nora Danish daripada watak gedik kini pendekar|url =http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1018&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hivearc=hive|author =Norfadzilah Baharudin|date =18 Oktober 2007|website =[[Utusan Malaysia]]|accessdate =6 Mei 2015|archive-date =2018-05-06|archive-url =https://web.archive.org/web/20180506105819/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1018&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hivearc=hive|url-status =dead}}</ref> Saksikan '''''Gaia''''' Bermula 5 februari Setiap selasa 5.30 petang & 10.00 malam di '''''Astro Ria''''' Setahun kemudian, beliau membintangi siri drama ''Gadis Cuci'' musim pertama. Beliau berlakon bersama dramatis [[Ryzal Jaafar]] menerusi drama [[Slot Lagenda]] '''TV3''' '''''Sumpah Bunian''''' yang bersiaran pada 30 September 2009, Nora memegang watak gadis [[bunian]] bernama Hawa.<ref>{{Cite web|title =Drama Lagenda Puteri Bunian|url =http://www.budiey.com/drama-lagenda-puteri-bunian/|author=Budiey|date=29 September 2009|website = Sensasi Selebriti|accessdate = 2015-11-07}}</ref><ref>{{Cite web|title =Kakak Tua: Bila Nora Danish jadi puteri bunian yang 'gedik'|url =http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2009/10/06/kakak-tua-bila-nora-danish-jadi-puteri-bunian-yang-gedik/|author=|date=6 Oktober 2009|website =[[mSTAR Online]]|accessdate = 2015-11-07}}</ref> Pada 31 Mei 2010, Nora menjayakan peranan Cempaka dalam siri drama epik fantasi TV3. '''''Arjuna''''' terbitan [[KRU]]. Nora memegang watak Eava Ealiana, seorang pengarah di syarikat bapanya dan kepentingan cinta Omar Rudy lakonan [[Farid Kamil]] dalam filem drama romantik 2010, '''''Cuti-Cuti Cinta''''' arahan [[Ahmad Idham]].<ref name="Nora lama menanti">{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=1021&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Nora lama menanti Farid|author=Norliza Mohd Zakaria|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=21 Oktober 2010|accessdate=28 Oktober 2017|archive-date=2018-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124140814/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=1021&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|url-status=dead}}</ref> Filem ini menandakan gandingan sulung Nora dan Farid, ditayangkan pada 21 Oktober 2010.<ref name="Nora lama menanti"/> Nora menjayakan peranan judul dalam drama '''''Ana lu'lu''''' arahan pertama [[Pierre Andre]] untuk siaran di [[Slot Lestary]] TV3. Ia mengisahkan seorang gadis periang yang sering tampil dengan cara berpakaian pelik dan menarik perhatian orang untuk memerhatinya, ia turut dibintangi oleh [[Sharifah Sakinah]], [[Wawa Zainal]] dan [[Kamal Adli]].<ref>{{Cite web|title =Nora Danish: Memang Ada Sayang|url =http://www.malaysiandigest.com/archived/index.php/18-entertainment/mdtainment/27821-nora-danish-memang-ada-sayang.html|author=|date=2 Jun 2011|website =Malaysian Digest|accessdate = 2015-11-07}}</ref> ===2011–kini=== Nora digandingan bersama [[Zahiril Adzim]] dalam siri drama '''''Khurafat The Series''''', adaptasi daripada filem ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan|Khurafat]]'' arahan [[Syamsul Yusof]] yang disiarkan pada 12 Julai 2011 di '''Astro Ria''', Nora memegamg watak sebagai Mastura.<ref name="Khurafat The Series">Abdul Aziz Itar (11 Julai 2011). [http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0711&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm Khurafat The Series yakin lulus LPF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180301110039/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0711&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm |date=2018-03-01 }} ''[[Utusan Malaysia]]''. Diperoleh pada 21 Julai 2011.</ref> Nora berpasangan bersama [[Ady Putra]] dalam filem romantik '''''Aku Terima Nikahnya''''' arahan sulung [[Eyra Rahman]] yang ditayangkan pada 11 Oktober 2012.<ref>{{cite news|url=http://www.malaysiandigest.com/archived/index.php/18-entertainment/mdtainment/16657-aku-terima-nikahnya-rm13-juta-nor4danish-adpadiputra.html|title='Aku Terima Nikahnya' RM1.3 Juta|author=|date=16 Oktober 2012|accessdate=2 Mac 2013|publisher=Malaysian Digest|archive-date=2018-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817161531/http://www.malaysiandigest.com/archived/index.php/18-entertainment/mdtainment/16657-aku-terima-nikahnya-rm13-juta-nor4danish-adpadiputra.html|url-status=dead}}</ref> Juga pada 2012, Nora digandingkan bersama penyanyi dan pelakon [[Sein Ruffedge|Syed Hussein]] dalam drama waktu perdana '''''Ariana Mikhail''''' di [[TV9]].<ref>{{cite web|url=http://malaysiasaya.my/ariana-mikhail-nora-danish-new-drama-on-tv9|author=|title=Ariana Mikhail, Nora Danish new drama on TV9|date=7 Januari 2012|accessdate=2 Mac 2013|publisher=Malaysiasaya}}</ref> Pada tahun 2013, beliau berlakon dalam tiga filem serentak—'''''Lagenda Budak Hostel''''',<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/nora-danish-enggan-terburu-buru-1.201061|title=Nora Danish enggan terburu-buru|author=Nor Atieyah Yusoff|date=12 September 2013|accessdate=18 Julai 2018|publisher=[[Sinar Harian]]}}</ref> '''''Mencari Cinta'''''<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/sinopsis-trailer-filem-mencari-cinta-lakonan-nora-danish/|title=Sinopsis & Trailer Filem Mencari Cinta Lakonan Nora Danish|author=Budiey|date=18 April 2013|accessdate=18 Julai 2018|publisher=Sensasi Selebriti}}</ref> dan '''''2 Kalimah'''''.<ref>Nurezaatul Aqmar Mustaza (6 April 2013). [http://www.sinarharian.com.my/hiburan/dua-kalimah-bawa-iktibar-untuk-masyarakat-1.147065 Dua Kalimah bawa iktibar untuk masyarakat] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 24 April 2018.</ref> Pada Jun 2014, selepas kali terakhir membintangi dua filem terdahulu (''Cuti-Cuti Cinta'' dan '''''Bencinta'''''), Nora digandingkan sekali lagi bersama [[Farid Kamil]] dalam filem seram '''''Pengantin Malam''''' arahan [[Eyra Rahman]]. Beliau mendedahkan beberapa ulasan di akaun [[Instagram]] rasmi beliau mengenai filem ini.<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/pengantin-malam-gandingan-terbaharu-farid-nora-1.290322|title=Pengantin Malam: Gandingan terbaharu Farid, Nora|author=Nina Farzuin Md Sharom|date=16 Jun 2014|accessdate=6 Februari 2015|publisher=[[Sinar Harian]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://galaksi-media.com/hiburan-farid-kamil-dan-nora-danish-bertemu-kembali-di-dalam-pengantin-malam/|title=(HIBURAN) Farid Kamil dan Nora Danish bertemu kembali di dalam “Pengantin Malam”|author=|date=16 Jun 2014|accessdate=6 Februari 2015|publisher=Galaksi Media}}</ref> Nora memegang watak Maya, isteri kepada Razif yang sering kali diganggu kejadian mistik sehingga menyebabkan hidupnya sengsara dan dan hilang ingatan.<ref>{{cite news|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0622&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Percintaan Farid, Nora|author=|date=22 Jun 2014|accessdate=6 Februari 2015|publisher=[[Kosmo!]]|archive-date=2018-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718055210/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0622&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|url-status=dead}}</ref> Nora digandingkan kembali bersama [[Ady Putra]] dalam filem keagamaan romantik '''''Suami Aku Ustaz''''' arahan [[Ghaz Abu Bakar]], ditayangkan pada 14 Mei 2015.<ref>{{cite news|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0325&pub=Kosmo&sec=Terkini&pg=bt_28.htm|title=Suami Aku Ustaz gabungkan semula Adi dan Nora|author=|date=25 Mac 2013|accessdate=12 April 2018|publisher=[[Kosmo!]]|archive-date=2018-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817161417/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0325&pub=Kosmo&sec=Terkini&pg=bt_28.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.kitepunye.com/movieteater/suami-aku-ustaz-gabungan-nora-danishadi-putra-dinantikan-semua/|title=Suami Aku Ustaz, Gabungan Nora Danish & Adi Putra Dinantikan Semua|author=Nannie Isa|date=13 Mei 2015|accessdate=12 April 2018|publisher=Kite Punye}}</ref> Filem yang diadaptasikan daripada novel dengan tajuk yang sama hasil nukilan Hannah Dhaniyah mengisahkan tentang seorang pelajar sekolah menengah, Alisa yang dipaksa untuk berkahwin dengan sepupunya dan guru agama di sekolahnya, Ustaz Hafiz.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2015/05/18/suami-aku-ustaz/|title='Suami Aku Ustaz' Sarat Pengajaran, Menghiburkan|author=Rozaimi Zubadi|date=12 April 2018|accessdate=2 Mac 2018|publisher=[[mStar Online]]|archive-date=2015-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150607032323/http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2015/05/18/suami-aku-ustaz/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/suami-aku-ustaz-menghiburkan-1.390710|title=Suami Aku Ustaz menghiburkan|author=Aqmar Mustaza|date=12 April 2018|accessdate=2 Mac 2018|publisher=[[Sinar Harian]]|archive-date=2018-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817161328/http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/suami-aku-ustaz-menghiburkan-1.390710|url-status=dead}}</ref> Bekerja di bawah arahan [[Ghaz Abu Bakar]], Nora berlakon bersama [[Zizan Razak]] dan [[Shaheizy Sam]] dalam filem aksi '''''Polis EVO''''', beliau memegang watak sebagai Anis.<ref>{{Cite web|title = Polis Evo hits it big at the box-office (with video)|url = http://www.nst.com.my/news/2015/09/polis-evo-hits-it-big-box-office-video|website = NST Online|accessdate = 2015-11-07}}</ref> Filem ini merupakan satu kejayaan komersial dan mendapat ulasan positif daripada pengkritik filem.<ref>{{cite web |last=Mohd. Haikal Isa |url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2015&dt=0923&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm |title=Aksi lasak Polis Evo |website=Kosmo! Online |publisher=Kosmo! Online |accessdate=24 Julai 2016 |date=23 September 2015 |archive-date=2015-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001052715/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2015&dt=0923&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm |url-status=dead }}</ref> Nora kembali bekerja di bawah arahan Ghaz menerusi telefilem '''''Lampu Merah''''' yang diterbitkan untuk Karya 12 '''Astro Citra'''; Nora memegang watak gadis psiko yang mengejar seorang pemandu Uber. Ia turut dibintangi oleh personaliti media sosial popular, [[Yusof Hashim|Ucopp]].<ref>{{cite news|url=http://www.gempak.com/artikel/1369/nora-danish-psiko-kejar-pemandu-uber|title=Nora Danish Psiko, Kejar Pemandu Uber|author=|date=15 Mei 2016|accessdate=30 Mei 2018|publisher=Astro Gempak}}</ref> Nora tampil berkolaborasi bersama penyanyi [[W.A.R.I.S]] menerusi lagu single "Ini Lagi Boom" terbitan KRU Music yang dikeluarkan pada 9 Januari 2017.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/01/15/nora-danish-nyanyi/|title=Nora Danish Tiada Niat Serius Menyanyi|author=Kemalia Othman|date=15 Januari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[mStar Online]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/projekmmo/berita/article/rap-dengan-waris-nora-danish-nyanyi-puaskan-hati-sendiri-video|title=Rap dengan Waris, Nora Danish nyanyi puaskan hati sendiri (VIDEO)|author=|date=24 Februari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[The Malay Mail]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/puas-berlakon-nora-danish-jadi-penyanyi-rakam-single-bersama-w-r-i-s-128487|title=Puas berlakon, Nora Danish jadi penyanyi, rakam single bersama W.A.R.I.S|author=|date=10 Januari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[Astro Awani]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/mobile/hiburan/nora-danish-berduet-dengan-waris-1.429830|title=Nora Danish berduet dengan Waris|author=Ifqdar Rahman|date=9 Januari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[Utusan Malaysia]]}}</ref> Beliau membintangi bersama pelakon Indonesia, [[Fedi Nuril]] dan [[Laudya Chintya Bella]] dalam filem drama keagamaan '''''Surga yang Tak Dirindukan 2''''' arahan [[Hanung Bramantyo]] yang mana beliau memegang watak sebagai Sheila.<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/surga-yang-tak-dirindukan-2-raih-kutipan-lebih-rm2-juta-1.450114|title=Surga Yang Tak Dirindukan 2 raih kutipan lebih RM2 juta|accessdate=2017-02-28|last=|first=|author2=|date=|format=|work=|publisher=utusan.com.my|pages=|quote=|archive-date=2017-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307020328/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/surga-yang-tak-dirindukan-2-raih-kutipan-lebih-rm2-juta-1.450114|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0212&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm|title=Surga Yang Tak Dirindukan 2 sarat mesej|accessdate=|last=|first=|author2=|date=|work=|publisher=kosmo.com.my|pages=|quote=|archive-date=2017-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170214204052/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0212&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm|url-status=dead}}</ref> Filem ini menandakan penampilan filem Indonesia pertama Nora.<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/nora-danish-rindu-berlakon-1.778617|title=Nora Danish rindu berlakon|author=|date=4 Januari 2018|accessdate=2 Mac 2018|publisher=[[Sinar Harian]]}}</ref> Nora digandingkan bersama [[Syamsul Yusof]] dalam filem drama biografi romantik '''''Makrifat Cinta''''' arahan Kamal G, beliau memegang watak sebagai Sofea. Filem ini ditayangkan pada 1 Februari 2018.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2018/01/306218/makrifat-cinta-ala-bollywood|title=Makrifat Cinta ala Bollywood|author=Ramlah Zainal|date=23 Januari 2018|accessdate=6 Februari 2018|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref> Beliau menjayakan peranan utama sebagai Dewi dalam filem drama hasil kerjasama Malaysia dan Indonesia, '''''Bukan Cinta Malaikat''''' arahan [[Aziz M. Osman]] dan Herdanius Larobu yang ditayangkan pada 25 Januari 2018. Filem ini turut dibintangi oleh [[Ashraf Muslim]], [[Fachri Albar]] dan [[Donita]].<ref>{{cite news | author = Ferry Sanjaya | date=13 Julai 2017 | title =Bukan Cinta Malaikat, kolaborasi aktor Indonesia dan Malaysia |work= [[KapanLagi.com]] | url = https://www.kapanlagi.com/showbiz/film/indonesia/bukan-cinta-malaikat-kolaborasi-aktor-indonesia-38-malaysia-534252.html | accessdate =9 Julai 2018 | language = Indonesia }}</ref><ref>{{cite news | author = | date=26 Mei 2017 | title =Bukan Cinta Malaikat, Film Religi Tiga Negara dengan Cinta Terlarang |work= Kompasiana | url = https://www.kompasiana.com/saepullahabuzaza/59278ce11dafbd344e76577f/bukan-cinta-malaikat-film-religi-tiga-negara-dengan-cinta-terlarang | accessdate =11 Julai 2018 | language = Indonesia }}</ref><ref> {{cite news | author = Ramlah Zainal | date=1 Februari 2018 | title = Kisah cinta ada kelainan |work= [[Harian Metro]] | url = https://www.hmetro.com.my/rap/2018/01/304653/kisah-cinta-ada-kelainan | accessdate =9 Julai 2018 }}</ref> Pada 19 April 2018, ''[[The Malay Mail]]'' melaporkan bahawa Nora akan kembali aktif berlakon selepas [[Hari Raya Aidilfitri]].<ref>{{cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1622155/nora-danish-to-return-to-acting-after-aidilfitri|title=Nora Danish return to acting after Aidilfitri|author=|date=19 April 2018|accessdate=26 April 2018|publisher=[[The Malay Mail]]}}</ref> Beliau menjadi pengacara jemputan untuk '''''MeleTOP''''' bersama [[Nabil Ahmad]] di '''Astro Ria''' pada 17 Julai 2018.<ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2018/07/392056/showbiz-nora-danishs-hosting-skill-impresses-viewers|title=#Showbiz: Nora Danish's hosting skill impresses viewers|author=Dennis Chua|date=18 Julai 2018|accessdate=9 Ogos 2018|publisher=[[New Straits Times]]}}</ref> Nora kembali digandingkan bersama [[Kamal Adli]] menerusi telefilem '''''Hingga Jumpa Lagi''''' yang memulakan tayangan perdana di '''Astro Citra''' pada 17 November 2018. ==Kehidupan peribadi== Nora berkahwin dengan ahli perniagaan pada 20 Jun 2006 dan bercerai pada awal Julai 2008 semasa dia sedang mengandung selama 3 bulan. Hasil perkongsian hidup pasangan ini, mereka mempunyai seorang anak lelaki.<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/7/12/nation/21803942&sec=nation|title=Nora: I tried to save marriage|last=|first=|date=12 Julai 2008|newspaper=|accessdate=10 Oktober 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025193542/http://thestar.com.my/news/story.asp%3Ffile=/2008/7/12/nation/21803942|archive-date=25 Oktober 2012|work=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|language=en|via=}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2011/06/01/nora-danish-akui-berkawan-dengan-lelaki-muda/|title=Nora Danish Akui Berkawan Dengan Lelaki Muda|author=Wahiduzzaman|date=1 Jun 2011|newspaper=|accessdate=10 Oktober 2014|work=[[mStar Online]]|via=}}</ref> Pada 30 Mac 2017, beliau berkahwin kali kedua dengan Nedim Nazri yang merupakan anak kepada ahli politik BN UMNO, [[Mohamed Nazri bin Abdul Aziz|Mohamed Nazri Abdul Aziz]] dan dia menjadi ibu tiri kepada anak lelaki Nedim yang merupakan hasil daripada perkahwinan pertama beliau yang telah berakhir disebabkan penceraian pada tahun 2013.<ref>{{cite web|url=http://english.astroawani.com/entertainment-news/nora-danish-ties-knot-nedim-nazri-intimate-ceremony-137409|title=Nora Danish ties knot to Nedim Nazri in intimate ceremony|last=|first=|date=30 Mac 2017|website=|publisher=Astro Awani|language=en|trans-title=Nora Danish mengahwini Nedim Nazri dalam majlis romantik|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=30 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/showbiz/article/nora-danish-and-nedim-nazri-say-i-do-video|title=Nora Danish and Nedim Nazri say ‘I do’ (VIDEO)|last=|first=|date=31 Mac 2017|website=|publisher=[[The Malay Mail|Malay Mail Online]]|language=en|trans-title=Nora Danish dan Nedim Nazri mengucapkan ‘Saya terima’ (VIDEO)|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=31 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/hiburan/nora-menghitung-bahagia-1.582912|title=Nora menghitung bahagia|author=Arina Azlan|publisher=[[Kosmo!]]|date=2 Januari 2018|accessdate=26 Mac 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105015212/http://www.kosmo.com.my/hiburan/nora-menghitung-bahagia-1.582912|archive-date=2018-01-05|url-status=live}}</ref> Pada 21 Februari 2018, Nora dan suaminya, Nedim, dikurniakan dengan seorang cahaya mata lelaki.<ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/nora-danish-selamat-melahirkan-anak-lelaki-168737|title=Nora Danish selamat melahirkan anak lelaki|last=|first=|date=22 Februari 2018|newspaper=|accessdate=23 Februari 2018|work=[[Astro Awani]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.star2.com/entertainment/2018/02/22/nora-danish-welcomes-baby-boy/|title=Actress Nora Danish welcomes another baby boy, Neqayl Nedim|author=Kenneth Chaw|date=22 Februari 2018|newspaper=|accessdate=23 Februari 2018|work=Star2|archive-date=2018-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521020842/https://www.star2.com/entertainment/2018/02/22/nora-danish-welcomes-baby-boy/|url-status=dead}}</ref> ==Di dalam media== Selain penampilan di media elektronik, Nora juga membuat penampilan media cetak sebagai penghias halaman depan untuk beberapa majalah termasuk ''[[Majalah Remaja|Remaja]]'', ''[[Majalah URTV|URTV]]'', ''[[Media Hiburan]]'' dan akhbar termasuk ''[[Berita Harian]]'' dan ''[[Harian Metro]]''. Beliau dilaporkan mempunyai 3.6 juta pengikut di [[Instagram]] dan 1.7 juta di [[Twitter]], menjadikan Nora sebagai personaliti media sosial terkemuka di Malaysia.<ref>{{cite web|url=https://www.star2.com/entertainment/2016/07/19/nora-danish-the-social-media-sweetheart/|title=Nora Danish, the social media sweetheart|author=Kenneth Chaw|date=19 Julai 2016|website=|publisher=Star2|accessdate=10 Februari 2017|archive-date=2018-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706103917/https://www.star2.com/entertainment/2016/07/19/nora-danish-the-social-media-sweetheart/|url-status=dead}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2005 ! ''[[Gila-Gila Pengantin Popular]]'' | Mala | Filem pertama |- | 2006 ! ''[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]]'' | Dr. Lisa | |- | rowspan="2"| 2010 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Congkak 2]]'' | Seha | |- ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Eeva Eliana | |- | 2011 ! ''[[Seru (filem)|Seru]]'' | Yana | |- | 2012 ! ''[[Aku Terima Nikahnya]]'' | Arlisa | |- | rowspan="4"| 2013 ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Seroja | |- ! ''Mencari Cinta'' | Myra | |- ! ''[[Dua Kalimah]]'' | Selena | |- ! ''[[Bencinta (filem)|Bencinta]]'' | Fathia | |- | rowspan="2"| 2014 ! ''[[Pengantin Malam]]'' | Maya | |- ! ''[[Anak Jantan]]'' | Nara | |- | rowspan="8"| 2015 ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Zarra | |- ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Mimie | |- ! ''[[Suami Aku Ustaz]]'' | Alisa | |- ! ''[[Jurassic World]]'' | Claire Dearing | Alih suara BM |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Asyikin | |- ! ''[[Polis EVO]]'' | Anis | |- ! ''[[Chowrasta (filem)|Chowrasta]]'' | Hanizah | |- ! ''[[Isteri Untuk Dijual]]'' | Anabella | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Surga yang Tak Dirindukan 2]]'' | Sheila | rowspan="2"| Filem Indonesia |- ! ''Warkop DKI Reborn: Jangkrik Boss! Part 2'' | Doktor Makmal |- | rowspan="2"| 2018 ! ''[[Makrifat Cinta]]'' | Sofea | |- ! ''[[Bukan Cinta Malaikat]]'' | Dewi | Filem Malaysia-Indonesia |- | 2020 ! ''[[Kelaster]]'' | Ain | |- | rowspan="3"| 2022 ! ''[[7 Minggu Sebelum Kahwin]]'' | Syifa Hana | |- ! ''Kan Cheong'' | Ayu | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Pelayan Restoran | Penampilan khas |- | rowspan="4"| 2023 ! ''Sumpahan Malam Raya'' | Misha | |- ! ''Raya Heist'' | Nor | |- ! ''[[Polis EVO 3]]'' | Anis | |- ! ''[[Sayu Yang Syukur]]'' | Liana | |- | rowspan="2"| 2024 ! ''Mustaqim'' | Bonsuli | |- ! ''Terkutuk'' | Mona | Filem Indonesia |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005–2008 ! ''[[Puteri (siri TV)|Puteri]]'' | Puteri Fara Nordin | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="3"| 2006 ! ''[[Gerak Khas]]'' | Fara | [[TV2]] | Episod: "Minah Reweng" |- ! ''[[Misi XX-Ray]] (Musim 1)'' | Anak Ezya | rowspan="2"| [[TV3]] | Episod 1 |- ! ''Ejen 016'' | | |- | 2007 ! ''Pendekar 5'' | Tun Fatimah | [[TV9]] | |- | rowspan="2" |2008 ! ''[[Gaia (komedi)|Gaia]] (Musim 1)'' | rowspan="2" |Milla Carnella | rowspan="2" |[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Gaia (komedi)|Gaia]] (Musim 2)'' | |- | rowspan="4" | 2009 ! ''[[Sumpah Bunian]]'' | Siti Hawa | rowspan="2"| [[TV3]] | |- ! ''[[Keliwon]] (Musim 2)'' | Ayu | Episod: "Hantu Geweh" |- ! ''Gadis Cuci The Series'' | Nasha | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[3 Serumah|3 Serumah]] (Musim 1)'' | Hanif | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''[[Arjuna (siri TV)|Arjuna]]'' | Cempaka | [[TV3]] | |- ! ''[[3 Serumah S2|3 Serumah]] (Musim 2)'' | Hanif | [[Astro Warna]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Tina | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | rowspan="5"| 2011 ! ''[[Ana lu'lu]]'' | Ana Lu'lu | |- ! rowspan="2"| ''Mistik Alam Hitam'' | | rowspan="2" | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | Episod: "Berikan Ku Nyawa" |- | Normah / Hantu Pontianak | Episod: "Beranak Dalam Kubur" |- ! ''[[Khurafat The Series]]'' | Mastura |[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tentang Dhia]]'' | Nur Kamardhia (Dhia) | [[TV3]] | |- | 2012 ! ''[[Ariana Mikhail]]'' | Ariana | [[TV9]] | |- | 2013 ! ''[[Benci Vs Cinta]]'' | Alisa | [[Astro Ria]] | |- | 2015 ! ''[[Ajaibnya Cinta]]'' | rowspan="2"| Halimatun | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | 2015–2019 ! ''[[Mak Cun]]'' | |- | 2016 ! ''[[Rumi & Jawi]]'' | Sharon | [[Astro Prima]] | |- | 2018 ! ''[[Bahagia Bukan Bidaan]]'' | Ain Farhana/ Hana | [[TV3]] | |- | rowspan="2"| 2019 ! ''Imaan'' | Imaan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Atin, Atan & Mak Cun'' | Halimatun | [[TV3]] | |- | rowspan="3"| 2020 ! ''Sepenggal Puisi'' | Aisha | [[Astro Citra]] | Drama Malaysia-Indonesia |- ! ''Rumah Rara'' | Rafidah | [[Awesome TV]] | Drama Komedi di Awesome TV |- ! ''[[Bougainvillea (drama)|Bougainvillea]]'' | Mimie | rowspan=3| [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[Covid Oh Covid]]'' | Suhaila | |- | 2022 ! ''Puteri Reunion'' | Puteri Fara Nordin | |- | 2023 ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | Laila | DEGUP | Episod 5 |- | 2024 ! ''[[Perang Nasi Dagang: Kelate VS Ganu]]'' | Mek La Chendering | [[Astro Warna]] | |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Ombak Rindu The Series]]'' | Dr. Khadijah | [[Iflix]] | Drama web pertama; 1 episod |- | 2025 ! ''[[Langit Ke Tujuh]]'' | Kalsom | [[tonton]] | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2003 ! ''Cinta KLCC'' | Farah | rowspan="3"| [[VCD]] | Telefilem pertama |- | 2004 ! ''Celak Pak Andam'' | Lisa | |- | 2005 ! ''Poyo'' | Norma | |- | 2008 ! ''[[Gaia The Movie]]'' | Milla Carnella | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2009 ! ''Gadis Cuci'' | Nasha | |- ! ''Sepat Ronggeng'' | Zaiton | rowspan="4" |[[TV3]] | |- | 2010 ! ''[[Madu Sorok]]'' | Nora | |- | rowspan="5"| 2012 ! ''Jujur Aku Dayus'' | Lisa | |- ! ''Maafkan Aku'' | Marya | |- ! ''Anak Ikan'' | Maria | [[Astro Prima]] | |- ! ''Panah Asmara'' | Adilla | [[TV1]] | |- ! ''Di Bawah Langitmu'' | Annur | rowspan="3"| [[TV3]] | |- | 2013 ! ''Ijab Dan Qabul'' | Zarra | |- | 2014 ! ''Spain Uolls!'' | Halimatun | |- | rowspan="3"| 2016 ! ''Cikgu Timah Sekolah Bandar'' | Timah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Mak Cun Pi New York!'' | Halimatun | [[TV3]] | |- ! ''Lampu Merah'' | Nora | rowspan="6"| [[Astro Citra]] | |- | 2017 ! ''Kuntom'' | Kuntom | |- | 2018 ! ''Hingga Jumpa Lagi'' | Eva | |- | 2020 ! ''Puyah & Putat'' | Puyah | |- | 2021 ! ''6 Langkah Menghancurkan Ex-Boyfriend'' | Sha | |- | 2022 ! ''Survival 486'' | Syuhada | |- | 2024 ! ''Bakal Menantu Hajah Noraini'' | Kalsom | [[TV1]] | |- |} ===Telefilem web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2025 ! ''Saling Tak Terlihat'' | Safeera | rowspan="2"|UTV Usanita | Telefilem web pertama |- | 2026 ! ''Fantasi Fiksi'' | | |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2013]]'' | Juri Tetap | [[Astro Warna]] | |- | 2015 ! ''Sensasi BollyOne HD'' | Pengacara | [[Astro Prima]] & [[Astro Box Office BollyOne HD|Box Office BollyOne HD]] | |- | 2018 ! ''[[MeleTOP]]'' | Pengacara Jemputan | [[Astro Ria]] | |- | 2019 ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 1)]]'' | Juri Tetap | rowspan="2"| [[Astro Warna]] | |- | 2020 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2020]]'' | Melur | '''Artis Jemputan:''' Episod "Dendam Damak Dan Deli |- | 2021 ! ''Shopee 3.3 Supermarket Sale Show'' | Artis Jemputan | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | 2024 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | Pengacara Jemputan | |} ==Videografi== ===Muzik video=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu ! Artis undangan |- | rowspan="2"|2011 ! "Ajari Aku" | rowspan="2"| [[Anuar Zain]] |- ! "Sempurnakan Aku" |- |} ==Diskografi== ===Single=== {|class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Penyanyi !Catatan |- |2008 !"Bersama Together" |[[Iz Sulaini]] |Penyanyi jemputan |- |2017 !"Ini Lagi Boom" |[[W.a.r.i.s|W.A.R.I.S]] | |- |} ==Aktivisme== Pada Julai 2013, Nora bersama-sama dengan [[Adi Putra]], [[Neelofa]], [[Fiza Sabjahan]], [[Amar Asyraf]], [[Nelydia Senrose]], [[Tasha Shilla]] dan [[Aiman Hakim Ridza]], dilantik oleh [[TV3]] sebagai duta untuk kempen Anugerah Syawal 2013. Menurut TV3 "pelantikan selebriti ini adalah untuk mempromosikan program-program di televisyen dan radio sepanjang bulan Syawal.<ref>{{cite web|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/07/25/lapan-selebriti-popular-jadi-duta-anugerah-syawal-tv3/|title=Lapan Selebriti Popular Jadi Duta Anugerah Syawal TV3|author=Kemalia Othman|date=25 July 2013|work=|publisher=mStar|accessdate=25 July 2013|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123121/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/07/25/lapan-selebriti-popular-jadi-duta-anugerah-syawal-tv3/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/tv3-saji-program-terbaik-sepanjang-raya-1.190126|title=TV3 saji program terbaik sepanjang raya|author=Marina Sahabudin|date=4 August 2013|work=|publisher=Sinar Harian|accessdate=5 August 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0816&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Variasi Aiman, Tasha, Amar|author=|date=15 August 2013|work=|publisher=Kosmo!|accessdate=15 August 2013|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817205834/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0816&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|url-status=dead}}</ref> Pada 16 April 2018, Nora bersama beberapa selebriti tempatan lain termasuk [[Hans Isaac]], [[Awal Ashaari]], [[Neelofa]], [[Maya Karin]], [[Joe Flizzow]], [[Scha Al-Yahya]], dan [[Kavita Kaur|Kavita Sidhu]] menjayakan kempen menentang buli siber dan penyebaran berita palsu di media sosial.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/04/17/neelofa-hans-isaac-and-local-celebs-fight-fake-news-and-cyberbullying/|title=Neelofa, Hans Isaac and local celebs fight fake news and cyberbullying|author=Hemananthani Sivanandam|date=17 April 2018|work=|publisher=[[The Star]]|accessdate=15 Mei 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/04/17/celebrities-campaign-against-cyberbullying/|title=Celebrities campaign against cyberbullying|author=|date=17 April 2018|work=|publisher=[[Free Malaysia Today]]|accessdate=15 Mei 2018|quote=They will also fight dissemination of fake news on social media as they are often the target of malicious attacks.|archive-date=2019-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402182355/https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/04/17/celebrities-campaign-against-cyberbullying/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/04/358374/celebrities-lend-their-support-war-against-cyber-bullying-fake-news-nsttv|title=Celebrities lend their support in 'war' against cyber bullying, fake news [NSTTV]|author=Beatrice Nita Jay, Siti Nnur Maserah Amran |date=17 April 2018|work=|publisher=[[New Straits Times]]|accessdate=15 Mei 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2018/04/358550/showbiz-nora-danish-forgives-ugly-fan-ugly-baby-remark|title=#Showbiz: Nora Danish forgives 'ugly fan' for 'ugly baby' remark|author=Dennis Chua|date=18 April 2018|work=|publisher=[[New Straits Times]]|accessdate=16 Mei 2018}}</ref> ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Keputusan |- | 2005 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2005]] | Artis Baru Wanita Popular | {{nom}} |- | 2007 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2007]] | Pakaian Paling Glamor<ref>[http://www.budiey.com/nora-danish-ijoy-pemenang-pakaian-paling-glamour-abp-2007/ Nora Danish, Ijoy pemenang Pakaian Paling Glamour ABP 2007] Sensasi Selebriti (31 Mac 2008). Diperoleh pada 1 Januari 2015.</ref> | {{Won}} |- | 2009 ! Anugerah Parti Hip TV<ref>[http://www.budiey.com/senarai-pencalonan-anugerah-parti-hip-tv/ Senarai pencalonan Anugerah Parti Hip TV] Sensasi Selebriti (24 Mac 2010). Diperoleh pada 1 Januari 2015.</ref> | Artis Hot Mama | {{nom}} |- | rowspan=2| 2010 ! Anugerah Stail EH! | Selebriti Paling Fotogenik | {{nom}} |- ! [[Anugerah Shout! 2010]] | Anugerah Hot Chick | {{nom}} |- | rowspan=6| 2011 ! rowspan=3| Anugerah PPMH | Anugerah Selebriti Cekal | {{nom}} |- | Anugerah Janda Hot | {{Won}} |- | Anugerah Hot Mama | {{nom}} |- ! [[Anugerah Skrin 2011]] | Anugerah Sinaran Pantene | {{nom}} |- ! rowspan=2| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2011]] | Artis Wanita Popular Online | {{nom}} |- | Pelakon TV Wanita Popular | {{nom}} |- | rowspan=9| 2012 ! rowspan=2| Anugerah Stail EH! | Selebriti Paling Fotogenik | {{nom}} |- | Selebriti Harapan Pilihan | {{nom}} |- ! [[Anugerah Shout! 2012]] | Anugerah Hot Chick | {{won}} |- ! rowspan=6| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] | Pelakon TV Wanita Popular | {{nom}} |- | Pelakon Filem Wanita Popular | {{nom}} |- | Artis Wanita Stailo | {{nom}} |- | Gandingan di Layar Serasi (bersama [[Ady Putra|Adi Putra]]) | {{nom}} |- | Artis Berpengaruh di Laman Media Sosial | {{nom}} |- | Artis Asia Paling Popular | {{nom}} |- | 2013 ! Anugerah Bella | Skrin Bella | {{nom}} |- | 2017 ! Anugerah Instafamous 2017 | #tilljannah with Nedim | {{won}} |- | rowspan=2| 2018 ! Indonesian Box Office Movie Awards<ref>Ine Yulita Sari (16 Mac 2018). [http://showbiz.liputan6.com/read/3379799/iboma-2018-siap-digelar-siapa-saja-yang-masuk-nominasi IBOMA 2018 Siap Digelar, Siapa Saja yang Masuk Nominasi?] ''Liputan 6''. Dicapai pada 20 Mac 2018.</ref> | Kategori Pendatang Baru Terbaik | {{nom}} |- ! [[Anugerah Skrin 2018]] | Pelakon Wanita Terbaik Filem | {{nom}} |- | 2025 ! [[Anugerah Melodi Terhangat 2025]] | Anugerah Selebriti Feminin Terhangat | {{nom}} |} ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm3988830}} * [https://twitter.com/#!/Nor4Danish Nora Danish] di [[Twitter]] {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Nora Danish}} [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1982]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Myanmar]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Arab]] [[Kategori:Peragawati Malaysia]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Terengganu]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] ovrjys0uz14o85p0y014xx1zdg3czgg 6809733 6809732 2026-03-26T12:43:21Z Udin Azmi 248944 6809733 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Nora Danish | image = Nora_Danish_on_MeleTOP.jpg | image_size = 235px | caption = Nora ditemuramah dalam rancangan ''[[MeleTOP]]'' di [[Astro Ria]] pada 12 Mei 2015. | birth_name = Nora binti Mohd Danish Hanif | birth_date = {{birth date and age|1982|3|7}} | birth_place = [[Setiu]], [[Terengganu]], [[Malaysia]] | height = 160 cm | occupation = [[Pelakon]], [[Pengacara]], [[Penyanyi]], [[Model]] | years_active = 2003–kini | spouse = {{plainlist| * {{kahwin|Toh Muda Dato' Rizal Ashram Ramli|reason=cerai|2006|2008}} * {{kahwin|Nedim Nazri|reason=cerai|2017|2024}} }} | children = 3 | father = Mohd Danish Hanif | mother = Salimah Talib | relations = {{plainlist| * [[Ramli Ngah Talib]] (bapa mertua) * [[Nazri Aziz]] (bapa mertua) }} }} '''Nora Mohd Danish Hanif''' (lahir 7 Mac 1982) atau lebih dikenali sebagai '''Nora Danish''' merupakan seorang pelakon, model, penyanyi dan pengacara wanita [[Malaysia]]. Beliau terkenal dengan memegang watak utama Puteri dalam siri komedi '''''Puteri'''''. Beliau juga terkenal dengan peranan televisyen seperti '''''Gaia''''', '''''Sumpah Bunian''''', '''''Khurafat The Series''''', '''''Ana lu'lu''''', '''''Tentang Dhia''' dan '''''Ariana Mikhail'''''. Nora mempunyai beberapa peranan filem terkenal seperti '''''Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita''''' (2006), '''''Cuti-Cuti Cinta''''' (2010), '''''Seru''''' (2011), '''''Aku Terima Nikahnya''''' (2012), '''''Lagenda Budak Hostel''''' (2013), '''''Polis EVO''''' (2015-23), '''''Surga yang Tak Dirindukan 2''''' (2017) dan '''''Sayu Yang Syukur''''' (2023). ==Kehidupan awal== Nora dilahirkan pada 7 Mac 1982 di [[Setiu]], [[Terengganu]] kepada ibu bapanya, Mohd Danish Hanif dan Salimah Binti Talib.<ref>[http://www.azhan.co/biodata-nora-danish-artis-paling-comel-dan-paling-popular/ Biodata Nora Danish] Azhan (14 Ogos 2016). Diperoleh pada 14 Ogos 2016.</ref> Beliau yang berdarah kacukan [[Arab]] dan [[Myanmar]] merupakan anak bongsu daripada empat beradik yang kesemuanya perempuan. Beliau mendapat pendidikan di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Convent]] di [[Kajang]], [[Selangor]] di mana beliau lulus [[Sijil Pelajaran Malaysia]].<ref>{{cite web|url=http://www.murai.com.my/article/default.asp?article_id=420|title=Nora Danish|author=Ellyna Ali|first=|date=1 November 2007|website=|publisher=Murai.com.my|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928133049/http://www.murai.com.my/article/default.asp?article_id=420|archive-date=28 September 2013|accessdate=10 Februari 2012}}</ref> ==Kerjaya== ===2004–2010=== Kerjaya hiburan Nora bermula pada 2004 sewaktu menjayakan iklan Gadis Misteri Hotlink.<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=0705&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Nora - Kehidupan berubah selepas dilamar Hotlink|author=Khadijah Ibrahim|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=5 Julai 2004|accessdate=17 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20040707075101/http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=0705&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|archive-date=7 Julai 2004}}</ref> Pada tahun berikutnyya, ketika berusia 23 tahun, Nora mula mendapat perhatian umum sewaktu menjayakan peranan utama dalam sitkom '''''Puteri''''' arahan [[Aziz M. Osman]].<ref>{{Cite web|title = Puteri is a hit comedy series|url = https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/tv/news/2005/03/04/puteri-is-a-hit-comedy-series/|author = Azhariah Kamin|date = 4 Mac 2005|website = The Star Online|accessdate = 2015-11-07|archive-date = 2017-12-01|archive-url = https://web.archive.org/web/20171201041122/https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/tv/news/2005/03/04/puteri-is-a-hit-comedy-series/|url-status = dead}}</ref> Beliau bekerja sekali lagi di bawah arahan Aziz dengan membuat penampilan pertama di layar lebar menerusi filem sulung lakonannya, '''''Gila-Gila Pengantin Popular''''' lakonan [[Norman Hakim]], [[Afdlin Shauki]] dan [[Erra Fazira]]. Pada tahun berikutnya, beliau mempunyai peranan sebagai Dr. Lisa dalam filem '''''Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita''''' lakonan [[Senario (kumpulan muzik)|kumpulan Senario]]. Beliau menjayakan watak sebagai serikandi [[Tun Fatimah]] dalam drama sejarah '''''Pendekar 5''''' yang disiarkan di '''TV9''' bermula 24 Oktober 2007.<ref>{{Cite web|title = Pendekar 5 bukan drama purba biasa|url = http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1029&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm|author = Norfadzilah Baharudin|date = 29 Oktober 2007|website = Utusan Malaysia|accessdate = 2015-11-07|archive-date = 2018-02-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20180225213127/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1029&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web|title =Nora Danish daripada watak gedik kini pendekar|url =http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1018&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hivearc=hive|author =Norfadzilah Baharudin|date =18 Oktober 2007|website =[[Utusan Malaysia]]|accessdate =6 Mei 2015|archive-date =2018-05-06|archive-url =https://web.archive.org/web/20180506105819/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1018&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hivearc=hive|url-status =dead}}</ref> Saksikan '''''Gaia''''' Bermula 5 februari Setiap selasa 5.30 petang & 10.00 malam di '''''Astro Ria''''' Setahun kemudian, beliau membintangi siri drama ''Gadis Cuci'' musim pertama. Beliau berlakon bersama dramatis [[Ryzal Jaafar]] menerusi drama [[Slot Lagenda]] '''TV3''' '''''Sumpah Bunian''''' yang bersiaran pada 30 September 2009, Nora memegang watak gadis [[bunian]] bernama Hawa.<ref>{{Cite web|title =Drama Lagenda Puteri Bunian|url =http://www.budiey.com/drama-lagenda-puteri-bunian/|author=Budiey|date=29 September 2009|website = Sensasi Selebriti|accessdate = 2015-11-07}}</ref><ref>{{Cite web|title =Kakak Tua: Bila Nora Danish jadi puteri bunian yang 'gedik'|url =http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2009/10/06/kakak-tua-bila-nora-danish-jadi-puteri-bunian-yang-gedik/|author=|date=6 Oktober 2009|website =[[mSTAR Online]]|accessdate = 2015-11-07}}</ref> Pada 31 Mei 2010, Nora menjayakan peranan Cempaka dalam siri drama epik fantasi TV3. '''''Arjuna''''' terbitan [[KRU]]. Nora memegang watak Eava Ealiana, seorang pengarah di syarikat bapanya dan kepentingan cinta Omar Rudy lakonan [[Farid Kamil]] dalam filem drama romantik 2010, '''''Cuti-Cuti Cinta''''' arahan [[Ahmad Idham]].<ref name="Nora lama menanti">{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=1021&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Nora lama menanti Farid|author=Norliza Mohd Zakaria|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=21 Oktober 2010|accessdate=28 Oktober 2017|archive-date=2018-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180124140814/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=1021&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|url-status=dead}}</ref> Filem ini menandakan gandingan sulung Nora dan Farid, ditayangkan pada 21 Oktober 2010.<ref name="Nora lama menanti"/> Nora menjayakan peranan judul dalam drama '''''Ana lu'lu''''' arahan pertama [[Pierre Andre]] untuk siaran di [[Slot Lestary]] TV3. Ia mengisahkan seorang gadis periang yang sering tampil dengan cara berpakaian pelik dan menarik perhatian orang untuk memerhatinya, ia turut dibintangi oleh [[Sharifah Sakinah]], [[Wawa Zainal]] dan [[Kamal Adli]].<ref>{{Cite web|title =Nora Danish: Memang Ada Sayang|url =http://www.malaysiandigest.com/archived/index.php/18-entertainment/mdtainment/27821-nora-danish-memang-ada-sayang.html|author=|date=2 Jun 2011|website =Malaysian Digest|accessdate = 2015-11-07}}</ref> ===2011–kini=== Nora digandingan bersama [[Zahiril Adzim]] dalam siri drama '''''Khurafat The Series''''', adaptasi daripada filem ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan|Khurafat]]'' arahan [[Syamsul Yusof]] yang disiarkan pada 12 Julai 2011 di '''Astro Ria''', Nora memegamg watak sebagai Mastura.<ref name="Khurafat The Series">Abdul Aziz Itar (11 Julai 2011). [http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0711&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm Khurafat The Series yakin lulus LPF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180301110039/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0711&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm |date=2018-03-01 }} ''[[Utusan Malaysia]]''. Diperoleh pada 21 Julai 2011.</ref> Nora berpasangan bersama [[Ady Putra]] dalam filem romantik '''''Aku Terima Nikahnya''''' arahan sulung [[Eyra Rahman]] yang ditayangkan pada 11 Oktober 2012.<ref>{{cite news|url=http://www.malaysiandigest.com/archived/index.php/18-entertainment/mdtainment/16657-aku-terima-nikahnya-rm13-juta-nor4danish-adpadiputra.html|title='Aku Terima Nikahnya' RM1.3 Juta|author=|date=16 Oktober 2012|accessdate=2 Mac 2013|publisher=Malaysian Digest|archive-date=2018-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817161531/http://www.malaysiandigest.com/archived/index.php/18-entertainment/mdtainment/16657-aku-terima-nikahnya-rm13-juta-nor4danish-adpadiputra.html|url-status=dead}}</ref> Juga pada 2012, Nora digandingkan bersama penyanyi dan pelakon [[Sein Ruffedge|Syed Hussein]] dalam drama waktu perdana '''''Ariana Mikhail''''' di [[TV9]].<ref>{{cite web|url=http://malaysiasaya.my/ariana-mikhail-nora-danish-new-drama-on-tv9|author=|title=Ariana Mikhail, Nora Danish new drama on TV9|date=7 Januari 2012|accessdate=2 Mac 2013|publisher=Malaysiasaya}}</ref> Pada tahun 2013, beliau berlakon dalam tiga filem serentak—'''''Lagenda Budak Hostel''''',<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/nora-danish-enggan-terburu-buru-1.201061|title=Nora Danish enggan terburu-buru|author=Nor Atieyah Yusoff|date=12 September 2013|accessdate=18 Julai 2018|publisher=[[Sinar Harian]]}}</ref> '''''Mencari Cinta'''''<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/sinopsis-trailer-filem-mencari-cinta-lakonan-nora-danish/|title=Sinopsis & Trailer Filem Mencari Cinta Lakonan Nora Danish|author=Budiey|date=18 April 2013|accessdate=18 Julai 2018|publisher=Sensasi Selebriti}}</ref> dan '''''2 Kalimah'''''.<ref>Nurezaatul Aqmar Mustaza (6 April 2013). [http://www.sinarharian.com.my/hiburan/dua-kalimah-bawa-iktibar-untuk-masyarakat-1.147065 Dua Kalimah bawa iktibar untuk masyarakat] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 24 April 2018.</ref> Pada Jun 2014, selepas kali terakhir membintangi dua filem terdahulu (''Cuti-Cuti Cinta'' dan '''''Bencinta'''''), Nora digandingkan sekali lagi bersama [[Farid Kamil]] dalam filem seram '''''Pengantin Malam''''' arahan [[Eyra Rahman]]. Beliau mendedahkan beberapa ulasan di akaun [[Instagram]] rasmi beliau mengenai filem ini.<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/pengantin-malam-gandingan-terbaharu-farid-nora-1.290322|title=Pengantin Malam: Gandingan terbaharu Farid, Nora|author=Nina Farzuin Md Sharom|date=16 Jun 2014|accessdate=6 Februari 2015|publisher=[[Sinar Harian]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://galaksi-media.com/hiburan-farid-kamil-dan-nora-danish-bertemu-kembali-di-dalam-pengantin-malam/|title=(HIBURAN) Farid Kamil dan Nora Danish bertemu kembali di dalam “Pengantin Malam”|author=|date=16 Jun 2014|accessdate=6 Februari 2015|publisher=Galaksi Media}}</ref> Nora memegang watak Maya, isteri kepada Razif yang sering kali diganggu kejadian mistik sehingga menyebabkan hidupnya sengsara dan dan hilang ingatan.<ref>{{cite news|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0622&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Percintaan Farid, Nora|author=|date=22 Jun 2014|accessdate=6 Februari 2015|publisher=[[Kosmo!]]|archive-date=2018-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718055210/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0622&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|url-status=dead}}</ref> Nora digandingkan kembali bersama [[Ady Putra]] dalam filem keagamaan romantik '''''Suami Aku Ustaz''''' arahan [[Ghaz Abu Bakar]], ditayangkan pada 14 Mei 2015.<ref>{{cite news|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0325&pub=Kosmo&sec=Terkini&pg=bt_28.htm|title=Suami Aku Ustaz gabungkan semula Adi dan Nora|author=|date=25 Mac 2013|accessdate=12 April 2018|publisher=[[Kosmo!]]|archive-date=2018-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817161417/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0325&pub=Kosmo&sec=Terkini&pg=bt_28.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.kitepunye.com/movieteater/suami-aku-ustaz-gabungan-nora-danishadi-putra-dinantikan-semua/|title=Suami Aku Ustaz, Gabungan Nora Danish & Adi Putra Dinantikan Semua|author=Nannie Isa|date=13 Mei 2015|accessdate=12 April 2018|publisher=Kite Punye}}</ref> Filem yang diadaptasikan daripada novel dengan tajuk yang sama hasil nukilan Hannah Dhaniyah mengisahkan tentang seorang pelajar sekolah menengah, Alisa yang dipaksa untuk berkahwin dengan sepupunya dan guru agama di sekolahnya, Ustaz Hafiz.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2015/05/18/suami-aku-ustaz/|title='Suami Aku Ustaz' Sarat Pengajaran, Menghiburkan|author=Rozaimi Zubadi|date=12 April 2018|accessdate=2 Mac 2018|publisher=[[mStar Online]]|archive-date=2015-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150607032323/http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2015/05/18/suami-aku-ustaz/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/suami-aku-ustaz-menghiburkan-1.390710|title=Suami Aku Ustaz menghiburkan|author=Aqmar Mustaza|date=12 April 2018|accessdate=2 Mac 2018|publisher=[[Sinar Harian]]|archive-date=2018-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180817161328/http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/suami-aku-ustaz-menghiburkan-1.390710|url-status=dead}}</ref> Bekerja di bawah arahan [[Ghaz Abu Bakar]], Nora berlakon bersama [[Zizan Razak]] dan [[Shaheizy Sam]] dalam filem aksi '''''Polis EVO''''', beliau memegang watak sebagai Anis.<ref>{{Cite web|title = Polis Evo hits it big at the box-office (with video)|url = http://www.nst.com.my/news/2015/09/polis-evo-hits-it-big-box-office-video|website = NST Online|accessdate = 2015-11-07}}</ref> Filem ini merupakan satu kejayaan komersial dan mendapat ulasan positif daripada pengkritik filem.<ref>{{cite web |last=Mohd. Haikal Isa |url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2015&dt=0923&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm |title=Aksi lasak Polis Evo |website=Kosmo! Online |publisher=Kosmo! Online |accessdate=24 Julai 2016 |date=23 September 2015 |archive-date=2015-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001052715/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2015&dt=0923&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm |url-status=dead }}</ref> Nora kembali bekerja di bawah arahan Ghaz menerusi telefilem '''''Lampu Merah''''' yang diterbitkan untuk Karya 12 '''Astro Citra'''; Nora memegang watak gadis psiko yang mengejar seorang pemandu Uber. Ia turut dibintangi oleh personaliti media sosial popular, [[Yusof Hashim|Ucopp]].<ref>{{cite news|url=http://www.gempak.com/artikel/1369/nora-danish-psiko-kejar-pemandu-uber|title=Nora Danish Psiko, Kejar Pemandu Uber|author=|date=15 Mei 2016|accessdate=30 Mei 2018|publisher=Astro Gempak}}</ref> Nora tampil berkolaborasi bersama penyanyi [[W.A.R.I.S]] menerusi lagu single "Ini Lagi Boom" terbitan KRU Music yang dikeluarkan pada 9 Januari 2017.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2017/01/15/nora-danish-nyanyi/|title=Nora Danish Tiada Niat Serius Menyanyi|author=Kemalia Othman|date=15 Januari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[mStar Online]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/projekmmo/berita/article/rap-dengan-waris-nora-danish-nyanyi-puaskan-hati-sendiri-video|title=Rap dengan Waris, Nora Danish nyanyi puaskan hati sendiri (VIDEO)|author=|date=24 Februari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[The Malay Mail]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/puas-berlakon-nora-danish-jadi-penyanyi-rakam-single-bersama-w-r-i-s-128487|title=Puas berlakon, Nora Danish jadi penyanyi, rakam single bersama W.A.R.I.S|author=|date=10 Januari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[Astro Awani]]}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/mobile/hiburan/nora-danish-berduet-dengan-waris-1.429830|title=Nora Danish berduet dengan Waris|author=Ifqdar Rahman|date=9 Januari 2017|accessdate=15 April 2018|publisher=[[Utusan Malaysia]]}}</ref> Beliau membintangi bersama pelakon Indonesia, [[Fedi Nuril]] dan [[Laudya Chintya Bella]] dalam filem drama keagamaan '''''Surga yang Tak Dirindukan 2''''' arahan [[Hanung Bramantyo]] yang mana beliau memegang watak sebagai Sheila.<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/surga-yang-tak-dirindukan-2-raih-kutipan-lebih-rm2-juta-1.450114|title=Surga Yang Tak Dirindukan 2 raih kutipan lebih RM2 juta|accessdate=2017-02-28|last=|first=|author2=|date=|format=|work=|publisher=utusan.com.my|pages=|quote=|archive-date=2017-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307020328/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/surga-yang-tak-dirindukan-2-raih-kutipan-lebih-rm2-juta-1.450114|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0212&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm|title=Surga Yang Tak Dirindukan 2 sarat mesej|accessdate=|last=|first=|author2=|date=|work=|publisher=kosmo.com.my|pages=|quote=|archive-date=2017-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170214204052/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2017&dt=0212&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_03.htm|url-status=dead}}</ref> Filem ini menandakan penampilan filem Indonesia pertama Nora.<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/nora-danish-rindu-berlakon-1.778617|title=Nora Danish rindu berlakon|author=|date=4 Januari 2018|accessdate=2 Mac 2018|publisher=[[Sinar Harian]]}}</ref> Nora digandingkan bersama [[Syamsul Yusof]] dalam filem drama biografi romantik '''''Makrifat Cinta''''' arahan Kamal G, beliau memegang watak sebagai Sofea. Filem ini ditayangkan pada 1 Februari 2018.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2018/01/306218/makrifat-cinta-ala-bollywood|title=Makrifat Cinta ala Bollywood|author=Ramlah Zainal|date=23 Januari 2018|accessdate=6 Februari 2018|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref> Beliau menjayakan peranan utama sebagai Dewi dalam filem drama hasil kerjasama Malaysia dan Indonesia, '''''Bukan Cinta Malaikat''''' arahan [[Aziz M. Osman]] dan Herdanius Larobu yang ditayangkan pada 25 Januari 2018. Filem ini turut dibintangi oleh [[Ashraf Muslim]], [[Fachri Albar]] dan [[Donita]].<ref>{{cite news | author = Ferry Sanjaya | date=13 Julai 2017 | title =Bukan Cinta Malaikat, kolaborasi aktor Indonesia dan Malaysia |work= [[KapanLagi.com]] | url = https://www.kapanlagi.com/showbiz/film/indonesia/bukan-cinta-malaikat-kolaborasi-aktor-indonesia-38-malaysia-534252.html | accessdate =9 Julai 2018 | language = Indonesia }}</ref><ref>{{cite news | author = | date=26 Mei 2017 | title =Bukan Cinta Malaikat, Film Religi Tiga Negara dengan Cinta Terlarang |work= Kompasiana | url = https://www.kompasiana.com/saepullahabuzaza/59278ce11dafbd344e76577f/bukan-cinta-malaikat-film-religi-tiga-negara-dengan-cinta-terlarang | accessdate =11 Julai 2018 | language = Indonesia }}</ref><ref> {{cite news | author = Ramlah Zainal | date=1 Februari 2018 | title = Kisah cinta ada kelainan |work= [[Harian Metro]] | url = https://www.hmetro.com.my/rap/2018/01/304653/kisah-cinta-ada-kelainan | accessdate =9 Julai 2018 }}</ref> Pada 19 April 2018, ''[[The Malay Mail]]'' melaporkan bahawa Nora akan kembali aktif berlakon selepas [[Hari Raya Aidilfitri]].<ref>{{cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1622155/nora-danish-to-return-to-acting-after-aidilfitri|title=Nora Danish return to acting after Aidilfitri|author=|date=19 April 2018|accessdate=26 April 2018|publisher=[[The Malay Mail]]}}</ref> Beliau menjadi pengacara jemputan untuk '''''MeleTOP''''' bersama [[Nabil Ahmad]] di '''Astro Ria''' pada 17 Julai 2018.<ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2018/07/392056/showbiz-nora-danishs-hosting-skill-impresses-viewers|title=#Showbiz: Nora Danish's hosting skill impresses viewers|author=Dennis Chua|date=18 Julai 2018|accessdate=9 Ogos 2018|publisher=[[New Straits Times]]}}</ref> Nora kembali digandingkan bersama [[Kamal Adli]] menerusi telefilem '''''Hingga Jumpa Lagi''''' yang memulakan tayangan perdana di '''Astro Citra''' pada 17 November 2018. ==Kehidupan peribadi== Nora berkahwin dengan ahli perniagaan pada 20 Jun 2006 dan bercerai pada awal Julai 2008 semasa dia sedang mengandung selama 3 bulan. Hasil perkongsian hidup pasangan ini, mereka mempunyai seorang anak lelaki.<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/7/12/nation/21803942&sec=nation|title=Nora: I tried to save marriage|last=|first=|date=12 Julai 2008|newspaper=|accessdate=10 Oktober 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025193542/http://thestar.com.my/news/story.asp%3Ffile=/2008/7/12/nation/21803942|archive-date=25 Oktober 2012|work=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|language=en|via=}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2011/06/01/nora-danish-akui-berkawan-dengan-lelaki-muda/|title=Nora Danish Akui Berkawan Dengan Lelaki Muda|author=Wahiduzzaman|date=1 Jun 2011|newspaper=|accessdate=10 Oktober 2014|work=[[mStar Online]]|via=}}</ref> Pada 30 Mac 2017, beliau berkahwin kali kedua dengan Nedim Nazri yang merupakan anak kepada ahli politik BN UMNO, [[Mohamed Nazri bin Abdul Aziz|Mohamed Nazri Abdul Aziz]] dan dia menjadi ibu tiri kepada anak lelaki Nedim yang merupakan hasil daripada perkahwinan pertama beliau yang telah berakhir disebabkan penceraian pada tahun 2013.<ref>{{cite web|url=http://english.astroawani.com/entertainment-news/nora-danish-ties-knot-nedim-nazri-intimate-ceremony-137409|title=Nora Danish ties knot to Nedim Nazri in intimate ceremony|last=|first=|date=30 Mac 2017|website=|publisher=Astro Awani|language=en|trans-title=Nora Danish mengahwini Nedim Nazri dalam majlis romantik|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=30 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/showbiz/article/nora-danish-and-nedim-nazri-say-i-do-video|title=Nora Danish and Nedim Nazri say ‘I do’ (VIDEO)|last=|first=|date=31 Mac 2017|website=|publisher=[[The Malay Mail|Malay Mail Online]]|language=en|trans-title=Nora Danish dan Nedim Nazri mengucapkan ‘Saya terima’ (VIDEO)|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=31 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/hiburan/nora-menghitung-bahagia-1.582912|title=Nora menghitung bahagia|author=Arina Azlan|publisher=[[Kosmo!]]|date=2 Januari 2018|accessdate=26 Mac 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105015212/http://www.kosmo.com.my/hiburan/nora-menghitung-bahagia-1.582912|archive-date=2018-01-05|url-status=live}}</ref> Pada 21 Februari 2018, Nora dan suaminya, Nedim, dikurniakan dengan seorang cahaya mata lelaki.<ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/nora-danish-selamat-melahirkan-anak-lelaki-168737|title=Nora Danish selamat melahirkan anak lelaki|last=|first=|date=22 Februari 2018|newspaper=|accessdate=23 Februari 2018|work=[[Astro Awani]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.star2.com/entertainment/2018/02/22/nora-danish-welcomes-baby-boy/|title=Actress Nora Danish welcomes another baby boy, Neqayl Nedim|author=Kenneth Chaw|date=22 Februari 2018|newspaper=|accessdate=23 Februari 2018|work=Star2|archive-date=2018-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521020842/https://www.star2.com/entertainment/2018/02/22/nora-danish-welcomes-baby-boy/|url-status=dead}}</ref> ==Di dalam media== Selain penampilan di media elektronik, Nora juga membuat penampilan media cetak sebagai penghias halaman depan untuk beberapa majalah termasuk ''[[Majalah Remaja|Remaja]]'', ''[[Majalah URTV|URTV]]'', ''[[Media Hiburan]]'' dan akhbar termasuk ''[[Berita Harian]]'' dan ''[[Harian Metro]]''. Beliau dilaporkan mempunyai 3.6 juta pengikut di [[Instagram]] dan 1.7 juta di [[Twitter]], menjadikan Nora sebagai personaliti media sosial terkemuka di Malaysia.<ref>{{cite web|url=https://www.star2.com/entertainment/2016/07/19/nora-danish-the-social-media-sweetheart/|title=Nora Danish, the social media sweetheart|author=Kenneth Chaw|date=19 Julai 2016|website=|publisher=Star2|accessdate=10 Februari 2017|archive-date=2018-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180706103917/https://www.star2.com/entertainment/2016/07/19/nora-danish-the-social-media-sweetheart/|url-status=dead}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2005 ! ''[[Gila-Gila Pengantin Popular]]'' | Mala | Filem pertama |- | 2006 ! ''[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]]'' | Dr. Lisa | |- | rowspan="2"| 2010 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Congkak 2]]'' | Seha | |- ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Eeva Eliana | |- | 2011 ! ''[[Seru (filem)|Seru]]'' | Yana | |- | 2012 ! ''[[Aku Terima Nikahnya]]'' | Arlisa | |- | rowspan="4"| 2013 ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Seroja | |- ! ''Mencari Cinta'' | Myra | |- ! ''[[Dua Kalimah]]'' | Selena | |- ! ''[[Bencinta (filem)|Bencinta]]'' | Fathia | |- | rowspan="2"| 2014 ! ''[[Pengantin Malam]]'' | Maya | |- ! ''[[Anak Jantan]]'' | Nara | |- | rowspan="8"| 2015 ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Zarra | |- ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Mimie | |- ! ''[[Suami Aku Ustaz]]'' | Alisa | |- ! ''[[Jurassic World]]'' | Claire Dearing | Alih suara BM |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Asyikin | |- ! ''[[Polis EVO]]'' | Anis | |- ! ''[[Chowrasta (filem)|Chowrasta]]'' | Hanizah | |- ! ''[[Isteri Untuk Dijual]]'' | Anabella | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Surga yang Tak Dirindukan 2]]'' | Sheila | rowspan="2"| Filem Indonesia |- ! ''Warkop DKI Reborn: Jangkrik Boss! Part 2'' | Doktor Makmal |- | rowspan="2"| 2018 ! ''[[Makrifat Cinta]]'' | Sofea | |- ! ''[[Bukan Cinta Malaikat]]'' | Dewi | Filem Malaysia-Indonesia |- | 2020 ! ''[[Kelaster]]'' | Ain | |- | rowspan="3"| 2022 ! ''[[7 Minggu Sebelum Kahwin]]'' | Syifa Hana | |- ! ''Kan Cheong'' | Ayu | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Pelayan Restoran | Penampilan khas |- | rowspan="4"| 2023 ! ''Sumpahan Malam Raya'' | Misha | |- ! ''Raya Heist'' | Nor | |- ! ''[[Polis EVO 3]]'' | Anis | |- ! ''[[Sayu Yang Syukur]]'' | Liana | |- | rowspan="2"| 2024 ! ''Mustaqim'' | Bonsuli | |- ! ''Terkutuk'' | Mona | Filem Indonesia |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005–2008 ! ''[[Puteri (siri TV)|Puteri]]'' | Puteri Fara Nordin | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="3"| 2006 ! ''[[Gerak Khas]]'' | Fara | [[TV2]] | Episod: "Minah Reweng" |- ! ''[[Misi XX-Ray]] (Musim 1)'' | Anak Ezya | rowspan="2"| [[TV3]] | Episod 1 |- ! ''Ejen 016'' | | |- | 2007 ! ''Pendekar 5'' | Tun Fatimah | [[TV9]] | |- | rowspan="2" |2008 ! ''[[Gaia (komedi)|Gaia]] (Musim 1)'' | rowspan="2" |Milla Carnella | rowspan="2" |[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Gaia (komedi)|Gaia]] (Musim 2)'' | |- | rowspan="4" | 2009 ! ''[[Sumpah Bunian]]'' | Siti Hawa | rowspan="2"| [[TV3]] | |- ! ''[[Keliwon]] (Musim 2)'' | Ayu | Episod: "Hantu Geweh" |- ! ''Gadis Cuci The Series'' | Nasha | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[3 Serumah|3 Serumah]] (Musim 1)'' | Hanif | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''[[Arjuna (siri TV)|Arjuna]]'' | Cempaka | [[TV3]] | |- ! ''[[3 Serumah S2|3 Serumah]] (Musim 2)'' | Hanif | [[Astro Warna]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Tina | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | rowspan="5"| 2011 ! ''[[Ana lu'lu]]'' | Ana Lu'lu | |- ! rowspan="2"| ''Mistik Alam Hitam'' | | rowspan="2" | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | Episod: "Berikan Ku Nyawa" |- | Normah / Hantu Pontianak | Episod: "Beranak Dalam Kubur" |- ! ''[[Khurafat The Series]]'' | Mastura |[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tentang Dhia]]'' | Nur Kamardhia (Dhia) | [[TV3]] | |- | 2012 ! ''[[Ariana Mikhail]]'' | Ariana | [[TV9]] | |- | 2013 ! ''[[Benci Vs Cinta]]'' | Alisa | [[Astro Ria]] | |- | 2015 ! ''[[Ajaibnya Cinta]]'' | rowspan="2"| Halimatun | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | 2015–2019 ! ''[[Mak Cun]]'' | |- | 2016 ! ''[[Rumi & Jawi]]'' | Sharon | [[Astro Prima]] | |- | 2018 ! ''[[Bahagia Bukan Bidaan]]'' | Ain Farhana/ Hana | [[TV3]] | |- | rowspan="2"| 2019 ! ''Imaan'' | Imaan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Atin, Atan & Mak Cun'' | Halimatun | [[TV3]] | |- | rowspan="3"| 2020 ! ''Sepenggal Puisi'' | Aisha | [[Astro Citra]] | Drama Malaysia-Indonesia |- ! ''Rumah Rara'' | Rafidah | [[Awesome TV]] | Drama Komedi di Awesome TV |- ! ''[[Bougainvillea (drama)|Bougainvillea]]'' | Mimie | rowspan=3| [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[Covid Oh Covid]]'' | Suhaila | |- | 2022 ! ''Puteri Reunion'' | Puteri Fara Nordin | |- | 2023 ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | Laila | DEGUP | Episod 5 |- | 2024 ! ''[[Perang Nasi Dagang: Kelate VS Ganu]]'' | Mek La Chendering | [[Astro Warna]] | |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Ombak Rindu The Series]]'' | Dr. Khadijah | [[Iflix]] | Drama web pertama; 1 episod |- | 2025 ! ''[[Langit Ke Tujuh]]'' | Kalsom | [[Tonton]] | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2003 ! ''Cinta KLCC'' | Farah | rowspan="3"| [[VCD]] | Telefilem pertama |- | 2004 ! ''Celak Pak Andam'' | Lisa | |- | 2005 ! ''Poyo'' | Norma | |- | 2008 ! ''[[Gaia The Movie]]'' | Milla Carnella | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2009 ! ''Gadis Cuci'' | Nasha | |- ! ''Sepat Ronggeng'' | Zaiton | rowspan="4" |[[TV3]] | |- | 2010 ! ''[[Madu Sorok]]'' | Nora | |- | rowspan="5"| 2012 ! ''Jujur Aku Dayus'' | Lisa | |- ! ''Maafkan Aku'' | Marya | |- ! ''Anak Ikan'' | Maria | [[Astro Prima]] | |- ! ''Panah Asmara'' | Adilla | [[TV1]] | |- ! ''Di Bawah Langitmu'' | Annur | rowspan="3"| [[TV3]] | |- | 2013 ! ''Ijab Dan Qabul'' | Zarra | |- | 2014 ! ''Spain Uolls!'' | Halimatun | |- | rowspan="3"| 2016 ! ''Cikgu Timah Sekolah Bandar'' | Timah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Mak Cun Pi New York!'' | Halimatun | [[TV3]] | |- ! ''Lampu Merah'' | Nora | rowspan="6"| [[Astro Citra]] | |- | 2017 ! ''Kuntom'' | Kuntom | |- | 2018 ! ''Hingga Jumpa Lagi'' | Eva | |- | 2020 ! ''Puyah & Putat'' | Puyah | |- | 2021 ! ''6 Langkah Menghancurkan Ex-Boyfriend'' | Sha | |- | 2022 ! ''Survival 486'' | Syuhada | |- | 2024 ! ''Bakal Menantu Hajah Noraini'' | Kalsom | [[TV1]] | |- |} ===Telefilem web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2025 ! ''Saling Tak Terlihat'' | Safeera | rowspan="2"|UTV Usanita | Telefilem web pertama |- | 2026 ! ''Fantasi Fiksi'' | | |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2013]]'' | Juri Tetap | [[Astro Warna]] | |- | 2015 ! ''Sensasi BollyOne HD'' | Pengacara | [[Astro Prima]] & [[Astro Box Office BollyOne HD|Box Office BollyOne HD]] | |- | 2018 ! ''[[MeleTOP]]'' | Pengacara Jemputan | [[Astro Ria]] | |- | 2019 ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 1)]]'' | Juri Tetap | rowspan="2"| [[Astro Warna]] | |- | 2020 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2020]]'' | Melur | '''Artis Jemputan:''' Episod "Dendam Damak Dan Deli |- | 2021 ! ''Shopee 3.3 Supermarket Sale Show'' | Artis Jemputan | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | 2024 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | Pengacara Jemputan | |} ==Videografi== ===Muzik video=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu ! Artis undangan |- | rowspan="2"|2011 ! "Ajari Aku" | rowspan="2"| [[Anuar Zain]] |- ! "Sempurnakan Aku" |- |} ==Diskografi== ===Single=== {|class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Penyanyi !Catatan |- |2008 !"Bersama Together" |[[Iz Sulaini]] |Penyanyi jemputan |- |2017 !"Ini Lagi Boom" |[[W.a.r.i.s|W.A.R.I.S]] | |- |} ==Aktivisme== Pada Julai 2013, Nora bersama-sama dengan [[Adi Putra]], [[Neelofa]], [[Fiza Sabjahan]], [[Amar Asyraf]], [[Nelydia Senrose]], [[Tasha Shilla]] dan [[Aiman Hakim Ridza]], dilantik oleh [[TV3]] sebagai duta untuk kempen Anugerah Syawal 2013. Menurut TV3 "pelantikan selebriti ini adalah untuk mempromosikan program-program di televisyen dan radio sepanjang bulan Syawal.<ref>{{cite web|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/07/25/lapan-selebriti-popular-jadi-duta-anugerah-syawal-tv3/|title=Lapan Selebriti Popular Jadi Duta Anugerah Syawal TV3|author=Kemalia Othman|date=25 July 2013|work=|publisher=mStar|accessdate=25 July 2013|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305123121/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/07/25/lapan-selebriti-popular-jadi-duta-anugerah-syawal-tv3/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/tv3-saji-program-terbaik-sepanjang-raya-1.190126|title=TV3 saji program terbaik sepanjang raya|author=Marina Sahabudin|date=4 August 2013|work=|publisher=Sinar Harian|accessdate=5 August 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0816&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Variasi Aiman, Tasha, Amar|author=|date=15 August 2013|work=|publisher=Kosmo!|accessdate=15 August 2013|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817205834/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0816&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|url-status=dead}}</ref> Pada 16 April 2018, Nora bersama beberapa selebriti tempatan lain termasuk [[Hans Isaac]], [[Awal Ashaari]], [[Neelofa]], [[Maya Karin]], [[Joe Flizzow]], [[Scha Al-Yahya]], dan [[Kavita Kaur|Kavita Sidhu]] menjayakan kempen menentang buli siber dan penyebaran berita palsu di media sosial.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/04/17/neelofa-hans-isaac-and-local-celebs-fight-fake-news-and-cyberbullying/|title=Neelofa, Hans Isaac and local celebs fight fake news and cyberbullying|author=Hemananthani Sivanandam|date=17 April 2018|work=|publisher=[[The Star]]|accessdate=15 Mei 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/04/17/celebrities-campaign-against-cyberbullying/|title=Celebrities campaign against cyberbullying|author=|date=17 April 2018|work=|publisher=[[Free Malaysia Today]]|accessdate=15 Mei 2018|quote=They will also fight dissemination of fake news on social media as they are often the target of malicious attacks.|archive-date=2019-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402182355/https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/04/17/celebrities-campaign-against-cyberbullying/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/04/358374/celebrities-lend-their-support-war-against-cyber-bullying-fake-news-nsttv|title=Celebrities lend their support in 'war' against cyber bullying, fake news [NSTTV]|author=Beatrice Nita Jay, Siti Nnur Maserah Amran |date=17 April 2018|work=|publisher=[[New Straits Times]]|accessdate=15 Mei 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2018/04/358550/showbiz-nora-danish-forgives-ugly-fan-ugly-baby-remark|title=#Showbiz: Nora Danish forgives 'ugly fan' for 'ugly baby' remark|author=Dennis Chua|date=18 April 2018|work=|publisher=[[New Straits Times]]|accessdate=16 Mei 2018}}</ref> ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Keputusan |- | 2005 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2005]] | Artis Baru Wanita Popular | {{nom}} |- | 2007 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2007]] | Pakaian Paling Glamor<ref>[http://www.budiey.com/nora-danish-ijoy-pemenang-pakaian-paling-glamour-abp-2007/ Nora Danish, Ijoy pemenang Pakaian Paling Glamour ABP 2007] Sensasi Selebriti (31 Mac 2008). Diperoleh pada 1 Januari 2015.</ref> | {{Won}} |- | 2009 ! Anugerah Parti Hip TV<ref>[http://www.budiey.com/senarai-pencalonan-anugerah-parti-hip-tv/ Senarai pencalonan Anugerah Parti Hip TV] Sensasi Selebriti (24 Mac 2010). Diperoleh pada 1 Januari 2015.</ref> | Artis Hot Mama | {{nom}} |- | rowspan=2| 2010 ! Anugerah Stail EH! | Selebriti Paling Fotogenik | {{nom}} |- ! [[Anugerah Shout! 2010]] | Anugerah Hot Chick | {{nom}} |- | rowspan=6| 2011 ! rowspan=3| Anugerah PPMH | Anugerah Selebriti Cekal | {{nom}} |- | Anugerah Janda Hot | {{Won}} |- | Anugerah Hot Mama | {{nom}} |- ! [[Anugerah Skrin 2011]] | Anugerah Sinaran Pantene | {{nom}} |- ! rowspan=2| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2011]] | Artis Wanita Popular Online | {{nom}} |- | Pelakon TV Wanita Popular | {{nom}} |- | rowspan=9| 2012 ! rowspan=2| Anugerah Stail EH! | Selebriti Paling Fotogenik | {{nom}} |- | Selebriti Harapan Pilihan | {{nom}} |- ! [[Anugerah Shout! 2012]] | Anugerah Hot Chick | {{won}} |- ! rowspan=6| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] | Pelakon TV Wanita Popular | {{nom}} |- | Pelakon Filem Wanita Popular | {{nom}} |- | Artis Wanita Stailo | {{nom}} |- | Gandingan di Layar Serasi (bersama [[Ady Putra|Adi Putra]]) | {{nom}} |- | Artis Berpengaruh di Laman Media Sosial | {{nom}} |- | Artis Asia Paling Popular | {{nom}} |- | 2013 ! Anugerah Bella | Skrin Bella | {{nom}} |- | 2017 ! Anugerah Instafamous 2017 | #tilljannah with Nedim | {{won}} |- | rowspan=2| 2018 ! Indonesian Box Office Movie Awards<ref>Ine Yulita Sari (16 Mac 2018). [http://showbiz.liputan6.com/read/3379799/iboma-2018-siap-digelar-siapa-saja-yang-masuk-nominasi IBOMA 2018 Siap Digelar, Siapa Saja yang Masuk Nominasi?] ''Liputan 6''. Dicapai pada 20 Mac 2018.</ref> | Kategori Pendatang Baru Terbaik | {{nom}} |- ! [[Anugerah Skrin 2018]] | Pelakon Wanita Terbaik Filem | {{nom}} |- | 2025 ! [[Anugerah Melodi Terhangat 2025]] | Anugerah Selebriti Feminin Terhangat | {{nom}} |} ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm3988830}} * [https://twitter.com/#!/Nor4Danish Nora Danish] di [[Twitter]] {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Nora Danish}} [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1982]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Myanmar]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Arab]] [[Kategori:Peragawati Malaysia]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Terengganu]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] gx7pimdb8az5xuafp6rum6vqc8fi87v 0 91955 6809786 6684710 2026-03-26T13:33:05Z Wiki Farazi 262662 6809786 wikitext text/x-wiki {{for|kancil yang terkecil di dunia|Pudú}} [[Fail:Pudu, Kuala Lumpur 20221229 134052.jpg|thumb|Pudu]] '''Pudu''' adalah sebuah kawasan di [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Nama asal Pudu berasal dari sebatang pokok pudau yang dijumpai di Bukit Pudu. Pudu mempunyai sebuah stesen bas yang telah lama menjadi hab pengangkutan utama di tengah ibu kota raya itu iaitu [[Puduraya|Hentian Puduraya]]. Pudu juga menjadi lokasi terletaknya penjara tertua di Kuala Lumpur iaitu [[Penjara Pudu]]. {{Commonscat|Pudu, Kuala Lumpur}} {{Kuala Lumpur}} [[Kategori:Pinggiran bandar di Kuala Lumpur]] 0extmdsz8wikwrq1ng96i3h8cdiotrp 0 95994 6809982 6801695 2026-03-27T02:22:02Z Normal rookie 279720 6809982 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Senator]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] | name = Saifuddin Nasution Ismail | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPDK|DGSM|DSDK}} | native_name = {{nobold|سيف الدين ناسوتيون اسماعيل}} | image = Saifuddin Nasution Ismail 2023.jpg | imagesize = | width = | height = | caption = | residence = | death_date = | death_place = | office2 = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | term_start2 = 3 Disember 2022 | term_end2 = | monarch2 = {{plainlist| * {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] {{small|(sejak 30 Januari 2024)}} * {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Al-Sultan Abdullah]] {{small|(hingga 30 Januari 2024)}} }} | primeminister2 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor2 = {{flagicon image|Logo Perikatan Nasional.svg}} {{Logo kecil BERSATU}} [[Hamzah Zainuddin]] | successor2 = | deputy2 = {{BN UMNO}} [[Shamsul Anuar Nasarah]] | office3 = Ahli <br> [[Dewan Negara (Malaysia)|Dewan Negara Malaysia]] | title3 = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | term_start3 = 3 Disember 2025 | term_end3 = | monarch3 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | 1blankname3 = Penggal | 1namedata3 = Kedua | term_start4 = 3 Disember 2022 | term_end4 = 2 Disember 2025 | monarch4 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister4 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | 1blankname4 = Penggal | 1namedata4 = Pertama | constituency_AM5 = [[Pantai Jerejak (kawasan negeri)|Pantai Jerejak]] | assembly5 = Negeri Pulau Pinang | term_start5 = 9 Mei 2018 | term_end5 = 28 Jun 2023 | predecessor5 = {{Logo kecil PKR}} [[Mohd Rashid Hasnon]] | successor5 = {{PH PKR}} [[Fahmi Zainol]] | majority5 = 10,716 ([[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]]) | office7 = [[Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna Malaysia|Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna]] | monarch7 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]]<br>{{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Kelantan}} [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Muhammad V]] | primeminister7 = {{PH PPBM}} [[Mahathir Mohamad]] | deputy7 = {{PH DAP}} [[Chong Chieng Jen]] | term_start7 = 2 Julai 2018 | term_end7 = 24 Februari 2020 | predecessor7 = {{BN UMNO}} [[Hamzah Zainudin]] | successor7 = {{LK GPS}} {{logo kecil PBB}} [[Alexander Nanta Linggi]] | constituency_MP6 = [[Kulim-Bandar Baharu (kawasan persekutuan)|Kulim-Bandar Baharu]], [[Kedah]] | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 9 Mei 2018 | term_end6 = 10 Oktober 2022 | majority6 = 4,860 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) | predecessor6 = {{BN UMNO}} [[Abdul Aziz bin Sheikh Fadzir]] | successor6 = {{PN PPBM}} [[Roslan Hashim]] | constituency_MP8 = [[Machang (kawasan persekutuan)|Machang]], [[Kelantan]] | parliament8 = Malaysia | term_start8 = 8 Mac 2008 | term_end8 = 5 Mei 2013 | majority8 = 1,460 (PRU-12) | predecessor8 = {{BN UMNO}} [[Sazmi Miah]] | successor8 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Jazlan Yaakub]] | constituency_AM9 = [[Lunas (kawasan negeri)|Lunas]] | assembly9 = Negeri Kedah | term_start9 = 29 November 2000 | term_end9 = 21 Mac 2004 | predecessor9 = {{BN MIC}} [[Joe Fernandez]] | successor9 = {{BN MIC}} Ganesan Subramaniam | majority9 = 500 (PRK Lunas 2000) | office10 = Setiausaha Agung<br>[[Parti Keadilan Rakyat]] | term_start10 = 6 November 2018 | term_end10 = 15 September 2024 | predecessor10 = [[Rafizi Ramli]] | successor10 = [[Fuziah Salleh]] | term_start11 = 10 Januari 2010 | term_end11 = 19 Mei 2014 | predecessor11 = [[Salehuddin Hashim]] | successor11 = [[Rafizi Ramli]] | birth_date = {{Birth date and age|1963|12|7}} | birth_place = [[Singapura]], [[Malaya]] (kini negara [[Singapura]]) | citizenship = | party = {{logo kecil UMNO}}[[UMNO]] (1995-1999)<br>{{logo kecil PKN}} [[Parti Keadilan Nasional]] (1999-2003)<br>{{logo kecil PKR}} [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] (2003 – kini) | otherparty = {{logo kecil BN}}[[Barisan Nasional]] (1995-1999)<br>[[Barisan Alternatif]] (1999-2008)<br>[[File:Pakatan Rakyat logo variation.svg|30px]] [[Pakatan Rakyat]] (2008-2015)<br>{{LK PH}} [[Pakatan Harapan]] (2015 – kini) | occupation = Ahli Parlimen | relations = | spouse = Datin Seri Panglima Norhayati Musa | children = | website = | education = Sarjana Sains (Agronomi) | alma_mater = [[Universiti Putra Malaysia]] | cabinet = [[Kabinet Malaysia 2018]] <br> [[Kabinet Anwar Ibrahim|Kabinet Malaysia 2022]] | awards = [[#Anugerah|Senarai]] | footnotes = }} [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] '''Saifuddin''' [[Nasution]] '''bin Ismail''' (lahir 7 Disember 1963) merupakan ahli politik [[Malaysia]] berbangsa [[Orang Batak|Batak]]<ref>https://www.kompas.com/stori/read/2022/08/13/100000079/sejarah-asal-usul-marga-nasution</ref>. Beliau kini berkhidmat sebagai ahli kabinet [[Perdana Menteri Malaysia]] Dato' Seri [[Anwar Ibrahim]] dengan memegang portfolio sebagai [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]]. Di peringkat parti beliau ialah Pengerusi [[Pakatan Harapan]] [[Kedah]] sejak 11 Februari 2025 <ref>https://www.malaysiakini.com/news/734237</ref>. ==Latar belakang== YB Senator Dato Seri Saifuddin Nasution berasal dari [[Singapura]]. Nama '[[Nasution]]' dapat dikaitkan dengan keturunan [[Suku Batak|Batak]] [[Mandailing]] di tengah [[Sumatera]], [[Indonesia]]. Ramai penduduk [[Sumatera]] berhijrah ke [[Kedah]] dan lain-lain lokasi kerana Perang Belanda-Aceh. Anaknya Arham Rahimin Nasution melanjutkan pelajaran ke [[Mesir]] di sebuah pusat pengajian yang dikenali sebagai Ma'ahad Buuth Islamiyyah di bawah naungan Al-Azhar. Dan kini anak beliau telah melanjutkan pelajaran ke [[Afrika Selatan]] kerana semangat cita-citanya yang ingin mengikut jejak langkah ayahnya sebagai ahli politik. <ref name=lunas>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1130&pub=utusan_malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=fp_05.htm|title=Keadilan menang pilihan raya kecil Lunas|date=30 November 2000|author=Othman Mohamad|publisher=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=28 Februari 2017|archive-date=2017-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228164613/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1130&pub=utusan_malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=fp_05.htm|url-status=dead}}</ref> ==Kerjaya politik== Beliau pernah menjadi Exco Pemuda [[UMNO]], Setiausaha Pemuda [[UMNO]] [[Malaysia]] dan Setiausaha Pemuda [[Barisan Nasional]] kemudian dipecat oleh mantan [[Perdana Menteri Malaysia]], [[Mahathir Mohamad]] sebelum [[Anwar Ibrahim]] dipecat pada 2 September 1998. Beliau antara sebahagian pemuda [[UMNO]] yang mengadakan [[demonstrasi]] dari [[Masjid Negara]] ke [[Pusat Dagangan Dunia Putra]] (PWTC) di [[Jalan Tun Abdul Razak]], [[Kuala Lumpur]]. Ketika itu media arus perdana menuduh beliau memecahkan pintu [[PWTC]]. <ref>{{cite news|url=http://www2.nst.com.my/nation/general/bn-s-abd-aziz-to-face-off-pkr-s-saifuddin-for-kulim-bandar-baharu-seat-1.260096|title=BN's Abd Aziz to face off PKR's Saifuddin for Kulim-Bandar Baharu seat Read more: BN's Abd Aziz to face off PKR's Saifuddin for Kulim-Bandar Baharu seat|last=Muzliza Mustafa|publisher=New Straits Times|accessdate=11 October 2014}}</ref> Beliau pernah menjadi [[Setiausaha]] [[Politik]] kepada [[Syed Hamid Albar]] (bekas [[Menteri Luar Negeri Malaysia|Menteri Luar Malaysia]]). Beliau pernah bertanding dalam Pilihan Raya Kecil [[Lunas]], [[Kedah]] pada 29 November 2000 dan menang. <ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2010/1/10/nation/5445053&sec=nation|title=PKR picks Saifuddin to replace Salehuddin|last=Habibu|first=Sira|date=10 January 2010|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=11 January 2010|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100227091317/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2010%2F1%2F10%2Fnation%2F5445053&sec=nation|archivedate=27 February 2010|df=dmy-all}}</ref> Semasa masih berada dalam UMNO beliau juga mengambil bahagian dalam satu protes pada tahun 1996 untuk menentang "Second Asia Pacific Conference on East Timor" di sebuah hotel di Kuala Lumpur. Beliau mengetuai sekumpulan penunjuk perasaan seramai 400 orang dan berdemonstrasi di hotel tersebut secara biadab kerana Saifudin mendakwa mendapat arahan dan dicabar oleh Timbalan Menteri Dalam Negeri, Datuk Seri [[Megat Junid Megat Ayob]]. <ref name="megat tiada telur">[http://ms.wikipedia.org/wiki/Persidangan_Asia_Pasifik_Mengenai_Timor_Timur_II Persidangan Asia Pasifik Timor Timur II]. Retrieved 2011-08-03.</ref>. Dalam dialek Perak, Megat Junid mencabar "Kalau tidak, saya anggap Pemuda [[UMNO]] tiada telur". <ref name="megat tiada telur"/> Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]] Saifuddin Nasution telah bertanding di Parlimen [[Machang]] di [[Kelantan]] dan mengalahkan calon [[Barisan Nasional]], Datuk Sazmi Miah dengan memenangi majoriti yang baik. ==Keputusan Pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=Election Commission of Malaysia|accessdate=24 April 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110906083741/http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |archivedate=6 September 2011 |df=dmy-all }} Table excludes votes for candidates finishing in third place or lower.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] | rowspan=2|'''P017 {{Parlimen|Padang Serai}}''' |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) | align=right|18,023 |38.53% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Lim Bee Kau]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | align=right|'''27,395''' |'''58.56%''' |46,778 |9,372 |72.75% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|15,953 |37.78% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Lim Bee Kau]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | align=right|'''26,269''' |'''62.22%''' |43,307 |10,316 |80.31% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |'''P029 {{Parlimen|Machang}}''' |{{party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''Saifuddin Nasution Ismail'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | align=right|'''21,041''' |'''50.71%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Sazmi Miah]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|19,581 |47.19% |51,372 |1,460 |86.74% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |rowspan=6|'''P018 {{Parlimen|Kulim-Bandar Baharu}}''' |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|24,911 |47.42% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Abdul Aziz Sheikh Fadzir|Abd Aziz Sheikh Fadzir]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align=right|'''26,782''' |'''50.98%''' |52,766 |1,871 |86.63% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|'''Saifuddin Nasution Ismail''' ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan=2 align=right|'''23,159''' | rowspan=2|'''42.62%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Abdul Aziz Sheikh Fadzir|Abd Aziz Sheikh Fadzir]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|18,299 |33.67% | rowspan=2|55,390 | rowspan=2|4,860 | rowspan=2|83.18% |- |{{party shading/PAS}} | |Hassan Abdul Razak ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|12,885 |23.71% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=3 {{party shading/PH}} | | rowspan=3|Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | rowspan=3 align=right|21,408 | rowspan=3|30.44% |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |'''[[Roslan Hashim]]''' ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|'''BERSATU''']]) | align=right|'''34,469''' |'''49.00%''' | rowspan=3|71,616 | rowspan=3|13,061 | rowspan=3|79.40% |- |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Muhar Hussain ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|13,872 |- |bgcolor={{Parti Pejuang Tanah Air/meta/color}} | |Mohamad Yusrizal Yusoff ([[Parti Pejuang Tanah Air|PEJUANG]]) | align=right|591 | align=right|0.84% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kedah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya kecil Lunas 2000|2000]] | rowspan=2|'''N34 {{DUN|Lunas}}''' | rowspan=2 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Saifuddin Nasution Ismail'''}} ([[Parti Keadilan Nasional|'''KeADILan''']]) | rowspan=2 align=right|'''10,511''' | rowspan=2|'''50.66%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |S. Anthonysamy ([[Kongres India Malaysia|MIC]]) | align=right|9,981 |48.10% | rowspan=2|20,746 | rowspan=2|530 | rowspan=2|77.58% |- |{{party shading/Independent}} | |N. Letchumanan ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) | align=right|50 | align=right|0.24% |- |[[Pilihan raya negeri Kedah 2004|2004]] |N16 {{DUN|Kubang Rotan}} |{{party shading/Keadilan}} | |Saifuddin Nasution Ismail ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|6,527 |31.09% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Syed Razak Syed Zain Barakhbah]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align=right|'''14,468''' |'''68.91%''' |21,415 |7,941 |78.36% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2018|2018]] | rowspan=3|'''N36 {{DUN|Pantai Jerejak}}''' | rowspan=3 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=3|'''[[Saifuddin Nasution Ismail]]''' ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan=3 align=right|'''14,014''' | rowspan=3|'''73.50%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Oh Tong Keong]] ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) | align=right|3,298 |17.30% | rowspan=3|19,315 | rowspan=3|10,716 | rowspan=3|81.70% |- |{{party shading/PAS}} | |Mohd Faruan Yusof ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align=right|1,670 | align=right|8.80% |- |bgcolor={{party color|Malaysian United Party}} | |Yim Boon Leong ([[Parti Bersama Malaysia|MUP]]) | align=right|97 | align=right|0.40% |} ==Anugerah== * {{flag|Kedah}} : ** [[File:MY-KED Order of Loyalty to the Royal House of Kedah - Knight Companion (DSDK).svg|50px]] [[Darjah kebesaran negeri Kedah|Darjah Dato' Setia DiRaja Kedah]] (D.S.D.K.) – '''Dato'''' * {{flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (D.G.S.M.) – '''Datuk Seri''' (2018) * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2025)<ref>https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/06/1410621/ahmad-fuad-ketuai-1015-penerima-pingat-darjah-kebesaran-sabah</ref> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://saifuddinnasution.com/ Laman web rasmi] * {{Facebook|saifuddin.nasution}} {{Kabinet Anwar Ibrahim kedua}} {{Kabinet Anwar Ibrahim pertama}} {{Kabinet Malaysia 2018}} {{Menteri Dalam Negeri Malaysia}} {{Senator Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} {{Parti Keadilan Rakyat}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1963|}} [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Mandailing]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Singapura]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Batak]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Anggota Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Menteri Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-14]], [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] 0znbugr2ok6eleppqpd2ant5vpo03qz 0 98789 6809953 6259795 2026-03-27T01:52:44Z ~2026-19044-82 393127 Membatalkan semakan [[Special:Diff/6259795|6259795]] oleh [[Special:Contributions/2404:160:8022:E2C1:1:0:14A2:2467|2404:160:8022:E2C1:1:0:14A2:2467]] ([[User talk:2404:160:8022:E2C1:1:0:14A2:2467|bincang]]) 6809953 wikitext text/x-wiki {{Infobox magazine | title = Remaja | image_file = MajalahRemaja.jpg | image_size = 150px | image_caption = Kulit majalah Remaja sebagai hiasan sahaja. | company = | publisher = | paid_circulation = | unpaid_circulation = | total_circulation = | circulation_year = | frequency = Bulanan | language = [[Bahasa Melayu]] | category = Remaja | editor = | editor_title = Editor | firstdate = | country = {{MAS}} | website = {{URL|}} | issn = }} '''Majalah Remaja''' merupakan sebuah majalah berbahasa [[Melayu]] yang diterbitkan di [[Malaysia]]. Ia diterbitkan secara dwi-bulanan oleh Kumpulan Karangkraf. Majalah ini terkenal kerana menganjurkan program pencarian wajah baharu [[Dewi Remaja]] dan [[Hero Remaja]] yang banyak melahirkan bintang-bintang baru di persada seni [[Malaysia]]. ==Senarai Wajah Sampul Remaja== {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%; width:100%;" |- ! style="text-align:center;"| Tahun (Jilid)<br /> ! style="text-align:center;"| Wajah Sampul<br /> ! style="text-align:center;"| Nota |- | 1985 MAC (0026) ||Linda Rahman|| Finalis DR 1985/86 |- | 1985 APR(0027) ||Rehana Yassin|| Finalis DR 1985/86 |- | 1985 MEI (0028) ||Noraini Ismail||Finalis DR 1985/86 |- | 1985 JUN (0029) ||Nora Nordin|| Finalis DR 1985/86 |- | 1985 JUL (0030) ||Shelly Anne Clarke||Finalis DR 1985/86 |- | 1985 OGO (0031) ||Norlida Azmi||Finalis DR 1985/86 |- | 1985 SEP (0032) ||Murni Mohd Haris||Finalis DR 1985/86 |- | 1985 OKT (0033) ||Gail Matha De Silva||Finalis DR 1985/86 |- | 1985 NOV (0034) ||Tengku Anis Tengku Ismail||Finalis DR 1985/86 |- | 1985 DIS (0035) ||Breena Boon || Finalis DR 1985/86 |- | 1986 JAN (0036) ||Nor Jaslina Ismail|| Finalis DR 1985/86 |- | 1986 FEB (0037) ||Siti Zarina Ismail||Finalis DR 1985/86 |- | 1986 MAC (0038) ||Fatimah Mohamed Iskandarshah||Finalis DR 1985/86 |- | 1986 APR (0039) ||Sharifah Sheril Aida Syed Kechik||Finalis DR 1985/86 |- | 1986 MEI (0040) ||Norazita Ahmad||Finalis DR 1985/86 |- | 1986 JUN (0041) |||| |- | 1986 JUL (0042) |||| |- | 1986 OGO (0043) |||| |- | 1986 SEP (0044) |||| |- | 1986 OKT (0045) |||| |- | 1986 NOV (0046) |||| |- | 1986 DIS (0047) |||| |- | 1987 JAN (0048) ||Tengku Anis ||Dewi Remaja (DR) 85/86 |- | 1987 FEB (0049) ||Rehana Yassin|| Aktres |- | 1987 MAC (0050) ||Tengku Sharizan Mustaffa|| Peragawati |- | 1987 APR (0051) ||Nellie Toolseram||Peragawati |- | 1987 MEI (0052) ||[[Kavita Kaur|Kavita Sidhu]]||Peragawati |- | 1987 JUL (0054) ||Lily Patra||Finalis DR 87/88 |- | 1988 JAN (060) ||Tengku Mimi Wahidah||Finalis DR 87/88 |- | 1988 MEI(0065) ||Aliza Tahar<br><small>menampilkan model lelaki [[Aznil Nawawi]]</small>||Finalis DR 87/88 |- | 1988 JUN (0065) ||Sharliza||Finalis DR 87/88 |- | 1988 DIS (0071) ||Sheryl Aida||Penyanyi |- | 1989 JUN (0077) ||[[Julia Rais]]||Peragawati<br>Aktres |- | 1989 NOV (0082) ||[[Nasha Aziz]]||Peragawati |- | 1990 JAN (0084) ||Sandra Soraya Dutta||Peragawati |- | 1990 FEB (0085) ||Marriena Abdul Mutablib||Peragawati / Finalis DR 90/91 |- | 1990 01 MAC (0086) ||Jasmine Dhillon Kaur||Finalis DR 90/91 |- | 1990 15 MAC (0087) ||Noryati Zakaria||Finalis DR 90/91 |- | 1990 1 APR (0088) ||Sherly Yusnita Bashiri||Finalis DR 90/91 |- | 1990 15 APR (0089) ||Hema Malini||Finalis DR 90/91 |- | 1990 1 MEI (0090) ||Susan Roses Yusoff||Finalis DR 90/91 |- | 1990 15 MEI (0091) ||Stephanie Julia Alcantara||Finalis DR 90/91 |- | 1990 1 JUN (0092) ||Tengku Shariza Muzani (Kuza)||Finalis DR 90/91 |- | 1990 15 JUN (0093) ||Lucy Narayanasamy||Finalis DR 90/91 |- | 1990 1 JUL (0094) |||| |- | 1990 15 JUL (0095) |||| |- | 1990 1 OGO (0096) ||[[Jasmin Hamid]]||Finalis DR 90/91 |- | 1990 15 OGO (0097) |||| |- | 1990 1 SEP (0098) |||| |- | 1990 15 SEP (0099) ||[[Umie Aida|Umi Kalsum Rahmad Ali @ Ermie Zura (Umie Aida)]]||Finalis DR 90/91 |- | 19 (0) |||| |- | 1991 1 JAN (0106) ||Aleeza Kassim||Peragawati |- | 1991 1 MAC (0110) ||[[Didie Alias]]||Aktres |- | 1991 1 NOV (0127) ||Jasmeen Dhillon||Pemenang DR 90/91 |- | 19 (0) |||| |- | 1991 15 DIS (0129) ||Roslinda Rasul||Peragawati |- | 19 (0) |||| |- | 1993 1 JAN (0153) ||Zira||Peragawati |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1993 15 JUN (0164) ||[[Rozita Che Wan]]||Finalis DR 93/94 |- | 19 (0) |||| |- | 1993 1 DEC (0175) ||Rosnah Yusof||Finalis DR 93/94 |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1994 15 FEB (0180) ||Mindy Thoi||Finalis DR 93/94 |- | 1994 1 MEI (0185) ||Wan Khatijah||Finalis DR 93/94 |- | 1994 15 MEI (0186) ||Filda Anis||Finalis DR 93/94 |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1994 15 DIS (0200) ||[[Ning Baizura]]||Penyanyi |- | 1995 1 JAN (0201) |||| |- | 1995 15 JAN (0202) |||| |- | 1995 1 FEB (0203) |||| |- | 1995 15 FEB (0204) |||| |- | 1995 1 MAC (0205) ||[[Sabrina Ali]]||Dramatis |- | 1995 15 MAC (0206) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1995 1 JUL (0213) ||Wan Khatijah Collins||Pemenang PDR 93/94 |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1995 1 OKT (0219) ||Elianna||Peragawati |- | 1995 15 OKT (0220) ||[[Eizlan Yusof]]<br>Emilia Rosnaida||Aktor/Peragawan<br>Dramatis |- | 1995 1 NOV (0221) |||| |- | 1995 15 NOV (0222) ||Wan Khatijah||Peragawati |- | 1995 1 DEC (0223) |||| |- | 1995 15 DEC (0224) ||Wan Hardiah||Penyanyi |- | 1996 1 JAN (0225) |||| |- | 1996 15 JAN (0226) |||| |- | 1996 1 FEB (0227) |||| |- | 1996 15 FEB (0228) ||[[Ning Baizura]]||Penyanyi |- | 1996 1 MAC (0229) ||[[Haiza|Haiza Hanafi]]||Penyanyi |- | 1996 15 MAC (0230) ||Joey Tan||Peragawati |- | 1996 1 APR (0231) ||Realean||Peragawati |- | 1996 15 APR (0232) ||Ena||Penyanyi |- | 1996 1 MEI (0233) ||Irene Serie Wanie||Peragawati |- | 1996 15 MEI (0234) ||Emma Goh||Peragawati |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1996 1 JUL (0237) ||Amy Mastura||Penyanyi / Aktres |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1996 1 SEP (0241) ||Irene Santiago||Peragawati / Aktres |- | 1996 15 SEP(0242) ||Lara Fabregas||Peragawati |- | 1996 1 OKT (0243) ||Martina Danuningrat||Peragawati |- | 1996 15 OKT (0244) ||[[Erra Fazira]]||Aktres |- | 1996 1 NOV (0245) ||Zalrabiatul Alawiyah Mohd Yaacob||Finalis PDR 1997/98 |- | 1996 15 NOV (0246) ||Toh May Yee|| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1997 1 MAC (0253) ||Adi Faisal||Pramugara MAS |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1997 15 APR (0256) ||Beatrice Au Sook Peng||Peragawati |- | 1997 1 MEI (0257) |||| |- | 1997 15 MEI (0258) ||Sakina||Finalis PDR 1997/98 |- | 1997 1 JUN (0260) ||Mimie Aziz||Peragawati |- | 1997 15 JUN(0261) ||Aizurina|| Finalis PDR 1997/98 |- | 1997 (0) |||| |- | 1997 (0) |||| |- | 1997 1 OGO (0263) ||Enny Ernita||Peragawati / Perunding Imej |- | 19 (0) |||| |- | 1997 1 OKT (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1997 1 SEP (0265) ||Wardina Safiyyah||Finalis PDR 1997/98 |- | 1997 15 Sep (0266) ||Zahida Zarik Khan|| Finalis PDR 1997/98 |- | 1997 1 NOV (0269) ||Wan Shahlim||Hero Remaja 1997 |- | 1997 15 NOB (0270) ||Nancy Thomas||Penuntut / Peragawati |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1998 15 JAN (0274) ||Danille Peita Graham||Peragawati |- | 1998 1 FEB (0275) ||Ina Aliya Ashaari Ismail||Penari |- | 1998 15 FEB (0276) ||[[Elly Mazlein]]||Penyanyi |- | 1998 1 MAC (0277) |||| |- | 1998 15 MAC (0278) ||[[Elaine Daly]]||Peragawati |- | 1998 1 APR (0279) ||[[Paula Malai Ali]]||Pengacara TV |- | 1998 15 APR (0280) ||Noraini Morat ||Aktres |- | 1998 1 JUN (0283) ||[[Haiza Hanafi]]||Penyanyi |- | 1998 15 JUN (0) |||| |- | 1998 1 JUL (0285) ||[[Camelia]]||Penyanyi |- | 1998 15 JUL (0286) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 1998 1 OGO (0287) ||[[Liza Hanim]]||Penyanyi |- | 1998 1 SEP (0289) ||Arianna Teoh||Peragawati |- | 1998 15 SEP (0290) |||| |- | 1998 1 OKT (0291) |||| |- | 1998 15 OKT (0292) ||Zal'rabiatul Alawiyah Mohd Yaacob||Peragawati |- | 1998 1 NOV (0293) ||Mimie Aziz||Peragawati |- | 1998 15 NOV (0) |||| |- | 1998 1 DIS (0) |||| |- | 1998 15 DIS (0296) ||Beatrice Au Sook Peng||Peragawati |- | 19 (0) |||| |- | 1999 1 FEB (0299) ||Wan Shahlim<br>Zaireen||Peragawan<br>Peragawati |- | 1999 15 FEB (0300) |||| |- | 1999 1 MAC (0301) ||Junaidah Zainuddin||Pengacara TV |- | 1999 15 MAC (0302) ||[[Vanidah Imran]]||Aktres |- | 1999 1 APR (0303) ||Irene Santiago||Peragawati / Aktres |- | 1999 15 APR (0304) ||[[Nasha Aziz]]||Aktres / Peragawati |- | 1999 1 MEI (0305) ||[[Rita Rudaini]]||Peragawati |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1999 1 JUN (0307) ||Anis Suraya||Penyanyi |- | 1999 15 JUN (0308) ||Asha Malik||Penyanyi |- | 1999 1 JUL (0309) ||Anessa||Penyanyi |- | 1999 15 JUL (0310) ||[[Alex Yoong]]||Pelumba Kereta |- | 1999 1 OGO (0311) ||Sasha Saidin||Penyanyi |- | 1999 15 OGO (0312) |||| |- | 1999 1 SEP (0313) ||Wan Khatijah||Peragawati |- | 1999 15 SEP (0314) |||| |- | 1999 1 OKT (0315) ||Mimie Aziz||Peragawati |- | 1999 15 OKT (0316) ||Irina Melati Roelke||Peragawati |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 19 (0) |||| |- | 1999 1 DIS (0319) ||Kusyairi Ahmad||Hero Remaja 1999 |- | 19 (0) |||| |- | 2000 1 JAN (0321) ||Munna Hafiraniza (Mona Allen)||Pengacara TV/ Peragawati |- | 2000 15 JAN (0322) ||Angeline Cumming||Peragawati |- | 2000 1 FEB (0323) ||Rosmaniza Mahmud (Eyta Mahmud)<br>Azlan Noordin||Peragawati/Dramatis<br>Peragawan |- | 2000 15 FEB (0324) ||Agnieszka Zakreta||Miss Tourism 99 |- | 2000 1 MAC (0325) ||Vera<br>Jamain Mohammad||Peragawati<br>Peragawan |- | 2000 15 MAC (0326) ||Ling Tan||Peragawati |- | 2000 1 APR (0327) ||[[Yasmin Hani]]||Pengacara TV |- | 2000 15 APR (0328) ||[[Fasha Sandha]]||Peragawati |- | 2000 1 MAY (0329) ||El Regina Tajuddin||Atlit Gimnas Kebangsaan |- | 2000 15 MAY (0330) ||[[Linda Onn]]||Penyampai Radio |- | 2000 1 JUN (0331) |||| |- | 2000 15 JUN (0332) ||[[Wardina Safiyyah|Wardina Safiyyah Fadlullah]]<br>Izyani Mastura Fadlullah<br>Sumayya Nadirah Fadlullah||Pengacara TV / Aktres / Peragawati <br>Adik Wardina<br>Adik Wardina |- | 2000 1 JUL (0333) ||Lina Teoh||Peragawati / Aktres |- | 2000 15 JUL (0334) ||Zulkifli Daud||Peragawan |- | 2000 1 OGO (0335) ||Norhanasafiza Adnan (Elite)||Penyanyi/Peragawati |- | 2000 15 OGO (0336) |||| |- | 2000 1 SEP (0337) ||Hani Hashim||Peragawati |- | 2000 15 SEP (0338) |||| |- | 2000 1 OCT (0339) ||Azreen Ariff|| Penyanyi |- | 2000 15 OKT (0340) ||Masnaida Samsuddin||Pengacara TV |- | 2000 1 NOV (0341) ||[[Sazzy Falak]]||Pengacara TV |- | 2000 15 NOV (0342) ||[[Maya Karin]]||Aktres |- | 2000 1 DIS (0343) ||Tengku Chanela Jamidah Tengku Ibrahim||Peragawati / Pengacara TV |- | 2000 15 DIS (0344) ||[[Juliana Banos]]||Penyanyi |- | 2001 1 JAN (0345) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2001 15 JAN (0346) ||[[Lisdawati|Lisdawati Nazaruddin]]||Pengacara TV / Peragawati |- | 2001 1 FEB (0347) ||Alan Yun Kam Lun<br>Mariam Murni Adam||Peragawan<br>Peragawati |- | 2001 15 FEB (0348) ||[[Abby Abadi]]||Dramatis |- | 2001 1 MAC (0349) ||[[Wardina Safiyyah]]||Aktres / Pengacara TV |- | 2001 15 MAC (0350) ||[[Serina Redzuawan]]||Pengacara TV / Dramatis |- | 2001 1 APR (0351) ||Alicia Tan Yee Yee<br>Eyta Mahmud||Peragawati<br>Peragawati / Dramatis |- | 2001 15 APR (0352) ||Shaleen Cheah Beow Lin||Aktres/Atlet Kebangsaan |- | 2001 1 MEI (0353) ||Aween Norazizaruddin||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 MEI(0354) ||Zarina Abdul Rahman||Finalis DR 01/02 |- | 2001 1 JUN (0355) ||Loo Mei Lin||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 JUN (0356) ||Farah Haryani Mohd Philip||Finalis DR 01/02 |- | 2001 1 JUL (0357) ||Nadia Mohd Danish Haniff||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 JUL (0358) ||Norhayati Amelin Hashim||Finalis DR 01/02 |- | 2001 1 OGO (0359) ||Farawahida Abdul Rahman||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 OGO (0360) ||Nur Azura Azmi||Finalis DR 01/02 |- | 2001 1 SEP (0361) ||Sharifah Salwa Abd Rahman||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 SEP (0362) ||Siti Nadirah Mohd Damanhuri||Finalis DR 01/02 |- | 2001 1 OKT (0363) ||Puspa Narayan||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 OKT (0364) ||[[Siti Fazurina]]||Finalis DR 01/02 |- | 2001 1 NOV (0365) ||Wan Alice Yanti Wan Ali||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 NOV (0366) ||Irene Pamela Md Jalil||Finalis DR 01/02 |- | 2001 1 DIS (0367) ||Nor Zetty Zaihasra Che Hussin||Finalis DR 01/02 |- | 2001 15 DIS (0368) ||Zarynn Min||Finalis DR 01/02 |- | 2002 1 JAN (0369) ||Lin||Finalis DR 01/02 |- | 2002 15 JAN (0370) ||Subani||Finalis DR 01/02 |- | 2002 1 FEB (0371) ||Kusyairi Ahmad<br>Azlan Noordin||Peragawan / Dramatis<br>Peragawan |- | 2002 15 FEB (0372) ||Intan||Finalis DR 01/02 |- | 2002 1 MAC (0373) ||Sharifah Fariza||Finalis DR 01/02 |- | 2002 15 MAC (0374) ||Cici||Finalis DR 01/02 |- | 2002 1 APR (0375) ||Annahita Bakavoli||Finalis DR 01/02 |- | 2002 15 APR (0376) ||[[Cheryl Samad]]<br>[[Sharifah Aleya]]||Pengacara TV<br>Pengacara TV |- | 2002 1 MEI (0377) ||[[Sharifah Sofia Syed Hussein]]||Dramatis |- | 2002 15 MEI (0378) ||Mariam Murni Adam||Peragawati |- | 2002 1 JUN (0379) ||Suzanna Ghazalli Bujang||Atlet Kebangsaan |- | 2002 15 JUN (0380) ||Adrina||Peragawati |- | 2002 1 JUL (0381) ||Paula Malai Ali||Pengacara TV |- | 2002 15 JUL (0382) ||[[Zed Zaidi]] (& few models)||Peragawan |- | 2002 1 OGO (0383) ||Debbie||Finalis DR 01/02 |- | 2002 15 OGO (0384) ||Zuridah||Finalis DR 01/02 |- | 2002 1 SEP (0385) ||[[Wardina Safiyyah]]||Aktres / Pengacara TV |- | 2002 15 SEP (0386) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2002 1 OKT (0387) ||Angel||Peragawati |- | 2002 15 OKT (0388) ||Fadzlun Abas||Peragawati / Atlit Kebangsaan |- | 2002 1 NOV (0389) ||Dylla Ali Hanafiah||Pengacara TV |- | 2002 15 NOV (0390) ||Zahnita Hussein Wilson<br>Mariam Murni Adam||Peragawati<br>Peragawati |- | 2002 1 DIS (0391) ||[[Nur Fazura]]||Peragawati |- | 2002 15 DIS (0392) ||[[Lisa Surihani]]<br>[[Nabila Huda]]||Aktres / Peragawati Sambilan<br>Dramatis |- | 2003 1 JAN (0393) ||Sabrina||Peragawati |- | 2003 15 JAN (0394) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2003 1 FEB (0395) ||Jason Chong<br>Naomi||Dramatis <br>Peragawati |- | 2003 15 FEB (0396) ||Fiza|| |- | 2003 1 MAC (0397) ||[[Sharifah Sofia Syed Hussein]]||Dramatis |- | 2003 15 MAC (0398) ||Veen|| |- | 2003 1 APR (0399) ||Nelly|| |- | 2003 15 APR (0400) ||Lynie|| |- | 2003 1 MEI (0401) ||Danielle|| |- | 2003 15 MEI (0402) ||Fiona|| |- | 2003 1 JUN (0403) ||Sherry|| |- | 2003 15 JUN (0404) ||Tengku Anis<br>[[Aleeza Kassim]]<br>Jasmine Dhillon Kaur<br>Wan Khatijah<br>[[Juliana Banos]]||Peragawati / Usahawan<br>Peragawati / Aktres <br>Peragawati<br>Peragawati<br>Penyanyi |- | 2003 1 JUL (0405) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2003 15 JUL (0406) ||Annahita Bakavoli||Dewi Remaja 01/02 |- | 2003 1 OGO (0407) ||[[Ning Baizura]] (and few male models)||Penyanyi |- | 2003 15 OGO (0408) ||[[Natasha Hudson]]||Peragawati |- | 2003 1 SEP (0409) ||Intan Juliana|| |- | 2003 15 SEP (0410) ||Annahita Bakavoli<br>Puspa Narayan<br>Loo Mei Lin<br>Nor Zetty Zaihasra Che Hussein||Dramatis<br>Peragawati<br>Peragawati<br>Peragawati |- | 2003 1 OKT (0411) ||Zarina Rahman|| |- | 2003 15 OKT (0412) ||[[Mizz Nina]]||Penyanyi |- | 2003 1 NOV (0413) ||Norjuma Habib||Pengacara TV |- | 2003 15 NOV (0414) ||[[Nora Danish]]||Peragawati |- | 2003 1 DIS (0415) ||[[Ezlynn]]||Penyanyi |- | 2003 15 DIS (0416) ||Bazilah|| |- | 2004 1 JAN (0417) ||Irene Santiago||Peragawati |- | 2004 15 JAN (0418) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2004 1 FEB (0419) ||[[Nur Fazura]]<br>[[Zizan Nin]]||Peragawati<br>Peragawan |- | 2004 15 FEB (0420) ||Tania Hudson||Peragawati |- | 2004 1 MAC (0421) ||Dalila<br>Rita|| |- | 2004 15 MAC (0422) ||Su||Peragawati |- | 2004 1 APR (0423) ||Munirah||Peragawati |- | 2004 15 APR (0424) ||Watty|| |- | 2004 1 MEI (0425) ||[[Fasha Sandha]]||Aktres / Peragawati |- | 2004 15 MEI (0426) ||Aishah Jennifer Sinclair||Peragawati / Pengacara TV |- | 2004 1 JUN (0427) ||Yatt Hamzah||Pengacara TV |- | 2004 15 JUN (0428) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2004 1 JUL (0429) ||Syahreezan Johari||Pengacara TV |- | 2004 15 JUL (0430) ||Melissa Maureen Rizal<br>Asyraf Sinclair<br>another model||Peragawati / Dramatis<br>Aktor / Peragawan<br>Peragawan |- | 2004 1 OGO (0431) ||Marya|| |- | 2004 15 OGO (0432) ||Melissa Maureen Rizal||Peragawati /Dramatis |- | 2004 1 SEP (0433) ||ET|| |- | 2004 15 SEP (0434) ||[[Farah Fauzana]]||Penyampai Radio |- | 2004 1 OKT (0435) ||Pengiran Al-Muhtadee Billah<br>Dayangku Sarah Pengiran Salleh||Putera Muda Mahkota Negara Brunei <br>Pengiran Anak Isteri |- | 2004 15 OKT (0436) ||[[Nurul Hana bt Che Mahazan|Nana Mahazan]]||Penyampai Radio / Penyanyi |- | 2004 1 NOV (0437) ||[[Linda Nanuwil]]||Penyanyi |- | 2004 15 NOV (0438) ||[[Misha Omar]]||Penyanyi |- | 2004 1 DIS (0439) ||Zaween Anwar||Hero Remaja 2004 |- | 2004 15 DIS (0440) ||[[Ezlynn]]||Penyanyi |- | 2005 1 JAN (0) |||| |- | 2005 15 JAN (0) |||| |- | 2005 1 FEB (0) ||[[Jehan Miskin]]<br>Dara||Aktor<br>Peragawati |- | 2005 15 FEB(0) |||| |- | 2005 1 MAC(0) ||Fiona||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 MAC (0446) ||[[Siti Nurhaliza]]|| Penyanyi |- | 2005 1 APR (0447) ||Roghini Dhevi Sunderajjoo||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 APR (0) |||| |- | 2005 1 MEI (0445) ||Puteri|| Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 MEI (0446) ||Puteri|| Finalis DR 05/06 |- | 2005 1 JUN (0) ||Shikin||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 JUN (0) ||[[Scha Al-Yahya]]||Finalis DR 05/06 |- | 2005 1 JUL (0) ||Ivy Lee||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 JUL (0) ||||Finalis DR 05/06 |- | 2005 1 OGO (0) ||||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 OGO (0) ||||Finalis DR 05/06 |- | 2005 1 SEP (0) ||||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 SEP (0) ||Eina||Finalis DR 05/06 |- | 2005 1 OKT (0) ||Diana|| Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 OKT (0) ||Wawa||Finalis DR 05/06 |- | 2005 1 NOV (0) ||||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 NOV (0) ||Letty||Finalis DR 05/06 |- | 2005 1 DIS (0) ||Fida||Finalis DR 05/06 |- | 2005 15 DIS (0) ||||Finalis DR 05/06 |- | 2006 1 JAN (0465) ||Hasaida Kamaruddin||Finalis DR 05/06 |- | 2006 15 JAN (0466) ||Siti Nurhida Mohd Zain||Finalis DR 05/06 |- | 2006 1 FEB (0467) ||[[Fasha Sandha]]<br>[[Pierre Andre]]||Aktres<br>Aktor |- | 2006 15 FEB (0468) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2006 1 MAC (0469) ||Nicolita Sanseh Masi||Finalis DR 05/06 |- | 2006 15 MAC (0470) ||Ismawati Ismail||Finalis DR 05/06 |- | 2006 1 APR (0471) ||Annahita Bakavoli<br>Puspa Narayan<br>Loo Mei Lin||Dramatis<br>Peragawati / Pelakon <br>Peragawati /Dramatis |- | 2006 15 APR (0472) ||[[Yasmin Hani]]||Pengacara TV |- | 2006 1 MEI (0473) ||[[Sharifah Amani]]<br>[[Sharifah Aleya]]||Aktres<br>Pengacara TV / Penyampai Radio |- | 2006 15 MEI (0474) ||[[Scha Al-Yahya]]||Dewi Remaja 2005/06 |- | 2006 1 JUN (0475) ||[[Nora Danish]]||Aktres |- | 2006 15 JUN (0476) ||[[Siti Fazurina]]||Pelawak / Dramatis |- | 2006 1 JUL (0477) ||[[Elyana]]||Penyanyi |- | 2006 15 JUL (0478) ||[[Mawi]]||Penyanyi |- | 2006 1 OGO (0479) ||[[Fara Fauzana]]<br>Nik Nor Azura||Penyampai Radio<br>Penyampai Radio |- | 2006 15 OGO (0480) ||[[Siti Nurhaliza]]||Penyanyi |- | 2006 1 SEP (0481) ||[[Maya Karin]]||Aktres |- | 2006 15 SEP (0482) |||| |- | 2006 1 OKT (0483) ||[[Sheera Iskandar]]||Dramatis |- | 2006 15 OKT (0484) ||[[Jehan Miskin]]<br>Jue Aziz||Aktor<br>Dramatis |- | 2006 1 NOV (0485) ||Ekin Rahmat<br>Aen Rahmat||Dramatis<br>Dramatis |- | 2006 15 NOV (0486) ||[[Farid Kamil]]<br>[[Adam AF|Adam]]<br>[[Fasha Sandha]]||Aktor<br>Penyanyi<br>Aktres |- | 2006 1 DIS (0487) ||[[Nabila Huda]]||Dramatis |- | 2006 15 DIS (0488) ||Fifi Saharuddin<br>Farah Annuar||Pengacara TV<br>Penyanyi |- | 2007 1 JAN (0489) ||[[Diana Danielle]]||Aktres |- | 2007 15 JAN (0490) ||[[Fasha Sandha]]||Aktres |- | 2007 1 FEB (0491) ||Iqram Dinzly<br>Nieyl Jailani||Dramatis<br>Penyanyi |- | 2007 15 FEB (0492) ||Fatin Liyana Abdul Rahim||Peragawati |- | 2007 1 MAC (0493) ||Intan Noorsaina||Pengacara TV |- | 2007 15 MAC (0494) ||Baizura Kahar||Aktres |- | 2007 1 APR (0495) ||[[Nur Fazura]]||Aktres |- | 2007 15 APR (0496) ||Siti Elizad||Aktres |- | 2007 1 MEI (0497) ||[[Liyana Jasmay]]||Aktres |- | 2007 15 MEI (0498) ||[[Farah Fauzana]]||Penyampai Radio |- | 2007 1 JUN (0499) ||[[Diana Danielle]]<br>[[Syamsul Yusof]]||Aktres<br>Aktor / Pengarah Filem |- | 2007 15 JUN (0500) ||[[Almy Nadia]]||Dramatis |- | 2007 1 JUL (0501) ||[[Dafi|Dafi Ismail Sabri]]<br>Zoey Rahman||Penyanyi<br>Pengacara TV |- | 2007 15 JUL (0502) ||[[Agnes Monica]]||Penyanyi |- | 2007 1 OGO (0503) ||[[Emelda Rosmila]]||Dramatis |- | 2007 15 OGO (0504) ||[[Raja Farah]]<br>[[Aaron Aziz]]<br>[[Faizal Tahir]]||Aktres<br>Aktor<br>Penyanyi |- | 2007 1 SEP (0505) ||Ayu Raudhah<br>Jue Aziz||Dramatis<br>Dramatis |- | 2007 15 SEP (0506) ||[[Dynas Mokhtar]]||Aktres |- | 2007 1 OKT (0507) ||[[Elyana]]<br>[[Nur Heliza binti Helmi|Heliza Helmi]]||Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2007 15 OKT (0408) ||Aidil Zafuan Razak<br>Zaquan Adha Razak||Pemain Bola Sepak<br>Pemain Bola Sepak |- | 2007 1 NOV (0509) ||[[Lisa Surihani]]||Aktres |- | 2007 15 NOV (0510) ||[[Farish Aziz]]<br>[[Juliana Evans]]||Pengacara TV<br>Pengacara TV |- | 2007 1 DIS (0511) ||Julia Ziegler||Dramatis |- | 2007 15 DIS (0512) ||[[Scha Al-Yahya]]<br>[[Awal Ashaari]]||Dramatis / Pelawak<br>Pengacara TV |- | 2008 1 JAN (0513) ||[[Raja Farah]]<br>Jue Aziz<br>Zoey Rahman||Aktres<br>Dramatis<br>Pengacara TV |- | 2008 15 JAN (0514) ||[[Marsha Milan Londoh]]||Penyanyi |- | 2008 1 FEB (0515) ||[[Mawi]]<br>Puteri Sarah Liyana||Penyanyi<br>Peragawati |- | 2008 15 FEB (0516) ||[[Fouziah Gous]]<br>Iqram Dinzly||Dramatis<br>Dramatis |- | 2008 1 MAC (0517) ||Farah Anuar||Penyanyi |- | 2008 15 MAC (0518) ||Sari Yanti<br>Dafi Ismail Sabri||Dramatis<br>Penyanyi |- | 2008 1 APR (0519) ||[[Diana Danielle]]<br>[[Kamal Adli]]<br>[[Fizo Omar]]<br>Lee Yeo Keong||Aktres<br>Hero Remaja 2008<br>Finalis Hero Remaja 2008<br>Finalis Hero Remaja 2008 |- | 2008 15 APR (0520) ||Memey Suhaiza<br>Syarul Ezani||Dramatis<br>Aktor |- | 2008 1 MEI (0521) ||[[Elyana]]||Penyanyi |- | 2008 15 MEI (0522) ||[[Shila Amzah]]<br>[[Zed Zaidi]]||Penyanyi<br>Aktor |- | 2008 1 JUN (0523) ||[[Fasha Sandha]]||Aktres |- | 2008 15 JUN (0524) ||[[Nana Mahazan]]<br>Ashraf Muslim||Penyampai Radio<br>Dramatis |- | 2008 1 JUL (0525) ||[[Adam AF|Adam]]<br>[[Liyana Jasmay]]||Penyanyi<br>Aktres |- | 2008 15 JUL (0526) ||Hani Hathim (Hani Madu)<br>[[Awal Ashaari]]||Rapper / Pengacara TV<br>Pengacara TV |- | 2008 1 OGO (0527) ||[[Diana Amir]]||Aktres |- | 2008 15 OGO (0528) ||[[Aliff Aziz]]<br>[[Mila Jirin]]<br>[[Stacy (penyanyi)|Stacy]]||Penyanyi<br>Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2008 1 SEP (0529) ||[[Sharifah Amani]]||Aktres |- | 2008 15 SEP (0530) ||[[Farid Kamil]]<br>[[Almy Nadia]]||Aktor<br>Dramatis |- | 2008 1 OKT (0531) ||[[Scha Al-Yahya]]<br>Sari Yanti||Pelawak / Aktres <br>Dramatis |- | 2008 15 OKT (0532) ||[[Juliana Evans]]<br>[[Kamal Adli]]||Pengacara TV<br>Aktor |- | 2008 1 NOV (0533) ||[[Raja Farah]]||Aktres |- | 2008 15 NOV (0534) ||Yatt Hamzah<br>[[Ahmad Nubhan Ahamad|Nubhan Ahamad]]||Pengacara TV / Peragawati <br>Penyanyi |- | 2008 1 DIS (0535) ||Faralyna Idris<br>Miera Liyana||Dramatis<br>Dramatis |- | 2008 15 DIS (0536) ||[[Lisa Surihani]]||Aktres |- | 2009 1 JAN (0537) ||Siti Azar Ameera Azmi||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 JAN (0538) ||Syatilla Melvin||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 FEB (0539) ||Siti Nor Azurah Saban||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 FEB (0540) ||Aida Suhaiza Ibrahim||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 MAC (0541) ||Mas Hazirah Saifudin||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 MAC (0542) ||Nurina Fauzan Yaakub||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 APR (0543) ||Ayse Nur Hikmet||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 APR (0544) ||Nadia Hana Abdul Rahman||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 MEI (0545) ||Shangkharee Nadarajan||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 MEI (0546) ||Ramona Zamzam||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 JUN (0547) ||Intan Erny Emyza Mohd Hatta||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 JUN (0548) ||Sharifah Zarinatasha Syed Azni||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 JUL (0549) ||[[Anzalna Nasir]]||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 JUL (0550) ||Hafizah Sulaiman||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 OGO (0551) ||[[Neelofa]]||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 OGO (0552) ||<small>Sampul Hadapan</small><br>Norniena Hanie Jalaludin<br><small>Sampul Belakang</small><br>[[Lisa Surihani]]<br>Nurdiana Asyraf||<br>Finalis DR 09/10<br><br>Aktres / Wajah Lipice <br>Pemenang Bibir Menawan Lipice 09 |- | 2009 1 SEP (0553) ||Robyna Melissa Hon Mei Wan||Finalis DR 09/10 |- | 2009 15 SEP (0554) ||[[Izara Aishah]]||Finalis DR 09/10 |- | 2009 1 OKT (0555) ||Ainul Aishah||Aktres |- | 2009 15 OKT (0556) ||Faezah Elai||Aktres / Dramatis |- | 2009 1 NOV (0557) ||[[Liyana Jasmay]]||Aktres |- | 2009 15 NOV (0558) ||[[Stacy (penyanyi)|Stacy]]||Penyanyi |- | 2009 1 DIS (0559) ||[[Scha Al-Yahya]]||Aktres / Pelawak |- | 2009 15 DIS (0560) ||Aril Pilus<br>[[Mila Jirin]]<br>Chaq Camellus Anam<br>Puteri Fateen Nasuha||Pengacara TV / Penyanyi<br>Penyanyi<br>Penari<br>Dramatis |- | 2010 1 JAN (0561) ||[[Aizat Amdan]]<br>Noh Salleh<br>Tomok||Penyanyi<br>Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2010 15 JAN (0562) ||[[Sharifah Amani]]<br>Dafi Ismail Sabri||Aktres<br>Penyanyi |- | 2010 1 FEB (0563) ||[[Lisa Surihani]]<br>[[Kamal Adli]]||Aktres<br>Aktor |- | 2010 15 FEB (0564) ||[[Shila Amzah]]<br>[[Fizo Omar]]||Penyanyi<br>Dramatis |- | 2010 1 MAC (0565) ||[[Black (penyanyi)|Black Hanifah]]<br>Mimi Hisham (One Nation Emcees)<br>Zizi Tahir (The Fabulous Cats)<br>Wangi Yulianda (The Fabulous Cats)||Penyanyi<br>Penyanyi / Rapper<br>Penyanyi / Rapper<br>Penyanyi |- | 2010 15 MAC (0566) ||[[Alyah (penyanyi)|Alyah]]||Penyanyi |- | 2010 1 APR (0567) ||[[Shahz Jaszle]]<br>Sheira Aiyob||Aktor / Peragawan<br>Pengacara TV |- | 2010 15 APR (0568) ||[[Diana Danielle]]||Aktres |- | 2010 1 MEI (0569) ||[[Diana Amir]]||Aktres / Pengacara TV |- | 2010 15 MEI (0570) ||[[Bunkface|Kumpulan Bunkface]]<br><small>([[Shamsul Annuar Mohd Baharom]] / Farouk Jaafar / Ahmad Farhan Hashim)</small>||Kugiran |- | 2010 1 JUN (0571) ||[[Tiz Zaqyah]]||Dramatis |- | 2010 15 JUN (0572) ||<small>Sampul Hadapan</small><br>[[Shahz Jaszle]]<br>[[Kamal Adli]]<br>[[Adam AF|Adam]]<br>[[Gambit Saifullah]]<br>[[Shaheizy Sam]]<br><small>Sampul Belakang</small><br>[[Zed Zaidi]]<br>[[Alif Satar]]<br>[[Jimmy Shanley]]<br>[[Syamsul Yusof]]<br>[[Sabhi Saddi]]||<br>Aktor / Peragawan<br>Aktor<br>Penyanyi<br>Aktor<br>Aktor <br><br>Dramatis<br>Penyanyi<br>Pengacara TV<br>Pengarah / Aktor<br>Penyanyi |- | 2010 1 JUL (0573) ||[[Yuna (penyanyi)|Yuna Zarai]]||Penyanyi / Pemuzik |- | 2010 15 JUL (0574) ||[[Shahir Zawawi]]<br>[[Adira AF8|Adira Suhaimi]]||Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2010 1 OGO (0575) ||[[Liyana Jasmay]]||Aktres |- | 2010 15 OGO (0576) ||Adeline Tsen<br>[[Hafiz Suip]]<br>[[Zahiril Adzim]]<br>[[Afiq Hakim Ahmad|Akim Ahmad]]||Dramatis<br>Penyanyi<br>Aktor<br>Penyanyi |- | 2010 1 SEP (0577) ||[[Scha Al-Yahya]]||Aktres / Pelawak |- | 2010 15 SEP (0578) ||[[Siti Saleha]]<br>Nur Fathia Latiff<br>Tania Hudson||Aktres<br>Aktres/ Dramatis<br>Peragawati |- | 2010 1 OCT (0579) ||[[Lisa Surihani]]||Aktres |- | 2010 15 OCT (0580) ||[[Shaheizy Sam]]<br>[[Almy Nadia]]||Aktor<br>Dramatis |- | 2010 1 NOV (0581) ||[[Stacy (penyanyi)|Stacy]]||Penyanyi |- | 2010 15 NOV (0582) ||[[Alif Satar]]<br>[[Nur Heliza binti Helmi|Heliza Helmi]]<br>Fida Ibrahim||Penyanyi<br>Penyanyi / Aktres / Pengacara TV<br>Dramatis / Penyanyi |- | 2010 1 DIS (0583) ||[[Marsha Milan Londoh]]||Penyanyi |- | 2010 15 DIS (0584) ||[[Shila Amzah]]||Penyanyi |- | 2011 1 JAN (0585) ||[[Diana Danielle]]||Aktres |- | 2011 15 JAN (0586) ||[[Neelofa]]||Dewi Remaja 09/10 |- | 2011 1 FEB (0587) ||[[Nelydia Senrose]]<br>[[Fizo Omar]]||Dramatis<br>Dramatis |- | 2011 15 FEB (0588) ||[[Ana Raffali]]<br>[[Aizat Amdan]]<br>Mira Ashraf (Tilu)||Penyanyi<br>Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2011 1 MAC (0589) ||[[Intan Ladyana]]<br>[[Fouziah Gous]]||Aktres<br>Dramatis |- | 2011 15 MAC (0590) ||[[Juliana Evans]]<br>[[Gambit Saifullah]]||Aktres<br>Aktor |- | 2011 1 APR (0591) ||Puteri Sarah Liyana<br>Diana Amir<br>Iqram Dinzly||Dramatis<br>Dramatis<br>Dramatis |- | 2011 15 APR (0592) ||[[Sharifah Amani]]||Aktres |- | 2011 1 MEI (0593) ||[[Suhairil Sunari|Aeril Zafrel]]<br>[[Nurul Elfira Loy|Elfira Loy]]||Aktor<br>Dramatis |- | 2011 15 MEI (0594) ||[[Izara Aishah]]<br>[[Hanis Zalikha]]||Dramatis<br>Pengacara TV / Penulis Blog |- | 2011 1 JUN (0595) ||[[Adira AF8|Adira Suhaimi]]||Penyanyi |- | 2011 15 JUN (0596) ||Kilafairy Jahanghir Khan<br>[[Awal Ashaari]]<br>[[Sharnaaz Ahmad]]<br>Nazim Othman||Dramatis<br>Pengacara TV<br>Aktor<br>Dramatis |- | 2011 1 JUL (0597) ||[[Tasha Shilla]]||Dramatis |- | 2011 15 JUL (0598) ||[[Yana Samsudin]]<br>[[Kamal Adli]]||Aktres<br>Aktor |- | 2011 1 OGO (0599) ||[[Siti Saleha]]||Aktres |- | 2011 15 OGO (0600) ||[[Afiq Hakim Ahmad|Akim Ahmad]]<br>Nur Fathia Latiff||Penyanyi<br>Aktres |- | 2011 1 SEP (0601) ||[[Liyana Jasmay]]||Aktres |- | 2011 15 SEP (0602) ||[[Alyah (penyanyi)|Alyah]]<br>[[Awi Rafael]]||Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2011 1 OKT (0603) ||[[Stacy (penyanyi)|Stacy]]||Penyanyi |- | 2011 15 OKT (0604) ||[[Zahiril Adzim]]<br>Izreen Azminda||Aktor<br>Dramatis |- | 2011 1 NOV (0605) ||[[Diana Amir]]||Aktres / Pengacara TV |- | 2011 15 NOV (0606) ||[[Scha Al-Yahya]]<br>[[Shaheizy Sam]]||Pelawak / Aktres <br>Aktor |- | 2011 1 DIS (0607) ||[[Shila Amzah]]||Penyanyi |- | 2011 15 DIS (0608) ||[[Shahz Jaszle]]<br>Iqa Naratullah||Aktor<br>Penyanyi |- | 2012 1 JAN (0609) ||[[Neelofa]]||Pengacara TV |- | 2012 15 JAN (0607) ||[[Alif Satar]]<br>[[Aliff Aziz]]<br>Stephanie Tiow||Penyanyi<br>Penyanyi<br>Juara Gadis Remaja Skin White |- | 2012 1 FEB (0611) ||[[Izara Aishah]]<br>[[Amar Baharin]]||Dramatis<br>Dramatis |- | 2012 15 FEB (0612) ||[[Lisa Surihani]]||Aktres |- | 2012 1 MAC (0613) ||[[Tiz Zaqyah]]||Dramatis |- | 2012 15 MAC (0614) ||Kilafairy Jahanghir Khan||Penyanyi |- | 2012 1 APR (0615) ||[[Wawa Zainal]]||Aktres |- | 2012 15 APR (0616) ||[[Diana Danielle]]||Aktres |- | 2012 1 MEI (0617) ||[[Scha Al-Yahya]]<br>[[Awal Ashaari]]||Aktres/Pelawak<br>Pengacara TV |- | 2012 15 MEI (0618) ||[[Nurul Elfira Loy|Elfira Loy]]||Dramatis |- | 2012 1 JUN (0619) ||[[Siti Saleha]]||Aktres |- | 2012 15 JUN (0620) ||<small>Sampul Hadapan</small><br>[[Suhairil Sunari|Aeril Zafrel]]<br>[[Afiq Hakim Ahmad|Akim Ahmad]]<br>[[Izzue Islam]]<br>[[Awi Rafael]]<br>[[Nas T Muammar Zar]]<br><small>Sampul Belakang</small><br>[[Ahmad Nubhan Ahamad|Nubhan Ahamad]]<br>Muaz Mohamed<br>Syazwan Zulkifly<br>Afiq Muiz<br>Munif Isa||<br>Aktor<br>Penyanyi<br>Aktor / Dramatis<br>Penyanyi<br>Pemutar Cakera / Pelawak / Aktor <br><br>Penyanyi<br>Pengacara TV / Penyampai Radio<br>Aktor<br>Dramatis<br>Dramatis |- | 2012 1 JUL (0621) ||[[Cristina Suzanne Stockstill]]||Aktres |- | 2012 15 JUL (0622) ||[[Najwa Latif]]||Penyanyi |- | 2012 1 OGO (0623) ||[[Tasha Shilla]]||Dramatis |- | 2012 15 OGO (0624) ||[[Adira AF8|Adira Suhaimi]]||Penyanyi |- | 2012 1 SEP (0625) ||[[Nelydia Senrose]]||Aktres |- | 2012 15 SEP (0626) ||[[Marsha Milan Londoh]]||Penyanyi |- | 2012 1 OKT (0627) ||[[Almy Nadia]]||Dramatis |- | 2012 15 OKT (0628) ||Puteri Sarah Liyana<br>Nazim Othman||Dramatis<br>Dramatis |- | 2012 1 NOV (0629) ||[[Fattah Amin]]<br>Syafiq Kyle<br>[[Syarul Ridzwan]]||Hero Remaja 11/12<br>Finalis Hero Remaja 11/12<br>Finalis Hero Remaja 11/12 |- | 2012 15 NOV (0630) ||Bella Daly Ali||Dramatis |- | 2012 1 DIS (0631) ||[[Nad Zainal]]||Dramatis |- | 2012 15 DIS (0632) ||[[Sharifah Sakinah binti Syed Abu Bakar Al-Khaired|Sharifah Sakinah]]<br>[[Sleeq|Kumpulan SleeQ]]<br><small>([[Alyph|Alyph Abdullah]] & [[Syarif|Ahmad Syaref]]) ||Pelawak <br>Kumpulan Hiphop |- | 2013 1 JAN (0633) ||[[Neelofa]]<br>[[Izara Aishah]]<br>[[Syatilla Melvin]]<br>Ramona Zamzam||Pengacara TV<br>Aktres / Dramatis<br>Dramatis<br>Dramatis |- | 2013 15 JAN (0634) ||[[Ummi Nazeera]]||Aktres |- | 2013 1 FEB (0635) ||[[Intan Ladyana]]<br>[[Wan Zack Haikal Wan Noor|Wan Zack Haikal]]||Aktres <br>Pemain Bola |- | 2013 15 FEB (0636) ||[[Anzalna Nasir]]||Dramatis |- | 2013 1 MAC (0637) ||Fida Ibrahim||Dramatis |- | 2013 15 MAC (0638) ||[[Stacy (penyanyi)|Stacy]]<br>[[Hafiz Suip]]||Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2013 1 APR (0639) ||Nur Fathia Latiff||Aktres / Dramatis |- | 2013 15 APR (0640) ||[[Emma Maembong]]||Dramatis |- | 2013 1 MEI (0641) ||[[Nelydia Senrose]]<br>[[Aiman Hakim Ridza]]<br>Amar Asyraf||Dramatis<br>Dramatis<br>Dramatis |- | 2013 15 MEI (0642) ||[[Siti Saleha]]||Aktres |- | 2013 1 JUN (0643) ||[[Shamsul Annuar Mohd Baharom]] (Bunkface)<br>[[6ixth Sense (kugiran)|Adi Priyo Sambodo]] (6itxh Sense)<br>[[Aweera]] (Mojo) ||Penyanyi<br>Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2013 15 JUN (0644) ||[[Hanez Suraya]]||Dramatis |- | 2013 1 JUL (0645) ||[[Izara Aishah]]<br>Hairul Azreen||Aktres / Dramatis<br>Dramatis |- | 2013 15 JUL (0646) ||Erin Malek<br>Dazrin Kamaruddin||Dramatis<br>Dramatis |- | 2013 1 OGO (0647) ||[[Shila Amzah]]||Penyanyi |- | 2013 15 OGO (0648) ||Shae||Penyanyi |- | 2013 1 SEP (0649) ||[[Hanis Zalikha]]||Pengacara TV / Penulis Blog |- | 2013 15 SEP (0650) ||[[Nurul Elfira Loy|Elfira Loy]]||Dramatis |- | 2013 1 OKT (0651) ||[[Yuna (penyanyi)|Yuna Zarai]]||Penyanyi |- | 2013 15 OKT (0652) ||Amira Azmi<br>Hidayah Abu Bakar<br>Yvonne Lee||Pengacara TV<br>Pengacara TV<br>Pengacara TV |- | 2013 1 NOV (0653) ||[[Nad Zainal]]||Dramatis |- | 2013 15 NOV (0654) ||[[Najwa Latif]]||Penyanyi |- | 2013 1 DIS (0655) ||[[Nelydia Senrose]]||Dramatis |- | 2013 15 DIS (0656) ||[[Stacy (penyanyi)|Stacy]]||Penyanyi |- | 2014 1 JAN (0657) ||[[Siti Saleha]]||Aktres |- | 2014 15 JAN (0658) ||[[Anzalna Nasir]]||Dramatis |- | 2014 1 FEB (0659) ||[[Izara Aishah]]||Aktres |- | 2014 15 FEB (0560) ||[[Adira AF8|Adira Suhaimi]]||Penyanyi |- | 2014 MAC (0661) ||[[Emma Maembong]]||Dramatis |- | 2014 APR (0662) ||[[Nurul Elfira Loy|Elfira Loy]]||Dramatis |- | 2014 MEI (0663) ||Erin Malek||Dramatis |- | 2014 JUN (0664) ||[[Nelydia Senrose]]||Aktres |- | 2014 JUL (0665) ||[[Ummi Nazeera]]||Aktres |- | 2014 OGO (0666) ||[[Neelofa]]||Pengacara TV |- | 2014 SEP (0667) ||Sheena Liam||Peragawati |- | 2014 OKT (0668) ||[[Nad Zainal]]||Dramatis |- | 2014 NOV (0669) ||Thanuja Ananthan<br>Anuja Ananthan||Peragawati<br>Peragawati |- | 2014 DIS (0670) ||Amyra Rosli||Dramatis |- | 2015 JAN (0671) ||[[Juliana Evans]]<br>[[Izara Aishah]]<br>Aedy Ashraf||Pengacara TV<br>Aktres<br>Aktor |- | 2015 FEB (0672) ||[[Emma Maembong]]||Dramatis |- | 2015 MAC (0673) ||[[Ayda Jebat]]||Penyanyi /Dramatis |- | 2015 APR (0674) ||Atikah Suhaime||Aktres |- | 2015 MEI (0675) ||[[Eyka Farhana]]||Dramatis |- | 2015 JUN (0676) ||Raysha Rizrose ||Dewi Remaja 14/15 |- | 2015 JUL (0677) ||[[Nurul Elfira Loy|Elfira Loy]]||Dramatis |- | 2015 OGO (0678) ||Daiyan Trisha||Penyanyi |- | 2015 SEP (0679)|| Kaka Azraf|| Penyanyi |- | 2015 OKT (0679)|| [[Stacy (penyanyi)|Stacy Anam]]||Penyanyi |- | 2015 NOV (0681) ||[[Zahirah MacWilson]]||Aktres |- | 2015 DIS (0682) ||[[Elizabeth Tan]]||Penyanyi |- | 2016 JAN (0683) ||[[Fattah Amin]]<br>[[Fadlan Hazim]]<br>[[Nelydia Senrose]]<br>[[Amyra Rosli]]<br>[[Mia Ahmad]]||Aktor<br>Aktor<br>Dramatis<br>Dramatis<br>Dramatis |- | 2016 FEB (0684) ||Nadzmi Adhwa<br>Janna Nick||Aktor<br>Dramatis |- | 2016 MAC (0685) ||Raysha Rizrose||Peragawati |- | 2016 APR (0686) ||[[Ayda Jebat]]<br>[[Harris Baba]]||Penyanyi/Dramatis <br>Penyanyi |- | 2016 MEI (0687) ||[[Redza Rosli]]<br>[[Hafidz Roshdi]]<br>[[Mawar Rashid]]<br>[[Ruhainies]]||Dramatis<br>Dramatis<br>Personaliti Media Sosial<br>Dramatis |- | 2016 JUN (0688) ||[[Emma Maembong]]||Dramatis |- | 2016 JUL (0689) ||Randy Pangalila<br> [[Juliana Evans]]||Aktor <br>Pengacara TV/Aktres |- | 2016 OGO (0690) ||[[Shila Amzah]]||Penyanyi |- | 2016 SEP (0691) ||[[Amyra Rosli]]||Dramatis |- | 2016 OKT (0692) ||[[Eyka Farhana]]||Dramatis |- | 2016 NOV (0693) ||[[Azira Shafinaz]]||Penyanyi |- | 2016 DIS (0694) ||[[Nicholas Saputra]]<br>Brynn Zalina Lovett||Aktor<br>Peragawati |- | 2017 JAN (0695) ||Puteri Aishah<br>Mawar Rashid||Aktres<br>Personaliti Media Sosial |- | 2017 FEB (0696) ||[[Mira Filzah]]||Dramatis / Pengacara TV |- | 2017 MAC (0697) ||[[Aiman Tino]]<br>[[Alvin Chong]]<br>Nik Qistina||Penyanyi<br>Aktor/Penyanyi <br>Penyanyi |- | 2017 APR (0698) ||[[Fattah Amin]]<br>Raysha Rizrose||Aktor<br>Peragawati / Dramatis |- | 2017 MEI (0699) ||[[Ayda Jebat]]<br>[[Redza Rosli]]||Penyanyi / Dramatis<br>Dramatis |- | 2017 JUN (0700) ||[[Sarah Hildebrand]]||Dramatis |- | 2017 JUL (0701) ||Razman Mahayuddin<br>Safwan Nazri<br>Adam Yusuf<br>Alif Muhaimin<br>Aziq Mukhriz<br>Ikmal Amry<br>Ilham Anuar<br>Irfan Akmal<br>Haziq Farid<br>Nabil Aqil||Finalis Hero Remaha 2017 |- | 2017 OGO (N/A) ||N/A||Tiada penerbitan |- | 2017 SEP (N/A) ||N/A||Tiada penerbitan |- | 2017 OKT - DIS (0702) ||[[Ismail Izzani]]<br>Irfan Harris<br>[[Sweet Qismina]]||Penyanyi<br>Penyanyi<br>Dramatis |- | 2018 JAN-MAC (0703) ||Aliff Muhaimin||Juara Hero Remaja 2017 |- | 2018 APR-JUN (0704) ||[[Khai Bahar]]<br>Johanis Sani<br>Neeta Manisha<br>Daiyan Trisha<br>As'ad Motawh<br>Jane Teoh<br>Zaidyansjah<br>Syafiqah Najwa||Pelbagai |- | 2018 JUL-SEP (0705) ||[[Ernie Zakri]]<br>[[Zahirah MacWilson]]||Penyanyi<br>Dramatis |- | 2018 OKT-DIS (0706) ||[[Elizabeth Tan]]<br>Ikmal Amry||Penyanyi<br>Dramatis |- | 2019 JAN-MAC (0707) ||Harris Annuar<br>Safwan Nazri<br>Ariff Bahran<br>Nisha Izatti<br>Sarah Suhairi||Personaliti Media Sosial<br>Personaliti Media Sosial<br>Penyanyi<br>Penyanyi<br>Penyanyi |- | 2019 APR-JUN (0708) ||N/A||Tiada wajah sampul |- | 2019 JUL-SEP (0709) ||[[Sean Lee]]<br>[[Nabila Razali]]||Pelawak/Dramatis/Pengacara TV<br>Penyanyi |- | 2019 OKT-DIS (0710) ||[[Naim Daniel]]<br>Cik B <br>Cupcake Aishah||Penyanyi/Dramatis<br>Personaliti Media Sosial<br>Personaliti Media Sosial |- | 2020 JAN-MAC (0711) ||Shaza Bae||Juara PDR 2019 |- | 2020 APR-JUN (0712) ||Nabil Aqil<br>Nynna Harizal<br>Nia Atasha||Peragawan<br> Personaliti Media Sosial<br>Personaliti Media Sosial |- | 2020 JUL-SEP (N/A) ||N/A||Tiada penerbitan kerana [[Perintah Kawalan Pergerakan Malaysia 2020-21]] |- | 2020 OKT - DIS (0713) ||Naddhir Nassar<br>Umar Hisham<br>Merqeen<br>Jabir Meftah<br>Naziq Nazimuddin||Finalis Hero Remaja 2020 |- |2022 OGO - (Isu Digital)||[[Khai Bahar]]||Penyanyi | |- |2022 OKT - (Isu Digital)||[[Tracie Sinidol]]||Juara Dewi Remaja 2022 |- |2024 FEB - (Isu Digital) |Aiman Ameer<br>Nurel Baharin |Juara HeroDewi Remaja 2023 |- |2024 MAC - (Edisi Digital)||[[Aisha Retno]]||Naib Juara Anugerah Juara Lagu Ke-38 |- |} ==Pautan luar== * [[Kategori:Majalah di Malaysia|Remaja]] [[Kategori:Majalah bahasa Melayu]] s033d52qolgcw71wchzg75nfv9f9etm 10 102878 6810143 5393982 2026-03-27T07:45:12Z Aurora 376 kemas 6810143 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Kotak senarai penerbangan |title = Senarai berkaitan dengan penerbangan |group1 = Umum |list1 = [[Garis masa penerbangan]]{{·}} {{nowrap|[[Senarai pesawat|Pesawat]] ([[Senarai pengeluar pesawat mengikut nama ICAO|pengeluar]])}}{{·}} {{nowrap|[[senarai enjin pesawat|Enjin pesawat]] ([[Senarai pengeluar enjin pesawat (turutan abjad)|pengeluar]])}}{{·}} [[Senarai lapangan terbang|Lapangan terbang]]{{·}} [[Senarai syarikat penerbangan|Syarikat penerbangan]] |group2 = Ketenteraan |list2 = [[Senarai tentera udara|Tentera udara]]{{·}} [[Senarai senjata pesawat|Senjata pesawat]]{{·}} [[Peluru berpandu]]{{·}} [[Pesawat tanpa pemandu|Pesawat tanpa pemandu (UAV)]]{{·}} [[Senarai pesawat eksperimen|Pesawat uji kaji]] |group3 = Kemalangan/Kejadian |list3 = [[Senarai kemalangan membabitkan pesawat awam|Umum]]{{·}} [[Senarai kemalangan membabitkan pesawat tentera|Tentera]]{{·}} [[Senarai nahas dan kejadian pesawat komersil|Komersil (syarikat penerbangan)]]{{·}} [[Senarai nama mangsa kemalangan yang maut dalam kemalangan udara|Kematian]] |group4 = Rekod |list4 = [[Rekod kelajuan penerbangan|Kelajuan udara]]{{·}} [[Rekod jarak penerbangan|Jarak]]{{·}} [[Rekod ketinggian penerbangan|Ketinggian]]{{·}} [[Rekod ujian ketahanan penerbangan|Ujian ketahanan]]{{·}} [[Senarai pesawat paling banyak dikeluarkan|Pesawat paling banyak dikeluarkan]] |group5 = |list5 = [[Istilah ketenteraan dalam Bahasa Melayu|'''Istilah-istilah penerbangan''']] }} <noinclude> [[Kategori:Templat pesawat]] </noinclude> 0c5ztkmdvdh3zhoc6p07s5ryatqsihq 0 106195 6810203 6807587 2026-03-27T10:45:05Z ~2026-19012-71 393181 6810203 wikitext text/x-wiki {{distinguish|text=[[Asrul Sani]], seorang penulis Indonesia.}} {{Infobox actor | name = Azrul Zaidi | image = | imagesize = | caption = | birth_name = Asrul Zaidi bin Jamaluddin | birth_date = {{birth date and age|1974|2|13}} | birth_place = [[Butterworth]], [[Pulau Pinang]], [[Malaysia]] | deathdate = | deathplace = | height = | othername = Abang Reza | homepage = | known_for = Naib juara [[Raja Lawak Astro]] musim ke-2 (kumpulan Cham) | occupation = Pelawak, pelakon, pengacara, penyampai radio | spouse = Raja Norshafinaz Raja Mokhtar | children = 4 | years_active = 1995–kini }} '''Asrul Zaidi Jamaluddin''' atau lebih dikenali sebagai '''Azrul Zaidi''' (lahir 13 Februari 1974) merupakan seorang pelawak, pelakon, pengacara dan penyampai radio [[Malaysia]]. Beliau mula terkenal selepas menjadi naib Juara [[Raja Lawak Astro]] musim ke-2 dalam kumpulan Cham bersama dengan [[Along Cham|Along]]. ==Kehidupan awal== Azrul dilahirkan di [[Butterworth]], [[Pulau Pinang]] pada 13 Februari 1974. ==Pengalaman kerjaya== Pengacara majlis, pengacara TV untuk RTM, voice over iklan radio, tv dan rancangan kartun, pelakon teater (Puteri Gunung Ledang The Musical, P. Ramlee), drama Kisah Benar, Misteri (TV3), telemovie raya, Telemovie 'Babak 22588', untuk Astro antaranya Geng Bas Sekolah Musim 3, Mustika info, Warung kita, Penglipurlara, Redah Kasi Pecah, Dunia adik. untuk RTM antaranya Jurnal Chef, Jom rasa dan Parlimen Mini. ==Keluarga== Isteri beliau ialah Raja Norshafinaz Raja Mokhtar, 50 tahun (2026) dan empat orang anaknya ialah Nur Dayana Batrisyia, Nur Qistina Batrisyia, Muhammad Aliff Zaidi, dan Muhammad Danish Zaidi. ==Pencapaian== * Naib Juara Bintang [[RTM]] Kawasan Utara (1995) *Sinaran Pasport Kegemilangan (Separuh Akhir 1996) *Finalis Asia Bagus Malaysia (1995) *Johan Team Search Talent Solfun Discotheque (1997) *Naib Johan Bintang Karaoke Medan MARA KL (1998) *Finalis National Panasonic Singing Talent Malaysia (1998) *Naib Juara [[Raja Lawak Astro|Raja Lawak Musim 2]] (2008) *Tetamu Podcast Malam Jumaat (Viral) == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2011 | ''[[Suatu Malam Kubur Berasap]]'' | Pet | Filem pertama |- | rowspan="3"|2012 | ''[[Jidin Sengal]]'' | Jay-Z | |- | ''[[Sepah The Movie]]'' | Man HR | |- | ''[[Adik Manja Returns]]'' | Budak Suruhan | Pelakon undangan |- | 2013 | ''Kecoh Hantu Raya Tok Chai'' | | |- | 2014 | ''[[Hantu Nan Sempit]]'' | Tok Moh | |- | rowspan="2"|2022 | ''Roh 100 Hari'' | Daud | |- | ''Dato' Ai La Beau'' | Bell Boy | |- | rowspan="2"|2024 | ''[[Saka Perawan]]'' | Wartawan mistik TV | Penampilan khas |- | ''[[Reeza GTR]]'' | Pemandu Bas | Penampilan khas |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2009 | ''Geng Raya Zizan'' | Bapak Ju-On | [[Astro Ria]] |- | 2019 | ''Al-Kisah Dua Roda'' | | [[TV1]] |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- |2009, 2010, 2013 | ''[[Geng Bas Sekolah]]'' (Musim 3, 4 & 5) | Abang Reza | [[Astro Ceria]] |- |2017 |[[Muzium Misteri|''Muzium Misteri'']] |Abang Luk |[[TV3]] |- | rowspan="2"|2022 | ''[[Fantasia Inn]]'' | Gojie | [[TV Okey]] |- | ''Gila Viral'' | Ramlan | [[Astro Warna]] |- | rowspan="2"|2023 | ''Wasilah Kasih'' | Cikgu Faiz | [[TV2]] |- | ''[[W (drama web)|W: Two Worlds]]'' | Dr. Zul | [[Viu]] |- | 2024 | ''[[Gadis Dan Angan Angan]]'' | Pengawal Keselamatan Sekolah | [[TV3]] |- | 2025 | ''[[Seribu Tahun]]'' | Beego | [[Astro Ria]] |- |2026 |''Kelas Belakang'' |Keifli |[[Viu]] |- |} === Televisyen === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 | ''Telematch'' | Pelbagai watak | [[Astro Ceria]] | Alih suara |- | 2008–2009 | ''Warung Kita'' | Pengacara | [[Astro Prima]] | bersama [[Farouk Hussain]] |- | 2012 | ''[[Betul ke Bohong?]]'' (Musim 2) | rowspan="2"|Artis Jemputan | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | Episod 4 |- | 2013 | ''[[Betul ke Bohong?]]'' (Musim 3) | Episod 13 (Akhir) |- |} === Peserta === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan |- | 2008 | ''[[Raja Lawak|Raja Lawak Astro]]'' (Musim 2) | Cham |- | 2016 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2016]]'' | Cham |- |} == Diskografi == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu |- | 2013 | "Seandainya" |- |} == Radiografi == === Radio === {| class="wikitable" ! Stesen |- | [[Suria (stesen radio)|Suria]] |} ==Rujukan == * http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm?pid=2&sid=5cf37cda64591e035bbc040bfc2ab19d *[http://penang.thestar.com.my/dj_suria/bio.asp?id=15 Biodata Azrul di SuriaFM]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=artist&p=info&id=814&mode=profile Biodata Azrul di Sinema Malaysia]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://mstar.com.my/hiburan/cerita.asp?file=/2011/1/21/mstar_hiburan/20110120144019&sec=mstar_hiburan mStar Online] ==Pautan luar== *[http://azrulzaidi.blogspot.com/ Laman blog Azrul] *[http://www.myspace.com/azrulzaidi Profil Azrul di Myspace] *[http://profiles.friendster.com/azrulzaidi Profil Azrul di Friendster]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm Laman forum peminat Cham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080530010428/http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm |date=2008-05-30 }} *http://www.facebook.com/azrulzaidi *http://www.freewebs.com/azrulzaidi {{Raja Lawak Astro}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peserta Raja Lawak]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] n8mfrm77fmk1sof429ogyz50yax8yef 6810204 6810203 2026-03-27T10:52:28Z ~2026-19012-71 393181 ha 6810204 wikitext text/x-wiki {{distinguish|text=[[Asrul Sani]], seorang penulis Indonesia.}} {{Infobox actor | name = Azrul Zaidi | image = | imagesize = | caption = | birth_name = Asrul Zaidi bin Jamaluddin | birth_date = {{birth date and age|1974|2|13}} | birth_place = [[Butterworth]], [[Pulau Pinang]], [[Malaysia]] | deathdate = | deathplace = | height = | othername = Abang Reza | homepage = | known_for = Naib juara [[Raja Lawak Astro]] musim ke-2 (kumpulan Cham) | occupation = Pelawak, pelakon, pengacara, penyampai radio | spouse = Raja Norshafinaz Raja Mokhtar | children = 5 | years_active = 1995–kini |Jumlah adik beradik=Anak pertama daripada 12 beradik}} '''Asrul Zaidi Jamaluddin''' atau lebih dikenali sebagai '''Azrul Zaidi''' (lahir 13 Februari 1974) merupakan seorang pelawak, pelakon, pengacara dan penyampai radio [[Malaysia]]. Beliau mula terkenal selepas menjadi naib Juara [[Raja Lawak Astro]] musim ke-2 dalam kumpulan Cham bersama dengan [[Along Cham|Along]]. ==Kehidupan awal== Azrul dilahirkan di [[Butterworth]], [[Pulau Pinang]] pada 13 Februari 1974. ==Pengalaman kerjaya== Pengacara majlis, pengacara TV untuk RTM, voice over iklan radio, tv dan rancangan kartun, pelakon teater (Puteri Gunung Ledang The Musical, P. Ramlee), drama Kisah Benar, Misteri (TV3), telemovie raya, Telemovie 'Babak 22588', untuk Astro antaranya Geng Bas Sekolah Musim 3, Mustika info, Warung kita, Penglipurlara, Redah Kasi Pecah, Dunia adik. untuk RTM antaranya Jurnal Chef, Jom rasa dan Parlimen Mini. ==Keluarga== Isteri beliau ialah Raja Norshafinaz Raja Mokhtar, 50 tahun (2026) dan empat orang anaknya ialah Nur Dayana Batrisyia, Nur Qistina Batrisyia, Muhammad Aliff Zaidi, dan Muhammad Danish Zaidi. ==Pencapaian== * Naib Juara Bintang [[RTM]] Kawasan Utara (1995) *Sinaran Pasport Kegemilangan (Separuh Akhir 1996) *Finalis Asia Bagus Malaysia (1995) *Johan Team Search Talent Solfun Discotheque (1997) *Naib Johan Bintang Karaoke Medan MARA KL (1998) *Finalis National Panasonic Singing Talent Malaysia (1998) *Naib Juara [[Raja Lawak Astro|Raja Lawak Musim 2]] (2008) *Tetamu Podcast Malam Jumaat (Viral) == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2011 | ''[[Suatu Malam Kubur Berasap]]'' | Pet | Filem pertama |- | rowspan="3"|2012 | ''[[Jidin Sengal]]'' | Jay-Z | |- | ''[[Sepah The Movie]]'' | Man HR | |- | ''[[Adik Manja Returns]]'' | Budak Suruhan | Pelakon undangan |- | 2013 | ''Kecoh Hantu Raya Tok Chai'' | | |- | 2014 | ''[[Hantu Nan Sempit]]'' | Tok Moh | |- | rowspan="2"|2022 | ''Roh 100 Hari'' | Daud | |- | ''Dato' Ai La Beau'' | Bell Boy | |- | rowspan="2"|2024 | ''[[Saka Perawan]]'' | Wartawan mistik TV | Penampilan khas |- | ''[[Reeza GTR]]'' | Pemandu Bas | Penampilan khas |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2009 | ''Geng Raya Zizan'' | Bapak Ju-On | [[Astro Ria]] |- | 2019 | ''Al-Kisah Dua Roda'' | | [[TV1]] |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- |2009, 2010, 2013 | ''[[Geng Bas Sekolah]]'' (Musim 3, 4 & 5) | Abang Reza | [[Astro Ceria]] |- |2017 |[[Muzium Misteri|''Muzium Misteri'']] |Abang Luk |[[TV3]] |- | rowspan="2"|2022 | ''[[Fantasia Inn]]'' | Gojie | [[TV Okey]] |- | ''Gila Viral'' | Ramlan | [[Astro Warna]] |- | rowspan="2"|2023 | ''Wasilah Kasih'' | Cikgu Faiz | [[TV2]] |- | ''[[W (drama web)|W: Two Worlds]]'' | Dr. Zul | [[Viu]] |- | 2024 | ''[[Gadis Dan Angan Angan]]'' | Pengawal Keselamatan Sekolah | [[TV3]] |- | 2025 | ''[[Seribu Tahun]]'' | Beego | [[Astro Ria]] |- |2026 |''Kelas Belakang'' |Keifli |[[Viu]] |- |} === Televisyen === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 | ''Telematch'' | Pelbagai watak | [[Astro Ceria]] | Alih suara |- | 2008–2009 | ''Warung Kita'' | Pengacara | [[Astro Prima]] | bersama [[Farouk Hussain]] |- | 2012 | ''[[Betul ke Bohong?]]'' (Musim 2) | rowspan="2"|Artis Jemputan | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | Episod 4 |- | 2013 | ''[[Betul ke Bohong?]]'' (Musim 3) | Episod 13 (Akhir) |- |} === Peserta === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan |- | 2008 | ''[[Raja Lawak|Raja Lawak Astro]]'' (Musim 2) | Cham |- | 2016 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2016]]'' | Cham |- |} == Diskografi == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu |- | 2013 | "Seandainya" |- |} == Radiografi == === Radio === {| class="wikitable" ! Stesen |- | [[Suria (stesen radio)|Suria]] |} ==Rujukan == * http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm?pid=2&sid=5cf37cda64591e035bbc040bfc2ab19d *[http://penang.thestar.com.my/dj_suria/bio.asp?id=15 Biodata Azrul di SuriaFM]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=artist&p=info&id=814&mode=profile Biodata Azrul di Sinema Malaysia]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://mstar.com.my/hiburan/cerita.asp?file=/2011/1/21/mstar_hiburan/20110120144019&sec=mstar_hiburan mStar Online] ==Pautan luar== *[http://azrulzaidi.blogspot.com/ Laman blog Azrul] *[http://www.myspace.com/azrulzaidi Profil Azrul di Myspace] *[http://profiles.friendster.com/azrulzaidi Profil Azrul di Friendster]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm Laman forum peminat Cham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080530010428/http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm |date=2008-05-30 }} *http://www.facebook.com/azrulzaidi *http://www.freewebs.com/azrulzaidi {{Raja Lawak Astro}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peserta Raja Lawak]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] 98d6b7h9m99y2yxs7sfcmhuf5hrq0q5 6810205 6810204 2026-03-27T10:55:28Z ~2026-19012-71 393181 6810205 wikitext text/x-wiki {{distinguish|text=[[Asrul Sani]], seorang penulis Indonesia.}} {{Infobox actor | name = Azrul Zaidi | image = | imagesize = | caption = | birth_name = Asrul Zaidi bin Jamaluddin | birth_date = {{birth date and age|1974|2|13}} | birth_place = [[Butterworth]], [[Pulau Pinang]], [[Malaysia]] | deathdate = | deathplace = | height = | othername = Abang Reza | homepage = | known_for = Naib juara [[Raja Lawak Astro]] musim ke-2 (kumpulan Cham) | occupation = Pelawak, pelakon, pengacara, penyampai radio | spouse = Raja Norshafinaz Raja Mokhtar | children = 5 | years_active = 1995–kini |Jumlah adik beradik=Anak pertama daripada 12 beradik}} '''Asrul Zaidi Jamaluddin''' atau lebih dikenali sebagai '''Azrul Zaidi''' (lahir 13 Februari 1974) merupakan seorang pelawak, pelakon, pengacara dan penyampai radio [[Malaysia]]. Beliau mula terkenal selepas menjadi naib Juara [[Raja Lawak Astro]] musim ke-2 dalam kumpulan Cham bersama dengan [[Along Cham|Along]]. ==Kehidupan awal== Azrul dilahirkan di [[Butterworth]], [[Pulau Pinang]] pada 13 Februari 1974. ==Pengalaman kerjaya== Pengacara majlis, pengacara TV untuk RTM, voice over iklan radio, tv dan rancangan kartun, pelakon teater (Puteri Gunung Ledang The Musical, P. Ramlee), drama Kisah Benar, Misteri (TV3), telemovie raya, Telemovie 'Babak 22588', untuk Astro antaranya Geng Bas Sekolah Musim 3, Mustika info, Warung kita, Penglipurlara, Redah Kasi Pecah, Dunia adik. untuk RTM antaranya Jurnal Chef, Jom rasa dan Parlimen Mini. ==Keluarga== Isteri beliau ialah Raja Norshafinaz Raja Mokhtar, 50 tahun (2026) dan lima orang anaknya ialah Nur Dayana Batrisyia, Nur Qistina Batrisyia, Muhammad Aliff Zaidi, Muhammad Danish Zaidi dan Nur Raudhah Batrisya ==Pencapaian== * Naib Juara Bintang [[RTM]] Kawasan Utara (1995) *Sinaran Pasport Kegemilangan (Separuh Akhir 1996) *Finalis Asia Bagus Malaysia (1995) *Johan Team Search Talent Solfun Discotheque (1997) *Naib Johan Bintang Karaoke Medan MARA KL (1998) *Finalis National Panasonic Singing Talent Malaysia (1998) *Naib Juara [[Raja Lawak Astro|Raja Lawak Musim 2]] (2008) *Tetamu Podcast Malam Jumaat (Viral) == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2011 | ''[[Suatu Malam Kubur Berasap]]'' | Pet | Filem pertama |- | rowspan="3"|2012 | ''[[Jidin Sengal]]'' | Jay-Z | |- | ''[[Sepah The Movie]]'' | Man HR | |- | ''[[Adik Manja Returns]]'' | Budak Suruhan | Pelakon undangan |- | 2013 | ''Kecoh Hantu Raya Tok Chai'' | | |- | 2014 | ''[[Hantu Nan Sempit]]'' | Tok Moh | |- | rowspan="2"|2022 | ''Roh 100 Hari'' | Daud | |- | ''Dato' Ai La Beau'' | Bell Boy | |- | rowspan="2"|2024 | ''[[Saka Perawan]]'' | Wartawan mistik TV | Penampilan khas |- | ''[[Reeza GTR]]'' | Pemandu Bas | Penampilan khas |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2009 | ''Geng Raya Zizan'' | Bapak Ju-On | [[Astro Ria]] |- | 2019 | ''Al-Kisah Dua Roda'' | | [[TV1]] |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- |2009, 2010, 2013 | ''[[Geng Bas Sekolah]]'' (Musim 3, 4 & 5) | Abang Reza | [[Astro Ceria]] |- |2017 |[[Muzium Misteri|''Muzium Misteri'']] |Abang Luk |[[TV3]] |- | rowspan="2"|2022 | ''[[Fantasia Inn]]'' | Gojie | [[TV Okey]] |- | ''Gila Viral'' | Ramlan | [[Astro Warna]] |- | rowspan="2"|2023 | ''Wasilah Kasih'' | Cikgu Faiz | [[TV2]] |- | ''[[W (drama web)|W: Two Worlds]]'' | Dr. Zul | [[Viu]] |- | 2024 | ''[[Gadis Dan Angan Angan]]'' | Pengawal Keselamatan Sekolah | [[TV3]] |- | 2025 | ''[[Seribu Tahun]]'' | Beego | [[Astro Ria]] |- |2026 |''Kelas Belakang'' |Keifli |[[Viu]] |- |} === Televisyen === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 | ''Telematch'' | Pelbagai watak | [[Astro Ceria]] | Alih suara |- | 2008–2009 | ''Warung Kita'' | Pengacara | [[Astro Prima]] | bersama [[Farouk Hussain]] |- | 2012 | ''[[Betul ke Bohong?]]'' (Musim 2) | rowspan="2"|Artis Jemputan | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | Episod 4 |- | 2013 | ''[[Betul ke Bohong?]]'' (Musim 3) | Episod 13 (Akhir) |- |} === Peserta === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan |- | 2008 | ''[[Raja Lawak|Raja Lawak Astro]]'' (Musim 2) | Cham |- | 2016 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2016]]'' | Cham |- |} == Diskografi == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu |- | 2013 | "Seandainya" |- |} == Radiografi == === Radio === {| class="wikitable" ! Stesen |- | [[Suria (stesen radio)|Suria]] |} ==Rujukan == * http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm?pid=2&sid=5cf37cda64591e035bbc040bfc2ab19d *[http://penang.thestar.com.my/dj_suria/bio.asp?id=15 Biodata Azrul di SuriaFM]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=artist&p=info&id=814&mode=profile Biodata Azrul di Sinema Malaysia]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://mstar.com.my/hiburan/cerita.asp?file=/2011/1/21/mstar_hiburan/20110120144019&sec=mstar_hiburan mStar Online] ==Pautan luar== *[http://azrulzaidi.blogspot.com/ Laman blog Azrul] *[http://www.myspace.com/azrulzaidi Profil Azrul di Myspace] *[http://profiles.friendster.com/azrulzaidi Profil Azrul di Friendster]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm Laman forum peminat Cham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080530010428/http://chamchillout.forumotion.com/portal.htm |date=2008-05-30 }} *http://www.facebook.com/azrulzaidi *http://www.freewebs.com/azrulzaidi {{Raja Lawak Astro}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peserta Raja Lawak]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] bb3s1zr5lap6afptcfy2uomybsv0imn 0 106246 6810104 6791536 2026-03-27T06:27:01Z Zakwan Suhaimi 89 362435 /* Pelakon pembantu */ 6810104 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | nama = Antara Dua Darjat | imej = Antara_Dua_Darjat.jpg | image_size = | caption = | director = [[P. Ramlee]]<br>[[S. Sudarmaji]] (penolong pengarah) | studio = [[Malay Film Productions]] | producer = [[Run Run Shaw]] | writer = [[Omar Rojik]]<br>P. Ramlee | story = Omar Rojik | screenplay = Omar Rojik | narrator = | starring = P. Ramlee<br>[[Saadiah]]<br>[[Ahmad Nisfu]]<br>[[Kuswadinata]]<br>[[Yusof Latiff]]<br>[[S. Kadarisman]] | music = [[Kassim Masdor]]<br>P. Ramlee | cinematography = [[A. Bakar Ali]] | editing = | distributor = [[Shaw Brothers]] | released = 28 Mei 1960 | runtime = 110 minit | country = [[Singapura]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = | preceded_by = | followed_by = | website = | amg_id = | filemkita = | imdb_id = }} '''''Antara Dua Darjat''''' merupakan sebuah filem [[Melayu]] yang diterbitkan oleh [[Studio Jalan Ampas]] yang berpangkalan di Singapura pada 28 Mei 1960. Filem ''Antara Dua Darjat'' diterbitkan dalam bentuk filem hitam putih tanpa warna.<ref>http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506073352/http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html |date=2008-05-06 }} Dicapai pada 9 Oktober 2017</ref> Filem ini diarahkan oleh pengarah [[P. Ramlee]] pada 28 Mei [[Filem Malaysia tahun 1960|1960.]] ==Sinopsis== Filem ini berkisar tentang halangan percintaan terhadap sepasang kekasih disebabkan keluarga yang berpegang pada tangga darjat dan keturunan di mana 'tiada boleh disatukan mereka yang berdarjat tinggi dan berdarjat rendah' lalu mencetuskan konflik yang berdarah, tekanan jiwa, pertelingkahan keluarga sehinggalah kepada hipokrasi dan pembunuhan jiwa. Mengisahkan Ghazali ([[P. Ramlee]]), seorang [[ahli muzik]] yang berpacaran dengan Tengku Zaleha ([[Saadiah]]). Tengku Zaleha tinggal di Anggrek Villa bersama keluarganya yang berlatar belakang bangsawan antaranya Tengku Karim ([[Ahmad Nisfu]]), Yang Chik ([[Rahimah Alias]]) dan Tengku Hassan ([[Kuswadinata]]). Perhubungan mereka berdua ditentang hebat oleh keluarga Tengku Zaleha. Beberapa hari kemudian, Ghazali diberi kepercayaan untuk mengajar Tengku Zaleha bermain [[piano]] di Anggrek Villa. Sehingga pada suatu malam, Ghazali dipukul dengan teruk oleh Tengku Hassan dan kuncu-kuncunya. Manakala Tengku Zaleha telah disuntik dengan [[ubat penenang]]. Ketika jasadnya diusung keluar dari rumah, Sudin ([[S. Shamsuddin]]) dan rakan-rakannya menyaksikan yang Tengku Zaleha telah meninggal dunia. Selepas peristiwa itu, Ghazali menjadi seorang yang tidak waras dan masih menyatakan bahawa Tengku Zaleha masih hidup. Beberapa bulan kemudian, Tengku Zaleha mendiami semula Anggrek Villa bersama-sama dengan suaminya, Tengku Mukri ([[S. Kadarisman]]). Tengku Mukri mempunyai muslihat tersendiri untuk membolot harta yang diwarisi oleh Tengku Zaleha. Untuk memudahkan pertemuannya dengan Ghazali, Tengku Zaleha telah memilih Anggrek Villa di Johor Bahru untuk berbulan madu. Turut bersama mereka, Tengku Aziz ([[Yusof Latiff]], sepupu kepada Tengku Mukri). Dengan pertemuan tersebut jalinan kasih sayang antara Ghazali dan Tengku Zaleha yang terbantut mekar semula. Ketika itulah, Tengku Zaleha menceritakan kisah sebenar mengenai peristiwa kehilangannya di malam itu. Malam itu juga keluarga Tengku Karim berpindah ke Singapura serta-merta. Semasa di sana, berlaku pengeseran di mana Tengku Hassan telah membunuh Yang Chik (ibu Tengku Zaleha) dan ditangkap oleh pihak polis manakala Tengku Karim yang tidak dapat menerima atas kematian isterinya telah dimasukkan ke hospital sakit jiwa (gila). Selepas peristiwa tersebut, Tengku Zaleha berkahwin dengan Tengku Mukri. Bagaimanapun, apabila Tengku Mukri mendapat tahu dari Tengku Aziz yang Tengku Zaleha dan Ghazali sedang bercinta dan Tengku Aziz pula meminta Tengku Mukri menceraikan Tengku Zaleha supaya Tengku Zaleha dapat berkahwin dengan Ghazali. Cadangan Tengku Aziz sangat memarahkan Tengku Mukri dan membuat rancangan membunuh Tengku Aziz dengan cara melanggar dengan keretanya dan selepas itu pergi menemui Ghazali untuk membuat perhitungan membunuh Ghazali. Pertarungan sengit berlaku antara Ghazali dan Tengku Mukri dan hampir meragut nyawa Ghazali, namun Tengku Aziz yang disangka terbunuh akibat muslihat Tengku Mukri muncul dengan tiba-tiba lalu menembak Tengku Mukri lalu membunuhnya. Dengan itu, bertautlah semula cinta antara Ghazali dan Tengku Zaleha. ==Barisan pelakon== [[Fail:YusofLatiff.jpg|thumb|150px|right|Yusof Latiff melakonkan watak Tengku Aziz dalam filem ini.]] [[Fail:saadiah17.JPG|thumb|150px|right|Saadiah melakonkan watak Tengku Zaleha dalam filem ini.]] ===Pelakon utama=== * [[P. Ramlee]] sebagai Ghazali (seorang ahli muzik versatil dan vokalis) * [[Saadiah]] sebagai Tengku Zaleha (kekasih Ghazali) ===Pelakon pembantu=== * [[Kuswadinata]] sebagai Tengku Hassan (Abang tiri Tengku Zaleha) * [[Ahmad Nisfu]] sebagai Tengku Karim (ayahanda/bapanya Tengku Zaleha, kemudian menjadi gila) * [[Yusof Latiff]] sebagai Tengku Aziz (sepupu Tengku Mukri) * [[S. Kadarisman]] sebagai Tengku Mukri (suami Tengku Zaleha yang mengahwininya semata-mata inginkan hartanya). Merupakan antagonis utama filem ini * [[S. Shamsuddin]] sebagai Sudin (sepupu Ghazali, dan pemain ''double bass'') * [[Zainon Fiji]] sebagai Mak Jah (mak Ghazali) * [[Rahimah Alias]] sebagai Yang Chik (ibu/bonda Tengku Zaleha) * [[Mariam Baharum]] sebagai Munah (orang gaji di Anggrek Villa) * [[Mustarjo]] sebagai Wak Karto (tukang masak di Anggrek Villa) * [[Aini Jasmin]] sebagai orang gaji Tengku Mukri (kekasih Sudin) * [[Kemat Hassan]] sebagai Tengku Ismail (ayahanda/bapanya Tengku Mukri) * [[Rahmah Rahmat]] sebagai kekasih sulit Tengku Mukri * [[M. Rafiee]] sebagai pemandu di Anggrek Villa * [[Ali Fiji]] sebagai pemain drum/cajon * [[Kassim Masdor]] sebagai pemain gitar * [[S. Sudarmaji]] sebagai pemain biola/marakas ===Pelakon tambahan=== * [[Pranee Pramote]] ==Runut bunyi== 3 buah lagu dinyanyikan oleh P. Ramlee. * "Alunan Biola" * "Selamat Panjang Umur" * "[[Getaran Jiwa]]" ==Skrip filem== [[b:Skrip Filem: Antara Dua Darjat|Skrip filem]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title|tt0277581}} * http://raimi-90.blogspot.my/2016/08/sinopsis-dan-pengajaran-filem-antara.html Dicapai pada 9 Oktober 2017 {{Filem Malaysia tahun 1960-an}} {{Filemografi P. Ramlee}} [[Kategori:Filem 1960]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1960]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan P. Ramlee]] [[Kategori:Filem yang berlatarkan Singapura]] g8xk43j508kwj0twrcxdorw2719dpjx 6810105 6810104 2026-03-27T06:28:42Z Zakwan Suhaimi 89 362435 6810105 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | nama = Antara Dua Darjat | imej = Antara_Dua_Darjat.jpg | image_size = | caption = | director = [[P. Ramlee]]<br>[[S. Sudarmaji]] (penolong pengarah) | studio = [[Malay Film Productions]] | producer = [[Run Run Shaw]] | writer = [[Omar Rojik]]<br>P. Ramlee | story = Omar Rojik | screenplay = Omar Rojik | narrator = | starring = P. Ramlee<br>[[Saadiah]]<br>[[Ahmad Nisfu]]<br>[[Kuswadinata]]<br>[[Yusof Latiff]]<br>[[S. Kadarisman]] | music = [[Kassim Masdor]]<br>P. Ramlee | cinematography = [[A. Bakar Ali]] | editing = | distributor = [[Shaw Brothers]] | released = 28 Mei 1960 | runtime = 110 minit | country = [[Singapura]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = | preceded_by = | followed_by = | website = | amg_id = | filemkita = | imdb_id = }} '''''Antara Dua Darjat''''' merupakan sebuah filem [[Melayu]] yang diterbitkan oleh [[Studio Jalan Ampas]] yang berpangkalan di Singapura pada 28 Mei 1960. Filem ''Antara Dua Darjat'' diterbitkan dalam bentuk filem hitam putih tanpa warna.<ref>http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506073352/http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html |date=2008-05-06 }} Dicapai pada 9 Oktober 2017</ref> Filem ini diarahkan oleh pengarah [[P. Ramlee]] pada 28 Mei [[Filem Malaysia tahun 1960|1960.]] ==Sinopsis== Filem ini berkisar tentang halangan percintaan terhadap sepasang kekasih disebabkan keluarga yang berpegang pada tangga darjat dan keturunan di mana 'tiada boleh disatukan mereka yang berdarjat tinggi dan berdarjat rendah' lalu mencetuskan konflik yang berdarah, tekanan jiwa, pertelingkahan keluarga sehinggalah kepada hipokrasi dan pembunuhan jiwa. Mengisahkan Ghazali ([[P. Ramlee]]), seorang [[ahli muzik]] yang berpacaran dengan Tengku Zaleha ([[Saadiah]]). Tengku Zaleha tinggal di Anggrek Villa bersama keluarganya yang berlatar belakang bangsawan antaranya Tengku Karim ([[Ahmad Nisfu]]), Yang Chik ([[Rahimah Alias]]) dan Tengku Hassan ([[Kuswadinata]]). Perhubungan mereka berdua ditentang hebat oleh keluarga Tengku Zaleha. Beberapa hari kemudian, Ghazali diberi kepercayaan untuk mengajar Tengku Zaleha bermain [[piano]] di Anggrek Villa. Sehingga pada suatu malam, Ghazali dipukul dengan teruk oleh Tengku Hassan dan kuncu-kuncunya. Manakala Tengku Zaleha telah disuntik dengan [[ubat penenang]]. Ketika jasadnya diusung keluar dari rumah, Sudin ([[S. Shamsuddin]]) dan rakan-rakannya menyaksikan yang Tengku Zaleha telah meninggal dunia. Selepas peristiwa itu, Ghazali menjadi seorang yang tidak waras dan masih menyatakan bahawa Tengku Zaleha masih hidup. Beberapa bulan kemudian, Tengku Zaleha mendiami semula Anggrek Villa bersama-sama dengan suaminya, Tengku Mukri ([[S. Kadarisman]]). Tengku Mukri mempunyai muslihat tersendiri untuk membolot harta yang diwarisi oleh Tengku Zaleha. Untuk memudahkan pertemuannya dengan Ghazali, Tengku Zaleha telah memilih Anggrek Villa di Johor Bahru untuk berbulan madu. Turut bersama mereka, Tengku Aziz ([[Yusof Latiff]], sepupu kepada Tengku Mukri). Dengan pertemuan tersebut jalinan kasih sayang antara Ghazali dan Tengku Zaleha yang terbantut mekar semula. Ketika itulah, Tengku Zaleha menceritakan kisah sebenar mengenai peristiwa kehilangannya di malam itu. Malam itu juga keluarga Tengku Karim berpindah ke Singapura serta-merta. Semasa di sana, berlaku pengeseran di mana Tengku Hassan telah membunuh Yang Chik (ibu Tengku Zaleha) dan ditangkap oleh pihak polis manakala Tengku Karim yang tidak dapat menerima atas kematian isterinya telah dimasukkan ke hospital sakit jiwa (gila). Selepas peristiwa tersebut, Tengku Zaleha berkahwin dengan Tengku Mukri. Bagaimanapun, apabila Tengku Mukri mendapat tahu dari Tengku Aziz yang Tengku Zaleha dan Ghazali sedang bercinta dan Tengku Aziz pula meminta Tengku Mukri menceraikan Tengku Zaleha supaya Tengku Zaleha dapat berkahwin dengan Ghazali. Cadangan Tengku Aziz sangat memarahkan Tengku Mukri dan membuat rancangan membunuh Tengku Aziz dengan cara melanggar dengan keretanya dan selepas itu pergi menemui Ghazali untuk membuat perhitungan membunuh Ghazali. Pertarungan sengit berlaku antara Ghazali dan Tengku Mukri dan hampir meragut nyawa Ghazali, namun Tengku Aziz yang disangka terbunuh akibat muslihat Tengku Mukri muncul dengan tiba-tiba lalu menembak Tengku Mukri lalu membunuhnya. Dengan itu, bertautlah semula cinta antara Ghazali dan Tengku Zaleha. ==Barisan pelakon== [[Fail:YusofLatiff.jpg|thumb|150px|right|Yusof Latiff melakonkan watak Tengku Aziz dalam filem ini.]] [[Fail:saadiah17.JPG|thumb|150px|right|Saadiah melakonkan watak Tengku Zaleha dalam filem ini.]] ===Pelakon utama=== * [[P. Ramlee]] sebagai Ghazali (seorang ahli muzik versatil dan vokalis) * [[Saadiah]] sebagai Tengku Zaleha (kekasih Ghazali) ===Pelakon pembantu=== * [[Kuswadinata]] sebagai Tengku Hassan (Abang tiri Tengku Zaleha) * [[Ahmad Nisfu]] sebagai Tengku Karim (ayahanda/bapanya Tengku Zaleha, kemudian menjadi gila) * [[Yusof Latiff]] sebagai Tengku Aziz (sepupu Tengku Mukri) * [[S. Kadarisman]] sebagai Tengku Mukri (suami Tengku Zaleha yang mengahwininya semata-mata inginkan hartanya). Merupakan antagonis utama filem ini * [[S. Shamsuddin]] sebagai Sudin (sepupu Ghazali, dan pemain ''double bass'') * [[Zainon Fiji]] sebagai Mak Jah (ibu/mak Ghazali) * [[Rahimah Alias]] sebagai Yang Chik (ibu/bonda Tengku Zaleha) * [[Mariam Baharum]] sebagai Munah (orang gaji di Anggrek Villa) * [[Mustarjo]] sebagai Wak Karto (tukang masak di Anggrek Villa) * [[Aini Jasmin]] sebagai orang gaji Tengku Mukri (kekasih Sudin) * [[Kemat Hassan]] sebagai Tengku Ismail (ayahanda/bapanya Tengku Mukri) * [[Rahmah Rahmat]] sebagai kekasih sulit Tengku Mukri * [[M. Rafiee]] sebagai pemandu di Anggrek Villa * [[Ali Fiji]] sebagai pemain drum/cajon * [[Kassim Masdor]] sebagai pemain gitar * [[S. Sudarmaji]] sebagai pemain biola/marakas ===Pelakon tambahan=== * [[Pranee Pramote]] ==Runut bunyi== 3 buah lagu dinyanyikan oleh P. Ramlee. * "Alunan Biola" * "Selamat Panjang Umur" * "[[Getaran Jiwa]]" ==Skrip filem== [[b:Skrip Filem: Antara Dua Darjat|Skrip filem]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title|tt0277581}} * http://raimi-90.blogspot.my/2016/08/sinopsis-dan-pengajaran-filem-antara.html Dicapai pada 9 Oktober 2017 {{Filem Malaysia tahun 1960-an}} {{Filemografi P. Ramlee}} [[Kategori:Filem 1960]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1960]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan P. Ramlee]] [[Kategori:Filem yang berlatarkan Singapura]] h1r6uodtw3iyi34evynhfhwx1dfjwv4 6810106 6810105 2026-03-27T06:32:25Z Zakwan Suhaimi 89 362435 /* Pelakon pembantu */ 6810106 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | nama = Antara Dua Darjat | imej = Antara_Dua_Darjat.jpg | image_size = | caption = | director = [[P. Ramlee]]<br>[[S. Sudarmaji]] (penolong pengarah) | studio = [[Malay Film Productions]] | producer = [[Run Run Shaw]] | writer = [[Omar Rojik]]<br>P. Ramlee | story = Omar Rojik | screenplay = Omar Rojik | narrator = | starring = P. Ramlee<br>[[Saadiah]]<br>[[Ahmad Nisfu]]<br>[[Kuswadinata]]<br>[[Yusof Latiff]]<br>[[S. Kadarisman]] | music = [[Kassim Masdor]]<br>P. Ramlee | cinematography = [[A. Bakar Ali]] | editing = | distributor = [[Shaw Brothers]] | released = 28 Mei 1960 | runtime = 110 minit | country = [[Singapura]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = | preceded_by = | followed_by = | website = | amg_id = | filemkita = | imdb_id = }} '''''Antara Dua Darjat''''' merupakan sebuah filem [[Melayu]] yang diterbitkan oleh [[Studio Jalan Ampas]] yang berpangkalan di Singapura pada 28 Mei 1960. Filem ''Antara Dua Darjat'' diterbitkan dalam bentuk filem hitam putih tanpa warna.<ref>http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506073352/http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html |date=2008-05-06 }} Dicapai pada 9 Oktober 2017</ref> Filem ini diarahkan oleh pengarah [[P. Ramlee]] pada 28 Mei [[Filem Malaysia tahun 1960|1960.]] ==Sinopsis== Filem ini berkisar tentang halangan percintaan terhadap sepasang kekasih disebabkan keluarga yang berpegang pada tangga darjat dan keturunan di mana 'tiada boleh disatukan mereka yang berdarjat tinggi dan berdarjat rendah' lalu mencetuskan konflik yang berdarah, tekanan jiwa, pertelingkahan keluarga sehinggalah kepada hipokrasi dan pembunuhan jiwa. Mengisahkan Ghazali ([[P. Ramlee]]), seorang [[ahli muzik]] yang berpacaran dengan Tengku Zaleha ([[Saadiah]]). Tengku Zaleha tinggal di Anggrek Villa bersama keluarganya yang berlatar belakang bangsawan antaranya Tengku Karim ([[Ahmad Nisfu]]), Yang Chik ([[Rahimah Alias]]) dan Tengku Hassan ([[Kuswadinata]]). Perhubungan mereka berdua ditentang hebat oleh keluarga Tengku Zaleha. Beberapa hari kemudian, Ghazali diberi kepercayaan untuk mengajar Tengku Zaleha bermain [[piano]] di Anggrek Villa. Sehingga pada suatu malam, Ghazali dipukul dengan teruk oleh Tengku Hassan dan kuncu-kuncunya. Manakala Tengku Zaleha telah disuntik dengan [[ubat penenang]]. Ketika jasadnya diusung keluar dari rumah, Sudin ([[S. Shamsuddin]]) dan rakan-rakannya menyaksikan yang Tengku Zaleha telah meninggal dunia. Selepas peristiwa itu, Ghazali menjadi seorang yang tidak waras dan masih menyatakan bahawa Tengku Zaleha masih hidup. Beberapa bulan kemudian, Tengku Zaleha mendiami semula Anggrek Villa bersama-sama dengan suaminya, Tengku Mukri ([[S. Kadarisman]]). Tengku Mukri mempunyai muslihat tersendiri untuk membolot harta yang diwarisi oleh Tengku Zaleha. Untuk memudahkan pertemuannya dengan Ghazali, Tengku Zaleha telah memilih Anggrek Villa di Johor Bahru untuk berbulan madu. Turut bersama mereka, Tengku Aziz ([[Yusof Latiff]], sepupu kepada Tengku Mukri). Dengan pertemuan tersebut jalinan kasih sayang antara Ghazali dan Tengku Zaleha yang terbantut mekar semula. Ketika itulah, Tengku Zaleha menceritakan kisah sebenar mengenai peristiwa kehilangannya di malam itu. Malam itu juga keluarga Tengku Karim berpindah ke Singapura serta-merta. Semasa di sana, berlaku pengeseran di mana Tengku Hassan telah membunuh Yang Chik (ibu Tengku Zaleha) dan ditangkap oleh pihak polis manakala Tengku Karim yang tidak dapat menerima atas kematian isterinya telah dimasukkan ke hospital sakit jiwa (gila). Selepas peristiwa tersebut, Tengku Zaleha berkahwin dengan Tengku Mukri. Bagaimanapun, apabila Tengku Mukri mendapat tahu dari Tengku Aziz yang Tengku Zaleha dan Ghazali sedang bercinta dan Tengku Aziz pula meminta Tengku Mukri menceraikan Tengku Zaleha supaya Tengku Zaleha dapat berkahwin dengan Ghazali. Cadangan Tengku Aziz sangat memarahkan Tengku Mukri dan membuat rancangan membunuh Tengku Aziz dengan cara melanggar dengan keretanya dan selepas itu pergi menemui Ghazali untuk membuat perhitungan membunuh Ghazali. Pertarungan sengit berlaku antara Ghazali dan Tengku Mukri dan hampir meragut nyawa Ghazali, namun Tengku Aziz yang disangka terbunuh akibat muslihat Tengku Mukri muncul dengan tiba-tiba lalu menembak Tengku Mukri lalu membunuhnya. Dengan itu, bertautlah semula cinta antara Ghazali dan Tengku Zaleha. ==Barisan pelakon== [[Fail:YusofLatiff.jpg|thumb|150px|right|Yusof Latiff melakonkan watak Tengku Aziz dalam filem ini.]] [[Fail:saadiah17.JPG|thumb|150px|right|Saadiah melakonkan watak Tengku Zaleha dalam filem ini.]] ===Pelakon utama=== * [[P. Ramlee]] sebagai Ghazali (seorang ahli muzik versatil dan vokalis) * [[Saadiah]] sebagai Tengku Zaleha (kekasih Ghazali) ===Pelakon pembantu=== * [[Kuswadinata]] sebagai Tengku Hassan (Abang tiri Tengku Zaleha) * [[Ahmad Nisfu]] sebagai Tengku Karim (ayahanda/bapanya Tengku Zaleha, kemudian menjadi gila) * [[Yusof Latiff]] sebagai Tengku Aziz (sepupu Tengku Mukri) * [[S. Kadarisman]] sebagai Tengku Mukri (suami Tengku Zaleha yang mengahwininya semata-mata inginkan hartanya). Merupakan antagonis utama filem ini * [[S. Shamsuddin]] sebagai Sudin (sepupu Ghazali, dan pemain ''double bass'') * [[Zainon Fiji]] sebagai Mak Jah (ibu/mak Ghazali) * [[Rahimah Alias]] sebagai Yang Chik (ibu/bonda Tengku Zaleha) * [[Mariam Baharum]] sebagai Munah (kekasih Sudin/orang gaji di Anggrek Villa) * [[Mustarjo]] sebagai Wak Karto (tukang masak di Anggrek Villa) * [[Aini Jasmin]] sebagai orang gaji Tengku Mukri (kekasih Sudin) * [[Kemat Hassan]] sebagai Tengku Ismail (ayahanda/bapanya Tengku Mukri) * [[Rahmah Rahmat]] sebagai kekasih sulit Tengku Mukri * [[M. Rafiee]] sebagai pemandu di Anggrek Villa * [[Ali Fiji]] sebagai pemain drum/cajon * [[Kassim Masdor]] sebagai pemain gitar * [[S. Sudarmaji]] sebagai pemain biola/marakas ===Pelakon tambahan=== * [[Pranee Pramote]] ==Runut bunyi== 3 buah lagu dinyanyikan oleh P. Ramlee. * "Alunan Biola" * "Selamat Panjang Umur" * "[[Getaran Jiwa]]" ==Skrip filem== [[b:Skrip Filem: Antara Dua Darjat|Skrip filem]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title|tt0277581}} * http://raimi-90.blogspot.my/2016/08/sinopsis-dan-pengajaran-filem-antara.html Dicapai pada 9 Oktober 2017 {{Filem Malaysia tahun 1960-an}} {{Filemografi P. Ramlee}} [[Kategori:Filem 1960]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1960]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan P. Ramlee]] [[Kategori:Filem yang berlatarkan Singapura]] 57dnxawoabwsfbe3gkkcu1f536u338f 6810110 6810106 2026-03-27T06:34:04Z Zakwan Suhaimi 89 362435 6810110 wikitext text/x-wiki {{Infobox Film | nama = Antara Dua Darjat | imej = Antara_Dua_Darjat.jpg | image_size = | caption = | director = [[P. Ramlee]]<br>[[S. Sudarmaji]] (penolong pengarah) | studio = [[Malay Film Productions]] | producer = [[Run Run Shaw]] | writer = [[Omar Rojik]]<br>P. Ramlee | story = Omar Rojik | screenplay = Omar Rojik | narrator = | starring = P. Ramlee<br>[[Saadiah]]<br>[[Ahmad Nisfu]]<br>[[Kuswadinata]]<br>[[Yusof Latiff]]<br>[[S. Kadarisman]] | music = [[Kassim Masdor]]<br>P. Ramlee | cinematography = [[A. Bakar Ali]] | editing = | distributor = [[Shaw Brothers]] | released = 28 Mei 1960 | runtime = 110 minit | country = [[Singapura]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = | preceded_by = | followed_by = | website = | amg_id = | filemkita = | imdb_id = }} '''''Antara Dua Darjat''''' merupakan sebuah filem [[Melayu]] yang diterbitkan oleh [[Studio Jalan Ampas]] yang berpangkalan di Singapura pada 28 Mei 1960. Filem ''Antara Dua Darjat'' diterbitkan dalam bentuk filem hitam putih tanpa warna.<ref>http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506073352/http://www.filemkita.com/filem/a/antara_dua_darjat_01.html |date=2008-05-06 }} Dicapai pada 9 Oktober 2017</ref> Filem ini diarahkan oleh pengarah [[P. Ramlee]] pada 28 Mei [[Filem Malaysia tahun 1960|1960.]] ==Sinopsis== Filem ini berkisar tentang halangan percintaan terhadap sepasang kekasih disebabkan keluarga yang berpegang pada tangga darjat dan keturunan di mana 'tiada boleh disatukan mereka yang berdarjat tinggi dan berdarjat rendah' lalu mencetuskan konflik yang berdarah, tekanan jiwa, pertelingkahan keluarga sehinggalah kepada hipokrasi dan pembunuhan jiwa. Mengisahkan Ghazali ([[P. Ramlee]]), seorang [[ahli muzik]] yang berpacaran dengan Tengku Zaleha ([[Saadiah]]). Tengku Zaleha tinggal di Anggrek Villa bersama keluarganya yang berlatar belakang bangsawan antaranya Tengku Karim ([[Ahmad Nisfu]]), Yang Chik ([[Rahimah Alias]]) dan Tengku Hassan ([[Kuswadinata]]). Perhubungan mereka berdua ditentang hebat oleh keluarga Tengku Zaleha. Beberapa hari kemudian, Ghazali diberi kepercayaan untuk mengajar Tengku Zaleha bermain [[piano]] di Anggrek Villa. Sehingga pada suatu malam, Ghazali dipukul dengan teruk oleh Tengku Hassan dan kuncu-kuncunya. Manakala Tengku Zaleha telah disuntik dengan [[ubat penenang]]. Ketika jasadnya diusung keluar dari rumah, Sudin ([[S. Shamsuddin]]) dan rakan-rakannya menyaksikan yang Tengku Zaleha telah meninggal dunia. Selepas peristiwa itu, Ghazali menjadi seorang yang tidak waras dan masih menyatakan bahawa Tengku Zaleha masih hidup. Beberapa bulan kemudian, Tengku Zaleha mendiami semula Anggrek Villa bersama-sama dengan suaminya, Tengku Mukri ([[S. Kadarisman]]). Tengku Mukri mempunyai muslihat tersendiri untuk membolot harta yang diwarisi oleh Tengku Zaleha. Untuk memudahkan pertemuannya dengan Ghazali, Tengku Zaleha telah memilih Anggrek Villa di Johor Bahru untuk berbulan madu. Turut bersama mereka, Tengku Aziz ([[Yusof Latiff]], sepupu kepada Tengku Mukri). Dengan pertemuan tersebut jalinan kasih sayang antara Ghazali dan Tengku Zaleha yang terbantut mekar semula. Ketika itulah, Tengku Zaleha menceritakan kisah sebenar mengenai peristiwa kehilangannya di malam itu. Malam itu juga keluarga Tengku Karim berpindah ke Singapura serta-merta. Semasa di sana, berlaku pengeseran di mana Tengku Hassan telah membunuh Yang Chik (ibu Tengku Zaleha) dan ditangkap oleh pihak polis manakala Tengku Karim yang tidak dapat menerima atas kematian isterinya telah dimasukkan ke hospital sakit jiwa (gila). Selepas peristiwa tersebut, Tengku Zaleha berkahwin dengan Tengku Mukri. Bagaimanapun, apabila Tengku Mukri mendapat tahu dari Tengku Aziz yang Tengku Zaleha dan Ghazali sedang bercinta dan Tengku Aziz pula meminta Tengku Mukri menceraikan Tengku Zaleha supaya Tengku Zaleha dapat berkahwin dengan Ghazali. Cadangan Tengku Aziz sangat memarahkan Tengku Mukri dan membuat rancangan membunuh Tengku Aziz dengan cara melanggar dengan keretanya dan selepas itu pergi menemui Ghazali untuk membuat perhitungan membunuh Ghazali. Pertarungan sengit berlaku antara Ghazali dan Tengku Mukri dan hampir meragut nyawa Ghazali, namun Tengku Aziz yang disangka terbunuh akibat muslihat Tengku Mukri muncul dengan tiba-tiba lalu menembak Tengku Mukri lalu membunuhnya. Dengan itu, bertautlah semula cinta antara Ghazali dan Tengku Zaleha. ==Barisan pelakon== [[Fail:YusofLatiff.jpg|thumb|150px|right|Yusof Latiff melakonkan watak Tengku Aziz dalam filem ini.]] [[Fail:saadiah17.JPG|thumb|150px|right|Saadiah melakonkan watak Tengku Zaleha dalam filem ini.]] ===Pelakon utama=== * [[P. Ramlee]] sebagai Ghazali (seorang ahli muzik versatil dan vokalis) * [[Saadiah]] sebagai Tengku Zaleha (kekasih Ghazali) ===Pelakon pembantu=== * [[Kuswadinata]] sebagai Tengku Hassan (Abang tiri Tengku Zaleha) * [[Ahmad Nisfu]] sebagai Tengku Karim (ayahanda/bapanya Tengku Zaleha, kemudian menjadi gila) * [[Yusof Latiff]] sebagai Tengku Aziz (sepupu Tengku Mukri) * [[S. Kadarisman]] sebagai Tengku Mukri (suami Tengku Zaleha yang mengahwininya semata-mata inginkan hartanya). Merupakan antagonis utama filem ini * [[S. Shamsuddin]] sebagai Sudin (sepupu Ghazali, dan pemain ''double bass'') * [[Zainon Fiji]] sebagai Mak Jah (ibu/mak Ghazali) * [[Rahimah Alias]] sebagai Yang Chik (ibu/bonda Tengku Zaleha) * [[Mariam Baharum]] sebagai Munah (kekasih Sudin/orang gaji di Anggrek Villa) * [[Mustarjo]] sebagai Wak Karto (tukang masak di Anggrek Villa) * [[Aini Jasmin]] sebagai Putih (orang gaji Tengku Mukri) * [[Kemat Hassan]] sebagai Tengku Ismail (ayahanda/bapanya Tengku Mukri) * [[Rahmah Rahmat]] sebagai kekasih sulit Tengku Mukri * [[M. Rafiee]] sebagai pemandu di Anggrek Villa * [[Ali Fiji]] sebagai pemain drum/cajon * [[Kassim Masdor]] sebagai pemain gitar * [[S. Sudarmaji]] sebagai pemain biola/marakas ===Pelakon tambahan=== * [[Pranee Pramote]] ==Runut bunyi== 3 buah lagu dinyanyikan oleh P. Ramlee. * "Alunan Biola" * "Selamat Panjang Umur" * "[[Getaran Jiwa]]" ==Skrip filem== [[b:Skrip Filem: Antara Dua Darjat|Skrip filem]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title|tt0277581}} * http://raimi-90.blogspot.my/2016/08/sinopsis-dan-pengajaran-filem-antara.html Dicapai pada 9 Oktober 2017 {{Filem Malaysia tahun 1960-an}} {{Filemografi P. Ramlee}} [[Kategori:Filem 1960]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1960]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan P. Ramlee]] [[Kategori:Filem yang berlatarkan Singapura]] dwm9z5a14t8eyji8ud28gn6ym00oiaq 0 106815 6809777 6657517 2026-03-26T13:24:18Z Aurora 376 /* Sejarah harga petrol & diesel */ 6809777 wikitext text/x-wiki '''Harga minyak Malaysia''' dikawal dan diberi [[subsidi]] oleh kerajaan [[Malaysia]]. Setakat 2008, kerajaan membelanjakan AS$14 bilion untuk subsidi [[petrol]], [[diesel]] dan [[gas asli]] setiap tahun.<ref>{{cite news |author=AP |title=Malaysia to lift fuel price controls |date=2008-06-03 |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2008-06-03-3835194941_x.htm |work=Associated Press |publisher=USATODAY.com |accessdate=2013-07-20}}</ref> Sementara pada 2013, jumlah ini telah menurun menjadi RM24.8 bilion (~USD7.6 bilion).<ref>{{petik berita |author=Lee Shi-Ian |title=It’s finally here, fuel price up tonight. New taxes next? |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ron95-and-diesel-price-up-20-sen-from-midnight |accessdate=5 September 2013 |newspaper=The Malaysian Insider |date=2 September 2013 |archive-date=2013-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905104328/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ron95-and-diesel-price-up-20-sen-from-midnight |url-status=dead }}</ref> Oleh sebab Malaysia juga merupakan negara pengeluar petroleum, sebarang kesan kenaikan harga minyak di pasaran dunia dapat [[Petronas dan subsidi minyak|dihad dan dikawal]] sedikit sebanyak. == Perubahan harga minyak 2008 == Tahun 2008 menyaksikan beberapa tahap kenaikan dan penurunan harga petrol di pam minyak sejajar dengan turun naik harga minyak mentah di pasaran dunia. Pada 5 Jun 2008, kerajaan menaikkan harga minyak dan diesel secara mendadak, dengan harga petrol dinaikkan sebanyak 78 sen seliter kepada RM2.70 seliter (kenaikan 40%) manakala harga diesel turut dinaikkan sebanyak RM1 kepada RM2.58 seliter daripada RM1.58.<ref>{{cite news |title=Malaysia raises petrol prices by 40% |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/351883/1/.html |publisher=Channel NewsAsia |date=4 Jun 2008 |accessdate=24 September 2008 |language=Inggeris}}</ref><ref name="Bernama1"/> Sejajar dengan penurunan harga minyak dunia, kerajaan Malaysia pada 22 Ogos 2008 mengumumkan penurunan harga runcit minyak. Pengumuman ini menyaksikan harga petrol dan diesel diturunkan di antara lapan dan 22 sen mulai 23 Ogos 2008.<ref name="Bernama1">{{cite news |title=Harga Petrol Dan Diesel Turun Mulai Sabtu, Umum Abdullah |url=http://www.bernama.com/bernama/v3/bm/news.php?id=354486 |publisher=Bernama |date=22 Ogos 2008 |accessdate=24 September 2008}}</ref> Pada 24 September 2008 pula, kerajaan mengumumkan penurunan 10 sen harga petrol dan diesel.<ref>{{cite news |title=Harga Petrol, Diesel Turun 10 Sen Esok |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/newsindex.php?id=361115 |publisher=Bernama |date=24 September 2008 |accessdate=24 September 2008}}</ref> Berikutan harga minyak dunia yang terus menurun, bermula 15 Oktober, harga minyak diturunkan lagi antara 10 dan 20 sen.<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun lagi, kali ini antara 10 hingga 20 sen |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/10/14/mstar_mutakhir/20081014180628&sec=mstar_mutakhir |publisher=mStar Online |date=14 Oktober 2008 |accessdate=14 Oktober 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203210945/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F10%2F14%2Fmstar_mutakhir%2F20081014180628&sec=mstar_mutakhir |url-status=dead }}</ref> Seterusnya pada 1 November, harga petrol dan diesel terus diturunkan sebanyak 15 sen.<ref>{{cite news |title=Petrol Dan Diesel Turun 15 Sen Esok |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/news_lite.php?id=368435 |publisher=Bernama |date=31 Oktober 2008 |accessdate=31 Oktober 2008}}</ref> Harga runcit petrol terus turun pada 18 November<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun 15 sen, kali kelima tahun ini |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/11/18/mstar_berita/20081117125236&sec=mstar_berita |publisher=mStar Online |date=18 November 2008 |accessdate=18 November 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203211021/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F11%2F18%2Fmstar_berita%2F20081117125236&sec=mstar_berita |url-status=dead }}</ref>, 3 Disember 2008<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun lagi, rendah sebelum paras Jun |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/12/3/mstar_berita/20081202172844&sec=mstar_berita |publisher=mStar Online |date=3 Disember 2008 |accessdate=3 Disember 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203211156/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F12%2F3%2Fmstar_berita%2F20081202172844&sec=mstar_berita |url-status=dead }}</ref> dan 16 Disember 2008.<ref>{{cite news |title=Petrol Dan Diesel Turun 10 Sen Berkuatkuasa Selasa |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/news_lite.php?id=378478 |publisher=Bernama.com |date=15 Disember 2008 |accessdate=15 Disember 2008}}</ref> == Subsidi minyak == Mulai [[1 November]] [[2008]], Kerajaan Malaysia tidak lagi memberi subsidi petrol seperti yang diumumkan oleh [[Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna Malaysia|Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna]] Datuk [[Shahrir Abdul Samad]], pada 18 November 2008.<ref>{{cite news |title=Malaysians are now paying petrol tax |url=http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/12622-malaysians-are-now-paying-petrol-tax- |publisher=The Malaysian Insider |date=18 Nov 2008 |accessdate=18 November 2008 |language=Inggeris |archive-date=2009-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090106151002/http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/12622-malaysians-are-now-paying-petrol-tax- |url-status=dead }}</ref> Mengikut Shahrir, syarikat minyak mengambil 19.54 sen manakala operator stesen minyak mengambil 12.19 sen dan perbezaan antara harga di pam minyak dan kos serta komisyen syarikat dan operator dipulangkan kepada kerajaan dalam bentuk cukai. Bagaimanapun, kerajaan masih membayar rebet tunai kepada pemilik kenderaan seperti yang diumumkan sebelum ini di bawah skim baru subsidi bahan api. Rebet sebanyak RM625 setahun itu hanya terhad kepada pemilik kenderaan persendirian berkapasiti enjin sehingga 2000cc serta trak "pick up" dan jip berkapasiti enjin sehingga 2,500cc. Pemilik motosikal persendirian berkapasiti enjin sehingga 250cc pula akan menerima bayaran tunai sebanyak RM150 setahun. Rebet tunai itu akan dibuat oleh Kementerian Kewangan apabila pemilik kenderaan dan motosikal membayar atau memperbaharui cukai jalan. Bayaran tersebut meliputi kenderaan dengan cukai jalan berkuat kuasa [[1 April]] [[2008]] hingga [[31 Mac]] [[2009]]. Bayaran tunai itu akan diberikan dalam bentuk tunai atau kiriman wang yang boleh ditunaikan di Pejabat [[Pos Malaysia]] di seluruh negara mulai [[14 Jun]] [[2008]]. Bagi pemilik kenderaan dan motosikal yang tidak termasuk dalam kategori menerima bayaran tunai, mereka akan dibantu menerusi pengurangan cukai jalan sebanyak RM200 untuk kenderaan melebihi 2,000cc dan RM50 untuk motosikal berkapasiti enjin melebihi 250cc. Selain itu, kerajaan juga membantu Perusahaan Kecil dan Sederhana (PKS) dengan memberikan bantuan khas kepada pengusahanya bagi mengimbangi kenaikan harga gas. Harga gas untuk sektor industri telah dinaikkan daripada RM9.40 setiap mmBtu kepada RM24.54. == Penukaran RON 92 kepada RON 95 == Mulai 1 September 2009, minyak petrol RON 92 dihentikan jualan dan digantikan dengan RON 95. Kualiti RON 95 selaras dengan spesifikasi EURO2M. RON 95 mula dijual pada harga RM 1.75 sebelum dinaikkan kepada RM 1.80. Pada hari yang sama, harga RON 97 naik kepada RM 2.05.<ref name="ron9592">{{cite news |title=Minyak petrol RON95 ganti RON92, 5 sen lebih mahal |url=http://mstar.com.my/berita/cerita.asp?file=/2009/9/1/mstar_berita/20090831173820&sec=mstar_berita |publisher=mSTAR Online |date=1 Sept 2009 |accessdate=1 Sept 2009}}</ref> Mulai 1 Ogos 2010 pula, cuma kenderaan didaftarkan di Malaysia dibenarkan membeli petrol RON95; kenderaan asing (terutamanya dari Singapura dan Thailand) cuma dibenarkan membeli RON97 (atau diesel) di stesen minyak Malaysia.<ref>[http://web6.bernama.com/client/hpm08/news.php?id=518948 RON97 Petrol Sales Shoots Up In Border Towns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150106060713/http://web6.bernama.com/client/hpm08/news.php?id=518948 |date=2015-01-06 }} Bernama. 4 Ogos 2010.</ref> Sejak diperkenalkan, harga RON 95 telah naik tiga kali, pada 16 Julai 2010 naik 5 sen menjadi RM 1.85/liter, pada 3 Disember 2010 naik lagi 5 sen menjadi RM 1.90/liter,<ref name=MIDF2nd>[http://www.midf.com.my/project/midf/media/2010/12/06/104532-760.pdf Second round subsidy cut]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} MIDF. 6 Disember 2010.</ref> dan terbaru pada 3 September 2013 naik 20 sen menjadi RM2.10/liter. == Sejarah harga petrol & diesel == Jadual berikut menunjukkan harga runcit di stesen minyak bagi Petrol RON 92(ditamatkan pada 9/1/2009), RON 97(bermula pada 9/1/2009), RON 95, DIESEL sejak 1990 hingga JAN 2015. {| class="wikitable" | | colspan="2" |'''<big>RON 97</big>''' | colspan="2" |'''<big>RON 95</big>''' | colspan="2" |'''<big>RON 92</big>''' | colspan="2" |'''<big>DIESEL</big>''' | colspan="2" |'''<big>DIESEL EURO 5</big>''' |- |'''<big>Tarikh</big>''' |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |- |1/1/1990 |1.10 |  |500 | |1.06 | |0.65 | | | |- |1/10/2000 |1.20 |0.1 | | |1.16 |0.1 |0.70 |0.05 | | |- |20/10/2001 |1.30 |0.1 | | |1.26 |0.1 |0.70 |0 | | |- |1/5/2002 |1.32 |0.02 | | |1.28 |0.02 |0.72 |0.02 | | |- |31/10/2002 |1.33 |0.01 | | |1.29 |0.01 |0.72 |0 | | |- |1/3/2003 |1.35 |0.02 | | |1.31 |0.02 |0.76 |0.04 | | |- |1/5/2004 |1.37 |0.02 | | |1.33 |0.02 |0.78 |0.02 | | |- |1/10/2004 |1.42 |0.05 | | |1.38 |0.05 |0.83 |0.05 | | |- |1/4/2005 |1.42 |0 | | |1.38 |0 |0.88 |0.05 | | |- |5/5/2005 |1.52 |0.1 | | |1.48 |0.1 |1.08 |0.2 | | |- |31/7/2005 |1.62 |0.1 | | |1.58 |0.1 |1.28 |0.2 | | |- |28/2/2006 |1.92 |0.3 | | |1.88 |0.3 |1.58 |0.3 | | |- |4/6/2008 |2.70 |0.78 | | |2.62 |0.74 |2.58 |1 | | |- |23/8/2008 |2.55 | -0.2 | | |2.40 | -0.2 |2.50 | -0.1 | | |- |25/9/2008 |2.45 | -0.1 | | |2.30 | -0.1 |2.40 | -0.1 | | |- |16/10/2008 |2.30 | -0.2 | | |2.20 | -0.1 |2.20 | -0.2 | | |- |1/11/2008 |2.15 | -0.2 | | |2.05 | -0.2 |2.05 | -0.2 | | |- |18/11/2008 |2.00 | -0.2 | | |1.90 | -0.2 |1.90 | -0.2 | | |- |3/12/2008 |1.90 | -0.1 | | |1.80 | -0.1 |1.80 | -0.1 | | |- |16/12/2008 |1.80 | -0.1 | | |1.70 | -0.1 |1.70 | -0.1 | | |- |16/5/2009 |1.80 |0 | | |1.75 |0.05 |1.70 |0 | | |- |1/9/2009 |2.05 |0.25 |1.80 | | | |1.70 |0 | | |- |16/7/2010 |2.10 |0.05 |1.85 |0.05 | | |1.75 |0.05 | | |- |2/11/2010 |2.15 |0.05 |1.85 |0 | | |1.75 |0 | | |- |1/12/2010 |2.30 |0.15 |1.90 |0.05 | | |1.80 |0.05 | | |- |5/1/2011 |2.40 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |1/2/2011 |2.50 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |2/4/2011 |2.70 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/5/2011 |2.90 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |16/6/2011 |2.80 | -0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/4/2012 |2.90 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |7/6/2012 |2.80 | -0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/7/2012 |2.60 | -0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |24/8/2012 |2.70 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |6/9/2012 |3.00 |0.3 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |27/2/2013 |2.70 | -0.3 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |7/3/2013 |2.90 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |22/5/2013 |2.70 | -0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |3/9/2013 |2.70 |0 |2.10 |0.2 | | |2.00 |0.2 | | |- |5/9/2013 |2.85 |0.15 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |14/11/2013 |2.75 | -0.1 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |8/1/2014 |2.80 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |7/2/2014 |2.85 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |7/3/2014 |2.90 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |6/6/2014 |2.85 | -0 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |9/9/2014 |2.75 | -0.1 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |2/10/2014 |2.75 |0 |2.30 |0.2 | | |2.20 |0.2 | | |- |19/11/2014 |2.55 | -0.2 |2.30 |0 | | |2.20 |0 | | |- |1/12/2014 |2.46 | -0.1 |2.26 | -0 | | |2.23 |0.03 | | |- |1/1/2015 |2.11 | -0.4 |1.91 | -0.4 | | |1.93 | -0.3 | | |- |1/2/2015 |2.00 | -0.11 |1.70 | -0.21 | | |1.70 | -0.23 | | |- |1/3/2015 |2.25 |0.25 |1.95 |0.25 | | |1.95 |0.25 | | |- |1/6/2015 |2.35 |0.10 |2.05 |0.10 | | |2.05 |0.10 | | |- |1/7/2015 |2.55 |0.20 |2.15 |0.10 | | |2.05 |0.00 |2.15 | |- |1/8/2015 |2.45 | -0.10 |2.05 | -0.10 | | |1.95 | -0.10 |2.05 | -0.10 |- |1/9/2015 |2.35 | -0.10 |1.95 | -0.10 | | |1.80 | -0.15 |1.90 | -0.15 |- |1/10/2015 |2.45 |0.10 |2.05 |0.10 | | |1.90 |0.10 |2.00 |0.10 |- |1/11/2015 |2.45 |0.00 |2.05 |0.00 | | |1.90 |0.00 |2.00 |0.00 |- |1/12/2015 |2.45 |0.00 |1.95 | -0.10 | | |1.90 |0.00 |2.00 |0.00 |- |1/1/2016 |2.25 | -0.20 |1.85 | -0.10 | | |1.60 | -0.30 |1.70 | -0.30 |- |1/2/2016 |2.05 | -0.20 |1.75 | -0.10 | | |1.35 | -0.25 |1.45 | -0.25 |- |1/3/2016 |1.95 | -0.10 |1.60 | -0.15 | | |1.35 |0.00 |1.45 |0.00 |- |1/4/2016 |2.05 |0.10 |1.70 |0.10 | | |1.55 |0.20 |1.65 |0.20 |- |1/5/2016 |2.05 |0.00 |1.70 |0.00 | | |1.55 |0.00 |1.65 |0.00 |- |1/6/2016 |2.05 |0.00 |1.70 |0.00 | | |1.55 |0.00 |1.65 |0.00 |- |1/7/2016 |2.10 |0.05 |1.75 |0.05 | | |1.60 |0.05 |1.70 |0.05 |- |1/8/2016 |2.10 |0.00 |1.75 |0.00 | | |1.70 |0.10 |1.80 |0.10 |- |1/9/2016 |2.05 | -0.05 |1.70 | -0.05 | | |1.70 |0.00 |1.80 |0.00 |- |1/10/2016 |2.15 |0.10 |1.80 |0.10 | | |1.75 |0.05 |1.85 |0.05 |- |1/11/2016 |2.30 |0.15 |1.95 |0.15 | | |1.90 |0.15 |2.00 |0.15 |- |1/12/2016 |2.25 | -0.05 |1.90 | -0.05 | | |1.85 | -0.05 |1.95 | -0.05 |- |1/1/2017 |2.40 |0.15 |2.10 |0.20 | | |2.05 |0.20 |2.15 |0.20 |- |1/2/2017 |2.60 |0.20 |2.30 |0.20 | | |2.15 |0.10 |2.25 |0.10 |- |1/3/2017 |2.60 |0.00 |2.30 |0.00 | | |2.20 |0.05 |2.30 |0.05 |- |30/03/2017 |2.13 | -0.47 |2.41 |0.11 | | |2.11 | -0.04 |2.21 | -0.09 |- |06/04/2017 |2.16 |0.03 |2.43 |0.02 | | |2.08 | -0.03 |2.18 | -0.03 |- |13/04/2017 |2.24 |0.08 |2.52 |0.09 | | |2.16 |0.08 |2.26 |0.08 |- |20/04/2017 |2.27 |0.03 |2.54 |0.02 | | |2.21 |0.05 |2.31 |0.05 |- |27/04/2017 |2.21 | -0.06 |2.49 | -0.05 | | |2.14 | -0.07 |2.24 | -0.07 |- |04/05/2017 |2.11 | -0.10 |2.39 | -0.10 | | |2.08 | -0.06 |2.18 | -0.06 |- |11/05/2017 |2.01 | -0.10 |2.29 | -0.10 | | |1.95 | -0.13 |2.05 | -0.13 |- |18/05/2017 |2.08 |0.07 |2.36 |0.07 | | |1.99 |0.04 |2.09 |0.04 |- |25/05/2017 |2.12 |0.04 |2.40 |0.04 | | |2.03 |0.04 |2.13 |0.04 |- |01/06/2017 |2.1 | -0.02 |2.38 | -0.02 | | |2.02 | -0.01 |2.12 | -0.01 |- |08/06/2017 |2.05 | -0.05 |2.31 | -0.07 | | |1.94 | -0.08 |2.04 | -0.08 |- |15/06/2017 |1.98 | -0.07 |2.24 | -0.07 | | |1.88 | -0.06 |1.98 | -0.06 |- |22/06/2017 |1.91 | -0.07 |2.17 | -0.07 | | |1.88 |0.00 |1.98 |0.00 |- |29/06/2017 |1.89 | -0.02 |2.15 | -0.02 | | |1.84 | -0.04 |1.94 | -0.04 |- |06/07/2017 |1.93 |0.04 |2.19 |0.04 | | |1.91 |0.07 |2.01 |0.07 |- |13/07/2017 |1.97 |0.04 |2.22 |0.03 | | |1.96 |0.05 |2.06 |0.05 |- |20/07/2017 |1.97 |0.00 |2.22 |0.00 | | |1.96 |0.00 |2.06 |0.00 |- |27/07/2017 |2.03 |0.06 |2.28 |0.06 | | |1.99 |0.03 |2.09 |0.03 |- |03/08/2017 |2.07 |0.04 |2.32 |0.04 | | |2.05 |0.06 |2.15 |0.06 |- |10/08/2017 |2.12 |0.05 |2.39 |0.07 | | |2.06 |0.01 |2.16 |0.01 |- |17/08/2017 |2.15 |0.03 |2.43 |0.04 | | |2.04 | -0.02 |2.14 | -0.02 |- |24/08/2017 |2.15 |0.00 |2.43 |0.00 | | |2.01 | -0.03 |2.11 | -0.03 |- |31/08/2017 |2.16 |0.01 |2.44 |0.01 | | |2.04 |0.03 |2.14 |0.03 |- |07/09/2017 |2.2 |0.04 |2.48 |0.04 | | |2.05 |0.01 |2.15 |0.01 |- |14/09/2017 |2.21 |0.01 |2.52 |0.04 | | |2.14 |0.09 |2.24 |0.09 |- |21/09/2017 |2.19 | -0.02 |2.49 | -0.03 | | |2.10 | -0.04 |2.20 | -0.04 |- |28/09/2017 |2.16 | -0.03 |2.46 | -0.03 | | |2.12 |0.02 |2.22 |0.02 |- |05/10/2017 |2.19 |0.03 |2.49 |0.03 | | |2.17 |0.05 |2.27 |0.05 |- |12/10/2017 |2.16 | -0.03 |2.46 | -0.03 | | |2.10 | -0.07 |2.20 | -0.07 |- |19/10/2017 |2.17 |0.01 |2.47 |0.01 | | |2.11 |0.01 |2.21 |0.01 |- |26/10/2017 |2.2 |0.03 |2.50 |0.03 | | |2.13 |0.02 |2.23 |0.02 |- |02/11/2017 |2.24 |0.04 |2.54 |0.04 | | |2.17 |0.04 |2.27 |0.04 |- |09/11/2017 |2.31 |0.07 |2.60 |0.06 | | |2.20 |0.03 |2.30 |0.03 |- |16/11/2017 |2.38 |0.07 |2.66 |0.06 | | |2.25 |0.05 |2.35 |0.05 |- |23/11/2017 |2.3 | -0.08 |2.58 | -0.08 | | |2.23 | -0.02 |2.33 | -0.02 |- |30/11/2017 |2.3 |0.00 |2.58 |0.00 | | |2.25 |0.02 |2.35 |0.02 |- |07/12/2017 |2.29 | -0.01 |2.57 | -0.01 | | |2.21 | -0.04 |2.31 | -0.04 |- |14/12/2017 |2.25 | -0.04 |2.52 | -0.05 | | |2.20 | -0.01 |2.30 | -0.01 |- |21/12/2017 |2.27 |0.02 |2.54 |0.02 | | |2.23 |0.03 |2.33 |0.03 |- |28/12/2017 |2.26 | -0.01 |2.53 | -0.01 | | |2.26 |0.03 |2.36 |0.03 |- |04/01/2018 |2.29 |0.03 |2.56 |0.03 | | |2.32 |0.06 |2.42 |0.06 |- |11/01/2018 |2.26 | -0.03 |2.53 | -0.03 | | |2.32 |0.00 |2.42 |0.00 |- |18/01/2018 |2.3 |0.04 |2.57 |0.04 | | |2.32 |0.00 |2.42 |0.00 |- |25/01/2018 |2.29 | -0.01 |2.56 | -0.01 | | |2.31 | -0.01 |2.41 | -0.01 |- |01/02/2018 |2.31 |0.02 |2.58 |0.02 | | |2.34 |0.03 |2.44 |0.03 |- |08/02/2018 |2.33 |0.02 |2.61 |0.03 | | |2.31 | -0.03 |2.41 | -0.03 |- |15/02/2018 |2.23 | -0.10 |2.50 | -0.11 | | |2.19 | -0.12 |2.29 | -0.12 |- |22/02/2018 |2.17 | -0.06 |2.43 | -0.07 | | |2.13 | -0.06 |2.23 | -0.06 |- |01/03/2018 |2.2 |0.03 |2.47 |0.04 | | |2.18 |0.05 |2.28 |0.05 |- |08/03/2018 |2.21 |0.01 |2.47 |0.00 | | |2.17 | -0.01 |2.27 | -0.01 |- |15/03/2018 |2.18 | -0.03 |2.45 | -0.02 | | |2.16 | -0.01 |2.26 | -0.01 |- |22/03/2018 |2.2 |0.02 |2.47 |0.02 | | |2.18 |0.02 |2.28 |0.02 |- |29/03/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |03/05/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |10/05/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/06/2018 |2.2 |0.00 |2.66 |0.19 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/06/2018 |2.2 |0.00 |2.60 | -0.06 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/06/2018 |2.2 |0.00 |2.59 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/06/2018 |2.2 |0.00 |2.50 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/07/2018 |2.2 |0.00 |2.58 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/07/2018 |2.2 |0.00 |2.59 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/07/2018 |2.2 |0.00 |2.56 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/07/2018 |2.2 |0.00 |2.54 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/08/2018 |2.2 |0.00 |2.64 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/08/2018 |2.2 |0.00 |2.61 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/08/2018 |2.2 |0.00 |2.65 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/08/2018 |2.2 |0.00 |2.65 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/08/2018 |2.2 |0.00 |2.69 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/09/2018 |2.2 |0.00 |2.65 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/10/2018 |2.2 |0.00 |2.79 |0.14 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/11/2018 |2.2 |0.00 |2.81 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/12/2018 |2.2 |0.00 |2.50 | -0.31 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/01/2019 |2.2 |0.00 |2.50 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/01/2019 |1.93 | -0.27 |2.23 | -0.27 | | |2.04 | -0.14 |2.14 | -0.14 |- |12/01/2019 |1.92 | -0.01 |2.22 | -0.01 | | |2.05 |0.01 |2.15 |0.01 |- |19/01/2019 |1.98 |0.06 |2.28 |0.06 | | |2.17 |0.12 |2.27 |0.12 |- |26/01/2019 |1.98 |0.00 |2.28 |0.00 | | |2.18 |0.01 |2.28 |0.01 |- |02/02/2019 |1.93 | -0.05 |2.23 | -0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/02/2019 |1.97 |0.04 |2.27 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/02/2019 |1.98 |0.01 |2.28 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/02/2019 |2.08 |0.10 |2.38 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/03/2019 |2.08 |0.00 |2.43 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/03/2019 |2.08 |0.00 |2.46 |0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/03/2019 |2.08 |0.00 |2.54 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/03/2019 |2.08 |0.00 |2.61 |0.07 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/03/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |06/04/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |13/04/2019 |2.08 |0.00 |2.68 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |20/04/2019 |2.08 |0.00 |2.80 |0.12 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |27/04/2019 |2.08 |0.00 |2.81 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |04/05/2019 |2.08 |0.00 |2.80 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |11/05/2019 |2.08 |0.00 |2.70 | -0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |18/05/2019 |2.08 |0.00 |2.68 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |25/05/2019 |2.08 |0.00 |2.76 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/06/2019 |2.08 |0.00 |2.63 | -0.13 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |15/06/2019 |2.08 |0.00 |2.41 | -0.22 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |22/06/2019 |2.08 |0.00 |2.38 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |29/06/2019 |2.08 |0.00 |2.49 |0.11 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |06/07/2019 |2.08 |0.00 |2.53 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |13/07/2019 |2.08 |0.00 |2.57 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |20/07/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |27/07/2019 |2.08 |0.00 |2.56 | -0.11 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |03/08/2019 |2.08 |0.00 |2.54 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |10/08/2019 |2.08 |0.00 |2.49 | -0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |17/08/2019 |2.08 |0.00 |2.49 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |24/08/2019 |2.08 |0.00 |2.51 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |31/08/2019 |2.08 |0.00 |2.50 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/09/2019 |2.08 |0.00 |2.50 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/09/2019 |2.08 |0.00 |2.53 |0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/09/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.14 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/09/2019 |2.08 |0.00 |2.79 |0.12 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/10/2019 |2.08 |0.00 |2.60 | -0.19 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/10/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.07 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/10/2019 |2.08 |0.00 |2.68 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/10/2019 |2.08 |0.00 |2.59 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/11/2019 |2.08 |0.00 |2.56 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/11/2019 |2.08 |0.00 |2.57 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/11/2019 |2.08 |0.00 |2.70 |0.13 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/11/2019 |2.08 |0.00 |2.66 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/11/2019 |2.08 |0.00 |2.66 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/12/2019 |2.08 |0.00 |2.64 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/12/2019 |2.08 |0.00 |2.64 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/12/2019 |2.08 |0.00 |2.58 | -0.06 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/12/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |04/01/2020 |2.08 |0.00 |2.65 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |11/01/2020 |2.08 |0.00 |2.62 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |18/01/2020 |2.08 |0.00 |2.53 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |25/01/2020 |2.08 |0.00 |2.49 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/02/2020 |2.08 |0.00 |2.41 | -0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |08/02/2020 |2.04 | -0.04 |2.34 | -0.07 | | |2.08 | -0.10 |2.18 | -0.10 |- |15/02/2020 |2.06 |0.02 |2.36 |0.02 | | |2.14 |0.06 |2.24 |0.06 |- |22/02/2020 |2.38 |0.02 |2.08 |0.02 | | |2.14 |0.00 |2.24 |0.00 |- |29/02/2020 |2.40 |0.02 |2.08 |0.00 | | |2.13 | -0.01 |2.23 | -0.01 |- |07/03/2020 |1.89 | -0.19 |2.19 | -0.21 | | |1.96 | -0.17 |2.06 | -0.17 |- |14/03/2020 |1.82 | -0.07 |2.10 | -0.09 | | |1.87 | -0.09 |1.97 | -0.09 |- |21/03/2020 |1.44 | -0.38 |1.74 | -0.36 | | |1.75 | -0.12 |1.85 | -0.12 |- |28/03/2020 |1.38 | -0.06 |1.68 | -0.06 | | |1.68 | -0.07 |1.78 | -0.07 |- |04/04/2020 |1.60 | -0.08 |1.30 | -0.08 | | |1.58 | -0.10 |1.68 | -0.10 |- |11/04/2020 |1.55 | -0.05 |1.25 | -0.05 | | |1.46 | -0.12 |1.56 | -0.12 |- |18/04/2020 |1.55 |0.00 |1.25 |0.00 | | |1.43 | -0.03 |1.53 | -0.03 |- |25/04/2020 |1.25 | -0.30 |1.25 |0.00 | | |1.40 | -0.03 |1.50 | -0.03 |- |02/05/2020 |1.55 |0.30 |1.25 |0.00 | | |1.40 |0.00 |1.50 |0.00 |- |09/05/2020 |1.55 |0.00 |1.25 |0.00 | | |1.40 |0.00 |1.50 |0.00 |- |16/05/2020 |1.61 |0.06 |1.31 |0.06 | | |1.45 |0.05 | | |- |13/06/2020 |1.86 |0.25 |1.56 |0.25 | | |1.73 | | | |- |25/07/2020 |1.98 |0.12 |1.68 |0.12 | | |1.82 | | | |- |15/08/2020 |1.98 |0.00 |1.68 |0.00 | | |1.82 | | | |- |19/09/2020 |1.93 | -0.05 |1.63 | -0.05 | | |1.67 | | | |- |03/10/2020 |2.01 |0.08 |1.71 |0.08 | | |1.70 | | | |- |14/11/2020 |1.92 | -0.09 |1.62 | -0.09 | | |1.74 | | | |- |12/12/2020 |2.03 |0.11 |1.73 |0.11 | | |1.93 | | | |- |16/12/2021 |3.00 |0.97 |2.05 |0.32 | | |2.15 | | | |- |01/12/2022 |3.85 |0.85 |2.05 |0.00 | | |2.15 | | | |- |26/10/2023 |3.47 | -0.38 |2.05 |0.00 | | |2.15 | | | |- |19/09/2024 |3.19 | -0.28 |2.05 |0.00 | | |2.95 | | | |- |26/12/2024 |3.25 |0.06 |2.05 |0.00 | | |2.95 | | | |- |27/03/2025 |3.28 |0.03 |2.05 |0.00 | | |3.03 | | | |- |30/9/2025 |3.21 | -0.08 |2.60 |0.55 | | |2.93 | | | |} == BUDI95 == Sejak Februari 2021, kerajaan telah menetapkan had harga siling petrol RON95 dan diesel pada paras RM2.05 dan RM2.15 seliter.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2021/02/673345/harga-siling-ron95-rm205-diesel-rm215-seliter|title=Harga siling RON95 RM2.05, diesel RM2.15 seliter|author=Suraya Roslan|date=10 Februari 2021|website=Harian Metro|language=ms}}</ref> Pada September 2025, Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] memutuskan untuk menghidupkan semula program subsidi bahan api melalui program BUDI MADANI RON95 (BUDI95). Program ini bermula dengan anggota polis dan tentera pada 27 September dan penerima [[Sumbangan Tunai Rahmah]] (STR) pada 28 September. Program BUDI95 kemudian dibuka kepada semua rakyat Malaysia yang memiliki lesen memandu pada 30 September. Mulai tarikh tersebut, petrol RON95 dijual pada harga RM1.99 seliter bagi rakyat tempatan, terhad kepada 300 liter sebulan, manakala harga bagi bukan warganegara dan syarikat besar diapungkan bermula dengan RM2.60. Harga RON97 dan diesel juga diapungkan (kecuali harga diesel di Malaysia Timur dikekalkan pada harga lama).<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/09/1448898/pm-umum-ron95-rm199-mulai-30-september|title=PM umum RON95 RM1.99 mulai 30 September|date=22 September 2024|author=Mohd Iskandar Ibrahim|publisher=Berita Harian}}</ref><ref>{{cite news|url=https://paultan.org/2025/09/29/govt-sets-unsubsidised-ron95-petrol-at-rm2-60-a-litre-all-eligible-malaysians-pay-rm1-99-from-sept-30/|title=Gov’t sets unsubsidised RON95 petrol price at RM2.60 a litre – with Budi95, RM1.99 per litre for Malaysians|date=29 September 2024|author=Anthony Lim|website=Paul Tan's Automotive News}}</ref> == Lihat juga == * [[Kenaikan harga minyak semenjak 2003]] * [[Petronas dan subsidi minyak]] * [[Teori puncak minyak]] == Rujukan == {{reflist|35em}} == Pautan luar == * [https://paultan.org/topics/special/malaysian-fuel-prices/ Malaysian Fuel Prices Archives - Paul Tan's Automotive News] * [http://tonto.eia.doe.gov/dnav/pet/pet_pri_wco_k_w.htm World Crude Oil Prices] * [http://www.oil-price.net/ Crude Oil Price Forecast] * [http://www.rossaimi.com/2017/03/harga-minyak-petrol-minggu-ini.html Harga minyak minggu ini]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.hargaminyak.co/harga-minyak-minggu-ini/ Harga minyak setiap minggu bermula Mac 2017] * [https://berita.my/harga-minyak/ Harga minyak setiap minggu tahun 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520124210/https://berita.my/harga-minyak/ |date=2018-05-20 }} [[Kategori:Ekonomi Malaysia]] [[Kategori:Minyak]] [[Kategori:2010-an di Malaysia]] 6b3or2dhmqqtuqbunbisitirctwce1g 6809783 6809777 2026-03-26T13:30:45Z Aurora 376 /* BUDI95 */ 6809783 wikitext text/x-wiki '''Harga minyak Malaysia''' dikawal dan diberi [[subsidi]] oleh kerajaan [[Malaysia]]. Setakat 2008, kerajaan membelanjakan AS$14 bilion untuk subsidi [[petrol]], [[diesel]] dan [[gas asli]] setiap tahun.<ref>{{cite news |author=AP |title=Malaysia to lift fuel price controls |date=2008-06-03 |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2008-06-03-3835194941_x.htm |work=Associated Press |publisher=USATODAY.com |accessdate=2013-07-20}}</ref> Sementara pada 2013, jumlah ini telah menurun menjadi RM24.8 bilion (~USD7.6 bilion).<ref>{{petik berita |author=Lee Shi-Ian |title=It’s finally here, fuel price up tonight. New taxes next? |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ron95-and-diesel-price-up-20-sen-from-midnight |accessdate=5 September 2013 |newspaper=The Malaysian Insider |date=2 September 2013 |archive-date=2013-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905104328/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ron95-and-diesel-price-up-20-sen-from-midnight |url-status=dead }}</ref> Oleh sebab Malaysia juga merupakan negara pengeluar petroleum, sebarang kesan kenaikan harga minyak di pasaran dunia dapat [[Petronas dan subsidi minyak|dihad dan dikawal]] sedikit sebanyak. == Perubahan harga minyak 2008 == Tahun 2008 menyaksikan beberapa tahap kenaikan dan penurunan harga petrol di pam minyak sejajar dengan turun naik harga minyak mentah di pasaran dunia. Pada 5 Jun 2008, kerajaan menaikkan harga minyak dan diesel secara mendadak, dengan harga petrol dinaikkan sebanyak 78 sen seliter kepada RM2.70 seliter (kenaikan 40%) manakala harga diesel turut dinaikkan sebanyak RM1 kepada RM2.58 seliter daripada RM1.58.<ref>{{cite news |title=Malaysia raises petrol prices by 40% |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/351883/1/.html |publisher=Channel NewsAsia |date=4 Jun 2008 |accessdate=24 September 2008 |language=Inggeris}}</ref><ref name="Bernama1"/> Sejajar dengan penurunan harga minyak dunia, kerajaan Malaysia pada 22 Ogos 2008 mengumumkan penurunan harga runcit minyak. Pengumuman ini menyaksikan harga petrol dan diesel diturunkan di antara lapan dan 22 sen mulai 23 Ogos 2008.<ref name="Bernama1">{{cite news |title=Harga Petrol Dan Diesel Turun Mulai Sabtu, Umum Abdullah |url=http://www.bernama.com/bernama/v3/bm/news.php?id=354486 |publisher=Bernama |date=22 Ogos 2008 |accessdate=24 September 2008}}</ref> Pada 24 September 2008 pula, kerajaan mengumumkan penurunan 10 sen harga petrol dan diesel.<ref>{{cite news |title=Harga Petrol, Diesel Turun 10 Sen Esok |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/newsindex.php?id=361115 |publisher=Bernama |date=24 September 2008 |accessdate=24 September 2008}}</ref> Berikutan harga minyak dunia yang terus menurun, bermula 15 Oktober, harga minyak diturunkan lagi antara 10 dan 20 sen.<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun lagi, kali ini antara 10 hingga 20 sen |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/10/14/mstar_mutakhir/20081014180628&sec=mstar_mutakhir |publisher=mStar Online |date=14 Oktober 2008 |accessdate=14 Oktober 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203210945/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F10%2F14%2Fmstar_mutakhir%2F20081014180628&sec=mstar_mutakhir |url-status=dead }}</ref> Seterusnya pada 1 November, harga petrol dan diesel terus diturunkan sebanyak 15 sen.<ref>{{cite news |title=Petrol Dan Diesel Turun 15 Sen Esok |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/news_lite.php?id=368435 |publisher=Bernama |date=31 Oktober 2008 |accessdate=31 Oktober 2008}}</ref> Harga runcit petrol terus turun pada 18 November<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun 15 sen, kali kelima tahun ini |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/11/18/mstar_berita/20081117125236&sec=mstar_berita |publisher=mStar Online |date=18 November 2008 |accessdate=18 November 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203211021/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F11%2F18%2Fmstar_berita%2F20081117125236&sec=mstar_berita |url-status=dead }}</ref>, 3 Disember 2008<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun lagi, rendah sebelum paras Jun |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/12/3/mstar_berita/20081202172844&sec=mstar_berita |publisher=mStar Online |date=3 Disember 2008 |accessdate=3 Disember 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203211156/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F12%2F3%2Fmstar_berita%2F20081202172844&sec=mstar_berita |url-status=dead }}</ref> dan 16 Disember 2008.<ref>{{cite news |title=Petrol Dan Diesel Turun 10 Sen Berkuatkuasa Selasa |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/news_lite.php?id=378478 |publisher=Bernama.com |date=15 Disember 2008 |accessdate=15 Disember 2008}}</ref> == Subsidi minyak == Mulai [[1 November]] [[2008]], Kerajaan Malaysia tidak lagi memberi subsidi petrol seperti yang diumumkan oleh [[Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna Malaysia|Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna]] Datuk [[Shahrir Abdul Samad]], pada 18 November 2008.<ref>{{cite news |title=Malaysians are now paying petrol tax |url=http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/12622-malaysians-are-now-paying-petrol-tax- |publisher=The Malaysian Insider |date=18 Nov 2008 |accessdate=18 November 2008 |language=Inggeris |archive-date=2009-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090106151002/http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/12622-malaysians-are-now-paying-petrol-tax- |url-status=dead }}</ref> Mengikut Shahrir, syarikat minyak mengambil 19.54 sen manakala operator stesen minyak mengambil 12.19 sen dan perbezaan antara harga di pam minyak dan kos serta komisyen syarikat dan operator dipulangkan kepada kerajaan dalam bentuk cukai. Bagaimanapun, kerajaan masih membayar rebet tunai kepada pemilik kenderaan seperti yang diumumkan sebelum ini di bawah skim baru subsidi bahan api. Rebet sebanyak RM625 setahun itu hanya terhad kepada pemilik kenderaan persendirian berkapasiti enjin sehingga 2000cc serta trak "pick up" dan jip berkapasiti enjin sehingga 2,500cc. Pemilik motosikal persendirian berkapasiti enjin sehingga 250cc pula akan menerima bayaran tunai sebanyak RM150 setahun. Rebet tunai itu akan dibuat oleh Kementerian Kewangan apabila pemilik kenderaan dan motosikal membayar atau memperbaharui cukai jalan. Bayaran tersebut meliputi kenderaan dengan cukai jalan berkuat kuasa [[1 April]] [[2008]] hingga [[31 Mac]] [[2009]]. Bayaran tunai itu akan diberikan dalam bentuk tunai atau kiriman wang yang boleh ditunaikan di Pejabat [[Pos Malaysia]] di seluruh negara mulai [[14 Jun]] [[2008]]. Bagi pemilik kenderaan dan motosikal yang tidak termasuk dalam kategori menerima bayaran tunai, mereka akan dibantu menerusi pengurangan cukai jalan sebanyak RM200 untuk kenderaan melebihi 2,000cc dan RM50 untuk motosikal berkapasiti enjin melebihi 250cc. Selain itu, kerajaan juga membantu Perusahaan Kecil dan Sederhana (PKS) dengan memberikan bantuan khas kepada pengusahanya bagi mengimbangi kenaikan harga gas. Harga gas untuk sektor industri telah dinaikkan daripada RM9.40 setiap mmBtu kepada RM24.54. == Penukaran RON 92 kepada RON 95 == Mulai 1 September 2009, minyak petrol RON 92 dihentikan jualan dan digantikan dengan RON 95. Kualiti RON 95 selaras dengan spesifikasi EURO2M. RON 95 mula dijual pada harga RM 1.75 sebelum dinaikkan kepada RM 1.80. Pada hari yang sama, harga RON 97 naik kepada RM 2.05.<ref name="ron9592">{{cite news |title=Minyak petrol RON95 ganti RON92, 5 sen lebih mahal |url=http://mstar.com.my/berita/cerita.asp?file=/2009/9/1/mstar_berita/20090831173820&sec=mstar_berita |publisher=mSTAR Online |date=1 Sept 2009 |accessdate=1 Sept 2009}}</ref> Mulai 1 Ogos 2010 pula, cuma kenderaan didaftarkan di Malaysia dibenarkan membeli petrol RON95; kenderaan asing (terutamanya dari Singapura dan Thailand) cuma dibenarkan membeli RON97 (atau diesel) di stesen minyak Malaysia.<ref>[http://web6.bernama.com/client/hpm08/news.php?id=518948 RON97 Petrol Sales Shoots Up In Border Towns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150106060713/http://web6.bernama.com/client/hpm08/news.php?id=518948 |date=2015-01-06 }} Bernama. 4 Ogos 2010.</ref> Sejak diperkenalkan, harga RON 95 telah naik tiga kali, pada 16 Julai 2010 naik 5 sen menjadi RM 1.85/liter, pada 3 Disember 2010 naik lagi 5 sen menjadi RM 1.90/liter,<ref name=MIDF2nd>[http://www.midf.com.my/project/midf/media/2010/12/06/104532-760.pdf Second round subsidy cut]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} MIDF. 6 Disember 2010.</ref> dan terbaru pada 3 September 2013 naik 20 sen menjadi RM2.10/liter. == Sejarah harga petrol & diesel == Jadual berikut menunjukkan harga runcit di stesen minyak bagi Petrol RON 92(ditamatkan pada 9/1/2009), RON 97(bermula pada 9/1/2009), RON 95, DIESEL sejak 1990 hingga JAN 2015. {| class="wikitable" | | colspan="2" |'''<big>RON 97</big>''' | colspan="2" |'''<big>RON 95</big>''' | colspan="2" |'''<big>RON 92</big>''' | colspan="2" |'''<big>DIESEL</big>''' | colspan="2" |'''<big>DIESEL EURO 5</big>''' |- |'''<big>Tarikh</big>''' |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |- |1/1/1990 |1.10 |  |500 | |1.06 | |0.65 | | | |- |1/10/2000 |1.20 |0.1 | | |1.16 |0.1 |0.70 |0.05 | | |- |20/10/2001 |1.30 |0.1 | | |1.26 |0.1 |0.70 |0 | | |- |1/5/2002 |1.32 |0.02 | | |1.28 |0.02 |0.72 |0.02 | | |- |31/10/2002 |1.33 |0.01 | | |1.29 |0.01 |0.72 |0 | | |- |1/3/2003 |1.35 |0.02 | | |1.31 |0.02 |0.76 |0.04 | | |- |1/5/2004 |1.37 |0.02 | | |1.33 |0.02 |0.78 |0.02 | | |- |1/10/2004 |1.42 |0.05 | | |1.38 |0.05 |0.83 |0.05 | | |- |1/4/2005 |1.42 |0 | | |1.38 |0 |0.88 |0.05 | | |- |5/5/2005 |1.52 |0.1 | | |1.48 |0.1 |1.08 |0.2 | | |- |31/7/2005 |1.62 |0.1 | | |1.58 |0.1 |1.28 |0.2 | | |- |28/2/2006 |1.92 |0.3 | | |1.88 |0.3 |1.58 |0.3 | | |- |4/6/2008 |2.70 |0.78 | | |2.62 |0.74 |2.58 |1 | | |- |23/8/2008 |2.55 | -0.2 | | |2.40 | -0.2 |2.50 | -0.1 | | |- |25/9/2008 |2.45 | -0.1 | | |2.30 | -0.1 |2.40 | -0.1 | | |- |16/10/2008 |2.30 | -0.2 | | |2.20 | -0.1 |2.20 | -0.2 | | |- |1/11/2008 |2.15 | -0.2 | | |2.05 | -0.2 |2.05 | -0.2 | | |- |18/11/2008 |2.00 | -0.2 | | |1.90 | -0.2 |1.90 | -0.2 | | |- |3/12/2008 |1.90 | -0.1 | | |1.80 | -0.1 |1.80 | -0.1 | | |- |16/12/2008 |1.80 | -0.1 | | |1.70 | -0.1 |1.70 | -0.1 | | |- |16/5/2009 |1.80 |0 | | |1.75 |0.05 |1.70 |0 | | |- |1/9/2009 |2.05 |0.25 |1.80 | | | |1.70 |0 | | |- |16/7/2010 |2.10 |0.05 |1.85 |0.05 | | |1.75 |0.05 | | |- |2/11/2010 |2.15 |0.05 |1.85 |0 | | |1.75 |0 | | |- |1/12/2010 |2.30 |0.15 |1.90 |0.05 | | |1.80 |0.05 | | |- |5/1/2011 |2.40 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |1/2/2011 |2.50 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |2/4/2011 |2.70 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/5/2011 |2.90 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |16/6/2011 |2.80 | -0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/4/2012 |2.90 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |7/6/2012 |2.80 | -0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/7/2012 |2.60 | -0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |24/8/2012 |2.70 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |6/9/2012 |3.00 |0.3 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |27/2/2013 |2.70 | -0.3 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |7/3/2013 |2.90 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |22/5/2013 |2.70 | -0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |3/9/2013 |2.70 |0 |2.10 |0.2 | | |2.00 |0.2 | | |- |5/9/2013 |2.85 |0.15 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |14/11/2013 |2.75 | -0.1 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |8/1/2014 |2.80 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |7/2/2014 |2.85 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |7/3/2014 |2.90 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |6/6/2014 |2.85 | -0 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |9/9/2014 |2.75 | -0.1 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |2/10/2014 |2.75 |0 |2.30 |0.2 | | |2.20 |0.2 | | |- |19/11/2014 |2.55 | -0.2 |2.30 |0 | | |2.20 |0 | | |- |1/12/2014 |2.46 | -0.1 |2.26 | -0 | | |2.23 |0.03 | | |- |1/1/2015 |2.11 | -0.4 |1.91 | -0.4 | | |1.93 | -0.3 | | |- |1/2/2015 |2.00 | -0.11 |1.70 | -0.21 | | |1.70 | -0.23 | | |- |1/3/2015 |2.25 |0.25 |1.95 |0.25 | | |1.95 |0.25 | | |- |1/6/2015 |2.35 |0.10 |2.05 |0.10 | | |2.05 |0.10 | | |- |1/7/2015 |2.55 |0.20 |2.15 |0.10 | | |2.05 |0.00 |2.15 | |- |1/8/2015 |2.45 | -0.10 |2.05 | -0.10 | | |1.95 | -0.10 |2.05 | -0.10 |- |1/9/2015 |2.35 | -0.10 |1.95 | -0.10 | | |1.80 | -0.15 |1.90 | -0.15 |- |1/10/2015 |2.45 |0.10 |2.05 |0.10 | | |1.90 |0.10 |2.00 |0.10 |- |1/11/2015 |2.45 |0.00 |2.05 |0.00 | | |1.90 |0.00 |2.00 |0.00 |- |1/12/2015 |2.45 |0.00 |1.95 | -0.10 | | |1.90 |0.00 |2.00 |0.00 |- |1/1/2016 |2.25 | -0.20 |1.85 | -0.10 | | |1.60 | -0.30 |1.70 | -0.30 |- |1/2/2016 |2.05 | -0.20 |1.75 | -0.10 | | |1.35 | -0.25 |1.45 | -0.25 |- |1/3/2016 |1.95 | -0.10 |1.60 | -0.15 | | |1.35 |0.00 |1.45 |0.00 |- |1/4/2016 |2.05 |0.10 |1.70 |0.10 | | |1.55 |0.20 |1.65 |0.20 |- |1/5/2016 |2.05 |0.00 |1.70 |0.00 | | |1.55 |0.00 |1.65 |0.00 |- |1/6/2016 |2.05 |0.00 |1.70 |0.00 | | |1.55 |0.00 |1.65 |0.00 |- |1/7/2016 |2.10 |0.05 |1.75 |0.05 | | |1.60 |0.05 |1.70 |0.05 |- |1/8/2016 |2.10 |0.00 |1.75 |0.00 | | |1.70 |0.10 |1.80 |0.10 |- |1/9/2016 |2.05 | -0.05 |1.70 | -0.05 | | |1.70 |0.00 |1.80 |0.00 |- |1/10/2016 |2.15 |0.10 |1.80 |0.10 | | |1.75 |0.05 |1.85 |0.05 |- |1/11/2016 |2.30 |0.15 |1.95 |0.15 | | |1.90 |0.15 |2.00 |0.15 |- |1/12/2016 |2.25 | -0.05 |1.90 | -0.05 | | |1.85 | -0.05 |1.95 | -0.05 |- |1/1/2017 |2.40 |0.15 |2.10 |0.20 | | |2.05 |0.20 |2.15 |0.20 |- |1/2/2017 |2.60 |0.20 |2.30 |0.20 | | |2.15 |0.10 |2.25 |0.10 |- |1/3/2017 |2.60 |0.00 |2.30 |0.00 | | |2.20 |0.05 |2.30 |0.05 |- |30/03/2017 |2.13 | -0.47 |2.41 |0.11 | | |2.11 | -0.04 |2.21 | -0.09 |- |06/04/2017 |2.16 |0.03 |2.43 |0.02 | | |2.08 | -0.03 |2.18 | -0.03 |- |13/04/2017 |2.24 |0.08 |2.52 |0.09 | | |2.16 |0.08 |2.26 |0.08 |- |20/04/2017 |2.27 |0.03 |2.54 |0.02 | | |2.21 |0.05 |2.31 |0.05 |- |27/04/2017 |2.21 | -0.06 |2.49 | -0.05 | | |2.14 | -0.07 |2.24 | -0.07 |- |04/05/2017 |2.11 | -0.10 |2.39 | -0.10 | | |2.08 | -0.06 |2.18 | -0.06 |- |11/05/2017 |2.01 | -0.10 |2.29 | -0.10 | | |1.95 | -0.13 |2.05 | -0.13 |- |18/05/2017 |2.08 |0.07 |2.36 |0.07 | | |1.99 |0.04 |2.09 |0.04 |- |25/05/2017 |2.12 |0.04 |2.40 |0.04 | | |2.03 |0.04 |2.13 |0.04 |- |01/06/2017 |2.1 | -0.02 |2.38 | -0.02 | | |2.02 | -0.01 |2.12 | -0.01 |- |08/06/2017 |2.05 | -0.05 |2.31 | -0.07 | | |1.94 | -0.08 |2.04 | -0.08 |- |15/06/2017 |1.98 | -0.07 |2.24 | -0.07 | | |1.88 | -0.06 |1.98 | -0.06 |- |22/06/2017 |1.91 | -0.07 |2.17 | -0.07 | | |1.88 |0.00 |1.98 |0.00 |- |29/06/2017 |1.89 | -0.02 |2.15 | -0.02 | | |1.84 | -0.04 |1.94 | -0.04 |- |06/07/2017 |1.93 |0.04 |2.19 |0.04 | | |1.91 |0.07 |2.01 |0.07 |- |13/07/2017 |1.97 |0.04 |2.22 |0.03 | | |1.96 |0.05 |2.06 |0.05 |- |20/07/2017 |1.97 |0.00 |2.22 |0.00 | | |1.96 |0.00 |2.06 |0.00 |- |27/07/2017 |2.03 |0.06 |2.28 |0.06 | | |1.99 |0.03 |2.09 |0.03 |- |03/08/2017 |2.07 |0.04 |2.32 |0.04 | | |2.05 |0.06 |2.15 |0.06 |- |10/08/2017 |2.12 |0.05 |2.39 |0.07 | | |2.06 |0.01 |2.16 |0.01 |- |17/08/2017 |2.15 |0.03 |2.43 |0.04 | | |2.04 | -0.02 |2.14 | -0.02 |- |24/08/2017 |2.15 |0.00 |2.43 |0.00 | | |2.01 | -0.03 |2.11 | -0.03 |- |31/08/2017 |2.16 |0.01 |2.44 |0.01 | | |2.04 |0.03 |2.14 |0.03 |- |07/09/2017 |2.2 |0.04 |2.48 |0.04 | | |2.05 |0.01 |2.15 |0.01 |- |14/09/2017 |2.21 |0.01 |2.52 |0.04 | | |2.14 |0.09 |2.24 |0.09 |- |21/09/2017 |2.19 | -0.02 |2.49 | -0.03 | | |2.10 | -0.04 |2.20 | -0.04 |- |28/09/2017 |2.16 | -0.03 |2.46 | -0.03 | | |2.12 |0.02 |2.22 |0.02 |- |05/10/2017 |2.19 |0.03 |2.49 |0.03 | | |2.17 |0.05 |2.27 |0.05 |- |12/10/2017 |2.16 | -0.03 |2.46 | -0.03 | | |2.10 | -0.07 |2.20 | -0.07 |- |19/10/2017 |2.17 |0.01 |2.47 |0.01 | | |2.11 |0.01 |2.21 |0.01 |- |26/10/2017 |2.2 |0.03 |2.50 |0.03 | | |2.13 |0.02 |2.23 |0.02 |- |02/11/2017 |2.24 |0.04 |2.54 |0.04 | | |2.17 |0.04 |2.27 |0.04 |- |09/11/2017 |2.31 |0.07 |2.60 |0.06 | | |2.20 |0.03 |2.30 |0.03 |- |16/11/2017 |2.38 |0.07 |2.66 |0.06 | | |2.25 |0.05 |2.35 |0.05 |- |23/11/2017 |2.3 | -0.08 |2.58 | -0.08 | | |2.23 | -0.02 |2.33 | -0.02 |- |30/11/2017 |2.3 |0.00 |2.58 |0.00 | | |2.25 |0.02 |2.35 |0.02 |- |07/12/2017 |2.29 | -0.01 |2.57 | -0.01 | | |2.21 | -0.04 |2.31 | -0.04 |- |14/12/2017 |2.25 | -0.04 |2.52 | -0.05 | | |2.20 | -0.01 |2.30 | -0.01 |- |21/12/2017 |2.27 |0.02 |2.54 |0.02 | | |2.23 |0.03 |2.33 |0.03 |- |28/12/2017 |2.26 | -0.01 |2.53 | -0.01 | | |2.26 |0.03 |2.36 |0.03 |- |04/01/2018 |2.29 |0.03 |2.56 |0.03 | | |2.32 |0.06 |2.42 |0.06 |- |11/01/2018 |2.26 | -0.03 |2.53 | -0.03 | | |2.32 |0.00 |2.42 |0.00 |- |18/01/2018 |2.3 |0.04 |2.57 |0.04 | | |2.32 |0.00 |2.42 |0.00 |- |25/01/2018 |2.29 | -0.01 |2.56 | -0.01 | | |2.31 | -0.01 |2.41 | -0.01 |- |01/02/2018 |2.31 |0.02 |2.58 |0.02 | | |2.34 |0.03 |2.44 |0.03 |- |08/02/2018 |2.33 |0.02 |2.61 |0.03 | | |2.31 | -0.03 |2.41 | -0.03 |- |15/02/2018 |2.23 | -0.10 |2.50 | -0.11 | | |2.19 | -0.12 |2.29 | -0.12 |- |22/02/2018 |2.17 | -0.06 |2.43 | -0.07 | | |2.13 | -0.06 |2.23 | -0.06 |- |01/03/2018 |2.2 |0.03 |2.47 |0.04 | | |2.18 |0.05 |2.28 |0.05 |- |08/03/2018 |2.21 |0.01 |2.47 |0.00 | | |2.17 | -0.01 |2.27 | -0.01 |- |15/03/2018 |2.18 | -0.03 |2.45 | -0.02 | | |2.16 | -0.01 |2.26 | -0.01 |- |22/03/2018 |2.2 |0.02 |2.47 |0.02 | | |2.18 |0.02 |2.28 |0.02 |- |29/03/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |03/05/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |10/05/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/06/2018 |2.2 |0.00 |2.66 |0.19 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/06/2018 |2.2 |0.00 |2.60 | -0.06 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/06/2018 |2.2 |0.00 |2.59 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/06/2018 |2.2 |0.00 |2.50 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/07/2018 |2.2 |0.00 |2.58 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/07/2018 |2.2 |0.00 |2.59 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/07/2018 |2.2 |0.00 |2.56 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/07/2018 |2.2 |0.00 |2.54 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/08/2018 |2.2 |0.00 |2.64 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/08/2018 |2.2 |0.00 |2.61 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/08/2018 |2.2 |0.00 |2.65 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/08/2018 |2.2 |0.00 |2.65 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/08/2018 |2.2 |0.00 |2.69 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/09/2018 |2.2 |0.00 |2.65 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/10/2018 |2.2 |0.00 |2.79 |0.14 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/11/2018 |2.2 |0.00 |2.81 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/12/2018 |2.2 |0.00 |2.50 | -0.31 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/01/2019 |2.2 |0.00 |2.50 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/01/2019 |1.93 | -0.27 |2.23 | -0.27 | | |2.04 | -0.14 |2.14 | -0.14 |- |12/01/2019 |1.92 | -0.01 |2.22 | -0.01 | | |2.05 |0.01 |2.15 |0.01 |- |19/01/2019 |1.98 |0.06 |2.28 |0.06 | | |2.17 |0.12 |2.27 |0.12 |- |26/01/2019 |1.98 |0.00 |2.28 |0.00 | | |2.18 |0.01 |2.28 |0.01 |- |02/02/2019 |1.93 | -0.05 |2.23 | -0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/02/2019 |1.97 |0.04 |2.27 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/02/2019 |1.98 |0.01 |2.28 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/02/2019 |2.08 |0.10 |2.38 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/03/2019 |2.08 |0.00 |2.43 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/03/2019 |2.08 |0.00 |2.46 |0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/03/2019 |2.08 |0.00 |2.54 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/03/2019 |2.08 |0.00 |2.61 |0.07 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/03/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |06/04/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |13/04/2019 |2.08 |0.00 |2.68 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |20/04/2019 |2.08 |0.00 |2.80 |0.12 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |27/04/2019 |2.08 |0.00 |2.81 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |04/05/2019 |2.08 |0.00 |2.80 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |11/05/2019 |2.08 |0.00 |2.70 | -0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |18/05/2019 |2.08 |0.00 |2.68 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |25/05/2019 |2.08 |0.00 |2.76 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/06/2019 |2.08 |0.00 |2.63 | -0.13 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |15/06/2019 |2.08 |0.00 |2.41 | -0.22 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |22/06/2019 |2.08 |0.00 |2.38 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |29/06/2019 |2.08 |0.00 |2.49 |0.11 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |06/07/2019 |2.08 |0.00 |2.53 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |13/07/2019 |2.08 |0.00 |2.57 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |20/07/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |27/07/2019 |2.08 |0.00 |2.56 | -0.11 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |03/08/2019 |2.08 |0.00 |2.54 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |10/08/2019 |2.08 |0.00 |2.49 | -0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |17/08/2019 |2.08 |0.00 |2.49 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |24/08/2019 |2.08 |0.00 |2.51 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |31/08/2019 |2.08 |0.00 |2.50 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/09/2019 |2.08 |0.00 |2.50 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/09/2019 |2.08 |0.00 |2.53 |0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/09/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.14 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/09/2019 |2.08 |0.00 |2.79 |0.12 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/10/2019 |2.08 |0.00 |2.60 | -0.19 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/10/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.07 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/10/2019 |2.08 |0.00 |2.68 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/10/2019 |2.08 |0.00 |2.59 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/11/2019 |2.08 |0.00 |2.56 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/11/2019 |2.08 |0.00 |2.57 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/11/2019 |2.08 |0.00 |2.70 |0.13 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/11/2019 |2.08 |0.00 |2.66 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/11/2019 |2.08 |0.00 |2.66 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/12/2019 |2.08 |0.00 |2.64 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/12/2019 |2.08 |0.00 |2.64 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/12/2019 |2.08 |0.00 |2.58 | -0.06 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/12/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |04/01/2020 |2.08 |0.00 |2.65 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |11/01/2020 |2.08 |0.00 |2.62 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |18/01/2020 |2.08 |0.00 |2.53 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |25/01/2020 |2.08 |0.00 |2.49 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/02/2020 |2.08 |0.00 |2.41 | -0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |08/02/2020 |2.04 | -0.04 |2.34 | -0.07 | | |2.08 | -0.10 |2.18 | -0.10 |- |15/02/2020 |2.06 |0.02 |2.36 |0.02 | | |2.14 |0.06 |2.24 |0.06 |- |22/02/2020 |2.38 |0.02 |2.08 |0.02 | | |2.14 |0.00 |2.24 |0.00 |- |29/02/2020 |2.40 |0.02 |2.08 |0.00 | | |2.13 | -0.01 |2.23 | -0.01 |- |07/03/2020 |1.89 | -0.19 |2.19 | -0.21 | | |1.96 | -0.17 |2.06 | -0.17 |- |14/03/2020 |1.82 | -0.07 |2.10 | -0.09 | | |1.87 | -0.09 |1.97 | -0.09 |- |21/03/2020 |1.44 | -0.38 |1.74 | -0.36 | | |1.75 | -0.12 |1.85 | -0.12 |- |28/03/2020 |1.38 | -0.06 |1.68 | -0.06 | | |1.68 | -0.07 |1.78 | -0.07 |- |04/04/2020 |1.60 | -0.08 |1.30 | -0.08 | | |1.58 | -0.10 |1.68 | -0.10 |- |11/04/2020 |1.55 | -0.05 |1.25 | -0.05 | | |1.46 | -0.12 |1.56 | -0.12 |- |18/04/2020 |1.55 |0.00 |1.25 |0.00 | | |1.43 | -0.03 |1.53 | -0.03 |- |25/04/2020 |1.25 | -0.30 |1.25 |0.00 | | |1.40 | -0.03 |1.50 | -0.03 |- |02/05/2020 |1.55 |0.30 |1.25 |0.00 | | |1.40 |0.00 |1.50 |0.00 |- |09/05/2020 |1.55 |0.00 |1.25 |0.00 | | |1.40 |0.00 |1.50 |0.00 |- |16/05/2020 |1.61 |0.06 |1.31 |0.06 | | |1.45 |0.05 | | |- |13/06/2020 |1.86 |0.25 |1.56 |0.25 | | |1.73 | | | |- |25/07/2020 |1.98 |0.12 |1.68 |0.12 | | |1.82 | | | |- |15/08/2020 |1.98 |0.00 |1.68 |0.00 | | |1.82 | | | |- |19/09/2020 |1.93 | -0.05 |1.63 | -0.05 | | |1.67 | | | |- |03/10/2020 |2.01 |0.08 |1.71 |0.08 | | |1.70 | | | |- |14/11/2020 |1.92 | -0.09 |1.62 | -0.09 | | |1.74 | | | |- |12/12/2020 |2.03 |0.11 |1.73 |0.11 | | |1.93 | | | |- |16/12/2021 |3.00 |0.97 |2.05 |0.32 | | |2.15 | | | |- |01/12/2022 |3.85 |0.85 |2.05 |0.00 | | |2.15 | | | |- |26/10/2023 |3.47 | -0.38 |2.05 |0.00 | | |2.15 | | | |- |19/09/2024 |3.19 | -0.28 |2.05 |0.00 | | |2.95 | | | |- |26/12/2024 |3.25 |0.06 |2.05 |0.00 | | |2.95 | | | |- |27/03/2025 |3.28 |0.03 |2.05 |0.00 | | |3.03 | | | |- |30/9/2025 |3.21 | -0.08 |2.60 |0.55 | | |2.93 | | | |} == BUDI95 == Sejak Februari 2021, kerajaan telah menetapkan had harga siling petrol RON95 dan diesel pada paras RM2.05 dan RM2.15 seliter.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2021/02/673345/harga-siling-ron95-rm205-diesel-rm215-seliter|title=Harga siling RON95 RM2.05, diesel RM2.15 seliter|author=Suraya Roslan|date=10 Februari 2021|website=Harian Metro|language=ms}}</ref> Pada September 2025, Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] memutuskan untuk menghidupkan semula program subsidi bahan api melalui program BUDI MADANI RON95 (BUDI95). Program ini bermula dengan anggota polis dan tentera pada 27 September dan penerima [[Sumbangan Tunai Rahmah]] (STR) pada 28 September. Program BUDI95 kemudian dibuka kepada semua rakyat Malaysia yang memiliki lesen memandu pada 30 September. Mulai tarikh tersebut, petrol RON95 dijual pada harga RM1.99 seliter bagi rakyat tempatan, terhad kepada 300 liter sebulan, manakala harga bagi bukan warganegara dan syarikat besar diapungkan bermula dengan RM2.60. Harga RON97 dan diesel juga diapungkan (kecuali harga diesel di Malaysia Timur dikekalkan pada harga lama).<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/09/1448898/pm-umum-ron95-rm199-mulai-30-september|title=PM umum RON95 RM1.99 mulai 30 September|date=22 September 2024|author=Mohd Iskandar Ibrahim|publisher=Berita Harian}}</ref><ref>{{cite news|url=https://paultan.org/2025/09/29/govt-sets-unsubsidised-ron95-petrol-at-rm2-60-a-litre-all-eligible-malaysians-pay-rm1-99-from-sept-30/|title=Gov’t sets unsubsidised RON95 petrol price at RM2.60 a litre – with Budi95, RM1.99 per litre for Malaysians|date=29 September 2024|author=Anthony Lim|website=Paul Tan's Automotive News}}</ref> Semasa [[krisis Selat Hormuz 2026]], kos kerajaan untuk mengekalkan subsidi ini mencecah RM3.2 bilion sebulan.<ref>{{cite web |last1=Leng |first1=Tan Ai |title=Oil spike pushes Malaysia fuel subsidies to RM3.2 billion a month |url=https://www.businesstimes.com.sg/international/asean/oil-spike-pushes-malaysia-fuel-subsidies-rm3-2-billion-month |website=[[The Business Times]] |access-date=25 March 2026 |language=en |date=13 March 2026}}</ref> Had 300 liter sebulan bagi setiap individu yang ditetapkan sebelum ini diturunkan sementara kepada 200 liter bermula 1 April. Pemandu e-hailing pula masih kekal menikmati had lama, iaitu sehingga 800 liter sebulan. Sementara itu untuk Sabah dan Sarawak, kerajaan menetapkan had pengisian diesel baharu bagi mengekang ketirisan dan penyeludupan. Bagi kenderaan ringan, mereka hanya boleh mengisi maksimum 50 liter bagi setiap pembelian.<ref>{{Cite web|url=https://paultan.org/2026/03/26/kuota-subsidi-ron95-diturunkan-kepada-200-liter-mula-1-april-pengisian-diesel-di-sabah-sarawak-ada-had/|title=Kuota subsidi RON95 diturunkan kepada 200 liter mula 1 April, pengisian diesel di Sabah, Sarawak ada had|last=Sharom|first=Durrani|date=2026-03-26|website=Paul Tan's Automotive News|language=ms}}</ref> == Lihat juga == * [[Kenaikan harga minyak semenjak 2003]] * [[Petronas dan subsidi minyak]] * [[Teori puncak minyak]] == Rujukan == {{reflist|35em}} == Pautan luar == * [https://paultan.org/topics/special/malaysian-fuel-prices/ Malaysian Fuel Prices Archives - Paul Tan's Automotive News] * [http://tonto.eia.doe.gov/dnav/pet/pet_pri_wco_k_w.htm World Crude Oil Prices] * [http://www.oil-price.net/ Crude Oil Price Forecast] * [http://www.rossaimi.com/2017/03/harga-minyak-petrol-minggu-ini.html Harga minyak minggu ini]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.hargaminyak.co/harga-minyak-minggu-ini/ Harga minyak setiap minggu bermula Mac 2017] * [https://berita.my/harga-minyak/ Harga minyak setiap minggu tahun 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520124210/https://berita.my/harga-minyak/ |date=2018-05-20 }} [[Kategori:Ekonomi Malaysia]] [[Kategori:Minyak]] [[Kategori:2010-an di Malaysia]] g7aeklfdf7aatztx3zg95hpak1fa90s 6809784 6809783 2026-03-26T13:31:15Z Aurora 376 menambah [[Kategori:2020-an di Malaysia]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809784 wikitext text/x-wiki '''Harga minyak Malaysia''' dikawal dan diberi [[subsidi]] oleh kerajaan [[Malaysia]]. Setakat 2008, kerajaan membelanjakan AS$14 bilion untuk subsidi [[petrol]], [[diesel]] dan [[gas asli]] setiap tahun.<ref>{{cite news |author=AP |title=Malaysia to lift fuel price controls |date=2008-06-03 |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2008-06-03-3835194941_x.htm |work=Associated Press |publisher=USATODAY.com |accessdate=2013-07-20}}</ref> Sementara pada 2013, jumlah ini telah menurun menjadi RM24.8 bilion (~USD7.6 bilion).<ref>{{petik berita |author=Lee Shi-Ian |title=It’s finally here, fuel price up tonight. New taxes next? |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ron95-and-diesel-price-up-20-sen-from-midnight |accessdate=5 September 2013 |newspaper=The Malaysian Insider |date=2 September 2013 |archive-date=2013-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905104328/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ron95-and-diesel-price-up-20-sen-from-midnight |url-status=dead }}</ref> Oleh sebab Malaysia juga merupakan negara pengeluar petroleum, sebarang kesan kenaikan harga minyak di pasaran dunia dapat [[Petronas dan subsidi minyak|dihad dan dikawal]] sedikit sebanyak. == Perubahan harga minyak 2008 == Tahun 2008 menyaksikan beberapa tahap kenaikan dan penurunan harga petrol di pam minyak sejajar dengan turun naik harga minyak mentah di pasaran dunia. Pada 5 Jun 2008, kerajaan menaikkan harga minyak dan diesel secara mendadak, dengan harga petrol dinaikkan sebanyak 78 sen seliter kepada RM2.70 seliter (kenaikan 40%) manakala harga diesel turut dinaikkan sebanyak RM1 kepada RM2.58 seliter daripada RM1.58.<ref>{{cite news |title=Malaysia raises petrol prices by 40% |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/351883/1/.html |publisher=Channel NewsAsia |date=4 Jun 2008 |accessdate=24 September 2008 |language=Inggeris}}</ref><ref name="Bernama1"/> Sejajar dengan penurunan harga minyak dunia, kerajaan Malaysia pada 22 Ogos 2008 mengumumkan penurunan harga runcit minyak. Pengumuman ini menyaksikan harga petrol dan diesel diturunkan di antara lapan dan 22 sen mulai 23 Ogos 2008.<ref name="Bernama1">{{cite news |title=Harga Petrol Dan Diesel Turun Mulai Sabtu, Umum Abdullah |url=http://www.bernama.com/bernama/v3/bm/news.php?id=354486 |publisher=Bernama |date=22 Ogos 2008 |accessdate=24 September 2008}}</ref> Pada 24 September 2008 pula, kerajaan mengumumkan penurunan 10 sen harga petrol dan diesel.<ref>{{cite news |title=Harga Petrol, Diesel Turun 10 Sen Esok |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/newsindex.php?id=361115 |publisher=Bernama |date=24 September 2008 |accessdate=24 September 2008}}</ref> Berikutan harga minyak dunia yang terus menurun, bermula 15 Oktober, harga minyak diturunkan lagi antara 10 dan 20 sen.<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun lagi, kali ini antara 10 hingga 20 sen |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/10/14/mstar_mutakhir/20081014180628&sec=mstar_mutakhir |publisher=mStar Online |date=14 Oktober 2008 |accessdate=14 Oktober 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203210945/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F10%2F14%2Fmstar_mutakhir%2F20081014180628&sec=mstar_mutakhir |url-status=dead }}</ref> Seterusnya pada 1 November, harga petrol dan diesel terus diturunkan sebanyak 15 sen.<ref>{{cite news |title=Petrol Dan Diesel Turun 15 Sen Esok |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/news_lite.php?id=368435 |publisher=Bernama |date=31 Oktober 2008 |accessdate=31 Oktober 2008}}</ref> Harga runcit petrol terus turun pada 18 November<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun 15 sen, kali kelima tahun ini |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/11/18/mstar_berita/20081117125236&sec=mstar_berita |publisher=mStar Online |date=18 November 2008 |accessdate=18 November 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203211021/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F11%2F18%2Fmstar_berita%2F20081117125236&sec=mstar_berita |url-status=dead }}</ref>, 3 Disember 2008<ref>{{cite news |title=Harga minyak turun lagi, rendah sebelum paras Jun |url=http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=/2008/12/3/mstar_berita/20081202172844&sec=mstar_berita |publisher=mStar Online |date=3 Disember 2008 |accessdate=3 Disember 2008 |archive-date=2009-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090203211156/http://www1.mstar.com.my/cerita.asp?file=%2F2008%2F12%2F3%2Fmstar_berita%2F20081202172844&sec=mstar_berita |url-status=dead }}</ref> dan 16 Disember 2008.<ref>{{cite news |title=Petrol Dan Diesel Turun 10 Sen Berkuatkuasa Selasa |url=http://www.bernama.com/bernama/v5/bm/news_lite.php?id=378478 |publisher=Bernama.com |date=15 Disember 2008 |accessdate=15 Disember 2008}}</ref> == Subsidi minyak == Mulai [[1 November]] [[2008]], Kerajaan Malaysia tidak lagi memberi subsidi petrol seperti yang diumumkan oleh [[Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna Malaysia|Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna]] Datuk [[Shahrir Abdul Samad]], pada 18 November 2008.<ref>{{cite news |title=Malaysians are now paying petrol tax |url=http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/12622-malaysians-are-now-paying-petrol-tax- |publisher=The Malaysian Insider |date=18 Nov 2008 |accessdate=18 November 2008 |language=Inggeris |archive-date=2009-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090106151002/http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/12622-malaysians-are-now-paying-petrol-tax- |url-status=dead }}</ref> Mengikut Shahrir, syarikat minyak mengambil 19.54 sen manakala operator stesen minyak mengambil 12.19 sen dan perbezaan antara harga di pam minyak dan kos serta komisyen syarikat dan operator dipulangkan kepada kerajaan dalam bentuk cukai. Bagaimanapun, kerajaan masih membayar rebet tunai kepada pemilik kenderaan seperti yang diumumkan sebelum ini di bawah skim baru subsidi bahan api. Rebet sebanyak RM625 setahun itu hanya terhad kepada pemilik kenderaan persendirian berkapasiti enjin sehingga 2000cc serta trak "pick up" dan jip berkapasiti enjin sehingga 2,500cc. Pemilik motosikal persendirian berkapasiti enjin sehingga 250cc pula akan menerima bayaran tunai sebanyak RM150 setahun. Rebet tunai itu akan dibuat oleh Kementerian Kewangan apabila pemilik kenderaan dan motosikal membayar atau memperbaharui cukai jalan. Bayaran tersebut meliputi kenderaan dengan cukai jalan berkuat kuasa [[1 April]] [[2008]] hingga [[31 Mac]] [[2009]]. Bayaran tunai itu akan diberikan dalam bentuk tunai atau kiriman wang yang boleh ditunaikan di Pejabat [[Pos Malaysia]] di seluruh negara mulai [[14 Jun]] [[2008]]. Bagi pemilik kenderaan dan motosikal yang tidak termasuk dalam kategori menerima bayaran tunai, mereka akan dibantu menerusi pengurangan cukai jalan sebanyak RM200 untuk kenderaan melebihi 2,000cc dan RM50 untuk motosikal berkapasiti enjin melebihi 250cc. Selain itu, kerajaan juga membantu Perusahaan Kecil dan Sederhana (PKS) dengan memberikan bantuan khas kepada pengusahanya bagi mengimbangi kenaikan harga gas. Harga gas untuk sektor industri telah dinaikkan daripada RM9.40 setiap mmBtu kepada RM24.54. == Penukaran RON 92 kepada RON 95 == Mulai 1 September 2009, minyak petrol RON 92 dihentikan jualan dan digantikan dengan RON 95. Kualiti RON 95 selaras dengan spesifikasi EURO2M. RON 95 mula dijual pada harga RM 1.75 sebelum dinaikkan kepada RM 1.80. Pada hari yang sama, harga RON 97 naik kepada RM 2.05.<ref name="ron9592">{{cite news |title=Minyak petrol RON95 ganti RON92, 5 sen lebih mahal |url=http://mstar.com.my/berita/cerita.asp?file=/2009/9/1/mstar_berita/20090831173820&sec=mstar_berita |publisher=mSTAR Online |date=1 Sept 2009 |accessdate=1 Sept 2009}}</ref> Mulai 1 Ogos 2010 pula, cuma kenderaan didaftarkan di Malaysia dibenarkan membeli petrol RON95; kenderaan asing (terutamanya dari Singapura dan Thailand) cuma dibenarkan membeli RON97 (atau diesel) di stesen minyak Malaysia.<ref>[http://web6.bernama.com/client/hpm08/news.php?id=518948 RON97 Petrol Sales Shoots Up In Border Towns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150106060713/http://web6.bernama.com/client/hpm08/news.php?id=518948 |date=2015-01-06 }} Bernama. 4 Ogos 2010.</ref> Sejak diperkenalkan, harga RON 95 telah naik tiga kali, pada 16 Julai 2010 naik 5 sen menjadi RM 1.85/liter, pada 3 Disember 2010 naik lagi 5 sen menjadi RM 1.90/liter,<ref name=MIDF2nd>[http://www.midf.com.my/project/midf/media/2010/12/06/104532-760.pdf Second round subsidy cut]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} MIDF. 6 Disember 2010.</ref> dan terbaru pada 3 September 2013 naik 20 sen menjadi RM2.10/liter. == Sejarah harga petrol & diesel == Jadual berikut menunjukkan harga runcit di stesen minyak bagi Petrol RON 92(ditamatkan pada 9/1/2009), RON 97(bermula pada 9/1/2009), RON 95, DIESEL sejak 1990 hingga JAN 2015. {| class="wikitable" | | colspan="2" |'''<big>RON 97</big>''' | colspan="2" |'''<big>RON 95</big>''' | colspan="2" |'''<big>RON 92</big>''' | colspan="2" |'''<big>DIESEL</big>''' | colspan="2" |'''<big>DIESEL EURO 5</big>''' |- |'''<big>Tarikh</big>''' |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |Harga |Beza |- |1/1/1990 |1.10 |  |500 | |1.06 | |0.65 | | | |- |1/10/2000 |1.20 |0.1 | | |1.16 |0.1 |0.70 |0.05 | | |- |20/10/2001 |1.30 |0.1 | | |1.26 |0.1 |0.70 |0 | | |- |1/5/2002 |1.32 |0.02 | | |1.28 |0.02 |0.72 |0.02 | | |- |31/10/2002 |1.33 |0.01 | | |1.29 |0.01 |0.72 |0 | | |- |1/3/2003 |1.35 |0.02 | | |1.31 |0.02 |0.76 |0.04 | | |- |1/5/2004 |1.37 |0.02 | | |1.33 |0.02 |0.78 |0.02 | | |- |1/10/2004 |1.42 |0.05 | | |1.38 |0.05 |0.83 |0.05 | | |- |1/4/2005 |1.42 |0 | | |1.38 |0 |0.88 |0.05 | | |- |5/5/2005 |1.52 |0.1 | | |1.48 |0.1 |1.08 |0.2 | | |- |31/7/2005 |1.62 |0.1 | | |1.58 |0.1 |1.28 |0.2 | | |- |28/2/2006 |1.92 |0.3 | | |1.88 |0.3 |1.58 |0.3 | | |- |4/6/2008 |2.70 |0.78 | | |2.62 |0.74 |2.58 |1 | | |- |23/8/2008 |2.55 | -0.2 | | |2.40 | -0.2 |2.50 | -0.1 | | |- |25/9/2008 |2.45 | -0.1 | | |2.30 | -0.1 |2.40 | -0.1 | | |- |16/10/2008 |2.30 | -0.2 | | |2.20 | -0.1 |2.20 | -0.2 | | |- |1/11/2008 |2.15 | -0.2 | | |2.05 | -0.2 |2.05 | -0.2 | | |- |18/11/2008 |2.00 | -0.2 | | |1.90 | -0.2 |1.90 | -0.2 | | |- |3/12/2008 |1.90 | -0.1 | | |1.80 | -0.1 |1.80 | -0.1 | | |- |16/12/2008 |1.80 | -0.1 | | |1.70 | -0.1 |1.70 | -0.1 | | |- |16/5/2009 |1.80 |0 | | |1.75 |0.05 |1.70 |0 | | |- |1/9/2009 |2.05 |0.25 |1.80 | | | |1.70 |0 | | |- |16/7/2010 |2.10 |0.05 |1.85 |0.05 | | |1.75 |0.05 | | |- |2/11/2010 |2.15 |0.05 |1.85 |0 | | |1.75 |0 | | |- |1/12/2010 |2.30 |0.15 |1.90 |0.05 | | |1.80 |0.05 | | |- |5/1/2011 |2.40 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |1/2/2011 |2.50 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |2/4/2011 |2.70 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/5/2011 |2.90 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |16/6/2011 |2.80 | -0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/4/2012 |2.90 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |7/6/2012 |2.80 | -0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |5/7/2012 |2.60 | -0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |24/8/2012 |2.70 |0.1 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |6/9/2012 |3.00 |0.3 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |27/2/2013 |2.70 | -0.3 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |7/3/2013 |2.90 |0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |22/5/2013 |2.70 | -0.2 |1.90 |0 | | |1.80 |0 | | |- |3/9/2013 |2.70 |0 |2.10 |0.2 | | |2.00 |0.2 | | |- |5/9/2013 |2.85 |0.15 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |14/11/2013 |2.75 | -0.1 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |8/1/2014 |2.80 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |7/2/2014 |2.85 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |7/3/2014 |2.90 |0.05 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |6/6/2014 |2.85 | -0 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |9/9/2014 |2.75 | -0.1 |2.10 |0 | | |2.00 |0 | | |- |2/10/2014 |2.75 |0 |2.30 |0.2 | | |2.20 |0.2 | | |- |19/11/2014 |2.55 | -0.2 |2.30 |0 | | |2.20 |0 | | |- |1/12/2014 |2.46 | -0.1 |2.26 | -0 | | |2.23 |0.03 | | |- |1/1/2015 |2.11 | -0.4 |1.91 | -0.4 | | |1.93 | -0.3 | | |- |1/2/2015 |2.00 | -0.11 |1.70 | -0.21 | | |1.70 | -0.23 | | |- |1/3/2015 |2.25 |0.25 |1.95 |0.25 | | |1.95 |0.25 | | |- |1/6/2015 |2.35 |0.10 |2.05 |0.10 | | |2.05 |0.10 | | |- |1/7/2015 |2.55 |0.20 |2.15 |0.10 | | |2.05 |0.00 |2.15 | |- |1/8/2015 |2.45 | -0.10 |2.05 | -0.10 | | |1.95 | -0.10 |2.05 | -0.10 |- |1/9/2015 |2.35 | -0.10 |1.95 | -0.10 | | |1.80 | -0.15 |1.90 | -0.15 |- |1/10/2015 |2.45 |0.10 |2.05 |0.10 | | |1.90 |0.10 |2.00 |0.10 |- |1/11/2015 |2.45 |0.00 |2.05 |0.00 | | |1.90 |0.00 |2.00 |0.00 |- |1/12/2015 |2.45 |0.00 |1.95 | -0.10 | | |1.90 |0.00 |2.00 |0.00 |- |1/1/2016 |2.25 | -0.20 |1.85 | -0.10 | | |1.60 | -0.30 |1.70 | -0.30 |- |1/2/2016 |2.05 | -0.20 |1.75 | -0.10 | | |1.35 | -0.25 |1.45 | -0.25 |- |1/3/2016 |1.95 | -0.10 |1.60 | -0.15 | | |1.35 |0.00 |1.45 |0.00 |- |1/4/2016 |2.05 |0.10 |1.70 |0.10 | | |1.55 |0.20 |1.65 |0.20 |- |1/5/2016 |2.05 |0.00 |1.70 |0.00 | | |1.55 |0.00 |1.65 |0.00 |- |1/6/2016 |2.05 |0.00 |1.70 |0.00 | | |1.55 |0.00 |1.65 |0.00 |- |1/7/2016 |2.10 |0.05 |1.75 |0.05 | | |1.60 |0.05 |1.70 |0.05 |- |1/8/2016 |2.10 |0.00 |1.75 |0.00 | | |1.70 |0.10 |1.80 |0.10 |- |1/9/2016 |2.05 | -0.05 |1.70 | -0.05 | | |1.70 |0.00 |1.80 |0.00 |- |1/10/2016 |2.15 |0.10 |1.80 |0.10 | | |1.75 |0.05 |1.85 |0.05 |- |1/11/2016 |2.30 |0.15 |1.95 |0.15 | | |1.90 |0.15 |2.00 |0.15 |- |1/12/2016 |2.25 | -0.05 |1.90 | -0.05 | | |1.85 | -0.05 |1.95 | -0.05 |- |1/1/2017 |2.40 |0.15 |2.10 |0.20 | | |2.05 |0.20 |2.15 |0.20 |- |1/2/2017 |2.60 |0.20 |2.30 |0.20 | | |2.15 |0.10 |2.25 |0.10 |- |1/3/2017 |2.60 |0.00 |2.30 |0.00 | | |2.20 |0.05 |2.30 |0.05 |- |30/03/2017 |2.13 | -0.47 |2.41 |0.11 | | |2.11 | -0.04 |2.21 | -0.09 |- |06/04/2017 |2.16 |0.03 |2.43 |0.02 | | |2.08 | -0.03 |2.18 | -0.03 |- |13/04/2017 |2.24 |0.08 |2.52 |0.09 | | |2.16 |0.08 |2.26 |0.08 |- |20/04/2017 |2.27 |0.03 |2.54 |0.02 | | |2.21 |0.05 |2.31 |0.05 |- |27/04/2017 |2.21 | -0.06 |2.49 | -0.05 | | |2.14 | -0.07 |2.24 | -0.07 |- |04/05/2017 |2.11 | -0.10 |2.39 | -0.10 | | |2.08 | -0.06 |2.18 | -0.06 |- |11/05/2017 |2.01 | -0.10 |2.29 | -0.10 | | |1.95 | -0.13 |2.05 | -0.13 |- |18/05/2017 |2.08 |0.07 |2.36 |0.07 | | |1.99 |0.04 |2.09 |0.04 |- |25/05/2017 |2.12 |0.04 |2.40 |0.04 | | |2.03 |0.04 |2.13 |0.04 |- |01/06/2017 |2.1 | -0.02 |2.38 | -0.02 | | |2.02 | -0.01 |2.12 | -0.01 |- |08/06/2017 |2.05 | -0.05 |2.31 | -0.07 | | |1.94 | -0.08 |2.04 | -0.08 |- |15/06/2017 |1.98 | -0.07 |2.24 | -0.07 | | |1.88 | -0.06 |1.98 | -0.06 |- |22/06/2017 |1.91 | -0.07 |2.17 | -0.07 | | |1.88 |0.00 |1.98 |0.00 |- |29/06/2017 |1.89 | -0.02 |2.15 | -0.02 | | |1.84 | -0.04 |1.94 | -0.04 |- |06/07/2017 |1.93 |0.04 |2.19 |0.04 | | |1.91 |0.07 |2.01 |0.07 |- |13/07/2017 |1.97 |0.04 |2.22 |0.03 | | |1.96 |0.05 |2.06 |0.05 |- |20/07/2017 |1.97 |0.00 |2.22 |0.00 | | |1.96 |0.00 |2.06 |0.00 |- |27/07/2017 |2.03 |0.06 |2.28 |0.06 | | |1.99 |0.03 |2.09 |0.03 |- |03/08/2017 |2.07 |0.04 |2.32 |0.04 | | |2.05 |0.06 |2.15 |0.06 |- |10/08/2017 |2.12 |0.05 |2.39 |0.07 | | |2.06 |0.01 |2.16 |0.01 |- |17/08/2017 |2.15 |0.03 |2.43 |0.04 | | |2.04 | -0.02 |2.14 | -0.02 |- |24/08/2017 |2.15 |0.00 |2.43 |0.00 | | |2.01 | -0.03 |2.11 | -0.03 |- |31/08/2017 |2.16 |0.01 |2.44 |0.01 | | |2.04 |0.03 |2.14 |0.03 |- |07/09/2017 |2.2 |0.04 |2.48 |0.04 | | |2.05 |0.01 |2.15 |0.01 |- |14/09/2017 |2.21 |0.01 |2.52 |0.04 | | |2.14 |0.09 |2.24 |0.09 |- |21/09/2017 |2.19 | -0.02 |2.49 | -0.03 | | |2.10 | -0.04 |2.20 | -0.04 |- |28/09/2017 |2.16 | -0.03 |2.46 | -0.03 | | |2.12 |0.02 |2.22 |0.02 |- |05/10/2017 |2.19 |0.03 |2.49 |0.03 | | |2.17 |0.05 |2.27 |0.05 |- |12/10/2017 |2.16 | -0.03 |2.46 | -0.03 | | |2.10 | -0.07 |2.20 | -0.07 |- |19/10/2017 |2.17 |0.01 |2.47 |0.01 | | |2.11 |0.01 |2.21 |0.01 |- |26/10/2017 |2.2 |0.03 |2.50 |0.03 | | |2.13 |0.02 |2.23 |0.02 |- |02/11/2017 |2.24 |0.04 |2.54 |0.04 | | |2.17 |0.04 |2.27 |0.04 |- |09/11/2017 |2.31 |0.07 |2.60 |0.06 | | |2.20 |0.03 |2.30 |0.03 |- |16/11/2017 |2.38 |0.07 |2.66 |0.06 | | |2.25 |0.05 |2.35 |0.05 |- |23/11/2017 |2.3 | -0.08 |2.58 | -0.08 | | |2.23 | -0.02 |2.33 | -0.02 |- |30/11/2017 |2.3 |0.00 |2.58 |0.00 | | |2.25 |0.02 |2.35 |0.02 |- |07/12/2017 |2.29 | -0.01 |2.57 | -0.01 | | |2.21 | -0.04 |2.31 | -0.04 |- |14/12/2017 |2.25 | -0.04 |2.52 | -0.05 | | |2.20 | -0.01 |2.30 | -0.01 |- |21/12/2017 |2.27 |0.02 |2.54 |0.02 | | |2.23 |0.03 |2.33 |0.03 |- |28/12/2017 |2.26 | -0.01 |2.53 | -0.01 | | |2.26 |0.03 |2.36 |0.03 |- |04/01/2018 |2.29 |0.03 |2.56 |0.03 | | |2.32 |0.06 |2.42 |0.06 |- |11/01/2018 |2.26 | -0.03 |2.53 | -0.03 | | |2.32 |0.00 |2.42 |0.00 |- |18/01/2018 |2.3 |0.04 |2.57 |0.04 | | |2.32 |0.00 |2.42 |0.00 |- |25/01/2018 |2.29 | -0.01 |2.56 | -0.01 | | |2.31 | -0.01 |2.41 | -0.01 |- |01/02/2018 |2.31 |0.02 |2.58 |0.02 | | |2.34 |0.03 |2.44 |0.03 |- |08/02/2018 |2.33 |0.02 |2.61 |0.03 | | |2.31 | -0.03 |2.41 | -0.03 |- |15/02/2018 |2.23 | -0.10 |2.50 | -0.11 | | |2.19 | -0.12 |2.29 | -0.12 |- |22/02/2018 |2.17 | -0.06 |2.43 | -0.07 | | |2.13 | -0.06 |2.23 | -0.06 |- |01/03/2018 |2.2 |0.03 |2.47 |0.04 | | |2.18 |0.05 |2.28 |0.05 |- |08/03/2018 |2.21 |0.01 |2.47 |0.00 | | |2.17 | -0.01 |2.27 | -0.01 |- |15/03/2018 |2.18 | -0.03 |2.45 | -0.02 | | |2.16 | -0.01 |2.26 | -0.01 |- |22/03/2018 |2.2 |0.02 |2.47 |0.02 | | |2.18 |0.02 |2.28 |0.02 |- |29/03/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/04/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |03/05/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |10/05/2018 |2.2 |0.00 |2.47 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/06/2018 |2.2 |0.00 |2.66 |0.19 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/06/2018 |2.2 |0.00 |2.60 | -0.06 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/06/2018 |2.2 |0.00 |2.59 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/06/2018 |2.2 |0.00 |2.50 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/07/2018 |2.2 |0.00 |2.58 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/07/2018 |2.2 |0.00 |2.59 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/07/2018 |2.2 |0.00 |2.56 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/07/2018 |2.2 |0.00 |2.54 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/08/2018 |2.2 |0.00 |2.64 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/08/2018 |2.2 |0.00 |2.61 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/08/2018 |2.2 |0.00 |2.65 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/08/2018 |2.2 |0.00 |2.65 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/08/2018 |2.2 |0.00 |2.69 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/09/2018 |2.2 |0.00 |2.65 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/10/2018 |2.2 |0.00 |2.79 |0.14 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/11/2018 |2.2 |0.00 |2.81 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/12/2018 |2.2 |0.00 |2.50 | -0.31 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/01/2019 |2.2 |0.00 |2.50 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/01/2019 |1.93 | -0.27 |2.23 | -0.27 | | |2.04 | -0.14 |2.14 | -0.14 |- |12/01/2019 |1.92 | -0.01 |2.22 | -0.01 | | |2.05 |0.01 |2.15 |0.01 |- |19/01/2019 |1.98 |0.06 |2.28 |0.06 | | |2.17 |0.12 |2.27 |0.12 |- |26/01/2019 |1.98 |0.00 |2.28 |0.00 | | |2.18 |0.01 |2.28 |0.01 |- |02/02/2019 |1.93 | -0.05 |2.23 | -0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/02/2019 |1.97 |0.04 |2.27 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/02/2019 |1.98 |0.01 |2.28 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/02/2019 |2.08 |0.10 |2.38 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/03/2019 |2.08 |0.00 |2.43 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/03/2019 |2.08 |0.00 |2.46 |0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/03/2019 |2.08 |0.00 |2.54 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/03/2019 |2.08 |0.00 |2.61 |0.07 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/03/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |06/04/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |13/04/2019 |2.08 |0.00 |2.68 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |20/04/2019 |2.08 |0.00 |2.80 |0.12 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |27/04/2019 |2.08 |0.00 |2.81 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |04/05/2019 |2.08 |0.00 |2.80 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |11/05/2019 |2.08 |0.00 |2.70 | -0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |18/05/2019 |2.08 |0.00 |2.68 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |25/05/2019 |2.08 |0.00 |2.76 |0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/06/2019 |2.08 |0.00 |2.63 | -0.13 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |15/06/2019 |2.08 |0.00 |2.41 | -0.22 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |22/06/2019 |2.08 |0.00 |2.38 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |29/06/2019 |2.08 |0.00 |2.49 |0.11 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |06/07/2019 |2.08 |0.00 |2.53 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |13/07/2019 |2.08 |0.00 |2.57 |0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |20/07/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.10 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |27/07/2019 |2.08 |0.00 |2.56 | -0.11 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |03/08/2019 |2.08 |0.00 |2.54 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |10/08/2019 |2.08 |0.00 |2.49 | -0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |17/08/2019 |2.08 |0.00 |2.49 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |24/08/2019 |2.08 |0.00 |2.51 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |31/08/2019 |2.08 |0.00 |2.50 | -0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/09/2019 |2.08 |0.00 |2.50 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/09/2019 |2.08 |0.00 |2.53 |0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/09/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.14 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/09/2019 |2.08 |0.00 |2.79 |0.12 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |05/10/2019 |2.08 |0.00 |2.60 | -0.19 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |12/10/2019 |2.08 |0.00 |2.67 |0.07 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |19/10/2019 |2.08 |0.00 |2.68 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |26/10/2019 |2.08 |0.00 |2.59 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |02/11/2019 |2.08 |0.00 |2.56 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |09/11/2019 |2.08 |0.00 |2.57 |0.01 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |16/11/2019 |2.08 |0.00 |2.70 |0.13 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |23/11/2019 |2.08 |0.00 |2.66 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |30/11/2019 |2.08 |0.00 |2.66 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |07/12/2019 |2.08 |0.00 |2.64 | -0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |14/12/2019 |2.08 |0.00 |2.64 |0.00 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |21/12/2019 |2.08 |0.00 |2.58 | -0.06 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |28/12/2019 |2.08 |0.00 |2.63 |0.05 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |04/01/2020 |2.08 |0.00 |2.65 |0.02 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |11/01/2020 |2.08 |0.00 |2.62 | -0.03 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |18/01/2020 |2.08 |0.00 |2.53 | -0.09 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |25/01/2020 |2.08 |0.00 |2.49 | -0.04 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |01/02/2020 |2.08 |0.00 |2.41 | -0.08 | | |2.18 |0.00 |2.28 |0.00 |- |08/02/2020 |2.04 | -0.04 |2.34 | -0.07 | | |2.08 | -0.10 |2.18 | -0.10 |- |15/02/2020 |2.06 |0.02 |2.36 |0.02 | | |2.14 |0.06 |2.24 |0.06 |- |22/02/2020 |2.38 |0.02 |2.08 |0.02 | | |2.14 |0.00 |2.24 |0.00 |- |29/02/2020 |2.40 |0.02 |2.08 |0.00 | | |2.13 | -0.01 |2.23 | -0.01 |- |07/03/2020 |1.89 | -0.19 |2.19 | -0.21 | | |1.96 | -0.17 |2.06 | -0.17 |- |14/03/2020 |1.82 | -0.07 |2.10 | -0.09 | | |1.87 | -0.09 |1.97 | -0.09 |- |21/03/2020 |1.44 | -0.38 |1.74 | -0.36 | | |1.75 | -0.12 |1.85 | -0.12 |- |28/03/2020 |1.38 | -0.06 |1.68 | -0.06 | | |1.68 | -0.07 |1.78 | -0.07 |- |04/04/2020 |1.60 | -0.08 |1.30 | -0.08 | | |1.58 | -0.10 |1.68 | -0.10 |- |11/04/2020 |1.55 | -0.05 |1.25 | -0.05 | | |1.46 | -0.12 |1.56 | -0.12 |- |18/04/2020 |1.55 |0.00 |1.25 |0.00 | | |1.43 | -0.03 |1.53 | -0.03 |- |25/04/2020 |1.25 | -0.30 |1.25 |0.00 | | |1.40 | -0.03 |1.50 | -0.03 |- |02/05/2020 |1.55 |0.30 |1.25 |0.00 | | |1.40 |0.00 |1.50 |0.00 |- |09/05/2020 |1.55 |0.00 |1.25 |0.00 | | |1.40 |0.00 |1.50 |0.00 |- |16/05/2020 |1.61 |0.06 |1.31 |0.06 | | |1.45 |0.05 | | |- |13/06/2020 |1.86 |0.25 |1.56 |0.25 | | |1.73 | | | |- |25/07/2020 |1.98 |0.12 |1.68 |0.12 | | |1.82 | | | |- |15/08/2020 |1.98 |0.00 |1.68 |0.00 | | |1.82 | | | |- |19/09/2020 |1.93 | -0.05 |1.63 | -0.05 | | |1.67 | | | |- |03/10/2020 |2.01 |0.08 |1.71 |0.08 | | |1.70 | | | |- |14/11/2020 |1.92 | -0.09 |1.62 | -0.09 | | |1.74 | | | |- |12/12/2020 |2.03 |0.11 |1.73 |0.11 | | |1.93 | | | |- |16/12/2021 |3.00 |0.97 |2.05 |0.32 | | |2.15 | | | |- |01/12/2022 |3.85 |0.85 |2.05 |0.00 | | |2.15 | | | |- |26/10/2023 |3.47 | -0.38 |2.05 |0.00 | | |2.15 | | | |- |19/09/2024 |3.19 | -0.28 |2.05 |0.00 | | |2.95 | | | |- |26/12/2024 |3.25 |0.06 |2.05 |0.00 | | |2.95 | | | |- |27/03/2025 |3.28 |0.03 |2.05 |0.00 | | |3.03 | | | |- |30/9/2025 |3.21 | -0.08 |2.60 |0.55 | | |2.93 | | | |} == BUDI95 == Sejak Februari 2021, kerajaan telah menetapkan had harga siling petrol RON95 dan diesel pada paras RM2.05 dan RM2.15 seliter.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2021/02/673345/harga-siling-ron95-rm205-diesel-rm215-seliter|title=Harga siling RON95 RM2.05, diesel RM2.15 seliter|author=Suraya Roslan|date=10 Februari 2021|website=Harian Metro|language=ms}}</ref> Pada September 2025, Perdana Menteri [[Anwar Ibrahim]] memutuskan untuk menghidupkan semula program subsidi bahan api melalui program BUDI MADANI RON95 (BUDI95). Program ini bermula dengan anggota polis dan tentera pada 27 September dan penerima [[Sumbangan Tunai Rahmah]] (STR) pada 28 September. Program BUDI95 kemudian dibuka kepada semua rakyat Malaysia yang memiliki lesen memandu pada 30 September. Mulai tarikh tersebut, petrol RON95 dijual pada harga RM1.99 seliter bagi rakyat tempatan, terhad kepada 300 liter sebulan, manakala harga bagi bukan warganegara dan syarikat besar diapungkan bermula dengan RM2.60. Harga RON97 dan diesel juga diapungkan (kecuali harga diesel di Malaysia Timur dikekalkan pada harga lama).<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2025/09/1448898/pm-umum-ron95-rm199-mulai-30-september|title=PM umum RON95 RM1.99 mulai 30 September|date=22 September 2024|author=Mohd Iskandar Ibrahim|publisher=Berita Harian}}</ref><ref>{{cite news|url=https://paultan.org/2025/09/29/govt-sets-unsubsidised-ron95-petrol-at-rm2-60-a-litre-all-eligible-malaysians-pay-rm1-99-from-sept-30/|title=Gov’t sets unsubsidised RON95 petrol price at RM2.60 a litre – with Budi95, RM1.99 per litre for Malaysians|date=29 September 2024|author=Anthony Lim|website=Paul Tan's Automotive News}}</ref> Semasa [[krisis Selat Hormuz 2026]], kos kerajaan untuk mengekalkan subsidi ini mencecah RM3.2 bilion sebulan.<ref>{{cite web |last1=Leng |first1=Tan Ai |title=Oil spike pushes Malaysia fuel subsidies to RM3.2 billion a month |url=https://www.businesstimes.com.sg/international/asean/oil-spike-pushes-malaysia-fuel-subsidies-rm3-2-billion-month |website=[[The Business Times]] |access-date=25 March 2026 |language=en |date=13 March 2026}}</ref> Had 300 liter sebulan bagi setiap individu yang ditetapkan sebelum ini diturunkan sementara kepada 200 liter bermula 1 April. Pemandu e-hailing pula masih kekal menikmati had lama, iaitu sehingga 800 liter sebulan. Sementara itu untuk Sabah dan Sarawak, kerajaan menetapkan had pengisian diesel baharu bagi mengekang ketirisan dan penyeludupan. Bagi kenderaan ringan, mereka hanya boleh mengisi maksimum 50 liter bagi setiap pembelian.<ref>{{Cite web|url=https://paultan.org/2026/03/26/kuota-subsidi-ron95-diturunkan-kepada-200-liter-mula-1-april-pengisian-diesel-di-sabah-sarawak-ada-had/|title=Kuota subsidi RON95 diturunkan kepada 200 liter mula 1 April, pengisian diesel di Sabah, Sarawak ada had|last=Sharom|first=Durrani|date=2026-03-26|website=Paul Tan's Automotive News|language=ms}}</ref> == Lihat juga == * [[Kenaikan harga minyak semenjak 2003]] * [[Petronas dan subsidi minyak]] * [[Teori puncak minyak]] == Rujukan == {{reflist|35em}} == Pautan luar == * [https://paultan.org/topics/special/malaysian-fuel-prices/ Malaysian Fuel Prices Archives - Paul Tan's Automotive News] * [http://tonto.eia.doe.gov/dnav/pet/pet_pri_wco_k_w.htm World Crude Oil Prices] * [http://www.oil-price.net/ Crude Oil Price Forecast] * [http://www.rossaimi.com/2017/03/harga-minyak-petrol-minggu-ini.html Harga minyak minggu ini]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.hargaminyak.co/harga-minyak-minggu-ini/ Harga minyak setiap minggu bermula Mac 2017] * [https://berita.my/harga-minyak/ Harga minyak setiap minggu tahun 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180520124210/https://berita.my/harga-minyak/ |date=2018-05-20 }} [[Kategori:Ekonomi Malaysia]] [[Kategori:Minyak]] [[Kategori:2010-an di Malaysia]] [[Kategori:2020-an di Malaysia]] 62vue4t59thrc02egjg7psfplo3ucbh 0 109480 6809853 6747285 2026-03-26T15:33:49Z ~2026-18935-84 393089 /* Album studio */ 6809853 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name = The Strollers |Img = The strollers.jpg |Img_capt = Ahli-ahli The Strollers |Img_size = |Lanscape = |Background = kumpulan |Origin = {{flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |Genre = [[Rock psikedelik]]<br/>[[Rock progresif]] |Instrument =[[Vokal]], [[Band]] |Years_active = 1965 - 1970-an<br>2008 (reunion) |Label = |Influences = |URL= |Current_members = Hussein Idris<br>Casper<br>Rizal<br>Nan<br>Azlan |Past_members =Michael Magness<br>Nand Kumar<br>Billy Chang<br>Hassan Idris<br>Ramli<br>Terry Thaddeus<br>Richard Gomes<br>Azman Warren<br>Desi<br>Lord |Instruments = |Associated_acts = Charles Tyler|Occupation = [[Penyanyi]], [[Pemuzik]]|Alias = The Strollers2}} '''The Strollers''' adalah sebuah [[Kumpulan Rock Malaysia|kumpulan rock Malaysia]] yang terkenal pada awal 1970-an. Kugiran itu terdiri daripada lima orang ahli. Lagu-lagu yang mereka bawakan antara lain [[Led Zeppelin]], [[Deep Purple]], [[Grand Funk Railroad]], [[Black Sabbath]] dan [[Jimi Hendrix]] adalah di dalam [[bahasa Inggeris]]. == Anggota kumpulan == === Anggota asal === * Ramli - drum (kemudian digantikan oleh Hussein Idris telah menyertai pada tahun 1968) * Billy Chang - bass * Hassan Idris - gitar * Michael Magness - organ, vokal * Nand Kumar - conga, vokal === Pertukaran line-up === * Terry Thaddeus - gitar * Richard Gomes - keyboard * Azman Warren - vokal === Reunion 2008 (dikenali sebagai The Strollers2) === * Hussein Idris - drum, vokal * Casper - bass, vokal * Nan - gitar, vokal * Desi (kemudian digantikan oleh Rizal) - vokal * Lord (kemudian digantikan oleh Azlan) - keyboard == Diskografi == ===Album studio=== * '''The Strollers''' ([[1969]]) * '''Big Step''' * '''Put Your Hands Together''' * '''Chirpy Chirpy Cheep Cheep''' * '''Waiting Is...''' ([[1973]]) ** Trek 1: You're Gonna Make It ** Trek 2: Silly Jokes ** Trek 3: Bus Ride ** Trek 4: Children ** Trek 5: Fire ** Trek 6: Please Don't Let Me Down ** Trek 7: You ** Trek 8: N.W.K. ** Trek 9: Maybe Tomorrow ** Trek 10: My Girl ** Trek 11: Medley: Do What You Gotta Do / Just As I Am ===EP=== * '''New Woman''' ([[1972]]) == Trivia == * Sebuah label [[Sepanyol]] telah mengeluarkan semula dalam bentuk [[cakera padat|CD]] album The Strollers, "Waiting Is..." pada [[22 Mei]] [[2006]]. * [[EP]] "New Woman" merupakan promosi bagi susu Nestle pada tahun 1972.<ref>http://cgi.ebay.com.my/ws/eBayISAPI.dll?ViewItem&item=360062539516&indexURL=</ref> * Pemain drum The Strollers, Hussein merupakan bapa kepada bekas anggota kumpulan R&B [[kumpulan Innuendo|Innuendo]], [[Reymee bin Mohamed Hussein|Reymee]]. == Rujukan == * [http://www.myspace.com/thestrollers70 The Strollers] - profil ciptaan peminat Strollers di [[MySpace]]. * http://thestrollers2.com/ * http://forums.soompi.com/en/discussion/339747/the-strollers * http://malaysianfirstlast.blogspot.com/2010/11/nostalgic-weekend-strollers-malaysia.html * http://www.thestar.com.my/Metro/Community/2015/01/17/Its-been-a-nice-long-stroll-Band-from-the-60s-still-hitting-the-right-notes-with-their-melodious-sin/ * http://karyangan.com/2014/10/the-strollers/ * http://mocamborainbow.blogspot.com/2008/07/strollers.html ==Pautan luar== *{{reflist}} [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia 1970-an]] [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia]] fz7fqnev1edpovgz8h9x38m7eeafgx5 0 110135 6810049 6791255 2026-03-27T03:57:23Z Normal rookie 279720 6810049 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Jeffrey", “Gapari", "Jeffrey Kitingan" dan "DDJK" dilencongkan di sini.}} {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk Seri Panglima]] [[Doktor|Dr.]] | name = Jeffrey Kitingan | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PJN|SPDK|PGDK|JP|AP|ADUN (Sabah)}} | image = File:Jeffrey Gapari Kitingan.jpg | imagesize = 150 | caption = | birth_name = Gapari bin Kitingan @ Geoffrey Kitingan | birth_date = {{birth date and age|1947|10|22|df=y}} | birth_place = [[Kota Marudu]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]], [[Empayar British]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | known_for = Pengasas dan presiden pertama untuk ''Parti [[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR SABAH]] pada tahun 2016'' | residence = | death_date = | death_place = | constituency_MP1 = P180 [[Keningau (kawasan persekutuan)|Keningau]], [[Sabah]] | parliament1 = Malaysia | term_start1 = 19 Disember 2022 | term_end1 = | majority1 = | successor1 = | term_start2 = 16 Julai 2018 | term_end2 = 10 Oktober 2022 | majority2 = '''13,286''' (45) | predecessor2 = {{BN PBS}} [[Joseph Pairin Kitingan|Yang Berhormat Tan Sri Datuk Seri Panglima Joseph Pairin Kitingan]] ([[BN]]) | successor2 = | office3 = Timbalan Ketua Menteri Sabah | term_start3 = 29 September 2020 | term_end3 = 14 November 2025 | predecessor3 = {{ubl|{{UPKO}} [[Wilfred Madius Tangau]]|{{PH PKR}} [[Christina Liew]]|{{WARISAN}} Jaujan Sambakong}} | successor3 = | alongside3 = <br> {{BN UMNO}} [[Bung Moktar Radin]] (2020–23) <br> {{GRS PBS}} [[Joachim Gunsalam]] <br> {{BN UMNO}} [[Shahelmey Yahya]] (2023–25) | office4 = Menteri Pertanian dan Perikanan Sabah | term_start4 = 29 September 2020 | term_end4 = 14 November 2025 | predecessor4 = {{WARISAN}} Junz Wong Hong Jun | successor4 = {{LK PH}} [[Jamawi Ja’afar]] | constituency_AM5 = [[Tambunan (kawasan negeri)|Tambunan]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 10 Mei 2018 | term_end5 = | majority5 = '''6,136'''(1,037) | predecessor5 = {{BN PBS}} [[Joseph Pairin Kitingan|Yang Berhormat Tan Sri Datuk Seri Panglima Joseph Pairin Kitingan]] ([[BN]]) | successor5 = | governor5 = [[Juhar Mahiruddin|Tuan Yang Terutama Tun Haji Juhar bin Haji Mahiruddin]]<br /> [[Musa Aman|Tuan Yang Terutama Tun Musa Aman]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | 1blankname5 = Ketua Menteri | 1namedata5 = {{WARISAN}} [[Shafie Apdal|Yang Amat Berhormat Datuk Seri Panglima Haji Mohd Shafie Apdal]] <br/> [[Hajiji Noor|Yang Amat Berhormat Datuk Seri Panglima Haji Hajiji bin Haji Noor]] | office6 = Timbalan Pengerusi <br> [[Gabungan Rakyat Sabah]] | term_start6 = 11 Mac 2022 | term_end6 = 1 Oktober 2025 | alongside6 = <br> [[Maximus Johnity Ongkili]] <br> [[Yong Teck Lee]] <br> [[Pandikar Amin Mulia]] | predecessor6 = | successor6 = | 1blankname6 = Pengerusi | 1namedata6 = [[Hajiji Noor]] | office7 = Presiden <br> [[Parti Solidariti Tanah Airku]] | term_start7 = 2016 | term_end7 = | predecessor7 = | successor7 = | deputy7 = Jalumin Bayogoh <br> Kong Fui Seng <br> [[Ellron Alfred Angin]] <br> [[Fung Len Fui]] <br> [[Robert Tawik @ Nordin]] | office8 = Timbalan Pengerusi <br> [[Perikatan Nasional]] <br> [[Fail:Logo Perikatan Nasional.svg|60px]] | term_start8 = 8 September 2020 | term_end8 = 10 Disember 2022 | successor8 = | alongside8 = <br> {{PN PAS}} [[Abdul Hadi Awang]] <br> {{PN SAPP}} [[Yong Teck Lee]] <br> {{PN PPBM}} [[Ahmad Faizal Azumu]] | 1blankname8 = Pengerusi | 1namedata8 = [[Muhyiddin Yassin]] | office9 = [[Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia|Timbalan Menteri Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan]] | monarch9 = [[Fail:Flag_of_the_Supreme_Head_of_Malaysia.svg|border|25px|link=Yang di-Pertuan Agong]] {{flagicon|Pahang}} [[Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister9 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin|Yang Amat Berhormat Tan Sri Dato' (Dr) Haji Muhyiddin bin Haji Muhammad Yassin]] | minister9 = {{GPS PBB}} [[Nancy Shukri|Yang Berhormat Dato' Sri Nancy binti Shukri]] | term_start9 = 10 Mac 2020 | term_end9 = 29 September 2020 | predecessor9 = {{PH PKR}} [[Muhammad Bakhtiar Wan Chik|Yang Berhormat Dato' Muhammad Bakhtiar Wan Chik]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | successor9 = {{PN STAR}} [[Guan Dee Koh Hoi]] | constituency_AM10 = {{DUN|Bingkor}} | assembly10 = Negeri Sabah | term_start10 = [[2013]] | term_end10 = 10 Mei 2018 | majority10 = '''5,350''' (456) | predecessor10 = {{BN UPKO}} Datuk [[Justin Guka]] ([[BN]]) | successor10 = Datuk [[Robert Tawik @ Nordin]] (STAR) | party = [[Fail:Pbsflag.gif|30px]] [[Parti Bersatu Sabah|PBS]] (1990-1995, 1995-2000)<br/>[[Fail:Akar.jpg|25px]] [[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]] (1995)<br/>[[Image:Pbrslogo.gif|30px]] [[Parti Bersatu Rakyat Sabah|PBRS]] (2001)<br/>[[Fail:Bendera_Parti_Keadilan_Rakyat_PKR_4975x2490_px.svg|30px]] [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] (2006-2011)<br/>[[File:STAR Party Sabah Branch.jpg|30px]] [[Parti Reformasi Negeri|STAR Cawangan Sabah]] (2011-2016)<br/>[[File:Bendera Parti Star.png|30px]] [[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR SABAH]] (2016-kini) | otherparty = {{Logo kecil BN}} [[Barisan Nasional]] (1990-1995, 1995-2000, 2002) <br> [[Fail:Logo Perikatan Nasional.svg|30px]] [[Perikatan Nasional|PN]] (2020-2022)<br/> [[Fail:Gabungan_Rakyat_Sabah_GRS_Election_Symbol.jpg|40px]] [[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]] (2020-2025) | occupation = Ahli Parlimen | relations = [[Joseph Pairin Kitingan]] (abang) <br> [[James Ongkili]] <br> (anak saudara) <br> Queenera Xavery <br> (anak saudara) <br> [[Maximus Johnity Ongkili]] (anak saudara) | spouse = Datin Seri Panglima Cecilia Edwin Yatam-Kitingan | children = | website = [http://www.utusan.com.my/berita/politik/pilihan-raya/pilihan-raya-umum-ke-14/keputusan-pilihan-raya-umum-ke-14-sabah-1.669812 Jeffrey Kitingan Biodata Pilihan Raya] | footnotes = }} [[Datuk Seri Panglima]] [[Doktor|Dr.]] '''Jeffrey Gapari @ Geoffrey Kitingan''' (lahir 22 Oktober 1947) <ref>Portal Resmi Alhi Parlimen Malaysia, biodata [https://www.parlimen.gov.my/profile-ahli.html?uweb=dr&id=3705 Jeffrey Kitingan].</ref> juga dikenali sebagai "'''DDJK'''" (dikenali ramai sebagai ''DSPDJK'' sejak 2021 atau ''Tuan Dr. Jeffrey Kitingan'') merupakan seorang [[ahli politik]] dari negeri [[Sabah]], [[Malaysia]] juga ahli Parlimen bagi Keningau dan pernah menyandang jawatan sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah I (dari 2020-2023, beliau pernah berkhidmat sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah II). Beliau merupakan Presiden [[Parti Solidariti Tanah Airku]] Sabah. Pada tahun 2020, beliau pernah dilantik sebagai [[Menteri Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan Malaysia|Timbalan Menteri Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan]] sebelum meletak jawatan selepas dilantik menjadi Timbalan Ketua Menteri Sabah. Beliau juga ialah bekas Pengarah Yayasan Sabah pada 1987 hingga 1994. == Latar belakang == Dilahirkan pada 22 Oktober 1948 di daerah Kota Marudu, [[Borneo Utara]] (kini Sabah, Malaysia); Jeffrey merupakan anak kepada pasangan Datuk Francis Xavier Kitingan Sabanau (1895–1996), seorang pegawai polis bersara dan isteri keduanya, Datin Lucia Laimah Imbayan (24 Februari 1918–11 Mac 2011), kedua-duanya berasal dari daerah [[Tambunan]] di sebelah pedalaman negeri Sabah.<ref>[https://prabook.com/web/jeffrey.kitingan/309033 Jeffrey Kitingan is a Malaysian politician. He is a Leader of Homeland Solidarity Party]. ''Biodata Jeffrey Kitingan.''</ref> Beliau juga merupakan anak kesepuluh dari 20 orang adik-beradik.<ref>"'''[https://laurentkitingan.tripod.com/kkids.htm Information of Kitingan Clan]'''" Laman web keluarga Kitingan yang diciptakan oleh adiknya, Laurentius Kitingan.</ref> Ayahnya, Datuk Francis Xavier Kitingan Sobunau dilahirkan di Kampung Karanaan, Tambunan, Borneo Utara pada 1895, anak ketiga kepada Konsuoi dan Sobunau yang mempunyai darah keturunan dari Kampung Noudu, Tambunan.<ref>Geni Website "[https://www.geni.com/people/Datuk-Kitingan-SABANAU/6000000002433417063 Profile Kitingan Sabandau]" di kemaskini pada 25 March 2021.</ref> Manakala ibunya, Datin Lucia Laimah Imbayan dilahirkan pada 24 Febuari 1918 di [[Keningau]] tetapi berasal dari Kampung Nambayan, Tambunan.<ref>Geni Website "[https://www.geni.com/people/Datin-Lucia-Laimah-IMBAYAN-KITINGAN/6000000001364978360 Datin Lucia Laimah]"</ref> Kedua-dua mendiang ibu bapa beliau ialah berbangsa Dusun serta anak jati daerah Tambunan dari beberapa buah kampung yang berlainan. Antara saudara-saudara kandung beliau ialah empat orang abang sebapanya mengikut urutan umur iaitu [[Joseph Pairin Kitingan|Tan Sri Joseph Pairin]] (lahir 17 Ogos 1940), Petrus Paimil (22 April 1942–24 Mei 2013), seorang pesara Jabatan Pertanian Sabah, OKK Philip Pilim (lahir 29 Mei 1944), iaitu Ketua Masyarakat suku kaum Kadazandusun merangkap hakim Mahkamah Anak Negeri daerah Tambunan sejak 2008/2009 serta David Lini (lahir 24 Mei 1946), iaitu pengusaha resort hak milik keluarga mereka merangkap salah seorang pesara [[Tentera Darat Malaysia]] yang berpangkat Sarjan. Selepas kelahiran beliau pada bulan Oktober tahun 1948, urutan itu diikuti oleh adik-beradiknya yang lain iaitu Dionysia Duin (lahir 1 Mei 1950), seorang pesara jururawat [[Kementerian Kesihatan Malaysia]], Laurentius Lejius (lahir 1952) yang juga seorang pesara Koperasi Pembangunan Desa (KPD) Sabah dan suami kepada seorang pensyarah kanan [[Universiti Malaysia Sabah]] dari Australia bernama Dr. Jacqueline Pugh, Justin Joparin @ Justinus (lahir 7 Oktober 1954), iaitu bekas jaguh tinju Sabah dan Malaysia pada zaman 1970-an serta 1980-an berbangsa Kadazandusun yang tunggal merangkap jurulatih sukan seni bela diri dan tinju selepas persaraan beliau dari arena sukan tersebut, Wina (lahir 1956), iaitu pesara jururawat [[Polis Diraja Malaysia]], Crispin (lahir Januari 1958), seorang bekas ahli politik [[Parti Warisan Sabah]] pada suatu masa dahulu dan kini ahli parti [[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR Sabah]] merangkap pesara Lembaga Kemajuan Perhutanan Negeri Sabah (SAFODA), Datuk Joanna (lahir Disember 1958) yang juga salah seorang ahli jawatankuasa kanan pertandingan [[Unduk Ngadau]] merangkap pesara Perpustakaan Negeri Sabah serta mantan pengarah [[Muzium Sabah]], Jovinia (Januari 1960–1975) yang meninggal pada usia remaja muda akibat barah kerongkong berumur hanya 15 tahun, Juliana (lahir Disember 1960), Francis Sales, Jr. (lahir 1962), iaitu seorang pesara Sabah Forest Industries (SFI) di daerah [[Sipitang]] yang juga bapa kepada penyanyi tempatan Sabah iaitu Nera yang kini bertugas sebagai penyampai radio [[Kupi-Kupi FM]] merangkap mantan peserta [[Akademi Fantasia (musim 9)|Akademi Fantasia musim 9]] dan akhir sekali Victor Nelson (lahir 1964), iaitu pengurus resort hak milik keluarga mereka semenjak beliau mengambil alih tugas abangnya dalam pekerjaan yang sama (kerana abangnya David Lini masih bekerja dengan resort milik keluarga mereka tetapi lebih mengkhususkan kepada minuman keras/arak tradisional Kadazandusun iaitu [[Sagantang|tapai]] buatan sendiri), tetapi beliau juga mempunyai adik beradik sebapa yang lain (melalui perkahwinan pertama bapanya dengan mendiang Datin Sodiom Rampan) seperti Charles Abbie (1925–2015), yang telah mengikut jejak ayah mereka, Datuk Kitingan sebagai seorang pegawai polis, Suzana Ahag (1927–27 Disember 2019); yang juga kakak angkat tunggal beliau, Lotuin (29 Mei 1930–11 November 2025), seorang [[mualaf]] dan Hilda Sainam (1935–2017) serta seorang kakak atau abang sebapa yang lahir mati pada tahun 1937/1938, iaitu anak terakhir kepada mendiang Datin Sodiom, isteri pertama mendiang Datuk Kitingan. Keluarga Kitingan juga mempunyai pertalian dengan dua keluarga besar dan ternama di Tambunan iaitu keluarga Ongkili (tetapi keluarga Ongkili juga mempunyai darah pertalian dengan keluarga Kinsik, salah satu sebuah keluarga besar dan ternama daerah itu melalui sebelah bapa, iaitu melalui keluarga Indoh dan keluarga Sundiman, manakala pertalian mereka dengan keluarga Kitingan ialah melalui ibu kepada mendiang Datuk [[James Ongkili]] serta Datuk Dr. [[Maximus Johnity Ongkili]] iaitu mendiang Battindoi Kondilab Komboon, yang juga merupakan sepupu pangkat pertama kepada adik-beradik Kitingan) dan juga keluarga Imbayan (melalui keluarga Imbayan juga mereka mempunyai pertalian darah dengan keluarga Gohol, Kinsik, Igil, Madais, Insing dan Otigil, iaitu beberapa buah keluarga besar dan ternama di daerah Tambunan).<ref>Website [https://laurentkitingan.tripod.com/kkids.htm Kitingan Clan], Perenggan Pertama.</ref> Beliau juga merupakan seorang saudara yang mesra dan baik serta sangat rapat terhadap adik-beradiknya (tidak kira yang seibu sebapa mahupun yang sebapa lain ibu). Dari cara bersosial dan pergaulan beliau adalah amat mudah bagi menjalinkan hubungan dan senang untuk berurusan dengannya. Beliau mempunyai pendekatan yang berbeza terhadap orang ramai, disayangi oleh ramai penyokongnya kerana kemurahan hatinya dan nasihat serta input yang tidak ternilai dalam banyak urusan mereka. Dr Jeffrey telah berkahwin dengan Datin Susan dan mempunyai 5 orang anak (tetapi kini berpisah dan berkahwin semula dengan Datin Cecilia Edwin, seorang anak jati daerah Tambunan yang berasal dari Kampung Monsok) dan mempunyai 2 orang anak daripada perkahwinannya yang terkini.<ref>[https://laurentkitingan.tripod.com/kgapari.htm Gapari] Life Biografi dan Biodata.</ref> == Pendidikan == Jeffrey Kitingan menerima ijazah Sarjana Muda dalam Pentadbiran Perniagaan dari Universiti Curtin pada tahun 1974. Lapan tahun kemudian, beliau telah diberikan ijazah Sarjana dalam Pentadbiran Awam sekaligus menamatkan pengajian di [[Sekolah Kerajaan John F. Kennedy]], [[Universiti Harvard]] pada 1982 dan menamatkan pengajian di Sekolah Undang-undang dan Diplomasi Fletcher, Harvard-Tufts pada 1984<ref>{{Cite web|url=http://www.thecrimson.com/article/1992/2/10/kennedy-school-graduate-held-prisoner-pmany/|title=Kennedy School Graduate Held Prisoner|last=Marion B. Gammill|first=|date=10 Februari 1992|website=The Harvard Crimson|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225022309/http://www.thecrimson.com/article/1992/2/10/kennedy-school-graduate-held-prisoner-pmany/|archive-date=2017-12-25|access-date=11 Februari 2021}}</ref> dan memperoleh ijazah kedoktoran (Ph.D) di universiti tersebut. ===Pendidikan Awal=== * Government Vernacular School (GVPS) Tondulu, Tambunan (kini SK Pekan Tambunan)<ref>{{Cite web|url=http://skpekantambunanxba1218.blogspot.com/2016/09/sejarah-penubuhan-sekolah-kebangsaan.html|title=SK Pekan Tambunan|date=2016-09-27}}</ref> * [[Sekolah Rendah Kebangsaan St. Theresa]] Tondulu, Tambunan * [[Sekolah Menengah St. Martin]] Tampasak, Tambunan * [[Sekolah Menengah Kebangsaan St. Francis Xavier|SMK St. Francis Xavier]], Keningau * [[Sekolah Menengah La Salle, Kota Kinabalu|SM La Salle, Tanjung Aru]], Kota Kinabalu === Pendidikan Peringkat Tinggi === # Ijazah Sarjana ‘Sains dan Teknologi,’ Institusi Teknologi Curtin (kini Curtin University), [[Australia Barat|Western Australia]] (1974); #Kursus Certificate in Management Consultancy di University of Surrey, [[United Kingdom]] pada tahun (1979); # Master of Public Administration (MPA), Harvard University, [[Massachusetts]], Cambridge, Amerika Syarikat (1982); # Master of Arts in Law & Diplomacy (M.A.I.D), Tufts University, Boston, Massachusetts, Amerika Syarikat (1984); dan # Doctor of Philosophy (PhD) ‘Political Stability & Economic Development,’ Tufts University, Somerville, Massachusetts, Amerika Syarikat (1984). == Kerjaya Awal == Jeffrey Kitingan memulakan kerjayanya sebagai ketua kerani di Jabatan Pertanian Sabah pada tahun 1969 bertempat di Kota Kinabalu, Sabah. Pada tahun yang sama, beliau menjadi pentadbir luar bandar dan kerani mahkamah di Lahad Datu dan memegangnya selama setahun. Pada tahun 1975, Jeffrey adalah pegawai eksekutif dan penganalisis pengurusan pada tahun 1976 di jabatan yang sama. Beliau bekerja sebagai penolong pengarah utama di Jabatan Penubuhan Sabah pada 1977-1978. Pada tahun 1978, beliau memegang jawatan sebagai pengarah Pengurusan dan Pemodenan Pentadbiran Sabah. Tujuh tahun kemudian beliau menjadi pengerusi di Institut Kajian Pembangunan.<ref>Lihat bahagian Career. [https://prabook.com/web/jeffrey.kitingan/309033 klik sini]</ref> Pada tahun 1990, beliau memulakan kerjaya politiknya. == Politik == Jeffrey memulakan kerjaya politik dengan menyertai Parti Bersatu Sabah (PBS), sebuah parti yang ditubuhkan oleh abangnya, Joseph Pairin Kitingan.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2009/10/30/jeffrey-invited-to-rejoin-pbs|title=Jeffrey invited to rejoin PBS|last=Ruben Sario|first=|date=30 Oktober 2009|newspaper=The Star|access-date=12 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212074827/https://www.thestar.com.my/news/nation/2009/10/30/jeffrey-invited-to-rejoin-pbs|archive-date=2021-02-12|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> Beliau meninggalkan PBS pada 1994 sebelum kerajaan negeri Sabah pimpinan PBS tumbang. Kemudian beliau menyertai [[Parti Bersatu Rakyat Sabah]] (PBRS) sebelum menyertai Parti [[Angkatan Keadilan Rakyat]] (AKAR).<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/politik/lompat-parti-justifikasi-jeffrey-kitingan-tidak-boleh-diterima-1.61492|title=Lompat parti: Justifikasi Jeffrey Kitingan tidak boleh diterima|last=Bernama|first=|date=27 Jun 2012|newspaper=Sinar Harian|access-date=12 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517051237/https://www.sinarharian.com.my/politik/lompat-parti-justifikasi-jeffrey-kitingan-tidak-boleh-diterima-1.61492|archive-date=2013-05-17|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> Jeffrey meninggalkan AKAR ekoran pertelingakahan kepimpinan parti tersebut pada tahun 1999, dan menyertai semula PBS sebelum berlangsungnya pilihan raya negeri Sabah 1999.<ref name=":1" /> Jeffrey bertanding dalam pilihan raya tersebut dan menang. Walau bagaimanapun, pada tahun 2000, Jeffrey keluar dari PBS<ref name=":2" /> dan menyertai semula PBRS dan bertahan kurang dari dua tahun berikutan pertelingkahan kepimpinan parti berkenaan<ref name=":1" />. Selepas itu, beliau menjadi ahli politik bebas, bertanding dan menang dalam pilihan raya umum Malaysia 2013. Jeffrey menyertai [[Parti Keadilan Rakyat]] selepas pilihan raya umum Malaysia 2004 dan dilantik menjadi Naib Presiden<ref name=":2" />. Jeffrey telah meletak jawatan sebagai Naib Presiden pada 28 Oktober 2009.<ref>{{Cite news|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/10/28/dr-jeffrey-letak-jawatan-naib-presiden-pkr-tetapi-kekal-anggota-parti|title=Dr Jeffrey letak jawatan Naib Presiden PKR tetapi kekal anggota parti|last=|first=|date=28 Oktober 2009|newspaper=mStar|access-date=12 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212075844/https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/10/28/dr-jeffrey-letak-jawatan-naib-presiden-pkr-tetapi-kekal-anggota-parti|archive-date=2021-02-12|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> dan keluar parti tersebut pada 1 Januari 2011.<ref>{{Cite news|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2011/01/02/dr-jeffrey-kitingan-keluar-parti|title=Dr Jeffrey Kitingan Keluar Parti|last=|first=|date=2 Januari 2011|newspaper=mStar|access-date=12 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212004114/https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2011/01/02/dr-jeffrey-kitingan-keluar-parti|archive-date=2021-02-12|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> Pada tahun 2011, beliau kemudiannya menyertai Parti Reformasi Negeri dan mengetuai cawangan parti tersebut untuk negeri Sabah. Pada tahun 2016,<ref>{{Cite news|url=http://www.theborneopost.com/2016/07/15/reformed-rebranded-star-now-sabah-based-party-2/|title=Reformed, rebranded STAR now Sabah-based party|last=Jenne Lajiun|first=|date=15 Julai 2016|newspaper=The Borneo Post|access-date=12 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801190446/http://www.theborneopost.com/2016/07/15/reformed-rebranded-star-now-sabah-based-party-2/|archive-date=2018-08-01|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> beliau telah melakukan penjemanaan semula STAR Chapter Sabah menjadi parti tunggal iaitu Parti Solidariti Tanah Airku. Partinya kini merupakan parti komponen dalam [[Perikatan Nasional|Parti Perikatan Nasional]] yang membentuk gabungan parti pemerintah, [[Gabungan Rakyat Sabah]]. === Dilantik sebagai Senator === Jeffrey pernah dilantik sebagai ahli Dewan Negara (Senator) pada 11 Ogos 1994<ref>{{Cite web|url=https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DN-14121994.pdf|title=Penyata Rasmi Parlimen Dewan Negara Parlimen Kelapan Penggal Keempat|last=|first=|date=14 Disember 1994|website=Parlimen Malaysia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212002237/https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DN-14121994.pdf|archive-date=2021-02-12|access-date=12 Februari 2021}}</ref> dan menggalas tugas sebagai Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DN-15121994.pdf|title=Penyata Rasmi Parlimen Dewan Negara Parlimen Kelapan Penggal Keempat|last=|first=|date=15 Disember 1994|website=Parlimen Malaysia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212001735/https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DN-15121994.pdf|archive-date=2021-02-12|access-date=12 Februari 2021}}</ref> di bawah kepimpinan [[Mahathir Mohamad]]. === Menggangotai kabinet persekutuan === Pada 11 Ogos 1994, Jeffrey telah dilantik sebagai [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]]<ref name=":3" /> di bawah kepimpinan [[Mahathir Mohamad]]. Pada 9 Mac 2020, beliau dilantik sebagai Timbalan Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Kesenian oleh Perdana Menteri, Tan Sri Muhyiddin Yassin.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663546/nancy-menteri-pelancongan|title=Nancy menteri pelancongan|last=|first=|date=9 Mac 2020|newspaper=Berita Harian|access-date=11 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202141608/https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663546/nancy-menteri-pelancongan|archive-date=2020-12-02|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> Pada 25 Februari 2020, parti pimpinannya membuat penggabungan sebagai pihak ''keyakinan dan perbekalan'' dengan Perikatan Nasional bagi membentuk kerajaan baharu dan menumbangkan kerajaan pada ketika itu di bawah pimpinan Pakatan Harapan. Upacara mengangkat sumpah jawatan dilakukan pada 10 Mac 2020. === Ditahan di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri === Jeffrey bersama enam orang pemimpin dari Parti Bersatu Sabah [[Penahanan politik Sabah 1991|telah ditahan]] di bawah [[Akta Keselamatan Dalam Negeri (Malaysia)|Akta Keselamatan Dalam Negeri]] (ISA) pada 1990-1991 kerana disyaki merancang untuk memisahkan Sabah daripada persekutuan Malaysia. Mereka ditahan selama dua tahun.<ref>{{Cite web|url=http://web.amnesty.org/library/Index/engASA280061999|title=Human Rights Undermined: Restrictive Laws in a Parliamentary Democracy|last=|first=|date=1 September 1999|website=Amnesty International|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20030824115943/http://web.amnesty.org/library/Index/engASA280061999|archive-date=2003-08-24|access-date=12 Februari 2021}}</ref> tetapi Beliau bertegas mengatakan tidak pernah ada plot sedemikian; dan beliau menjadi sasaran pendakwaan politik kerana mempertikaikan alasan Kuala Lumpur yang menafikan hak Sabah seperti dinyatakan dalam Perjanjian Malaysia 1963. === Menyertai Kabinet Negeri Sabah === Pasca [[pilihan raya negeri Sabah 2020]], Jeffrey telah memenangi kerusi DUN Tambunan untuk kali kedua selepas memenanginya pada 2018. Dalam pilihan raya tersebut, STAR Sabah bersama-sama parti politik yang membentuk Gabungan Rakyat Sabah telah memperoleh kemenangan. Jeffrey telah dilantik menjadi Timbalan Ketua Menteri II merangkap Menteri Pertanian dan Industri Makanan Sabah. == Kontroversi == === Isu MA63 === Jeffrey kitingan dikenali sebagai seorang yang lantang bersuara tentang 20 Perkara, sehinggakan terjadinya kesalahfahaman politik antara [[Mahathir Mohamad]] yang ketika itu adalah [[Perdana Menteri Malaysia]]. Dinamakan sebagai ''''Operasi Talkak'''' 1990-1991, ketika itu DDJK dituduh sebagai dalang untuk memisahkan Sabah daripada Persekutuan Malaysia.<ref>Lihat Video Kepulangan Jeffrey '''[https://web.facebook.com/watch/?v=692205058052932 Disini]'''</ref> Kata beliau, {{Quote|text=Mahathir bertujuan manghapuskan 20 Perkara yang menjadi asas utama persetujuan Sabah untuk menjadi salah satu ahli Persekutuan Malaysia. Rancangan tersebut adalah sengaja dibuat untuk mengurangkan status rakan kongsi (partner) menjadi tanah jajahan Malaya sahaja.|cite=Jeffrey Kitingan|source=facebook}} Beliau pernah bertemu dengan Tun Dr Mahathir pada Mei 1990, Pertemuan itu adalah untuk membincangkan beberapa isu-isu yang berkaitan dengan hubungan persekutuan negeri dan bukanlah isu pribadi. Namun beliau membalas komen saya akan 20 perkara adalah : {{Quote|text=“Jeffrey, orang-orang kampung tidak tahu tentang hak-hak negeri Sabah dan 20 Perkara, kenapa kita harus memberitahu mereka? Laporan dari Special Branch (Polis SB) mengatakan bahawa kamu dan IDS bertanggungjawab memberitahu rakyat…”|quote=|cite=Tun Dr Mahathir}} Menurut pandangan Ketua Program Kajian Politik dan Antarabangsa Universiti Malaysia Sabah (UMS), Zaini Othman berkata: {{Quote|text=Jeffrey diperlukan sebagai penggerak sebenar PKR di Sabah dan Sarawak kerana mereka melihat peluang untuk merampas kedua-dua negeri di Borneo itu masih ada dan potensi penggeraknya ialah adik Joseph itu sendiri.}} <ref>'''[https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/12/16/yang-dikatakan-politik-sebenar 'Yang dikatakan Politik sebenar']''', diterbitkan oleh m-Star pada ''rabu, 16 Disember 2009''. Lihat Perenggan 20</ref><ref>'''[https://www.malaysiakini.com/news/57977 PKR Sabah akan pertahankan Jeffrey Kitingan]''', diterbitkan dari Malaysia Kini pada 10 oktober 2006 dan dikemas-kini pada 29 Januari 2008 oleh Tony Thein.</ref> Sewaktu perbahasan sulung beliau di Parlimen, beliau pernah menyatakan secara terbuka <blockquote>28 tahun yang lalu, pada 13hb. Mei 1991, saya ditahan dibawah ISA kerana menyentuh Hak-hak Sabah dalam 20-Perkara. Apabila saya masuk Politik selepas itu, saya dipanggil “ORANG GILA” kerana berani [Gila] Menuntut Hak-hak Sabah yang pada waktu itu di “haramkan” tetapi dalam PRU-14 semua pemimpin jadi “Gila” kerana dah ikut cakap orang gila dan memasukkan Isu MA63 dan Hak-hak Sabah Sarawak dalam Manifesto Mereka. Jangan “'''JANJI TERANG BULAN'''” Sekarang PH dah jadi Kerajaan dan Tun Mahathir telah menjadi Perdana Menteri yang Kedua kali. Janganlah jadikan Janji dalam Manifesto “'''MENGEMBALIKAN HAK DAN STATUS SABAH SARAWAK DALAM 100 HARI'''” sebagai hanya “'''JANJI TERANG BULAN'''” kami bilang kalau di Sabah. Sepertimana yang telah berlaku kepada MA63 selama 55 tahun.<ref><small>Media Solidariti (27 Julai 2018)</small> "[https://web.facebook.com/watch/?ref=saved&v=1899498866799430 28 tahun yang lalu pada 13 Mei 1991, saya telah ditahan di bawah Akta ISA kerana menyentuh hak-hak Sabah di dalam 20 Perkara...]" ''melalui aplikasi Facebook, dicapai pada 4 Januari 2022.''</ref><ref>Penerangan Parti StarSabah (25 Julai 2018) "[https://web.facebook.com/TheGreatSabah/posts/ddjk-yg-terbaik-bawa-isu-sabah-ke-parlimen-harap-mp-sabah-yg-lain-menyokong-isu-/1420131684797570/?_rdc=1&_rdr Ucapan Sulung DDJK di Parlimen]" Facebook, Ucapan penuh. Durasi pada 3.13 minit</ref><ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=HFoy5G2e-aw LIVE: Sidang Dewan Rakyat, sesi pagi 25 Julai 2018]" oleh KiniTV melalaui medium Youtube pada 25 Julai 2018.</ref></blockquote> === Isu Kredit Karbon === Pada akhir 2021, [[:en:Mongabay|Mongabay]] melaporkan bahawa Kitingan terlibat dalam perjanjian kredit karbon yang ditandatangani pada Oktober 2021 yang mengisytiharkan 2 juta hektar sebagai kawasan perlindungan, tanpa perundingan [[orang asli]] yang tinggal di san .<ref>{{Cite web|url=https://news.mongabay.com/2021/11/bornean-communities-locked-into-2-million-hectare-carbon-deal-they-dont-know-about/|title=Bornean communities locked into 2-million-hectare carbon deal they don't know about|date=2021-11-09|website=Mongabay Environmental News|language=en-US|access-date=2022-02-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.mongabay.com/2022/02/malaysian-officials-dampen-prospects-for-giant-secret-carbon-deal-in-sabah/|title=Malaysian officials dampen prospects for giant, secret carbon deal in Sabah|date=2022-02-10|website=Mongabay Environmental News|language=en-US|access-date=2022-02-14}}</ref> Kumpulan masyarakat sivil dan pemimpin orang asli adalah kritikal terhadap kerahsiaan perjanjian dan sama ada akreditasi karbon syarikat, Hoch Standard, mempunyai pengalaman terdahulu untuk melaksanakannya.<ref>{{Cite web|url=https://news.mongabay.com/2021/12/indigenous-leader-sues-over-borneo-natural-capital-deal/|title=Indigenous leader sues over Borneo natural capital deal|date=2021-12-17|website=Mongabay Environmental News|language=en-US|access-date=2022-02-14}}</ref> === Isu Kehadiran Jeffrey di Parlimen === Pada 25 November 2020 yang lalu, kehadiran Datuk Dr Jeffrey Kitingan di Dewan Rakyat mengundang pertikaian sesama pembahasan dijalankan setelah disyaki positif [[Penyakit koronavirus 2019|Covid-19]],<ref>"[https://www.sinarharian.com.my/article/117573/KHAS/Covid-19/Timbalan-Ketua-Menteri-Sabah-positif-Covid-19 Timbalan menteri Sabah Positif Covid-19]" sinar harian</ref> antara yang menimbulkan persoalan dan protes adalah [[Teo Nie Ching]] (DAP-Kulai), [[Ahmad Fahmi Mohamed Fadzil|Fahmi Fadzil]] (PKR-Lembah Pantai), [[Mohd Azis Jamman|Datuk Azis Jamman]] (Warisan-Sepanggar) dan [[Khoo Poay Tiong]] (DAP-Kota Melaka). <ref>"[https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2020/11/645310/kecoh-pertikai-kehadiran-jeffrey-ke-parlimen-metrotv Kecoh pertikai kehadiran Jeffrey ke parlimen]" dari metrotv bertarikh 24 November.</ref> Peristiwa ini dibangkitkan dengan kehadiran Jeffrey di Dewan Rakyat yang disifatkannya bertentangan dengan arahan [[Perintah Kawalan Pergerakan Malaysia 2020-21|kuarantin wajib]] 14 hari ditetapkan Kementerian Kesihatan terhadap mereka yang datang dari Sabah melalui kenyataan Datuk Mohd Azis Jamman.<ref>"[https://www.astroawani.com/berita-politik/dewan-kecoh-pembangkang-persoal-kehadiran-jeffrey-ke-sidang-parlimen-269907 Dewan kecoh pembangkang persoal kehadiran Jeffrey ke-sidang parlimen]" dari astroawani </ref> Kenyataan itu dibalas beliau dengan tenang,<ref>"[https://www.utusan.com.my/berita/2021/07/ahli-parlimen-star-sabah-tenang-sahaja Ahli parlimen Star Sabah tenang sahaja]" daripada utusan malaysia bertarikh 30 Julai 2021 oleh SURAIDAH ROSLAN.</ref> setelah beliau merujuk kepada Kementerian Kesihatan untuk melakukan beberapa ujian calitan Covid-19 dan darah terhadapnya sejak ketibaannya di Kuala Lumpur pada 12 November lalu. Berikutan itu, Beliau menafikan dakwaan yang turut mengatakan beliau masih berada di Kota Kinabalu pada 13 November lalu. Beliau menyifatkan dakwaan itu sebagai fitnah dan berniat jahat bertujuan merosakkan reputasinya sebagai pemimpin.<ref>"[https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2020/11/645598/kkm-beri-pelepasan-awal-jeffrey KKM beri pelepasan awal kepada Jeffrey]." dari harian metro Disiarkan pada: November 24, 2020</ref><ref>"[https://www.malaysiakini.com/news/552281 Kehadiran Jeffrey Kitingan cetus bantahan MP]" Diterbitkan oleh malaysiakini pada Nov 24, 2020.</ref><ref>"[https://harakahdaily.net/index.php/2020/11/25/jeffrey-kitingan-ada-pelepasan-kekecohan-terjawab/ Jeffrey Kitingan ada pelepasan, kekecohan terjawab]" diterbitkan oleh Harakah daily pada November 25, 2020</ref><ref>"[https://www.sinarharian.com.my/article/111807/KHAS/Covid-19/Jeffrey-diberi-pelepasan-awal-oleh-Kementerian-Kesihatan Jeffrey diberi pelepasan awal oleh Kementerian Kesihatan]" ditulis oleh ASYIKIN ASMIN bertarikh 25 November 2020 di Sinar Harian.</ref><ref>"[https://suaramerdeka.com.my/pelepasan-awal-dari-kuarantin-tidak-bersifat-politik-dr-jeffery-kitingan/ Pelepasan awal dari kuarantin tidak bersifat politik] " oleh Wartawan SuaraMerdeka pada 26 November 2020.</ref> == Pilihan raya == === Keputusan pilihan raya === {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+'''[[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]'''<ref name="election results2">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|accessdate=18 May 2018}} Percentage figures based on total turnout (including votes for candidates not listed).</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|publisher=[[The Star (Malaysia)]]|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018|accessdate=18 May 2018}}</ref> !Tahun !Kawasan ! colspan="2" |Nama !Undian !Peratus ! colspan="2" |Lawan !Undian !Peratus !Jumlah undian !Majoriti !Peratus turun mengundi |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] | rowspan="2" |'''P147 Bandau, Sabah''' | rowspan="2" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="2" |{{nowrap|Jeffrey Kitingan}} (AKAR) | rowspan="2" align="right" |5,851 | rowspan="2" |34.98% | {{Party shading/United Sabah Party}} | |'''[[Maximus Ongkili]]''' ('''PBS''') | align="right" |'''10,716''' |'''64.06%''' | rowspan="2" |16,927 | rowspan="2" |4,865 | rowspan="2" |69.72% |- | {{Party shading/Independent}} | |[[Conrad Mojuntin|Conrad @ Jomilon Mojuntin]] (Bebas) | align="right" |162 |0.97% |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] | rowspan="9" |'''P180 [[Keningau (kawasan persekutuan)|Keningau]], Sabah''' | rowspan="2" {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan="2" |{{nowrap|Jeffrey Kitingan}} (PKR) | rowspan="2" align="right" |10,334 | rowspan="2" |40.53% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Joseph Pairin Kitingan]]''' ('''PBS''') | align="right" |'''14,598''' |'''57.27%''' | rowspan="2" |25,926 | rowspan="2" |4,264 | rowspan="2" |72.96% |- | {{Party shading/Democratic Action Party}} | |Peter Kodou (DAP) | align="right" |560 |2.20% |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] | rowspan="2" {{Party shading/State Reform Party}} | | rowspan="2" |{{nowrap|Jeffrey Kitingan}} (STAR) | rowspan="2" align="right" |11,900 | rowspan="2" |33.48% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Joseph Pairin Kitingan]]''' ('''PBS''') | align="right" |'''15,818''' |'''44.50%''' | rowspan="2" |36,098 | rowspan="2" |3,918 | rowspan="2" |82.73% |- | {{Party shading/Keadilan}} | |Stephen Sandor (PKR) | align="right" |7,825 |22.02% |- | rowspan="5" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan="5" {{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | | rowspan="5" |'''{{nowrap|Jeffrey Kitingan}}''' ('''STAR Sabah''') | rowspan="5" align="right" |'''13,286''' | rowspan="5" |'''33.09%''' | {{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Jake Nointin ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | align="right" |13,241 |32.98% | rowspan="5" |40,671 | rowspan="5" |45 | rowspan="5" |79.02% |- | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Daniel Kinsik (PBS) | align="right" |12,742 |31.74% |- | bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Jius Awang ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | align="right" |433 |1.08% |- | {{Party shading/Independent}} | |Maimin Rijan (Bebas) | align="right" |248 |0.62% |- | {{Party shading/Independent}} | |Justin Guka (Bebas) | align="right" |199 |0.50% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+'''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref name="undi.info">{{cite web|url=https://undi.info/sabah/r18/n32|title=N32 Tambunan|publisher=[[Malaysiakini]]|accessdate=30 May 2020|archive-date=2018-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616233748/https://undi.info/sabah/r18/N32|url-status=dead}}</ref> !Tahun !Kawasan ! colspan="2" |Nama !Undian !Peratus ! colspan="2" |Lawan !Undian !Peratus !Jumlah undian !Majoriti !Peratus turun mengundi |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="2" |'''N25 [[Bingkor (kawasan negeri)|Bingkor]], P156 Keningau''' | rowspan="2" {{Party shading/United Sabah Party}} | | rowspan="2" |{{nowrap|'''Jeffrey Kitingan'''}} ('''PBS''') | rowspan="2" align="right" |'''6,408''' | rowspan="2" |'''68.57%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Injon Sedomon (PBRS) | align="right" |2,249 |24.07% | rowspan="2" |9,415 | rowspan="2" |4,159 | rowspan="2" |78.06% |- | {{Party shading/Independent}} | |Ayub Aman (Bebas) | align="right" |688 |7.36% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] | rowspan="3" |'''N28 [[Bingkor (kawasan negeri)|Bingkor]], P157 Keningau''' | rowspan="3" {{Party shading/United Sabah Party}} | | rowspan="3" |{{nowrap|'''Jeffrey Kitingan'''}} ('''PBS''') | rowspan="3" align="right" |'''8,339''' | rowspan="3" |'''61.19%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Joseph Kurup]] (PBRS) | align="right" |4,871 |35.75% | rowspan="3" |13,744 | rowspan="3" |3,468 | rowspan="3" |72.30% |- | {{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Kuilan Anggau ([[Parti Progresif Sabah|BERSEKUTU]]) | align="right" |395 |2.90% |- | {{Party shading/Independent}} | |Peter Kodou (Bebas) | align="right" |22 |0.16% |- | rowspan="2" |[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] | rowspan="2" |'''N37 [[Sook (kawasan negeri)|Sook]], P182 Pensiangan''' | rowspan="2" {{Party shading/Independent}} | | rowspan="2" |{{nowrap|Jeffrey Kitingan}} (Bebas) | rowspan="2" align="right" |3,578 | rowspan="2" |45.83% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Joseph Kurup]]''' ('''PBRS''') | align="right" |'''3,973''' |'''50.90%''' | rowspan="2" |7,984 | rowspan="2" |395 | rowspan="2" |70.53% |- | {{Party shading/Independent}} | |Yapilin Nawawi (IND) | align="right" |255 |3.27% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] | rowspan="6" |'''N33 [[Bingkor (kawasan negeri)|Bingkor]], P180 Keningau''' | rowspan="3" {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan="3" |{{nowrap|Jeffrey Kitingan}} (PKR) | rowspan="3" align="right" |4,418 | rowspan="3" |47.51% | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Justin Guka''' ([[United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation|'''UPKO''']]) | align="right" |'''4,589''' |'''49.34%''' | rowspan="3" |9,455 | rowspan="3" |171 | rowspan="3" |70.88% |- | {{Party shading/Independent}} | |Uling Anggan (Bebas) | align="right" |164 |1.76% |- | {{Party shading/Independent}} | |Victor Leornadus (Bebas) | align="right" |129 |1.39% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] | rowspan="3" {{Party shading/State Reform Party}} | | rowspan="3" |{{nowrap|'''Jeffrey Kitingan'''}} ('''STAR''') | rowspan="3" align="right" |'''5,350''' | rowspan="3" |'''42.05%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |Kennedy Jie John ([[United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation|UPKO]]) | align="right" |4,894 |38.47% | rowspan="3" |12,908 | rowspan="3" |456 | rowspan="3" |81.40% |- | {{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Shah Hussein Tambakau (PKR) | align="right" |2,368 |18.61% |- | {{Party shading/Independent}} | |Ricky Sedomon (Bebas) | align="right" |111 |0.87% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] | rowspan="3" |'''N32 [[Tambunan (kawasan negeri)|Tambunan]], P180 Keningau''' | rowspan="3" {{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | | rowspan="3" |{{nowrap|'''Jeffrey Kitingan'''}} ('''STAR''') | rowspan="3" align="right" |'''6,136''' | rowspan="3" |'''46.78%''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Joseph Pairin Kitingan]] (PBS) | align="right" |5,099 |38.86% | rowspan="3" |13,322 | rowspan="3" |1,037 | rowspan="3" |82.00% |- | {{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Justin Alip (WARISAN) | align="right" |1,427 |10.88% |- | bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Nestor Joannes (PCS) | align="right" |456 |3.48% |- | rowspan="5" |[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan="5" |'''N39 [[Tambunan (kawasan negeri)|Tambunan]], P180 Keningau''' | rowspan="5" {{Party shading/Perikatan Nasional}} | | rowspan="5" |{{nowrap|'''Jeffrey Kitingan'''}} ('''STAR''') | rowspan="5" align="right" |'''8,691''' | rowspan="5" |'''75.21%''' | bgcolor="{{United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation/meta/color}}" | |Laurentius Nayan Yambu ([[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu|UPKO]]) | align="right" |1,899 |16.44% | rowspan="5" |11,555 | rowspan="5" |6,792 | rowspan="5" |69.98% |- | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Silverius Bruno (PBS) | align="right" |439 |3.80% |- | bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Damian Richard Marcus Podtung (PCS) | align="right" |326 |2.82% |- | bgcolor="blue" | |Nordin Jaini ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]) | align="right" |140 |1.21% |- | {{Party shading/Independent}} | |Jimmy Palikat (Bebas) | align="right" |60 |0.52% |} == Kesihatan == Dari Disember 2007 hingga Mei 2008, selama enam bulan beliau terlantar di katil akibat kemalangan dan hampir lumpuh.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2007/12/19/jeffrey-kitingan-seriously-injured-in-car-crash/|title=Jeffrey Kitingan Seriously Injured In Car Crash|last=BERNAMA|first=|date=19 Disember 2007|website=Malaysia Today|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212080803/https://www.malaysia-today.net/2007/12/19/jeffrey-kitingan-seriously-injured-in-car-crash/|archive-date=2021-02-12|access-date=12 Februari 2021}}</ref> Pada 3 Januari 2021, Jeffrey Kitingan didapati positif [[Penyakit koronavirus 2019|penyakit Coronavirus]] ([[Pandemik COVID-19 di Malaysia|COVID-19]]) dan menjalani rawatan di Hospital Queen Elizabeth di Kota Kinabalu, Sabah.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/01/772191/jeffrey-kitingan-positif-covid-19|title=Jeffrey Kitingan positif COVID-19|last=Izwan Abdullah|first=|date=4 Januari 2021|newspaper=Berita Harian|access-date=12 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210106081120/https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/01/772191/jeffrey-kitingan-positif-covid-19|archive-date=2021-01-06|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> Dia dan isterinya pulih dari Covid-19 pada 16 Januari 2021.<ref>{{Cite news|url=https://www.borneotoday.net/jeffrey-pulih-covid-19-dibenarkan-pulang/|title=Jeffrey pulih COVID-19, dibenarkan pulang|last=|first=|date=16 Januari 2021|newspaper=Borneo Today|access-date=12 Februari 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116122255/https://www.borneotoday.net/jeffrey-pulih-covid-19-dibenarkan-pulang/|archive-date=2021-01-16|dead-url=|work=|via=|url-status=live}}</ref> == Penulisan == === Buku === * ''Pembangunan Insan: Pendekatan Baru Yayasan Sabah dalam Pembangunan Luar Bandar'' (1990) ISBN 967-9910-21-0 * ''Justice for Sabah'' == Jawatan == * [[Kerajaan Persekutuan Malaysia|Kerajaan Malaysia]] *# Timbalan Menteri [[Kementerian Pelancongan, Kesenian dan Kebudayaan Malaysia]] (2020) *# Timbalan Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Malaysia (1994-1995) * [[Dewan Rakyat Malaysia]] *# [[Ahli Parlimen]] [[Keningau (kawasan persekutuan)]] *# Senator Dewan Negara * [[Kerajaan Negeri Sabah]] *# Timbalan Ketua Menteri Sabah *#* Menteri Pertanian dan Perikanan Sabah * [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] *# Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Dewan Negeri]] [[Bingkor (kawasan negeri)|Bingkor]] *# Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Dewan Negeri]] [[Tambunan (kawasan negeri)|Tambunan]] * [[Perikatan Nasional]] *# Timbalan Pengerusi Perikatan Nasional * [[Parti Bersatu Sabah]] *[[Parti Keadilan Rakyat]] *# Naib Presiden Parti Keadilan Rakyat * [[Parti Solidariti Tanah Airku]] *# Presiden Parti * [[Parti Aspirasi Rakyat Sarawak|Parti Reformasi Negeri]] *# Perhubungan Sabah *Pertubuhan Antarabangsa Dayak (DIO) *#Presiden *LEMBAGA PENGARAH INNOPRISE CORPORATION SDN. BHD.<ref>MANTAN-MANTAN [https://www.yayasansabahgroup.org.my/bm/former_chairmen_bod.cfm PENGERUSI LEMBAGA PENGARAH INNOPRISE CORPORATION] SDN. BHD.</ref> *#Pengerusi == Anugerah dan penghargaan == === Malaysia === * {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Jasa Negara - Order of Meritorious Service - PJN.svg|50px]] [[Panglima Jasa Negara]] (PJN) – '''Datuk''' (2022) * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) - '''Datuk Seri Panglima''' (2020)<ref>{{cite web|publisher=[[Berita Harian]]|accessdate=4 Oktober 2020|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/10/737766/hamzah-zainudin-ismail-sabri-antara-empat-dapat-datuk-seri-panglima|title=Hamzah Zainudin, Ismail Sabri antara empat dapat Datuk Seri Panglima Sabah |date=2 Oktober 2020}}</ref> ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) - '''Datuk''' (1986) == Lihat juga == *[[Bandau (kawasan negeri)]] kini [[Kota Marudu (kawasan persekutuan)]] *[[Keningau (kawasan persekutuan)]] == Rujukan == {{reflist}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Kabinet Hajiji Sabah 2020}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Perikatan Nasional}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{Parti Solidariti Tanah Airku}} {{Pandemik COVID-19 di Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Jeffrey, Kitingan}} [[Kategori:Kelahiran 1948]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Anggota Parti Solidariti Tanah Airku]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Anggota Parti Bersatu Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Alumni Universiti Harvard]] [[Kategori:Pengasas parti politik di Malaysia]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Presiden Parti Solidariti Tanah Airku]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Adik-beradik ahli politik Malaysia]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Timbalan Ketua Menteri Sabah]] 0dynvytouqlhdajxh9xwt8iqd8rc6hb 0 110447 6809908 6136378 2026-03-26T22:39:18Z Dostojewskij 136510 /* V */ * / † 6809908 wikitext text/x-wiki Ini ialah senarai '''orang terkenal dari [[New York City]]'''. == Native New Yorkers == Orang-orang berikut yang lahir di New York City. Seseorang menjadi terkenal selepas mereka berpindah. === A === * [[Aaliyah]] (1979–2001), R&B singer, Dancer, Fashion Model and Actress * [[Austin Pralle]] – [[basketball]] player{{Fact|date = May 2008}} * [[Kareem Abdul-Jabbar]] (1947–) – [[basketball]] player * [[George Abernethy]] (1807–1877), first provisional governor of Oregon<ref name="Marquis 1607-1896">{{cite book | title = Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896 | publisher = Marquis Who's Who | location=Chicago | date = 1967}}</ref> * [[Bella Abzug]] (1920–1998) – feminist activist and politician * [[Garnett Adrain]] (1815–1878), member of the [[United States House of Representatives]] from [[New Jersey]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Cornelius Rea Agnew]] (1830–1888), noted [[ophthalmologist]] <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Eliza Agnew]] (1807–1883), noted American [[Presbyterian]] [[missionary]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Christina Aguilera]] (1980–) – singer * [[Danny Aiello]] (1933–2019) – actor * [[Marv Albert]] (1941–) – sports announcer * Anne Revere Aldrich (1866–1892), noted poet and author<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Ira Aldridge]] (1805–1867), stage actor<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[William Alexander]] (aka Lord Stirling), (1726–1783), [[United States|American]] [[major general]] in the [[American Revolutionary War]]<ref name="Marquis 1607-1896">{{cite book | title = Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896 | publisher = Marquis Who's Who | date = 1967}}</ref> * Andrew Jackson Allan (1776–1853), noted actor, theatre director, and costumer <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Woody Allen]] (1935–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Rafer Alston]] (1976–) – basketball player * [[Alexander Andersen (illustrator)|Alexander Andersen]] – [[illustrator]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Charles Anthon]] (1797–1867), classical scholar<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Carmelo Anthony]] (1984–) – basketball player * [[Marc Anthony]] (1968–) – penyanyi, pelakon, pereka fesyen, penerbit dan dermawan * [[Judd Apatow]] (1967–) – seorang pengarah, penerbit, penulis skrip, pelakon dan pelawak * [[Fiona Apple]] (1977–) – penyanyi-penulis lagu dan pianis * [[Diane Arbus]] (1923–1971) – photographer * [[Rosanna Arquette]] (1959–) – pelakon, pengarah dan penerbit * [[Kenneth Arrow]] (1921–2017) – economist; Nobel laureate (Economics, 1972) * [[Bea Arthur]] (1922–2009) – actress * [[William H. Aspinwall]] (1807–1875) – railroad promoter<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[William Backhouse Astor, Sr.]] (1792–1875) – businessman and member of the [[Astor family]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Red Auerbach]] (1917–2006) – [[basketball]] coach * [[Jake T. Austin]] (1994–) * [[Hank Azaria]] (1964–) * [[Aventura]] * susan b anthony === B === * [[Lauren Bacall]] (1924–2014) – actress * [[William Bliss Baker]] (1859–1886) – painter * [[Anne Bancroft]] (1931–2005) – actress * [[Mikel Banks]] – songwriter and musician{{Fact|date = May 2008}} * [[Jeff Barry]] (1938–) – songwriter and record producer * [[Harry Belafonte]] (1927–) – actor and singer * [[Pat Benatar]] (1953–) – singer * [[Moe Berg]] (1902–1972) – baseball player and spy * [[Des Bishop]] (1975–) – comedian * [[David Blaine]] (1973–) – magician * [[Yasmine Bleeth]] (1968–) – actress * [[Humphrey Bogart]] (1899–1957) – [[film]] [[actor]] * [[Margaret Bourke-White]] (1904–1971) – photographer * [[Clara Bow]] (1905–1965) – actress * [[Riddick Bowe]] (1967–) – boxer * [[Barbara Boxer]] (1940–) – Senator from California * [[James J. Braddock]] (1905–1974) – boxer (aka 'Cinderella Man') * [[Matthew Broderick]] (1962–) – actor * [[Mel Brooks]] (1926–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Julia Brown]] ([[Abad ke-19]]) – madam and prostitute * [[Larry Brown (basketball)|Larry Brown]] (1940–) – basketball player and coach * [[Steve Buscemi]] (1957–) – actor * [[Lloyd Banks]] (1982–) – rap artist === C === * [[James Caan]] (1940–2022) – actor * [[Joseph A. Califano]] (1931–) – former Secretary of Health, Education, and Welfare * [[Maria Callas]] (1923–1977) – opera singer * [[Al Capone]] (1899–1947) – gangster * [[Benjamin Cardozo]] (1870–1938) – Supreme Court Justice * [[Hugh Carey]] (1919–2011) – governor of New York * [[George Carlin]] (1937–2008) – comedian * [[John Cassavetes]] (1929–1989) – actor * [[Phoebe Cates]] (1963–) – actress * [[Jeff Chandler]] (1918–1961) – actor * [[Frank Chanfrau]] (1824–1884) – actor * [[Paddy Chayefsky]] (1923–1981) – author * [[Maury Chaykin]] (1949–2010) – actor * [[Julie Chen]] (1970–) – anchorwoman * [[Edmund A. Chester]] (1897–1973) – television executive & journalist * [[Shirley Chisholm]] (1924–2005) – politician * [[Claudette Colbert]] (1903–1996) – actress * [[Schuyler Colfax]] (1823–1885) – [[Naib Presiden Amerika Syarikat]] * [[Anderson Cooper]] (1967–) – CNN anchorman * [[Peter Cooper]] (1791–1883) – inventor * [[Aaron Copland]] (1900–1990) – composer * [[Bob Costas]] (1952–) – sports announcer * [[Bob Cousy]] (1928–) – basketball player * [[Ann Coulter]] (1961–) – political pundit * [[James Creighton]] (1841–1862), [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia">{{cite book |editor=Reichler, Joseph L.| title=The Baseball Encyclopedia |origyear=1969 |edition= 4th edition |year= 1979|publisher= Macmillan Publishing |location= New York|language= |id= ISBN 0-02-578970-8}} </ref> * [[George Cukor]] (1899–1983) – [[film]] [[film director|director]] * [[Mario Cuomo]] (1932–2015) – governor of New York * [[Tony Curtis]] (1925–2010) – actor === D === * [[Claire Danes]] (1979–) – actress * [[Lloyd Daniels]] (1967–) – basketball player * [[Ron Dante]] (1945–) – singer, songwriter, and record producer * [[Bobby Darin]] (1936–1973)– singer, entertainer, actor, songwriter * [[Marion Davies]] (1897–1961) – actress * [[Sammy Davis, Jr.]] (1925–1990) – singer and entertainer * [[Rosario Dawson]] (1979–) – actress * [[Al D'Amato]] (1937–) – politician * [[Dorothy Day]] (1897–1980) – Catholic social activist * [[Robert De Niro]] (1943–) – actor * [[Eamon de Valera]] (1882–1975) – [[Taoiseach|Prime Minister]] of [[Ireland]] * [[Willy DeVille]] ([[1950]]–), singer * [[Samuel R. Delany]] (1942–) – author and critic * [[Don DeLillo]] (1936–) – author * [[Jerry Denny]] (1859–1927), [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[Neil Diamond]] (1941–) – singer and composer * [[P. Diddy]] (1969–) – [[rapping|rap]] artist * [[Vin Diesel]] (1967–) – actor * [[Phoebe Doty]] (1849–) – prostitute and madam * [[Kirk Douglas]] (1916–2020) – actor * [[Joseph Dunninger]] (1892–1975) – mentalist * [[Richard Dreyfuss]] (1947–) – actor * [[De La Ghetto]] (1982–) – spanish rapper === E === * [[Gertrude Ederle]] (1906–2003) – swimmer * [[Mario Elie]] (1963–) – basketball player * [[Duke Ellington]] (1899–1974) – jazz musician * [[Emmy Rossum]] (1986–) – Singer/Actress * [[Eru]] (1983–) – Singer (Korea) === F === * [[Douglas Fairbanks Jr.]] (1909–2000) – actor * [[Louis Farrakhan]] (1933–) – Leader of the nation of islam * [[Morton Feldman]] (1926–1987) – Composer * [[Richard Feynman]] (1918–1988) – Nobel Prize-winning physicist * [[50 Cent]] (1975–) – [[rapping|rap]] artist * [[Harvey Fierstein]] (1952–) – actor * [[Hamilton Fish]] (1808–1893) – governor of New York and Secretary of State * [[Jane Fonda]] (1937–) – actress * [[Peter Fonda]] (1940–) – actor * [[Malcolm Forbes]] (1919–1990) – publisher * [[Davy Force]] (1849–1918) – [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[Anthony Franciosa]] (1928–2006) – actor * [[Al Franken]] (1951–) – comedian and radio host, (actually born in New Jersey) * [[Milton Friedman]] (1912–2006) – economist * [[John Frusciante]] (1970–) – musician, artist * [[Bobby Flay]] (1964–) – Chef === G === * [[John Garfield]] (1913–1952) – actor * [[Art Garfunkel]] (1941–) – songwriter * [[Lou Gehrig]] (1903–1941) – [[baseball]] player * [[George Gershwin]] (1898–1937) – [[composer]] * [[Ira Gershwin]] (1896–1983) – lyricist * [[Vitas Gerulaitis]] (1954–1994) – tennis player * [[Ruth Bader Ginsburg]] (1933–2020) – Supreme Court Justice * [[Rudolph Giuliani]] (1944–) – mayor of New York * [[Jackie Gleason]] (1916–1987) – comedian * [[Whoopi Goldberg]] (1955–) – comedian and actress * [[Daniel S. Goldin]] (1940–) – [[NASA]] director * [[Cuba Gooding Jr.]] (1968–) – actor * [[Doris Kearns Goodwin]] (1943–) – author * [[Victor Gotbaum]] (1921–2015) – labor leader * [[Elliott Gould]] (1938–) – actor * [[Rocky Graziano]] (1919–1990) – boxer (real name Thomas Rocco Barbella) * [[Hank Greenberg]] (1911–1986) – baseball player * [[Alan Greenspan]] (1926–) – economist, former Federal Reserve Chairman * [[Melanie Griffith]] (1957–) – actress * [[Bob Guccione]] (1930–2010) – publisher * [[Peggy Guggenheim]] (1898–1979) – art collector * [[Maggie Gyllenhaal]] (1977–) – actress === H === * [[Armand Hammer]] (1898–1990) – industrialist and philanthropist * [[Oscar Hammerstein II]] (1895–1960) – composer * [[Frank Hankinson]] (1856–1911) – [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia">{{cite book |editor=Reichler, Joseph L.| title=The Baseball Encyclopedia |origyear=1969 |edition= 4th edition |year= 1979|publisher= Macmillan Publishing |location= New York|language= |id= ISBN 0-02-578970-8 }} </ref> * [[W. Averell Harriman]] (1891–1986) – diplomat and governor of New York * [[Francis L. Hawks]] (1798–1866), reverend * [[Susan Hayward]] (1917–1975) – actress * [[Rita Hayworth]] (1918–1987) – actress * [[Anthony Hecht]] (1923–2004) – poet * [[Carol Heiss]] (1940–) – Olympic figure skater (silver 1956, gold 1960) * [[Joseph Heller]] (1923–1999) – author * [[Jim Hellwig]] (1959–2014) – (Warrior) pro wrestler * [[Lance Henriksen]] (1940–) – actor * [[Bernard Herrmann]] (1911–1975) – composer * [[Peter Cooper Hewitt]] (1861–1921) – inventor * [[Hildegarde]] (1906–2005) – American cabaret singer * [[Gregory Hines]] (1946–2003) – dancer and actor * [[Judd Hirsch]] (1935–) – actor * [[Lena Horne]] (1917–2010) – singer * [[Edward Everett Horton]] (1886–1970) – actor * [[Tab Hunter]] (1931–2018) – actor * Moe (1897–1975), Curly (1903–1952) and Shemp Howard (1895–1955) – the [[Three Stooges]] === I === * [[Washington Irving]] (1783–1859) – author === J === * [[Wolfman Jack]] (1938–1995) – aka Robert Weston Smith, radio personality * [[Henry James]] (1843–1916) – [[author]] * [[William James]] (1842–1910) – [[philosopher]] * [[John Jay]] (1745–1829) – governor of New York and Supreme Court Chief Justice * [[Jay-Z]] (1969–) – [[rapping|rap]] artist * [[Ja Rule]] (1976–) – [[rapping|rap]] artist * [[Billy Joel]] (1949–) – singer * [[David Johansen]] (1950–) – singer, songwriter, actor * [[Scarlett Johansson]] (1984–) – actress * [[Kimberly Denise Jones "Lil Kim"]] (1974–) – [[rapper]] * [[Nasir Jones]] (1973–) – [[rapping|rap]] artist * [[Norah Jones]] (1979–) – singer * [[Michael Jordan]] (1963–) – [[basketball]] player * [[William Joyce]] (1906–1946) – Nazi broadcaster (''Lord Haw-Haw'') === K === * [[Philip Mayer Kaiser]] (1913–2007) – U.S. Diplomat * [[Danny Kaye]] (1911–1987) – actor and comedian * [[Lenny Kaye]] (1946–) – guitarist * [[Thomas Kean]] (1935–) – governor of New Jersey (1982–1990) * [[Harvey Keitel]] (1939–) – actor * [[Jerome Kern]] (1885–1945) – composer * [[Alicia Keys]] (1981–) – [[R&B]] singer * [[Calvin Klein]] (1942–) – fashion designer * [[Owen Kline]] (1991–) – actor/filmmaker * [[Ed Koch]] (1924–2013) – mayor of New York City * [[E. L. Konigsburg]] (1930–2013) – author * [[C. Everett Koop]] (1916–2013) – physician * [[Lenny Kravitz]] (1964–) – singer * [[Stanley Kubrick]] (1928–1999) – [[film]] director * [[William Kunstler]] (1919–1995) – lawyer * [[Tony Kushner]] (1956–) – playwright === L === * [[Fiorello La Guardia]] (1882–1947) – mayor of New York * [[Veronica Lake]] (1922–1973) – actress * [[Andrew Lalka]] – politician * [[Jake LaMotta]] (1922–2017) – boxer * [[Burt Lancaster]] (1913–1994) – actor * [[Martin Landau]] (1928–2017) – actor * [[Diane Lane]] (1965–) – actress * [[Cyndi Lauper]] (1953–) – singer * [[Ralph Lauren]] (1939–) – fashion designer * [[Emma Lazarus]] (1849–1887) – author and poet * [[Steve Lawrence]] (1935–) – singer * [[Madeleine L'Engle]] (1918–2007) – author * [[Joe E. Lewis]] (1902–1971) – comedian * [[Roy Lichtenstein]] (1923–1997) – artist * [[John Lindsay]] (1921–2000) – mayor of New York * [[Peggy Lipton]] (1946–2019) – actress * [[Robert Livingston (1746-1813)|Robert R. Livingston]] (1746–1813) – Founding Father and diplomat * [[Vince Lombardi]] (1913–1970) – [[American football]] coach * [[Lindsay Lohan]] (1986–) – actress and singer * [[Jennifer Lopez]] (1969–) – singer and actress * [[Lucky Luciano]] (1897–1962) – gangster * [[Sid Luckman]] (1916–1998) – football player and coach * [[Frankie Lyman]] (1942–1968) – Singer * [[Derek Lee]] – baseball player === M === * [[Frank McCourt]] (1930–2009) – author * [[Bernard Malamud]] (1914–1986) – author * [[Melissa Manchester]] (1951–) – singer * [[Barry Manilow]] (1943–) – singer, songwriter, musician * [[Mike Mansfield]] (1903–2001) – Senator from Montana * [[Stephon Marbury]] (1977–) – professional [[basketball]] player * [[Shaun Marcus]] – fashion model, dancer and community organizer * [[Constantine Maroulis]] (1975–) – American Idol finalist * Groucho (1890–1977), Harpo (1888–1964), Chico (1887–1961), Zeppo (1901–1979) and Gummo Marx (1892–1977) – the [[Marx Brothers]] * [[Walter Matthau]] (1920–2000) – actor * [[John Cardinal McCloskey]] (1810–1885) – first American Cardinal, Archbishop of New York * [[Herman Melville]] (1819–1891) – author * [[Yehudi Menuhin]] (1916–1999) – violinist * [[Ethel Merman]] (1908–1984) – singer and actress * [[Robert Merrill]] (1917–2004) – singer * [[Adeline Miller]] (1777–1859) – prostitute and madam * [[Arthur Miller]] (1915–2005) – playwright * [[Marcus Miller]] (1959–) – [[bassist]] and [[composer]] * [[Sienna Miller]] (1981–) – actress * [[Sal Mineo]] (1939–1976) – actor * [[John Joseph Mitty]] (1884–1961) – [[Roman Catholic Archbishop of San Francisco]] * [[Isaac Mizrahi]] (1961–) – fashion designer * [[Mary Tyler Moore]] (1936–2017) – actress and producer * [[Tom Morello]] (1964–) – guitarist * [[Gouverneur Morris]] (1752–1816) – Founding Father and Senator * [[Zero Mostel]] (1915–1977) – actor and comedian * [[Chris Mullin (basketball)|Chris Mullin]] (1963–) – basketball player * [[Charlie Murphy|Charlie]] (1959–2017) and [[Eddie Murphy]] (1961–) – actors and comedians === N === * [[Nordstrom Sisters]] – American sister act, international cabaret singers * [[Dagmar Nordstrom]] (1903–1976) – American composer, pianist, one of The [[Nordstrom Sisters]] === O === * [[Keith Olbermann]] (1959–) – [[MSNBC]] anchor and journalist * [[Eugene O'Neill]] (1888–1953) – playwright * [[Robert Oppenheimer]] (1904–1967) – physicist; 'father of the atomic bomb' * [[Bill O'Reilly (commentator)|Bill O'Reilly]] (1949–) – [[Fox News]] anchor and journalist === P === * [[Al Pacino]] (1940–) – actor * [[Joe Paterno]] (1926–2012) – football coach * [[James Patterson]] (1947–) – novelist * [[Amanda Peet]] (1972–) – actress * [[Richard Pelham]] (1815–1876) – blackface performer * [[Claiborne Pell]] (1918–2009) – Senator from Rhode Island * [[Sam Perkins]] (1961–) – basketball player * [[Lip Pike]] (1845–1893) – major league baseball player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[Chaim Potok]] (1929–2002) – author * [[Bud Powell]] (1924–1966) – [[jazz]] [[pianist]] * [[Colin Powell]] (1937–2021) – army general and Secretary of State * [[Priscilla Presley]] (1945–) – actress * [[Tito Puente]] (1923–2000) – band leader * [[Mario Puzo]] (1920–1999) – author === R === * [[Joey Ramone]] (1951–2001) and [[Marky Ramone]] (1952–) – [[punk rock]] musicians * [[Lou Reed]] (1942–2013) – rock musician, songwriter * [[Christopher Reeve]] (1952–2004) – actor * [[Paul Reiser]] (1956–) – actor * [[Ed Rendell]] (1944–) – former Mayor of [[Philadelphia]], Governor of [[Pennsylvania]] * [[Buddy Rich]] (1917–1987) – jazz drummer * [[Burton Richter]] (1931–2018) – Nobel Prize-winning physicist * [[Thelma Ritter]] (1902–1969) – actress * [[Laurance Rockefeller]] (1910–2004) – conservationist and philanthropist * [[Winthrop Rockefeller]] (1912–1973) – governor of Arkansas * [[Norman Rockwell]] (1894–1978) – artist * [[Alex Rodriguez]] (1975–) – [[baseball]] player * [[Sonny Rollins]] (1930–) – jazz [[saxophonist]] * [[Ray Romano]] (1957–) – actor * [[Mickey Rooney]] (1920–2014) – actor * [[Eleanor Roosevelt]] (1884–1962) – First Lady and human rights activist * [[Theodore Roosevelt]] (1858–1919) – [[Presiden Amerika Syarikat]] * [[Ethel Greenglass Rosenberg]] – convicted spy * [[Julius Rosenberg]] – convicted spy * [[Mercedes Ruehl]] – actress * [[Art Rust Jr]] – Sportcaster * [[Louis Rukeyser]] – business columnist; economic commentator === S === * [[Carl Sagan]] (1934–1996) – physicist and astronomer * [[J. D. Salinger]] (1919–2010) – author * [[Jonas Salk]] (1914–1995) – medical researcher * [[John Salley]] (1964–) – basketball player * [[Adam Sandler]] (1966–) – actor, comedian * [[Claudio Sanchez]] (1978–) – Musician * [[Erik Sanko]] (1963–) – songwriter and musician * [[Francesco Scavullo]] (1921–2004) – photographer * [[Dick Schaap]] (1934–2001) – journalist * [[Vincent Schiavelli]] (1948–2005) – actor * [[Sandra Schnur]] (1935–1994) – Disability rights activist * [[Rick Schroder]] (1970–) – actor * [[Charles Schumer]] (1950–) – Senator * [[Julius Schwartz]] (1915–2004) – comic book editor * [[Martin Scorsese]] (1942–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Vin Scully]] (1927–2022) – sports radio announcer * [[Jerry Seinfeld]] (1954–) – comedian * [[Maurice Sendak]] (1928–2012) – author and illustrator * [[Malik Sealy]] (1970–2000) – basketball player * [[John Serry, Sr.]] (1915–2003) – Concert Accordionist, Organist, Composer, Arranger * [[Elizabeth Ann Seton]] (1774–1821) – widow mother, Catholic nun, founder of the [[Sisters of Charity]], first native-born United States citizen canonized * [[Tupac Shakur]] (1971–1996) – [[rapping|rap]] artist * [[Artie Shaw]] (1910–2004) – band leader * [[Judith Sheindlin]] (1942–) – judge (aka 'Judge Judy') * [[Daniel Sickles]] (1819–1914) – [[Perang Saudara Amerika|Civil War]] general * [[Bugsy Siegel]] (1906–1947) – gangster * [[Jules Siegel]] (1935–2012) – author * [[Beverly Sills]] (1929–2007) – opera singer * [[Robert Silverberg]] (1935–) – author * [[Carly Simon]] (1945–) – singer, songwriter * [[Neil Simon]] (1927–2018) – playwright * [[John Slidell]] (1793–1871) – Senator from Louisiana and Confederate diplomat * [[Al Smith]] (1873–1944) – governor of New York and presidential candidate * [[Phoebe Snow (musician)|Phoebe Snow]] (1950–2011) – singer, songwriter * [[Stephen Sondheim]] (1930–2021) – songwriter * [[Mickey Spillane]] (1918–2006) – author * [[Eliot Spitzer]] (1959–) – [[governor]] of [[New York State]] * [[Sylvester Stallone]] (1946–) – actor * [[Barbara Stanwyck]] (1907–1990) – actress * [[Joe Start]] (1842–1927) – major league baseball player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[John Stevens (New Jersey)|John Stevens]] – delegate to Continental Congress for New Jersey * [[Julia Stiles]] (1981–) – actress * [[Henry L. Stimson]] (1867–1950) – politician and diplomat * [[Oliver Stone]] (1946–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Susan Strasberg]] (1938–1999) – actress * [[Robert Strassburg]] (1915–2003) – Composer, Musicologist, Conductor * [[Barbra Streisand]] (1942–) – singer and actress === T === * [[Don Taussig]] (1932–) – [[baseball]] player * [[George Tenet]] (1953) – merupakan Pengarah Central Intelligence (DCI) Amerika Syarikat Central Intelligence Agency (CIA) * [[Studs Terkel]] (1912–2008) – author * [[Irving Thalberg]] (1899–1936) – film producer * [[Johnny Thunders]] (1952–1991) – rock musician * [[Gene Tierney]] (1920–1991) – actress * [[Louis Comfort Tiffany]] (1848–1933) – artist * [[Marisa Tomei]] (1964–) – actress * [[Joe Torre]] (1940–) – [[baseball]] player and coach * [[Donald Trump]] (1946–) – businessman * [[Barbara Tuchman]] (1912–1989) – historian; author * [[Gene Tunney]] (1897–1978) – 1926–1928 heavyweight boxing champion * [[John V. Tunney]] (1934–2018) – former U.S. Senator * [[John Turturro]] (1957–) – actor * [[William Tweed]] (1823–1878) – politician * [[Mike Tyson]] (1966–) – professional boxer === U === * [[Leslie Uggams]] - singer; actress * [[The Untouchable DJ Drastic]] - DJ, Radio Personality, & Music Industry Professional * [[Hikaru Utada]] - musician === V === * [[Andrew Vachss]] - lawyer and author * [[Cornelius Vanderbilt]] - businessman * [[Luther Vandross]] - singer === W === * [[Christopher Walken]] - actor * [[Jimmy Walker]] - mayor of New York City * [[Christopher Wallace]] - rapper * [[Eli Wallach]] - actor * [[Fats Waller]] - jazz pianist * [[Vera Wang]] - fashion designer * [[Sigourney Weaver]] - actor * [[Steven Weinberg]] - Nobel Prize-winning physicist * [[Eric West]] - actor, pop singer * [[Leslie West]] - rock musician * [[Mae West]] - actress * [[Nathanael West]] - author * [[Edith Wharton]] - author * [[Billy Whitlock]] - blackface performer * [[Charles Wilkes]] -naval officer and explorer * [[Gertrude Vanderbilt Whitney]] - sculptor and art patron * [[Lenny Wilkens]] - basketball player and coach * [[Vanessa L. Williams]] - singer and actress === Y === * [[Tony Yayo]] - rap artist == Non-Native New Yorkers == Orang-orang yang tidak dilahir di New York City tetapi terkenal untuk meninggal di sana. === A === * [[Samuel Adler (rabbi)|Samuel Adler]], rabbi, born in [[Worms, Germany]] <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[William Adams (minister)|William Adams]], born in [[Colchester, Connecticut]], one of the founders and later the president of [[Union Theological Seminary in the City of New York]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Frederick Styles Agate]], born in [[England]], noted painter. <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Thomas Peter Akers]], born in [[Knox County, Ohio]], vice president of the gold board<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Jason Alexander]] - [[television]] [[actor]], born in [[Newark, New Jersey]] * [[Jennifer Aniston]]- comedienne, actress, born in [[Sherman Oaks, California]] * [[Chester A. Arthur]] - [[President of the United States]], born in [[Fairfield, Vermont]] * [[Isaac Asimov]] - [[author]], born in [[Russia]] * [[John Jacob Astor]] - First multimillionaire of the US, born in [[Germany]] === B === * [[Lucille Ball]] - comedienne, actress, born in [[Jamestown, New York]] * [[Count Basie]] - [[jazz]] [[pianist]] and band leader, born in [[Red Bank, New Jersey]] * [[Irving Berlin]] - composer, lyricist, born in [[Russia]] * [[Lewis Black]] - comedian, born in [[Silver Spring, Maryland]] * [[Michael Bloomberg]] - businessman and mayor, born in [[Boston, Massachusetts]] * [[Marlon Brando, Jr.]] - actor, born in [[Omaha, Nebraska]] * [[Brandy Norwood|Brandy]] - singer, born in [[Mississippi]] * [[Tom Brokaw]] - television news anchor, born in [[Webster, South Dakota]] * [[Orestes Brownson]] - writer, abolitionist, pro-labor reformer, Catholic apologist, born in [[Stockbridge]], [[Vermont]] * [[William F. Buckley, Jr.]] - author and conservative commentator, born in [[Mexico City]], [[Mexico]] === C === * [[Mariah Carey]] - singer, born in [[Long Island, New York]] * [[Wendy Carlos]] - musician, born in [[Pawtucket, Rhode Island]] * [[Stokely Carmichael]] - political activist, born in [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] * [[Art Carney]] - actor, born in [[Mount Vernon, New York]] * [[Willa Cather]] - author, born in [[Back Creek Valley]], [[Virginia]] * [[Connie Chung]] - anchorwoman, born in [[Washington, D.C.]] * [[Dick Clark (entertainer)|Dick Clark]] - entertainer, born in [[Mount Vernon, New York]] * [[DeWitt Clinton]] - Senator and Governor of New York, born in [[Napanoch]], [[New York]] * [[George M. Cohan]] - entertainer, born in [[Providence, Rhode Island]] * [[Anthony Comstock]] - reformer, born in [[New Canaan, Connecticut]] * [[Bill Cosby]] - actor/comedian, born in [[Philadelphia, Pennsylvania]] * [[Billy Crawford]] - singer, born in [[Manila]], [[Philippines]] * [[Fanny Crosby]] - hymn writer, born in [[Southeast, New York]] * [[Tom Cruise]] - actor, born in [[Syracuse, New York]] * [[Bill Cullen]] - radio host, born in [[Pennsylvania]] === D === * [[Lorenzo Da Ponte]] - librettist to [[Wolfgang Amadeus Mozart]] and professor of Italian at [[Columbia University]], born in [[Ceneda]], [[Italy]] * [[Marlene Dietrich]] - actress, born in [[Berlin, Germany]] * [[Joe DiMaggio]] - professional [[baseball]] player, born in [[Martinez, California]] * [[George Washington Dixon]] - performer, newspaper editor * [[David Dinkins]] - former mayor of New York City, born in [[Trenton, New Jersey]] * [[Frederick Douglass]] - abolitionist, born in [[Maryland]] * [[Francis P. Duffy]] - priest of the [[Roman Catholic Archdiocese of New York|Archdiocese of New York]], World War I chaplain to [[U.S. 69th Infantry Regiment|69th New York]] ("The Fighting 69th"), born in Cobourg, Ontario, Canada * [[Bob Dylan]] - singer/songwriter, born in [[Duluth, Minnesota]] === E === * [[Edward Cardinal Egan]] - Cardinal Archbishop of New York, born in [[Oak Park, Illinois]] * [[Patrick Ewing]] - former [[NBA]] All-Star center, born in [[Jamaica]] * [[Emmy Rossum|"Emmy" Rossum (Emmanuelle Grey)]] - musician / actress born in New York City [[New York]]{{Fact|date = May 2008}} === F === * [[Millard Fillmore]] - [[President of the United States]], born in [[Summerhill, New York]] * [[Bobby Fischer]] - [[chess]] champion, born in [[Chicago, Illinois]] * [[Ella Fitzgerald]] - jazz singer, born in [[Virginia]], lived in [[Yonkers, New York]] * [[Steve Forbes]] - publisher, born in [[Morristown, New Jersey]] * [[Felix Frankfurter]] - US Supreme Court Associate Justice, born in [[Vienna, Austria]] * [[Henry Clay Frick]] - businessman, born in [[Westmoreland County, Pennsylvania]] === G === * [[Greta Garbo]] - actress, born in [[Stockholm, Sweden]] * [[Dizzy Gillespie]] - jazz [[trumpet]] player, born in [[South Carolina]] === H === * [[Thomas S. Hamblin]] - actor, manager of the [[Bowery Theatre]] * [[Alexander Hamilton]] - Founding Father, born in the [[West Indies]] * [[Townsend Harris]] - first US diplomat in Japan, one of the founders of [[CCNY]], born in [[Sandy Hill, New York]] * [[Deborah Harry]] - singer, actress, born in [[Union City, New Jersey]] * [[Carlton Hayes]] - history professor at [[Columbia]], ambassador to Spain, born at [[Afton]], [[New York]] * [[O. Henry]] - author, born in [[North Carolina]] * [[Tommy Hilfiger]] - fashion designer, born in [[Elmira, New York]] * [[Herman Hollerith]] - inventor, born in [[Buffalo, New York]] * [[Ian Hornak]] - realist painter, born in [[Philadelphia, Pennsylvania]] * [[Langston Hughes]] - poet, born in [[Joplin, Missouri]] === I === ===J=== * [[Kevin James]] - actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Peter Jennings]] - television news anchor, born in [[Toronto, Ontario]], [[Canada]] * [[Derek Jeter]] - professional [[baseball]] player, born in [[New Jersey]] === K === * [[Jacqueline Kennedy Onassis]] - first lady, born in [[Southampton, New York]] * [[Tom Kennedy]] - [[game show]] host * [[Lisa Kudrow]] - actress, born in [[Encino, California]] === L === * [[John Layfield]] - professional wrestler, born in [[Sweetwater, Texas]] * [[Heath Ledger]] - actor, born in [[Perth, Western Australia]] * [[Spike Lee]] - film director, born in [[Atlanta, Georgia]] * [[John Lennon]] - singer/songwriter, born in [[Liverpool]], [[England]] * [[Pierre Lorillard IV]] - businessman and founder of tobacco company, born in [[Westchester]], New York === M === * [[Ralph Macchio]] actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Ali MacGraw]] - actress, born in [[Pound Ridge, New York]] * [[Earl Manigault]] - basketball player, born in [[Charleston, South Carolina]] * [[Mickey Mantle]] - professional baseball player, born in [[Spavinaw, Oklahoma]] * [[Dean Martin]] - singer, born in [[Ohio]] * [[Ricky Martin]] - singer, born in [[Puerto Rico]] * [[Willie Mays]] - [[baseball]] hall of famer, born in [[Alabama]] * [[John Cardinal McCloskey]] - first American born cardinal, born in City of [[Brooklyn]], [[New York]] * [[John McEnroe]] - professional [[tennis]] player, born in [[Germany]] * [[Zubin Mehta]] - orchestra conductor, born in [[Bombay, India]] * [[Bette Midler]] - singer and actress, born in [[Honolulu, Hawaii]] * [[The Misshapes]] - DJs and party hosts * [[Moondog|Moondog (Louis Hardin)]] - eccentric [[street musician]] & poet, born in [[Kansas]] * [[Garry Moore]] - TV show host and producer, born in [[Baltimore, Maryland]] * [[John Pierpont Morgan]] - businessman, born in [[Hartford, Connecticut]] * [[Robert Moses]] - NYC urban planner and developer, born in [[New Haven, Connecticut]] === N === * [[Joe Namath]] - professional [[American football|football]] player, born in [[Beaver Falls, Pennsylvania]] === O === * [[Soledad O'Brien]] - [[CNN]] anchorwoman, born in [[Saint James, New York]] * [[John Joseph O'Connor]] - [[Roman Catholic]] [[Cardinal (Catholicism)|Cardinal]] [[Archbishop]] of New York, born in [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]] * [[Rosie O'Donnell]] - [[comedian]], born in [[Long Island, New York]] * [[Yoko Ono]] - artist/musician, born in [[Tokyo]], [[Japan]] * [[Mary-Kate & Ashley Olsen]], born in [[Sherman Oaks, California]]. === P === * [[Ronald Perelman]] - investor, owner of [[Revlon]], born in [[Greensboro, North Carolina]]<ref name="RichardHackPages">{{cite book | title=When Money Is King| last=Hack| first=Richard| date=1996| pages = 1-4,9|publisher=Dove Books| location=Beverly Hills, CA| isbn=0-7871-1033-7}}</ref> * [[Itzhak Perlman]] - violinist, born in [[Jaffa, Israel]] * [[David Hyde Pierce]] - actor, born in [[Saratoga Springs, New York]] === Q === ===R=== * [[Tony Randall]] - actor, born in [[Tulsa, Oklahoma]] * [[Dan Rather]] - television news anchor, born in [[Wharton, Texas]] * [[Chris Rock]] - comedian, born in [[Andrews, South Carolina]] * [[John D. Rockefeller]] - businessman, born in [[Richford, New York]] * [[Richard Rodgers]] - composer, born in [[Long Island, New York]] * [[Andrew Rooney]] - [[CBS]] [[60 Minutes]] commentator, born in [[Albany, New York]] * [[Franklin D. Roosevelt]] - [[President of the United States]], born in [[Hyde Park, New York]] * [[Dräco Rosa]] - composer, singer, and actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Babe Ruth]] - professional [[baseball]] player, born in [[Baltimore, Maryland]] === S === * [[Telly Savalas]] - actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Fulton J. Sheen]] - Catholic bishop, author, TV show host, born in [[El Paso, Illinois]] * [[Bobby Short]] - jazz musician, born in [[Danville, Illinois]] * [[Paul Simon]] - songwriter, born in Newark Heights, [[New Jersey]] * [[Frank Sinatra]] - singer, born in [[Hoboken, New Jersey]] * [[Upton Sinclair]] - author, born in [[Baltimore, Maryland]] * [[Patti Smith]] - singer and poet, born in [[Chicago]] * [[Francis Cardinal Spellman]] - [[Roman Catholic]] [[Cardinal (Catholicism)|Cardinal]] [[Archbishop]] of New York, born in [[Whitman, Massachusetts]] * [[Wilhelm Steinitz]] - world chess champion, born in [[Prague, Czech Republic]] * [[Howard Stern]] - radio personality, born in [[Roosevelt, New York]] * [[Sting (musician)|Sting]] - rock star, born in [[England]] * [[Jon Stewart]] - comedian, born in [[Lawrence Township, Mercer County, New Jersey]] * [[Martha Stewart]] - home interior designer, born in [[Jersey City, New Jersey]] * [[Lee Strasberg]] - acting teacher, born in [[Budaniv]], [[Ukraine]] * [[Meryl Streep]] - actress, born in [[Summit, New Jersey]] * [[Ned Stuart]] - producer-actor-operatic lyric baritone, born in [[Exeter, England]] === T === * [[Samuel J. Tilden]] - presidential candidate, born in [[New Lebanon, New York]] * [[Daniel D Tompkins]] - [[Vice President of the United States]], born in [[Westchester County, New York|Westchester County]] === U === === V === * [[Martin Van Buren]] (1782–1862) – US President, born in [[Kinderhook, New York]] * [[Suzanne Vega]] (1959–) – singer, songwriter, born in [[Santa Monica, California]] * [[Jon Voight]] (1938–) – actor, born in [[Yonkers, New York]] === W === * [[Barbara Walters]] - anchorwoman, born in [[Boston, Massachusetts]] * [[Andy Warhol]] - artist, born in [[Pittsburgh, Pennsylvania]] * [[Denzel Washington]] - actor, born in [[Mount Vernon, New York]] * [[Walt Whitman]] - poet, author, born in [[Long Island, New York]] * [[Jayson Williams]] - basketball player, born in Ritter, South Carolina === X === ===Y=== === Z === == Rujukan == {{reflist}} == Lihat juga == * [[Senarai Long Islanders]] == Pautan luar == * [http://www.citylore.org/cl_hall-07.html City Lore's People's Hall of Fame] [[Kategori:Orang dari New York City| ]] 5u90e8hdq41dli1nstha4jmxj63apy7 6809909 6809908 2026-03-26T22:40:03Z Dostojewskij 136510 /* U */ * / † 6809909 wikitext text/x-wiki Ini ialah senarai '''orang terkenal dari [[New York City]]'''. == Native New Yorkers == Orang-orang berikut yang lahir di New York City. Seseorang menjadi terkenal selepas mereka berpindah. === A === * [[Aaliyah]] (1979–2001), R&B singer, Dancer, Fashion Model and Actress * [[Austin Pralle]] – [[basketball]] player{{Fact|date = May 2008}} * [[Kareem Abdul-Jabbar]] (1947–) – [[basketball]] player * [[George Abernethy]] (1807–1877), first provisional governor of Oregon<ref name="Marquis 1607-1896">{{cite book | title = Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896 | publisher = Marquis Who's Who | location=Chicago | date = 1967}}</ref> * [[Bella Abzug]] (1920–1998) – feminist activist and politician * [[Garnett Adrain]] (1815–1878), member of the [[United States House of Representatives]] from [[New Jersey]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Cornelius Rea Agnew]] (1830–1888), noted [[ophthalmologist]] <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Eliza Agnew]] (1807–1883), noted American [[Presbyterian]] [[missionary]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Christina Aguilera]] (1980–) – singer * [[Danny Aiello]] (1933–2019) – actor * [[Marv Albert]] (1941–) – sports announcer * Anne Revere Aldrich (1866–1892), noted poet and author<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Ira Aldridge]] (1805–1867), stage actor<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[William Alexander]] (aka Lord Stirling), (1726–1783), [[United States|American]] [[major general]] in the [[American Revolutionary War]]<ref name="Marquis 1607-1896">{{cite book | title = Who Was Who in America, Historical Volume, 1607-1896 | publisher = Marquis Who's Who | date = 1967}}</ref> * Andrew Jackson Allan (1776–1853), noted actor, theatre director, and costumer <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Woody Allen]] (1935–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Rafer Alston]] (1976–) – basketball player * [[Alexander Andersen (illustrator)|Alexander Andersen]] – [[illustrator]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Charles Anthon]] (1797–1867), classical scholar<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Carmelo Anthony]] (1984–) – basketball player * [[Marc Anthony]] (1968–) – penyanyi, pelakon, pereka fesyen, penerbit dan dermawan * [[Judd Apatow]] (1967–) – seorang pengarah, penerbit, penulis skrip, pelakon dan pelawak * [[Fiona Apple]] (1977–) – penyanyi-penulis lagu dan pianis * [[Diane Arbus]] (1923–1971) – photographer * [[Rosanna Arquette]] (1959–) – pelakon, pengarah dan penerbit * [[Kenneth Arrow]] (1921–2017) – economist; Nobel laureate (Economics, 1972) * [[Bea Arthur]] (1922–2009) – actress * [[William H. Aspinwall]] (1807–1875) – railroad promoter<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[William Backhouse Astor, Sr.]] (1792–1875) – businessman and member of the [[Astor family]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Red Auerbach]] (1917–2006) – [[basketball]] coach * [[Jake T. Austin]] (1994–) * [[Hank Azaria]] (1964–) * [[Aventura]] * susan b anthony === B === * [[Lauren Bacall]] (1924–2014) – actress * [[William Bliss Baker]] (1859–1886) – painter * [[Anne Bancroft]] (1931–2005) – actress * [[Mikel Banks]] – songwriter and musician{{Fact|date = May 2008}} * [[Jeff Barry]] (1938–) – songwriter and record producer * [[Harry Belafonte]] (1927–) – actor and singer * [[Pat Benatar]] (1953–) – singer * [[Moe Berg]] (1902–1972) – baseball player and spy * [[Des Bishop]] (1975–) – comedian * [[David Blaine]] (1973–) – magician * [[Yasmine Bleeth]] (1968–) – actress * [[Humphrey Bogart]] (1899–1957) – [[film]] [[actor]] * [[Margaret Bourke-White]] (1904–1971) – photographer * [[Clara Bow]] (1905–1965) – actress * [[Riddick Bowe]] (1967–) – boxer * [[Barbara Boxer]] (1940–) – Senator from California * [[James J. Braddock]] (1905–1974) – boxer (aka 'Cinderella Man') * [[Matthew Broderick]] (1962–) – actor * [[Mel Brooks]] (1926–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Julia Brown]] ([[Abad ke-19]]) – madam and prostitute * [[Larry Brown (basketball)|Larry Brown]] (1940–) – basketball player and coach * [[Steve Buscemi]] (1957–) – actor * [[Lloyd Banks]] (1982–) – rap artist === C === * [[James Caan]] (1940–2022) – actor * [[Joseph A. Califano]] (1931–) – former Secretary of Health, Education, and Welfare * [[Maria Callas]] (1923–1977) – opera singer * [[Al Capone]] (1899–1947) – gangster * [[Benjamin Cardozo]] (1870–1938) – Supreme Court Justice * [[Hugh Carey]] (1919–2011) – governor of New York * [[George Carlin]] (1937–2008) – comedian * [[John Cassavetes]] (1929–1989) – actor * [[Phoebe Cates]] (1963–) – actress * [[Jeff Chandler]] (1918–1961) – actor * [[Frank Chanfrau]] (1824–1884) – actor * [[Paddy Chayefsky]] (1923–1981) – author * [[Maury Chaykin]] (1949–2010) – actor * [[Julie Chen]] (1970–) – anchorwoman * [[Edmund A. Chester]] (1897–1973) – television executive & journalist * [[Shirley Chisholm]] (1924–2005) – politician * [[Claudette Colbert]] (1903–1996) – actress * [[Schuyler Colfax]] (1823–1885) – [[Naib Presiden Amerika Syarikat]] * [[Anderson Cooper]] (1967–) – CNN anchorman * [[Peter Cooper]] (1791–1883) – inventor * [[Aaron Copland]] (1900–1990) – composer * [[Bob Costas]] (1952–) – sports announcer * [[Bob Cousy]] (1928–) – basketball player * [[Ann Coulter]] (1961–) – political pundit * [[James Creighton]] (1841–1862), [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia">{{cite book |editor=Reichler, Joseph L.| title=The Baseball Encyclopedia |origyear=1969 |edition= 4th edition |year= 1979|publisher= Macmillan Publishing |location= New York|language= |id= ISBN 0-02-578970-8}} </ref> * [[George Cukor]] (1899–1983) – [[film]] [[film director|director]] * [[Mario Cuomo]] (1932–2015) – governor of New York * [[Tony Curtis]] (1925–2010) – actor === D === * [[Claire Danes]] (1979–) – actress * [[Lloyd Daniels]] (1967–) – basketball player * [[Ron Dante]] (1945–) – singer, songwriter, and record producer * [[Bobby Darin]] (1936–1973)– singer, entertainer, actor, songwriter * [[Marion Davies]] (1897–1961) – actress * [[Sammy Davis, Jr.]] (1925–1990) – singer and entertainer * [[Rosario Dawson]] (1979–) – actress * [[Al D'Amato]] (1937–) – politician * [[Dorothy Day]] (1897–1980) – Catholic social activist * [[Robert De Niro]] (1943–) – actor * [[Eamon de Valera]] (1882–1975) – [[Taoiseach|Prime Minister]] of [[Ireland]] * [[Willy DeVille]] ([[1950]]–), singer * [[Samuel R. Delany]] (1942–) – author and critic * [[Don DeLillo]] (1936–) – author * [[Jerry Denny]] (1859–1927), [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[Neil Diamond]] (1941–) – singer and composer * [[P. Diddy]] (1969–) – [[rapping|rap]] artist * [[Vin Diesel]] (1967–) – actor * [[Phoebe Doty]] (1849–) – prostitute and madam * [[Kirk Douglas]] (1916–2020) – actor * [[Joseph Dunninger]] (1892–1975) – mentalist * [[Richard Dreyfuss]] (1947–) – actor * [[De La Ghetto]] (1982–) – spanish rapper === E === * [[Gertrude Ederle]] (1906–2003) – swimmer * [[Mario Elie]] (1963–) – basketball player * [[Duke Ellington]] (1899–1974) – jazz musician * [[Emmy Rossum]] (1986–) – Singer/Actress * [[Eru]] (1983–) – Singer (Korea) === F === * [[Douglas Fairbanks Jr.]] (1909–2000) – actor * [[Louis Farrakhan]] (1933–) – Leader of the nation of islam * [[Morton Feldman]] (1926–1987) – Composer * [[Richard Feynman]] (1918–1988) – Nobel Prize-winning physicist * [[50 Cent]] (1975–) – [[rapping|rap]] artist * [[Harvey Fierstein]] (1952–) – actor * [[Hamilton Fish]] (1808–1893) – governor of New York and Secretary of State * [[Jane Fonda]] (1937–) – actress * [[Peter Fonda]] (1940–) – actor * [[Malcolm Forbes]] (1919–1990) – publisher * [[Davy Force]] (1849–1918) – [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[Anthony Franciosa]] (1928–2006) – actor * [[Al Franken]] (1951–) – comedian and radio host, (actually born in New Jersey) * [[Milton Friedman]] (1912–2006) – economist * [[John Frusciante]] (1970–) – musician, artist * [[Bobby Flay]] (1964–) – Chef === G === * [[John Garfield]] (1913–1952) – actor * [[Art Garfunkel]] (1941–) – songwriter * [[Lou Gehrig]] (1903–1941) – [[baseball]] player * [[George Gershwin]] (1898–1937) – [[composer]] * [[Ira Gershwin]] (1896–1983) – lyricist * [[Vitas Gerulaitis]] (1954–1994) – tennis player * [[Ruth Bader Ginsburg]] (1933–2020) – Supreme Court Justice * [[Rudolph Giuliani]] (1944–) – mayor of New York * [[Jackie Gleason]] (1916–1987) – comedian * [[Whoopi Goldberg]] (1955–) – comedian and actress * [[Daniel S. Goldin]] (1940–) – [[NASA]] director * [[Cuba Gooding Jr.]] (1968–) – actor * [[Doris Kearns Goodwin]] (1943–) – author * [[Victor Gotbaum]] (1921–2015) – labor leader * [[Elliott Gould]] (1938–) – actor * [[Rocky Graziano]] (1919–1990) – boxer (real name Thomas Rocco Barbella) * [[Hank Greenberg]] (1911–1986) – baseball player * [[Alan Greenspan]] (1926–) – economist, former Federal Reserve Chairman * [[Melanie Griffith]] (1957–) – actress * [[Bob Guccione]] (1930–2010) – publisher * [[Peggy Guggenheim]] (1898–1979) – art collector * [[Maggie Gyllenhaal]] (1977–) – actress === H === * [[Armand Hammer]] (1898–1990) – industrialist and philanthropist * [[Oscar Hammerstein II]] (1895–1960) – composer * [[Frank Hankinson]] (1856–1911) – [[major league baseball]] player<ref name="The Baseball Encyclopedia">{{cite book |editor=Reichler, Joseph L.| title=The Baseball Encyclopedia |origyear=1969 |edition= 4th edition |year= 1979|publisher= Macmillan Publishing |location= New York|language= |id= ISBN 0-02-578970-8 }} </ref> * [[W. Averell Harriman]] (1891–1986) – diplomat and governor of New York * [[Francis L. Hawks]] (1798–1866), reverend * [[Susan Hayward]] (1917–1975) – actress * [[Rita Hayworth]] (1918–1987) – actress * [[Anthony Hecht]] (1923–2004) – poet * [[Carol Heiss]] (1940–) – Olympic figure skater (silver 1956, gold 1960) * [[Joseph Heller]] (1923–1999) – author * [[Jim Hellwig]] (1959–2014) – (Warrior) pro wrestler * [[Lance Henriksen]] (1940–) – actor * [[Bernard Herrmann]] (1911–1975) – composer * [[Peter Cooper Hewitt]] (1861–1921) – inventor * [[Hildegarde]] (1906–2005) – American cabaret singer * [[Gregory Hines]] (1946–2003) – dancer and actor * [[Judd Hirsch]] (1935–) – actor * [[Lena Horne]] (1917–2010) – singer * [[Edward Everett Horton]] (1886–1970) – actor * [[Tab Hunter]] (1931–2018) – actor * Moe (1897–1975), Curly (1903–1952) and Shemp Howard (1895–1955) – the [[Three Stooges]] === I === * [[Washington Irving]] (1783–1859) – author === J === * [[Wolfman Jack]] (1938–1995) – aka Robert Weston Smith, radio personality * [[Henry James]] (1843–1916) – [[author]] * [[William James]] (1842–1910) – [[philosopher]] * [[John Jay]] (1745–1829) – governor of New York and Supreme Court Chief Justice * [[Jay-Z]] (1969–) – [[rapping|rap]] artist * [[Ja Rule]] (1976–) – [[rapping|rap]] artist * [[Billy Joel]] (1949–) – singer * [[David Johansen]] (1950–) – singer, songwriter, actor * [[Scarlett Johansson]] (1984–) – actress * [[Kimberly Denise Jones "Lil Kim"]] (1974–) – [[rapper]] * [[Nasir Jones]] (1973–) – [[rapping|rap]] artist * [[Norah Jones]] (1979–) – singer * [[Michael Jordan]] (1963–) – [[basketball]] player * [[William Joyce]] (1906–1946) – Nazi broadcaster (''Lord Haw-Haw'') === K === * [[Philip Mayer Kaiser]] (1913–2007) – U.S. Diplomat * [[Danny Kaye]] (1911–1987) – actor and comedian * [[Lenny Kaye]] (1946–) – guitarist * [[Thomas Kean]] (1935–) – governor of New Jersey (1982–1990) * [[Harvey Keitel]] (1939–) – actor * [[Jerome Kern]] (1885–1945) – composer * [[Alicia Keys]] (1981–) – [[R&B]] singer * [[Calvin Klein]] (1942–) – fashion designer * [[Owen Kline]] (1991–) – actor/filmmaker * [[Ed Koch]] (1924–2013) – mayor of New York City * [[E. L. Konigsburg]] (1930–2013) – author * [[C. Everett Koop]] (1916–2013) – physician * [[Lenny Kravitz]] (1964–) – singer * [[Stanley Kubrick]] (1928–1999) – [[film]] director * [[William Kunstler]] (1919–1995) – lawyer * [[Tony Kushner]] (1956–) – playwright === L === * [[Fiorello La Guardia]] (1882–1947) – mayor of New York * [[Veronica Lake]] (1922–1973) – actress * [[Andrew Lalka]] – politician * [[Jake LaMotta]] (1922–2017) – boxer * [[Burt Lancaster]] (1913–1994) – actor * [[Martin Landau]] (1928–2017) – actor * [[Diane Lane]] (1965–) – actress * [[Cyndi Lauper]] (1953–) – singer * [[Ralph Lauren]] (1939–) – fashion designer * [[Emma Lazarus]] (1849–1887) – author and poet * [[Steve Lawrence]] (1935–) – singer * [[Madeleine L'Engle]] (1918–2007) – author * [[Joe E. Lewis]] (1902–1971) – comedian * [[Roy Lichtenstein]] (1923–1997) – artist * [[John Lindsay]] (1921–2000) – mayor of New York * [[Peggy Lipton]] (1946–2019) – actress * [[Robert Livingston (1746-1813)|Robert R. Livingston]] (1746–1813) – Founding Father and diplomat * [[Vince Lombardi]] (1913–1970) – [[American football]] coach * [[Lindsay Lohan]] (1986–) – actress and singer * [[Jennifer Lopez]] (1969–) – singer and actress * [[Lucky Luciano]] (1897–1962) – gangster * [[Sid Luckman]] (1916–1998) – football player and coach * [[Frankie Lyman]] (1942–1968) – Singer * [[Derek Lee]] – baseball player === M === * [[Frank McCourt]] (1930–2009) – author * [[Bernard Malamud]] (1914–1986) – author * [[Melissa Manchester]] (1951–) – singer * [[Barry Manilow]] (1943–) – singer, songwriter, musician * [[Mike Mansfield]] (1903–2001) – Senator from Montana * [[Stephon Marbury]] (1977–) – professional [[basketball]] player * [[Shaun Marcus]] – fashion model, dancer and community organizer * [[Constantine Maroulis]] (1975–) – American Idol finalist * Groucho (1890–1977), Harpo (1888–1964), Chico (1887–1961), Zeppo (1901–1979) and Gummo Marx (1892–1977) – the [[Marx Brothers]] * [[Walter Matthau]] (1920–2000) – actor * [[John Cardinal McCloskey]] (1810–1885) – first American Cardinal, Archbishop of New York * [[Herman Melville]] (1819–1891) – author * [[Yehudi Menuhin]] (1916–1999) – violinist * [[Ethel Merman]] (1908–1984) – singer and actress * [[Robert Merrill]] (1917–2004) – singer * [[Adeline Miller]] (1777–1859) – prostitute and madam * [[Arthur Miller]] (1915–2005) – playwright * [[Marcus Miller]] (1959–) – [[bassist]] and [[composer]] * [[Sienna Miller]] (1981–) – actress * [[Sal Mineo]] (1939–1976) – actor * [[John Joseph Mitty]] (1884–1961) – [[Roman Catholic Archbishop of San Francisco]] * [[Isaac Mizrahi]] (1961–) – fashion designer * [[Mary Tyler Moore]] (1936–2017) – actress and producer * [[Tom Morello]] (1964–) – guitarist * [[Gouverneur Morris]] (1752–1816) – Founding Father and Senator * [[Zero Mostel]] (1915–1977) – actor and comedian * [[Chris Mullin (basketball)|Chris Mullin]] (1963–) – basketball player * [[Charlie Murphy|Charlie]] (1959–2017) and [[Eddie Murphy]] (1961–) – actors and comedians === N === * [[Nordstrom Sisters]] – American sister act, international cabaret singers * [[Dagmar Nordstrom]] (1903–1976) – American composer, pianist, one of The [[Nordstrom Sisters]] === O === * [[Keith Olbermann]] (1959–) – [[MSNBC]] anchor and journalist * [[Eugene O'Neill]] (1888–1953) – playwright * [[Robert Oppenheimer]] (1904–1967) – physicist; 'father of the atomic bomb' * [[Bill O'Reilly (commentator)|Bill O'Reilly]] (1949–) – [[Fox News]] anchor and journalist === P === * [[Al Pacino]] (1940–) – actor * [[Joe Paterno]] (1926–2012) – football coach * [[James Patterson]] (1947–) – novelist * [[Amanda Peet]] (1972–) – actress * [[Richard Pelham]] (1815–1876) – blackface performer * [[Claiborne Pell]] (1918–2009) – Senator from Rhode Island * [[Sam Perkins]] (1961–) – basketball player * [[Lip Pike]] (1845–1893) – major league baseball player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[Chaim Potok]] (1929–2002) – author * [[Bud Powell]] (1924–1966) – [[jazz]] [[pianist]] * [[Colin Powell]] (1937–2021) – army general and Secretary of State * [[Priscilla Presley]] (1945–) – actress * [[Tito Puente]] (1923–2000) – band leader * [[Mario Puzo]] (1920–1999) – author === R === * [[Joey Ramone]] (1951–2001) and [[Marky Ramone]] (1952–) – [[punk rock]] musicians * [[Lou Reed]] (1942–2013) – rock musician, songwriter * [[Christopher Reeve]] (1952–2004) – actor * [[Paul Reiser]] (1956–) – actor * [[Ed Rendell]] (1944–) – former Mayor of [[Philadelphia]], Governor of [[Pennsylvania]] * [[Buddy Rich]] (1917–1987) – jazz drummer * [[Burton Richter]] (1931–2018) – Nobel Prize-winning physicist * [[Thelma Ritter]] (1902–1969) – actress * [[Laurance Rockefeller]] (1910–2004) – conservationist and philanthropist * [[Winthrop Rockefeller]] (1912–1973) – governor of Arkansas * [[Norman Rockwell]] (1894–1978) – artist * [[Alex Rodriguez]] (1975–) – [[baseball]] player * [[Sonny Rollins]] (1930–) – jazz [[saxophonist]] * [[Ray Romano]] (1957–) – actor * [[Mickey Rooney]] (1920–2014) – actor * [[Eleanor Roosevelt]] (1884–1962) – First Lady and human rights activist * [[Theodore Roosevelt]] (1858–1919) – [[Presiden Amerika Syarikat]] * [[Ethel Greenglass Rosenberg]] – convicted spy * [[Julius Rosenberg]] – convicted spy * [[Mercedes Ruehl]] – actress * [[Art Rust Jr]] – Sportcaster * [[Louis Rukeyser]] – business columnist; economic commentator === S === * [[Carl Sagan]] (1934–1996) – physicist and astronomer * [[J. D. Salinger]] (1919–2010) – author * [[Jonas Salk]] (1914–1995) – medical researcher * [[John Salley]] (1964–) – basketball player * [[Adam Sandler]] (1966–) – actor, comedian * [[Claudio Sanchez]] (1978–) – Musician * [[Erik Sanko]] (1963–) – songwriter and musician * [[Francesco Scavullo]] (1921–2004) – photographer * [[Dick Schaap]] (1934–2001) – journalist * [[Vincent Schiavelli]] (1948–2005) – actor * [[Sandra Schnur]] (1935–1994) – Disability rights activist * [[Rick Schroder]] (1970–) – actor * [[Charles Schumer]] (1950–) – Senator * [[Julius Schwartz]] (1915–2004) – comic book editor * [[Martin Scorsese]] (1942–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Vin Scully]] (1927–2022) – sports radio announcer * [[Jerry Seinfeld]] (1954–) – comedian * [[Maurice Sendak]] (1928–2012) – author and illustrator * [[Malik Sealy]] (1970–2000) – basketball player * [[John Serry, Sr.]] (1915–2003) – Concert Accordionist, Organist, Composer, Arranger * [[Elizabeth Ann Seton]] (1774–1821) – widow mother, Catholic nun, founder of the [[Sisters of Charity]], first native-born United States citizen canonized * [[Tupac Shakur]] (1971–1996) – [[rapping|rap]] artist * [[Artie Shaw]] (1910–2004) – band leader * [[Judith Sheindlin]] (1942–) – judge (aka 'Judge Judy') * [[Daniel Sickles]] (1819–1914) – [[Perang Saudara Amerika|Civil War]] general * [[Bugsy Siegel]] (1906–1947) – gangster * [[Jules Siegel]] (1935–2012) – author * [[Beverly Sills]] (1929–2007) – opera singer * [[Robert Silverberg]] (1935–) – author * [[Carly Simon]] (1945–) – singer, songwriter * [[Neil Simon]] (1927–2018) – playwright * [[John Slidell]] (1793–1871) – Senator from Louisiana and Confederate diplomat * [[Al Smith]] (1873–1944) – governor of New York and presidential candidate * [[Phoebe Snow (musician)|Phoebe Snow]] (1950–2011) – singer, songwriter * [[Stephen Sondheim]] (1930–2021) – songwriter * [[Mickey Spillane]] (1918–2006) – author * [[Eliot Spitzer]] (1959–) – [[governor]] of [[New York State]] * [[Sylvester Stallone]] (1946–) – actor * [[Barbara Stanwyck]] (1907–1990) – actress * [[Joe Start]] (1842–1927) – major league baseball player<ref name="The Baseball Encyclopedia"/> * [[John Stevens (New Jersey)|John Stevens]] – delegate to Continental Congress for New Jersey * [[Julia Stiles]] (1981–) – actress * [[Henry L. Stimson]] (1867–1950) – politician and diplomat * [[Oliver Stone]] (1946–) – [[film]] [[film director|director]] * [[Susan Strasberg]] (1938–1999) – actress * [[Robert Strassburg]] (1915–2003) – Composer, Musicologist, Conductor * [[Barbra Streisand]] (1942–) – singer and actress === T === * [[Don Taussig]] (1932–) – [[baseball]] player * [[George Tenet]] (1953) – merupakan Pengarah Central Intelligence (DCI) Amerika Syarikat Central Intelligence Agency (CIA) * [[Studs Terkel]] (1912–2008) – author * [[Irving Thalberg]] (1899–1936) – film producer * [[Johnny Thunders]] (1952–1991) – rock musician * [[Gene Tierney]] (1920–1991) – actress * [[Louis Comfort Tiffany]] (1848–1933) – artist * [[Marisa Tomei]] (1964–) – actress * [[Joe Torre]] (1940–) – [[baseball]] player and coach * [[Donald Trump]] (1946–) – businessman * [[Barbara Tuchman]] (1912–1989) – historian; author * [[Gene Tunney]] (1897–1978) – 1926–1928 heavyweight boxing champion * [[John V. Tunney]] (1934–2018) – former U.S. Senator * [[John Turturro]] (1957–) – actor * [[William Tweed]] (1823–1878) – politician * [[Mike Tyson]] (1966–) – professional boxer === U === * [[Leslie Uggams]] (1943–) – singer; actress * [[The Untouchable DJ Drastic]] – DJ, Radio Personality, & Music Industry Professional * [[Hikaru Utada]] (1983–) – musician === V === * [[Andrew Vachss]] - lawyer and author * [[Cornelius Vanderbilt]] - businessman * [[Luther Vandross]] - singer === W === * [[Christopher Walken]] - actor * [[Jimmy Walker]] - mayor of New York City * [[Christopher Wallace]] - rapper * [[Eli Wallach]] - actor * [[Fats Waller]] - jazz pianist * [[Vera Wang]] - fashion designer * [[Sigourney Weaver]] - actor * [[Steven Weinberg]] - Nobel Prize-winning physicist * [[Eric West]] - actor, pop singer * [[Leslie West]] - rock musician * [[Mae West]] - actress * [[Nathanael West]] - author * [[Edith Wharton]] - author * [[Billy Whitlock]] - blackface performer * [[Charles Wilkes]] -naval officer and explorer * [[Gertrude Vanderbilt Whitney]] - sculptor and art patron * [[Lenny Wilkens]] - basketball player and coach * [[Vanessa L. Williams]] - singer and actress === Y === * [[Tony Yayo]] - rap artist == Non-Native New Yorkers == Orang-orang yang tidak dilahir di New York City tetapi terkenal untuk meninggal di sana. === A === * [[Samuel Adler (rabbi)|Samuel Adler]], rabbi, born in [[Worms, Germany]] <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[William Adams (minister)|William Adams]], born in [[Colchester, Connecticut]], one of the founders and later the president of [[Union Theological Seminary in the City of New York]]<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Frederick Styles Agate]], born in [[England]], noted painter. <ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Thomas Peter Akers]], born in [[Knox County, Ohio]], vice president of the gold board<ref name="Marquis 1607-1896"/> * [[Jason Alexander]] - [[television]] [[actor]], born in [[Newark, New Jersey]] * [[Jennifer Aniston]]- comedienne, actress, born in [[Sherman Oaks, California]] * [[Chester A. Arthur]] - [[President of the United States]], born in [[Fairfield, Vermont]] * [[Isaac Asimov]] - [[author]], born in [[Russia]] * [[John Jacob Astor]] - First multimillionaire of the US, born in [[Germany]] === B === * [[Lucille Ball]] - comedienne, actress, born in [[Jamestown, New York]] * [[Count Basie]] - [[jazz]] [[pianist]] and band leader, born in [[Red Bank, New Jersey]] * [[Irving Berlin]] - composer, lyricist, born in [[Russia]] * [[Lewis Black]] - comedian, born in [[Silver Spring, Maryland]] * [[Michael Bloomberg]] - businessman and mayor, born in [[Boston, Massachusetts]] * [[Marlon Brando, Jr.]] - actor, born in [[Omaha, Nebraska]] * [[Brandy Norwood|Brandy]] - singer, born in [[Mississippi]] * [[Tom Brokaw]] - television news anchor, born in [[Webster, South Dakota]] * [[Orestes Brownson]] - writer, abolitionist, pro-labor reformer, Catholic apologist, born in [[Stockbridge]], [[Vermont]] * [[William F. Buckley, Jr.]] - author and conservative commentator, born in [[Mexico City]], [[Mexico]] === C === * [[Mariah Carey]] - singer, born in [[Long Island, New York]] * [[Wendy Carlos]] - musician, born in [[Pawtucket, Rhode Island]] * [[Stokely Carmichael]] - political activist, born in [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] * [[Art Carney]] - actor, born in [[Mount Vernon, New York]] * [[Willa Cather]] - author, born in [[Back Creek Valley]], [[Virginia]] * [[Connie Chung]] - anchorwoman, born in [[Washington, D.C.]] * [[Dick Clark (entertainer)|Dick Clark]] - entertainer, born in [[Mount Vernon, New York]] * [[DeWitt Clinton]] - Senator and Governor of New York, born in [[Napanoch]], [[New York]] * [[George M. Cohan]] - entertainer, born in [[Providence, Rhode Island]] * [[Anthony Comstock]] - reformer, born in [[New Canaan, Connecticut]] * [[Bill Cosby]] - actor/comedian, born in [[Philadelphia, Pennsylvania]] * [[Billy Crawford]] - singer, born in [[Manila]], [[Philippines]] * [[Fanny Crosby]] - hymn writer, born in [[Southeast, New York]] * [[Tom Cruise]] - actor, born in [[Syracuse, New York]] * [[Bill Cullen]] - radio host, born in [[Pennsylvania]] === D === * [[Lorenzo Da Ponte]] - librettist to [[Wolfgang Amadeus Mozart]] and professor of Italian at [[Columbia University]], born in [[Ceneda]], [[Italy]] * [[Marlene Dietrich]] - actress, born in [[Berlin, Germany]] * [[Joe DiMaggio]] - professional [[baseball]] player, born in [[Martinez, California]] * [[George Washington Dixon]] - performer, newspaper editor * [[David Dinkins]] - former mayor of New York City, born in [[Trenton, New Jersey]] * [[Frederick Douglass]] - abolitionist, born in [[Maryland]] * [[Francis P. Duffy]] - priest of the [[Roman Catholic Archdiocese of New York|Archdiocese of New York]], World War I chaplain to [[U.S. 69th Infantry Regiment|69th New York]] ("The Fighting 69th"), born in Cobourg, Ontario, Canada * [[Bob Dylan]] - singer/songwriter, born in [[Duluth, Minnesota]] === E === * [[Edward Cardinal Egan]] - Cardinal Archbishop of New York, born in [[Oak Park, Illinois]] * [[Patrick Ewing]] - former [[NBA]] All-Star center, born in [[Jamaica]] * [[Emmy Rossum|"Emmy" Rossum (Emmanuelle Grey)]] - musician / actress born in New York City [[New York]]{{Fact|date = May 2008}} === F === * [[Millard Fillmore]] - [[President of the United States]], born in [[Summerhill, New York]] * [[Bobby Fischer]] - [[chess]] champion, born in [[Chicago, Illinois]] * [[Ella Fitzgerald]] - jazz singer, born in [[Virginia]], lived in [[Yonkers, New York]] * [[Steve Forbes]] - publisher, born in [[Morristown, New Jersey]] * [[Felix Frankfurter]] - US Supreme Court Associate Justice, born in [[Vienna, Austria]] * [[Henry Clay Frick]] - businessman, born in [[Westmoreland County, Pennsylvania]] === G === * [[Greta Garbo]] - actress, born in [[Stockholm, Sweden]] * [[Dizzy Gillespie]] - jazz [[trumpet]] player, born in [[South Carolina]] === H === * [[Thomas S. Hamblin]] - actor, manager of the [[Bowery Theatre]] * [[Alexander Hamilton]] - Founding Father, born in the [[West Indies]] * [[Townsend Harris]] - first US diplomat in Japan, one of the founders of [[CCNY]], born in [[Sandy Hill, New York]] * [[Deborah Harry]] - singer, actress, born in [[Union City, New Jersey]] * [[Carlton Hayes]] - history professor at [[Columbia]], ambassador to Spain, born at [[Afton]], [[New York]] * [[O. Henry]] - author, born in [[North Carolina]] * [[Tommy Hilfiger]] - fashion designer, born in [[Elmira, New York]] * [[Herman Hollerith]] - inventor, born in [[Buffalo, New York]] * [[Ian Hornak]] - realist painter, born in [[Philadelphia, Pennsylvania]] * [[Langston Hughes]] - poet, born in [[Joplin, Missouri]] === I === ===J=== * [[Kevin James]] - actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Peter Jennings]] - television news anchor, born in [[Toronto, Ontario]], [[Canada]] * [[Derek Jeter]] - professional [[baseball]] player, born in [[New Jersey]] === K === * [[Jacqueline Kennedy Onassis]] - first lady, born in [[Southampton, New York]] * [[Tom Kennedy]] - [[game show]] host * [[Lisa Kudrow]] - actress, born in [[Encino, California]] === L === * [[John Layfield]] - professional wrestler, born in [[Sweetwater, Texas]] * [[Heath Ledger]] - actor, born in [[Perth, Western Australia]] * [[Spike Lee]] - film director, born in [[Atlanta, Georgia]] * [[John Lennon]] - singer/songwriter, born in [[Liverpool]], [[England]] * [[Pierre Lorillard IV]] - businessman and founder of tobacco company, born in [[Westchester]], New York === M === * [[Ralph Macchio]] actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Ali MacGraw]] - actress, born in [[Pound Ridge, New York]] * [[Earl Manigault]] - basketball player, born in [[Charleston, South Carolina]] * [[Mickey Mantle]] - professional baseball player, born in [[Spavinaw, Oklahoma]] * [[Dean Martin]] - singer, born in [[Ohio]] * [[Ricky Martin]] - singer, born in [[Puerto Rico]] * [[Willie Mays]] - [[baseball]] hall of famer, born in [[Alabama]] * [[John Cardinal McCloskey]] - first American born cardinal, born in City of [[Brooklyn]], [[New York]] * [[John McEnroe]] - professional [[tennis]] player, born in [[Germany]] * [[Zubin Mehta]] - orchestra conductor, born in [[Bombay, India]] * [[Bette Midler]] - singer and actress, born in [[Honolulu, Hawaii]] * [[The Misshapes]] - DJs and party hosts * [[Moondog|Moondog (Louis Hardin)]] - eccentric [[street musician]] & poet, born in [[Kansas]] * [[Garry Moore]] - TV show host and producer, born in [[Baltimore, Maryland]] * [[John Pierpont Morgan]] - businessman, born in [[Hartford, Connecticut]] * [[Robert Moses]] - NYC urban planner and developer, born in [[New Haven, Connecticut]] === N === * [[Joe Namath]] - professional [[American football|football]] player, born in [[Beaver Falls, Pennsylvania]] === O === * [[Soledad O'Brien]] - [[CNN]] anchorwoman, born in [[Saint James, New York]] * [[John Joseph O'Connor]] - [[Roman Catholic]] [[Cardinal (Catholicism)|Cardinal]] [[Archbishop]] of New York, born in [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]] * [[Rosie O'Donnell]] - [[comedian]], born in [[Long Island, New York]] * [[Yoko Ono]] - artist/musician, born in [[Tokyo]], [[Japan]] * [[Mary-Kate & Ashley Olsen]], born in [[Sherman Oaks, California]]. === P === * [[Ronald Perelman]] - investor, owner of [[Revlon]], born in [[Greensboro, North Carolina]]<ref name="RichardHackPages">{{cite book | title=When Money Is King| last=Hack| first=Richard| date=1996| pages = 1-4,9|publisher=Dove Books| location=Beverly Hills, CA| isbn=0-7871-1033-7}}</ref> * [[Itzhak Perlman]] - violinist, born in [[Jaffa, Israel]] * [[David Hyde Pierce]] - actor, born in [[Saratoga Springs, New York]] === Q === ===R=== * [[Tony Randall]] - actor, born in [[Tulsa, Oklahoma]] * [[Dan Rather]] - television news anchor, born in [[Wharton, Texas]] * [[Chris Rock]] - comedian, born in [[Andrews, South Carolina]] * [[John D. Rockefeller]] - businessman, born in [[Richford, New York]] * [[Richard Rodgers]] - composer, born in [[Long Island, New York]] * [[Andrew Rooney]] - [[CBS]] [[60 Minutes]] commentator, born in [[Albany, New York]] * [[Franklin D. Roosevelt]] - [[President of the United States]], born in [[Hyde Park, New York]] * [[Dräco Rosa]] - composer, singer, and actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Babe Ruth]] - professional [[baseball]] player, born in [[Baltimore, Maryland]] === S === * [[Telly Savalas]] - actor, born in [[Long Island, New York]] * [[Fulton J. Sheen]] - Catholic bishop, author, TV show host, born in [[El Paso, Illinois]] * [[Bobby Short]] - jazz musician, born in [[Danville, Illinois]] * [[Paul Simon]] - songwriter, born in Newark Heights, [[New Jersey]] * [[Frank Sinatra]] - singer, born in [[Hoboken, New Jersey]] * [[Upton Sinclair]] - author, born in [[Baltimore, Maryland]] * [[Patti Smith]] - singer and poet, born in [[Chicago]] * [[Francis Cardinal Spellman]] - [[Roman Catholic]] [[Cardinal (Catholicism)|Cardinal]] [[Archbishop]] of New York, born in [[Whitman, Massachusetts]] * [[Wilhelm Steinitz]] - world chess champion, born in [[Prague, Czech Republic]] * [[Howard Stern]] - radio personality, born in [[Roosevelt, New York]] * [[Sting (musician)|Sting]] - rock star, born in [[England]] * [[Jon Stewart]] - comedian, born in [[Lawrence Township, Mercer County, New Jersey]] * [[Martha Stewart]] - home interior designer, born in [[Jersey City, New Jersey]] * [[Lee Strasberg]] - acting teacher, born in [[Budaniv]], [[Ukraine]] * [[Meryl Streep]] - actress, born in [[Summit, New Jersey]] * [[Ned Stuart]] - producer-actor-operatic lyric baritone, born in [[Exeter, England]] === T === * [[Samuel J. Tilden]] - presidential candidate, born in [[New Lebanon, New York]] * [[Daniel D Tompkins]] - [[Vice President of the United States]], born in [[Westchester County, New York|Westchester County]] === U === === V === * [[Martin Van Buren]] (1782–1862) – US President, born in [[Kinderhook, New York]] * [[Suzanne Vega]] (1959–) – singer, songwriter, born in [[Santa Monica, California]] * [[Jon Voight]] (1938–) – actor, born in [[Yonkers, New York]] === W === * [[Barbara Walters]] - anchorwoman, born in [[Boston, Massachusetts]] * [[Andy Warhol]] - artist, born in [[Pittsburgh, Pennsylvania]] * [[Denzel Washington]] - actor, born in [[Mount Vernon, New York]] * [[Walt Whitman]] - poet, author, born in [[Long Island, New York]] * [[Jayson Williams]] - basketball player, born in Ritter, South Carolina === X === ===Y=== === Z === == Rujukan == {{reflist}} == Lihat juga == * [[Senarai Long Islanders]] == Pautan luar == * [http://www.citylore.org/cl_hall-07.html City Lore's People's Hall of Fame] [[Kategori:Orang dari New York City| ]] 89b9a8bcbt2tzshq9jp2epm9c8mso3g 0 112430 6810055 6578506 2026-03-27T04:08:30Z Normal rookie 279720 6810055 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Datuk|Datuk Seri Panglima]] [[Doktor|Dr.]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPDK|PGDK}} | name = Yee Moh Chai | image = | image_size= | birth_date = {{birth date and age|1955|5|25|df=y}} | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = | office1 = Timbalan<br>[[Ketua Menteri Sabah]] | term_start1 = 2011 | term_end1 = 2013 | office2 = Menteri Pembangunan Sumber dan Kemajuan Teknologi Maklumat Sabah | term_start2 = 2008 | term_end2 = 2013 | office3 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]<br>bagi {{DUN|Api-Api}} | term_start3 = 1995 | term_end3 = 2013 | predecessor3 = {{Logo kecil PBS}} [[Chau Tet On]] | successor3 = {{Logo kecil PKR}} [[Christina Liew]] | majority3 = | constituency_MP4 = {{Parlimen|Kota Kinabalu}} | parliament4 = Malaysia | term_start4 = 2004 | term_end4 = 2008 | predecessor4 = ''kawasan dicipta semula daripada {{Parlimen|Gaya}} dan {{Parlimen|Tanjong Aru}}'' | successor4 = {{Logo kecil DAP}} [[Hiew King Cheu]] | majority4 = 10,806 (PRU-11) | constituency_MP5 = {{Parlimen|Tanjong Aru}} | parliament5 = Malaysia | term_start5 = 1995 | term_end5 = 2004 | predecessor5 = {{Logo kecil PBS}} [[Joseph Voon Shin Choi]] | successor5 = ''kawasan dipisahkan kepada {{Parlimen|Kota Kinabalu}} dan {{Parlimen|Putatan}}'' | party = [[Imej:Pbsflag.gif|border|25px|]] [[Parti Bersatu Sabah]] - [[Gabungan Rakyat Sabah|Parti Gabungan Rakyat Sabah]] | nationality = [[Malaysia]] | religion = | occupation = Ahli Politik [[Parti Bersatu Sabah|PBS]]-[[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]] | profession = Peguam | relations = | spouse = Datin Seri Panglima Vicky Lai Nyat Yin | children = 5 (termasuk Yee Tsai Yiew) | website = | footnotes = }} [[Datuk|Datuk Seri Panglima]] [[Doktor|Dr.]] '''Yee Moh Chai''' (lahir 25 Mei 1955) ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Cina]]. Beliau merupakan mantan Timbalan Ketua Menteri Sabah (2011-2013), Menteri Kabinet Sabah (2008-2013), ADUN {{DUN|Api-Api}} (1994-2013) dan Ahli Parlimen {{Parlimen|Kota Kinabalu}} (2004-2008) serta Ahli Parlimen {{Parlimen|Tanjong Aru}} (1995-2004). == Pendidikan dan kerjaya== He started his career as a doctor after graduating with MBBCh from the Welsh National School of Medicine, Cardiff, Wales, UK. He later obtained a law degree, LLB, from the Cardiff Law School, University of Wales, Cardiff and then admitted to the Bar (Lincoln's Inn). After that, he worked as a medicolegal advisor for the Medical Protection Society in London during which time he became one of the Founding Fellows of The Faculty of Forensic & Legal Medicine of the Royal College of Physicians in UK which carries the designation of FFFLM. Upon returning to Malaysia in 1990, he started his own legal firm, Dr. Yee Tan & Associates until he joined politics whence he was successfully elected for three terms as a member of the Malaysian Parliament and for three terms as member of the Sabah State Legislative Assembly, respectively. He was subsequently appointed into the Sabah Cabinet as Deputy Chief Minister in charge of the Ministry of Resource Development and IT. He has held the Chairmanship of Sabah Net of the Sabah State Government and Sustainable Energy Development Authority of the Malaysia Federal Government. He is the current Chairman to the Sabah Credit Corporation. == Politik == Yee bertanding buat pertama kali dalam [[Pilihan Raya Negeri Sabah, 1994]] tetapi tewas kepada presiden [[Parti Maju Sabah]] (SAPP), [[Yong Teck Lee|Datuk Yong Teck Lee]] di kawasan DUN [[Likas]]. Apabila berlaku peristiwa lompat-melompat berikutan pilihanraya 1994, Yee terus setia bersama PBS dan diletakkan sebagai calon dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 1995]] dan berjaya merampas kerusi Tanjung Aru dari penyandang, Joseph Voon. Beliau turut menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri setelah memenangi kerusi Api-Api dalam pilihan raya 1999. Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]], Yee membuat keputusan untuk mempertahankan hanya kerusi Dewan Undangan Negeri Api-Api dan walaupun mendapat tentangan hebat daripada calon [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR), Christina Liew, beliau masih mampu menang dengan majoriti kecil 174. PBS kembali menyertai [[Barisan Nasional]] pada [[2002]], dan Yee dilantik menjadi Menteri Pembangunan Sumber dan Kemajuan Teknologi Maklumat dalam kabinet negeri Sabah selepas [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2004]]. Beliau turut dikekalkan dalam kabinet negeri 2008 dengan portfolio yang sama. Selepas kekalahan teruk gabungan [[Barisan Nasional|Barisan Nasional Sabah]] pada tahun 2018, Parti Bersatu Sabah (PBS) mengumumkan untuk keluar dari gabungan tersebut dan telah memutuskan untuk bergabung di dalam [[Gabungan Rakyat Sabah|Parti Gabungan Rakyat Sabah]] secara rasmi pada tahun 2020. ==Keputusan Pilihanraya== *[[Dewan Undangan Negeri]] Sabah {| border="1" cellpadding="2" ! Tahun !! Kawasan !! Undian !! Majoriti !! Jumlah Undian !! Lawan !! Peratus pengundian |- | 1994 || N28 Likas || 5,855 || kalah dengan 2,180 || 14,030 || [[Yong Teck Lee]] ([[Barisan Nasional|BN]] - [[Parti Maju Sabah|SAPP]]) || 71.02% |- | 1999 || N14 Api-Api || 9,146 || menang dengan 3,183 || 16,255 || [[Chau Tet On]] ([[Barisan Nasional|BN]] - [[MCA]])<br> Chin Chen Fui ([[BERSEKUTU]]) || 70.35% |- | 2004 || N15 Api-Api || 4,640 || menang dengan 2,933 || 6,417 || Fung Kong Win ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) || 56.44% |- | 2008 || N15 Api-Api || 3,419 || menang dengan 174 || 6,774 || Christina Liew Chin Jin ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) || 63.41% |} *[[Dewan Rakyat]] (Parlimen) {| border="1" cellpadding="2" ! Tahun !! Kawasan !! Undian !! Majoriti !! Jumlah Undian !! Lawan !! Peratus pengundian |- | 1995 || P151 Tanjung Aru || 10,306 || menang dengan 1,518 || 23,387 || Joseph Voon ([[Barisan Nasional|BN]] - [[Parti Maju Sabah|SAPP]])<br> Fung Ket Wing ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) || 64.96% |- | 1999 || P151 Tanjung Aru || 11,826 || menang dengan 545 || 23,752 || Philip Yong Chiew Lip ([[Barisan Nasional|BN]] - [[Parti Maju Sabah|SAPP]])<br> Oh Choo Hong ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) || 58.01% |- | 2004 || P172 Kota Kinabalu || 15,993 || menang dengan 10,806 || 24,966 || [[Hiew King Cheu]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]])<br> Christina Liew Chin Jin ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) || 58.16% |} == Pautan luar == *[http://www.pbs-sabah.org/pbs3/html/profiles/dryee.html Profail Dr. Yee dalam laman web PBS]. *[http://www.kpsktm.sabah.gov.my/ Laman rasmi Kementerian Pembangunan Sumber dan Kemajuan Teknologi Maklumat Sabah] {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{Parti Bersatu Sabah}} [[Kategori:Kelahiran 1955]] [[Kategori:Anggota Parti Bersatu Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-13]] [[Kategori:Timbalan Ketua Menteri Sabah]] cm1p8vomofwpyd9adwfgl01x5uawmyf 0 114328 6809843 6726732 2026-03-26T15:09:47Z Normal rookie 279720 6809843 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Mat Sabu" dilencongkan di sini.}} {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk Seri]] [[Haji]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|sep=,|size=100%|SMW|AP}} | name = Mohamad Sabu | native_name = محمد بن سابو | image = Datuk Seri Mohamad Sabu (cropped).jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|1954|10|14|df=yes}} | birth_place = [[Tasek Gelugor]], [[Pulau Pinang]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | residence = [[Shah Alam]], [[Selangor]] | death_date = | death_place = | office4 = [[Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Malaysia]] | term_start4 = 3 Disember 2022 | term_end4 = | monarch4 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] (2024-kini) <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] (2019-2024) | primeminister4 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor4 = {{PN PPBM}} [[Ronald Kiandee]] | successor4 = | deputy4 = {{PH DAP}} [[Chan Foong Hin]] (Disember 2022-Disember 2023) (Disember 2025-kini)<br>{{BN PBRS}} (Disember 2023-Disember 2023) | constituency_MP5 = {{Parlimen|Kota Raja}}, [[Selangor]] | parliament5 = Malaysia | term_start5 = [[9 Mei]] [[2018]] | term_end5 = | predecessor5 = {{Logo kecil PAS}} [[Siti Mariah Mahmud]] | successor5 = 73,998 (PRU-15)<br>71,142 (PRU-14) | office8 = Presiden <br> [[Parti Amanah Negara]] | term_start8 = [[16 September]] [[2015]] | term_end8 = | predecessor8 = ''Jawatan diwujudkan'' | successor8 = | deputy8 = [[Salahuddin Ayub]] (2015-2023)<br/>[[Mujahid Yusof]] (2023-kini) | office10 = [[Menteri Pertahanan Malaysia]] | monarch10 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} [[Al-Sultan Abdullah]] | primeminister10 = {{PH PPBM}} [[Mahathir Mohamad]] | deputy10 = {{PH DAP}} [[Liew Chin Tong]] | term_start10 = [[21 Mei]] 2018 | term_end10 = [[24 Februari]] [[2020]] | predecessor10 = {{BN UMNO}} [[Hishamuddin Hussein]] | successor10 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | constituency_MP11 = [[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]], [[Kedah]] | parliament11 = Malaysia | term_start11 = 1999 | term_end11 = 2004 | majority11 = 991 ([[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]]) | predecessor11 = {{BN UMNO}} [[Zakaria Mohd Said]] | successor11 = {{BN UMNO}} [[Hashim Jahaya]] | constituency_MP12 = [[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]], [[Kelantan]] | parliament12 = Malaysia | term_start12 = [[1995]] | term_end12 = [[1999]] | majority12 = 10,125 | predecessor12 = ''Konstituensi baharu'' | successor12 = {{Logo kecil PAS}} [[Husam Musa]] | constituency_MP13 = {{Parlimen|Nilam Puri}}, [[Kelantan]] | parliament13 = Malaysia | term_start13 = [[1990]] | term_end13 = [[1995]] | majority13 = 8,139 ([[Pilihan raya umum Malaysia 1990|1990]]) | predecessor13 = {{BN UMNO}} Mat bin Haji Ali | successor13 = ''Konstituensi dibubarkan'' | office14 = Timbalan Presiden<br>[[Parti Islam Se-Malaysia]] | term_start14 = [[Jun]] [[2011]] | term_end14 = [[Jun]] [[2015]] | predecessor14 = [[Nasharudin Mat Isa]] | successor14 = [[Tuan Ibrahim Tuan Man]] | president14 = [[Abdul Hadi Awang]] | office15 = Pesuruhjaya PAS Pulau Pinang | term_start15 = 2013 | term_end15 = 2015 | predecessor15 = [[Mohd. Salleh Man]] | successor15 = [[Muhammad Fauzi Yusoff]] | term_start16 = 2007 | term_end16 = 2009 | predecessor16 = Mohd. Salleh Man | successor16 = Mohd. Salleh Man | party = {{Logo kecil PAS}} [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] (1981-2015)<br/>{{flagicon image|Parti Amanah Negara Flag.svg|link=Parti Amanah Negara}} [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] (2015-kini) | otherparty = [[File:Logo-Angkatan-Perpaduan-Ummah.svg|20px|border|link=Angkatan Perpaduan Ummah]] [[Angkatan Perpaduan Ummah]] (1990-1996)<br>[[Barisan Alternatif]] (1999-2004)<br>[[File:Pakatan Rakyat logo variation.svg|30px|link=Pakatan Rakyat]] [[Pakatan Rakyat]] (2008-2015)<br>{{LK PH}} [[Pakatan Harapan]] (2015-kini) | occupation = [[Ahli politik]] | relations = | spouse = Datin Seri Normah Alwi | children = 1. Nurul Jannah binti Haji Mohamad Lahir 1980<br/>2. Nurul Huda binti Haji Mohamad Lahir 1983<br/>3. Ahmad Saiful Islam bin Haji Mohamad Lahir 1988<br/>4. Ahmad Ali Hidayati bin Haji Mohamad Lahir 1991 | father = Sabu | mother = Halijah Mat | alma_mater = <!-- Mat Sabu dibuang daripada ITM (kini UiTM) --> | cabinet = [[Kabinet Malaysia 2018]] <br> [[Kabinet Anwar Ibrahim|Kabinet Malaysia 2022]] | website = http://mohamadsabu.com | footnotes = | constituency4 = Kota Raja | constituency10 = Kota Raja }} YB [[Datuk Seri]] [[Haji]] '''Mohamad bin Sabu''' atau lebih dikenali sebagai '''Mat Sabu''' (lahir 14 Oktober 1954) di Kampung Guar Petai, Tasek Gelugur, Pulau [[Pulau Pinang|Pinang]] <ref>{{Cite book|title=Siapa Itu Mohamad Sabu?|last=Mohamad Ismail|publisher=Dimensi Harapan Resources|year=2018|location=Kuala Lumpur|pages=page 6}}</ref>merupakan ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]].<ref>{{Cite book|title=Siapa Itu Mohamad Sabu?|last=Mohamad Ismail|publisher=Dimensi Harapan Resources|year=2018|location=Kuala Lumpur|pages=page 6}}</ref> Beliau kini berkhidmat sebagai ahli kabinet [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-10 , YAB Dato' Seri [[Anwar Ibrahim]] dengan memengang portfolio sebagai [[Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Malaysia]] dan Ahli Parlimen {{Parlimen|Kota Raja}}. Pada peringkat parti yang diasaskannya iaitu [[Parti Amanah Negara]], beliau memegang jawatan sebagai Presiden parti tersebut. Beliau sebelum ini pernah berkhidmat sebagai ahli kabinet [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-7, YAB Tun Dr. [[Mahathir Mohamad]] dengan memegang portfolio sebagai [[Menteri Pertahanan Malaysia]]. Semasa penyertaan beliau dalam [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS), jawatan terakhir yang disandang beliau ialah sebagai Timbalan Presiden PAS selama 2 penggal iaitu 2011-2013 dan 2013-2015 di bawah kepimpinan Presiden, Tuan Guru Dato' Seri [[Abdul Hadi Awang]] dan [[Mursyidul Am]] PAS, Almarhum Tan Sri Tuan Guru [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]. ==Pendidikan== Mat Sabu bersekolah di [[Sekolah Kebangsaan Padang Menora]], Tasek Gelugor, Seberang Perai, <ref>{{Cite book|title=Siapa itu Mohamad Sabu?|last=Ismail|first=Mohamad|publisher=Dimernsi Harapan Resources|year=2018|location=Kuala Lumpur|pages=page 120}}</ref>[[Pulau Pinang]]. Seterusnya semasa darjah enam beliau bersekolah di [[Sekolah Kebangsaan Sungai Duri]], [[Sungai Bakap]], Nibong Tebal. Setelah itu Mohamad belajar pula di Sekolah Menengah [[Simpang Ampat, Pulau Pinang|Simpang Ampat]], Bukit Mertajam. Setelah itu beliau menyambung pelajaran jurusan bidang Seni Kulinari di [[Institut Teknologi MARA]] (ITM, kini [[Universiti Teknologi MARA]], UiTM).<ref>[http://bernama.com/bm/am/news.php?id=1463432 Mat Sabu dari pentas ceramah ke menteri kabinet]</ref> Meskipun begitu, beliau menyatakan bahawa beliau tidak dapat menghabiskan jurusannya kerana dibuang dari ITM.<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/463341|title=Mat Sabu: I never said I had a degree, my school expelled me|date=9 Februari 2019|access-date=20 November 2020|website=Malaysiakini|language=en}}</ref> ==Penglibatan politik== * 1975 anggota Angkatan Belia Islam Malaysia [[ABIM]] * 1981 menyertai Parti Islam Se-Malayia ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) * 1982 Pada PRU-6 bertanding di Dun [[Penanti]],[[Pulau Pinang]] namun '''tewas''' * 1986 Pada PRU-7 bertanding di Parlimen [[Permatang Pauh]], [[Pulau Pinang]] namun '''tewas''' kepada [[Anwar Ibrahim]] * 1990 Pada PRU-8 bertanding di parlimen [[Nilam Puri]], [[Kelantan]] dan '''menang''' * 1995 Pada PRU-9 bertanding di parlimen [[Kubang Kerian]], Kelantan dan '''menang''' * 1999 Pada PRU-10 bertanding di [[Kuala Kedah]], [[Kedah]] dan '''menang''' * 2008 Pada PRU-12 bertanding di parlimen [[Kuala Terengganu]],[[Terengganu]] namun '''tewas''' * 2015 Menubuhkan Gerakan Harapan Malaysia namun bertukar nama kepada [[Parti Amanah Negara]] dan menjadi presiden parti itu. * 2016 [[Amanah]], [[PKR]] dan [[DAP]] menubuhkan [[Pakatan Harapan]] kemudian [[PPBM]] menyertai gabungan itu pada 14 Mac 2017. * 2018 Pada PRU-14 bertanding di [[Kota Raja]],[[Selangor]] dan diberikan jawatan eksekutif kerajaan iaitu [[Kementerian Pertahanan Malaysia|Menteri Pertahanan Malaysia]] Tahun 1975 menyertai [[ABIM]] dan 1981 menyertai [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]. Beliau bertanding dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1982]] di Dun [[Penanti]] tetapi tewas.Sekali lagi tewas kepada rakan ABIM nya , Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]] di parlimen [[Permatang Pauh]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1986]]. Apabila berhijrah ke [[Kelantan]], beliau menang dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1990]] di parlimen [[Nilam Puri]]. Sekali lagi menang di kerusi parlimen [[Kubang Kerian]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1995]]. Dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1999]] beliau menang di parlimen [[Kuala Kedah]], [[Kedah]]. Tapi tewas lagi di [[Kuala Terengganu]] dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2008]] kepada Timbalan Menteri Pelajaran, Datuk [[Razali Ismail]] dan nenek [[Maimun Yusuf]] (89 tahun) . Razali memperolehi 32,562, dengan majoriti 628 undi.Mohamad Sabu (31,934 undi) dan Maimun (685 undi). Beliau bersama rakan-rakan Gerakan Harapan Baru menubuhkan Parti Amanah Negara selepas mengambil alih Parti Pekerja-Pekerja Malaysia. Seterusnya Parti Amanah Negara membentuk Pakatan Harapan bersama Parti Tindakan Demokratik (DAP) dan Parti Keadilan Rakyat (PKR). == Sebagai tahanan ISA == Mohamad Sabu merupakan salah seorang daripada [[pemimpin]] [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] yang telah dua kali ditahan di bawah akta [[ISA]] semasa beliau menjadi aktivis [[Dewan Pemuda PAS]] Pusat. Penahanan pertama berlaku pada tahun 1984 sehingga 1986 di atas tuduhan terlibat dalam gerakan pelampau. Selepas menghadapi penderaan siasatan selama 60 hari, beliau telah dibuang [[daerah]] ke [[Kuala Pilah]], [[Negeri Sembilan]] dengan pergerakan terhad selama dua tahun. Penahanan kali kedua berlaku pada tahun 1987 sehingga tahun 1989. Beliau ditahan bersama ramai anggota [[Pembangkang (Malaysia)|pembangkang]] dari [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] dan [[DAP]] di bawah [[Operasi Lalang]].<ref>[https://chinese.malaymail.com/chinese/malaysia/article/20171025-mat-sabu-know-deep-with-kit-siang-in-kamunting-detention-centre 在扣留营跟吉祥父子变朋友！末沙布：我知火箭不种族主义](Zài kòuliú yíng gēn jíxiáng fùzǐ biàn péngyǒu! Mò shā bù: Wǒ zhī huǒjiàn bù zhǒngzú zhǔyì / In the detaining camp become friends with LIM Kit-siang and his son! Mohamad Sabu: I know that the Rockets are not racist), http://www.malaymail.com, 25 October 2017.</ref> Semasa dalam tahanan beliau berkenalan dengan YAB [[Lim Guan Eng]] kini menjadi [[Ketua Menteri Pulau Pinang]]. Bagi Mohamad Sabu ketegangan itu berpunca dari memarakkan api perkauman di antara [[MCA]] yang melibatkan Tan Sri [[Lee Kim Sai]] dan Pemuda [[UMNO]] yang melibatkan Datuk Seri [[Najib Razak]] kini adalah bekas [[Perdana Menteri Malaysia]], Tan Sri [[Muhammad Haji Muhd Taib|Muhammad Muhd Taib]], [[Menteri Besar Selangor]] ketika itu berhubung isu tuntutan [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]] yang dimainkan oleh [[MCA]]. ===BERSIH=== Perhimpunan [[BERSIH]] yang berlangsung pada 10 November 2007, beliau merupakan Pengerusi Gerakan Mobilisasi dan [[Demokrasi]] dan Pengerusi Gabungan [[Pilihan Raya]] Adil dan [[BERSIH]]. ===Pilihanraya umum Malaysia 2008=== Pada [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]] beliau telah kalah kepada calon [[Barisan Nasional]] di kerusi Parlimen [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]]. ==Kontroversi== === Tuduhan khalwat === Semasa menjadi Ketua Pemuda PAS, beliau ditangkap kerana disyaki berkhalwat dengan isteri orang bernama Normah Abdul Halim di bilik 121, Hotel Perdana, [[Kota Bharu]], [[Kelantan]]. Kes ini dibicarakan di Mahkamah Syariah Kota Bharu. Serbuan khalwat tersebut oleh pegawai Jabatan Agama Hal Ehwal Islam Kelantan yang disertai krew [[TV3]]. Bagaimanapun, Mat Sabu bebas dari tuduhan itu kerana kekurangan bukti. Selain itu, isteri Mat Sabu juga bernama 'Normah'.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0913&pub=Utusan_Malaysia&sec=Politik&pg=po_02.htm Mat Sabu enggan komen perbualan berunsur seks]</ref> Kes 1994 ini muncul semula dalam [[Youtube]] pada 12 September 2011.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0915&pub=Utusan_Malaysia&sec=Politik&pg=po_04.htm Mohd. Zahid cabar pimpinan Pas]</ref> === Penghinaan para pahlawan negara === {{utama|Kontroversi ucapan Mat Sabu 2011}} Pada 21 Ogos 2011 semasa satu ceramah di [[Gelugor]], [[Pulau Pinang]], Mohamad Sabu mengeluarkan satu kenyataan kontroversi dengan mengatakan kononnya [[Muhammad Indera]], ketua tentera [[Parti Komunis Malaya]] (PKM) semasa [[Peristiwa Bukit Kepong]] 1950 yang selayaknya digelar "hero negara" dan bukannya [[Polis Diraja Malaysia|anggota polis]] yang berjuang sehingga ke titisan darah terakhir untuk mempertahankan balai polis Bukit Kepong, dengan mendakwa kesemua anggota polis semasa serangan tersebut sebagai "pegawai British" manakala askar PKM pula dianggap "hero negara sebenar" memandangkan mereka "menentang British".<ref name="youtube">{{cite web |url=http://www.youtube.com/watch?v=ItcuiUCw4qY |title=Mat Sabu hina pejuang negara |author=Pisau.net |date= |publisher= |accessdate=2 September 2011}}</ref> Ceramah tersebut, yang videonya tersebar luas di laman [[YouTube]], telah mencetuskan kemarahan rakyat di seluruh [[Malaysia]], memandangkan kenyataan tersebut dianggap sabagai satu penghinaan terhadap ahli keluarga 25 orang termasuk kanak-kanak, dan wanita yang terkorban dalam serangan tersebut,<ref name="utusan">{{cite web |url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0828&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_06.htm |title=Waris tragedi Bukit Kepong tersinggung |author= |date=2011-08-28 |work= |publisher=[[Utusan Malaysia]] |accessdate=2 September 2011 |archive-date=2012-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003010410/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0828&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_06.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://mmail.com.my/content/81671-heroes%E2%80%99-graves-disgrace. Heroes’ graves in disgrace Families upset repairs have been slow in coming to Bukit Kepong cemetery MARHALIM ABAS Wednesday, September 7th, 2011 12:57:00 ]{{Pautan putus|date=Oktober 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>di samping para pejuang kemerdekaan lain yang tiada kaitan dengan PKM seperti [[Tunku Abdul Rahman]] dan Dato' [[Onn Jaafar]].<ref name="insult">{{cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2011/8/28/nation/9387654&sec=nation |title=Mat Sabu's remarks an insult, says Tan Sri Muhyiddin {{en}} |author= |date=2011-08-28 |work= |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |accessdate=2 September 2011 |archive-date=2012-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019125635/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F8%2F28%2Fnation%2F9387654&sec=nation |url-status=dead }}</ref> Walau bagaimanapun, [[Parti Islam Se-Malaysia]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) menafikan segala tuduhan tersebut serta mempertahankan kenyataan dan dakwaan Mohamad Sabu atas alasan sama.<ref name="harakah">{{cite web |url=http://bm.harakahdaily.net/index.php/terbaik-dari-blog/5159-isu-sebenar-ceramah-md-sabu |title=Isu sebenar ceramah Md Sabu {{ms}} |author= |date= |work= |publisher=[[harakah|harakahdaily.net]] |accessdate=2 September 2011 |archive-date=2011-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911210749/http://bm.harakahdaily.net/index.php/terbaik-dari-blog/5159-isu-sebenar-ceramah-md-sabu |url-status=dead }}</ref> Pada 10 September 2011, Mat Sabu mempertikaikan pula jasa Sarjan Hassan mempertahankan tanah air.<ref>[http://beritaharian.org/sarjan-hassan-pula-dipersoal.html Sarjan Hassan pula dipersoal, Oleh AZELI ALI]</ref> Pada 20 September 2011, rumahnya disimbah dengan minyak tanah dan dibakar di Seksyen 19, [[Shah Alam]] ketika itu didiami oleh anaknya. Isterinya Normah Alwi menjaga ibu bapanya yang dimasukkan ke Hospital Kangar, [[Perlis]]. Laporan polis dibuat di Balai Polis Seksyen 15, Shah Alam.<ref>[http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=0921&pub=Kosmo&sec=Negara&pg=ne_07.htm Rumah Mat Sabu dikhianat] Kosmo</ref> Pada 21 September 2011, Mat Sabu didakwa mengikut Seksyen 500 [[Kanun Keseksaan]] di Mahkamah Sesyen Butterworth kerana memburukkan imej polis dan keluarga mereka dalam ceramah di Padang Menora pada 21 Ogos 2011. Peguam Mohamed Hanipa Maiden menyatakan Mat Sabu dibebaskan dengan jaminan RM15,000 sehingga hari perbicaraan. Jika sabit kesalahan, Mohamad boleh dipenjarakan sehingga dua tahun, atau didenda atau kedua-duanya sekali.<ref>[http://malaysiakini.com/news/176404 Mat Sabu mengaku tak bersalah]</ref> ===Hubungan dengan Syiah=== Keterangan Mat Sabu berkaitan isu Syiah telah mengaitkan beliau dengan sokongannya terhadap [[Iran]] dan proksinya seperti [[Hezbollah]].<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/201294 Mat Sabu: Isu Syiah timbul kerana hubungan Iran-AS]</ref> Beliau dinasihati agar lebih berhati-hati dalam mengeluarkan kenyataan berkenaan Syiah kerana ia melibatkan akidah umat Islam di Malaysia.<ref>{{Cite web |url=http://www.ismaweb.net/v4/2012/06/tak-perlu-pertahan-syiah/ |title=Tak perlu pertahan Syiah |access-date=2012-09-19 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120913202051/http://www.ismaweb.net/v4/2012/06/tak-perlu-pertahan-syiah/ |url-status=dead }}</ref> ===Anak Mat Sabu ditahan polis=== Pada 5 Januari 2019, anaknya Ahmad Saiful Islam Mohamad telah ditahan bersama-sama 100 yang lain kerana positif dadah di Kuala Lumpur. Kes tersebut dibawah Seksyen 15 (1)(A) Akta Dadah Berbahaya 1952. <ref>https://www.thestar.com.my/news/nation/2019/01/06/mat-sabu-confirms-son-arrested-in-antivice-raid/ Mohamad Sabu sahkan anaknya telah ditahan polis. Dicapai pada 6 Januari 2019</ref> Pada 27 Oktober 2021, Hakim Datuk Collin Lawrence Sequerah mengetepikan sabitan dan hukuman penjara lapan bulan yang dikenakan oleh Mahkamah Majistret terhadap Ahmad Saiful Islam selepas membenarkan rayuannya.<ref>{{Cite news|url=https://www.utusan.com.my/berita/2022/08/anak-mat-sabu-kekal-dibebas-daripada-sabitan-dadah/|title=Anak Mat Sabu kekal dibebas daripada sabitan dadah.|last=Abas|first=Norlizah|date=26 Ogos 2022|newspaper=Utusan Malaysia|access-date=23 eptember 2024}}</ref> ==Keluarga== Pada 17 Februari 2011, ibu Mat Sabu, Halijah Mat, (91 tahun) meninggal dunia di [[Kampung Guar Petai]], [[Tasek Gelugor]], [[Seberang Perai]], [[Pulau Pinang]]. Ibunya pernah diserang [[angin ahmar]] sebanyak tiga kali. Jenazahnya disembahyangkan di [[Masjid Padang Menora]]. Adik beradik Mohamad Sabu seramai tujuh orang iaitu beliau sendiri, Fatimah, Abdullah, Zainab, Sofiah, Kasim dan Zaleha.<ref>{{Cite web |url=http://www.harakahdaily.net/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=30902:ibu-mohamad-sabu-meninggal-dunia&catid=1:utama&Itemid=50 |title=Ibu Mohamad Sabu meninggal dunia |access-date=2012-02-05 |archive-date=2011-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426154943/http://www.harakahdaily.net/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=30902:ibu-mohamad-sabu-meninggal-dunia&catid=1:utama&Itemid=50 |url-status=dead }}</ref> == Keputusan pilihan raya == ===Parlimen=== {| class=wikitable !Tahun !Parlimen !Calon !Parti !Undi !Lawan !Parti !Undi !Majoriti |- | rowspan="7" |[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan="9" |[[Kota Raja (kawasan persekutuan)|Kota Raja]] | rowspan=7|[[Mohamad Sabu]] | rowspan="7" bgcolor={{Pakatan Harapan/meta/color}}|{{color|white|PH (AMANAH)}} | rowspan="7" |'''123,306''' |Mohamed Diah Baharun |bgcolor={{Perikatan Nasional/meta/color}}|{{color|white|PN (PAS)}} |49,308 | rowspan="7" |'''73,998''' |- |Kajendran Doraisamy |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (MIC)}} |22,225 |- |Fahmi Bazlan Muda |bgcolor={{Parti Pejuang Tanah Air/meta/color}}|{{color|white|GTA (BERJASA)}} |2,063 |- |Sarah Afiqah |bgcolor={{Parti Rakyat Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PRM}} |360 |- |P. Raveentharan |bgcolor={{Bebas/meta/color}}|{{color|black|BEBAS (GAJAH)}} |209 |- |Kumar Karananedi |bgcolor={{Bebas/meta/color}}|{{color|black|BEBAS (CANGKUL)}} |163 |- |Surendhar Selvaraju |bgcolor={{Bebas/meta/color}}|{{color|black|BEBAS (BEBAS)}} |106 |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |rowspan=2|[[Mohamad Sabu]] |rowspan=2 bgcolor={{Pakatan Harapan/meta/color}}|{{color|white|PH (AMANAH)}} |rowspan=2|'''90,697''' |Mohamed Diah Baharun |bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |19,555 |rowspan=2|'''71,142''' |- |V. Gunalan |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (MIC)}} |17,874 |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Parlimen|Pendang}} |Mohamad Sabu |bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |32,165 |'''[[Othman Abdul]]''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |'''32,165''' |'''2,638''' |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |rowspan=2|{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |rowspan=2|Mohamad Sabu |rowspan=2 bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |rowspan=2|31,934 |'''[[Razali Ismail]]''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |'''32,562''' |rowspan=2|'''628''' |- |Maimun Yusuf |bgcolor={{Bebas/meta/color}}|{{color|BEBAS}} |685 |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |rowspan=2|{{Parlimen|Kuala Kedah}} |Mohamad Sabu |bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |26,493 |'''[[Hashim Jahaya]]''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |'''36,707''' |'''10,214''' |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |[[Mohamad Sabu]] |bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |'''23,548''' |Fauzi Abdul Hamid |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |22,557 |'''991''' |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |[[Mohamad Sabu]] |bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |'''21,377''' |Mat Zin Awang |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |11,252 |'''10,125''' |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 1990|1990]] |rowspan=2|{{Parlimen|Nilam Puri}} |rowspan=2|[[Mohamad Sabu]] |rowspan=2 bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |rowspan=2|'''19,596''' |[[Annuar Musa]] |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |11,457 |rowspan=2|'''8,139''' |- |Kamarudin |bgcolor={{Bebas/meta/color}}|{{color|BEBAS}} |526 |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1986|1986]] |{{Parlimen|Permatang Pauh}} |Mohamad Sabu |bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |7,500 |'''[[Anwar Ibrahim]]''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |'''17,979''' |'''10,479''' |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 1982|1982]] |rowspan=2|{{Parlimen|Kepala Batas}} |rowspan=2|Mohamad Sabu |rowspan=2 bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |rowspan=2|4,115 |'''[[Abdullah Ahmad Badawi]]''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |'''16,759''' |rowspan=2|'''12,644''' |- |Khoo Siew Hoe |bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}} |3,589 |} ===Dewan Undangan Negeri (DUN)=== {| class=wikitable !Tahun !DUN !Calon !Parti !Undi !Lawan !Parti !Undi !Majoriti |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |{{DUN|Alor Mengkudu}} |Mohamad Sabu |bgcolor={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}}|{{color|white|PAS}} |6,268 |'''[[Fadzil Hanafi]]''' |bgcolor={{Barisan Nasional/meta/color}}|{{color|white|BN (UMNO)}} |'''9,095''' |'''2,827''' |} ==Penghargaan== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{flag|Wilayah Persekutuan}} : ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Commander - SMW.svg|60px]] [[Seri Mahkota Wilayah]] (SMW) - Datuk Seri (2023) <ref> [https://www.istiadat.gov.my/semakan-penerima-darjah-kebesaran-bintang-dan-pingat/ Senarai penerima darjah kebesaran]</ref> ==Penulisan== * {{Cite book|title=Juang Mat Sabu|last=Mohamad Sabu|publisher=Al-Ameen Serve Holdings Sdn. Bhd.|year=2021|isbn=9789672634102|location=Batu Caves}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{commons category|Mohamad Sabu}} *[http://mohamadsabu.com/index2.shtml Laman web rasmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521193904/http://mohamadsabu.com/index2.shtml |date=2009-05-21 }} * {{Facebook|mohdsabu1954}} * {{Instagram|msabu_official}} * {{Twitter|MSabu_official}} {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Malaysia 2018}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Menteri Pertahanan Malaysia}} {{Pakatan Harapan}} {{Parti Amanah Negara}} {{Timbalan Presiden PAS}} {{portal bar|Biografi|Politik|Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1954|}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Pengasas parti politik di Malaysia]] [[Kategori:Presiden Parti Amanah Negara]] [[Kategori:Anggota Parti Amanah Negara]] [[Kategori:Menteri Pertahanan Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Anggota Angkatan Belia Islam Malaysia]] [[Kategori:Naib Presiden PAS]] [[Kategori:Timbalan Presiden PAS]] c1qrf81k40s49b2axxjcspam55p91kq 0 116828 6810056 6583956 2026-03-27T04:09:43Z Normal rookie 279720 6810056 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Rosmah|Mansor|note=on}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia|Yang Berbahagia Datin Sri]] | name = Rosmah Mansor | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|روسمه منصور}}}} | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100|DK II (Pahang)|SSAP|SPMK (Kelantan)|SJMK|SSDK|SIMP|SPDK|DUNM|DA}} | image = Rosmah Mansor at the 2017 Sea Games Badminton Final.jpg | image_size = | caption = Rosmah pada tahun 2017 | birth_name = Rosmah binti Mansor | birth_date = {{Birth date and age|1951|12|10|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Negeri Sembilan}}{{flagicon|MAS|1948}} [[Kuala Pilah]], [[Negeri Sembilan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | office = [[Pasangan Perdana Menteri Malaysia]] | monarch = [[Sultan Mizan Zainal Abidin]] <br> [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] <br> [[Sultan Muhammad V]] | primeminister = [[Najib Razak]] | successor = [[Siti Hasmah Mohamad Ali]] | term_start = 3 April 2009 | term_end = 9 Mei 2018 | predecessor = [[Jeanne Abdullah]] | office2 = [[Pasangan Timbalan Perdana Menteri Malaysia]] | monarch2 = [[Tuanku Syed Sirajuddin]]<br>Sultan Mizan Zainal Abidin | term_start2 = 7 January 2003 | term_end2 = 3 April 2009 | primeminister2 = [[Abdullah Ahmad Badawi]] | 1blankname2 = Deputy Prime Minister | 1namedata2 = Najib Razak | predecessor2 = [[Endon Mahmood]] | successor2 = [[Noorainee Abdul Rahman]] | office3 = [[Canselor (pendidikan)|Canselor]] [[Universiti Selangor]] | term_start3 = February 2006 | term_end3 = February 2011 | predecessor3 = ''Jawatan ditubuhkan'' | successor3 = Raja Tan Sri Dato' Seri Arshad bin Raja Tun Uda | spouse = Abdul Aziz Nong Chik ({{abbr|c.|bercerai}}) <br/>[[Najib Razak]] ({{abbr|k.|berkahwin}} 1987) | children = 4 (termasuk [[Riza Aziz]]) | relatives = | signature = | occupation = | education = [[Kolej Tunku Kurshiah]] | alma_mater = {{plainlist| *[[Universiti Malaya]] *[[Universiti Negeri Louisiana]]}} | website = | footnotes = }} {{Siri Dato Sri Mohd Najib Razak}} '''Rosmah binti Mansor''' ({{Jawi|روسمه بنت منصور}}; lahir 10 Disember 1951) merupakan isteri kedua kepada bekas [[Perdana Menteri Malaysia]], [[Najib Razak]]. Seperti suaminya, beliau turut dikaitkan dengan [[Skandal 1Malaysia Development Berhad]] (1MDB). Pada 1 September 2022, beliau disabitkan bersalah atas kesalahan [[rasuah]] berkaitan projek bekalan elektrik sekolah, didenda sebanyak RM1.25 bilion dan dijatuhi hukuman penjara selama sepuluh tahun.<ref>{{Cite web |last=Rashid |first=Hidir Reduan Abdul |date=2022-09-01 |title=Rosmah gets 10 years' jail, RM970m fine for corruption |url=https://www.malaysiakini.com/news/634228 |access-date= |website=Malaysiakini}}</ref><ref>{{Cite news |last=Latiff |first=Rozanna |date=2022-09-01 |title=Malaysia's former first lady Rosmah sentenced to 10 years in jail for graft |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/malaysian-court-deliver-verdict-corruption-trial-former-first-lady-rosmah-2022-08-31/ |access-date=}}</ref> Namun begitu, pada 19 Disember 2024, Mahkamah Tinggi Malaysia membebaskan Rosmah Mansor daripada tujuh belas pertuduhan pengubahan wang haram dan pengelakan cukai kerana kekurangan bukti.<ref>{{Cite news |last=Tang |first=Ashley |date=2024-12-19 |title=Malaysian court acquits wife of ex-PM Najib of money laundering and tax evasion |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/malaysian-court-acquits-wife-ex-pm-najib-money-laundering-tax-evasion-2024-12-19/ |access-date=20 Disember 2024}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Rosmah mendapat pendidikan menengahnya di [[Kolej Tunku Kurshiah]], [[Negeri Sembilan]].<ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2017/05/235510/learn-all-best-values-while-school-says-rosmah|title=Learn all the best values while in school|access-date=22 Julai 2022|publisher=[[New Straits Times]]|date=1 Mei 2017}}</ref> Rosmah pernah berkahwin dengan Abdul Aziz Nong Chik. Hasil perkahwinan tersebut, mereka dikurniakan dua orang anak, iaitu [[Riza Aziz]] dan Azrene Soraya. Pada tahun 1987, beliau berkahwin dengan [[Najib Razak]] dan dikurniakan dua orang anak, iaitu Nooryana Najwa dan Mohd Norashman. Pasangan ini telah mengumpul kekayaan dalam jumlah yang besar, yang didakwa oleh Rosmah sebagai hasil simpanannya sejak kecil.<ref name="rose">{{Cite web|url=http://www.malaysia-today.net/2009/06/27/rosmah-the-rousing-rose/|title=Rosmah – the rousing rose – Malaysia Today|last=Webmaster|first=MT|website=www.malaysia-today.net|date=27 Jun 2009 |language=en-US|access-date=11 Jun 2018}}</ref><ref name="najibC">{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/07/07/bank-accounts-of-najibs-children-frozen-proumno-ngo-slams-maccs-move-as-inhumane/ |title= Bank accounts of Najib's children frozen|website=The Star Online|language=en-US|date=7 Julai 2018|access-date=15 Ogos 2018}}</ref> == Rasuah == === Skandal 1MDB === {{utama|Skandal 1Malaysia Development Berhad}} Gaya hidup mewah dan perbelanjaan melampau Rosmah<ref>{{cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysias-first-lady-linked-to-s415m-worth-of-jewelry-bought-with-1mdb-funds |title=Malaysian PM Najib's wife linked to S$41.5m worth of jewellery bought with 1MDB funds: US Justice Department, SE Asia News & Top Stories |publisher=The Straits Times |date=16 Jun 2017 |access-date=19 Mei 2018}}</ref> serta suaminya semasa [[Najib Razak]] berkuasa telah menimbulkan kemarahan rakyat di [[Malaysia]].<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/05/15/world/asia/malaysia-najib-razak-fall.html |title=A Stunning, Sudden Fall for Najib Razak, Malaysia's 'Man of Steal' – The New York Times |work=[[The New York Times]] |date=15 Mei 2018 |access-date=19 Mei 2018|last1=Beech |first1=Hannah |last2=Paddock |first2=Richard C. |last3=Stevenson |first3=Alexandra }}</ref><ref>{{cite web|author=Hannah Ellis-Petersen in Kuala Lumpur |url=https://www.theguardian.com/world/2018/may/18/malaysia-police-seize-hundreds-of-designer-handbags-from-najib-razaks-flat |title=Malaysia police seize hundreds of designer handbags from Najib Razak's flat &#124; World news |work=The Guardian |date=1 Januari 1970 |access-date=19 Mei 2018}}</ref> Selepas kekalahan suaminya dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan Raya Umum ke-14]], pasangan tersebut disiasat berkaitan skandal [[1Malaysia Development Berhad]] (1MDB), di mana lebih daripada [[Dolar Amerika Syarikat|AS]]$7.5 bilion dilaporkan hilang daripada dana tersebut.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/05/17/world/asia/malaysia-najib-razak-handbags-corruption.html |title=Malaysia Seizes Najib's Trove of 350 Containers of Cash, Handbags and Jewelry – The New York Times |work=[[The New York Times]] |date=15 Mei 2018 |access-date=19 Mei 2018}}</ref> Pada 12 Mei 2018, tiga hari selepas suaminya yang merupakan perdana menteri ketika itu tewas dalam pilihan raya, satu manifes penerbangan menamakan Najib dan Rosmah sebagai penumpang sebuah pesawat peribadi yang dijadual berlepas dari sebuah lapangan terbang berhampiran [[Kuala Lumpur]] ke [[Lapangan Terbang Antarabangsa Halim Perdanakusuma]] di [[Jakarta]].<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-malaysia-election-najib/ousted-pm-najib-listed-on-manifest-for-jet-leaving-malaysia-idUSKBN1IC24J|title=Ousted PM Najib listed on manifest for jet leaving Malaysia|author=Reuers Staff|publisher=[[Reuters]]|date=12 Mei 2018|access-date=18 Mei 2018}}</ref> Susulan itu, [[Jabatan Imigresen Malaysia]] atas arahan Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]], telah mengeluarkan larangan perjalanan ke atas Rosmah dan suaminya, menyekat mereka daripada meninggalkan negara.<ref>{{Cite news |date=2018-05-12 |title=Former Malaysia PM Najib Razak banned from leaving country |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-44092143 |access-date=}}</ref><ref>{{Cite web |last=Griffiths |first=James |date=2018-05-12 |title=Former Malaysian PM Najib Razak barred from leaving country after shock election defeat |url=https://www.cnn.com/2018/05/12/asia/malaysia-najib-election-intl/index.html |access-date= |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2145899/police-cordon-residence-malaysias-ex-pm-najib-razak-after|title=Police cordon off home of Malaysia's ex-PM Najib Razak after travel ban|publisher=[[Reuters]]|date=12 Mei 2018|access-date=18 Mei 2018}}</ref> Bermula 16 Mei 2018, [[Polis Diraja Malaysia]] telah menjalankan siasatan ke atas enam premis yang dikaitkan dengan Rosmah dan Najib sebagai sebahagian daripada penyiasatan skandal 1MDB. Polis Malaysia merampas 284 kotak berisi beg tangan berjenama mewah, 72 beg bagasi besar yang mengandungi wang tunai dalam pelbagai mata wang, dan barangan berharga lain. Pesuruhjaya Polis Malaysia mengesahkan bahawa nilai rampasan tersebut dianggarkan antara AS$223 juta hingga AS$273 juta.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jun/27/najib-raids-273m-of-goods-seized-from-former-malaysian-pms-properties |title=Najib raids: $273m of goods seized from former Malaysian PM's properties |work=The Guardian |date=27 Jun 2017 |access-date=6 Julai 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/06/bags-cash-jewellery-seized-najib-raid-worth-273m-180627050228196.html |title=Bags of cash, jewellery seized in Najib raid worth $273m |publisher=Al Jazeera |date=27 Jun 2017 |access-date=6 Julai 2018}}</ref> Polis menggambarkan ia sebagai rampasan terbesar dalam sejarah Malaysia.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/06/28/biggest-seizure-in-our-history-cops-luxury-items-seized-from-najiblinked-properties-worth-rm1bil/|title=Biggest seizure in our history|work=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|date=28 Jun 2018|access-date=30 Jun 2018}}</ref> Butiran rampasan tersebut termasuk: *12,000 barang kemas: ** 2,200 cincin ** 1,400 rantai leher ** 2,100 gelang tangan ** 2,800 pasang anting-anting ** 1,600 [[kerongsang]] ** 14 [[tiara]] *423 jam tangan mewah (antaranya jenama [[Rolex]], [[Chopard]] dan [[Richard Mille]]) *234 cermin mata hitam mewah (antaranya jenama [[Versace]] dan [[Cartier]]) *567 beg tangan mewah dari 72 jenama terkenal (antaranya [[Chanel]], [[Prada]], [[Versace]], [[Bijan (pereka fesyen)|Bijan]] dan [[Judith Leiber]])<ref>{{cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/najib-razak-value-cash-items-seized-billion-police-10474496|title=Cash, items seized from Najib-linked premises worth around RM1.1 billion: Malaysia police|publisher=[[Channel News Asia]]|date=27 Jun 2018|access-date=30 Jun 2018}}</ref> ** 272 beg tangan [[Hermès]] ([[Beg Birkin]]) *[[Ringgit Malaysia|RM]]116 juta dalam lebih daripada 26 mata wang berbeza Rosmah telah tiga kali dipanggil oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) bagi membantu siasatan berhubung penyelewengan dana yang dikaitkan dengan akaun suaminya dalam skandal 1MDB. Kali pertama pada 5 Jun 2018 selama 5 jam, kali kedua pada 26 September 2018 selama 13 jam, dan kali ketiga pada 3 Oktober 2018<ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/09/27/long-gruelling-day-for-rosmah-wife-of-expm-questioned-by-macc-for-13-hours-over-1mdb/ "Long, gruelling day for Rosmah"] The Star Online site. Retrieved 29 September 2018</ref><ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/10/04/rosmah-pleads-not-guilty/ "Rosmah pleads not guilty to money laundering charges" The Star Online site. Retrieved 5 September 2018]</ref> yang menyaksikan beliau ditahan pada hari yang sama.<ref>{{Cite news |title=Rosmah arrested |language=en-US |work=Free Malaysia Today |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/10/03/rosmah-arrested |access-date=2018-10-04}}</ref> Pada 4 Oktober 2018, Rosmah mengaku tidak bersalah terhadap 17 pertuduhan pengubahan wang haram melibatkan kira-kira RM7 juta di Mahkamah Sesyen di bawah Akta Pencegahan Pengubahan Wang Haram, Pencegahan Pembiayaan Keganasan dan Hasil daripada Aktiviti Haram. Mahkamah menetapkan jaminan sebanyak RM2 juta serta mengarahkan beliau menyerahkan pasport dan tidak mengganggu mana-mana saksi.<ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Rosmah pleads not guilty to money laundering charges |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/10/04/rosmah-pleads-not-guilty |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Rosmah pleads not guilty to 17 money laundering charges |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2018/10/417718/rosmah-pleads-not-guilty-17-money-laundering-charges |website=New Straits Times}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-10-04 |title=Wife of former Malaysian PM Najib charged with money laundering |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Malaysia-in-transition/Wife-of-former-Malaysian-PM-Najib-charged-with-money-laundering |access-date= |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}</ref> === Tindakan undang-undang oleh Global Royalty Trading SAL === Pada 26 Jun 2018, Global Royalty Trading SAL, sebuah firma barang kemas yang berpangkalan di [[Lubnan]], telah memfailkan saman terhadap Rosmah berhubung penghantaran barang kemas secara konsainan. Firma itu mendakwa bahawa barang kemas yang dihantar kepada Rosmah pada 10 Februari 2018 adalah untuk dinilai olehnya, dan seterusnya membeli mana-mana yang dipilih serta memulangkan baki yang tidak dibeli. Pada 22 Mei 2018, Rosmah mengakui menerima barang tersebut, namun dalam kenyataannya, beliau mendakwa bahawa barang kemas itu kini tidak lagi berada dalam simpanannya kerana telah dirampas oleh pihak berkuasa. Global Royalty menyatakan bahawa jika barang kemas itu tidak dapat dipulangkan sepenuhnya atau sebahagiannya, Rosmah bertanggungjawab membayar keseluruhan nilainya.<ref>{{cite web|url=http://www.theedgemarkets.com/article/lebanese-jeweller-sues-rosmah-mansor-over-rm60m-worth-seized-jewellery/|title=Lebanese jeweller sues Rosmah Mansor over RM60m worth of seized jewellery|publisher=The Edge Markets|date=10 Julau 2018|access-date=14 Julai 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://business.asiaone.com/malaysia/it-takes-more-money-be-client-exclusive-lebanon-based-jeweller-thats-suing-rosmah/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712065909/http://business.asiaone.com/malaysia/it-takes-more-money-be-client-exclusive-lebanon-based-jeweller-thats-suing-rosmah|url-status=dead|archive-date=12 July 2018|title=It takes more than money to be a client of the exclusive Lebanon-based jeweller|publisher=AsiaOne Group Singapore|date=12 Julai 2018|access-date=14 Julai 2018}}</ref> Memandangkan barang kemas tersebut telah dirampas sebagai sebahagian daripada siasatan skandal 1MDB, kerajaan Malaysia telah campur tangan dalam tuntutan mahkamah oleh syarikat barang kemas Lubnan itu terhadap Rosmah. Perbicaraan kes ini bermula pada 27 Julai 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/07/10/govt-seeks-to-intervene-in-lebanese-jewellers-suit-against-rosmah/|title='Govt seeks to intervene in Lebanese jeweller's suit against Rosmah'|work=The Star Online|date=10 Julai 2018|access-date=14 Julai 2018}}</ref> Dalam penyataan tuntutannya, Global Royalty Trading SAL mendakwa bahawa Rosmah merupakan pelanggan lama mereka dan firma itu sering menghantar konsainan barang kemas atas permintaannya.<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/07/11/rosmah-a-longstanding-customer-jeweller-giving-her-a-consignment-is-normal/|title='Jeweller: 'Rosmah a long-standing customer''|work=The Star Online|date=11 Julai 2018|access-date=14 Julai 2018}}</ref> Laporan berita mengenai perkara ini menimbulkan kemarahan dalam kalangan rakyat Malaysia yang mempersoalkan bagaimana isteri kepada bekas Perdana Menteri Malaysia mampu membeli walaupun sebarang barang kemas termurah dalam senarai tersebut.<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/433802|title=Yoursay: How can Rosmah afford to buy such high-end jewellery?|publisher=Malaysiakini Online|date=12 Julai 2018|access-date=14 Julai 2018}}</ref> Menteri Kewangan ketika itu, [[Lim Guan Eng]], menyatakan bahawa penghantaran 44 barang kemas oleh Global Royalty Trading SAL yang dikaitkan dengan Rosmah Mansor tidak diisytiharkan kepada Jabatan Kastam, seperti yang sepatutnya dilakukan untuk sebarang barangan mewah yang diimport ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/07/31/no-import-declaration-made-on-jewellery-sent-to-rosmah/|title=No import declaration made on jewellery sent to Rosmah|date=2018-07-31|work=Free Malaysia Today|access-date=2018-08-07|language=en-US}}</ref> Barangan yang tidak diisytiharkan adalah dilarang, dan oleh itu, barang kemas tersebut boleh dirampas.<ref>{{cite web |title=Rosmah's rocks: Undeclared jewellery may be confiscated, says Malaysia's Customs Director-General |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/rosmahs-rocks-undeclared-jewellery-may-be-confiscated-says-malaysias-customs-director |website=The Straits Times |access-date=7 Ogos 2018 |language=en |date=14 Julai 2018}}</ref> Pada 25 Mei 2022, Mahkamah Tinggi dimaklumkan bahawa syarikat barang kemas Lubnan, Global Royalty Trading SAL dan Rosmah masing-masing menuntut hak milik terhadap seutas gelang berlian emas putih bernilai AS$220,000 yang ketika itu disimpan dalam peti simpanan [[Bank Negara Malaysia]] (BNM).<ref>{{Cite web |date=2022-05-25 |title=1MDB forfeiture: Rosmah, Global Royalty stake claim on diamond bracelet, Najib seeks seven watches |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2022/05/25/1mdb-forfeiture-rosmah-global-royalty-stake-claim-on-diamond-bracelet-najib-seeks-seven-watches/8728 |access-date= |website=Malay Mail |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-25 |title=1MDB forfeiture: Rosmah, jewellery firm both stake claim on diamond bracelet |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/05/25/1mdb-forfeiture-rosmah-jewellery-firm-both-stake-claim-on-diamond-bracelet |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-25 |title=Rosmah, jeweller stake claim on diamond bracelet, Najib seeks 7 watches |url=https://www.themalaysianinsight.com/s/383141 |access-date= |website=www.themalaysianinsight.com |language=en}}</ref> === Tuntutan oleh Adi Hasan AlFardan Jewellery === Adi Hasan AlFardan Jewellery, sebuah lagi syarikat barang kemas mewah, telah meminta pihak polis Malaysia memulangkan barang kemas bernilai lebih AS$5 juta (RM20.69 juta) yang telah dirampas dan diserahkan kepada Rosmah pada Mac 2018. Menurut syarikat yang berpangkalan di Dubai itu, barang kemas berkenaan telah diserahkan kepada Rosmah namun bayaran belum dibuat. Adi AlFardan juga dilaporkan telah diiringi oleh pegawai dari Pejabat Perdana Menteri bagi mengelak pemeriksaan pihak [[Jabatan Kastam Diraja Malaysia|Kastam dan Imigresen Malaysia]] semasa empat lawatannya ke Malaysia untuk menghantar barang kemas tersebut kepada Rosmah. Menurut firma guaman yang dilantik oleh Adi Hasan AlFardan Jewellery, mereka sedang menunggu arahan lanjut daripada anak guam mereka sebelum mempertimbangkan untuk mengambil tindakan undang-undang terhadap Rosmah.<ref>[https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/another-mid-east-jeweller-wants-jewellery-back-from-ex-pm-najibs-wife-rosmah "Another Mid-East jeweller wants jewellery back from Malaysian ex-PM Najib's wife Rosmah"] The Straits Times site. Retrieved 29 September 2018</ref> === Projek elektrik sekolah di Sarawak === Pada tahun 2019, Rosmah telah didakwa atas kesalahan rasuah berhubung projek pembekalan kuasa solar hibrid untuk sekolah luar bandar di Sarawak.<ref name=":2">{{Cite web |last=Zaini Mazlan |first=Mohamed |date=1 September 2022 |title=Grounds of Decision, High Court of Malaya, Public Prosecutor v. Rosmah binti Mansor |url=https://cdn.thestar.com.my/Content/PDF/Full_judgment_PP_v_Rosmah_Mansor.pdf |website=The Star}}</ref> Pada 18 Februari 2021, Hakim Mohamed Zaini Mazlan memutuskan bahawa pihak pendakwaan telah berjaya membuktikan kes ''prima facie'' terhadap Rosmah bagi ketiga-tiga pertuduhan meminta dan menerima rasuah, dan memerintahkan beliau membela diri.<ref>{{Cite web|last=Singh|first=Sharanjit|date=2021-02-18|title=Rosmah ordered to enter defence for soliciting, receiving bribes over project for rural schools [NSTTV]|url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2021/02/666687/rosmah-ordered-enter-defence-soliciting-receiving-bribes-over|access-date=2022-01-31|website=NST Online|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-02-18 |title=Rosmah ordered to enter defence in corruption case |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/02/18/rosmah-ordered-to-enter-defence-in-corruption-case |access-date= |website=The Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Auto|first=Hermes|date=2021-02-18|title=Najib's wife Rosmah ordered to enter defence in graft trial over Sarawak solar project|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysian-court-orders-wife-of-ex-pm-najib-to-enter-defence-in-graft-trial|access-date=2022-01-31|website=www.straitstimes.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|agency=Reuters|title=Malaysian court orders graft trial of wife of ex-PM Najib to proceed|url=https://www.cnn.com/2021/02/18/asia/malaysia-rosmah-mansor-trial-intl-hnk/index.html|access-date=2022-01-31|website=CNN|date=18 February 2021 }}</ref> Pada 23 Disember 2021, Mahkamah Tinggi menolak permohonan pihak pendakwaan untuk mencabar kredibiliti Rosmah berikutan percanggahan antara keterangannya dalam perbicaraan rasuah semasa dan kenyataannya kepada [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) semasa siasatan pengubahan wang haram. Hakim Mohamed Zaini Mazlan berkata Rosmah telah cuba memberikan penjelasan terhadap perbezaan tersebut di mahkamah.<ref>{{Cite web|last=Rashid|first=Hidir Reduan Abdul|date=2021-12-23|title=Court denies prosecution's bid to impeach Rosmah|url=https://www.malaysiakini.com/news/604250|access-date=2022-01-31|website=Malaysiakini}}</ref> Pada 4 Februari 2022, perbicaraan kes rasuah Rosmah telah ditangguhkan lagi selepas saksi terakhir gagal hadir ke mahkamah.<ref>{{Cite web|last=Loheswar|first=R.|date=2022-02-04|title=Rosmah's bribery and corruption trial postponed again as witness still under home quarantine due to delayed flight|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2022/02/04/rosmahs-solar-trial-postponed-again-as-witness-still-under-home-quarantine/2039369|access-date=|website=www.malaymail.com|language=en}}</ref> Pada 15 Februari 2022, peguam utama Rosmah, Akberdin Abdul Kader, disahkan positif Covid-19 dan dua lagi peguam bela beliau merupakan kontak rapat. Oleh itu, Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur telah menangguhkan perbicaraan rasuah berkaitan projek tenaga solar hibrid bernilai RM1.25 bilion ke 23 Februari 2022.<ref>{{Cite web|title=Rosmah's corruption trial postponed after one of her lawyers gets Covid-19|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/02/15/rosmah039s-corruption-trial-postponed-after-one-of-her-lawyers-gets-covid-19|access-date=2022-02-15|website=The Star|language=en}}</ref>{{Infobox criminal | name = Rosmah Mansor | image_name = | image_size = | image_caption = | birth_name = Rosmah binti Mansor | birth_date = {{Birth date and age|1951|12|10|df=y}} | birth_place = {{flagicon|Negeri Sembilan}}{{flagicon|MAS|1948}} [[Kuala Pilah]], [[Negeri Sembilan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | cause = | residence = | alias = | conviction = {{Unbulleted list|3 pertuduhan [[rasuah]] di bawah Seksyen 16(a)(A) Akta Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) 2009}} | conviction_penalty = 10 tahun [[penjara]] dan denda sebanyak RM970 juta | conviction_status = Dibebaskan dengan [[jaminan]] sementara menunggu [[rayuan]] | occupation = | spouse = [[Najib Razak]] | parents = | children = | party = }} Pada 1 September 2022, Rosmah didapati bersalah atas tiga pertuduhan rasuah dan dijatuhkan hukuman penjara selama sepuluh tahun serta denda sebanyak RM970 juta.<ref>{{Cite web |title=Rosmah verdict: Ex-PM's wife sentenced to 10 years' jail, fined RM970mil |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/09/01/rosmah-trial-verdict-day-timeline |access-date=2022-09-04 |website=The Star |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=Najib's wife Rosmah sentenced to 10 years in jail, fined RM970 million for solar project corruption case |url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-rosmah-mansor-guilty-corruption-sarawak-solar-project-najib-razak-2911361 |access-date= |website=CNA |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |date=2022-09-01 |title=Wife of Malaysia's jailed ex-PM handed 10 years in prison for bribery |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2022/sep/01/wife-of-malaysias-jailed-ex-pm-handed-10-years-in-prison-for-bribery |access-date= |issn=0261-3077}}</ref> Beliau didapati telah memberi tekanan kepada Menteri Pendidikan ketika itu, [[Mahdzir Khalid]], supaya menganugerahkan kontrak kepada Jepak Holdings. Rosmah turut meminta pemilik Jepak untuk berunding dengan pemaju hartanah [https://www.tatlerasia.com/people/tan-sri-desmond-lim Desmond Lim] berhubung penerimaan wang sogokan tersebut.<ref name=":2" /> Hukuman terhadap Rosmah dijatuhkan hanya seminggu selepas suaminya, [[Najib Razak]], mula menjalani hukuman penjara 12 tahun di [[Penjara Kajang]] selepas gagal dalam rayuan terakhirnya.<ref name=":3">{{cite news|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysian-court-finds-ex-pms-wife-rosmah-guilty-of-corruption|title=Ex-Malaysian PM Najib's wife Rosmah gets 10 years' jail, fined $303m for corruption|work=[[The Straits Times]]|location=Singapore|date=1 September 2022|access-date=1 September 2022}}</ref> == Kontroversi dan isu == {{utama|Kontroversi Rosmah Mansor}} ===Pembunuhan Shaariibuugiin Altantuyaa=== {{utama|Pembunuhan Altantuya Shaariibuu}} Dalam satu akuan berkanun semasa perbicaraan hasutan pada Jun 2008, [[Raja Petra Kamarudin|Raja Petra]] menyatakan bahawa beliau telah "diberitahu dengan boleh dipercayai" bahawa Rosmah adalah salah seorang daripada tiga individu yang berada di lokasi kejadian ketika Altantuyaa Shaariibuu dibunuh pada 19 Oktober 2006.<ref>{{cite web|url=https://blog.limkitsiang.com/2008/06/21/rpks-bombshell-allegation-on-altantuya-murder-abdullah-najib-rosmah-cannot-remain-silent/|title=RPK's bombshell allegation on Altantuya murder – Abdullah, Najib, Rosmah cannot remain silent}}</ref> Dr Shaariibuu Setev, bapa kepada Altantuyaa, telah meminta pihak polis menjalankan siasatan menyeluruh terhadap dakwaan oleh Raja Petra dan berkata bahawa pihak polis sepatutnya melihat dakwaan tersebut secara serius kerana ia mungkin dapat memberikan bukti baharu dalam kes tersebut.<ref>{{cite news | title=Shaariibuu Wants Police To Thoroughly Investigate Raja Petra's Allegation | date=24 Jun 2008 |agency=Bernama | url =http://www.bernama.com/bernama/v3/news_lite.php?id=341652 | access-date = 24 Jun 2008 }}</ref> Raja Petra kemudiannya dilihat menjauhkan diri daripada akuan berkanun tersebut dalam satu temu bual televisyen bersama TV3, dengan menyatakan bahawa tuduhan yang mengaitkan Najib dan Rosmah dengan pembunuhan itu hanyalah pengulangan maklumat yang disampaikan kepadanya oleh tokoh-tokoh pembangkang, dan bukanlah maklumat yang diketahuinya secara langsung.<ref>{{cite web|url=http://www.malaysiakini.com/news/161468|title=RPK: I don't believe Rosmah involved in Altantuya murder|date=13 April 2011}}</ref> Beliau kelihatan menyatakan bahawa beliau sendiri tidak benar-benar mempercayai Rosmah berada di tempat kejadian.<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F4%2F14%2Fnation%2F8480372&sec=nation&sms_ss=facebook&at_xt=4da74c2fffa2d9df%2C0|title=RPK: I don't believe PM's wife was at Altantuya's murder scene|date=14 April 2011|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=14 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121017181501/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F4%2F14%2Fnation%2F8480372&sec=nation&sms_ss=facebook&at_xt=4da74c2fffa2d9df,0|archive-date=17 October 2012|df=dmy-all}}</ref> Malaysian Civil Liberties Movement mendakwa temu bual itu telah disunting dengan ketara dan dimanipulasi untuk menyebelahi Perdana Menteri ketika itu, Najib Razak, menjelang [[Pilihan raya negeri Sarawak 2011]].<ref>[http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/mclm-backs-rpk-says-tv3-interview-was-spin-doctored/ MCLM backs RPK, says TV3 interview was ‘spin doctored’]</ref><ref>‘Raja Petra interview taken out of context’ {{cite web |url=http://www.freemalaysiatoday.com/2011/04/15/raja-petra-interview-taken-out-of-context/ |title='Raja Petra interview taken out of context' &#124; Free Malaysia Today |access-date=2011-04-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110416223145/http://www.freemalaysiatoday.com/2011/04/15/raja-petra-interview-taken-out-of-context/ |archive-date=16 April 2011 |df=dmy-all }}</ref> Raja Petra juga menafikan bahawa beliau tidak mempercayai Rosmah berada di lokasi kejadian dan berkata temu bual itu telah "dipotong-potong".<ref>{{cite news|url=http://www.malaysiakini.com/news/162556|title=TV3 chopped interview with me: RPK|date=27 April 2011|work=[[Malaysiakini]]|access-date=7 Jun 2012}}</ref> Beliau kemudiannya menjelaskan dan menegaskan bahawa beliau sentiasa konsisten berkaitan dengan akuan berkanunnya, menyatakan bahawa beliau tidak pernah secara langsung menuduh Rosmah berada di lokasi pembunuhan, tetapi hanya mengulangi apa yang telah diberitahu kepadanya.<ref name="shit">{{cite web|url=http://www.malaysia-today.net/mtcolumns/no-holds-barred/39695-now-that-the-shit-has-hit-the-fan|title=Now that the shit has hit the fan|date=14 April 2011|publisher=Malaysia Today|access-date=7 Jun 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204203601/http://malaysia-today.net/mtcolumns/no-holds-barred/39695-now-that-the-shit-has-hit-the-fan|archive-date=4 February 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref name="sd">{{cite web|url=http://www.malaysia-today.net/mtcolumns/no-holds-barred/49503-someone-called-me-a-liar|title=Someone called me a liar|date=23 Mei 2012|publisher=Malaysia Today|access-date=7 Jun 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120525183420/http://malaysia-today.net/mtcolumns/no-holds-barred/49503-someone-called-me-a-liar|archive-date=25 Mei 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ===Komen mengenai gempa bumi dan tsunami di Jepun=== {{utama|Gempa bumi dan tsunami Tōhoku 2011}} Rosmah pernah mengulas mengenai bencana gempa bumi dan tsunami yang melanda Jepun seperti berikut:<ref>{{Citation|title=malaysia's first lady's comments on japan's tsunami & earthquake| date=15 Mac 2011 |url=https://www.youtube.com/watch?v=V7vY_nsVnVA|language=en|access-date=2022-01-31}}</ref>{{cquote|Gempa bumi dan tsunami yang berlaku di Jepun adalah akibat daripada kelalaian dalam melaksanakan pembangunan yang mesra alam.}}{{cquote|Bagi saya, ini merupakan satu pengajaran kepada negara-negara lain bahawa dalam apa sahaja yang mereka lakukan atau dalam apa jua bentuk pembangunan yang dirancang, mereka perlu mengkaji persekitaran sekeliling dan menghubungkannya dengan perubahan iklim serta teknologi hijau.}} ===‘First Lady of Shopping’=== Rosmah didakwa sebagai seorang yang gemar berbelanja secara berlebihan. Pada tahun 2012, beliau digelar sebagai ''"First Lady of Shopping"'' selepas didakwa membelanjakan sebanyak A$100,000 (RM325,000) di sebuah butik di [[Sydney]].<ref>{{Cite web|date=2012-01-21|title=Rosmah's 'shopping spree' hits Aussie paper|url=https://www.malaysiakini.com/news/187248|access-date=2022-02-03|website=Malaysiakini}}</ref> [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah digesa untuk menyiasat dakwaan tersebut.<ref>{{Cite web|last=Zakaria|first=Hazlan|date=2012-01-26|title='First Lady of Shopping' reported to MACC|url=https://www.malaysiakini.com/news/187515|access-date=2022-01-31|website=Malaysiakini}}</ref> Pada tahun 2014, Rosmah dilaporkan membeli barangan bernilai AS$130,625 di sebuah kedai [[Chanel]] di [[Honolulu]], [[Hawaii]].<ref name=":0">{{Cite magazine |date=2016-03-31 |title=Malaysian PM Najib 'Spent Millions' on Luxury Goods: Report |url=https://time.com/4277324/1mdb-najib-razak-spending-corruption/ |access-date= |magazine=Time |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Hope|first=Tom Wright and Bradley|date=2016-03-31|title=1MDB Probe Shows Malaysian Leader Najib Spent Millions on Luxury Goods|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/malaysian-leader-spent-millions-on-luxury-goods-1459383835|access-date=2022-02-01|issn=0099-9660}}</ref> Rosmah dan Najib turut didakwa membelanjakan lebih daripada AS$15 juta dana [[1MDB]] untuk membeli barangan mewah.<ref name=":0" /> ===Pemulangan pasport 2021=== Pada 15 Oktober 2021, Rosmah dibenarkan untuk mengambil semula pasportnya buat sementara waktu bagi membolehkannya ke [[Singapura]] untuk melawat anak perempuannya yang sedang hamil dan dijangka bersalin.<ref>{{Cite web|last=Auto|first=Hermes|date=2021-10-15|title=Najib's wife Rosmah free to travel to Singapore after court allows temporary release of passport|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/former-malaysian-pm-najibs-wife-rosmah-mansor-free-to-travel-to-singapore-after-court|access-date=2022-01-31|website=www.straitstimes.com|language=en}}</ref> Rosmah dijadualkan untuk memulangkan semula pasport tersebut sebelum 6 Disember dan kembali ke Malaysia selewat-lewatnya pada 21 November. Namun begitu, apabila tarikh perbicaraan mahkamah tiba pada 2 Disember, Rosmah tidak hadir ke mahkamah kerana masih berada di Singapura.<ref>{{Cite web|last=Karim|first=Khairah N.|date=2021-12-02|title=Rosmah no show in court today, still in Singapore|url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2021/12/750576/rosmah-no-show-court-today-still-singapore|access-date=2022-01-31|website=NST Online|language=en}}</ref> Sayap pemuda parti politik [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|Bersatu]] telah menggesa agar pasport Rosmah dibatalkan dan supaya beliau dibawa pulang ke Malaysia dengan segera.<ref>{{Cite web|date=2021-12-04|title=Bersatu Youth wants Rosmah extradited, passport cancelled|url=https://www.malaysiakini.com/news/601720|access-date=2022-01-31|website=Malaysiakini}}</ref> == Penghargaan == === Penghargaan Malaysia === * {{Flag|Kedah}} : ** [[File:MY-KED Order of Loyalty to the Royal House of Kedah - Knight Grand Companion (SSDK).svg|50px]] Darjah Seri Setia DiRaja Kedah (S.S.D.K.) – '''Dato' Seri''' (2006)<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|access-date=25 October 2018|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT}}</ref> * {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:My-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan 2006.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia]] (S.J.M.K.) – '''Dato'''' (2005)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2005/04/02/sultan-of-kelantan-birthday-honours-list/|date=2 April 2005|access-date=14 September 2018|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Sultan of Kelantan birthday honours list}}</ref> ** [[Fail:MY-KEL_Order_of_the_Crown_of_Kelantan_-_Star_of_Muhammad.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia]] (S.P.M.K.) – '''Dato'''' (2010)<ref>{{Cite web |date=31 March 2010 |title=Acting Kelantan Sultan honours list |url=https://www.thestar.com.my/news/community/2010/03/31/acting-kelantan-sultan-honours-list |access-date=30 Julai 2022 |website=[[The Star (Malaysia)|The Star]]}}</ref> * {{Flag|Melaka}} : ** [[Fail:MY-MAL_Exalted_Order_of_Malacca.svg|50x50px]] [[Darjah Utama Negeri Melaka]] (D.U.N.M.) – '''Datuk Seri Utama''' (2010)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2010/10/09/rosmah-heads-honours-list|date=9 Oktober 2010|access-date=22 Julai 2022|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Rosmah heads honours list}}</ref> * {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** {{strikethrough|[[File:MY-NEG Grand Order of Tuanku Jaafar - SPTJ.svg|50px]] Darjah Seri Paduka Tuanku Ja’afar Yang Amat Terpuji (S.P.T.J.) – '''Dato' Seri'''}} (2006, ''dibatalkan pada 26 Oktober 2018''<ref>{{cite web|publisher=[[Malaysiakini]]|date=26 October 2018|access-date=26 October 2018|url=https://www.malaysiakini.com/news/449076|title=Negeri ruler strips Najib, Rosmah of Datuk Seri titles|work=[[Bernama]]}}</ref>) * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Family Order of the Crown of Indra of Pahang - DK II.svg|50px]] Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang Yang Amat Dihormati (D.K. II) (2013)<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/6382907/rosmah-dikurnia-darjah-kerabat-pahang|date=26 October 2013|newspaper=[[Berita Harian]]|access-date=30 July 2022|title=Rosmah dikurnia darjah kerabat Pahang|language=ms}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 October 2013 |title=Rosmah heads list of Pahang's 644 honour recipients |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2013/10/24/rosmah-heads-list-of-pahangs-644-honour-recipients/548895 |access-date=30 Julai 2022 |website=[[Malay Mail]]}}</ref> ** [[Fail:MY-PAH_Order_of_Sultan_Ahmad_Shah_of_Pahang_-_Grand_Knight_-_SSAP.svg|50x50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (S.S.A.P.) – '''Dato' Sri''' (2004)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2004/10/26/sultan-of-pahangs-74th-birthday-honours-list/|date=26 Oktober 2004|access-date=14 September 2018|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Sultan of Pahang's 74th birthday honours list}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Grand Knight - SIMP.svg|50px]] [[Darjah Sri Indera Mahkota Pahang]] (SIMP) – dahulunya '''''Dato'''''', kini '''Dato' Indera''' (2003)<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/25/pahang-royalty-heads-state-honours-list|title=Pahang royalty heads state honours list|website=www.thestar.com.my|publisher=[[The Star (Malaysia)]]}}</ref> * {{Flag|Sabah}} : ** [[Fail:MY-SAB_Order_of_Kinabalu_-_SPDK.svg|50x50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2009)<ref>{{cite web|url= https://www.thestar.com.my/news/nation/2009/10/24/rosmah-gets-datuk-seri-panglima-title/|date=24 October 2009|access-date=24 Oktober 2009|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Rosmah gets Datuk Seri Panglima title}}</ref> * {{Flag|Sarawak}} : ** [[Fail:MY-SAR_Order_of_the_Star_of_the_Hornbill_(Bintang_Kenyalang)_-_2._Knight_Commander_(DA).svg|50x50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (D.A.) – '''Datuk Amar''' (2010)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/community/2010/10/19/sarawak-yang-dipertua-negeris-birthday-honours-list-2010/|date=19 Oktober 2010|access-date=14 September 2018|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Sarawak Yang DiPertua Negeri's Birthday Honours list 2010}}</ref> * {{Flag|Selangor}} : ** {{strikethrough|[[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|50px]] Darjah Kebesaran Dato' Seri Paduka Mahkota Selangor (S.P.M.S.) – '''Datin Paduka Seri'''}} (2005, ''digantung pada 6 Mei 2019''<ref>{{cite web|access-date=10 Mei 2019|date=10 Mei 2019|publisher=[[Malaysiakini]]|title=Selangor ruler suspends titles bestowed on Najib, Rosmah pending court cases|url=https://malaysiakini.com/news/475634}}</ref> ''dibatalkan pada 12 September 2022'')<ref>{{cite news |url=https://malaysiagazette.com/2022/09/12/sultan-selangor-tarik-darjah-kebesaran-najib-rosmah/ |title=Sultan Selangor tarik darjah kebesaran Najib, Rosmah |work=Malaysia Gazette |author=Khairulanuar Yahya |date=12 September 2022 |access-date=12 September 2022 |language=ms}}</ref> === Penghargaan kebesaran === * {{Flag|Malaysia}} : ** Ijazah Kehormat Doktor Falsafah (Ph.D.) dalam Pendidikan dari [[Universiti Teknologi MARA]] (2009)<ref>{{cite web|access-date=16 Februari 2021|date=4 Ogos 2009|work=[[The Star (Malaysia)]]|title=UiTM confers honorary doctorate on Rosmah|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2009/08/04/uitm-confers-honorary-doctorate-on-rosmah}}</ref> ** Ijazah Kehormat Doktor Falsafah (Ph.D.) dalam Pendidikan Awal Kanak-kanak dari [[Universiti Pendidikan Sultan Idris]] (2012)<ref>{{cite web|access-date=16 Februari 2021|date=7 Mei 2012|title=Rosmah terima Anugerah Doktor Kehormat di UPSI|work=Perak Today |url=https://peraktoday.com.my/2012/05/rosmah-terima-anugerah-doktor-kehormat-di-upsi/}}</ref><ref>{{cite web|access-date=22 Julai 2022|date=8 Mei 2012|work=[[The Star (Malaysia)]]|title=Rosmah gets UPSI honorary doctorate|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2012/05/08/rosmah-gets-upsi-honorary-doctorate}}</ref> * {{Flag|Australia}} : ** Ijazah Kehormat Doktor Falsafah (Ph.D.) dari [[Universiti Curtin]] (2012)<ref>{{cite web|access-date=16 February 2021|date=13 February 2012|work=[[The Star (Malaysia)]]|title=Curtin honours Rosmah|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2012/02/13/curtin-honours-rosmah/}}</ref> ==Lihat juga== * [[Kontroversi Rosmah Mansor]] * [[Kontroversi Najib Razak]] * [[Skandal 1Malaysia Development Berhad]] * [[Rasuah di Malaysia]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Pasangan Perdana Menteri Malaysia}} {{Isteri Timbalan Perdana Menteri Malaysia}} {{1MDB}} {{Commons category}} {{Authority control}} {{Kehidupan|1951||Rosmah Mansor}} [[Kategori:Keluarga Najib Razak]] [[Kategori:Orang dari Negeri Sembilan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pasangan Perdana Menteri Malaysia]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang II]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Negeri Melaka]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] rvjou2vhgcbczhvl2nn03z7cmomzqnx 0 118452 6809723 6806061 2026-03-26T12:38:59Z Udin Azmi 248944 6809723 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia]] <br />[[Datuk (gelaran)|Dato']] | name = Ahmad Tarmimi Siregar | honorific_suffix = [[Darjah Setia Bakti Negeri Sembilan|DBNS]] ([[Negeri Sembilan]]); [[Kesatria Mangku Negara|KMN]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Ahli Paduka Mahkota Perak|PMP]] ([[Perak]]);<br> [[Darjah Setia Negeri Sembilan|DNS]], [[Pingat Keberanian Cemerlang|PKC]] ([[Negeri Sembilan]]) | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = Ahmad Tarmimi Siregar bin Kamarudin Siregar | birth_date = {{birth date and age|1950|1|17}} | birth_place = [[Negeri Sembilan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | other_names = | education = | occupation = Pelakon, pengacara, penyanyi, pengarah, penerbit | years_active = 1970–kini | known_for = | spouse = {{marriage|Datin Zuhaila Siregar Sulaiman|1990|2020|reason=died}} | children = 3 | awards = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> }} [[Datuk (gelaran)|Dato']] '''Ahmad Tamimi Siregar bin Kamarudin Siregar''' (lahir 17 Januari 1950)<ref>[https://www.thestar.com.my/metro/focus/2016/08/27/comfortable-in-his-own-skin-versatile-actor-turned-producer-with-60-years-of-experience-has-come-ful/ Comfortable in his own skin]</ref> ialah seorang pelakon, pengacara, penyanyi dan pengarah veteran [[Malaysia]] yang terkenal dalam bidang lakonan wayang gambar dan televisyen. Antara pengalaman beliau dalam filem termasuk memegang watak utama dalam filem [[Abang (filem)|''Abang'']] dan [[Pemburu (filem)|''Pemburu'']] pada [[1980-an]]. Selain itu, beliau juga terkenal sebgai pengarah pementasan teater ''Rubiah'', dan juga merupakan seorang [[pelakon suara]] latar animasi yang terlibat dalam rakaman animasi tempatan dan bahan-bahan asing yang di[[alih suara]] ke Bahasa Malaysia, seperti dalam [[Muhammad: The Last Prophet|''Muhammad Utusan Terakhir'']]. ==Kehidupan awal== Ahmad Tarmimi Siregar dilahirkan pada 17 Januari 1950. Ahmad Tarmimi Siregar merupakan seorang budayawan yang aktif pelbagai bidang kesenian yang turut merangkumi bidang tarian, muzik dan lakonan. Pembabitan beliau dalam bidang seni bermula sejak zaman persekolahan. Bakat dan kewibawaan Ahmad Tarmimi Siregar mula menonjol apabila beliau diberi kepercayaan untuk menerbit dan mengarahkan satu teater besar yang diasaskan daripada kesenian Randai sempena pertabalan DYMM Seri Paduka Baginda Yang Di-pertuan Agong Ke-10 ([[Negeri Sembilan]]) berjudul Kaba Kasih Menanti. ==Kerjaya== Ahmad Tarmimi Siregar kemudiannya terbabit dalam bidang penerbitan genre drama tv dan filem seperti [[Permintaan Terakhir (filem)|Permintaan Terakhir]] di samping pelakon utama- [[Uji Rashid]] ([[Merdeka Film Productions]] arahan [[Jamil Sulong]]-1975), [[Abang (filem)|Abang]] (Fleet Communication arahan [[Rahim Razali]] -1979), Drama TV Kabus (RTM-1991), Telefilem Ana Aishah (RTM-1992), dan Telefilem Sinar (RTM-1993). Selain itu beliau turut terbabit dengan drama pentas seperti Wild Duck (1995) dan Muzika Rubiah (1999 & 2005). ==Anugerah dan pencalonan== * Pelakon Terbaik Teater peringkat Kuala Lumpur berjudul Tali (1970), * Pelakon Pembantu TV Terbaik- Anugerah Seri Angkasa Drama RTM berjudul Percayalah (1976), * Fellowship Japan Foundation, Tokyo (1979), * Pelakon Pembantu Popular Berita Harian - filem Puteri (1987), * Pengarah Terbaik Anugerah Seri Angkasa - Drama Ana Aishah (1992), * Personaliti Popular Anugerah Seri Angkasa (1995), * Fellowship Asian Cultural Centre, New York (1996), * Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik Drama - Tak Serupa Tapi Sama (Anugerah Skrin 2009) * Pelakon Lelaki Terbaik - Filem Perjalanan Pertama (AIFFA 2023) * [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara]] Pangkat Keempat, [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (1996) * [[Darjah Yang Amat Mulia Paduka Mahkota Perak]] Pangkat Ketiga, [[Darjah Ahli Paduka Mahkota Perak]] (PMP) (1996) * [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|Pingat dan Bintang bagi perkhidmatan cemerlang dan kelakuan terpuji]] Pangkat Kedua, [[Pingat Keberanian Cemerlang]] (PKC) (1996) * [[Darjah Setia Negeri Sembilan Yang Amat Dihormati]] Pangkat Kelima, [[Darjah Setia Negeri Sembilan]] (DNS) (2007) * [[Darjah Setia Negeri Sembilan Yang Amat Dihormati]] Pangkat Keempat, [[Darjah Setia Bakti Negeri Sembilan]] (DBNS) -- '''Dato'''' (2011) * Anugerah Khas Sepanjang Zaman - ([[Festival Filem Malaysia ke-34]]) (2025) ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1975 | ''[[Permintaan Terakhir]]'' | Romo | Filem pertama |- | 1981 | ''[[Abang (filem)|Abang]]'' | Farid Din | |- | 1982 | ''[[Pemburu (filem)|Pemburu]]'' | Inspektor Anuar | |- | 1983 | ''[[Mekanik (filem)|Mekanik]]'' | Encik Razali | |- | 1984 | ''[[Matinya Seorang Patriot]]'' | Hasnol | |- | 1986 | ''[[Tsu Feh Sofiah]]'' | | |- | 1987 | ''[[Puteri (filem)|Puteri]]'' | Pak Su | |- | 1989 | ''[[Anak Sarawak]]'' | Azam Wasili | |- | 1990 | ''[[Rentak Desa]]'' | Encik Joko | |- | 1998 | ''[[Penyair Malam]]'' | Kamal | |- | 2001 | ''[[Seri Dewi Malam]]'' | Bapa Seri | |- | rowspan="2"|2002 | ''[[Embun (filem)|Embun]]'' | Jeneral Kurugawa | |- | ''[[Muhammad: The Last Prophet|Muhammad: Utusan Terakhir]]'' | | Alih suara BM |- | 2005 | ''[[Tak Ori Tapi Ok]]'' | Datuk Malik | |- | 2006 | ''[[Buli Balik]]'' | Haji Dasuki | Penampilan khas |- | 2007 | ''[[Anak Halal]]'' | Datuk Farid | Penampilan khas |- | rowspan="3"|2010 | ''[[Niyang Rapik]]'' | Bomoh | |- | ''[[Belukar (filem)|Belukar]]'' | Encik Farid | |- | ''[[Adnan Sempit]]'' | Datuk Ithnin | |- | 2011 | ''[[Misteri Jalan Lama]]'' | Iskandar | |- | rowspan="2"|2012 | ''[[Adnan Sempit 2]]'' | Dato' Ithnin | |- | ''[[Aku Terima Nikahnya]]'' | Mansur | |- | rowspan="2"|2013 | ''[[Adnan Sempit 3]]'' | Datuk Ithnin | |- | ''[[KL Zombi]]'' | Dato' Farouk | Pelakon sampingan |- | 2015 | ''[[Kapsul]]'' | Dato' Najmi | Penampilan khas |- | rowspan="2"|2016 | ''Perjanjian Syaitan'' | | |- | ''Mimpi Anak Pulau'' | Opu | rowspan="2"|Filem Indonesia |- | rowspan="2"|2017 | ''Surau dan Silek'' | Arman |- | ''[[Malay Regiment]]'' | Mejar Jeneral Abu Bakar | |- | 2020 | ''[[Ratu Kala Jengking: Puteri Keranda]]'' | Tok Imam | |- | 2021 | ''Perjalanan Pertama'' | Tan Al Maturi | Filem Indonesia |- | rowspan="2"|2023 | ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Cikgu Yaakob | |- | ''[[Sayu Yang Syukur]]'' | Dato' Nazhar | |- | 2024 | ''Abnormal: Buas'' | | |- | rowspan="2"|2025 | ''Sahak Gangster'' | Atuk Surian | |- | ''Denu'' | Orang Kampung | Juga sebagai pengarah dan penerbit bersama |- | rowspan="3"|TBA | ''Dari Yong Peng Ke Kodiang'' | | ''Pos-produksi'' |- | ''Mojoku Hilang'' | | ''Pos-produksi'' |- | ''Sumpahan Nilam Utama'' | | ''Pos-produksi'' |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1977 | ''[[Ayah Ku]]'' | | rowspan="6"|[[TV1]] | Drama pertama |- | 1978 | ''[[Bila Mendong Berlalu]]'' | | |- | 1980 | ''Tamu Bukit Kenny'' | | |- | 1983 | ''PJ Holdings'' | | |- | 1991 | ''Kabus'' | | |- | 2002 | ''Insurgensi'' | Brigadier Jeneral Dato' Esa Ahmad, Panglima Briged ke-2 Infantri Malaysia | |- | 2005 | ''Aku, Dia & Cape Town'' | Datuk Eman | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2005–2006 | ''Biarku Sentuh Cintamu'' | | |- | 2006–2007 | ''[[CID 3278]]'' | Ketua Jabatan Siasatan Jenayah Kuala Lumpur | [[TV9]] | |- | rowspan="4" |2007 | ''Dinasti Bilut'' | | [[TV1]] | |- | ''[[Sesuci Cinta Sofiya]]'' | Suhaimi | rowspan="9" |[[TV3]] | |- | ''[[Susuk (musim 1)]]'' | Encik Tahir | Pelakon undangan |- | ''[[Datin Diaries]]'' | Dato Johan | |- | 2008 | ''[[Intan Asmara]]'' | Tuan Rashid | |- | rowspan="3"|2009 | ''[[Keliwon]]'' | Perantara | 13 Episod (Musim 1) & 13 Episod (Musim 2) |- | ''[[Aliff Firdaus]]'' | Samad | |- | ''[[Suraya (drama)|Suraya]]'' | Dato' Rashid | |- | 2010 | ''[[Mayang Mengurai (drama)|Mayang Mengurai]]'' | Farhan | |- | 2010–2011 | ''[[Ayoub (drama)|Ayoub]]'' | Wan Arfan | |- | rowspan="3"|2011 | ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 1) | Tamimi | [[Astro Oasis]] | Episod: "Bahana Riak Diri" |- | ''[[Tahajjud Cinta (drama)|Tahajjud Cinta]]'' | Mohd Azim | [[TV3]] | |- | ''[[Karma (drama)|Karma]]'' | Tan Sri Fahrul Sani | [[TV9]] | |- | 2012 | ''[[Kau Yang Terindah]]'' | Johan | [[TV3]] | Penampilan khas |- | rowspan="2"|2013 | ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 7) | Zakaria | [[Astro Oasis]] | Episod: "Kasih Ibu Tiri" |- | ''Nur Khalifah'' | | [[TV2]] | |- | 2013–2014 | ''[[Istidraj Cinta]]'' | Dato' Yatim | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2014 | ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 2) | Pak Sahak | Episod: "Al-Amin" |- | ''[[Masihkah Ada Cinta]]'' | Dato' Taha | |- | rowspan="3"|2016 | ''[[Diari Cinta Kita]]'' | Dato' Ali | [[TV9]] | |- | ''Kias Ramadan'' | Pak Cik Peniaga | [[TV3]] | Episod: "Kain Terbang" |- | ''Sesal Separuh Nyawa'' | | [[Hypp Sensasi]] | |- | 2017 | ''[[Mandatori (drama)|Mandatori]]'' | Tuan Johari | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | rowspan="3"|2018 | ''[[Dia Anak Jeneral]]'' | Leftenan Jeneral Dato' Hambali | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | ''Wira Kasih'' | Tok Pa | |- | ''[[Mencari Qiblat]]'' | Tuan Abu | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2019 | ''[[Rumah Siti Khadijah]]'' | Pak Long | |- | ''Biar Jadi Kartus'' | Datuk Murad | rowspan="2"|[[TV2]] | rowspan="2"|Sebagai pengarah |- | rowspan="3"|2020 | ''Hot Chocolate & Tea Lady'' | {{n/a}} |- | ''[[Korban Kasih]]'' | Datuk Ismail | [[TV1]] | |- | ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | | rowspan="3" |[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2021 | ''[[Ayahanda (drama)|Ayahanda]]'' | | Sebagai pengarah |- | ''[[Tak Sempurna Mencintaimu]]'' | Dato Mustapha | |- | rowspan="2"|2022 | ''[[Juliet]]'' | {{n/a}} | [[TV1]] | Sebagai pengarah |- | ''[[Lockdown 2]]'' | Dr Azam | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4"|2023 | ''[[Geng Daddy Daddy]]'' | Haji Murtada | [[TV3]] | |- | ''Gelora 1941'' | Tok Tuan | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | ''Darah Merdeka'' | | |- | ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 16) | Pak Daud | [[Astro Oasis]] | Episod: "Darah Zina" |- | rowspan="3"|2024 | ''Kasih Nelisa'' | Haji Mustafa | [[TV1]] | |- | ''[[Kiblat Ke Syurga]]'' | Suami Mak Cik Buta | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- | ''[[Calar Cinta]]'' | Dato' Amril | [[TV3]] | Penampilan istimewa |- | rowspan="2"|2025 | ''[[Dia Bukan Syurga]]'' | Haji Marwan | [[Astro Ria]] | |- | ''[[Selamat Pengantin Haru]]'' | Tok Mokh | [[TV3]] | |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | 2023 | ''[[Special Force: Anarchy]]'' | Iskandar Mansoor | [[Disney+ Hotstar]] | Drama web pertama |- | 2026 | ''Walid'' | Ustaz Fateh | [[Viu]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1980 | ''Puteri Tawanan'' | | rowspan="3"|[[TV1]] | Telefilem pertama |- | 1981 | ''Kejadian Dalam Estet'' | | |- | rowspan="2"|1992 | ''Ana Aishah'' | | |- | ''Setelah Kabus Berlalu'' | | [[TV3]] | |- | 1993 | ''Sinar'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2002 | ''Cinta SMS'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | ''Tarantula'' | | |- | 2003 | ''Hanya Untukmu'' | | |- | 2004 | ''Tanah Kubur'' | Datuk Fadzli | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | 2007 | ''Wali'' | Zaza/Hamzah | |- | 2008 | ''Asriah'' | Jamal | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2011 | ''Sakura'' | Rahim | |- | ''Bisikan Dajjal'' | Haji Malek | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2" |2014 | ''Pintu Lain Ke Syurga'' | Tuan Jalal | rowspan="2" |[[TV3]] | |- | ''Hantu Langsir'' | Pak Imam | rowspan="2" |Sebagai pengarah |- | 2015 | ''Cahaya Rejab'' | | [[TV2]] |- | rowspan="3"|2016 | ''Cik Siti'' | | [[TV3]] | |- | ''Cinta 3 Rasa'' | Pak Odeng | rowspan="2"|[[TV9]] | Sebagai pengarah |- | ''Songket Pak Andam'' | | |- | rowspan="2"|2017 | ''Nora Bam Boom'' | Pak Ali | [[TV2]] | |- | ''[[Kasih Seorang Ayah]]'' | Tuan Haji Hatta | [[TV3]] | Sebagai pengarah |- | 2018 | ''[[Kerantung (telefilem)|Kerantung]]'' | Kahar | [[TV1]] | |- | rowspan="2" |2019 | ''Batik Zakiah'' | | rowspan="2" |[[TV3]] | |- | ''Takkan Gentar'' | {{n/a}} | Sebagai pengarah |- | rowspan="4" |2021 | ''Ayat Dari Langit'' | Boss | [[Astro Citra]] | |- | ''Atuk Buat PHD'' | Hj. Wahid | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | ''Mufariq'' | Tuan Masri | |- | ''Mek Wok'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4" |2022 | ''Ayahanda: Ibrah Ramadan'' | | [[TV3]] | Sebagai pengarah |- | ''Menantu Atau Isteri Untuk Abah'' | Pak Nan | [[Astro Ria]] | |- | ''Selimut Merdeka'' | Pak Merdeka | [[TV3]] | |- | ''Tuah Sawa'' | Pak Abu | [[TV Okey]] | |- | 2023 | ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Tok Ketua | [[Tonton]] | |- | 2024 | ''This Is Pilah'' | Haji Musa | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | rowspan="2" |2025 | ''Hujan Emas'' | Nordin Rauf | |- | ''Surat Dari Syurga'' | | [[TV AlHijrah]] | |- | 2026 | ''Dia Bukan Syurga Raya'' | Haji Marwan | [[Astro Ria]] | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 1987–1994 | ''[[Selamat Pagi Malaysia]]'' | rowspan="2"|Pengacara | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | 1995 | ''Tekaria'' | |- | 2024 | ''[[Sepahtu Reunion Live 2024]]'' | MA Roslan | [[Astro Warna]] | '''Kameo''': Episod: "Angker Satu Malam" |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm0785177}} * {{Instagram|ahmad_tamimi_siregar}} {{Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (FFM)}} [[Kategori:Kelahiran 1950]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon suara Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2009]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Negeri Sembilan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Batak]] 6o6wi3b0la4hph79kqoflh641kpjed6 0 126394 6809742 6808150 2026-03-26T12:46:55Z ~2026-18889-12 393067 /* Senarai drama */ 6809742 wikitext text/x-wiki '''Lestary''' ialah sebuah slot di [[TV3]] yang menyiarkan [[drama|drama-drama]] bersiri tempatan yang memaparkan kisah-kisah Romantik dan [[persahabatan]]. Slot Lestary ditayangkan pada hari Jumaat dan Sabtu, jam 9:00 - 10:00 malam dan ulangannya pada hari Sabtu - Isnin jam 1:30 - 2:30 pagi. Pada Januari 2026, waktu ulangannya kini bersiaran pada 3:30 – 4:30 pagi. ==Sejarah Slot Lestary Direhatkan== ===2020=== * Pada 11 & 14 November 2020, Slot Lestary telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Shopee 11.11 Big Show yang disiarkan pada hari Rabu dan Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33 yang disiarkan pada hari Jumaat. * Pada 20 November 2020, Slot Lestary telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada Siaran Langsung Separuh Akhir Muzik Muzik 35 yang disiarkan pada hari Jumaat hingga Ahad. ===2021=== * Pada 26 Mac 2021, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Lazada Super Party yang disiarkan pada hari Jumaat. *Pada 9 September 2021, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Shopee 9.9 Big Show yang disiarkan pada hari Khamis. *Pada 9 Oktober 2021, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Shopee Tawaran TV 10.10 Jualan Berjenama. *Pada 10 November 2021, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Super Show Lazada 11.11 yang disiarkan pada hari Rabu. *Pada 11 November 2021, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Shopee 11.11 Pentas Hebat yang disiarkan pada hari Khamis. *Pada 13 November 2021, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-34 yang disiarkan pada hari Sabtu. ===2022=== * Pada 19 November 2022, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung Mandat Rakyat PRU - 15 (hari Pengundian) sempena [[Pilihan raya umum Malaysia 2022|pilihan raya umum Malaysia ke-15]]. ===2024=== * Pada 11 Oktober 2024, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung '''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-36]] (ABPBH 36)''' yang disiarkan pada hari Jumaat. * Pada 14 & 15 November 2024, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung '''[[Separuh Akhir Muzik Muzik 39]]''' yang disiarkan pada hari Khamis dan Jumaat. ===2025=== * Pada 27 April 2025, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung '''Podcast Utama (Buletin TV3)''' yang disiarkan pada hari Ahad. * Pada 29 November 2025, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung '''Mandat Sabah 2025'''. yang disiarkan pada hari Sabtu. * Pada 12 Disember 2025, Slot ini telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung '''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] (ABPBH 37)''' yang disiarkan pada hari Jumaat. ==Sejarah Waktu Siaran Slot Lestary== ===2005=== *Slot ini diperkenalkan pada 1 November 2005 dengan drama pertama Natasha dan bersiaran di TV3 pada setiap Selasa jam 9:00 malam sehingga Disember 2013. ===2013/2014=== * Pada Januari 2014, waktu penyiaran berubah ke hari Khamis, pada waktu yang sama dan kemudiannya ditambah hari Rabu sehingga pada tahun 2016. ===2016=== * Pada tahun 2016, slot ini juga disiarkan pada hari Jumaat. Slot Lestary berselang seli dengan [[slot Zehra]] sehingga 30 November 2018. ===2020=== * Pada 30 Disember 2020, TV3 telah mengubah hari bagi Slot Lestary adalah setiap ''Rabu'' - ''Sabtu'', Jam 9:00 - 10:00 malam. ===2021=== * Pada 11 Mei 2021, TV3 menyiarkan Slot Lestary pada hari ''Selasa'' - ''Sabtu'' pada pukul 9:00 - 10:00 malam mengantikan [[999 (siri TV)|999]] yang telah direhatkan sementara. ===2022=== *Pada 16 November 2022, [[TV3]] telah mengubah waktu siaran Slot Lestary iaitu pada jam 9:30 - 10:30 malam (Setiap Rabu -Khamis sahaja) bagi memberi laluan kepada siaran langsung Mandat Rakyat PRU - 15 sempena [[Pilihan raya umum Malaysia 2022|pilihan raya umum Malaysia ke-15]]. ===2023=== * Pada 18 Mei 2023, TV3 telah mengubah hari bagi Slot Lestary adalah setiap ''Khamis'' - ''Sabtu'', Jam 9:00 - 10:00 malam bagi memberi laluan kepada menyiarkan rancangan dokumentari [[Fail Mahkamah (TV3)|Fail Mahkamah]] yang akan mula bersiaran di [[TV3]] pada hari Rabu bermula 17 Mei 2023. ===2024=== * Pada 6 Disember 2024, slot ini mengubah waktu siaran pada setiap ''Jumaat'' dan ''Sabtu'', Jam 9:00 - 10:00 malam bagi memberi laluan kepada rancangan hiburan dan sensasi [[Melodi (rancangan TV)|Melodi]] yang akan bersiaran langsung di [[TV3]] pada hari Khamis bermula 5 Disember 2024. ===2025=== * Pada 28 Februari 2025, slot ini mengubah waktu siaran pada setiap ''Jumaat'' - ''Ahad'', Jam 9:00 - 10:00 malam. * Pada 8 Ogos 2025, slot ini mengubah kembali waktu siaran pada setiap ''Jumaat'' dan ''Sabtu'', Jam 9:00 - 10:00 malam. ===2026=== * Pada 27 Februari 2026, slot ini sekali lagi mengubah waktu siaran pada setiap ''Jumaat'' - ''Ahad'', Jam 9:00 - 10:00 malam untuk menyambut bulan Ramadhan dan Syawal. ==Senarai drama== {| class=" wikitable sortable" style=" border:1px solid black" border="0" cellpadding="" cellspacing="" "1" |- bgcolor="#99ccff" | '''No.''' | '''Tajuk Asal''' | '''Tarikh Tayangan''' | '''Pengarah''' | '''Pelakon Utama''' | '''Lagu Tema''' | '''Rating''' | '''Senarai episod''' | '''Nota''' |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2005 |- | 1. | ''[[Natasha (siri TV)|Natasha]] | 1 November 2005 - 11 April 2006 |[[Faisal Ishak]] |{{hlist|[[Fasha Sandha]]|| [[Fiza Halim]]|| [[Ezany Nizariff]]}} | '''Merawat Luka Terpendam''' - [[Liza Hanim]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2006 |- | 1. | ''[[Misi XX-Ray]]'' | 18 April 2006 - 11 Julai 2006 |[[Aziz M. Osman]] |{{hlist|[[Syed Aiman]]||[[Raja Farah]]||[[Qazem Nor]]|| Farah Putri Mulyani|}} | | | | |- | 2. | ''[[Dua Hati]]'' |18 Julai 2006 - 16 Januari 2007 |Faisal Ishak | {{hlist|[[Azlinda binti Rafar|Linda Rafar]]|| [[Jue Aziz]]||[[Iqram Dinzly]]||[[Fizz Fairuz]]||[[Fezrul Khan]]}} |'''Tak Secantik Wajah''' - Sharifah Zarina | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2007 |- | 1. | ''[[Natasha 2]]'' | 23 Januari 2007 - 17 Julai 2007 |Faisal Ishak & Adam Hamid |{{hlist|[[Fasha Sandha]]|| Fiza Abdul Halim|| [[Ezany Nizariff]]||[[Lydia Ibtisam]]||[[Aqasha]]}} | | | | |- | 2. | ''[[Jelatang (siri TV)|Jelatang]]'' | 24 Julai 2007 - 29 Januari 2008 |Adam Hamid |{{hlist|[[Intan Ladyana]]|| [[Marissa Yasmin]]||[[Ryzal Jaafar]]||[[Fezrul Khan]]|| [[Rozita Che Wan]]}} | | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2008 |- | 1. | ''[[Sindarela]]'' | 5 Februari 2008 - 29 Julai 2008 |[[Shahrulezad Mohameddin]] |{{hlist|[[Sharifah Amani]]||[[Bront Palarae]]||[[Remy Ishak]]|| [[Noorkhiriah]]||[[Isma Yusoof]]||[[Wan Sharmila]]}} |'''Sindarela''' - [[Amylea Azizan]] | | | |- | 2. | ''[[Ku Milikmu]]'' | 5 Ogos 2008 - 17 Februari 2009 |[[Along Kamaludin]] |{{hlist|[[Eira Syazira]]||[[Zizan Nin]]|| [[Farahdhiya]]}} |'''Rasa Cinta''' - [[Farahdhiya]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2009 |- | 1. | ''[[Cinta Untuk Ain]]'' | 24 Februari 2009 - 12 Mei 2009 |[[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Nabila Huda]]||[[Que Haidar]]||[[Ako Mustapha]]|[[Eizlan Yusoff]]||[[Fauzi Nawawi]]}} |'''Tanpa''' - [[6ixth Sense]] | | | |- | 2. | ''[[La Dolce Amira]]'' | 19 Mei 2009 - 18 Ogos 2009 |Ibrahim Alias |{{hlist|[[Faezah Elai]]|| [[Iqram Dinzly]]||[[Linda Hashim]]||[[Siti Elizad]]||[[Zaefrul Nordin]]}} | '''Dan Sebenarnya''' - Yuna | | | |- | 3. | ''[[Tari Tirana]]'' | 25 Ogos 2009 - 23 Februari 2010 |Sharulezad Mohameddin |{{hlist|[[Wan Sharmila]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Nadia Aqilah]]|| [[Ammar Alfian]]}} | | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2010 |- | 1. | ''[[Hotel Mania]]'' | 2 Mac 2010 - 24 Ogos 2010 |[[Edry bin Abdul Halim|Edry Abdul Halim]] |{{hlist|[[Anding Indrawani Zaini]]||[[Adeline Tsen]]||[[Dafi]]||[[Ryzal Jaafar]]||[[Marsha Milan Londoh]]||[[Adam AF2]]||[[Zain Hamid|Zain Ruffedge]]}} | | | | |- | 2. | ''[[Asmara (siri TV)|Asmara]]'' | 31 Ogos 2010 - 30 November 2010 | rowspan=2|[[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Shahz Jaszle]]|| [[Faezah Elai]]||[[Faralyna Idris]]||[[Nazim Othman]]}} |'''Menyesal''' - [[6ixth Sense]] | | | |- | 3. | ''[[Hani (drama)|Hani]]'' | 7 Disember 2010 - 1 Mac 2011 |{{hlist|[[Fathia Latiff]]||[[Ryzal Jaafar]]|| Siti Fathiyah||[[Rozita Che Wan]]|| [[Esma Daniel]]|| [[Nurul Elfira Loy]]}} |'''Cinta Matiku''' - [[6ixth Sense]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2011 |- | 1. | ''[[Asmara 2 (drama)|Asmara 2]]'' | 8 Mac 2011 - 31 Mei 2011 |[[Heykal Hanifah]] |{{hlist|[[Shahz Jaszle]]||[[Faezah Elai]]|| Farlyana Idris||[[Fezrul Khan]]|| Fiza Halim||Marsha Milan Londoh}} |'''Menyesal''' - Sixth Sense | | | |- | 2. | '' [[Ana lu'lu]]'' | 7 Jun 2011 - 6 September 2011 |[[Pierre Andre]] | {{hlist|[[Nora Danish]]|| [[Kamal Adli]]|| [[Sharifah Sakinah]]||[[Wawa Zainal]]}} | | | | | |- | 3. | ''[[Cinta Elysa]]'' | 13 September 2011 - 13 Disember 2011 |Along Kamaludin |{{hlist|[[Fasha Sandha]]||[[Johan As'ari]]||[[Zila Bakarin]]}} |'''Kisah Dongeng''' - [[Stacy]] | | | |- | 4. | ''[[Drama Vanila Coklat|Vanila Coklat]]'' | 20 Disember 2011 - 13 Mac 2012 |Emi Suffian |{{hlist|[[Izara Aishah]]||[[Aiman Hakim Ridza]]|| [[Bella Dally]]||[[Iqram Dinzly]]}} | | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2012 |- | 1. | ''[[3 Janji (drama)|3 Janji]]'' | 20 Mac 2012 - 12 Jun 2012 |[[Heykal Hanifah]] |{{hlist|[[Liyana Jasmay]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Shah Iskandar]]}} | | | | |- | 2. | ''[[Bukan Bidadari]]'' | 19 Jun 2012 - 18 September 2012 |[[Kabir Bhatia]] | {{hlist|[[Nad Zainal]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Azlee Khairi]]||[[Sara Ali]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Mimpi Cinderella]]'' | 25 September 2012 - 25 Disember 2012 |[[Azmi Hatta]] |{{hlist|[[Eina Azman]]||[[Afiq Muiz]]|| [[Zarina Zainoordin]]|| [[Izzue Islam]]}} | | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2013 |- | 1. | ''[[Cinta Qaseh]]'' | 1 Januari 2013 - 2 April 2013 |[[Feroz Kader]] |{{hlist|[[Wawa Zainal]]||[[Ady Putra]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Elfaeza Ul Haq]]}} |'''Cinta Kasih''' - [[Mila]] Feat [[Nubhan]] | | | |- | 2. | ''[[Kisah Cinta]]'' | 7 Mei 2013 - 30 Julai 2013 |Bahri Uma |{{hlist|[[Nur Fazura]]||[[Shaheizy Sam]]||Nadia Aqilah||[[Ungku Ismail Aziz]]||[[Nazim Othman]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Diandra]]'' | 20 Ogos 2013 - 12 November 2013 |[[Eoon Shuhaini]] |{{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Nur Fathia|Nur Fathia Latiff]]||[[Risteena Munim]]||[[Amran Ismail]]||[[Niezam Zaidi]]||Jalaluddin Hassan}} |'''Putih-Putih Melati''' - [[:id:|ST12]] | |13 Episod | |- | 4. | ''[[Ku Cinta Kau Seorang]]'' |19 November 2013 - 20 Februari 2014 |Keoi Hj Khalid | {{hlist|[[Remy Ishak]]||[[Amyra Rosli]]}} | | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2014 |- | 1. | ''[[Romi Cinta Julia]]'' | 27 Februari 2014 - 22 Mei 2014 |Kas Roshan |{{hlist|[[Saharul Ridzwan]]||[[Aisya Hasnaa]]}} | | | | |- | 2. | ''[[Selamat Pengantin Madu]]'' | 3 September 2014 - 30 Oktober 2014 |Zulkifli R. Shad |{{hlist|[[Fasha Sandha]]||[[Aiman Hakim Ridza]]|| [[Eina Azman]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Baby Ana Milik Siapa?]]'' | 6 November 2014 - 29 Januari 2015 |[[Shahrulezad Mohameddin]] |{{hlist|[[Cristina Suzanne Stockstill|Cristina Suzanne]]||[[Hairul Azreen]]||[[Hafidz Roshdi]]}} | | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2015 |- | 1. | ''[[Delina (drama)|Delina]]'' |13 Januari 2015 - 12 Mac 2015 |[[Kabir Bhatia]] |{{hlist|[[Ezzaty Abdullah]]||[[Fadlan Hazim]]}} |'''Knock - Knock''' - [[Elizabeth Tan]] | | | |- | 2. | ''[[Ajaibnya Cinta]]'' |18 Mac 2015 - 29 April 2015 |[[Eyra Rahman]] |{{hlist|[[Nora Danish]]||[[Shaheizy Sam|Shaheizy Sham]]||[[Sharifah Amani]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Bidadari (drama)|Bidadari]]'' | 30 April 2015 - 15 Julai 2015 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Nonny Nadirah]]}} | | | | |- | 4. | ''[[Mak Cun]]'' | 29 Julai 2015 - 3 September 2015 | [[Bade Hj. Azmi]] |{{hlist|[[Erma Fatima]]||[[Umie Aida|Datin Umie Aida]]||[[Rahim Razali|Dato' Rahim Razali]]}} |'''Mak Cun''' - [[Erma Fatima]] | | | |- | 5. | ''[[Lari Mira]]'' | 9 September 2015 - 22 Oktober 2015 |[[Feroz Kader]] |{{hlist|[[Nina Iskandar]]||Erlandho Saputra||[[Nazrief Nazri]]}} | | | | |- | 6. | ''[[Kau Aku Kita|Kau, Aku, Kita]]''<ref>Georgie Joseph (19 Mac 2016). [http://www.hmetro.com.my/node/123935 Kau Aku Kita...terbaik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200226031507/https://www.hmetro.com.my/node/123935|date=2020-02-26 }} ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 3 Februari 2017.</ref> | 28 Oktober 2015 - 10 Disember 2015 |[[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Saharul Ridzwan]]||[[Janna Nick]]}} |'''Kau Bagai Udara''' - Bahrain | 4.7 juta penonton | | Adatpasi Daripada Novel '''[[Kau, Aku, Kita]]''' Karya Orkid Edyliyne |- | 7. | ''[[Cik Cinderella dan Encik Tengku|Cik Cinderella & Encik Tengku]]'' | 16 Disember 2015 - 27 Januari 2016 |[[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Zahirah MacWilson]]}} |'''Hey Kau''' - Sandra | 4.1 juta penonton |13 Episod | Adatpasi Daripada Novel '''[[Cik Cinderella dan Encik Tengku (novel)|Cik Cinderella & Encik Tengku]]''' Karya Airisz |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2016 |- | 1. | ''[[Married Tapi Benci]]'' | 26 Februari 2016 - 25 Mac 2016 |[[Ahmad Idham]] | {{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Azira Shafinaz]]}} |'''Elok - Elok''' - [[Cat Farish]] | | | |- | 2. | ''[[Mak Cun|Mak Cun 2]]'' | 29 April 2016 - 21 Jun 2016 |[[Bade Hj. Azmi]] | {{hlist|[[Erma Fatima]]||[[Umie Aida|Datin Umie Aida]]||[[Rahim Razali|Dato' Rahim Razali]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Ketupat Palas Mr. Handsome]]'' | 22 Jun 2016 - 14 Julai 2016 |[[M. Hitler Zami|Yeop Hitler]] | {{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Mira Filzah]]}} | '''Bagai Hidup Semula''' - [[Aizat Amdan]] | | | |- | 4. | ''[[Mariam Alisa]]'' | 26 Ogos 2016 - 29 September 2016 |[[Shahrulezad Mohameddin]] |{{hlist|[[Elvina Mohamad]]|| [[Ben Amir]]}} | '''Dalam Keraguan ''' - Nadia Aqilah | | | |- | 5. | ''[[Sweetie Nanie]]'' | 30 September 2016 - 28 Oktober 2016 |Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Aidit Noh]]||[[Nadia Brian]]}} |'''Hello Dunia''' - Natasha Sass | | | |- | 6. | ''[[Mr. Donat Karamel]]'' | 2 November 2016 - 8 Disember 2016 |[[Azman Yahya]] (Jinggo) | [[Hafidz Roshdi]] & [[Azira Shafinaz]] | '''Jangan Kecam Cintaku''' - Bahrain | | | Adatpasi Daripada Novel '''[[Mr. Donat Karamel (novel)|Mr. Donat Karamel]]''' Karya Hanny Esandraandhra |- |7. | ''[[Sein Dan Luna]]'' |9 Disember 2016 - 6 Januari 2017 |Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) |{{hlist|[[Syazuwan Hassan]]||[[Mimi Lana]]}} | '''Pulang''' - Yuna ft. SonaOne | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2017 |- | 1. | ''[[Mak Cun|Mak Cun 3]]'' | 20 April 2017 - 14 Jun 2017 |Bade Azmi | {{hlist|[[Erma Fatima]]||[[Umie Aida|Datin Umie Aida]]||[[Rahim Razali|Dato' Rahim Razali]]}} | |11 juta penonton | | |- | 2. | ''[[Miss Kapten Cikgu Waiz]]'' | 21 Julai 2017 - 14 September 2017 | Yeop Hitler | {{hlist|[[Erwin Dawson]]||[[Neera Azizi]]||[[Amir Nafis]]|| [[Daniella Sya]]}} | '''Senyuman Manismu''' - [[Tomok]] | | | |- | 3. | ''[[Raisha]]'' | 21 September 2017 - 9 November 2017 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Diana Danielle]]||[[Hafidz Roshdi]], [[Rahim Jailani]]|| [[Taib Zamannuri]]|| [[Puteri Aishah]]||[[Laila Nasir]]||[[Kismah Johar]]||[[Zarina Zainuddin]]|| [[Ridzuan Hashim]]||[[Tash Yong]]||[[Aishah Azman]]||[[Ariff Aziz]]|| [[Noniswara]]}} | '''Bukan Aku''' - [[Tasha Manshahar]] | |13 Episod | |- | 4. | ''[[Cinta Hati Batu]]'' | 28 Disember 2017 - 7 Mac 2018 | Amor Rizan | {{hlist|[[Aishah Azman]]||[[Ashraf Muslim]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Sasqia Dahuri]]}} | '''Kata Akhirmu''' - [[Ariff Bahran]] | |20 Episod | Adaptasi daripada novel '''''[[One Day You'll Be Mine]]''''' karya Inawza Yusof |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2018 |- | 1. | ''[[Cinta Lemon Madu]]'' | 8 Ogos 2018 - 19 September 2018 |[[Hashim Rejab]] | {{hlist|[[Aidil Aziz]]||[[Ruhainies]]||[[Riena Diana]]||[[Eyra Hazali]]}} | '''Bulan Indah''' - Zara Ali | |13 Episod | |- | 2. | ''[[Raisha 2]]'' | 5 Disember 2018 - 21 Disember 2018 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Diana Danielle]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Mawar Rashid]]||[[Fadlan Hazim]]|| [[Hafreez Adam]]||[[Azrel Ismail]]||[[Tunku Hanis]]||[[Reen Rahim]]||[[Aishah Atan]]||[[Ridzuan Hashim]]|| [[Noniswara]]|| [[Fahrin Ahmad]]||[[Fara Mendoza]]}} | '''Bukan Aku''' - [[Tasha Manshahar]] | |13 Episod | Sambungan kepada drama '''[[Raisha]]''' |- | 3. | ''[[Aku Cinta Dia (drama)|Aku Cinta Dia]]'' | 26 Disember 2018 - 7 Februari 2019 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Hannah Delisha]]||[[Nadia Brian]]||[[Ikmal Amry]]||[[Fahad Iman]]|||| [[Elly Mazlein]]||[[Fauzi Nawawi]]}} | '''Hingga Akhir Nanti''' - Neon Band | |20 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2019 |- |1. | ''[[Leftenan Zana]]'' | 8 Februari 2019 - 15 Mac 2019 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist||[[Janna Nick]]|[[Redza Rosli]]|[[Tunku Hanis]]|[[Sheila Rusly]]|[[Aprena Manrose]]|[[Izzat Mushtaq]]|[[Zairulkefli Husin]]|[[Hairie Othman]]|[[Nazrief Nazri]]|[[Idzham Ismail]]|[[Sofea Shaheera]]}} |'''Mata''' - Ayda Jebat | 11.5 juta penonton {{Rating|5|0}} |16 Episod | |- | 2. | ''[[Cinta Non Grata]]'' | 20 Mac 2019 - 2 Mei 2019 | [[Feroz Kader]] | {{hlist||[[Amelia Henderson]]|[[Raja Afiq]]|[[Edika Yusof]]|[[Mona Allen]]|[[Adeline Tsen]]|[[Faez Nick]]|[[Jay Iswazir]]|[[Esma Danial]]|[[Maria Farida]]}} | '''Diam Saja''' - Forteen | |20 Episod | |- | 3. | ''[[Pia (drama)|Pia]]'' | 3 Mei 2019 - 6 Jun 2019 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist||[[Zara Zya]]|[[Alif Satar]]|[[Naim Daniel]]|[[Azira Shafinaz]]|[[Sheila Rusly]]|[[Izzat Mushtaq]]|[[Badrul Muhayat]]}} | '''Sumpah''' - [[Naim Daniel]] | |15 Episod | |- | 4. | ''[[Adam Chempaka]]'' | 12 Jun 2019 - 10 Julai 2019 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist||[[Farhanna Qismina|Sweet Farhanna]]||[[Adam Lee]]||[[Raja Afiq]]||[[Zera Hariz]]||[[Roy Azman]]||[[Ku Faridah]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||[[Sharul Kamal]]||[[Riena Diana]]||[[Nada Syuhada]]}} | '''Nyawa & Raga''' - [[Sarah Suhairi]] | |13 Episod | |- | 5. | ''[[Semua Salahku]]'' | 11 Julai 2019 - 8 Ogos 2019 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist||[[Fasha Sandha]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Fauziah Nawi]]||[[Intan Najuwa]]||[[Neera Azizi]]||[[Dayang Areeda]]||[[Adiba Yunus]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Syed Aiman]]||[[Nafiez Zaidi]]||[[Zaidi Omar]]||[[Zee Zainal]]||Idham Maulana}} |'''Perasaanku''' - [[Fieya Julia]] | |13 Episod | |- |6. | ''[[Tuan Danial]]'' | 9 Ogos 2019 - 6 September 2019 |[[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist||[[Idris Khan]]||[[Intan Najuwa]]||[[Luqman Hafidz]]||[[Atikah Suhaime]]||[[Aman Graseka]]||Syafi Tee||[[Zuhairi Ibrahim]]|| [[Scha Elinnea]]||[[Afifah Nasir]]||[[Noniswara|Noniswara Baharuddin]]||[[Mathni Razak]]}} | '''Goodbye''' - HelloLuqman | |13 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Tuan Danial (novel)|Tuan Danial]]''' Karya Azizah Ami |- |7. | ''[[Terima Aku Seadanya]]'' (Ulangan dari [[Slot GlamaDrama]] [[NTV7]]) | 11 September 2019 - 24 Oktober 2019 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist||[[Nazim Othman]]||[[Puteri Aishah]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Ryzal Jaafar]]||[[Daler Yusuf]]||[[Natasha Elyzza]]||}} | '''Bila Ada Kamu''' - [[De Fam]] | |20 Episod | |- |8. | ''[[Pesan Pada Hati]]'' | 25 Oktober 2019 - 6 Disember 2019 | {{plainlist| *Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] *Natasya Nasir (bersama/pengganti) }} | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Nabila Razali]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Chacha Maembong]]||[[Sara Ali]]||[[Arja Lee]]||}} | '''Jangan Khianati Aku''' - Azlan and Typewriter | |15 Episod | Merupakan drama terakhir arahan Raja Ahmad Alauddin sebelum kematiannya. |- |9. | ''[[Kampung People]]'' | 11 Disember 2019 - 8 Januari 2020 | Wan Hasliza Wan Zainuddin | {{hlist|[[Elly Mazlein]]||[[Rashidi Ishak]]||[[Riena Diana]]||Kamarul Eqifshah||[[Namron]]||Razak Ahmad||Shahkimin||[[Hun Haqeem]]||[[Haeriyanto Hassan]]||[[Fizz Fairuz]]||}} | | |13 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2020 |- | 1. | ''[[Titian Takdir]]'' | 9 Januari 2020 - 6 Februari 2020 | Nazir Jamaluddin | {{hlist|[[Farhanna Qismina|Sweet Farhanna]]||[[Nadia Brian]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Fimie Don]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||[[Fazren Rafi]]||[[Raja Atiqullah]]||[[Bella Dowanna]]||[[Zarynn Min]]||[[Normah Damanhuri]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Mahmud Ali Bashah]]||[[Zazly Baginda]]||}} | '''Selamanya''' - [[Usop (penyanyi)|Usop]] | | rowspan=3|13 Episod | |- |2. |''[[Bukan Kahwin Paksa]]'' | 7 Februari 2020 - 6 Mac 2020 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Hannah Delisha]]||[[Alya Iman]]||[[Afiq Muiz]]||[[Oktovia Manrose]]||Daniel Dashuki||[[Jasper Supayah]]||[[Liza Abdullah]]||[[Shah Rezza]]||[[Ziela Jalil]]||[[Husna Mustaffa]]||Dhia Irdina||[[Qistina Khaled]]||[[Watie Sadali]]||[[Wan Chilok]]}} |'''Hello'''-[[Andi Bernadee]] feat. [[Ismail Izzani]] | |Adaptasi daripada novel '''[[Bukan Kahwin Paksa (novel)|Bukan Kahwin Paksa]]''' karya Syamnuriezmil |- |3. |''[[Budak Tebing]]'' | 11 Mac 2020 - 9 April 2020 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Adam Lee]]||[[Aedy Ashraf]]||[[Bella Dowanna]]||[[Eyka Farhana]]||[[Firdaus Ghufran]]||[[Amyza Aznan]]||[[Fariz Isqandar]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Sabrina Ali]]||[[Syazwan Zulkifly]]}} |'''Sakit'''-[[Zynakal]] feat. [[Yonnyboii]] | 10 juta penonton {{Rating|5|0}} | |- |4. | ''[[The Gadis]]'' | 10 April 2020 - 24 April 2020 | [[Liyana Jasmay]] | {{hlist|[[Yuna Rahim]]||[[Fatin Afeefa]]||[[Erynne Erynna]]||[[Syafie Naswip]]||[[Hun Haqeem]]}} |'''Si Cantik Aku'''-[[Nina Nadira]] | |7 Episod | |- |6. | ''[[Kampung People]]'' (Ulangan) | 29 April 2020 - 27 Mei 2020 | Wan Hasliza Wan Zainuddin | {{hlist|[[Elly Mazlein]]||[[Rashidi Ishak]]||[[Riena Diana]]||Kamarul Eqifshah||[[Namron]]||Razak Ahmad||Shahkimin||[[Hun Haqeem]]||[[Haeriyanto Hassan]]||[[Fizz Fairuz]]||}} | | |13 Episod | |- |7. | ''[[Leftenan Zana]]'' (Ulangan) | 28 Mei 2020 - 2 Julai 2020 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist||[[Janna Nick]]|[[Redza Rosli]]|[[Tunku Hanis]]|[[Sheila Rusly]]|[[Aprena Manrose]]|[[Izzat Mushtaq]]|[[Zairulkefli Husin]]|[[Hairie Othman]]|[[Nazrief Nazri]]|[[Idzham Ismail]]|[[Sofea Shaheera]]}} |'''Mata''' - [[Ayda Jebat]] | |16 Episod | |- | 8. | ''[[Hilang Yang Kembali]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 3 Julai 2020 - 30 Julai 2020 | Amor Rizan | {{hlist||[[Aqasha]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Azhan Rani]]||[[Taufiq Hanafi]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Elisya Sandha]]||}} |'''Hilang Yang Kembali''' - Amzeeq | |12 Episod | |- | 9. | ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | 31 Julai 2020 - 16 September 2020 | {{plainlist| *Hazreen Hakim *Ayie Mustafa }} | {{hlist|[[Sweet Qismina|Sweet Farhanna]]||[[Fattah Amin]]||Syafi Tee||[[Afifah Nasir]]||[[Intan Najuwa]]||[[Izzat Mushtaq]]||[[Natasya Mahyan]]||[[Esma Daniel]]||[[Noniswara|Noniswara Baharuddin]]||[[Hafizuddin Fadzil]]||[[Iswan Ismail]]||[[Syainie Aida]]}} |'''Hello Hello''' - [[Marsha Milan]] | |20 Episod | Adaptasi daripada novel '''Pink Smile''' karya Luna Adresia |- | 10. | ''[[Kampung People 2]]'' | 17 September 2020 - 16 Oktober 2020 | Wan Hasliza Wan Zainuddin | {{hlist|[[Elly Mazlein]]||[[Rashidi Ishak]]||[[Riena Diana]]||Kamarul Eqifshah||[[Hun Haqeem]]||[[Adibah Noor]]||[[Fizz Fairuz]]||[[Razak Ahmad]]||[[Haeriyanto Hassan]]||Shah Kimin||Haziq Fadhullah||Nazeri Md Isa||Shahril Sarjen||Lizart Rashid||[[Kismah Johar]]||[[Nam Ron]]}} | | |14 Episod | Sambungan kepada drama '''[[Kampung People]]''' |- | 11. | ''[[Lelaki Lingkungan Cinta]]'' | 21 Oktober 2020 - 25 November 2020 | Emi Suffian | {{hlist||[[Naim Daniel]]||[[Shasha Abedul]]||[[Ismail Izzani]]||[[Shalma Eliana]]||Imran Aqil||Aniq Suhair||Aisar Khaled||[[Syazuwan Hassan]]||Izzrin Irfan||Asha Merican||[[Rozita Che Wan]]||Chemat Raja Lawak||Cik B||[[Nazeera Sardi]]||[[Mas Anizan]]||Aresya Rania||Ummar Dzariff}} | '''Siapa Tak Mahu''' - [[Siti Nurhaliza]] | |rowspan=3|13 Episod | Adaptasi daripada novel '''Lelaki Lingkungan Cinta''' karya Lily Haslina Nasir |- | 12. | ''[[Sang Pewaris]]'' | 26 November 2020 - 25 Disember 2020 | Eyra Rahman | {{hlist||[[Amyra Rosli]]||[[Ben Amir]]||[[Zarynn Min]]||[[Zaefrul Nordin]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Fizz Fairuz]]||[[Sheila Mambo]]||[[Dilla Ahmad]]||[[Wan Sharmila]]||[[Ieda Moin]]||Acong Sweetchild||||Fad Anuar||[[Mimi Ernida]]}} |'''X Missing U''' - [[Dayang Nurfaizah]] Feat. [[Faizal Tahir]], [[Yonnyboii]], & [[K-Clique|Tuju]] | | Adaptasi daripada novel '''Sang Pewaris''' karya Fizziany |- | 13. | ''[[Hadiah Dari Tuhan]]'' | 30 Disember 2020 - 20 Januari 2021 | Fairuz Loy | {{hlist||[[Syafi Tee]]||[[Riena Diana]]||[[Puteri Rafasya]]||Sophia AlBarakbah||[[Amy Mastura]]||[[Fezrul Khan]]||[[Izreen Azminda]]||Zazly Baginda||[[Dynas Mokhtar]]||[[Zaefrul Nordin]]||[[Fauziah Nawi]]}} |'''Barisan Hadapan''' - Azlan & The Typewriter | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2021 |- | 1. | ''[[Melastik Ke Hatimu]]'' | 21 Januari 2021 - 11 Februari 2021 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Andi Bernadee]]||[[Azrel Ismail]]||[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Norman Hakim]]||[[Wani Kayrie]]||[[Ezzrin Loy]]}} |'''Pencinta Setiamu''' - [[Usop (penyanyi)|Usop]] | 10 juta penonton {{Rating|5|0}} |rowspan=5|13 Episod | Adaptasi daripada novel '''Melastik Ke Hatimu''' karya Aqma Dee |- | 2. | ''[[Semua Salahku]] (Ulangan)'' | 12 Februari 2021 - 6 Mac 2021 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist||[[Fasha Sandha]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Fauziah Nawi]]||[[Intan Najuwa]]||[[Neera Azizi]]||[[Dayang Areeda]]||[[Adiba Yunus]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Syed Aiman]]||[[Nafiez Zaidi]]||[[Zaidi Omar]]||[[Zee Zainal]]||Idham Maulana}} |'''Perasaanku''' - [[Fieya Julia]] | | |- | 3. | ''[[Romantika 4 Hari 3 Malam]]'' | 10 Mac 2021 - 1 April 2021 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Amelia Henderson]]|[[Sean Lee]]||[[Syafi Tee]]|Oshin Ahmad||[[Nynaa Harizal]]||[[Wafariena Roslan]]||Daniesh Suffian||[[Dottie]]}} |'''Masih Ada''' - ''[[Naqiu Boboy|Naqiu]]'' | | Adaptasi daripada novel '''Romantika 4 Hari 3 Malam''' karya Wizana Emilia |- | 4. | ''[[Covid Oh Covid]]'' | 2 April 2021 - 23 April 2021 | {{plainlist| *M. Nazir Juhan (Jet Lee) *Izuan Mokhtar }} | {{hlist|[[Umie Aida]]|[[Tony Eusoff]]|[[Adibah Noor]]|Mas Sabran Majidi|[[Nora Danish]]|[[Tiz Zaqyah]]|[[Nabila Huda]]|[[Yusof Hashim]]|[[Fathia Latiff]]|[[Nazrief Nazri]]|[[Nafiz Muaz]]|[[Syafiq Kyle]]|[[Amar Asyraf]]}} | | | |- | 5. | ''[[Kisah Cinta Rumi]]'' | 24 April 2021 - 14 Mei 2021 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Khai Bahar]]|[[Riena Diana]]|[[Alif Muhaimin]]|Kharil Anwar||Hariz Hamdan|[[Dynas Mokhtar]]|Cahaya Nilam|[[Noniswara]]|[[Louisa Chong]]|Gen Darwish}} | '''Hilang Gelita''' - [[Khai Bahar]] | | |- | 6. | ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' (Ditunda) | 15 Mei 2021 - 29 Mei 2021 |{{plainlist| *Nizam Zakaria *Emi Suffian Sabhe }} |{{hlist|[[Redza Rosli]]|Sharifah Rose|Ungku Hariz|[[Fadlan Hazim]]|[[Lisdawati]]|[[Lana Nordin]]|[[Shasha Abedul]]|[[Zarina Zainuddin]]}} |'''Nafas Cinta''' - [[Khai Bahar]] & [[Aina Abdul]] | |33 Episod |Adaptasi novel '''Kekasih Hati Mr Bodyguard''' karya Ateen Khalid |- | 7. | ''[[Kebaya Kasut Kanvas]]'' (Ulangan dari [[Slot Drama Pukul 6]]) | 2 Jun 2021 - 17 Jun 2021 | Emi Suffian | {{hlist|[[Nabila Razali]]||[[Rozita Che Wan]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Noniswara]]||[[Mona Allen]]||[[Joanna Bessey]]||[[Syafi Tee]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Yusof Kelana]]||[[Azrel Ismail]]||[[Zainol MacWilson]]||Malek Mccrone||Ash Nordin||[[Sean Lee]]||[[Ikmal Amry]]||[[Ismail Izzani]]||[[Haqiem Rusli]]||Dr. Say Shazril||[[Anas Ridzuan]]||[[Riena Diana]]||[[Rashidah Jaafar]]||[[Zarynn Min]]}} | '''Cute''' - Harith Zazman, MFMF, Loca B | |10 Episod |Adaptasi daripada novel '''[[Si Baju Kurung Kasut Kanvad (novel)|Si Baju Kurung Kasut Kanvas]]''' Karya Umie Nadzimah |- | 8. | ''[[Budak Tebing 2]]'' | 18 Jun 2021 - 9 Julai 2021 |[[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Adam Lee]]|[[Aedy Ashraf]]|[[Bella Dowanna]]|[[Eyka Farhana]]|Fariz Isqandar|[[Firdaus Ghufran]]|Imran Aqil|[[Zarina Zainuddin]]}} |'''CIAO-''' [[Joe Flizzow]], MK, Jay Park | 9 juta penonton {{Rating|5|0}} |rowspan=3|13 Episod |Sambungan kepada drama '''[[Budak Tebing]]''' |- | 9. | ''[[Ayahanda (drama)|Ayahanda]]'' | 10 Julai 2021 - 1 Ogos 2021 | Dato' [[Ahmad Tarmimi Siregar]] | {{hlist|[[Jalil Hamid]]|[[Fauziah Ahmad Daud]]|[[Fikry Ibrahim]]|[[Shahz Jaszle]]|[[Noorkhiriah]]|[[Hairi Safwan]]|[[Sherry Ibrahim]]|[[Mimi Ernida]]|Anuar Hamizan}} |'''Coretan Pilu''' - [[Awie]] | |Adaptasi novel '''Ayahanda''' karya [[Azizi Abdullah|Azizi Haji Abdullah]] |- | 10. | ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | 4 Ogos 2021 - 25 Ogos 2021 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Nafiz Muaz]]|[[Elisya Sandha]]|[[Syerinie Myra]]|[[Eyka Farhana]]|[[Lisdawati]]|[[Amyza Aznan]]|[[Dynas Mokhtar]]|[[Azri Iskandar]]|[[Mak Wan]]|[[Badrul Muhayat]]|[[Natasha Hamzah]]}} |'''Hello - [[Farisha Iris]]''' | | Adaptasi novel '''Hello, Jangan Tapau Cintaku''' karya Hasreeyati Ramli. |- | 11. | ''[[Anak Sena]]'' | 26 Ogos 2021 - 8 September 2021 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist||[[Ben Amir]]||[[Shasha Abedul]]||Ruzaidi Abdul Rahman||Hadi Putra||Farah Ahmad||[[Nadia Aqilah]]||[[Lan Siro]]||Sera Melissa||Akmal Ahmad||[[Azwan Ali]]||Danish Iskandar}} |'''Bukan Aku''' - [[Danial Chuer]]<br>'''Teguh Mimpi''' - Lakaa Idris | |8 Episod | |- | 12. | ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' (Sambungan) | 10 September 2021 - 6 November 2021 | {{plainlist| *Nizam Zakaria *Emi Suffian Sabhe }} | {{hlist|[[Redza Rosli]]|Sharifah Rose|Ungku Hariz|[[Fadlan Hazim]]|[[Lisdawati]]|[[Lana Nordin]]|[[Shasha Abedul]]|[[Zarina Zainuddin]]}} | '''Nafas Cinta''' - [[Khai Bahar]] & [[Aina Abdul]] | |33 Episod | Adaptasi novel '''Kekasih Hati Mr Bodyguard''' karya Ateen Khalid |- | 13. | ''[[Diari Seorang Suami]]'' | 12 November 2021 - 4 Disember 2021 | Johan Bahar | {{hlist|[[Afieq Shazwan]]||[[Yuna Rahim]]||[[Keith Foo]]||[[Fimie Don]]||Aida Othman|Sani Sudin||June Lojong||Khal Isyaf}} |'''Kemelut''' - Pasya | |13 Episod | |- | 14. | ''[[Gila-Gila Cinta]]'' | 8 Disember 2021 - 22 Disember 2021 | Emi Suffian | {{hlist|[[Zaki Azeman]]||[[Dayang Areeda]]||Afiera Riana||Aziq Mukhriz||Asyraf Rozami||Hasmira Azmi}} |'''Pelangi''' - Khareez Kasbullah | |7 Episod | |- | 15. | ''[[28 Hari Mencari Cinta]] | 23 Disember 2021 - 20 Januari 2022 | Ng Ken Kin | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Hannah Delisha]]||Ameerul Asyraf||[[Elly Arifin]]||[[Muaz Fitri]]||[[Khaty Azian]]||[[Roy Azman]]||[[Aleza Shadan]]}} |'''Graviti''' - Amir Mirza | |15 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2022 |- | 1. | ''[[Life Lila]]'' | 21 Januari 2022 - 11 Februari 2022 | [[Liyana Jasmay]] | {{hlist|[[Shasha Abedul]]||[[Nia Atasha]]||[[Siti Hariesa]]||[[Aniq Suhair]]||[[Dilla Ahmad]]||Dhuha Mansor||[[Nik Rifaie]]||Ariana}} |'''Alamak''' - [[Sophia Liana]] ft. [[Harith Zazman]] | |rowspan=2|13 Episod | |- | 2. | ''[[Cinta Amnesia]]'' | 12 Februari 2022 - 5 Mac 2022 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Riena Diana]]||[[Zynakal]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Bell Ngasri]]||[[Anas Ridzuan]]||[[Nadzmi Adhwa]]||[[Faezah Elai]]||Zaidi Rock||[[Khaty Azian]]||Cahaya Eina}} |'''WOW''' - Iqwan Arif | | |- | 3. | ''[[Kerana Dia Suka]]'' | 9 Mac 2022 - 9 April 2022 | Kyoll Hamzah | {{hlist|[[Fikry Ibrahim]]||[[Rita Nadira]]||Trisha Ooi||[[Aidit Noh]]||[[Rozita Che Wan]]||[[Riz Amin]]||[[Nasha Aziz]]||[[Nafiez Zaidi]]||Mimi Ernida||Ezany Nizarif}} |'''Kan Kan''' - Zarol Zarif | 4 juta penonton {{Rating|5|0}} |20 Episod |Adaptasi novel '''Kerana Dia Suka''' karya Marissa |- | 4. | ''[[Do You Love Me, Captain?]] | 13 April 2022 - 26 Mei 2022 | {{plainlist| *[[Adam Hamid]] *[[Idora Abdul Rahman]] (bersama) }} | {{hlist|[[Ali Reza Kavoossi]]||[[Sharifah Rose]]||[[Noniswara]]||[[Kartina Aziz]]||Zuhairi Ibrahim||[[Hazeeq Dean]]||[[Faye Kusairi]]||[[Syanie Aida]]||Izzendra||Yasmin Khalid||Azim Yusof||Tisya Ong}} |'''Fly With Me''' - [[Firdaus Rahmat]] | |25 Episod |Adaptasi novel '''Do You Love Me, Captain?''' karya Sophilea |- | 5. | ''[[Melur Untuk Firdaus]]'' | 27 Mei 2022 - 15 Julai 2022 | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Meerqeen]]||[[Anna Jobling]]||[[Fimie Don]]||[[Nesa Idrus]]||[[Kuza Muzani]]||[[Azhar Amir]]||[[Hani Nazrina]]||[[Hairi Safwan]]||[[Taib Zamannuri]]||Zainol Ismail}} |'''Duka Sebalik Tawa''' - [[Puteri Khareeza]] |11 juta penonton {{Rating|5|0}} |28 Episod |Adaptasi novel '''My Rude Wife''' karya CikNorCinta |- | 6. | ''[[Honey-Moon]]'' | 16 Julai 2022 - 19 Ogos 2022 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Zara Zya]]||[[Ben Amir]]||[[Hanna Aqeela]]||Wanns Ahmad||[[Dynas|Dynas Mokhtar]]||[[Rashdan Baba]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]}} |'''Hey Honey''' - Maria | |rowspan=2|20 Episod |Adaptasi novel '''Honeymoon''' karya Nurharyati Ishak |- |7. | ''[[Cinta Buat Dara]]'' | 24 Ogos 2022 - 28 September 2022 |Ng Ken Kin | {{hlist|||[[Syafiq Kyle]]||[[Riena Diana]]||[[Sean Lee]]||[[Afifah Nasir]]||Shah Rezza||[[Rozita Che Wan]]||[[Angeline Tan]]||[[Sharifah Shahora]]||Henzi Andalas||Adam Shahz||[[Nik Adam Mika]]||[[Badrul Muhayat]]||[[Wan Nor Azlin]]|}} |'''Cinta Buat Dara''' - Yulia Kamelia | | |- | 8. | [[Adakah Engkau Menungguku|''Adakah'' ''Engkau Menungguku'']] | 29 September 2022 - 22 Oktober 2022 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Adam Lee]]||[[Wanna Ali]]||[[Farhan Asri]]||[[Wani Kayrie]]||[[Nabil Aqil]]||[[Syafi Tee]]||[[Sherry Ibrahim]]||Neera Azizi||[[Wan Nor Azlin]]||Rosli Rahman Adam||[[Khaty Azian]]||Elanie Aidid}} |'''Sayang Kau Tercipta''' - [[Aziz Harun]] | |15 Episod | |- |9. | ''[[Sentuhan Najwa]]'' | 26 Oktober 2022 - 17 November 2022 | [[Shuhaimi Zulkefli]] | {{hlist|[[Afifah Nasir]]||Ryun Ryry||[[Alif Muhaimin]]||Faiz Izzat||[[Jasper Supayah]]||[[Aleza Shadan]]|[[Zila Bakarin]]||[[Roy Azman]]|[[Ako Mustapha]]}} | '''Sentuhan''' - Kael | |rowspan=3|13 Episod | |- |10. | ''[[Kampung People 3]]'' | 18 November 2022 - 10 Disember 2022 | Wan Hasliza Wan Zainuddin | {{hlist|[[Rashidi Ishak]]|[[Elly Mazlein]]|[[Riena Diana]]|Ksmarul Eqifshah|[[Razak Ahmad]]|[[Haeriyanto Hassan]]|Nazeri Md Isa|Shahril Sarjen|[[Sharifah Sakinah]]|[[Fadlan Hazim]]|[[Kismah Johar]]|[[Aniq Suhair]]}} | '''Hari Baru''' - Pasya | |Sambungan kepada drama '''[[Kampung People 2]]''' |- |11. | ''[[Budak Tebing 3]]'' | 14 Disember 2022 - 4 Januari 2023 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Aedy Ashraf]]|[[Adam Lee]]||[[Izz Ilham]]|[[Firdaus Ghufran]]|[[Nelissa Nizam]]|[[Eyka Farhana]]|Nia Atasha|[[Azhar Sulaiman]]|[[Nabil Aqil]]}} |'''Beli Jiwa''' - [[Zynakal]] | |Sambungan kepada drama '''[[Budak Tebing 2]]''' |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2023 |- |1. | ''[[Bawah Blok]]'' | 5 Januari 2023 - 26 Januari 2023 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Faiz Izzat]]||[[Harissa Adlynn]]||Amelia Christie||Preti Kaur||[[Ahmad Adly Sofwan]]||[[Yasmin Hani]]||[[Rosli Rahman Adam]]||[[Rusdi Ramli]]||[[Maria Farida]]||Syafiq Putra||[[Luqman Faiz]]}} |'''Cinta Hati''' - Suff Ahmed & Hullera | |rowspan=4|13 Episod | |- |2. | ''[[I Love You Mr Clown]]'' | 27 Januari 2023 - 17 Februari 2023 | Amie Maziah Abdul Rahman | {{hlist|[[Nabil Aqil]]||[[Yuna Rahim]]||[[Eizlan Yusof]]||[[Farisha Irwayu]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Alif Hadi]]||[[Safwan Nazri]]||Ameerul Asyraf||[[Afifah Nasir]]}} |'''Sempurna''' - Syameer Azmi | | |- |3. | ''[[Kami Budak Band]]'' | 18 Februari 2023 - 11 Mac 2023 | [[Helmi Yusof]] | {{hlist|[[Ezzrin Loy]]||[[Kucaimars]]||[[Ariff Bahran]]||[[Didi Astillah]]||[[Qistina Khaled]]||[[Bella Dowanna]]||Putri Syahadah Nurjannah||[[Hasnul Rahmat]]||[[Cat Farish]]}} |'''Sayonara''' - [[Ariff Bahran]], [[Kucaimars]] & [[Ezzrin Loy]] | | |- |4. | ''[[Jaga Aku Selamanya]]'' | 15 Mac 2023 - 5 April 2023 | {{Plainlist| * Rashidi Ishak * Wan Alauddin Wan Zainuddin * Shahril Sarjen }} | {{hlist|[[Nadiya Nisaa]]||[[Johan As'ari]]||Baqir Jamalullail||[[Puteri Rafasya]]||Dzul Hadziq Zamri||Damia Qaissarah||Yusayri Akma}} |'''Seringkali''' - The Impatient Sisters | | |- |5. | ''[[Bintang (drama)|Bintang]]'' | 6 April 2023 - 10 Mei 2023 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Daniel Fong]]||[[Ruhainies]]||[[Siti Hariesa]]||[[Keith Foo]]||Haidar Hasanudin||[[Azhar Sulaiman]]}} |'''Bintang''' - [[Hael Husaini]] | |20 Episod | |- |6. | ''[[Adnan Runner]]'' | 11 Mei 2023 - 7 Jun 2023 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|Imran Aqil||Bella Dowanna||Eleen Arisha||Wanns Ahmad||Elmy Moin||Kazar Saisi||Razdan Shamsudin}} |'''Euphoria''' - Pesawat | |rowspan=4|13 Episod | |- |7. | ''[[Diva Seroja]]'' | 8 Jun 2023 - 7 Julai 2023 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Puteri Balqis]]||[[Harissa Adlynn]]||[[Nur Amira Syahira]]||Amanda Tan||Kashika Selvam||[[Fasha Sandha]]||[[Nafiz Muaz]]}} |'''Lain Level''' - Eliesya & [[Altimet]] <br> '''Ya Laila''' - Shazreen Shaharum & Aiman Nomad | | |- |8. |''[[Keria Women]]'' | 8 Julai 2023 - 10 Ogos 2023 | [[Rusdi Ramli]] | {{hlist|[[Rita Nadira]]||Sabrina Sharleen||[[Fify Azmi]]||[[Raja Ema]]||Ezaidi Aziz||Marc Syahmie||Muazmeer Mohsin||Shy Rim}} |'''Wanita''' - Maria | | |- |9. |''[[Gadis Muzikal]]'' | 17 Ogos 2023 - 15 September 2023 | Kyoll Hamzah | {{hlist|[[Fiza Thomas]]||Aisha Retno|||Serene Claire||Tika Nasir||[[Hafreez Adam]]||[[Mark Adam]]||Rahmad Mega||Azza Elite||[[Ani Maiyuni]]||Nadia Kesuma}} |'''Untukmu (Versi 2023)''' - [[Aisha Retno]], Tika Nasir, Serene Claire & [[Fiza Thomas]] | | |- |10. |''[[Melastik Ke Hatimu 2]]'' | 16 September 2023 - 23 November 2023 | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Andi Bernadee]]|[[Janna Nick]]|[[Hafidz Roshdi]]|[[Wani Kayrie]]|[[Shiha Zikir]]|[[Puteri Sarah Liyana]]|[[Azizah Mahzan]]|[[Jalaluddin Hassan]]|[[Haleeda]]|Cassia Iman|[[Ezzrin Loy]]}} |'''Pencinta Setiamu''' - [[Usop (penyanyi)|Usop]] | |25 Episod |Sambungan kepada drama '''[[Melastik Ke Hatimu]]''' |- |11. |''[[Kami Orang KL]]'' | 30 November 2023 - 30 Disember 2023 | Nur Ain Sharif | {{hlist|[[Andi Bernadee]]||[[Afifah Nasir]]||Ropie||[[Liza Abdullah]]||[[Amyza Aznan]]||Masniza Manan||Adi Afendi||[[Maria Farida]]}} | '''Kong Kali Kong''' - Floor 88 x Namie | |15 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2024 |- |1. |''[[Hawt Fellas]]'' | 4 Januari 2024 - 1 Februari 2024 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Nabil Aqil]]||[[Idan Aedan]]||[[Atiq Azman]]||[[Raden Zaharatul]]||Tisya Ong||Izzul Faiq||Khaled||Amy Nur Tinie||Mustaqim Bahadon||[[Nazim Othman]]}} |'''RAP$TAR''' - Killa Driz | |rowspan=2|13 Episod | |- |2. |''[[Boleh Saya Bantu?]]'' | 2 Februari 2024 - 1 Mac 2024 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Andi Bernadee]]||[[Riena Diana]]||[[Mark Adam]]||[[Nasz Sally]]||Wanie Ooi||Zaid Erakad||Zalela Kadir}} |'''Eh Mari, Tengok Tu''' - [[Andi Bernadee]] | | |- |3. |''[[Iskandar Chempaka]]'' | 7 Mac 2024 - 20 April 2024 | Azri Izhar | {{hlist|[[Harissa Adlynn]]||[[Muaz Zabir]]||[[Nabil Aqil]]||Shania Hendrik||[[Chacha Maembong]]||[[Alvin Chong]]||[[Raja Azura]]||[[Shamsul Ghau Ghau]]||[[Lisdawati]]||Steve Yap}} | '''Selama Berdua''' - [[Firdaus Rahmat]] |10 juta penonton |20 Episod | |- |4. |''[[Puaka Cuti Semester]]'' | 25 April 2024 - 16 Mei 2024 | Faizal Nadxaman | {{hlist||[[Mark Adam]]||[[Zaki Azeman]]||[[Tracie Sinidol]]||Farhan Mazlan||[[Aween Ismail]]||[[Ropie Cecupak|Ropie]]||Azza Elite}} | '''Lat Tali Lat''' - [[Khai Bahar]] | |10 Episod |Drama ulangan daripada [[Tonton]] - Selama 1 jam |- |5. |''[[Hello Jodoh]]'' | 17 Mei 2024 - 14 Jun 2024 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Riena Diana]]||[[Syarul Ezani]]||||[[Fendy Bakry]]||[[Esma Daniel]]||Enot||Amanda Tan||[[Anies Hann]]||Sera Melissa||Silfeny Osman||[[Wan Nor Azlin]]}} | '''Jodoh''' - [[Jang Han-byul|Han Byul]] | |13 Episod | |- |6. |''[[Metro Crime Series: Siapa Lelaki Itu?|Metro Crime Series]]'' | 15 Jun 2024 - 6 Julai 2024 | {{plainlist| *[[Megat Sharizal]] *[[Faizul A. Rashid]] }} | {{hlist|Zahirah Macwilson|Aloy Paradoks|Mustaqim Bahadon|Chew Kin Wah|Nia Atasha|Aqilah Abas|Wan Raja|Eamie Elyna|Amanda Tan|Chai Zi|Zarynn Min}} | '''Bongkar Saja''' - Fai Ramli '''Ilusi''' - [[Marsha Milan Londoh|Marsha Milan]] & [[Hazama Azmi|Hazama]] | |10 Episod |Drama ulangan daripada [[Tonton]] - Selama 1 jam |- |7. |''[[Pengantin Pasti Jadi]]'' | 11 Julai 2024 - 23 Ogos 2024 | {{plainlist| *Ayie Mustafa *Kyoll Hamzah}} | {{hlist|[[Ali Reza Kavoossi]]||[[Asha Merican]]||[[Ungku Hariz]]||[[Sera Melissa]]||Riesha Aslan||Daniesh Suffian||Cintaa Aiyuni||Faye Kusairi||Lana Nodin||Khaty Azian||Heidi Nur Aleesya}} | '''Tic Tac Toe''' - Amir Mirza | |20 Episod | |- |8. |''[[Mentua (drama)|Mentua]]'' | 24 Ogos 2024 - 27 September 2024 |Zamri Zakaria |{{hlist|[[Fauziah Ahmad Daud]]||[[Siti Elizad|Elizad Sharifuddin]]||[[Syarul Ezani]]||[[Raden Zaharatul]]||[[Hanna Aqeela]]||[[Jalaluddin Hassan|Datuk Jalaludin Hassan]]||Apich Lo||[[Dayang Areeda]]||[[Farahdhiya]]||[[Zarynn Min]]||[[Jasper Supayah]]||[[Jaja Iliyes]]}} |'''Jika Takdir''' - [[Marsha Milan Londoh|Marsha Milan]] | |15 Episod | |- |9. |''[[Gadis dan Angan Angan]]'' | 28 September 2024 - 21 November 2024 | [[Khalid Nadzri]] | {{hlist|[[Bella Dowanna]]||[[Arena Lieya|Arena Wan]]||[[Riena Diana]]||[[Didie Alias]]||[[Ashraf Muslim]]||[[Bell Ngasri]]||[[Ozlynn Waty|Ozlynn]]||[[Azlee Khairi]]||[[Azrul Zaidi]]||[[Nadiya Nisaa]]||[[Amyza Aznan]]||[[Aleza Shadan]]}} |'''Ada Kamu''' - Ika Mustafa | |20 Episod | |- |10. |''[[Skuad X]]'' | 22 November 2024 - 28 Disember 2024 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Wan Raja]]|[[Imran Aqil]]|[[Marc Syahmie]]|[[Yusof Hashim]]|[[Nelissa Nizam]]|[[Dzul Hadziq]]|[[Alya Iman]]|[[Meor Mohd]]|[[Shyrim]]|[[Jay Iswazir]]}} | '''Menang Atau Kalah''' - [[Firdaus Rahmat]] | |13 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2025 |- |1. | ''[[Antara Dua Syurga]]'' | 3 Januari 2025 - 25 Januari 2025 | Faliq Sharif | {{hlist|[[Nabil Aqil]]|[[Tracie Sinidol]]|Zarif Ghazzi|Aida Rain|[[Steve Yap]]|[[Liza Abdullah]]|Ash|Akmal Asyraf|Jesse Lim}} | '''Kenangan''' - [[Amir Jahari]] | |rowspan=2|8 Episod | |- |2. |''[[Cikgu Diva]]'' | 31 Januari 2025 - 22 Februari 2025 | {{ubl|Kyoll Hamzah|Eyzan Hassan}} | {{hlist|[[Eyka Farhana]]|Fitri Farok|[[Syad Mutalib]]|[[Duerra Mitilda]]|Syed Irfan|Danish Hazriq|Kana Fly|Nizam Kama|[[Zarynn Min]]|[[Ziha Salleh]]}} | '''Pelangi''' - [[Amir Hasan]] | | |- |3. | ''[[Keluarga Itu]]'' | 28 Februari 2025 - 9 Mei 2025 | {{ubl|Nur Ain Sharif|Ejump Mohd|Amor Rizan}} | {{hlist|[[Rosyam Nor]]|[[Umie Aida]]|[[Izara Aishah]]|[[Duerra Mitilda]]|[[Puteri Balqis]]|[[Amir Ahnaf]]|[[Muaz Zabir]]|[[Fattah Amin]]|Ady Mohammad|Nessa Maureen}} | '''Tangisan Seorang Pendosa''' - [[Marsha Milan Londoh|Marsha Milan]] |11 juta penonton |30 Episod | |- |4. |''[[Aku Bukan Ustazah (musim 2)|Aku Bukan Ustazah 2]]'' | 10 Mei 2025 - 2 Ogos 2025 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Erysha Emyra]]||[[MK K-Clique]]||[[Zahiril Adzim]]||[[Shaza Bae]]||[[Haneesya Hanee]]||Fikhree Bakar||Ahmad Syafiq||Razak Ahmad||Fadilah Mansor||[[Syad Mutalib]]||Qistina Rania||[[Nabil Aqil]]}} | '''Larut''' - [[Tomok]] | |35 Episod | Sambungan kepada drama '''[[Aku Bukan Ustazah]]''' |- |5. |''[[Boleh Saya Bantu? (musim 2)|Boleh Saya Bantu? 2]]'' | 8 Ogos 2025 - 11 Oktober 2025 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Andi Bernadee]]||[[Riena Diana]]||[[Mark Adam]]||[[Nasz Sally]]||[[Wanie Ooi]]||Zaid Erakad||Ferth Jasni||[[Alif Hadi]]||Ansa Ahmad||Zalela Kadir||Ariel Izz}} | '''Ha Ha Ha''' - [[Nikki Palikat]] | |20 Episod |Sambungan kepada drama '''[[Boleh Saya Bantu?]]''' |- |6. |''[[Jika Itu Salahku]]'' | 17 Oktober 2025 - 28 November 2025 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Alvin Chong]]||[[Sophia Albarakbah]]||Adam Malek||[[Iman Suhana]]||[[Fadilah Mansor]]||Saidah Kamarudin||Zaleha Iman}} | '''Mengejar Bintang''' - Kai Deva | |13 Episod | Adaptasi novel '''Bukan Salahku''' karya Liza Nur |- |7. |''[[Ai Crush You]]'' | 5 Disember 2025 - 9 Januari 2026 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Zarif Ghazzi]]||[[Siti Hariesa]]||[[Lorenzo Irmann]]||[[Auni Yusri]]||[[Qistina Rania]]||}} | '''Antara Dua Dunia''' - [[Putera Muhammad]] | |10 Episod | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2026 |- |1. |''[[My Stolen First Love]]'' | 10 Januari 2026 - 21 Februari 2026 | rowspan=2|[[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Aniq Durar]]||[[Sofia Dendroff]]||[[Wanie Ooi]]||[[Imran Aqil]]||[[Wanns Ahmad]]||[[Alif Hadi]]||[[Catriona Ross]]||[[Shaza Bae]]||[[Nadia Brian]]||[[Zarul Umbrella]]}} | '''Momento''' - Ika Mustafa & Aqmal Ramdan | |13 Episod | Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |2. | ''[[Bila Cinta Menjadi Dosa]]'' | 27 Februari 2026 - Kini | {{hlist|[[Zamarul Hisham]]|[[Siti Elizad Sharifuddin]]|[[Maria Farida]]|[[Sarimah Ibrahim]]|[[Alya Iman]]|Zairi Aziz|Marc Syahmie|[[Nelissa Nizam]]|[[Dian P. Ramlee]]|Ariel Izz|Elly Suhaili}} | '''Taman Keabadian''' - [[Aishah|Dato' Aishah]] | |30 Episod | |- |3. |''Dorm 403'' ! rowspan=8|AKAN DATANG 2026 | [[Raja Mukhriz|Raja Mukhriz R. Ahmad Kamaruddin]] | {{hlist|[[Zairi Aziz]]|[[Muaz Zabir]]|[[Noki K-Clique]]|[[Evertts Gomes]]|Nik Rifaie|[[Dynas Mokhtar]]}} | | |13 Episod | |- |4. |''Boskid'' | [[Shuhaimi Zulkefli]] | {{hlist|[[Fizz Fairuz]]|[[Noorkhiriah]]|Syed Irfan|Ummar Dzariff|[[Qistina Raisah]]|Riena Amirah|[[Ungku Hariz]]|[[Arash Mohamad]]|[[Raja Azmi]]|Ariel Izz|Shyrim Husni}} | | |20 Episod | |- |5. |''[[Dear Farris, Love Bella]]'' | Azhar Khalid (Apache) | {{hlist|[[Siti Hariesa]]||[[Noki K-Clique]]||[[Nabil Aqil]]||[[Ruhainies]]||[[Fadilah Mansor]]||[[Noniswara]]}} | | |13 Episod | Adaptasi novel '''Bella Irdina (Temptation)''' karya Roses Orked |- |7. |''Siren Merah: Sumpah Wira'' | [[Azman Yahya|Azman "Jinggo" Hj. Yahya]] | {{hlist|[[Zarif Ghazzi]]||[[Lorenzo Irmann]]||[[Fitri Farok]]||[[Sky Iskandar]]||[[Hariz Hamdan]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||[[Rusdi Ramli]]||[[Hairie Othman]]||[[Arabella Ellen]]||[[Tracie Sinidol]]||[[Duerra Mitilda]]}} | | | | |} ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Rancangan TV3]] [[Kategori:Slot Drama Melayu Televisyen]] hulyvmsqv77xlhfko5x6lfpr9714aap 0 133778 6810123 6751883 2026-03-27T07:06:53Z Mrpresidentfaris 98967 /* Alumni */ menambah rujukan 6810123 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak |Logo Sekolah = [[Fail:Semarak_Badge.jpg|150px|Logo SMK Seri Perak]] |Moto = Gembleng Tenaga Untuk Jaya |Tarikh = [[1957]] |TarikhRasmi = [[1965]] |Jenis Sekolah = Sekolah harian |Pengetua = Puan Julia binti Mustafa <br> (Februari 2025 - kini) |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = AEA5073 |Bandar = [[Teluk Intan]] |Daerah = [[Hilir Perak]] |Negeri = [[Negeri Perak|Perak]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = 1390 (Sehingga 15 Mei 2007) |Singkatan = SEMARAK |Laman = [http://k.domaindlx.com/smkseriperak http://k.domaindlx.com/smkseriperak] |Telefon = 05-6221707 |Faks = 05-6227573 |footnotes = }} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak''' atau nama ringkasnya ''SMK Seri Perak'', merupakan sebuah sekolah menengah kebangsaan yang terletak di Jalan Changkat Jong, [[Teluk Intan]], [[Negeri Perak|Perak]], [[Malaysia]]. Sekolah ini yang dahulunya dikenali sebagai '''Sekolah Menengah Telok Anson''' telah dibuka pada tahun 1957 tetapi dinamakan secara rasminya pada tahun 1965. Sekolah tersebut yang terkenal dengan akronim SEMARAK dalam kalangan warga sekolah, merupakan salah sebuah sekolah tertua yang menyediakan Aliran Melayu di seluruh Malaysia. Pada tahun 1998, sekolah ini secara rasminya dijadikan sebuah [[Sekolah Bestari]]. Pada tahun 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak terdiri daripada 110 orang guru serta 704 orang pelajar lelaki dan 665 orang pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan pelajar seramai 1369 orang.²⁰⁰⁹ == Sejarah dan latar belakang == Sekolah ini bermula pada tahun 1957 dengan nama '''Sekolah Menengah Telok Anson''' sempena nama [[Telok Anson]]. Semasa zaman awal penubuhannya, kebanyakan pelajar terpaksa belajar di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Abdul Aziz, Teluk Intan]] sementara bangunan sekolah ini masih dalam peringkat pembangunan. Pada tahun [[1964]], semua proses pembinaan telah lengkap. Ia telah dirasmikan oleh Sultan Idris Shah, sultan bagi negeri [[Negeri Perak|Perak]] pada ketika itu pada 17 Januari 1965. Pada masa yang itu, sekolah tersebut masih lagi kekurangan kemudahan kerana hanya beberapa blok sahaja yang dibina termasuklah beberapa buah kelas, makmal sains, sebuah bilik subjek Ekonomi Rumah Tangga (ERT), asrama pelajar lelaki, dan dua buah rumah untuk guru. Pada tahun 1971, beberapa lagi blok telah ditambah seperti Dewan Besar, blok untuk makmal untuk subjek seperti Fizik, Kimia, dan Biologi. Sempena memperingati [[Negeri Perak]], sekolah itu telah dinamakan semula pada tahun 1974 dengan nama '''Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak''' menggantikan nama '''Sekolah Menengah Telok Anson''', diikuti oleh pembentukan Aliran Sains Tingkatan 6. Pada 1986, 3 buah lagi bangunan telah dibina termasuk 10 buah kelas dan sebuah bilik kakitangan sekolah dan telah dibuka oleh Yang Berbahagia bekas [[Menteri Besar]] negeri Perak, Dato' Sri [[Ramli Ngah Talib]]. Pada 1995 sebuah dewan syarahan termasuk beberapa buah lagi pada tahun 2002 dan tahun 2007. === Pengetua === 1. Encik V. Shanmugam (Januari 1964 – Februari 1964) 2. Encik Foong See Toon (Februari 1964 – Januari 1965) 3. Tuan Haji Zainal Adnan bin Yang Yahya (Januari 1965 – Oktober 1972) 4. Encik Zainuddin Yeop bin Mat Tamin (Oktober 1972 – Mac 1974) 5. Encik Rozalli bin Nordin (Mac 1974 – April 1977) 6. Tuan Haji Mohd Arif bin Osman (April 1977 – Oktober 1978) 7. Encik Adnan bin Bashah (November 1978 – Disember 1979) 8. Encik Zainal Abidin bin Haji Abdullah (Januari 1980 – Februari 1992) 9. Tuan Haji Abdullah bin Othman (Februari 1992 – Julai 1997) 10. Encik Shaharuddin bin Atan (Oktober 1997 – Julai 1999) 11. Puan Hajah Nor Ainy binti Abd Hamid (Julai 1999 – 19 September 2007) 12. Encik Muhd Suod bin Mat Thani (22 Mei 2008 – 31 Januari 2009) 13. Pn Hajah Naimah binti Ali (16 Mac 2009 – 19 Oktober 2011 ) 14. Tuan Haji Masri bin Suwarto (01 November 2011 – 01 Ogos 2016) 15. Tuan Haji Mohamed Shafie bin Abd Karim (16 Oktober 2016 – Oktober 2017) 16. Puan Sanafiza binti Salim (20 Disember 2018 – Mei 2022) 17. Puan Norhuda binti Jailani (Jun 2022 – Januari 2024) 18. Puan Julia binti Mustafa (Februari 2025 - kini) == Maklumat sekolah == === Jata === Perisai ini terbahagi kepada tiga bahagian. Di bahagian tengah yang berwarna merah bermaksud kesungguhan. Warna lain yang turut digunakan ialah hitam, putih, dan kuning yang merupakan warna rasmi bendera negeri Perak. Di bahagian tengah jata ini terdapat lambang relung bunga padi yang mengelilingi buku yang melambangkan ilmu pengetahuan. Menembusi lambang buku itu ialah obor yang melambangkan "Obor Ilmu Pengetahuan". === Lagu sekolah === ''Kami Pelajar Sekolah Seri Perak'' <br> ''Tumpukan tenaga pasti tetapkan berjaya*'' <br> ''Tujuan kami bersih, suci, dan murni'' <br> ''Nama yang tertinggi tetap kami hormati'' <br> (Korus) <br> ''Marilah kita bekerjasama'' <br> ''Tinggikan taraf kita'' <br> ''Buktikan setia setiap masa'' <br> ''Kuatkan semangat cita-cita'' <br> '' Kami pelajar perlu pimpinan murni'' <br> ''Semangat berkobar untuk bangsa dan negara'' *Untuk baris kedua lirik ini, lirik asal sebelum diolah pada tahun 1993 ialah, ''"Berikrar berusaha, belajar terus belajar"''. === Alamat === :Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak, :Jalan Changkat Jong, :36000 Teluk Intan, :Perak Darul Ridzuan, :Malaysia :Telefon : 05-6221707 :Faks : 05-6227573 == Alumni == Sejak penubuhannya, ramai bekas pelajar Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak yang telah menempa kejayaan dalam bidang masing-masing. Antara alumni sekolah ini yang dikenali ramai ialah; * Tan Sri Dato' Haji Alimuddin bin Haji Mohd Dom, Pengerusi Yayasan Sukarelawan Siswa (YSS) merangkap bekas Ketua Pengarah Pelajaran Malaysia - alumni tahun 1968. * Dato’ Jamal Ubaidillah bin Haji Mohd Ali (lebih dikenali sebagai Dato' [[Jamal Abdillah]]); penyanyi, pelakon dan ahli perniagaan - alumni tahun 1972 (Tingkatan Satu) - 1974 (Tingkatan Tiga).<ref>{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/perjalanan-dalam-bidang-seni-jamal-abdillah-dari-teluk-intan.html#google_vignette|title=Perjalanan Dalam Bidang Seni, Jamal Abdillah Dari Teluk Intan|last=Jasbindar|first=Freddie Aziz|date=2018-03-26|website=Orangperak.com|access-date=2026-03-27|language=ms}}</ref> * Kevin Zahri, jurulatih kecergasan - alumni tahun 1994-1995 (calon Peperiksaan Menengah Rendah (PMR) tahun 1994). * Mohammad Hafiz bin Hamidun (lebih dikenali sebagai [[Hafiz Hamidun]]); penyanyi, komposer, penerbit rakaman, penulis lirik dan ahli perniagaan - alumni tahun 2000 (Tingkatan Empat) - pertengahan 2002 (Tingkatan Enam Rendah). == Lihat juga == * [[Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Perak]] di [[Parit Buntar]] == Rujukan == <references /> == Pautan luar == * [http://ppkismksp.blogspot.com/ Blog PPKI Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak, Teluk Intan] * [http://semarakti.edu.my/ Laman sesawang Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak, Teluk Intan] * [https://www.facebook.com/smkseriperaktelukintan/ Laman Facebook Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Perak, Teluk Intan] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Perak|Seri Perak]] [[Kategori:Sekolah menengah di Perak|Seri Perak]] [[Kategori:Penubuhan 1957 di Persekutuan Tanah Melayu]] 8pnqae7idv68vzx2xhn62mdrnjrzyv7 0 141784 6809988 6701803 2026-03-27T02:23:16Z Normal rookie 279720 6809988 wikitext text/x-wiki {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk|Datuk Seri Panglima]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PJN|SPDK|SSAP|DHMS|DCSM|DIMP}} | name = Abdul Azeez Abdul Rahim | native_name = {{font color|green|عبد العزيز عبد الرحيم}} | image = Abdul Azeez Abdul Rahim.jpg | imagesize = 150 | birth_date = {{birth date and age|1966|11|19}} | birth_place = [[Kedah]], [[Malaysia]] | residence = Taman Bemban, 09200 Kupang, [[Kedah]] | death_date = | death_place = | constituency_MP2 = {{Parlimen|Baling}} | parliament2 = Malaysia | term_start2 = 5 Mei 2013 | term_end2 = 10 Oktober 2022 | majority2 = 5,185 (2013), 1,074 (2018), -29,137 (2022) | predecessor2 = [[Taib Azamudden Md Taib]] | successor2 = [[Hassan Saad]] | office3 = [[Majlis Tertinggi UMNO 2009-2011|Ahli Majlis Tertinggi UMNO]] | term_start3 = 2009 | term_end3 = 2011 | predecessor3 = | successor3 = | party = {{Logo kecil BN}}{{Logo kecil UMNO}} [[Barisan Nasional|BN]] - [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] | occupation = Ahli perniagaan, ahli politik | relations = | spouse = Datin Seri Khadijah Mohd Noor | children = 4 | website = | footnotes = }} [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk|Datuk Seri Panglima]] '''Abdul Azeez bin Abdul Rahim''' ([[Jawi]]: عبد العزيز بن عبد الرحيم; lahir 19 November 1966) ialah seorang ahli politik [[Malaysia]]. Beliau ialah bekas Ahli Parlimen Malaysia bagi Parlimen {{Parlimen|Baling}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2022/11/rasmi-azeez-rahim-kalah-kepada-calon-pn-di-baling/|title=[Rasmi] Azeez Rahim kalah kepada calon PN di Baling|last=RAMLI|first=NORLIA|date=2022-11-19|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2024-07-16}}</ref> Di peringkat akar umbi, beliau memegang jawatan Ahli [[Majlis Tertinggi UMNO 2009-2011|Majlis Tertinggi UMNO]], ketua UMNO Bahagian Baling dan juga Ketua UMNO Cawangan Kg Charok Sikin, [[Kupang, Kedah|Kupang]], [[Baling]], [[Kedah]]. Pada peringkat parti, beliau ialah Ahli Majlis Kerja Tertinggi [[UMNO]] (dipilih). == Latar belakang == Abdul Azeez merupakan anak ketiga daripada 5 orang adik-beradik. Beliau berkahwin dengan Khadijah dan memperolehi 4 orang anak iaitu dua orang lelaki dan dua orang perempuan (Mohd Khairul Anwar, Mohd Khairul Azman, Khaleeda Azwa dan Khaleeda Azeera). Beliau mengaku fasih [[Bahasa Melayu|berbahasa Melayu]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] dan [[Bahasa Tamil|Tamil]].<ref>{{Citeweb|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=pilihanraya2008&y=2008&dt=0221&pub=pilihanraya2008&sec=Corat-coret&pg=pc_02.htm|title=Azeez fasih bahasa Tamil|date=21 Februari 2008|access-date=4 Oktober 2009|website=Utusan Online|last=|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624105943/http://ww1.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=pilihanraya2008&y=2008&dt=0221&pub=pilihanraya2008&sec=Corat-coret&pg=pc_02.htm|archive-date=2017-06-24|dead-url=no|url-status=live}}</ref> === NGO === Abdul Azeez pernah menglibatkan diri dalam kesukarelawan semasa menjadi pengerusi Logistik [[Yayasan Aman Malaysia]] untuk [[Bencana Tsunami|bencana tsunami]] di [[Aceh]] dan bencana tsunami di [[Sri Lanka]]/[[India]] pada tahun 2005. Kini,{{Bila}} beliau merupakan Pengerusi Kelab Putera 1Malaysia dan banyak menjalankan aktiviti-aktiviti bantuan kemanusiaan di dalam dan luar negara. === Lain-lain === Antara jawatan lain termasuklah:- * Yang Dipertua Mimbar Permuafakatan Ibubapa Nasional Negeri Kedah (Mapin) * Pengerusi Belia Anti Dadah dan Anti Pelumba Haram, Kedah Darul Aman. * Pengerusi Jawatankuasa Masjid-masjid, seluruh Parlimen Baling, Kedah Darul Aman. * Penaung Jawatankuasa peningkatan prestasi UPSR di seluruh sekolah rendah, Parlimen Baling, Kedah Darul Aman. * Pengerusi Persatuan Ibubapa dan Guru-guru (PIBG) Sek Keb Sri Subang, Subang Jaya, Selangor Darul Ehsan. * Ahli Kelab Rotary Goldwing * Pengerusi Koperasi Pembangunan Daerah Baling. * Pengerusi Eksekutif Sekretariat Perunding Yayasan Pembangunan Ekonomi Islam Malaysia (YPEIM)<ref>{{Citeweb|url=http://www.tabunghaji.gov.my/datuk-abdul-azeez-abdul-rahim|title=Datuk Abdul Azeez Abdul Rahim|date=|access-date=6 April 2013|website=Tabung Haji|last=|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715224113/http://www.tabunghaji.gov.my/datuk-abdul-azeez-abdul-rahim|archive-date=2014-07-15|dead-url=yes|url-status=live}}</ref> == Kerjaya politik == === Pemuda dan Putera UMNO === Beliau juga bertindak sebagai Timbalan Pengerusi Bencana Alam Pemuda UMNO Malaysia untuk bantuan bencana tsunami di negeri Kedah tahun 2005. Beliau merupakan Ketua [[Putera UMNO]] sejak 2007 sebagai satu usaha meremajakan UMNO. Salah satu cara adalah dengan cuba menarik penglibatan [[Mat Rempit|mat rempit]] kepada UMNO dan aktiviti berfaedah. Salah satu cara ialah menjadi Ketua Ekspedisi Terjun Bebas Kutub Utara Putera UMNO 2007. === Majlis Tertinggi UMNO === Abdul Azeez terpilih dalam [[Perhimpunan Agung UMNO 2009]] pada Mac 2009. Untuk itu, beliau diletakkan menjadi Ahli jawatankuasa Biro Membasmi Dadah Majlis Tertinggi UMNO dan Ahli jawatankuasa Biro Belia dan Sukan UMNO Malaysia. == Keputusan pilihan raya == [[File:Abdul Azeez Abdul Rahim.jpg|100px|right|thumb|Abdul Azeez sebagai calon [[Barisan Nasional]]]] {| class="wikitable sortable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parliamen Malaysia]]: [[Baling]], [[Kedah]]<ref name="The Star 2008 GE results">{{Cite web |last= |first= |authorlink= |author2= |title=Malaysia Decides 2008 |work= |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date= |url=http://thestar.com.my/election/ |format= |doi= |accessdate=25 Januari 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409212729/http://thestar.com.my/election/ |archivedate=9 April 2008 |df= }} Percentage figures are calculated based on total turnout.</ref><ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=Malay |accessdate=4 February 2017 }} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web|url=http://undi.info/#|title=Malaysia General Election|work=undiinfo Malaysian Election Data|publisher=[[Malaysiakini]]|accessdate=4 February 2017}} Results only available from the [[Malaysian general election, 2004|2004 election]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=Malay |accessdate=24 March 2017}}</ref><ref name ="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|accessdate=2014-04-09 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archivedate=30 March 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=26 October 2014|archive-date=2018-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=Malay |accessdate=17 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=24 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref> ! Tahun ! colspan=2|Kerajaan ! Undi ! Pct ! colspan=2|Pembangkang ! Undi ! Pct !|Jumlah pengundi !|Majoriti !|Turnout |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Abdul Azeez Abdul Rahim ([[United Malay National Organisation|UMNO]]) |align="right" |28,461 |44.10% |{{Party shading/PAS}} | |'''[[Taib Azamudden Md Taib]]''' ('''[[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]''') |'''36,074''' |'''55.90%''' |65,764 |7,613 |83.47% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Abdul Azeez Abdul Rahim''' ([[United Malay National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''43,504''' |'''53.17%''' |{{Party shading/PAS}} | |[[Najmi Haji Ahmad|Najmi Ahmad]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |38,319 |46.86% |83,109 |5185 |89.20% |- | rowspan="2"|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan="2" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="2"|'''Abdul Azeez Abdul Rahim''' ([[United Malay National Organisation|'''UMNO''']]) | rowspan="2" align="right" |'''38,557''' | rowspan="2"|'''42.60%''' |{{Party shading/PAS}} | |Hassan Saad ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |37,483 |41.41% | rowspan="2"|92,128 | rowspan="2"|1,074 | rowspan="2"|85.93% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Mohd Taufik Yaacob]] ([[Malaysian United Indigenous Party|PPBM]]) |align="right" |14,472 |15.99% |} == Isu dan kontroversi == === Isu Tabung Haji === {{kemaskini}} Pada 16 Januari 2019, bekas Pengerusi Tabung Haji ini juga disabitkan dengan 12 pertuduhan rasuah dan penggubahan wang haram untuk digunakan di dalam projek kerajaan persekutuan ketika itu. Beliau disabitkan dengan 3 pertuduhan menerima suapan bernilai RM 5.2 juta dan 9 pertuduhan penggubahan wang haram yang bernilai RM 139.34 juta. Jika disabitkan bersalah bagi pertuduhan rasuah, beliau boleh dipenjarakan maksimum selama 20 tahun dan di denda dengan 5 kali ganda nilai suapan. Dan bagi kesalahan penggubahan wang haram, beliau boleh dipenjarakan maksimum selama 15 tahun dan di denda sebanyak RM 5 juta.<ref>{{Citeweb|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2019/01/16/ex-tabung-haji-chief-claims-trial-to-corruption-money-laundering/|title=Ketua Putera Umno dakwa dipukul, diterajang|date=16 Januari 2019|access-date=6 April 2013|website=Free Malaysia Today|last=Ho Kit Yen|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215090327/https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2019/01/16/ex-tabung-haji-chief-claims-trial-to-corruption-money-laundering/|archive-date=2019-02-15|dead-url=no|url-status=dead}}</ref> ===Isu Gelap=== Yang Dipertua Dewan Rakyat yang baharu Datuk Azhar Azizan Harun membuka persidangan Dewan Rakyat hari ini dengan mengarahkan Ahli Parlimen Baling Datuk Abdul Azeez Abdul Rahim memohon maaf susulan kenyataan beliau mengenai isu 'gelap' dan 'bedak' semalam. Kejadian itu berlaku ketika Abdul Azeez mengungkapkan ayat 'gelap tak nampak' ketika Kasthuriraani Patto (PH-Batu Kawan) bangun mencelah mempersoalkan mengenai ketiadaan wanita sebagai Ahli Jawatankuasa Pemilih yang dicadangkan dalam usul berkenaan semalam. "Saya telah meneliti hansard tersebut dan mengambil keputusan bahawa perkataan tersebut adalah offensive (bersifat menghina) dan saya ingin meminta Yang Berhormat Baling memohon maaf dan menarik balik perkataan tersebut," katanya. Akur dengan arahan Yang Dipertua, Abdul Azeez bangun lantas membuat permohonan maaf dan menarik balik kenyataan itu namun menjelaskan bahawa beliau sama sekali tidak berniat memanggil sesiapa 'gelap'. "Dua tahun saya duduk di situ, sememangnya kawasan itu gelap dan kami selalu tidak dapat perhatian speaker. "Saya kata 'gelap tak nampak' maksud saya kawasan itu gelap. Bagi saya penting rakyat tahu bahawa saya tidak sama sekali berniat memanggil sesiapa gelap kerana diri saya sendiri Allah SWT takdirkan gelap jadi tak ada sebab saya nak cakap begitu," katanya. Yang Dipertua selepas itu turut meminta dan mengingatkan semua ahli dewan agar tidak menggunakan perkataan kesat, berbaur perkauman serta seksis. Kasthuriraani, yang bangun dan mengucapkan terima kasih kepada Yang Dipertua atas ketegasan dan membuat keputusan berkenaan, namun tetap dengan pendiriannya bahawa perkataan itu sepatutnya tidak dikeluarkan kerana ia bersifat sangat seksis dan rasis. "Pada pandangan saya dan ramai Ahli Parlimen di sini berpendapat perkara tersebut walau apa pun alasan diberikan Yang Berhormat Baling, tidak perlu dikeluarkan dan disebut, sebab kita faham niat di sebalik kenyataan tersebut bukanlah semata-mata mengatakan tempat ini gelap," katanya. BACA: Sikap rasis, seksis: Wanita PKR kecam Abdul Azeez Mengambil maklum hujah Kasthuriraani, Azhar menyatakan bahawa perkara itu sudah selesai memandangkan beliau telah mengarahkan Abdul Azeez untuk meminta maaf dan mahu meneruskan ke agenda Aturan Mesyuarat seterusnya. Ahli Parlimen Batu Kawan itu yang bertegas dengan hujahnya, bingkas bangun dengan mendakwa sebenarnya ramai lagi Ahli Parlimen wanita menjadi mangsa kata-kata kesat Ahli Parlimen Baling itu dan memohon satu tindakan tegas dikenakan. "Sekadar menarik balik dan mohon maaf Baling (Ahli Parlimen) dah buat banyak kali... masih tidak bertaubat lagi. Yang Berhormat Baling adalah a repeat offender," katanya. Azhar, yang tidak mahu memanjangkan perkara itu, berkata beliau akan mengambil tindakan lebih tegas jika insiden seumpamanya berlaku dan sekali lagi mengingatkan semua Ahli Parlimen supaya menjaga adab dan sopan. == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Jasa Negara - Order of Meritorious Service - PJN.svg|50px]] Panglima Jasa Negara (PJN) - '''Datuk''' (2011)<ref>{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat|access-date=2019-01-17|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> * {{Flag|Kedah}} : ** [[File:MY-KED Order of Loyalty to Sultan Abdul Halim Muazzam Shah - Knight Commander (DHMS).svg|50px]] Darjah Paduka Seri Setia Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah (DHMS) - '''Dato' Paduka''' (2017)<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/news/nation/2017/01/15/raja-muda-of-kedah-heads-state-awards-list/|title=Raja Muda of Kedah heads state awards list|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=15 January 2017|accessdate=28 September 2017}}</ref> * {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:My-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan 2006.svg|50px]] {{strikethrough|Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (Al-Ismaili I) (SJMK) - '''Dato'''' (2016,}} ditarik balik pada 2 April 2019)<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/pengerusi-tabung-haji-dikurnia-sjmk-1.406722|date=13 November 2016|accessdate=29 September 2018|language=Malay|publisher=[[Utusan Malaysia]]|title=Pengerusi Tabung Haji dikurnia SJMK|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929080625/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/pengerusi-tabung-haji-dikurnia-sjmk-1.406722|url-status=dead}}</ref> * {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] Darjah Cemerlang Seri Melaka (DCSM) - '''Datuk Wira''' (2015)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2015/10/10/dr-wee-gets-malacca-award-mustapa-receives-dgsm-title/|date=10 October 2015|accessdate=29 September 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Dr Wee gets Malacca award}}</ref> * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|50px]] Darjah Indera Mahkota Pahang (DIMP) - '''Dato'''' (2000)<ref>{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1024&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=hn_06.htm|date=24 October 2000|accessdate=29 September 2018|language=Malay|publisher=[[Utusan Malaysia]]|title=Legenda bola sepak terima darjah kebesaran|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929080727/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1024&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=hn_06.htm|url-status=dead}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] Darjah Kebesaran Sri Sultan Ahmad Shah Pahang (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2013) * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu (SPDK) - '''Datuk Seri Panglima''' (2014)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/19/abdul-azeez-sabah-awards/|date=19 November 2014|accessdate=29 September 2018|work=[[Bernama]]|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Abdul Azeez heads list of Sabah Award recipients}}</ref> == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Barisan Nasional}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Kelahiran 1966]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Menarik semula sokongan terhadap Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] nzvde6yfdktk2q3tu12o2zhx3hhbp18 6809998 6809988 2026-03-27T02:26:39Z Normal rookie 279720 6809998 wikitext text/x-wiki {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia]] [[Dato' Sri]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PJN|SSAP|SPDK|DHMS|DCSM|DIMP|JP}} | name = Abdul Azeez Abdul Rahim | native_name = {{font color|green|عبد العزيز عبد الرحيم}} | image = Abdul Azeez Abdul Rahim.jpg | imagesize = 150 | birth_date = {{birth date and age|1966|11|19}} | birth_place = [[Kedah]], [[Malaysia]] | residence = Taman Bemban, 09200 Kupang, [[Kedah]] | death_date = | death_place = | constituency_MP2 = {{Parlimen|Baling}} | parliament2 = Malaysia | term_start2 = 5 Mei 2013 | term_end2 = 10 Oktober 2022 | majority2 = 5,185 (2013), 1,074 (2018), -29,137 (2022) | predecessor2 = [[Taib Azamudden Md Taib]] | successor2 = [[Hassan Saad]] | office3 = [[Majlis Tertinggi UMNO 2009-2011|Ahli Majlis Tertinggi UMNO]] | term_start3 = 2009 | term_end3 = 2011 | predecessor3 = | successor3 = | party = {{Logo kecil BN}}{{Logo kecil UMNO}} [[Barisan Nasional|BN]] - [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] | occupation = Ahli perniagaan, ahli politik | relations = | spouse = Datin Seri Khadijah Mohd Noor | children = 4 | website = | footnotes = }} [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk|Datuk Seri Panglima]] '''Abdul Azeez bin Abdul Rahim''' ([[Jawi]]: عبد العزيز بن عبد الرحيم; lahir 19 November 1966) ialah seorang ahli politik [[Malaysia]]. Beliau ialah bekas Ahli Parlimen Malaysia bagi Parlimen {{Parlimen|Baling}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2022/11/rasmi-azeez-rahim-kalah-kepada-calon-pn-di-baling/|title=[Rasmi] Azeez Rahim kalah kepada calon PN di Baling|last=RAMLI|first=NORLIA|date=2022-11-19|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2024-07-16}}</ref> Di peringkat akar umbi, beliau memegang jawatan Ahli [[Majlis Tertinggi UMNO 2009-2011|Majlis Tertinggi UMNO]], ketua UMNO Bahagian Baling dan juga Ketua UMNO Cawangan Kg Charok Sikin, [[Kupang, Kedah|Kupang]], [[Baling]], [[Kedah]]. Pada peringkat parti, beliau ialah Ahli Majlis Kerja Tertinggi [[UMNO]] (dipilih). == Latar belakang == Abdul Azeez merupakan anak ketiga daripada 5 orang adik-beradik. Beliau berkahwin dengan Khadijah dan memperolehi 4 orang anak iaitu dua orang lelaki dan dua orang perempuan (Mohd Khairul Anwar, Mohd Khairul Azman, Khaleeda Azwa dan Khaleeda Azeera). Beliau mengaku fasih [[Bahasa Melayu|berbahasa Melayu]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] dan [[Bahasa Tamil|Tamil]].<ref>{{Citeweb|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=pilihanraya2008&y=2008&dt=0221&pub=pilihanraya2008&sec=Corat-coret&pg=pc_02.htm|title=Azeez fasih bahasa Tamil|date=21 Februari 2008|access-date=4 Oktober 2009|website=Utusan Online|last=|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170624105943/http://ww1.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=pilihanraya2008&y=2008&dt=0221&pub=pilihanraya2008&sec=Corat-coret&pg=pc_02.htm|archive-date=2017-06-24|dead-url=no|url-status=live}}</ref> === NGO === Abdul Azeez pernah menglibatkan diri dalam kesukarelawan semasa menjadi pengerusi Logistik [[Yayasan Aman Malaysia]] untuk [[Bencana Tsunami|bencana tsunami]] di [[Aceh]] dan bencana tsunami di [[Sri Lanka]]/[[India]] pada tahun 2005. Kini,{{Bila}} beliau merupakan Pengerusi Kelab Putera 1Malaysia dan banyak menjalankan aktiviti-aktiviti bantuan kemanusiaan di dalam dan luar negara. === Lain-lain === Antara jawatan lain termasuklah:- * Yang Dipertua Mimbar Permuafakatan Ibubapa Nasional Negeri Kedah (Mapin) * Pengerusi Belia Anti Dadah dan Anti Pelumba Haram, Kedah Darul Aman. * Pengerusi Jawatankuasa Masjid-masjid, seluruh Parlimen Baling, Kedah Darul Aman. * Penaung Jawatankuasa peningkatan prestasi UPSR di seluruh sekolah rendah, Parlimen Baling, Kedah Darul Aman. * Pengerusi Persatuan Ibubapa dan Guru-guru (PIBG) Sek Keb Sri Subang, Subang Jaya, Selangor Darul Ehsan. * Ahli Kelab Rotary Goldwing * Pengerusi Koperasi Pembangunan Daerah Baling. * Pengerusi Eksekutif Sekretariat Perunding Yayasan Pembangunan Ekonomi Islam Malaysia (YPEIM)<ref>{{Citeweb|url=http://www.tabunghaji.gov.my/datuk-abdul-azeez-abdul-rahim|title=Datuk Abdul Azeez Abdul Rahim|date=|access-date=6 April 2013|website=Tabung Haji|last=|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715224113/http://www.tabunghaji.gov.my/datuk-abdul-azeez-abdul-rahim|archive-date=2014-07-15|dead-url=yes|url-status=live}}</ref> == Kerjaya politik == === Pemuda dan Putera UMNO === Beliau juga bertindak sebagai Timbalan Pengerusi Bencana Alam Pemuda UMNO Malaysia untuk bantuan bencana tsunami di negeri Kedah tahun 2005. Beliau merupakan Ketua [[Putera UMNO]] sejak 2007 sebagai satu usaha meremajakan UMNO. Salah satu cara adalah dengan cuba menarik penglibatan [[Mat Rempit|mat rempit]] kepada UMNO dan aktiviti berfaedah. Salah satu cara ialah menjadi Ketua Ekspedisi Terjun Bebas Kutub Utara Putera UMNO 2007. === Majlis Tertinggi UMNO === Abdul Azeez terpilih dalam [[Perhimpunan Agung UMNO 2009]] pada Mac 2009. Untuk itu, beliau diletakkan menjadi Ahli jawatankuasa Biro Membasmi Dadah Majlis Tertinggi UMNO dan Ahli jawatankuasa Biro Belia dan Sukan UMNO Malaysia. == Keputusan pilihan raya == [[File:Abdul Azeez Abdul Rahim.jpg|100px|right|thumb|Abdul Azeez sebagai calon [[Barisan Nasional]]]] {| class="wikitable sortable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parliamen Malaysia]]: [[Baling]], [[Kedah]]<ref name="The Star 2008 GE results">{{Cite web |last= |first= |authorlink= |author2= |title=Malaysia Decides 2008 |work= |publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |date= |url=http://thestar.com.my/election/ |format= |doi= |accessdate=25 Januari 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080409212729/http://thestar.com.my/election/ |archivedate=9 April 2008 |df= }} Percentage figures are calculated based on total turnout.</ref><ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=Malay |accessdate=4 February 2017 }} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web|url=http://undi.info/#|title=Malaysia General Election|work=undiinfo Malaysian Election Data|publisher=[[Malaysiakini]]|accessdate=4 February 2017}} Results only available from the [[Malaysian general election, 2004|2004 election]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=Malay |accessdate=24 March 2017}}</ref><ref name ="myundi pru 13">{{cite web |url=http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |title=my undi : Kawasan & Calon-Calon PRU13 : Keputusan PRU13 (Archived copy) |website=www.myundi.com.my|accessdate=2014-04-09 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140331000718/http://www.myundi.com.my/pru13/region.aspx |archivedate=30 March 2014 |df=dmy-all }}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|title=Keputusan Pilihan Raya Umum ke-13|work=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=26 October 2014|archive-date=2018-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321134049/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=Malay |accessdate=17 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=24 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref> ! Tahun ! colspan=2|Kerajaan ! Undi ! Pct ! colspan=2|Pembangkang ! Undi ! Pct !|Jumlah pengundi !|Majoriti !|Turnout |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Abdul Azeez Abdul Rahim ([[United Malay National Organisation|UMNO]]) |align="right" |28,461 |44.10% |{{Party shading/PAS}} | |'''[[Taib Azamudden Md Taib]]''' ('''[[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]''') |'''36,074''' |'''55.90%''' |65,764 |7,613 |83.47% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Abdul Azeez Abdul Rahim''' ([[United Malay National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''43,504''' |'''53.17%''' |{{Party shading/PAS}} | |[[Najmi Haji Ahmad|Najmi Ahmad]] ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |38,319 |46.86% |83,109 |5185 |89.20% |- | rowspan="2"|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan="2" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="2"|'''Abdul Azeez Abdul Rahim''' ([[United Malay National Organisation|'''UMNO''']]) | rowspan="2" align="right" |'''38,557''' | rowspan="2"|'''42.60%''' |{{Party shading/PAS}} | |Hassan Saad ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |37,483 |41.41% | rowspan="2"|92,128 | rowspan="2"|1,074 | rowspan="2"|85.93% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Mohd Taufik Yaacob]] ([[Malaysian United Indigenous Party|PPBM]]) |align="right" |14,472 |15.99% |} == Isu dan kontroversi == === Isu Tabung Haji === {{kemaskini}} Pada 16 Januari 2019, bekas Pengerusi Tabung Haji ini juga disabitkan dengan 12 pertuduhan rasuah dan penggubahan wang haram untuk digunakan di dalam projek kerajaan persekutuan ketika itu. Beliau disabitkan dengan 3 pertuduhan menerima suapan bernilai RM 5.2 juta dan 9 pertuduhan penggubahan wang haram yang bernilai RM 139.34 juta. Jika disabitkan bersalah bagi pertuduhan rasuah, beliau boleh dipenjarakan maksimum selama 20 tahun dan di denda dengan 5 kali ganda nilai suapan. Dan bagi kesalahan penggubahan wang haram, beliau boleh dipenjarakan maksimum selama 15 tahun dan di denda sebanyak RM 5 juta.<ref>{{Citeweb|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2019/01/16/ex-tabung-haji-chief-claims-trial-to-corruption-money-laundering/|title=Ketua Putera Umno dakwa dipukul, diterajang|date=16 Januari 2019|access-date=6 April 2013|website=Free Malaysia Today|last=Ho Kit Yen|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215090327/https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2019/01/16/ex-tabung-haji-chief-claims-trial-to-corruption-money-laundering/|archive-date=2019-02-15|dead-url=no|url-status=dead}}</ref> ===Isu Gelap=== Yang Dipertua Dewan Rakyat yang baharu Datuk Azhar Azizan Harun membuka persidangan Dewan Rakyat hari ini dengan mengarahkan Ahli Parlimen Baling Datuk Abdul Azeez Abdul Rahim memohon maaf susulan kenyataan beliau mengenai isu 'gelap' dan 'bedak' semalam. Kejadian itu berlaku ketika Abdul Azeez mengungkapkan ayat 'gelap tak nampak' ketika Kasthuriraani Patto (PH-Batu Kawan) bangun mencelah mempersoalkan mengenai ketiadaan wanita sebagai Ahli Jawatankuasa Pemilih yang dicadangkan dalam usul berkenaan semalam. "Saya telah meneliti hansard tersebut dan mengambil keputusan bahawa perkataan tersebut adalah offensive (bersifat menghina) dan saya ingin meminta Yang Berhormat Baling memohon maaf dan menarik balik perkataan tersebut," katanya. Akur dengan arahan Yang Dipertua, Abdul Azeez bangun lantas membuat permohonan maaf dan menarik balik kenyataan itu namun menjelaskan bahawa beliau sama sekali tidak berniat memanggil sesiapa 'gelap'. "Dua tahun saya duduk di situ, sememangnya kawasan itu gelap dan kami selalu tidak dapat perhatian speaker. "Saya kata 'gelap tak nampak' maksud saya kawasan itu gelap. Bagi saya penting rakyat tahu bahawa saya tidak sama sekali berniat memanggil sesiapa gelap kerana diri saya sendiri Allah SWT takdirkan gelap jadi tak ada sebab saya nak cakap begitu," katanya. Yang Dipertua selepas itu turut meminta dan mengingatkan semua ahli dewan agar tidak menggunakan perkataan kesat, berbaur perkauman serta seksis. Kasthuriraani, yang bangun dan mengucapkan terima kasih kepada Yang Dipertua atas ketegasan dan membuat keputusan berkenaan, namun tetap dengan pendiriannya bahawa perkataan itu sepatutnya tidak dikeluarkan kerana ia bersifat sangat seksis dan rasis. "Pada pandangan saya dan ramai Ahli Parlimen di sini berpendapat perkara tersebut walau apa pun alasan diberikan Yang Berhormat Baling, tidak perlu dikeluarkan dan disebut, sebab kita faham niat di sebalik kenyataan tersebut bukanlah semata-mata mengatakan tempat ini gelap," katanya. BACA: Sikap rasis, seksis: Wanita PKR kecam Abdul Azeez Mengambil maklum hujah Kasthuriraani, Azhar menyatakan bahawa perkara itu sudah selesai memandangkan beliau telah mengarahkan Abdul Azeez untuk meminta maaf dan mahu meneruskan ke agenda Aturan Mesyuarat seterusnya. Ahli Parlimen Batu Kawan itu yang bertegas dengan hujahnya, bingkas bangun dengan mendakwa sebenarnya ramai lagi Ahli Parlimen wanita menjadi mangsa kata-kata kesat Ahli Parlimen Baling itu dan memohon satu tindakan tegas dikenakan. "Sekadar menarik balik dan mohon maaf Baling (Ahli Parlimen) dah buat banyak kali... masih tidak bertaubat lagi. Yang Berhormat Baling adalah a repeat offender," katanya. Azhar, yang tidak mahu memanjangkan perkara itu, berkata beliau akan mengambil tindakan lebih tegas jika insiden seumpamanya berlaku dan sekali lagi mengingatkan semua Ahli Parlimen supaya menjaga adab dan sopan. == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Jasa Negara - Order of Meritorious Service - PJN.svg|50px]] Panglima Jasa Negara (PJN) - '''Datuk''' (2011)<ref>{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=Semakan Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat|access-date=2019-01-17|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> * {{Flag|Kedah}} : ** [[File:MY-KED Order of Loyalty to Sultan Abdul Halim Muazzam Shah - Knight Commander (DHMS).svg|50px]] Darjah Paduka Seri Setia Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah (DHMS) - '''Dato' Paduka''' (2017)<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/news/nation/2017/01/15/raja-muda-of-kedah-heads-state-awards-list/|title=Raja Muda of Kedah heads state awards list|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=15 January 2017|accessdate=28 September 2017}}</ref> * {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbn BAR.svg|50px]] {{strikethrough|Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (Al-Ismaili I) (SJMK) - '''Dato'''' (2016,}} ditarik balik pada 2 April 2019)<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/berita/nasional/pengerusi-tabung-haji-dikurnia-sjmk-1.406722|date=13 November 2016|accessdate=29 September 2018|language=Malay|publisher=[[Utusan Malaysia]]|title=Pengerusi Tabung Haji dikurnia SJMK|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929080625/http://www.utusan.com.my/berita/nasional/pengerusi-tabung-haji-dikurnia-sjmk-1.406722|url-status=dead}}</ref> * {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Cemerlang Seri Melaka]] (DCSM) - '''Datuk Wira''' (2015)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2015/10/10/dr-wee-gets-malacca-award-mustapa-receives-dgsm-title/|date=10 October 2015|accessdate=29 September 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Dr Wee gets Malacca award}}</ref> * {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of the Crown of Pahang - Knight Companion - DIMP.svg|50px]] [[Darjah Indera Mahkota Pahang]] (DIMP) - '''Dato'''' (2000)<ref>{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1024&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=hn_06.htm|date=24 October 2000|accessdate=29 September 2018|language=Malay|publisher=[[Utusan Malaysia]]|title=Legenda bola sepak terima darjah kebesaran|archive-date=2018-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929080727/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2000&dt=1024&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=hn_06.htm|url-status=dead}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] Darjah Kebesaran Sri Sultan Ahmad Shah Pahang (SSAP) - '''Dato' Sri''' (2013) * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) - '''Datuk Seri Panglima''' (2014)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/11/19/abdul-azeez-sabah-awards/|date=19 November 2014|accessdate=29 September 2018|work=[[Bernama]]|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|title=Abdul Azeez heads list of Sabah Award recipients}}</ref> == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Barisan Nasional}} {{Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Kelahiran 1966]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Menarik semula sokongan terhadap Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] 9yhws3fsoei0pz4p41utl8t9pi6ewoy 0 142426 6810141 6558486 2026-03-27T07:43:37Z Aurora 376 Aurora telah memindahkan laman [[Pesawat udara tanpa pemandu]] ke [[Pesawat tanpa pemandu]]: ikut PRPM 6558486 wikitext text/x-wiki [[Fail:MQ-8B Fire Scout.jpeg|thumb|Meskipun kebanyakan UAV merupakan sebuah [[pesawat kepak kaku]], rekabentuk [[pesawat sayap putar]] seperti [[MQ-8 Fire Scout|MQ-8B Fire Scout]] juga wujud.]] [[Fail:MQ-9 Reaper in flight (2007).jpg|thumb|right|[[MQ-9 Reaper]], sebuah UAV pengawasan pemburu-pembunuh yang digunakan oleh [[Angkatan Tentera Amerika Syarikat]] dan [[Angkatan Tentera Britain]], terutamanya di [[Iraq]] dan [[Afghanistan]].]] '''Pesawat udara tanpa pemandu''' ([[bahasa Inggeris]]: ''unmanned aerial vehicle'', disingkatkan kepada '''UAV'''), juga dikenali dengan nama '''dron''' atau '''naning''',<ref>{{cite web |author=Zamir Mohyedin |title=Ciptaan syarikat Elon Musk, Starlink beri kelebihan besar kepada Ukraine lawan Rusia |date=28 Mac 2022 |url=https://selangorkini.my/2022/03/ciptaan-syarikat-elon-musk-starlink-beri-kelebihan-besar-kepada-ukraine-lawan-rusia/ |website=Selangor Kini |publisher= }}</ref> merupakan sejenis [[pesawat udara]] yang tidak memerlukan [[juruterbang]] untuk mengendalikannya. UAV memiliki dua kelainan: iaitu sama ada yang dikendalikan secara kawalan jauh, atau boleh diterbangkan secara bebas berdasarkan rancangan penerbangan yang sejak awal-awal lagi telah diprogramkan dengan menggunakan sistem automasi dinamik yang sukar. Pada masa sekarang, kebanyakan UAV boleh melaksanakan misi-misi pengawasan dan juga serangan. UAV juga kini semakin banyak digunakan untuk kegunaan awam, seperti memadamkan kebakaran. UAV sering kali digunakan di dalam misi-misi yang sangat "bosan, kotor, atau berbahaya" untuk sesebuah pesawat yang berpemandu. == Pengenalan == Terdapat pelbagai jenis bentuk, saiz, tatarajah dan ciri-ciri sesebuah UAV. Untuk kegunaan rencana ini dan bagi membezakan UAV dengan [[peluru berpandu]], UAV ditakrifkan sebagai berupaya dikawal dan dikekalkan, penerbangan separas dan dikuasai oleh sebuah [[enjin jet]] atau [[enjin salingan]]. [[Peluru berpandu krus]] tidak diklaskan sebagai sebuah UAV kerana sepertimana peluru berpandu yang lain, kenderaan ini sendiri merupakan sejenis senjata yang tidak boleh digunakan semula, meskipun dalam sesetengah kes ia tidak berpemandu dan dikendalikan secara kawalan jauh. Singkatan UAV boleh dikembangkan dalam beberapa kes kepada "Sistem Pesawat Udara Tanpa Pemandu" (''unmanned-aircraft vehicle system'', '''UAVS'''). [[Pentadbiran Penerbangan Persekutuan]] menerima kelas generik Sistem Pesawat Udara Tanpa Pemandu (''unmanned aircraft system'', '''UAS''') yang pada asalnya diperkenalkan oleh [[Tentera Laut Amerika Syarikat|Tentera Laut A.S.]] bagi menggambarkan fakta bahawa UAV bukan semata-mata merupakan sebuah pesawat, tetapi ''sistem,'' termasuk stesyen darat dan unsur-unsur lain. == Lihat juga == {{commonscat|Unmanned aerial vehicles}} * [[Kenderaan Kawalan Radio]] * [[Kenderaan Kawalan Jauh]] * [[Pesawat tempur udara tanpa pemandu]] (UCAV) == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == ; Sejarah dan rencana * [http://www.vtol.org/uavpaper/NavyUAV.htm VTOL UAVs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017011558/http://www.vtol.org/uavpaper/NavyUAV.htm |date=2008-10-17 }} * [http://www.ctie.monash.edu/hargrave/rpav_usa.html History of WWI-era UAVs] - Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in the USA * [http://www.wired.com/news/technology/0,1282,61347,00.html "Human Pilots: Who Needs 'Em?"] — Wired News, 23 November 2003 * [http://news.cnet.com/Drone-aircraft-may-prowl-U.S.-skies/2100-11746_3-6055658.html "Drone aircraft may prowl U.S. skies"]- c|net News, 29 Mar 2006 * [http://blog.wired.com/defense/2009/02/peter-singers-w.html Inside the Rise of the Warbots] - Interview with [[Brookings Institution]] senior fellow [[Peter W. Singer]] about his book [[Wired for War]] ; Organisasi dan berita semasa * [http://www.defense-update.com/features/du-2-05/feature-uav.htm Defense Update reports about UAV employment in Persistent Surveillance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090619031741/http://www.defense-update.com/features/du-2-05/feature-uav.htm |date=2009-06-19 }} * [http://www.uav.nl UAV Mission Management Research] * [http://attopilot.ning.com/ Attopilot User Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521110716/http://attopilot.ning.com/ |date=2009-05-21 }} {{Aviation lists}} {{Jenis pesawat tentera (peranan)}} [[Kategori:Istilah ketenteraan]] [[Kategori:Isyarat perisikan]] [[Kategori:Kenderaan tanpa pemandu]] ekwcryif48ja1eym7plat5v83pqj0m2 0 143162 6809766 5815402 2026-03-26T12:56:33Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809766 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Long Anap | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|3.06667|N|114.81667|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |elevation_m = 518 }} '''Long Anap''' terletak di pedalaman daerah [[Telang Usan]], [[Sarawak]]. Kedudukan kampung ini bersempadan dengan [[Long Julan]] dan [[Long Palai]] di sepanjang [[Sungai Baram]]. Penduduk kampung ini terdiri daripada salah satu sub-etnik kaum [[Kenyah]] yang disebut sebagai Kenyah Lepo' Sawak. Setengah daripada penduduk kampung ini telah berpindah ke Ulu Sungai Tinjar. Lalu, mereka membentuk sebuah desa yang dikenali sebagai [[Long Tebanyi]]. Pada 1 Mei 2009, Timbalan Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri , Datuk [[Jacob Dungau Sagan]] melawat kawasan ini. Beliau berasal dari kampung ini dan merupakan ahli parlimen [[Baram]].<ref>[http://www.bernama.com/bernama/v3/bm/news_lite.php?id=408238 RM1.03 Bilion Untuk Pembangunan Jalan Baram Ke Miri]</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Kampung di Sarawak]] cj8fh7vozh7s2q35jenchyl2y6ywbrx 0 146414 6809954 6726721 2026-03-27T01:54:03Z Normal rookie 279720 6809954 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Datuk]] [[Haji]] | name = Husam Musa | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DMSM|JMK}} | image = | imagesize = | width = | height = | caption = | office1 = Pengerusi [[Syarikat Perumahan Negara Berhad]] | term_start1 = 23 Mac 2023 | term_end1 = | predecessor1 = [[Mohd Nizar Zakaria]] | monarch1 = [[Al-Sultan Abdullah]] | primeminister1 = [[Anwar Ibrahim]] | minister1 = [[Nga Kor Ming]] ([[Kementerian Pembangunan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Menteri KPKT]]) | office4 = Bendahari [[Pakatan Harapan]] | term_start4 = 11 September 2017 | term_end4 = | predecessor4 = {{PH DAP}} [[M. Kulasegaran]] | successor4 = | office5 = Ahli [[Dewan Negara Malaysia]] | title5 = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | term_start5= | term_end5 = | term_start6 = 3 September 2018 | term_end6 = 2 September 2021 | office7 = Pengerusi Jawatankuasa Perancangan Ekonomi, Kewangan dan Kebajikan<br>[[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan]] | term_start7 = 8 Mac 2008 | term_end7 = 2013 | predecessor7 = | successor7 = | 1blankname7 = Menteri Besar | 1namedata7 = {{Logo kecil PAS}} [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] | constituency_AM8 = N17 [[Salor]] | assembly8 = Negeri Kelantan | term_start8 = 8 Mac 2008 | term_end8 = 2018 | majority8 = | predecessor8 = {{Logo kecil PAS}} Buni Amin Hamzah | successor8 = {{Logo kecil PAS}} Saiful Adli Abu Bakar | majority8 = 3,232 (2008)<br/>3,683 (2013) | office9 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]] untuk {{DUN|Kijang}} | term_start9 = 2004 | term_end9 = 2008 | predecessor9 = {{Logo kecil PAS}} [[Abdul Halim Abdul Rahman]] | successor9 = {{Logo kecil PAS}} [[Wan Ubaidah Wan Omar]] | majority9 = | constituency_MP10 = [[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]], [[Kelantan]] | parliament10 = Malaysia | term_start10 = 1999 | term_end10 = 2004 | majority10 = 16,901 (PRU-10) | predecessor10 = {{Logo kecil PAS}} [[Mohamad Sabu]] | successor10 = {{Logo kecil PAS}} [[Salahuddin Ayub]] | birth_date = {{birth date and age|1959|10|14}} | birth_place = Kampung Kota, [[Kota Bharu]], [[Kelantan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | residence = | death_date = | death_place = | party = {{logo kecil PAS}} [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] (1999-2016)<br>{{flagicon image|Parti Amanah Negara Flag.svg|link=Parti Amanah Negara}} [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] (2017-kini) | otherparty = {{LK PH}} [[Pakatan Harapan]] (2018-kini) | occupation = [[Ahli politik]] | relations = | spouse = Datin Rohana Abd Rahman | children = Ahmad Ayhad | awards = [[#Anugerah|Senarai]] | website = | footnotes = }} [[Yang Berbahagia]] [[Datuk]]<ref>[https://malaysiadateline.com/husam-kembali-bergelar-datuk-mujahid-dr-dzul-ahmad-awang-datuk-seri/ Husam kembali bergelar Datuk]</ref> [[Haji]] '''Husam Musa''' (lahir 14 Oktober 1959) ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]]. Beliau kini berkhidmat sebagai Pengerusi [[Syarikat Perumahan Negara Berhad]] (SPNB). Beliau sebelum ini merupakan Ahli [[Dewan Negara]] (Senator) (2018-2021), mantan ADUN [[Kelantan]] selama tiga penggal (2004-2018) dan mantan Ahli Parlimen {{Parlimen|Kubang Kerian}} selama sepenggal (1999-2004). Di peringkat parti beliau ialah mantan Naib Presiden [[AMANAH]] dan mantan Naib Presiden [[PAS]]. Beliau telah dipecat daripada Parti PAS pada 23 April 2016 atas tindakan melanggar tatatertib dan menegur kerjasama belakang tabir UMNO dan Pas<ref>https://www.pas.org.my/artikel-umum/8509-tindakan-tatatertib-ke-atas-yb-dato-haji-husam-bin-haji-musa</ref>. ==Latar belakang== Husam Musa dilahirkan pada 14 Oktober 1959 di Kampung Kota, [[Kota Bharu]], [[Kelantan]]. ==Pendidikan== Beliau belajar di Sekolah Rendah Kota, Kota Bharu (1965-1971). Kemudian di Sekolah Menengah Sultan Ismail, Kota Bharu (1972-1975). Seterusnya di [[Maktab Sultan Ismail]] (1976-1979).Bachelor of Economics (BEc), University of Malaya, Kuala Lumpur.(1980-1983) dan mengikuti kursus [[Bahasa Arab]] di [[Jordan]] (1987). ==Politik== Husam Musa menjadi Setiausaha Akhbar Menteri Besar Kelantan (1990-1993). Kemudian Setiausaha Politik Menteri Besar Kelantan (1993-1999).Beliau menjadi Ketua Pemuda PAS Kawasan Kota Bharu (1985-1987). Kemudian Ketua Pemuda PAS Negeri Kelantan (1996-1999) dan Naib YDP PAS Kawasan Kota Bharu (1999). Antara jawatan parti PAS yang disandang ialah Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat.YDP PAS Kawasan Kubang Kerian.Sekarang menjawat Naib Presiden PAS (2005-09) dan (2011 - sekarang) Beliau menjadi ahli Parlimen [[Kubang Kerian]] (1999 - 04) setelah menang dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 1999]]. Beliau berpotensi menggantikan [[Menteri Besar Kelantan]] Datuk [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]. Lalu Husam Musa bertanding di peringkat negeri Kelantan. Beliau menjadi Adun [[Kijang]], Kelantan Darul Naim (2004 - 08) selepas menang [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2004]]. Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]] beliau menjadi menjadi Adun [[Salor]]. Dalam kerajaan PAS di Kelantan , Husam Musa ditugaskan sebagai Pengerusi Jawatankuasa Pentadbiran Awam, Perancangan Ekonomi, Kewangan dan Pembangunan Masyarakat Negeri Kelantan Darul Naim (2004 - 08). Pengerusi Jawatankuasa Perancangan Ekonomi, Kewangan dan Kebajikan Negeri Kelantan Darul Naim.(2008 - sekarang ) dan Panel Penasihat PENGASIH. ===Senator=== Beliau telah mengangkat sumpah jawatan sebagai Senator pada 3 September 2018 di hadapan [[Yang di-Pertua Dewan Negara]], Tan Sri [[SA Vigneswaran]].<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2018/09/469238/husam-angkat-sumpah-sebagai-senator Husam angkat sumpah sebagai senator]</ref> ==Pencapaian== Membantu Perkembangan dan Perancangan strategik Ekonomi, Sosial dan Politik di Negeri Kelantan{{fact}} berasaskan Al-Quran dan Sunnah. Kecemerlangan syarikat PMBK Sawit dan Kelantan Golden Trade<ref>[http://dinarkel.com Kelantan Golden Trade]</ref> adalah hasil nasihat dan pengurusan YB Dato Haji Husam Musa YB Haji Husam Musa adalah orang kuat di belakang pengenalan dan perkembangan{{fact}} Dinar Emas dan Dirham Perak Kelantan yang kini diterajui oleh Kelantan Golden Trade. Program Anak Muda Tamu Ramadhan yang bermula pada 1 Ramadahan 2011 dan berakhir dengan program Tadarrus Al Quran Perdana Kelantan adalah hasil gerak kerja YB Dato Haji Husam Musa. Beliau mewujudkan Program Salor Juara dan Salor Bistari untuk rakyat di dalam Dun Salor{{fact}} Beliau juga mewujudkan Siaran Tayangan Skrin Besar acara bolasepak{{fact}} dan kuliah tok guru YB Haji Husam Musa juga dilantik sebagai Pengerusi Jawatan Kuasa Tuntutan Royalti Petroleum Kelantan, yang ditubuhkan khas untuk menerajui isu Tuntutan Royalti Petroleum dan Gas Negeri Kelantan antara Kerajaan Negeri Kelantan dan PETRONAS, kes ini masih berjalan di mahkamah Malaysia. Kerajaan negeri Kelantan menuntut antara RM850 juta dan RM1 bilion daripada kerajaan pusat mengikut Akta Petroleum 1974, yang membolehkan negeri Kelantan menerima royalti minyak sebanyak 5 % daripada hasil perolehan petroleum.<ref>{{Cite web |url=http://www.harakahdaily.net/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=28429:mahasiswa-sokong-tuntutan-royalti-kelantan&catid=96:fokus-khas&Itemid=134 |title=Mahasiswa sokong tuntutan royalti Kelantan |access-date=2011-09-08 |archive-date=2010-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101226234431/http://harakahdaily.net/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=28429:mahasiswa-sokong-tuntutan-royalti-kelantan&catid=96:fokus-khas&Itemid=134 |url-status=dead }}</ref> ==Kontroversi== ===Tuduhan rasuah=== Pada November 2007, Husam Musa dikaitkan dengan rasuah dan penyelewengan oleh YB (BN) Dato’ [[Norzula Mat Diah]] dan ADUN [[Bukit Bunga]] [[Mohd Adhan Kechik]] . Pada 1 Jun 2009, dua Adun ini menyiarkan permohonan maaf di dalam [[Berita Harian]]. <ref>{{Cite web |url=http://husammusa.com/index.php/statement/42-statement/312-permohonan-maaf-yb-nozula-pada-husam |title=Permohonan Maaf YB Nozula Pada Husam |access-date=2009-06-04 |archive-date=2009-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612010053/http://www.husammusa.com/index.php/statement/42-statement/312-permohonan-maaf-yb-nozula-pada-husam |url-status=dead }}</ref> Tuduhan rasuah ini tidak benar sama sekali. ===Membantah gabungan UMNO dan PAS=== Pada tahun 2009, Husam menyatakan bahawa beliau tidak akan menyokong gabungan UMNO dan PAS kerana UMNO dikatakan tidak memahami misi dan visi parti. Beliau akan menentang Presiden PAS sebagai idea kerajaan campuran antara UMNO dan PAS. Pandangan Husam Musa untuk mencabar presiden parti telah menjadi tamparan hebat terutama dalam puak ulama 'PAS. Dalam temu bual dengan [[The Star]], Husam berjenaka mengatakan bahawa "janggut saya tidak cukup panjang" dan itulah mengapa dia tidak mendapat sokongan ulama'. <ref>The Star, [http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/6/7/nation/4067690&sec=nation "Husam: Maybe my beard is not long enough"], ''[[The Star Online]]'', Kuala Lumpur, 7 June 2009. Retrieved on 21 February 2013.</ref> Datuk Husam Musa pernah mengeluarkan kenyataan menyifatkan [[DAP]] jauh lebih baik berbanding [[UMNO]]. Ketua Pembangkang di Dewan Undangan Negeri Kelantan, Datuk Md. Alwi Che Ahmad berkata, Husam mungkin lupa bahawa [[PAS]] terpaksa menggugurkan perjuangannya untuk menegakkan negara Islam dan menangguhkan pelaksanaan hukum hudud akibat penentangan daripada pemimpin parti tersebut.<ref> Utusan Malaysia. [http://www.utusan.com.my/utusan/Politik/20121018/po_04/Dakwaan-Husam-DAP-lebih-baik-dianggap-melampau#ixzz2LYcNMfIf © Utusan Melayu (M) Bhd "Dakwaan Husam DAP Lebih Baik Dianggap Melampau"], ''[[Utusan Online]]'', Kuala Lumpur, 18 Oktober 2012. Retrieved on 21 Februari 2013.</ref> ===Husam saman blogger=== Pada 12 Disember 2011, perbicaraan kes saman Husam Musa terhadap Mohd Faisal Mohd Rohban Ahmad, pemilik blog 'ruang Bicara Faisal'. Peguam Adly Abdul Manas cuba menafikan bahawa Mohd Faisal Mohd Rohban Ahmad bukan Faisal Rohban. Blog ruangbicarafaisal.blogspot.com pada 3 Oktober 2009 menulis rencana berunsur fitnah terhadap Husam yang bertajuk, “Husam dan Tamrin Balun Balak Kelantan RM15 juta.” Husam dan saksi kedua Mohd Syahfarin Ali Rajkumar Abdullah, 40 cam muka Faisal Rohban . Husam menuntut defendan memohon maaf secara bertulis tanpa syarat kepadanya, menyiar permohonan maaf dalam blognya, mengiklan permohonan maaf dalam akhbar harian utama, membayar ganti rugi RM500,000. Selepas saman difailkan, foto Faisal di blog itu dan group UMNO dihilangkan.<ref>[Doktor saksi ketiga kes Husam saman blogger]</ref> Permohonan Naib Presiden Pas, Datuk Husam Musa menarik balik saman terhadap Pengarah Pelajaran Kelantan, Hussain Awang dibenarkan dengan kebebasan untuk memfailkan semula dan dengan kos. Beliau mendakwa Hussain telah membuat atau membenarkan penyebaran risalah yang bertajuk Husam Musa: Politik Wang dan Kronisme. Risalah tersebut disebarkan dalam program Pemantapan Profesionalisme Guru Pendidikan Islam seluruh Kelantan pada 15 Januari tahun lalu. <ref> Utusan Online [http://www.utusan.com.my/utusan/Mahkamah/20130107/ma_02/Husam-tarik-balik-saman#ixzz2LYbjJ6ga © Utusan Melayu (M) Bhd "Husam Tarik Balik Saman"], ''[[Utusan Online]]'', Kuala Lumpur, 7 Januari 2013. Retrieved on 21 Februari 2013.</ref> ===Skandal Dinar Emas Kelantan=== Polis akan menyiasat dakwaan skandal dalam urus niaga dinar emas kendalian Kelantan Golden Trade Sdn Bhd jika ada fakta yang menyokong laporan polis oleh gabungan badan bukan kerajaan (NGO) dan seorang penulis blog.<ref> Utusan Malaysia. [http://www.utusan.com.my/utusan/Politik/20120707/po_05/Dinar-emas-NGO-blogger-lapor-polis "Dinar emas: NGO, blogger lapor polis"], ''[[Utusan Malaysia]]'', Kuala Lumpur, 7 July 2012. Retrieved on 21 February 2013.</ref> Husam Musa telah menafikan dakwaan mengenai skandal emas Dinar dan Dirham Kelantan tersebut, dan menyatakan bahawa dakwaan tersebut tidak berasas dan merupakan taktik “politik kotor” yang digunakan oleh pihak tertentu. Terdapat laporan bahawa beberapa orang, termasuk Jepun dan pelabur Perancis, telah membuat laporan polis terhadap pegawai KGT, sebuah syarikat di bawah Menteri Besar Kelantan Inc,di atas dakwaan penyalahan mengurus pertukaran mata wang emas dan perak yang melibatkan berjuta-juta ringgit. Sehingga kini Husam Musa mengesahkan bahawa tiada tindakan diambil oleh pihak polis berasaskan laporan tersebut. <ref>Rahimy Rahim, [http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2012/6/19/nation/11504543&sec=nation "Kelantan denies reports on currency scandal"], Kuala Lumpur, 19 Jun 2012. Retrieved on 21 February 2013.</ref> ===Husam dihalang memasuki semua pejabat kerajaan dan istana=== Pada 29 Mei 2018, Naib Presiden AMANAH, Husam Musa dilarang daripada memasuki pusat pentadbiran negeri, Kompleks Kota Darulnaim, pejabat-pejabat kerajaan negeri serta istana di negeri Kelantan. Pekeliling mengenai arahan tersebut yang telah diedarkan ke seluruh pejabat-pejabat kerajaan negeri berkuatkuasa 27 Mei dan ditandatangani Setiausaha Kerajaan Negeri Kelantan, Datuk Nazran Muhammad. Menurut arahan tersebut, Husam dilarang memasuki Kompleks Kota Darulnaim dan semua pejabat kerajaan negeri. Beliau juga dilarang masuk tanpa kebenaran ke semua enam istana di negeri ini iaitu Istana Balai Besar, Istana Negeri Kubang Kerian, Istana Telipot, Istana Kota Lama, Istana Tumpat dan Istana Persinggahan Gua Musang. larangan itu dibuat selepas menerima arahan daripada pihak istana.<ref>[http://www.utusan.com.my/berita/wilayah/kelantan/husam-wan-rahim-dilarang-jejak-kaki-ke-pejabat-kerajaan-istana-1.681435#ixzz5HZuN4U9T].</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=ms|access-date=19 June 2010}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | access-date = 4 February 2017}} Results only available from the [[2004 Malaysian general election|2004 election]].</ref><ref name="resultpru13">{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|access-date=24 March 2017|archive-date=14 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|language=ms|access-date=17 May 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=24 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |'''P024 [[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]]''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''Husam Musa'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''25,384''' |'''73.20%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siti Jeliha @ Zaleha Hussin ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |9,293 |26.80% |35,246 |16,091 |76.79% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |P125 [[Putrajaya (kawasan persekutuan)|Putrajaya]] |{{Party shading/PAS}} | |Husam Musa ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |4,402 |30.69% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Tengku Adnan Tengku Mansor]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''9,943''' |'''69.31%''' |14,465 |5,541 |91.60% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2|P021 [[Kota Bharu (kawasan persekutuan)|Kota Bharu]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|Husam Musa ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | rowspan=2 align="right" |22,422 | rowspan=2|33.48% |{{Party shading/PAS}} | |'''[[Takiyuddin Hassan]]''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''PAS''']]) |align="right" |'''28,291''' |'''42.24%''' | rowspan=2|68,306 | rowspan=2|5,869 | rowspan=2|77.00% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Fikhran Hamshi Mohd Fatmi ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |16,256 |24.27% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=3|P022 [[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3|Husam Musa ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |rowspan=3 align="right" |6,439 |rowspan=3|9.88% |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''[[Ahmad Fadhli Shaari]]'''}} ([[Pan-Malaysian Islamic Party|'''PAS''']]) |align="right" |'''44,444''' |'''68.21%''' |rowspan=3|66,145 |rowspan=3|30,717 |rowspan=3|68.91% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Abdul Ghani Harun ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |13,727 |21.07% |- |{{Party shading/Parti Bumiputera Perkasa Malaysia}} | |Nasrul Ali Hassan Abdul Latif ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) |align="right" |543 |align="right" |0.83% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]<ref name="election results"/><ref name="undiinfo"/><ref name="resultpru13"/><ref name="GE14 results"/><ref name="The Star GE14"/> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2004|2004]] |'''N05 [[Kijang (kawasan negeri)|Kijang]]''' |{{Party shading/PAS}} | |'''Husam Musa''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''6,916''' |'''62.16%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Che Rosli Hassan ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |4,034 |36.26% |11,126 |2,882 |79.35% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2008|2008]] | rowspan=4|'''N17 [[Salor (kawasan negeri)|Salor]]''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''Husam Musa'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''8,329''' |'''60.96%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Ismail Mamat ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |5,097 |37.31% |13,662 |3,232 |82.66% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2013|2013]] |{{Party shading/PAS}} | |'''Husam Musa''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''10,231''' |'''60.73%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Noordin Awang ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |6,548 |38.87% |17,042 |3,683 |85.16% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|Husam Musa ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | rowspan=2 align="right" |3,617 | rowspan=2|16.93% |{{Party shading/PAS}} | |'''[[Saiful Adli Abu Bakar]]''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |11,206 |52.46% | rowspan=2|21,836 | rowspan=2|4,666 | rowspan=2|80.39% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Mohd Noordin Awang ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |6,540 |30.61% |} ==Anugerah== * Newsmaker of the Year 2003 (malaysiakini.com) ===Darjah kebesaran=== Beliau telah dianugerahkan Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia (DJMK) (Al-Ismaili II) membawa gelaran ''Dato''' oleh [[Sultan Ismail Petra]] namun gelaran tersebut telah ditarik balik oleh anakanda baginda, [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Sultan Muhammad V]] pada 7 Februari 2018 yang lalu.<ref>[http://www.themalaymailonline.com/projekmmo/berita/article/istana-kelantan-tarik-balik-gelaran-datuk-husam#KmkgbsPtbxr3fbOf.97 Istana Kelantan tarik balik gelaran ‘Datuk’ Husam]</ref> Pada tahun 2018 bersempena sambutan Ulang Tahun Ke-80 Yang Dipertua Negeri Melaka, Tun (Dr.) [[Mohd Khalil Yaakob]], beliau telah dianugerahi Darjah Mulia Seri Melaka (DMSM) yang membawa gelaran ''Datuk'' pada 13 Okt 2018. * {{Flag|Kelantan}} ** {{strikethrough|[[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (D.J.M.K.) – '''Dato''''}} (2006,<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2006/3/30/nation/13812646&sec=nation|title=Abdullah heads honours list|work=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=19 June 2024|archive-date=16 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080716211731/http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2006/3/30/nation/13812646&sec=nation}}</ref> revoked on 7 February 2018)<ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/411402|title=Kelantan sultan strips Husam, former MP of datukship|publisher=[[Malaysiakini]]|date=7 February 2018|access-date=11 October 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/opinion/columnists/analysis/2018/02/07/with-datuk-revocation-kelantan-palace-sends-strong-signal-about-amanah/|title=With 'datuk' revocation, Kelantan palace sends strong signal about Amanah|author= Joceline Tan |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=7 February 2018|access-date=11 October 2018}}</ref> ** [[File:My-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan 1925-2006.svg|50px]] Darjah Setia Jiwa Mahkota Kelantan (J.M.K.) (2005)<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2005/4/2/nation/10552188&sec=nation|title=Sultan of Kelantan birthday honours list|work=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=27 May 2024|archive-date=16 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080716211726/http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2005/4/2/nation/10552188&sec=nation}}</ref> * {{Flag|Melaka}} ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Mulia Seri Melaka]] (D.M.S.M.) – '''Datuk''' (2018) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.husammusa.com Laman web rasmi] {{Pakatan Harapan}} {{Kehidupan|1959|}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Anggota Parti Amanah Negara]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Naib Presiden PAS]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] hpeen22bgw40ypzklwazujg92jxbm7l 6809955 6809954 2026-03-27T01:58:21Z Normal rookie 279720 6809955 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Datuk]] [[Haji]] | name = Husam Musa | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DMSM|JMK}} | image = Husam Musa Putrajaya 2013.jpg | imagesize = 100px | width = | height = | caption = Husam Musa in 2013 | office1 = Pengerusi [[Syarikat Perumahan Negara Berhad]] | term_start1 = 23 Mac 2023 | term_end1 = | predecessor1 = [[Mohd Nizar Zakaria]] | monarch1 = [[Al-Sultan Abdullah]] | primeminister1 = [[Anwar Ibrahim]] | minister1 = [[Nga Kor Ming]] ([[Kementerian Pembangunan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Menteri KPKT]]) | office4 = Bendahari [[Pakatan Harapan]] | term_start4 = 11 September 2017 | term_end4 = | predecessor4 = {{PH DAP}} [[M. Kulasegaran]] | successor4 = | office5 = Ahli [[Dewan Negara Malaysia]] | title5 = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | term_start5= | term_end5 = | term_start6 = 3 September 2018 | term_end6 = 2 September 2021 | office7 = Pengerusi Jawatankuasa Perancangan Ekonomi, Kewangan dan Kebajikan<br>[[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan]] | term_start7 = 8 Mac 2008 | term_end7 = 2013 | predecessor7 = | successor7 = | 1blankname7 = Menteri Besar | 1namedata7 = {{Logo kecil PAS}} [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] | constituency_AM8 = N17 [[Salor]] | assembly8 = Negeri Kelantan | term_start8 = 8 Mac 2008 | term_end8 = 2018 | majority8 = | predecessor8 = {{Logo kecil PAS}} Buni Amin Hamzah | successor8 = {{Logo kecil PAS}} Saiful Adli Abu Bakar | majority8 = 3,232 (2008)<br/>3,683 (2013) | office9 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]] untuk {{DUN|Kijang}} | term_start9 = 2004 | term_end9 = 2008 | predecessor9 = {{Logo kecil PAS}} [[Abdul Halim Abdul Rahman]] | successor9 = {{Logo kecil PAS}} [[Wan Ubaidah Wan Omar]] | majority9 = | constituency_MP10 = [[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]], [[Kelantan]] | parliament10 = Malaysia | term_start10 = 1999 | term_end10 = 2004 | majority10 = 16,901 (PRU-10) | predecessor10 = {{Logo kecil PAS}} [[Mohamad Sabu]] | successor10 = {{Logo kecil PAS}} [[Salahuddin Ayub]] | birth_date = {{birth date and age|1959|10|14}} | birth_place = Kampung Kota, [[Kota Bharu]], [[Kelantan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | residence = | death_date = | death_place = | party = {{logo kecil PAS}} [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] (1999-2016)<br>{{flagicon image|Parti Amanah Negara Flag.svg|link=Parti Amanah Negara}} [[Parti Amanah Negara|AMANAH]] (2017-kini) | otherparty = {{LK PH}} [[Pakatan Harapan]] (2018-kini) | occupation = [[Ahli politik]] | relations = | spouse = Datin Rohana Abd Rahman | children = Ahmad Ayhad | awards = [[#Anugerah|Senarai]] | website = | footnotes = }} [[Yang Berbahagia]] [[Datuk]]<ref>[https://malaysiadateline.com/husam-kembali-bergelar-datuk-mujahid-dr-dzul-ahmad-awang-datuk-seri/ Husam kembali bergelar Datuk]</ref> [[Haji]] '''Husam Musa''' (lahir 14 Oktober 1959) ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]]. Beliau kini berkhidmat sebagai Pengerusi [[Syarikat Perumahan Negara Berhad]] (SPNB). Beliau sebelum ini merupakan Ahli [[Dewan Negara]] (Senator) (2018-2021), mantan ADUN [[Kelantan]] selama tiga penggal (2004-2018) dan mantan Ahli Parlimen {{Parlimen|Kubang Kerian}} selama sepenggal (1999-2004). Di peringkat parti beliau ialah mantan Naib Presiden [[AMANAH]] dan mantan Naib Presiden [[PAS]]. Beliau telah dipecat daripada Parti PAS pada 23 April 2016 atas tindakan melanggar tatatertib dan menegur kerjasama belakang tabir UMNO dan Pas<ref>https://www.pas.org.my/artikel-umum/8509-tindakan-tatatertib-ke-atas-yb-dato-haji-husam-bin-haji-musa</ref>. ==Latar belakang== Husam Musa dilahirkan pada 14 Oktober 1959 di Kampung Kota, [[Kota Bharu]], [[Kelantan]]. ==Pendidikan== Beliau belajar di Sekolah Rendah Kota, Kota Bharu (1965-1971). Kemudian di Sekolah Menengah Sultan Ismail, Kota Bharu (1972-1975). Seterusnya di [[Maktab Sultan Ismail]] (1976-1979).Bachelor of Economics (BEc), University of Malaya, Kuala Lumpur.(1980-1983) dan mengikuti kursus [[Bahasa Arab]] di [[Jordan]] (1987). ==Politik== Husam Musa menjadi Setiausaha Akhbar Menteri Besar Kelantan (1990-1993). Kemudian Setiausaha Politik Menteri Besar Kelantan (1993-1999).Beliau menjadi Ketua Pemuda PAS Kawasan Kota Bharu (1985-1987). Kemudian Ketua Pemuda PAS Negeri Kelantan (1996-1999) dan Naib YDP PAS Kawasan Kota Bharu (1999). Antara jawatan parti PAS yang disandang ialah Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Pusat.YDP PAS Kawasan Kubang Kerian.Sekarang menjawat Naib Presiden PAS (2005-09) dan (2011 - sekarang) Beliau menjadi ahli Parlimen [[Kubang Kerian]] (1999 - 04) setelah menang dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 1999]]. Beliau berpotensi menggantikan [[Menteri Besar Kelantan]] Datuk [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]. Lalu Husam Musa bertanding di peringkat negeri Kelantan. Beliau menjadi Adun [[Kijang]], Kelantan Darul Naim (2004 - 08) selepas menang [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2004]]. Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]] beliau menjadi menjadi Adun [[Salor]]. Dalam kerajaan PAS di Kelantan , Husam Musa ditugaskan sebagai Pengerusi Jawatankuasa Pentadbiran Awam, Perancangan Ekonomi, Kewangan dan Pembangunan Masyarakat Negeri Kelantan Darul Naim (2004 - 08). Pengerusi Jawatankuasa Perancangan Ekonomi, Kewangan dan Kebajikan Negeri Kelantan Darul Naim.(2008 - sekarang ) dan Panel Penasihat PENGASIH. ===Senator=== Beliau telah mengangkat sumpah jawatan sebagai Senator pada 3 September 2018 di hadapan [[Yang di-Pertua Dewan Negara]], Tan Sri [[SA Vigneswaran]].<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2018/09/469238/husam-angkat-sumpah-sebagai-senator Husam angkat sumpah sebagai senator]</ref> ==Pencapaian== Membantu Perkembangan dan Perancangan strategik Ekonomi, Sosial dan Politik di Negeri Kelantan{{fact}} berasaskan Al-Quran dan Sunnah. Kecemerlangan syarikat PMBK Sawit dan Kelantan Golden Trade<ref>[http://dinarkel.com Kelantan Golden Trade]</ref> adalah hasil nasihat dan pengurusan YB Dato Haji Husam Musa YB Haji Husam Musa adalah orang kuat di belakang pengenalan dan perkembangan{{fact}} Dinar Emas dan Dirham Perak Kelantan yang kini diterajui oleh Kelantan Golden Trade. Program Anak Muda Tamu Ramadhan yang bermula pada 1 Ramadahan 2011 dan berakhir dengan program Tadarrus Al Quran Perdana Kelantan adalah hasil gerak kerja YB Dato Haji Husam Musa. Beliau mewujudkan Program Salor Juara dan Salor Bistari untuk rakyat di dalam Dun Salor{{fact}} Beliau juga mewujudkan Siaran Tayangan Skrin Besar acara bolasepak{{fact}} dan kuliah tok guru YB Haji Husam Musa juga dilantik sebagai Pengerusi Jawatan Kuasa Tuntutan Royalti Petroleum Kelantan, yang ditubuhkan khas untuk menerajui isu Tuntutan Royalti Petroleum dan Gas Negeri Kelantan antara Kerajaan Negeri Kelantan dan PETRONAS, kes ini masih berjalan di mahkamah Malaysia. Kerajaan negeri Kelantan menuntut antara RM850 juta dan RM1 bilion daripada kerajaan pusat mengikut Akta Petroleum 1974, yang membolehkan negeri Kelantan menerima royalti minyak sebanyak 5 % daripada hasil perolehan petroleum.<ref>{{Cite web |url=http://www.harakahdaily.net/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=28429:mahasiswa-sokong-tuntutan-royalti-kelantan&catid=96:fokus-khas&Itemid=134 |title=Mahasiswa sokong tuntutan royalti Kelantan |access-date=2011-09-08 |archive-date=2010-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101226234431/http://harakahdaily.net/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=28429:mahasiswa-sokong-tuntutan-royalti-kelantan&catid=96:fokus-khas&Itemid=134 |url-status=dead }}</ref> ==Kontroversi== ===Tuduhan rasuah=== Pada November 2007, Husam Musa dikaitkan dengan rasuah dan penyelewengan oleh YB (BN) Dato’ [[Norzula Mat Diah]] dan ADUN [[Bukit Bunga]] [[Mohd Adhan Kechik]] . Pada 1 Jun 2009, dua Adun ini menyiarkan permohonan maaf di dalam [[Berita Harian]]. <ref>{{Cite web |url=http://husammusa.com/index.php/statement/42-statement/312-permohonan-maaf-yb-nozula-pada-husam |title=Permohonan Maaf YB Nozula Pada Husam |access-date=2009-06-04 |archive-date=2009-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612010053/http://www.husammusa.com/index.php/statement/42-statement/312-permohonan-maaf-yb-nozula-pada-husam |url-status=dead }}</ref> Tuduhan rasuah ini tidak benar sama sekali. ===Membantah gabungan UMNO dan PAS=== Pada tahun 2009, Husam menyatakan bahawa beliau tidak akan menyokong gabungan UMNO dan PAS kerana UMNO dikatakan tidak memahami misi dan visi parti. Beliau akan menentang Presiden PAS sebagai idea kerajaan campuran antara UMNO dan PAS. Pandangan Husam Musa untuk mencabar presiden parti telah menjadi tamparan hebat terutama dalam puak ulama 'PAS. Dalam temu bual dengan [[The Star]], Husam berjenaka mengatakan bahawa "janggut saya tidak cukup panjang" dan itulah mengapa dia tidak mendapat sokongan ulama'. <ref>The Star, [http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2009/6/7/nation/4067690&sec=nation "Husam: Maybe my beard is not long enough"], ''[[The Star Online]]'', Kuala Lumpur, 7 June 2009. Retrieved on 21 February 2013.</ref> Datuk Husam Musa pernah mengeluarkan kenyataan menyifatkan [[DAP]] jauh lebih baik berbanding [[UMNO]]. Ketua Pembangkang di Dewan Undangan Negeri Kelantan, Datuk Md. Alwi Che Ahmad berkata, Husam mungkin lupa bahawa [[PAS]] terpaksa menggugurkan perjuangannya untuk menegakkan negara Islam dan menangguhkan pelaksanaan hukum hudud akibat penentangan daripada pemimpin parti tersebut.<ref> Utusan Malaysia. [http://www.utusan.com.my/utusan/Politik/20121018/po_04/Dakwaan-Husam-DAP-lebih-baik-dianggap-melampau#ixzz2LYcNMfIf © Utusan Melayu (M) Bhd "Dakwaan Husam DAP Lebih Baik Dianggap Melampau"], ''[[Utusan Online]]'', Kuala Lumpur, 18 Oktober 2012. Retrieved on 21 Februari 2013.</ref> ===Husam saman blogger=== Pada 12 Disember 2011, perbicaraan kes saman Husam Musa terhadap Mohd Faisal Mohd Rohban Ahmad, pemilik blog 'ruang Bicara Faisal'. Peguam Adly Abdul Manas cuba menafikan bahawa Mohd Faisal Mohd Rohban Ahmad bukan Faisal Rohban. Blog ruangbicarafaisal.blogspot.com pada 3 Oktober 2009 menulis rencana berunsur fitnah terhadap Husam yang bertajuk, “Husam dan Tamrin Balun Balak Kelantan RM15 juta.” Husam dan saksi kedua Mohd Syahfarin Ali Rajkumar Abdullah, 40 cam muka Faisal Rohban . Husam menuntut defendan memohon maaf secara bertulis tanpa syarat kepadanya, menyiar permohonan maaf dalam blognya, mengiklan permohonan maaf dalam akhbar harian utama, membayar ganti rugi RM500,000. Selepas saman difailkan, foto Faisal di blog itu dan group UMNO dihilangkan.<ref>[Doktor saksi ketiga kes Husam saman blogger]</ref> Permohonan Naib Presiden Pas, Datuk Husam Musa menarik balik saman terhadap Pengarah Pelajaran Kelantan, Hussain Awang dibenarkan dengan kebebasan untuk memfailkan semula dan dengan kos. Beliau mendakwa Hussain telah membuat atau membenarkan penyebaran risalah yang bertajuk Husam Musa: Politik Wang dan Kronisme. Risalah tersebut disebarkan dalam program Pemantapan Profesionalisme Guru Pendidikan Islam seluruh Kelantan pada 15 Januari tahun lalu. <ref> Utusan Online [http://www.utusan.com.my/utusan/Mahkamah/20130107/ma_02/Husam-tarik-balik-saman#ixzz2LYbjJ6ga © Utusan Melayu (M) Bhd "Husam Tarik Balik Saman"], ''[[Utusan Online]]'', Kuala Lumpur, 7 Januari 2013. Retrieved on 21 Februari 2013.</ref> ===Skandal Dinar Emas Kelantan=== Polis akan menyiasat dakwaan skandal dalam urus niaga dinar emas kendalian Kelantan Golden Trade Sdn Bhd jika ada fakta yang menyokong laporan polis oleh gabungan badan bukan kerajaan (NGO) dan seorang penulis blog.<ref> Utusan Malaysia. [http://www.utusan.com.my/utusan/Politik/20120707/po_05/Dinar-emas-NGO-blogger-lapor-polis "Dinar emas: NGO, blogger lapor polis"], ''[[Utusan Malaysia]]'', Kuala Lumpur, 7 July 2012. Retrieved on 21 February 2013.</ref> Husam Musa telah menafikan dakwaan mengenai skandal emas Dinar dan Dirham Kelantan tersebut, dan menyatakan bahawa dakwaan tersebut tidak berasas dan merupakan taktik “politik kotor” yang digunakan oleh pihak tertentu. Terdapat laporan bahawa beberapa orang, termasuk Jepun dan pelabur Perancis, telah membuat laporan polis terhadap pegawai KGT, sebuah syarikat di bawah Menteri Besar Kelantan Inc,di atas dakwaan penyalahan mengurus pertukaran mata wang emas dan perak yang melibatkan berjuta-juta ringgit. Sehingga kini Husam Musa mengesahkan bahawa tiada tindakan diambil oleh pihak polis berasaskan laporan tersebut. <ref>Rahimy Rahim, [http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2012/6/19/nation/11504543&sec=nation "Kelantan denies reports on currency scandal"], Kuala Lumpur, 19 Jun 2012. Retrieved on 21 February 2013.</ref> ===Husam dihalang memasuki semua pejabat kerajaan dan istana=== Pada 29 Mei 2018, Naib Presiden AMANAH, Husam Musa dilarang daripada memasuki pusat pentadbiran negeri, Kompleks Kota Darulnaim, pejabat-pejabat kerajaan negeri serta istana di negeri Kelantan. Pekeliling mengenai arahan tersebut yang telah diedarkan ke seluruh pejabat-pejabat kerajaan negeri berkuatkuasa 27 Mei dan ditandatangani Setiausaha Kerajaan Negeri Kelantan, Datuk Nazran Muhammad. Menurut arahan tersebut, Husam dilarang memasuki Kompleks Kota Darulnaim dan semua pejabat kerajaan negeri. Beliau juga dilarang masuk tanpa kebenaran ke semua enam istana di negeri ini iaitu Istana Balai Besar, Istana Negeri Kubang Kerian, Istana Telipot, Istana Kota Lama, Istana Tumpat dan Istana Persinggahan Gua Musang. larangan itu dibuat selepas menerima arahan daripada pihak istana.<ref>[http://www.utusan.com.my/berita/wilayah/kelantan/husam-wan-rahim-dilarang-jejak-kaki-ke-pejabat-kerajaan-istana-1.681435#ixzz5HZuN4U9T].</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=ms|access-date=19 June 2010}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | access-date = 4 February 2017}} Results only available from the [[2004 Malaysian general election|2004 election]].</ref><ref name="resultpru13">{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|access-date=24 March 2017|archive-date=14 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314141057/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|language=ms|access-date=17 May 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=24 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |'''P024 [[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]]''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''Husam Musa'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''25,384''' |'''73.20%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Siti Jeliha @ Zaleha Hussin ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |9,293 |26.80% |35,246 |16,091 |76.79% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |P125 [[Putrajaya (kawasan persekutuan)|Putrajaya]] |{{Party shading/PAS}} | |Husam Musa ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |4,402 |30.69% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Tengku Adnan Tengku Mansor]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |align="right" |'''9,943''' |'''69.31%''' |14,465 |5,541 |91.60% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=2|P021 [[Kota Bharu (kawasan persekutuan)|Kota Bharu]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|Husam Musa ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | rowspan=2 align="right" |22,422 | rowspan=2|33.48% |{{Party shading/PAS}} | |'''[[Takiyuddin Hassan]]''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''PAS''']]) |align="right" |'''28,291''' |'''42.24%''' | rowspan=2|68,306 | rowspan=2|5,869 | rowspan=2|77.00% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Fikhran Hamshi Mohd Fatmi ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |16,256 |24.27% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=3|P022 [[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3|Husam Musa ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |rowspan=3 align="right" |6,439 |rowspan=3|9.88% |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''[[Ahmad Fadhli Shaari]]'''}} ([[Pan-Malaysian Islamic Party|'''PAS''']]) |align="right" |'''44,444''' |'''68.21%''' |rowspan=3|66,145 |rowspan=3|30,717 |rowspan=3|68.91% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Abdul Ghani Harun ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |13,727 |21.07% |- |{{Party shading/Parti Bumiputera Perkasa Malaysia}} | |Nasrul Ali Hassan Abdul Latif ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) |align="right" |543 |align="right" |0.83% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]<ref name="election results"/><ref name="undiinfo"/><ref name="resultpru13"/><ref name="GE14 results"/><ref name="The Star GE14"/> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2004|2004]] |'''N05 [[Kijang (kawasan negeri)|Kijang]]''' |{{Party shading/PAS}} | |'''Husam Musa''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''6,916''' |'''62.16%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Che Rosli Hassan ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |4,034 |36.26% |11,126 |2,882 |79.35% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2008|2008]] | rowspan=4|'''N17 [[Salor (kawasan negeri)|Salor]]''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''Husam Musa'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''8,329''' |'''60.96%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Ismail Mamat ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |5,097 |37.31% |13,662 |3,232 |82.66% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2013|2013]] |{{Party shading/PAS}} | |'''Husam Musa''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''10,231''' |'''60.73%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Noordin Awang ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |6,548 |38.87% |17,042 |3,683 |85.16% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2018|2018]] | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|Husam Musa ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | rowspan=2 align="right" |3,617 | rowspan=2|16.93% |{{Party shading/PAS}} | |'''[[Saiful Adli Abu Bakar]]''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |11,206 |52.46% | rowspan=2|21,836 | rowspan=2|4,666 | rowspan=2|80.39% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Mohd Noordin Awang ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |6,540 |30.61% |} ==Anugerah== * Newsmaker of the Year 2003 (malaysiakini.com) ===Darjah kebesaran=== Beliau telah dianugerahkan Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia (DJMK) (Al-Ismaili II) membawa gelaran ''Dato''' oleh [[Sultan Ismail Petra]] namun gelaran tersebut telah ditarik balik oleh anakanda baginda, [[Sultan Muhammad V, Kelantan|Sultan Muhammad V]] pada 7 Februari 2018 yang lalu.<ref>[http://www.themalaymailonline.com/projekmmo/berita/article/istana-kelantan-tarik-balik-gelaran-datuk-husam#KmkgbsPtbxr3fbOf.97 Istana Kelantan tarik balik gelaran ‘Datuk’ Husam]</ref> Pada tahun 2018 bersempena sambutan Ulang Tahun Ke-80 Yang Dipertua Negeri Melaka, Tun (Dr.) [[Mohd Khalil Yaakob]], beliau telah dianugerahi Darjah Mulia Seri Melaka (DMSM) yang membawa gelaran ''Datuk'' pada 13 Okt 2018. * {{Flag|Kelantan}} ** {{strikethrough|[[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (D.J.M.K.) – '''Dato''''}} (2006,<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2006/3/30/nation/13812646&sec=nation|title=Abdullah heads honours list|work=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=19 June 2024|archive-date=16 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080716211731/http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2006/3/30/nation/13812646&sec=nation}}</ref> revoked on 7 February 2018)<ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/411402|title=Kelantan sultan strips Husam, former MP of datukship|publisher=[[Malaysiakini]]|date=7 February 2018|access-date=11 October 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/opinion/columnists/analysis/2018/02/07/with-datuk-revocation-kelantan-palace-sends-strong-signal-about-amanah/|title=With 'datuk' revocation, Kelantan palace sends strong signal about Amanah|author= Joceline Tan |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=7 February 2018|access-date=11 October 2018}}</ref> ** [[File:My-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan 1925-2006.svg|50px]] Darjah Setia Jiwa Mahkota Kelantan (J.M.K.) (2005)<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2005/4/2/nation/10552188&sec=nation|title=Sultan of Kelantan birthday honours list|work=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=27 May 2024|archive-date=16 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080716211726/http://thestar.com.my/news/list.asp?file=/2005/4/2/nation/10552188&sec=nation}}</ref> * {{Flag|Melaka}} ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Mulia Seri Melaka]] (D.M.S.M.) – '''Datuk''' (2018) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.husammusa.com Laman web rasmi] {{Pakatan Harapan}} {{Kehidupan|1959|}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Anggota Parti Amanah Negara]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Naib Presiden PAS]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] 0oytbuex02b4z6nbehfdnd9xuh0ux5f 0 160092 6810094 6648826 2026-03-27T05:49:07Z ~2026-18898-96 393149 Melencong ke [[Dubai Media City]] 6810094 wikitext text/x-wiki #redirect:[[Dubai Media City]] b63ump22so61sh6c8j0gprya5wtlrjz 6810169 6810094 2026-03-27T08:13:58Z Aurora 376 Suntingan oleh [[Special:Contributions/~2026-18898-96|~2026-18898-96]] ([[User talk:~2026-18898-96|perbincangan]]) dikembalikan kepada semakan terdahulu oleh [[User:ام يوسف الموسوي|ام يوسف الموسوي]] 6648826 wikitext text/x-wiki {{Infobox Network | network_name = Dubai TV| network_logo = [[قنـــــاة دبــــــي (مـعــــاً فــــــي دبــــــــي).jpg]] | country = [[Emiriah Arab Bersatu]] | network_type = [[Satellite television|Satellite]] [[television network]]| available = Worldwide | slogan = | owner = Dubai Government| key_people = | launch_date = | website = [https://www.dubaitv.ae/content/dubaitv/ar-ae/home.htmllDubaiTV.gov.ae] {{ar icon}}| }} '''Dubai TV''' merupakan sebuah [[saluran]] yang ditawarkan oleh [[Dubai Media Incorporated]] (DMI). Ini menggantikan [[Emirates Dubai Television]] pada bulan Jun 2004. Dubai terutama program siaran TV dalam [[Bahasa Arab]]. Pemrograman melayani keluarga pemirsa Arab secara khusus di [[Teluk Parsi]] wilayah dan sedia di [[Australia]], [[Asia]], [[Eropah]] dan [[Amerika Utara]]. Majoriti daripada pengaturcaraan dihasilkan secara tempatan di [[Dubai Media City]]. Dubai TV adalah sebahagian daripada rangkaian saluran empat yang dimiliki oleh DMI. == Pautan luar == *[https://www.dubaitv.ae Tapak rasmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081217005400/http://www.dubaitv.gov.ae/ |date=2008-12-17 }} {{ar icon}} {{tunas}} [[Kategori:Rangkaian televisyen]] [[Kategori:Stesen televisyen bahasa Arab]] [[Kategori:Syarikat media Emiriah Arab Bersatu]] 05n6alsa5717yexxozd3p4yl890linu 0 160221 6809768 6771793 2026-03-26T13:00:45Z CommonsDelinker 5738 Fail Mumbai_Airport_Aerial_View_(cropped).png telah dibuang kerana ia telah dihapuskan di Commons oleh Wdwd 6809768 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport | name = {{lang|ms|Lapangan Terbang Antarabangsa Chhatrapati Shivaji Maharaj}} | nativename = {{lang|en|Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport}}</br>{{lang|hi|{{nobold|<small>छत्रपती शिवाजी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ</small>}}}} | image = Mumbai Airport Logo.svg | image-width = 200px | image2 = | image2-width = 250px | caption = | IATA = BOM | ICAO = VABB | type = | city-served = | location = [[Mumbai]], [[India]] | pushpin_map = India#South_Asia#Asia | pushpin_label = '''BOM''' | pushpin_map_caption = Lokasi Lapangan Terbang di [[Mumbai]], [[India]]. | elevation-f = 37.01 | elevation-m = 11.28 | coordinates = {{coord|19|05|19|N|72|52|05|E|region:IN|display=inline,title}} | website = | metric-elev = ya | metric-rwy = ya | r1-number = | r1-length-f = | r1-length-m = | r1-surface = | footnotes = }} '''Lapangan Terbang Antarabangsa Chhatrapati Shivaji''' {{Airport codes|BOM|VABB}} ) ialah [[lapangan terbang antarabangsa]] utama yang berkhidmat untuk bandaraya [[Mumbai]] dan kawasan metropolitan sekitarnya di negeri [[Maharashtra]], [[India]]. Ia terletak kira-kira 8 km (5.0 mi; 4.3 nmi) di utara pusat bandar Mumbai.Lapangan terbang ini dinamakan sempena [[Shivaji|Chhatrapati Shivaji Maharaj]], seorang pemerintah [[Empayar Maratha|Maratha]] abad ke-17 yang terkenal kerana memperjuangkan kebebasan dan membina empayar Maratha. Sebelum ini, ia dikenali sebagai Lapangan Terbang Antarabangsa Sahar dan kemudiannya Lapangan Terbang Antarabangsa Chhatrapati Shivaji, sebelum dinamakan semula secara rasmi pada tahun 2018 untuk memasukkan gelaran kehormatan "Maharaj". Ia merupakan lapangan terbang kedua tersibuk di India dari segi jumlah keseluruhan dan trafik penumpang antarabangsa, selepas [[Lapangan Terbang Antarabangsa Indira Gandhi]] di [[Delhi]]. Pada tahun 2024, lapangan terbang ini disenaraikan sebagai lapangan terbang ke-14 tersibuk di Asia dan ke-31 tersibuk di dunia berdasarkan jumlah trafik penumpang tahunan<ref>{{Cite book|url=https://www.panynj.gov/content/dam/airports/statistics/statistics-general-info/annual-atr/ATR2019.pdf|title=2019 Annual Airport Traffic Report|publisher=Port Authority of New York and New Jersey.|year=2020|location=United States}}</ref> Lapangan Terbang Antarabangsa Chhatrapati Shivaji Maharaj merupakan hab utama bagi [[Air India]], syarikat penerbangan kebangsaan India, serta menjadi hab kargo utama untuk [[Blue Dart Aviation]] dan [[FedEx Express]]. Selain itu, lapangan terbang ini juga menjadi pangkalan operasi bagi beberapa syarikat penerbangan lain termasuk [[Air India Express]], [[Akasa Air]], dan [[IndiGo]]. Lapangan terbang ini mengendalikan ratusan penerbangan setiap hari ke destinasi domestik dan antarabangsa, menjadikannya antara simpul pengangkutan udara paling penting di India. Ia menyediakan perkhidmatan ke seluruh India serta ke destinasi utama di [[Asia]], [[Timur Tengah]], [[Eropah]], dan [[Afrika]], menjadikannya pintu masuk strategik ke rantau [[India Barat|barat India]]. Lapangan Terbang Antarabangsa Chhatrapati Shivaji Maharaj terletak di kawasan Suburban [[Andheri]], dan sebahagiannya meliputi kawasan [[Sahar]] dan [[Santacruz]], dalam bandar raya Mumbai, negeri Maharashtra. Lapangan terbang ini dibina di atas kawasan seluas kira-kira 1,850 ekar (7.5 km²). Ia mempunyai dua landasan selari yang disusun secara silang (cross-runway configuration), bagi membolehkan pergerakan pesawat yang lebih efisien dalam persekitaran berintensiti tinggi. Landasan utama lapangan terbang ini mempunyai panjang sekitar 12,008 kaki (3,660 meter), yang membolehkannya menerima pesawat besar seperti Boeing 747 dan Airbus A380. Satu lagi landasan berukuran kira-kira 9,780 kaki (2,980 meter). Kedua-dua landasan ini mampu menyokong operasi penerbangan antarabangsa dan domestik sepanjang hari. Lapangan terbang ini disambungkan dengan sistem pengangkutan awam Mumbai seperti [[Kereta Api Pinggir Bandar Mumbai]], [[Mumbai Metro|metro Mumbai]] (Line 1 dan Line 7), serta perkhidmatan teksi dan bas yang aktif, menjadikannya mudah diakses dari pelbagai bahagian bandaraya. == Sejarah == [[RAF Santa Cruz]] dibina pada tahun 1930-an.{{cite web|url=https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/communication.html |title=Maharashtra State Gazetteers – Greater Bombay District |year=1987 |publisher=Maharashtra State Gazetteers |access-date=28 Disember 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119094310/https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/communication.html |archive-date=19 Januari 2015}} Ia lebih besar daripada [[Aerodrom Juhu]] yang terletak berdekatan dan menjadi pangkalan kepada beberapa skuadron [[RAF]] semasa [[Perang Dunia Kedua]] dari tahun 1942 hingga 1947.{{cite web|url=http://www.rafweb.org/Stations/Stations-S.htm |title=RAF Santa Cruz |publisher= rafweb.org |date=9 Januari 2011|access-date=17 September 2011}} Lapangan terbang ini meliputi kawasan seluas kira-kira {{convert|1500|acre}} dan pada asalnya mempunyai tiga landasan. Kawasan apron terletak di sebelah selatan landasan 09/27, dan kawasan ini yang kini dikenali sebagai "Lapangan Terbang Lama" menempatkan hangar penyelenggaraan milik [[Air India]], Air Works India, Indamer Aviation Pvt Ltd, dan Terminal Penerbangan Am MIAL. Menjelang 1946, apabila RAF mula menyerahkan lapangan terbang kepada Pengarah Jeneral Penerbangan Awam untuk operasi awam,{{cite web |url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1946/oct/30/airfield-santa-cruz |title=Airfield, Santa Cruz |work=[[Hansard|Perbahasan Parlimen (Hansard)]] |date=30 Oktober 1946 |access-date=17 September 2011 |archive-date=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927215630/http://hansard.millbanksystems.com/written_answers/1946/oct/30/airfield-santa-cruz |url-status=live }} dua hangar lama RAF telah diubah menjadi terminal penumpang. Satu hangar digunakan untuk penerbangan domestik dan satu lagi untuk penerbangan antarabangsa, lengkap dengan kaunter kastam dan imigresen di kedua-dua sisi dan ruang legar di tengahnya. Air India mengendalikan penumpangnya melalui terminal sendiri yang bersebelahan dengan dua hangar tersebut. Pada tahun pertamanya, ia mengendalikan enam penerbangan awam sehari. Trafik di lapangan terbang meningkat selepas [[Karachi]] menjadi sebahagian Pakistan, dan sebanyak 40 penerbangan domestik dan antarabangsa sehari dijalankan menjelang 1949. Kerajaan India mengambil langkah menaik taraf lapangan terbang dengan sistem pendaratan malam termasuk [[Radio range]] dan sistem lampu laluan moden.{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1949/1949%20-%200920.html |title=Santacruz to be developed|work=[[FlightGlobal]] |date=19 Mei 1949|access-date=17 September 2011}} Pembinaan terminal penumpang dan apron baharu bermula pada 1950 dan dirasmikan pada 1958. Dinamakan sempena kawasan kejiranan tempat ia dibina dan pada asalnya di bawah Jabatan Kerja Raya, lapangan terbang ini kemudian diuruskan oleh [[Kementerian Penerbangan Awam India]]. Dengan kemunculan era [[kapal terbang jumbo]] pada tahun 1970-an, terminal Santacruz mula berdepan masalah kapasiti walaupun melalui beberapa pengubahsuaian. Terminal ini direka untuk menampung 600 penumpang pada satu masa, tetapi menjelang akhir 1970-an ia mengendalikan sehingga 1,200. Pada 1979–80, 5 juta penumpang domestik dan antarabangsa menggunakan lapangan terbang ini berbanding 3 juta di Lapangan Terbang Palam, Delhi. Perkhidmatan syarikat penerbangan berkembang pesat tanpa peningkatan setara dari segi kemudahan, menjadikannya lapangan terbang paling sesak di negara ini. Majalah ''[[Time (majalah)|Time]]'' merujuk kepada kesesakan itu sebagai "[[lubang hitam]]".{{cite news|title= Pelancong boleh bernafas lega dengan terminal baharu yang lebih baik di Sahar, Bombay | url= https://www.indiatoday.in/magazine/tourism/story/19801231-travellers-can-breathe-freely-with-brand-new-and-improved-terminal-at-sahar-in-bombay-773676-2013-11-29#ssologin=1#source=magazine | newspaper=[[India Today]]|date= 31 Disember 1980|access-date= 14 Ogos 2019}} Kebakaran besar telah memusnahkan bahagian terminal antarabangsa pada 21 September 1979, mengorbankan tiga penumpang dan menutup operasi lapangan terbang sementara waktu. Bangunan sementara yang dikenali sebagai "Terminal Teluk" mula digunakan pada Oktober tahun itu sehingga terminal asal dibaik pulih.{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/fire-guts-Bombay-Santa-Cruz-airport-family-of-three-dies/1/427690.html |title=Lapangan Terbang Bombay: Kebakaran yang mahal |date=15 Oktober 1979|access-date=20 Januari 2016}} Jawatankuasa [[Tata Group|Tata]] yang ditubuhkan pada 1967 mencadangkan pembinaan terminal antarabangsa baharu bagi memenuhi keperluan trafik yang semakin meningkat. Terminal Santacruz dicadangkan untuk kegunaan domestik sahaja. Pihak Berkuasa Lapangan Terbang Antarabangsa India (IAAI) yang ditubuhkan pada 1972 memulakan perancangan pembinaan terminal antarabangsa baharu yang dijangka siap pada 1981. Pembinaan Terminal Sahar di timur laut Santacruz, dalam kawasan Vile Parle, dimulakan pada November 1977 dengan kos anggaran {{INR}}110 juta. Fasa pertama, iaitu Terminal 2A, dirasmikan pada 5 Disember 1980. AAI telah mempertimbangkan pemodenan Lapangan Terbang Bombay sejak 1996, namun kelulusan lembaga hanya diberikan pada 2003. Menjelang itu, lapangan terbang di Bombay dan Delhi menyumbang kepada 38% pergerakan pesawat negara dan satu pertiga daripada pendapatan AAI. Pada masa itu, lapangan terbang Bombay mengendalikan 13.3 juta penumpang, 60% daripadanya adalah penumpang domestik. Lapangan terbang ini mengalami kesesakan teruk dari segi pergerakan pesawat dan penumpang kerana beroperasi dua kali ganda melebihi kapasiti asal reka bentuknya. Proses bidaan pemodenan bermula pada Mei 2004 dan keputusan diumumkan oleh Kumpulan Menteri Berkuasa (EGoM) pada Januari 2006.{{cite web |url=http://115.111.81.83:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/233/2007-05-01_RekhaJain.pdf |title=Airport Privatization in India: Lessons from the Bidding Process in Delhi and Mumbai |author1=Rekha Jain |author2=G. Raghuram |author3=Rachna Gangwar |date=1 Mei 2007 |access-date=7 Januari 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017231430/http://115.111.81.83:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/233/2007-05-01_RekhaJain.pdf |archive-date=17 Oktober 2015 }} Pada November 2006, [[Delta Air Lines]] melancarkan penerbangan terus dari Mumbai ke New York.{{cite news | id={{ProQuest|219188398}} | title=Delta, JFK exploit Mumbai's star status | work=Crain's New York Business | date=18 September 2006 | author=Potkewitz, Hilary}}{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/delta-plans-non-stop-mumbai-ny-flight/articleshow/1953057.cms | title=Delta plans non-stop Mumbai-NY flight | work=The Times of India | date=4 September 2006 | access-date=21 Januari 2023 | first1=Manju | first2=S. Ahmed | last1=V. | last2=Ali}} Pada Januari 2009, Terminal Antarabangsa 2A dirobohkan untuk memberi laluan kepada pembinaan terminal baharu.{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/razing-of-terminal-2a-begins-at-airport/407500/ |title=Razing of terminal 2A begins at airport |work=The Indian Express|date= 7 Januari 2009|access-date=26 Disember 2011}} Terminal baharu ini dirasmikan lima tahun kemudian pada Januari 2014,{{cite news|title=Swanky terminal inaugurated at Mumbai international airport |url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/swanky-terminal-inaugurated-at-mumbai-international-airport/article5562635.ece |first=Lalatendu |last=Mishra |date=10 Januari 2014 |work=[[The Hindu]] |location=Mumbai |access-date=4 Februari 2015}} dan mula beroperasi pada bulan berikutnya. Terminal 2B dan 2C kemudiannya dirobohkan menjelang akhir 2014. Terminal 2 turut memulakan operasi domestik pada tahun 2015 dengan [[Vistara]] melancarkan penerbangan ke Delhi.{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/vistara-to-operate-out-of-mumbai-international-airports-new-t2-terminal/articleshow/45712273.cms|title=Vistara to operate out of Mumbai International Airport's new T2 terminal | work=[[The Economic Times]]|date=1 Januari 2015 |access-date= 2 Januari 2015}} Menara Kawalan Trafik Udara baharu turut dirasmikan untuk menggantikan menara lama sehingga 2014. Semasa sekatan pergerakan akibat [[pandemik COVID-19 di India]], bermula Mac 2020, operasi komersial digantung sementara, namun penerbangan penyelamatan untuk membawa pulang rakyat India yang terkandas tetap dijalankan oleh [[Air India]] dan [[Air India Express]].{{cite news|first1=Pankhuri|last1=Yadav|access-date=10 Mei 2020|title=Mission to bring back Indians starts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/mission-to-bring-back-indians-starts/articleshow/75611289.cms|website=The Times of India|date=8 Mei 2020 }} Penumpang yang tiba diwajibkan menjalani ujian saringan dan kuarantin.{{cite web|url= https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mumbai-airport-now-starts-covid-19-express-test-facility-for-departing-passengers-visitors-120101700575_1.html|title= Mumbai airport starts Covid express test facility for departing passengers}} Kumpulan [[Adani Group]] mengambil alih operasi lapangan terbang pada Februari 2021 daripada GVK, dengan memegang 74% pegangan saham manakala selebihnya dikawal oleh [[Pihak Berkuasa Lapangan Terbang India]].{{Cite news |last=Thomas |first=Tanya |date=1 September 2020 |title=Adani to acquire Mumbai airport |url=https://www.livemint.com/companies/news/adani-to-acquire-mumbai-airport-11598920714672.html |work=Livemint |access-date=25 Mac 2025}} Pada tahun 2025, MIAL mencadangkan peningkatan kapasiti CSMIA daripada 55 juta penumpang setahun (MPA) kepada 65 MPA. Bangunan Terminal 1 sedia ada, dengan kapasiti 15 MPA, dicadangkan untuk dibina semula bagi menampung 20 MPA dengan kos kira-kira Rs 2,500 crore. Projek ini dijangka siap dalam tempoh tiga tahun dengan kerja perobohan bermula pada November 2025 dan pembinaan dijangka siap pada September 2028. Terminal 2 pula akan diperluaskan daripada kapasiti 40 MPA kepada 45 MPA, melibatkan pembinaan 13,080 meter persegi ruang lantai tambahan dengan kos Rs 107.3 crore. Pier barat laut juga akan dilanjutkan bagi menempatkan terminal khas kru penerbangan seluas 3,000 meter persegi dengan kos Rs 43 crore, yang dijangka siap menjelang 2026. Ini akan mengurangkan kesesakan kerana hampir 2,000 kru menggunakan kawasan penumpang biasa setiap hari. Terminal penerbangan am sedia ada juga akan diperbesarkan daripada 890 meter persegi kepada 10,783 meter persegi dengan kos Rs 225 crore.{{Cite news |date=18 Jun 2025 |title=Mumbai Airport: Adani proposes dedicated crew terminal at T2 & 11 times bigger general aviation terminal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/mumbai-airport-adani-proposes-a-dedicated-crew-terminal-at-t2-an-11-times-bigger-general-aviation-terminal/articleshow/121929648.cms |work= [[The Times of India]] |access-date=11 Julai 2025}} ==Operasi dan infrastruktur== ===Landasan Terbang=== Lapangan terbang ini mempunyai dua landasan silang dan mengendalikan purata 980 penerbangan setiap hari.<ref name = "MP1">{{cite web |title= CSMIA all set to welcome passengers with the re-carpeted Primary runway 09/27 |url= https://www.csmia.aero/pressnotes/fcbf2e3f12584b31b4b197085662f137.pdf |work= Mumbai International Airport Ltd. |date= 8 April 2020 |access-date= 17 Mei 2020 |archive-date= 28 Julai 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200728061926/https://www.csmia.aero/pressnotes/fcbf2e3f12584b31b4b197085662f137.pdf |url-status= dead }}</ref> Landasan telah dinaik taraf kepada Kod F, yang membolehkannya menampung pesawat lebih besar seperti [[Airbus A380]].<ref name = "MP1"/><ref name="ecac">"[https://www.ecac-ceac.org/nla-forum/IMG/pdf/AACG_Common_Agreement_Document_V2.1.pdf Common Agreement Document of the A380 Airport Compatibility Group Version 2.1] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060110042143/http://www.ecac-ceac.org/nla-forum/IMG/pdf/AACG_Common_Agreement_Document_V2.1.pdf |date=10 Januari 2006 }}" halaman 8, ''[[European Civil Aviation Conference]]'', Disember 2002. Dicapai pada 4 Disember 2012.</ref> Berikutan pembentangan oleh penyedia perkhidmatan trafik udara UK, [[National Air Traffic Services|NATS]] pada Mac 2011,<ref name="NATS1">{{cite news |title=Capacity enhancement at Mumbai Airport |url=https://www.nats.aero/apac/case-studies/capacity-enhancement-mumbai-airport/ |work=[[National Air Traffic Services]] |access-date=17 Mei 2020 |archive-date=6 Ogos 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806132257/https://www.nats.aero/apac/case-studies/capacity-enhancement-mumbai-airport/ |url-status=dead }}</ref> pengendali lapangan terbang (MIAL) menyasarkan 48 pergerakan pesawat sejam bagi mengurangkan kesesakan. Kedua-dua landasan pernah dikendalikan serentak terutamanya ketika waktu puncak bagi mencapai sasaran ini.<ref>{{cite news|title= Mumbai airport aims high; sets eyes on 48 flights per hour by next year |url=http://www.indianexpress.com/news/mumbai-airport-aims-high;-sets-eyes-on-48-flights-per-hour-by-next-year/760775/0 |work=[[The Indian Express]] |date= 11 Mac 2011|access-date=7 September 2012}}</ref> Namun, pada pertengahan 2013, MIAL menghentikan operasi serentak dua landasan bersilang selepas mendapati operasi satu landasan lebih berkesan dari segi jumlah pergerakan sejam. Sejak itu, landasan 14/32 digunakan hanya apabila landasan utama tidak tersedia atas sebab penyelenggaraan atau lainnya.<ref name = "TOI5">{{cite news|title= Mumbai shifts to single runway to boost flight capacity |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Mumbai-shifts-to-single-runway-to-boost-flight-capacity/articleshow/21967759.cms |work=[[The Times of India]] |date= 22 Ogos 2013|access-date=22 Ogos 2013}}</ref> Pembinaan laluan keluar pantas (rapid exit taxiways) baharu meningkatkan kapasiti pergerakan dari 32 kepada 44 pergerakan sejam pada tahun 2012.<ref>{{cite news |title=19 more flight slots for city airport this winter |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/SectorsAviation/19-more-flight-slots-for-city-airport-this-winter/Article1-947419.aspx |work=[[Hindustan Times]] |date=20 Oktober 2012 |access-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010123150/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/SectorsAviation/19-more-flight-slots-for-city-airport-this-winter/Article1-947419.aspx |archive-date=10 Oktober 2013 }}</ref> Pada tahun 2015, hasil pelaksanaan pelan perubahan oleh NATS, CSMIA mampu mencapai lebih 50 pergerakan sejam.<ref name="NATS1"/> Kecekapan operasi ini menjadikan CSMIA lapangan terbang tersibuk di dunia yang beroperasi hanya dengan satu landasan pada satu masa, mengatasi [[Lapangan Terbang Gatwick]] pada Mac 2017.<ref name="LGA"/> {| class="wikitable" |- !Nombor !Panjang !Lebar ![[Sistem Pendaratan Instrumen|ILS]] !Catatan |- |'''09–27''' |{{convert|3445|m|ft|abbr=on|sigfig=5}} |{{convert|60|m|ft}} |Kategori II (27); Kategori I (09) |<ref name="ACI1">{{cite news |title=Airfield redevelopment central to Mumbai Airport upgrade |url=http://www.airport-business.com/2011/01/airfield-redevelopment-central-to-mumbai-airport-upgrade/ |work=[[Airports Council International|Airport Business]] |date=19 Januari 2011 |access-date=17 Mei 2020}}</ref> |- |'''14–32''' |{{convert|2869|m|ft|abbr=on}} |{{convert|45|m|ft}} |Kategori I (kedua-dua arah) |<ref name="ACI1"/><ref name = "MP1"/> |} ''Maklumat tambahan landasan''' Landasan 09/27 merupakan landasan utama lapangan terbang dan sebelum ini adalah yang terpanjang di India. Ia dihubungkan oleh 13 laluan teksi termasuk 4 laluan keluar pantas dan sebuah laluan teksi selari di utara. Ia bersilang dengan landasan sekunder (14/32) di bahagian selatan bangunan terminal. Kerja naik taraf landasan bermula pada September 2010<ref name="ACI1"/> dan siap pada Mei 2011, di mana lebarnya ditingkatkan daripada {{convert|45|m|ft}} kepada {{convert|60|m|ft}} serta bahu landasan selebar 7.5 meter ditambah di setiap sisi.<ref name="ACI1"/> Sistem ILS untuk arah 27 bermula pada {{convert|2900|ft|m|abbr=on}} dan sepanjang {{convert|9.1|nmi|km}} dengan sudut cerun 3°.<ref>{{cite web |url=http://www.aai.aero/misc/AIPS_2013_04.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318185102/http://www.aai.aero/misc/AIPS_2013_04.pdf |url-status=dead |archive-date=18 Mac 2014 |title=AIRAC AIP Supplement |publisher=[[Airports Authority of India]] |access-date=19 Mac 2013 }}</ref> Landasan 14/32 pula mempunyai sepuluh laluan teksi termasuk tiga laluan keluar pantas dan satu laluan teksi selari di sebelah timurnya. Ia terletak di antara Terminal 1 dan 2 dan telah dinaik taraf pada 2010. Bahu landasan diperluas daripada {{convert|7.5|to|15|m|ft}}.<ref name="ACI1"/> Laluan teksi dikemas kini pada 2019 termasuk laluan keluar pantas baharu dan naik taraf kepada Kod-F yang meningkatkan kapasiti operasi. Pada 2020, landasan ini mencatat 47 pergerakan sejam ketika waktu puncak, meningkat daripada 36 sebelum ini.<ref name = "MP1"/> '''Cabaran penggunaan landasan 14/32''' [[Bukit Trombay]] terletak sejauh {{convert|4.5|nmi|km|abbr=on}} dari hujung 32, dan pendekatan ke arah itu pernah diisytihar Zon Larangan Terbang kerana kompleks nuklear [[Bhabha Atomic Research Centre]] (BARC) terletak dalam laluan penerbangannya.<ref name="RNP">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Mumbai-airport-to-get-satellite-based-navigation-system/articleshow/16344130.cms |title=Mumbai airport to get satellite-based navigation system |first=Chinmayi |last=Shalya |date=11 September 2012 |access-date=21 Mac 2015 |location=Mumbai |work=[[The Times of India]]}}</ref><ref name="BARCban">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Ban-flight-of-civilian-planes-over-BARC-Experts/articleshow/3789730.cms |title=Ban flight of civilian planes over BARC: Experts |first=Chinmayi |last=Shalya |date=4 Disember 2008 |access-date=21 Mac 2015 |location=Mumbai |work=[[The Times of India]]}}</ref> Dengan panjang hanya 2,869 meter, landasan ini lebih pendek berbanding 09/27 dan kurang sesuai bagi situasi kritikal seperti pendaratan kecemasan atau permukaan basah. Ini menyebabkan risiko pesawat tergelincir semasa mendarat, terutamanya pesawat badan lebar. MIAL pernah mempertimbangkan untuk membina satu lagi landasan selari sebagai sebahagian daripada pelan induk pembangunan. Namun, projek ini memerlukan pemindahan besar-besaran seperti hangar dan kemudahan penyelenggaraan [[Air India]], dapur penerbangan, atau balai polis Sahar, bergantung kepada penjajaran cadangan landasan. Walaupun ia kekal dalam perancangan jangka panjang, buat masa ini landasan bersilang terus dinaik taraf secara maksimum.<ref name=AT>{{cite web|url=http://www.airport-technology.com/projects/chhatrapati/ |title=Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport, Mumbai, Maharashtra |publisher=Airport Technology |access-date=27 Julai 2010}}</ref> [[Fail:New-MIAL-ATC-Tower.jpg|right|thumb|332x332px|Menara ATC seperti dilihat dari Lebuhraya Ekspres Barat]] ===Menara Kawalan Trafik Udara=== Menara [[kawalan trafik udara]] kedua tertinggi di India dengan ketinggian {{convert|87.5|m|ft|abbr=on}} selepas Lapangan Terbang Delhi ({{Convert|101.9|m|abbr=on}}) terletak di kawasan tempat letak kereta bertentangan Terminal 1B. Struktur tiga dimensi berbentuk segitiga dengan bucu lembut ini memenangi Anugerah Hong Kong Building Information Modelling (BIM) pada tahun 2009 dan mempunyai enam tingkat bermula dari paras {{convert|62.1|m|ft|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=http://www.jssl.in/index.php?page=project&cid=2&sid=19&pid=323 |title=MIAL ATC Tower|publisher= JSW Severfield Structures Limited |access-date=7 Jun 2012}}</ref> Menara ini telah dirasmikan pada 18 Oktober 2013<ref>{{cite news|title=Tallest in India, new ATC tower to boost Mumbai air traffic |url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/tallest-in-india-new-atc-tower-to-boost-mumbai-air-traffic-113101800908_1.html |work=[[Business Standard]]|date=18 Oktober 2013|access-date=19 Oktober 2013}}</ref> dan mula beroperasi pada 1 Januari 2014.<ref name="MM">{{cite news|title=Air Traffic Control shifts to new tower |url=http://www.mumbaimirror.com/mumbai/others/Air-Traffic-Control-shifts-to-new-tower/articleshow/28200313.cms |work=[[Mumbai Mirror]]|date=1 Januari 2014|access-date=1 Januari 2014}}</ref> Dari menara baharu ini, pengawal trafik udara boleh melihat sejauh {{convert|5|mile|km|order=flip|0|abbr=on}} melepasi kedua-dua landasan. Menara ini bersama blok teknikal dan bangunan loji mekanikalnya meliputi keluasan keseluruhan {{convert|2884|sqm|sqft|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=http://www.arup.com/Projects/ATC_Tower.aspx/ |title=Air Traffic Control Tower, Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport|publisher= Arup |access-date=7 Julai 2013}}</ref> Kos pembinaan menara lengkap ini dianggarkan sekitar ₹4 bilion.<ref>{{cite news |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-05-11/news/29532224_1_new-tower-atc-tower-tallest-structure |archive-url=https://archive.today/20130103090234/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-05-11/news/29532224_1_new-tower-atc-tower-tallest-structure |url-status=dead |archive-date=3 Januari 2013 |title=Mumbai's new ATC Tower scales futuristic heights |work=The Economic Times|date=11 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/New-ATC-tower-to-be-inaugurated-by-October/articleshow/19188864.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102200648/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-25/mumbai/38008917_1_new-atc-tower-atc-officials-secondary-runway |url-status=live |archive-date=2 Januari 2014 |title=New ATC tower to be inaugurated by October |work=[[The Times of India]] |date=25 Mac 2013|access-date=25 Mac 2013}}</ref> Menara ATC sebelumnya, dibina oleh Pihak Berkuasa Lapangan Terbang India (AAI) dengan kos keseluruhan sekitar ₹2.80 bilion, beroperasi dari tahun 1999 hingga 2013.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/work-on-new-atc-tower-to-begin-soon/440951/0 |title=Work on new ATC tower to begin soon |work=[[The Indian Express]] |date=31 Mac 2009|access-date=7 Jun 2012}}</ref> Sepanjang tempoh itu, beberapa syarikat penerbangan seperti Singapore Airlines, Saudia, Qantas dan United mengelakkan pendaratan di Mumbai apabila landasan sekunder digunakan kerana menara ATC terlalu hampir dengan landasan dan tidak mematuhi piawaian [[ICAO]]. Menara itu melebihi permukaan halangan peralihan landasan 14/32 untuk pendekatan ILS sebanyak lebih 50 meter.<ref>{{cite web|url=http://www.ifalpa.org/downloads/Level1/Safety%20Bulletins/Airport%20Issues/06SAB005%20-%20Mumbai%20Runway%20Closures.pdf|title=IATA Warns of dangers of temporary runway closures in Mumbai|publisher=IFALPA|date=9 September 2005|access-date=1 Januari 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318231805/http://www.ifalpa.org/downloads/Level1/Safety%20Bulletins/Airport%20Issues/06SAB005%20-%20Mumbai%20Runway%20Closures.pdf|archive-date=18 Mac 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/india/news/mumbai-airport-to-get-new-traffic-control-tower/430878/ |title=Mumbai airport to get new traffic control tower |work=[[Business Standard]] |date=4 April 2011|access-date=7 Jun 2012}}</ref> Menara itu juga menghalang laluan sebuah teksiway selari yang sedang dibina untuk landasan sekunder.<ref name="MM"/> MIAL telah merobohkan menara tersebut pada tahun 2014.<ref>{{cite news|url=http://epaperbeta.timesofindia.com/Article.aspx?eid=31821&articlexml=MIAL-begins-work-to-pull-down-old-ATC-16102014014003# |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705051259/http://epaperbeta.timesofindia.com/Article.aspx?eid=31821&articlexml=MIAL-begins-work-to-pull-down-old-ATC-16102014014003 |url-status=dead |archive-date=5 Julai 2015 |title=MIAL begins work to pull down old ATC |work=[[Mumbai Mirror]] |date= 16 Oktober 2014|access-date=17 Oktober 2014}}</ref> ==Terminal== Lapangan Terbang ini mempunyai dua terminal untuk perkhidmatan penumpang komersial berjadual: Terminal 1 di [[Santacruz, Mumbai|Santacruz]] untuk penerbangan domestik dan Terminal 2 di [[Sahar, Maharashtra|Sahar]] untuk penerbangan antarabangsa dan domestik. Walaupun kedua-dua terminal menggunakan kemudahan sisi udara yang sama, mereka dipisahkan secara fizikal di bahagian sisi bandar, memerlukan perjalanan selama 15–20 minit (sisi darat) di antara keduanya. Terminal Penerbangan Am khas juga disediakan untuk penumpang yang menggunakan penerbangan peribadi dan tidak berjadual. ===Terminal yang sedang beroperasi=== ====Terminal 1==== [[Fail:Mumbai airport domestic departure terminal 1C (8).JPG|thumb|Dewan berlepas di Terminal 1|240x240px]] Terminal 1, yang dikenali secara tempatan sebagai ''Lapangan Terbang Santacruz'', digunakan untuk penerbangan domestik yang kebanyakannya dikendalikan oleh syarikat penerbangan kos rendah. Ini merupakan bangunan asal Santacruz yang dahulu merupakan terminal penumpang pertama Mumbai dan pernah berfungsi sebagai terminal bersepadu. Selepas pembukaan bangunan Sahar untuk operasi antarabangsa, ia dinamakan semula sebagai Terminal 1 dan menjadi terminal operasi domestik. Terminal ini telah melalui beberapa pengubahsuaian sepanjang dekad, yang terkini pada tahun 2000-an. Terminal ini pernah dibahagikan kepada Terminal 1A, 1B dan 1C, namun kesemuanya ditutup secara kekal pada akhir 1990-an dan awal 2000-an. Ia pernah digunakan oleh SpiceJet, Go First, dan IndiGo. Selepas pembubaran Jet Airways pada 17 April 2019, sebahagian penerbangan dari semua syarikat ini dipindahkan ke Terminal 2 yang lebih baharu.<ref>{{cite web|url=http://www.csia.in/flightinformation/domestic-airlines.aspx|title=Domestic Airlines|work=CSIA website|access-date=13 September 2015}}</ref> Terminal ini mempunyai 11 jejantas menaiki pesawat. Pada Januari 2017, MIAL menamakan semula Terminal 1B sebagai Terminal 1 bagi memudahkan pengenalan oleh penumpang.<ref name="HT5">{{cite news|title=Mumbai's domestic air terminal renamed from 1B to T1 |url=http://www.hindustantimes.com/mumbai-news/mumbai-s-domestic-air-terminal-renamed-from-1b-to-t1/story-8c7veTzWszZy64kp3STtLP.html |date=3 Januari 2017}}</ref> Pada Mac 2024, Kumpulan Adani mengumumkan rancangan untuk meroboh dan membina semula Terminal 1 setelah Lapangan Terbang Navi Mumbai mula beroperasi. Projek pembinaan semula akan bermula pada November 2025 dan terminal baharu dijangka beroperasi antara tahun 2028 hingga 2029.<ref>{{cite news|title=Terminal 1 to be razed, rebuilt after Navi Mumbai airport opens next year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/...}}</ref> Terminal 1 baharu akan dihubungkan dengan Terminal 2 melalui terowong bawah tanah tiga lorong untuk memudahkan pergerakan penumpang sisi udara antara terminal. Terowong ini akan menelan belanja sebanyak ₹500–600 crore dan akan dibina dalam dua fasa.<ref>{{cite news|title=Grounded for years, Mumbai airport's T1-T2 underground tunnel work set to begin after rains |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/110889791.cms}}</ref> ====Terminal 2==== [[Fail:Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport.jpg|thumb|240x240px|Pintu masuk bangunan Terminal 2]] [[Fail:CSMIA Terminal 2 Landside View.jpg|thumb|240x240px|Pandangan sisi darat Terminal 2 dari Lebuhraya Sahar]] [[Fail:Chhatrapati Shivaji International Airport 3.jpg|thumb|240x240px|Kawasan berlepas Terminal 2]] [[Fail:Mumbai 03-2016 114 Airport international terminal interior.jpg|thumb|Kawasan daftar masuk Terminal 2|240x240px]] Kontrak pembinaan Terminal 2 baharu telah diberikan kepada [[Larsen & Toubro]] (L&T), manakala reka bentuk seni bina disediakan oleh [[Skidmore, Owings & Merrill]] (SOM). Terminal ini menggantikan Terminal Antarabangsa Lama dan meliputi kawasan seluas {{Convert|210000|m2}} dengan kos dianggarkan sebanyak {{INRConvert|98|b}}. Terminal berbentuk X ini mempunyai keluasan lantai keseluruhan sebanyak {{Convert|450000|m2}} dan direka untuk menampung sehingga 40 juta penumpang setiap tahun. Ciri utama terminal termasuk bumbung setinggi {{Convert|42|m}}, 192 kaunter daftar masuk, 60 kaunter imigresen keluar, 14 karusel bagasi, 76 kaunter imigresen masuk, 48 eskalator, 75 lif, dan 42 travelator. Terminal ini mempunyai sistem tempat letak kereta bertingkat untuk 5,000 kereta dan ruang runcit seluas {{Convert|21000|m2}}. [[SKIDATA]] mereka sistem pengurusan tempat letak kereta dan kawalan hasilnya. Sistem Multiple Aircraft Ramp System (MARS) digunakan, membolehkan satu tempat letak pesawat digunakan oleh satu pesawat badan lebar atau dua pesawat badan sempit dalam konfigurasi domestik atau antarabangsa. Terminal ini juga mempunyai Lounge GVK yang mewah – lounge kelas satu dan perniagaan pertama yang dikongsi di India, dibuka pada November 2014 dan memenangi anugerah Lounge Kelas Pertama Terbaik Dunia 2015. Ia mampu menampung 440 tetamu dengan kemudahan seperti perpustakaan, pusat perniagaan, spa, bilik mandi, ruang rehat, dan pelbagai pilihan makanan.<ref>{{cite news| title=GVK Lounge at CSIA selected as 'World's Best First Class Lounge'| ... }}</ref> Hotel Transit Lapangan Terbang Niranta terletak di Aras 1 dan mempunyai 32 bilik – hotel transit pertama seumpamanya di India.<ref>{{cite news| title=With transit hotel at Mumbai airport, now fliers won't lose sleep}}</ref> Selain itu, [[IWG plc]] mengendalikan ruang kerja bersama (''shared workspace'') di terminal ini.<ref>{{cite news |title=Regus to open facility at Mumbai airport}}</ref> Terminal ini mula beroperasi untuk penerbangan antarabangsa pada 12 Februari 2014, menggantikan Terminal Antarabangsa Lama yang ditutup secara rasmi pada jam 13:00 hari yang sama. Perdana Menteri ketika itu, [[Manmohan Singh]], merasmikan pembukaannya.<ref>{{cite news| title=Swanky terminal inaugurated at Mumbai international airport}}</ref> Operasi domestik di Terminal 2 bermula pada 9 Januari 2015 dengan ketibaan penerbangan sulung [[Vistara]] dari New Delhi. [[Air India]] dan [[Jet Airways]] juga memindahkan operasi domestik mereka ke sini dalam tahun-tahun berikutnya. Selepas Jet Airways ditamatkan operasinya pada April 2019, syarikat penerbangan lain menggunakan slot kosong dan beroperasi dari Terminal 2. Namun, bagi mengelakkan kekeliruan, MIAL menyusun semula operasi terminal pada September 2019: Indigo, Go First dan AirAsia India kembali ke Terminal 1, manakala SpiceJet dipindahkan sepenuhnya ke Terminal 2.<ref name="DNAT2">{{cite news| title=Mumbai airport to change terminals for SpiceJet, IndiGo, GoAir ... }}</ref> Sebelum 2000–01, keselamatan lapangan terbang dikendalikan oleh [[Polis Maharashtra]] dan [[Polis Mumbai]]. Namun selepas insiden [[pembajakan Penerbangan Indian Airlines 814]] dan serangan [[11 September]], keselamatan dipindahkan kepada [[Pasukan Keselamatan Perindustrian Pusat]] (CISF) pada Julai 2002.<ref>{{cite news|title=CISF replaces usual airport security drill with 'tactical checking'}}</ref> Lapangan terbang ini menawarkan sambungan Wi-Fi percuma melalui [[Tata Docomo]] di Terminal 1 dan 2. Namun, perkhidmatan ini sering dikritik kerana hanya membenarkan akses melalui nombor telefon India dan tempoh percuma selama 45 minit sahaja. Kini, kiosk Wi-Fi disediakan untuk penumpang antarabangsa tanpa nombor tempatan, menawarkan perkhidmatan selama 3 jam.<ref>{{cite web |title=High Speed Wifi Service |url=https://csmia.adaniairports.com/wi-fi-facility.aspx}}</ref> {| class="wikitable" |+ Kemudahan utama di Terminal 2 Baharu<ref>{{cite web|url=http://csia.in/knowyourairport/masterplan.aspx |title=CSIA.in |publisher=CSIA.in |access-date=18 Oktober 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008160801/http://csia.in/knowyourairport/masterplan.aspx |archive-date=8 Oktober 2011 }}</ref> |- ! Kemudahan ! Semasa ! Sebelumnya |- | Ruang parkir pesawat | 108 | 84 |- | Jejantas menaiki pesawat | 60 | 25 |- | Kaunter daftar masuk | 192 | 135 |- | Tempat letak kereta | 5,000 | 3,600 |} ====Terminal Penerbangan Am==== Terminal Penerbangan Am (GA) di Lapangan Terbang Mumbai bagi pesawat persendirian dan pengendali penerbangan tidak berjadual (NSOP) terletak di [[Santacruz, Mumbai#Kalina|Kalina]] di bahagian barat daya kawasan lapangan terbang.<ref>{{cite web |url=https://www.csmia.aero/corporate-aviation/corporate-aviation.aspx |title=General Aviation |website=Mumbai International Airport Limited |access-date=18 September 2020 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Terminal ini diluluskan untuk operasi antarabangsa pada April 2011,<ref name = "DN9">{{cite news|title= Mumbai international airport opens VIP terminal for international operations too |url=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-mumbai-international-airport-opens-vip-terminal-for-international-operations-too-1533400 |work=[[Daily News & Analysis]] |date= 18 April 2011|access-date=18 September 2020}}</ref> menjadikan CSMIA lapangan terbang pertama di India<ref>{{cite web|url=https://www.pwc.in/assets/pdfs/industries/general-aviation-070312.pdf |title=General Aviation – Unfolding horizons |website= [[PricewaterhouseCoopers]] |access-date=18 September 2020}}</ref> yang mempunyai terminal kendiri untuk operasi penerbangan domestik dan antarabangsa bagi pesawat persendirian dan NSOP sepanjang masa. Terminal ini menyediakan kemudahan bagi penumpang yang berlepas dan tiba dengan pesawat persendirian serta jet korporat. Ia mempunyai dua ruang rehat eksklusif, dua dewan persidangan, dua bilik rehat untuk anak kapal, dan sebuah kafe bar.<ref>{{cite web |url=http://csia.in/pressrelease/b57f93ed1d9747d0a3b2189940371a8f.pdf |title=MIAL General Aviation Terminal – Press release |access-date=27 March 2017 |archive-date=25 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425164053/http://csia.in/pressrelease/b57f93ed1d9747d0a3b2189940371a8f.pdf |url-status=dead }}</ref> Ia juga mempunyai ruang parkir untuk 24 pesawat penerbangan am. Apabila Lapangan Terbang Navi Mumbai mula beroperasi, kebanyakan jet korporat, pesawat turboprop dan sewaan yang kini berpangkalan di CSMIA akan dipindahkan ke kawasan GA di NMIA menjelang akhir 2025. CSMIA tetap akan terbuka untuk pesawat sewaan dan persendirian, namun pesawat GA yang datang akan berlepas ke lapangan terbang lain selepas menurunkan penumpang.<ref>{{Cite web |date=13 Januari 2025 |title=Mumbai airport plans to shift private and charter planes to Navi Mumbai by end of year |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/mumbai-airport-plans-to-shift-private-and-charter-planes-to-navi-mumbai-by-end-of-year/articleshow/117210809.cms |access-date=14 Januari 2025 |website=[[The Times of India]] |language=en}}</ref> Pada tahun 2025, MIAL dalam laporannya kepada kerajaan memaklumkan bahawa terminal GA sedia ada tidak mencukupi untuk menampung jumlah trafik. Pada tahun kewangan 2022–23, CSMIA mencatatkan 12,444 pergerakan pesawat GA dan angka ini meningkat kepada 13,831 pada tahun kewangan berikutnya — purata 38 pergerakan sehari. Syarikat-syarikat korporat di Mumbai lazimnya menggunakan pesawat sewaan lebih besar yang mampu membawa 180 penumpang. Penumpang antarabangsa GA ini kini dikendalikan melalui Terminal 2. Terminal GA yang ada akan diperluas dengan kos Rs 225 crore, daripada keluasan lantai semasa iaitu 890 meter persegi kepada 10,783 meter persegi. MIAL mencadangkan supaya terminal itu menjadi terminal bersepadu untuk penumpang domestik dan antarabangsa tanpa pencampuran aliran penumpang.<ref name="TOI44"/> ==Syarikat Penerbangan dan Destinasi== ===Penumpang=== {| class="wikitable sortable" ! Syarikat penerbangan !! Destinasi |- | [[Akasa Air]] || [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sardar Vallabhbhai Patel|Ahmedabad]], [[Lapangan Terbang Bagdogra|Bagdogra]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kempegowda|Bengaluru]], [[Lapangan Terbang Biju Patnaik|Bhubaneswar]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Chennai|Chennai]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Indira Gandhi|Delhi]], [[Lapangan Terbang Dabolim|Goa (GOI)]], [[Lapangan Terbang Mopa|Goa (GOX)]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Lokpriya Gopinath Bordoloi|Guwahati]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Rajiv Gandhi|Hyderabad]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Cochin|Kochi]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Netaji Subhas Chandra Bose|Kolkata]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Chaudhary Charan Singh|Lucknow]], [[Lapangan Terbang Pune|Pune]], [[Lapangan Terbang Lal Bahadur Shastri|Varanasi]], [[Lapangan Terbang Visakhapatnam|Visakhapatnam]] |- | [[Alliance Air (India)|Alliance Air]] || [[Lapangan Terbang Belgaum|Belagavi]], [[Lapangan Terbang Bhuj|Bhuj]], [[Lapangan Terbang Diu|Diu]], [[Lapangan Terbang Jalgaon|Jalgaon]], [[Lapangan Terbang Jaisalmer|Jaisalmer]] (musim), [[Lapangan Terbang Kandla|Kandla]], [[Lapangan Terbang Porbandar|Porbandar]] |- | [[Air India]] || [[Ahmedabad]], [[Bengaluru]], [[Bhopal]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Goa]], [[Hyderabad]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Chandigarh]], [[Indore]], [[Jaipur]], [[Mangaluru]], [[Varanasi]], [[Visakhapatnam]] – Antarabangsa ke [[Lapangan Terbang Antarabangsa Abu Dhabi|Abu Dhabi]], [[Lapangan Terbang Suvarnabhumi|Bangkok]], [[Lapangan Terbang Heathrow|London]], [[Lapangan Terbang O'Hare|Chicago]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hamad|Doha]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai|Dubai]], [[Lapangan Terbang Frankfurt|Frankfurt]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa King Abdulaziz|Jeddah]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuwait|Kuwait City]], [[Lapangan Terbang Melbourne|Melbourne]] (mula semula Sept 2025), [[Lapangan Terbang Antarabangsa Muscat|Muscat]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Jomo Kenyatta|Nairobi]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa John F. Kennedy|New York–JFK]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Toronto Pearson|Toronto]], [[Lapangan Terbang Charles de Gaulle|Paris]], [[Lapangan Terbang Raja Khalid|Riyadh]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa San Francisco|San Francisco]], [[Lapangan Terbang Changi|Singapore]], [[Lapangan Terbang Kingsford Smith|Sydney]] |- | [[Air India Express]] || [[Bengaluru]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Kochi]], [[Kozhikode]], [[Lucknow]], [[Mangaluru]], [[Thiruvananthapuram]] – Antarabangsa ke [[Abu Dhabi]], [[Bahrain]], [[Dammam]], [[Doha]], [[Dubai]], [[Jeddah]], [[Kuwait City]], [[Muscat]], [[Ras Al Khaimah]], [[Sharjah]] |- | [[British Airways]] || [[London–Heathrow]] |- | [[Cathay Pacific]] || [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hong Kong|Hong Kong]] |- | [[Emirates]] || [[Dubai]] |- | [[Etihad Airways]] || [[Abu Dhabi]] |- | [[Finnair]] || [[Lapangan Terbang Helsinki|Helsinki]] |- | [[IndiGo]] || [[Ahmedabad]], [[Amritsar]], [[Aurangabad]], [[Bagdogra]], [[Bengaluru]], [[Bhopal]], [[Bhubaneswar]], [[Chandigarh]], [[Chennai]], [[Coimbatore]], [[Delhi]], [[Dehradun]], [[Goa]], [[Gorakhpur]], [[Guwahati]], [[Hyderabad]], [[Indore]], [[Jaipur]], [[Jammu]], [[Jodhpur]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Lucknow]], [[Madurai]], [[Mangaluru]], [[Nagpur]], [[Patna]], [[Port Blair]], [[Pune]], [[Raipur]], [[Ranchi]], [[Srinagar]], [[Surat]], [[Thiruvananthapuram]], [[Tiruchirappalli]], [[Tirupati]], [[Udaipur]], [[Vadodara]], [[Varanasi]], [[Vijayawada]] – Antarabangsa ke [[Abu Dhabi]], [[Bangkok]], [[Colombo]], [[Dammam]], [[Doha]], [[Dubai]], [[Hong Kong]], [[Istanbul]], [[Jeddah]], [[Kathmandu]], [[Kuwait City]], [[Malé]], [[Muscat]], [[Riyadh]], [[Sharjah]], [[Singapore]], [[Tashkent]] (1 Ogos 2025), [[Tbilisi]] (2 Ogos 2025) |- | [[Malaysia Airlines]] || [[Kuala Lumpur]] |- | [[Qatar Airways]] || [[Doha]] |- | [[Singapore Airlines]] || [[Singapore]] |- | [[SriLankan Airlines]] || [[Colombo]] |- | [[Thai Airways International|Thai Airways]] || [[Bangkok]] |- | [[Turkish Airlines]] || [[Istanbul]] |- | [[United Airlines]] || [[Newark]] |- | [[Vistara]] || [[Ahmedabad]], [[Amritsar]], [[Bengaluru]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Goa]], [[Hyderabad]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Lucknow]], [[Pune]] – Antarabangsa ke [[Abu Dhabi]], [[Colombo]], [[Dammam]], [[Dubai]], [[Frankfurt]], [[Jeddah]], [[London]], [[Malé]], [[Muscat]], [[Paris]], [[Singapore]] |- | [[SpiceJet]] || [[Ahmedabad]], [[Amritsar]], [[Bengaluru]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Goa]], [[Hyderabad]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Madurai]], [[Pune]], [[Varanasi]] |- | [[Go First]] <span style="color:red;">(digantung sementara)</span> || — |} ===Kargo=== {| class="wikitable sortable" ! Syarikat penerbangan !! Destinasi |- | [[Akasa Air]] || [[Lapangan Terbang Antarabangsa Sardar Vallabhbhai Patel|Ahmedabad]], [[Lapangan Terbang Bagdogra|Bagdogra]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kempegowda|Bengaluru]], [[Lapangan Terbang Biju Patnaik|Bhubaneswar]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Chennai|Chennai]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Indira Gandhi|Delhi]], [[Lapangan Terbang Dabolim|Goa (GOI)]], [[Lapangan Terbang Mopa|Goa (GOX)]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Lokpriya Gopinath Bordoloi|Guwahati]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Rajiv Gandhi|Hyderabad]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Cochin|Kochi]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Netaji Subhas Chandra Bose|Kolkata]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Chaudhary Charan Singh|Lucknow]], [[Lapangan Terbang Pune|Pune]], [[Lapangan Terbang Lal Bahadur Shastri|Varanasi]], [[Lapangan Terbang Visakhapatnam|Visakhapatnam]] |- | [[Alliance Air (India)|Alliance Air]] || [[Lapangan Terbang Belgaum|Belagavi]], [[Lapangan Terbang Bhuj|Bhuj]], [[Lapangan Terbang Diu|Diu]], [[Lapangan Terbang Jalgaon|Jalgaon]], [[Lapangan Terbang Jaisalmer|Jaisalmer]] (musim), [[Lapangan Terbang Kandla|Kandla]], [[Lapangan Terbang Porbandar|Porbandar]] |- | [[Air India]] || [[Ahmedabad]], [[Bengaluru]], [[Bhopal]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Goa]], [[Hyderabad]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Chandigarh]], [[Indore]], [[Jaipur]], [[Mangaluru]], [[Varanasi]], [[Visakhapatnam]] – Antarabangsa ke [[Lapangan Terbang Antarabangsa Abu Dhabi|Abu Dhabi]], [[Lapangan Terbang Suvarnabhumi|Bangkok]], [[Lapangan Terbang Heathrow|London]], [[Lapangan Terbang O'Hare|Chicago]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hamad|Doha]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai|Dubai]], [[Lapangan Terbang Frankfurt|Frankfurt]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa King Abdulaziz|Jeddah]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuwait|Kuwait City]], [[Lapangan Terbang Melbourne|Melbourne]] (mula semula Sept 2025), [[Lapangan Terbang Antarabangsa Muscat|Muscat]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Jomo Kenyatta|Nairobi]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa John F. Kennedy|New York–JFK]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa Toronto Pearson|Toronto]], [[Lapangan Terbang Charles de Gaulle|Paris]], [[Lapangan Terbang Raja Khalid|Riyadh]], [[Lapangan Terbang Antarabangsa San Francisco|San Francisco]], [[Lapangan Terbang Changi|Singapore]], [[Lapangan Terbang Kingsford Smith|Sydney]] |- | [[Air India Express]] || [[Bengaluru]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Kochi]], [[Kozhikode]], [[Lucknow]], [[Mangaluru]], [[Thiruvananthapuram]] – Antarabangsa ke [[Abu Dhabi]], [[Bahrain]], [[Dammam]], [[Doha]], [[Dubai]], [[Jeddah]], [[Kuwait City]], [[Muscat]], [[Ras Al Khaimah]], [[Sharjah]] |- | [[British Airways]] || [[London–Heathrow]] |- | [[Cathay Pacific]] || [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hong Kong|Hong Kong]] |- | [[Emirates]] || [[Dubai]] |- | [[Etihad Airways]] || [[Abu Dhabi]] |- | [[Finnair]] || [[Lapangan Terbang Helsinki|Helsinki]] |- | [[IndiGo]] || [[Ahmedabad]], [[Amritsar]], [[Aurangabad]], [[Bagdogra]], [[Bengaluru]], [[Bhopal]], [[Bhubaneswar]], [[Chandigarh]], [[Chennai]], [[Coimbatore]], [[Delhi]], [[Dehradun]], [[Goa]], [[Gorakhpur]], [[Guwahati]], [[Hyderabad]], [[Indore]], [[Jaipur]], [[Jammu]], [[Jodhpur]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Lucknow]], [[Madurai]], [[Mangaluru]], [[Nagpur]], [[Patna]], [[Port Blair]], [[Pune]], [[Raipur]], [[Ranchi]], [[Srinagar]], [[Surat]], [[Thiruvananthapuram]], [[Tiruchirappalli]], [[Tirupati]], [[Udaipur]], [[Vadodara]], [[Varanasi]], [[Vijayawada]] – Antarabangsa ke [[Abu Dhabi]], [[Bangkok]], [[Colombo]], [[Dammam]], [[Doha]], [[Dubai]], [[Hong Kong]], [[Istanbul]], [[Jeddah]], [[Kathmandu]], [[Kuwait City]], [[Malé]], [[Muscat]], [[Riyadh]], [[Sharjah]], [[Singapore]], [[Tashkent]] (1 Ogos 2025), [[Tbilisi]] (2 Ogos 2025) |- | [[Malaysia Airlines]] || [[Kuala Lumpur]] |- | [[Qatar Airways]] || [[Doha]] |- | [[Singapore Airlines]] || [[Singapore]] |- | [[SriLankan Airlines]] || [[Colombo]] |- | [[Thai Airways International|Thai Airways]] || [[Bangkok]] |- | [[Turkish Airlines]] || [[Istanbul]] |- | [[United Airlines]] || [[Newark]] |- | [[Vistara]] || [[Ahmedabad]], [[Amritsar]], [[Bengaluru]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Goa]], [[Hyderabad]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Lucknow]], [[Pune]] – Antarabangsa ke [[Abu Dhabi]], [[Colombo]], [[Dammam]], [[Dubai]], [[Frankfurt]], [[Jeddah]], [[London]], [[Malé]], [[Muscat]], [[Paris]], [[Singapore]] |- | [[SpiceJet]] || [[Ahmedabad]], [[Amritsar]], [[Bengaluru]], [[Chennai]], [[Delhi]], [[Goa]], [[Hyderabad]], [[Kochi]], [[Kolkata]], [[Madurai]], [[Pune]], [[Varanasi]] |- | [[Go First]] <span style="color:red;">(digantung sementara)</span> || — |} ==Pengangkutan== [[File:Indian Railways Suburban Railway Logo.svg|20px]] '''[[Vile Parle railway station|Vile Parle]]''' ialah stesen kereta api di [[Western Line (Mumbai Suburban Railway)|laluan Barat]] dan [[Harbour Line (Mumbai Suburban Railway)|laluan Pelabuhan]] dalam rangkaian [[Mumbai Suburban Railway]] yang paling hampir dengan Terminal 1 dan Terminal 2 lapangan terbang. <br />[[File:Logo of Mumbai Metro Line 3.png|20px|link=Line 3(Mumbai Metro)]] [[Line 3 (Mumbai Metro)]] mempunyai stesen di Terminal 1 dan Terminal 2. <br />[[File:Logo of Mumbai Metro Line 1.svg|25px]] '''[[Airport Road metro station|Airport Road]]''' dan '''[[Marol Naka metro station|Marol Naka]]''' ialah stesen di [[Line 1 (Mumbai Metro)|Laluan 1]] sistem [[Mumbai Metro]] yang paling hampir dengan Terminal 2. <br />[[File:Logo of Mumbai Metro Line 1.svg|25px]] '''[[Western Express Highway metro station|Western Express Highway (WEH)]]''' ialah stesen di [[Line 1 (Mumbai Metro)|Laluan 1]] sistem [[Mumbai Metro]] yang paling hampir dengan Terminal 1. == Rujukan == <div class="references-small"> <references /> </div> ==Pautan luar== * [http://www.interkultur.de/gossmann/fsx/index.php The Owl's Nest - Welcome to the Military Aircraft Reference] * [http://www.google.com.my/search?hl=en&q=VABB+BOM+India+airport&meta= Carian di Google] * [http://images.google.com.my/images?hl=en&um=1&sa=1&q=VABB+BOM+India+airport Gambar di Google.] [[Kategori:Lapangan terbang di India|Antarabangsa Chhatrapati Shivaji]] [[Kategori:Bangunan dan Struktur di Mumbai]] [[Kategori:Mumbai]] 84jx50wy69lwy3kw4450m5d8w3he1t3 0 171144 6810154 4358229 2026-03-27T08:01:04Z EmausBot 52282 Robot: Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Pesawat tanpa pemandu]] 6810154 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Pesawat tanpa pemandu]] d96uxjkeb89d7fstjhtqznaw0030ycu 0 175892 6810064 6800408 2026-03-27T04:19:17Z Normal rookie 279720 6810064 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk Seri]] [[Doktor|Dr]] | name = Ronald Kiandee | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SMW|PGDK|ASDK|AP}} [[Doktor|PhD]] | image = Ronald Kiandee Senate of Poland.JPG | caption = Ronald Kiandee dalam Senat Poland (2013) |successor = |successor1 = |successor2 = |successor3 = |office4 = |constituency_MP4 = [[Beluran (kawasan persekutuan)|Beluran]], [[Sabah]] |parliament4 = Malaysia |term_start4 = 19 Disember 2022 |term_end4 = 2028 / pada 2032 |predecessor4 = |successor4 = 0 |constituency4 = 0 |majority4 = | term_start5 = 1999 | term_end5 = 10 Oktober 2022 | majority5 = 7,115 (2018) | predecessor5 = Asmat Nungka ([[Barisan Nasional|BN]]) | office6 = Ahli Majlis Tertinggi [[Perikatan Nasional]] | term_start6 = [[2020]] | term_end6 = |predecessor6 = 0 | successor6 = 0 |alongside6 = {{ubl|[[Takiyuddin Hassan]]}} |office7 = Naib Presiden [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] |term_start7 = 23 Ogos 2020 |term_end7 = |president7 = [[Muhyiddin Yassin]] |alongside7 = {{ubl|[[Mohd Radzi Md Jidin]]|[[Mohd Rafiq Naizamohideen]]}} |predecessor7 = {{ubl|[[Ab Rashid Ab Rahman]]|[[Abdul Rashid Asari]]|[[Hamidah Osman]]}} |successor7 = |constituency7 = d dlm Parti MUIP/Bersatu |majority7 = 1,200 | office8 = [[Menteri Pertanian dan Industri Makanan Malaysia|Menteri Pertanian dan Industri Makanan]] | term_start8 = 30 Ogos 2021 | term_end8 = 10 Oktober 2022 | monarch8 = [[Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister8 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | deputy8 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Hamzah]] {{small|Timbalan I|}}<br/>{{PN PAS}} [[Nik Muhammad Zawawi Salleh]] {{small|Timbalan II|}} | predecessor8 = | successor8 = | term_start9 = 10 Mac 2020 | term_end9 = 16 Ogos 2021 | monarch9 = [[Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] | primeminister9 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | deputy9 = {{BN UMNO}} [[Ahmad Hamzah]] {{small|Timbalan I|}}<br/>{{PN PAS}} [[Che Abdullah Mat Nawi]] {{small|Timbalan II|}} | predecessor9 = {{PH AMANAH}} [[Salahuddin Ayub]] <br/> {{small|sebagai Menteri Pertanian dan Industri Asas Tani}} | successor9 = | constituency9 = [[Beluran]] | office10 = Timbalan Yang Dipertua [[Dewan Rakyat Malaysia]] | alongside10 = [[Ismail Mohamed Said]] dan sebelum itu [[Wan Junaidi Tuanku Jaafar]] | term_start10 = 28 April 2008 | term_end10 = 10 Mei 2018 | predecessor10 = [[Lim Si Cheng]]<br/>Yusof Yacob | successor10 = [[Mohd Rashid Hasnon]]<br/>[[Nga Kor Ming]] | office11 = Pengerusi <br/>[[Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara]] | deputy11 = [[Wong Kah Woh]] | term_start11 = 7 Ogos 2018 | term_end11 =11 April 2019 | predecessor11 = [[Hasan Arifin]] | successor11 = [[Noraini Ahmad]] | birth_date = {{birth date and age|1961|01|10|df=y}} | birth_place = [[Beluran]], [[Sandakan]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | residence = | death_date = |death_place = |party = [[Fail:Akar.jpg|30px]] [[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]] (1989-1999)<BR/>[[Fail:UMNO_(Malaysia).svg|25px]] [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] (1999-2018)<br/>[[Fail:Bendera BERSATU.svg|25px]] [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|PPBM]] (2018-kini) | otherparty = [[Fail:Barisan Nasional.png|30px]] [[Barisan Nasional|BN]] (1999-2018)<br/>[[Fail:Pakatan_Harapan_Logo.svg|30px]] [[Pakatan Harapan|PH]] (2018-2020)<br/>[[Fail:Logo Perikatan Nasional.svg|30px]] [[Perikatan Nasional|PN]] (2020-kini) | occupation = Ahli Politik | alma_mater = [[Universiti Putra Malaysia]] {{small|Sarjana Muda|}}<br/>[[Universiti Tun Abdul Razak]] {{small|Sarjana|}}<br/>[[Universiti Sains Malaysia]] {{small|Doktor Falsafah (Ph.D.)|}} | salary = RM59,972.43 sebulan<ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=15 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | net_worth = RM2.5 ke 5 juta<ref name="SPRM /> | relations = | spouse = | children = | cabinet = [[Kabinet Malaysia 2020]] | website = | footnotes = }} [[Datuk Seri]] [[Doktor|Dr]] '''Ronald Kiandee''' (lahir 10 Januari 1961) merupakan ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Kadazandusun]] [[Kristian]]. Beliau kini berkhidmat sebagai Ahli Parlimen {{Parlimen|Beluran}}. Di peringkat parti, beliau memegang jawatan sebagai Naib Presiden 2 [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]] dan Pengerusi [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|BERSATU Sabah]]. Beliau merupakan satu-satunya Ahli Parlimen [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]] yang beragama [[Kristian]] bersama [[Ali Biju]], Ahli Parlimen [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]] Sarawak. Beliau sebelum ini berkhidmat sebagai ahli kabinet [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-7]] , YB Tan Sri [[Mahiaddin Yassin]] dan PM ke-8, YB Dato' Seri [[Ismail Sabri]] dengan memegang Portfolio sebagai [[Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Malaysia|Menteri Pertanian dan Industri Makanan Malaysia]]. Semasa pentadbiran Perdana Menteri Malaysia ke-6, Dato' Sri [[Najib Razak]]. Beliau berkhidmat sebagai Timbalan Yang di-Pertua [[Dewan Rakyat]]. Beliau merupakan satu-satunya Ahli Parlimen [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]] yang beragama Kristian bersama [[Ali Biju]], Ahli Parlimen [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]] Sarawak. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]''': P183 [[Beluran]], Sabah<ref>{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=Election Commission of Malaysia|accessdate=18 May 2018}} Percentage figures based on total turnout (including votes for candidates not listed).</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah Parliament Results|publisher=The Star|accessdate=18 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018|url-status=dead}}</ref> !|Tahun !colspan=2|Kerajaan !|Undi !|Peratusan !colspan=2|Pembangkang !|Undi !|Peratusan |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ronald Kiandee'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |6,562 |54% |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Dennis Rantau ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |5,286 |43% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ronald Kiandee'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]-[[Barisan Nasional|BN]]) | colspan="7" bgcolor="dcdcdc"|<center>Tidak bertanding<center> |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ronald Kiandee'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |7,090 |57% |{{Party shading/Independent}} | |Ramsah Tasim ([[Bebas (ahli politik)|BEBAS]]) |align="right" |2,738 |22% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ronald Kiandee'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |13,174 |72% |{{Party shading/Keadilan}} | |James Miki ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |3,186 |17% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Ronald Kiandee'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |13,007 |45.6%² |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Japar Zairun ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |5,892 |20.7%² |- | colspan="9" | {{small|Notes:<br />Jadual tidak termasuk undi untuk calon yang selesai di tempat ketiga atau lebih rendah.<br />² % Yang digunakan untuk pilihan raya 2018.}} |} ==Anugerah== * {{Flag|Wilayah Persekutuan}} : ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Commander - SMW.svg|50px]] [[Darjah kebesaran Wilayah Persekutuan|Darjah Yang Mulia Mahkota Wilayah]] Pangkat Kedua, [[Seri Mahkota Wilayah]] (SMW) - '''Datuk Seri''' (2014)<ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|accessdate=25 October 2018|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|date=1 February 2014|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=25 November 2018|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2014/02/01/some-320-individuals-receive-ft-awards/|title=Some 320 individuals awarded in conjunction with Federal Territories Day|work=L. Suganya}}</ref> * {{flag|Sabah}} ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu]] Pangkat Kedua,, [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) - '''Datuk''' (2004)<ref name=":1"></ref> ==Lihat juga== * [[Analisis Prestasi Barisan Nasional 2008]] == Rujukan == <references/> == Pautan luar == {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Menteri Pertanian dan Industri Makanan Malaysia}} {{Perikatan Nasional}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{BERSATU}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1961]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Orang Sungai]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Menteri Pertanian dan Industri Makanan Malaysia]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Naib Presiden BERSATU]] qel8bmnnrsbs1it5q0c1d4t1aiuosyu 0 177110 6809887 6804130 2026-03-26T21:14:59Z ~2026-10462-97 388536 6809887 wikitext text/x-wiki {{infobox royalty |name = Sultan Abdul Aziz al-Mustassim Billah Shah |title = '''Paduka Seri Sultan dan Yang di-Pertuan Besar bagi Negeri Perak Darul Ridzuan XX XI''' |image = Sultan abdul aziz.jpg |caption = Hazziz |succession = [[Sultan Perak]] |moretext = XXXI |reign = 1938 higga 1963 |coronation = 0 |investiture = 0 |predecessor = 0 |successor = 0 |regent = 0 |succession1 = [[Raja Muda Perak]] |moretext = 0 |reign1 = 0 |coronation1 = 0 |predecessor1 = 0 |successor1 = 0 ||||| ||||||||||||||||||||||| |full name = 0 | |regal name = 0 |posthumous name = 000 |house = 0 | |dynasty = 0 ||||| |mother = 0 |father = 0 |religious = 0 |occupation = 0 || \\\\\\\\\\\\ }}{{Infobox Sultan |nama = Sultan Abdul Aziz al-Mu'tasim Billah Shah |pangkat = - |gelarran = - |imej = Sultan_abdul_aziz.jpg |saiz = |caption = Hazziz |negeri = [[Sultan Perak]] ke-XXXI [[Perak Darul Ridzuan]] |pemerintahan = 17 Ogos 1938 - 26 Mac 1948 |pendahulu = [[Sultan Iskandar Shah|Sultan Allang Iskandar Shah II]] ibni [[Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah]] |pengganti = [[Sultan Yussuff Izzuddin Shah]] ibni [[Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah]] |raja muda = [[Sultan Yussuff Izzuddin Shah|Raja Yussuff]] ibni [[Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah]] |keputeraan = {{birth date|1887|11|14|df=yes}} |tempatkeputeraan = Kampung Bandar, [[Teluk Anson]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]], [[Negeri-negeri Melayu Bersekutu]], [[Tanah Melayu British|British Malaya]] |kemangkatan = {{death date and age|1948|3|26|1887|11|14|df=yes}} |tempatkemangkatan = Rumah Rehat, [[Lumut, Perak|Lumut]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]], [[Persekutuan Tanah Melayu|Malaya]] |dimakamkan = 27 Mac 1948 |tempat dimakamkan = [[Makam Diraja Bukit Chandan]], [[Kuala Kangsar]], [[Perak|Perak Darul Ridzuan]], [[Persekutuan Tanah Melayu|Malaya]] |pasangan = {{Unbulleted list|{{marriage |Raja Khalijah binti Sultan Idris Murshidul Adzam Shah Rahmatullah|1911|1939|end=died}}| {{marriage|Cik Umi Kalsom binti Abdullah|1940|1948|end=died}}}} |anak = [[Raja Muda Musa ibni Sultan Abdul Aziz al-Mu’tasim Billah Shah|Raja Muda Musa II]] |nama penuh = Sultan Abdul Aziz al-Mu’tasim Billah Shah ibni Raja Muda Musa |kediaman = [[Istana Iskandariah]], [[Bukit Chandan]], [[Kuala Kangsar]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] |ayahanda = [[Raja Muda Musa ibni Sultan Ja'afar Safiuddin Mu'azzam Shah|Raja Muda Musa I]] ibni [[Sultan Ja’afar Safiuddin Mu’azzam Shah]] |ibunda = Cik Aminah binti Shaikh Muhammad Taib | agama = [[Islam]] }} '''Raja Abdul Aziz''' telah dilantik menjadi [[Sultan Perak]] yang ke-31 pada tahun 1938 dengan gelaran '''Sultan Abdul Aziz al-Mu'tasim Billah Shah'''. Istiadat pertabalan baginda berlangsung di [[Istana Iskandariah]], [[Kuala Kangsar]] pada 4 Mac 1939. Baginda merupakan paduka putera sulong Raja Muda Musa ibni Sultan Ja’afar Safiuddin Mu’azzam Shah Walilullah. cucunda Raja Jaafar bakal sultan seterusya, dan Raja Jaafar Billah adikanda. == Riwayat Awal == Baginda diputerakan di Kampung Bandar, [[Teluk Anson]] pada 14 November 1887, dan mendapat pendidikan awalnya di Sekolah Anglo-Chinese di [[Teluk Intan]] dan di [[Ipoh]]. Kemudiannya, baginda melanjutkan pendidikan di Sekolah Inggeris Central di [[Taiping]], dan seterusnya ke Maktab Babul'd-Darjat [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]]. Pada hujung tahun 1908, baginda telah tamat pelajaran di Kolej Melayu, dan masuk berkhidmat di Pejabat Setiausaha Kerajaan di Taiping sebagai seorang Pelatih Pegawai. Pada tahun 1909, baginda bertukar menjadi Penolong Pegawai Daerah Kerian di [[Parit Buntar]], kemudian di [[Lenggong]] di daerah Hulu Perak (pada tahun 1911), dan di [[Taiping]] sebagai Penolong Pegawai Daerah Larut dan Matang (pada 1912). Dua tahun selepas itu, baginda telah ditukarkan ke Pejabat Pemeriksa Padi di [[Parit Buntar]] berjawat sebagai Pegawai Pemeriksa Padi. Dalam tahun 1915, baginda telah lulus peperiksaan ilmu undang-undang, dan sekali lagi baginda memegang jawatan Penolong Pegawai Daerah Hulu Perak di [[Lenggong]]. Ringkas kata, baginda merupakan seorang Raja yang berpengalaman luas dalam pentadbiran kerajaan Negeri. Di samping itu, baginda merupakan seorang pemain tennis yang cekap. Selepas Perang Dunia Pertama pada tahun 1919, apabila [[Sultan Iskandar Shah ibni al-Marhum Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah|Sultan Iskandar Shah]] menaiki takhta kerajaan Negeri Perak, Raja Abdul Aziz telah diangkat menjadi Raja Muda dan bersemayam di [[Teluk Intan]]. Dari tahun 1920 hingga ke tahun 1925, baginda berkhidmat dalam Pasukan Malayan Volunteer Infantry (cawangan Negeri Perak) sehingga mendapat pangkat Kapten. == Orang Penting == Setelah berangkat balik dari England, baginda telah dilantik menjadi Ahli Majlis Mesyuarat Negeri Perak, Pengerusi Majlis Mesyuarat Raja-Raja Dan Ulama-Ulama. Antara tahun 1932 dan 1935, baginda mewakili orang-orang Melayu dalam Majlis Mesyuarat Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Selian daripada itu, baginda pula menjadi Ahli Jawatankuasa Penasihat Askar Melayu dan Ahli Lembaga Penasihat dalam Jabatan Hal Ehwal Perusahaan Negeri pada tahun 1934. Pada tahun 1939, setelah menjadi [[Sultan Perak]], baginda telah dikurniakan pangkat Kolonel Kehormat dalam Pasukan Volunteer Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Di samping itu, baginda telah dikurniakan Darjah Kebesaran 'Companion of the Order of Saint Michael and Saint George' dan kemudiannya diikuti dengan Darjah Kebesaran 'Knight Commander of the Order of Saint Michael and Saint George' oleh Baginda King George Kelima, Raja Inggeris. == Perang Dunia ke-2 == Pada 8 Disember 1941, Perang Dunia Kedua meletus di sebelah pantai timur di Semenanjung Tanah Melayu. Tentera Jepun mula mendarat di Patani, Senggora (di Thailand) dan [[Kota Bharu]] di [[Kelantan]], lalu menyerang negeri-negeri di Semenanjung Tanah Melayu. Setelah itu, tentera Jepun memara masuk menyerang bahagian utara Perak dan berjaya mengalahkan pihak British di Negeri Perak. Tentera Jepun menjajah Negeri Perak dari tahun 1942 hingga 1945 di bawah pemerhatian seorang Gabenor Jepun yang berpengkalan di [[Ipoh]]. Pada masa itu, baginda tetap berjawat sebagai [[Sultan Perak]], akan tetapi segala gerak-geri baginda diawasi oleh pihak tentera Jepun kerana mensyaki baginda ada berhubungan dengan Pasukan Gerila Inggeris yang menentang penjajah Jepun. Pasukan Gerila Inggeris yang juga dikenali sebagai 'Force 136' telah terjun payung di Hulu Perak dan ada pula yang mendarat di kuala Sungai Perak melalui laut untuk berperang dengan tentera Jepun. Baginda memang tidak suka kepada cara pentadbiran tentera Jepun di Negeri Perak yang telah mendatangkan kesusahan serta kepayahan kepada segala lapisan masyarakat. Keadaan penghidupan penduduk-penduduk semakin menderitakan yang disebabkan kekurangan makanan dan pakaian. Maka, akibat daripada Amerika Syarikat mengugurkan bom atom ke atas Hiroshima di Negara Jepun pada 6 Ogos 1945 dan Nagasaki pada 9 Ogos 1945, Kerajaan Jepun pun mula menyerah kalah. Berita mengenai kekalahannya tersiar di seluruh dunia pada 15 Ogos 1945. Setelah tentera Jepun menyerah kalah di Semenanjung Tanah Melayu, pihak tentera British, yang dijadualkan mengambil-alih pentadbiran Negeri-Negeri Tanah Melayu, belum sampai dari India. Lanjutan daripada itu, Negeri Perak menjadi huru-hara kerana terdapat askar gerila komunis terutama pasukan M.P.A.J.A. atau askar Bintang Tiga, yang bersembunyi dalam hutan Negeri Perak, telah keluar dari hutan berlengkap dengan senjata-api dan terus bermaharajalela di beberapa bandar dan kampung. == Malayan Union == Pada bulan November 1945, Sir Harold MacMichael datang ke Negeri Perak menemui dengan baginda di [[Kuala Kangsar]] dan telah memaksa baginda menandatangani surat perjanjian penyerahan kuasa pemerintahan baginda kepada pihak Kerajaan British. Mengikut perjanjian itu, semua Negeri-Negeri Melayu akan digabungkan menjadi sebuah persekutuan yang dipanggil '''Malayan Union'''. Atas desakan Sir Harold MacMichael itu, baginda telah menandatangani perjanjian tersebut bagi pihak Kerajaan Perak pada 22 November 1945 dan disaksikan oleh [[Sultan Yussuff Izzuddin Shah ibni al-Marhum Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah|Raja Muda Raja Yussuf ibni Almarhum Sultan Abdul Jalil Karamatullah Shah]] dan Temenggung Haji Wan Hamaruddin (Orang Besar Jajahan Kuala Kangsar). Perjanjian itu tidak diketahui oleh orang besar-besar dan rakyat baginda. Oleh itu, Malayan Union telah ditubuhkan pada 1 April 1946. [[Sultan Perak]] serta sekelian Sultan Negeri-Negeri Melayu dan [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]] telah menyesal kerana telah tertipu untuk menandatangani perjanjian untuk mewujudan Malayan Union. Baginda-baginda kesemuanya memulaukan istiadat perlantikan Gabenor Malayan Union kerana tidak bersetuju Malayan Union ditubuhkan. Pada masa yang sama, sebuah badan politik khas untuk orang-orang Melayu bernama '''United Malay National Organisation''' atau singkatannya ([[UMNO]]) telah pun ditubuhkan. Parti UMNO itu diketuai oleh [[Onn Jaafar|Dato' Onn bin Jaafar]] dari Negeri [[Johor]], dan tujuan utamanya ialah menolak penjajah Inggeris sekaligus menentang kuat terhadap pewujudan Malayan Union yang memberikan kuasa pemerintahan serta pentadbiran kepada Kerajaan Inggeris. Ringkas kata, penubuhan Malayan Union itu bererti merampas kuasa Raja-Raja Melayu serta menyingkiran lambang kedaulatan Raja-Raja Melayu dan kuasa pertuanan orang-orang Melayu di tanah air mereka sendiri. Setelah setahun sembilan bulan usia Malayan Union, Kerajaan British menjemput sekelian Sultan berkumpul di [[Kuala Lumpur]] pada 21 Januari 1948 lalu menandatangani satu surat perjanjian lagi yang dinamakan Perjanjian Persekutuan. Dengan termeterainya perjanjian tersebut, Kerajaan British memansuhkan Malayan Union dan mewujudkan Persekutuan Tanah Melayu. Maka, pada 1 Februari 1948, pertubuhan kerajaan Persekutuan Tanah Melayu selamat disempurnakan, dan sejak itu kuasa Sultan-Sultan Melayu dikembalikan kepada baginda masing-masing seperti sediakala. == Mangkat == Baginda memerintah Perak selama 10 tahun. Baginda mangkat akibat kegagalan jantung di Rumah Rehat, [[Lumut]], pada 26 Mac 1948, dan jenazah dibawa balik ke untuk [[Makam Diraja Bukit Chandan]], [[Kuala Kangsar]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]]. Baginda bergelar '''Marhum Nikmatullah'''. {{start box}} {{s-hou||14 November|1887|26 Mac|1948}} {{s-reg}} {{succession box |before= [[Sultan Iskandar Shah ibni al-Marhum Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah|Sultan Iskandar Shah]] |title=[[Sultan Perak]] |years= 1938 - 1948 |after=[[Sultan Yussuff Izzuddin Shah ibni al-Marhum Sultan Abdul Jalil Nasiruddin Muhtaram Shah|Sultan Yussuff Izzuddin Shah]] }} {{end box}} ==Terasul, gelaran, kurniaan dan lambang== {{Kotak info gelaran hormat diraja | royal name = Sultan Abdul Aziz al-Mutasim Billah Shah | image = [[File:Jata negeri perak.jpg]] | dipstyle = ''Duli Yang Maha Mulia'' | offstyle = ''Duli Yang Maha Mulia'' | altstyle = ''Tuanku'' }} ===Terasul dan gelaran=== * '''14 November 1887 – 12 Januari 1899''': Yang Mulia Raja Abdul Aziz ibni Raja Musa I * '''12 Januari 1899 – 12 Mac 1906''': Yang Mulia Raja Abdul Aziz ibni Raja Muda Musa I * '''12 Mac 1906 – 1 Ogos 1918''': Yang Mulia Raja Kecil Sulong Abdul Aziz ibni al-Marhum Raja Muda Musa i * '''1 Ogos 1918 – ''': Yang Teramat Mulia Raja Bendahara Abdul Aziz ibni al-Marhum Raja Muda Musa i, Raja Bendahara Wakil al-Sultan Wazir al-Kabir. * '''18 Disember 1918 – ''': Duli Yang Teramat Mulia Raja Muda Abdul Aziz ibni al-Marhum Raja Muda Musa i, Raja Muda, Wakil al-Sultan, Wazir al-Azam * '''14 Ogos 1938 – 26 Mac 1948''': Duli Yang Maha Mulia Paduka Sri Sultan Abdul Aziz al-Mutasim Billah Shah ibni al-Marhum Raja Muda Musa i, Sultan dan Yang di-Pertuan Negeri Perak Darul Ridzuan XXXI. ===Kurniaan=== ;Kurniaan asing * {{bendera|Thailand}}: ** [[Fail:Order of the Crown of Thailand - Special Class (Thailand) ribbon.svg|50px]] [[Darjah Mahkota Thailand|Maha Vajira Mongkut Darjah Mahkota Thailand]] (MWM, 20.10.1924). * {{bendera|United Kingdom}}: ** [[Fail:UK Order St-Michael St-George ribbon.svg|50px]] [[Order of St Michael and St George|Companion of the Most Distinguished Order of Saint Michael and Saint George]] (CMG, 3.6.1924). ** [[Fail:UK King George V Silver Jubilee Medal ribbon.svg|50px]] [[Pingat Jubli Perak Raja George V]] (6.5.1935). ** [[Fail:Order of the British Empire (Military) Ribbon.png|50px]] [[Order of the British Empire|Knight Commander of the Most Excellent Order of the British Empire]] (KBE, 3.5.1937). ** [[Fail:UK King George VI Coronation Medal ribbon.svg|50px]] [[Pingat Kemahkotaan Raja George VI]] (12.5.1937) ** [[Fail:UK Order St-Michael St-George ribbon.svg|50px]] [[Order of St Michael and St George|Knight Commander of the Most Distinguished Order of Saint Michael and Saint George]] (KCMG, 1.1.1939). ===Eponim diraja=== * Jalan Sultan Abdul Aziz * Rumah Kanak-Kanak Sultan Abdul Aziz, Kuala Kangsar * [[Sekolah Kebangsaan Sultan Abdul Aziz, Teluk Intan]] * [[Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Abdul Aziz, Teluk Intan]] * [[Taman Rekreasi Sultan Abdul Aziz]], Ipoh ==Keturunan== {{ahnentafel top|width=100%}} <center>{{ahnentafel-compact5 |style=font-size: 90%; line-height: 110%; |border=1 |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0; |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= 1. '''Sultan Abdul Aziz al-Mutasim Billah Shah''' |2= 2. [[Raja Musa|al-Marhum Raja Musa]] |3= 3. YAM Cik Amina |4= 4. [[Sultan Jaafar Safiuddin Muadzam Shah ibni al-Marhum Raja Ahmad|al-Marhum Sultan Jaafar Safiuddin Muadzam Shah Waliullah]] |5= 5. Che' Alang Amas |6= 6. Shaikh Muhammad Taib |7= 7. |8= 8. al-Marhum Raja Kechil Tengah Ahmad |9= 9. Che’ Puan Busu Che' Long |10= |11= |12= |13= |14= |15= |16= 16. [[Sultan Abdul Malik Mansur Shah ibni al-Marhum Sultan Ahmadin Shah]] |17= 17. Raja Hitam binti Raja Inu Tengah |18= 18. Daeng Masiah |19= 19. Raja Galuh |22= |26= |30= }} {{Ahnentafel bottom}} == Lihat juga == * [[Sejarah Perak]] * [[Sultan Perak]] == Nota kaki == {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1887]] [[Kategori:Kematian 1948]] [[Kategori:Sultan Perak abad ke-20]] 681dxianvaqtk8s5ck564zc19f35jbv 0 178652 6809849 6809227 2026-03-26T15:20:34Z Normal rookie 279720 6809849 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia]] [[Datuk]] | name = Ahmad Said Hamdan | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PJN|DPMP (Perlis)|SSAP|DGPN|SPDK|DCSM|PGDK|DSPN|SMS (Selangor)|KMN}} | image = dato-seri-ahmad-said-hamdan.jpg | imagesize = 200 | date_of_birth = | place_of_birth = | caption = | office = Ketua Pesuruhjaya <br> [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] | term_start = 14 Mei 2007 | term_end = 31 Disember 2009 | nominator =<!-- Can be repeated up to eight times by changing the number --> | appointer = Yang di-Pertuan Agong | predecessor =<!-- Can be repeated up to eight times by changing the number --> | successor = [[Abu Kassim Mohamed]] |}} '''Ahmad Said bin Hamdan''' (1952 - 22 September 2019) ialah seorang rakyat [[Malaysia]] berbangsa [[Melayu]] yang pernah menjawat jawatan Ketua Pesuruhjaya [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) dari 14 Mei 2007 hingga 31 Disember 2009. ==Latar belakang== Beliau dilahirkan sekitar tahun 1952 dan membesar di [[Balik Pulau]], [[Pulau Pinang]]. Ahmad Said berkelulusan Ijazah Sarjana Muda Sastera dari [[Universiti Sains Malaysia]] dan Ijazah Sarjana dalam bidang [[kriminologi]] dari [[Indiana State University]], [[Amerika Syarikat]].<ref>[http://syahrilkadir.wordpress.com/2009/02/21/datuk-ahmad-said-hamdan-yang-aku-kenali/ "Datuk Ahmad Said Hamdan Yang Aku Kenali", Blog Rumahku Biografiku, 21 Februari 2009.]</ref> ==Kerjaya== ===SPRM di bawah kepimpinan beliau=== Di bawah kepimpinan beliau, Badan Pencegah Rasuah ditukar kepada Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia pada 2007 dan beliau menjadi ketua SPRM yang pertama. Perlantikan itu secara kontrak dari 14 Mei 2007 hingga 25 Mei 2010. ==Persaraan== Pada 4 November 2009, beliau telah menghantar notis bertulis bersara 6 bulan lebih awal supaya kontrak beliau ditamat pada 31 Disember 2009. [[Ketua Setiausaha Negara]], Tan Sri [[Mohd Sidek Hassan]] mengumumkan [[Yang di-Pertuan Agong]] telah memperkenankan supaya Datuk [[Abu Kassim bin Mohamed]] dilantik sebagai pengganti. Perlantikan itu berdasarkan peruntukan subseksyen 5(1) Akta Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia 2009 [Akta 694]. Datuk Seri Najib Tun Razak menjelaskan bahawa Ahmad Said bersara awal kerana mahu lebih masa bersama keluarga. Ia tidak ada kaitan dengan kes kematian [[Teoh Beng Hock]]. Kerajaan juga tidak mendesak beliau untuk bersara 6 bulan lebih awal.<ref>[http://www.bernama.com/bernama/v3/bm/news_lite.php?id=460296 "Peletakan Jawatan Ketua Pesuruhjaya SPRM Tidak Berlaku Tiba-tiba - Najib", Bernama.com, 5 Disember 2009.]</ref> ==Kontroversi== ===Nafi didesak bersara awal=== Pada 5 Disember 2009, beliau membuat kenyataan bahawa beliau menafikan persaraan awal beliau daripada jawatan itu disebabkan oleh tekanan dan desakan orang luar atau parti politik. Beliau berkata persaraannya itu atas sebab peribadi dan kehendaknya sendiri setelah sekian lama berkhidmat dalam suruhanjaya itu dan bukannya kerana orang lain. Ahmad Said berkata persaraan awal beliau itu dibuat bagi memberi laluan kepada penggantinya dan untuk meluangkan masa bersama keluarga setelah berkhidmat dengan SPRM selama 34 tahun.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/119098 "Ahmad Said nafi didesak bersara awal", Malaysiakini.com, 5 Disember 2009.]</ref> ==Meninggal dunia== Ahmad Said meninggal dunia pada malam 22 September 2019 di rumah anak perempuannya di [[Rawang, Selangor]].<ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/09/23/former-macc-chief-ahmad-said-hamdan-laid-to-rest-in-kota-damansara/1793454|access-date=24 September 2019|date=23 September 2019|publisher=[[Malay Mail]]|work=[[Bernama]]|title=Former MACC chief Ahmad Said Hamdan laid to rest in Kota Damansara}}</ref><ref>{{cite web|access-date=24 September 2019|date=23 September 2019|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/09/23/former-macc-chief-ahmad-said-hamdan-dies/1793337|publisher=[[Malay Mail]]|title=Former MACC chief Ahmad Said Hamdan dies|work=[[Bernama]]}}</ref><ref>{{cite web|access-date=24 September 2019|date=23 September 2019|url=http://www.bernama.com/en/news.php?id=1770334|publisher=[[Bernama]]|title=Former MACC chief dies}}</ref> Beliau sebelum ini telah dimasukkan ke [[Institut Jantung Negara]] (IJN) selepas mengalami [[strok]].<ref>{{cite web|title=MACC chief expresses condolences over Ahmad Said's death|access-date=24 September 2019|date=23 September 2019|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2019/09/523715/macc-chief-expresses-condolences-over-ahmad-saids-death|publisher=[[New Straits Times]]|last=Abas|first=Azura}}</ref><ref>{{cite web|access-date=24 September 2019|date=23 September 2019|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2019/09/523650/ex-macc-chief-ahmad-said-hamdan-dies|title=Ex-MACC chief Ahmad Said Hamdan dies|publisher=[[New Straits Times]]|work=[[Bernama]]}}</ref><ref>{{cite web|access-date=24 September 2019|date=23 September 2019|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2019/09/23/former-macc-chief-commissioner-dies-at-67|work=[[The Star (Malaysia)]]|title=Former MACC chief commissioner dies at 67}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Ketua Pesuruhjaya Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pulau Pinang]] [[Kategori:Kelahiran 1952]] [[Kategori:Kematian 2019]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] s6ovrh36979lbbnc87pmji1ki72lrdv 0 182261 6809894 6807747 2026-03-26T22:26:19Z Rulwarih 91672 update 6809894 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Bangsamoro | area_metro_km2 = | elevation_m = | elevation_footnotes = | dimensions_footnotes = | width_km = | length_km = | area_blank2_km2 = | area_blank1_km2 = | area_rural_km2 = | area_urban_km2 = | area_water_km2 = | area_land_km2 = | area_total_km2 = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_blank1_title = | area_rank = | area_water_percent = | area_note = | area_metro_footnotes = | blank_name_sec2 = Bahasa | website = {{URL|bangsamoro.gov.ph}} | iso_code = | area_code = | area_code_type = | postal_code = | postal_code_type = Kod ZIP | utc_offset = +08:00 | timezone = [[Waktu Piawai Filipina|PST]] | blank_info_sec2 = {{hlist|[[Bahasa Filipino|Filipino]]|[[Bahasa Arab|Arab]]|[[Bahasa Inggeris|Inggeris]]|[[Bahasa Maranao|Maranao]]|[[Bahasa Cebuano |Cebuano]]|[[Bahasa Yakan|Yakan]]|[[Bahasa Suluk|Suluk]]|[[Bahasa Sama|Sama]]|[[Bahasa Iranun|Iranun]]|[[Chavacano]]|[[Bahasa Tiruray|Tiruray]]|[[Bahasa Maguindanao|Maguindanao]]|[[Bahasa Melayu Sabah|Melayu Sabah]]}} | blank4_info_sec1 = 8 | blank4_name_sec1 = [[Dewan Perwakilan Filipina|Daerah perundangan]] | blank3_info_sec1 = 2,590 (termasuk 63 di [[Kawasan geografi khas Bangsamoro|kawasan geografik khas]] di [[Cotabato]]) | blank3_name_sec1 = [[Barangay]] | blank2_info_sec1 = 116 | blank2_name_sec1 = [[Perbandaran di Filipina|Perbandaran]] | blank1_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 3 | [[Bandar Cotabato]] | [[Lamitan]] | [[Marawi]] }} | blank1_name_sec1 = [[Bandar raya di Filipina|Bandar raya]] | blank_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 5 | [[Basilan]] (kecuali [[Bandar Isabela]]) | [[Lanao Selatan]] | [[Maguindanao]] | [[Tawi-Tawi]] }} | blank_name_sec1 = [[Wilayah di Filipina|Wilayah]] | area_magnitude = | area_rural_footnotes = | official_name = Rantau Autonomi Muslim Mindanao Bangsamoro<br>Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao<br/>{{lang-fil|Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao}}<br/>{{lang-ar|منطقة بانجسامورو ذاتية الحكم فى مسلمى مينداناو}} | image_shield = | coordinates_footnotes = | coor_pinpoint = | coordinates = {{coord|region:PH|format=dms|display=inline,title}} | map_caption = Lokasi Filipina | map_alt = | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | motto = | nickname = | shield_alt = | seal_alt = | subdivision_name = Filipina | image_seal = Seal of Bangsamoro.svg | flag_alt = | image_flag = Flag of Bangsamoro.svg | image_caption = | image_alt = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = ORG Compound Cotabato City.jpg{{!}}Pusat Pemerintahan Bangsamoro | photo1b = Bulingan Falls Lamitan.jpg{{!}}Air terjun Bulingan, Bandar Lamitan, Basilan | photo2a = Panampangan Island.jpg{{!}}Pulau Panampangan, Sapa-sapa, Tawi-Tawi | photo2b = Polloc Port.jpg{{!}}Pelabuhan Polloc, Parang, Maguindanao | photo3a = Lake Lanao Marawi City.jpg{{!}}Tasik Lanao di bandar Marawi | photo3b = PC Hill Cotabato City.jpg{{!}}Bukit PC Bandar Cotabato | size = 250 | position = center | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 }} | anthem = [[Gita puja Bangsamoro]] <!-- Skyline -->| settlement_type = Rantau berautonomi | native_name = {{native name|ar|بانجسامورو}}<br/>{{native name|tsg|باڠسامورو}} | subdivision_type = Negara | established_title = [[Referendum Bangsamoro 2019|Penubuhan referendum]]{{ref|a|a}} | area_urban_footnotes = | leader_title1 = [[Wali Bangsamoro|Wa'lī]] | area_footnotes = | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion -->| leader_name4 = [[Pangalian Balindong]] | leader_title4 = [[Yang Dipertua Parlimen Bangsamoro|Speaker Parlimen]] | leader_name3 = Ali Solaiman<br/>{{small|(Timbalan bagi tanah besar)}}<br/>''Kosong''<br/>{{small|(Timbalan bagi kepulauan)}} | leader_title3 = [[Timbalan Ketua Menteri Bangsamoro|Timbalan Ketua Menteri]]<ref name=muradvows>{{cite news |last1=Arguilas |first1=Carolyn |title=Murad vows a government "free of all the ills of governance;" names 10 ministers |url=https://www.mindanews.com/peace-process/2019/02/murad-vows-a-government-free-of-all-the-ills-of-governance-names-10-ministers/ |access-date=February 27, 2019 |work=MindaNews |date=February 27, 2019}}</ref> | leader_name2 = [[Murad Ebrahim]] | leader_title2 = [[Ketua Menteri Bangsamoro|Ketua Menteri]] | leader_name1 = [[Usman Nando]] | leader_party = | established_date = 21 Januari 2019 | governing_body = [[Penguasa Peralihan Bangsamoro]] | government_footnotes = | seat = [[Bandar Cotabato]]<ref name=barmmBAC>{{cite web|title=Bangsamoro Autonomy Act No. 13|url=https://parliament.bangsamoro.gov.ph/mis-content/uploads/2021/02/BAA-13-Admin-Code.pdf|publisher=Bangsamoro Parliament|access-date=February 24, 2021|quote=The seat of the Bangsamoro Government shall be in Cotabato City, unless otherwise provided by the Bangsamoro Parliament in a subsequent law.}}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | seat_type = Pusat wilayah | government_type = Pemerintahan [[Wilayah autonomi di Filipina|wilayah]] [[Sistem berparlimen|berparlimen]] yang dianugerahkan dalam sebuah [[negara kesatuan|kesatuan]] republik [[Sistem berpresiden|berpresiden]] berperlembagaan. | established_date3 = 29 Mac 2019 | established_title3 = Perasmian pemerintahan | established_date2 = 26 Februari 2019 | established_title2 = [[Tempoh peralihan Bangsamoro|Peralihan]]{{ref|b|b}} | footnotes = {{note|a}} Referandum dua bahagian telah diadakan dengan dua tarikh. Bahagian pertama diadakan pada 21 Januari 2019 merupakan pengesahan Undang-undang Asas Bangsamoro, piagam perundangan bagi wilayah ini, manakala bahagian kedua pula untuk menetukan bidang kuasa akhir yang boleh diperluaskan oleh penguasaan wilayah ini. 21 Januari 2019 diiktiraf sebagai Hari Pengasasan Bangsamoro sebagaimana dinyatakn dalam Kod Pentadbiran Bangsamoro.<ref>{{cite news |last1=Ul Khaliq |first1=Riyaz |title=Philippines: Bangsamoro begins anniversary celebrations |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/philippines-bangsamoro-begins-anniversary-celebrations/2114085 |access-date=24 February 2021 |agency=Anadolu Agency |date=18 January 2021 |quote=Last year, the BARMM passed the Bangsamoro Administrative Code, which marks Jan. 21 as the Bangsamoro Foundation Day and declared it a non-working holiday.}}</ref> {{note|b}} Pembubaran yang lancar melibatkan wilayah autonomi sebelumnya, [[Wilayah Autonomi Islam Mindanano]] dan perolehan urus tadbir kepada sebuah badan interim, [[Penguasa Peralihan Bangsamoro]]. }}{{Kegunaan lain|Bangsamoro (nyahkekaburan)}} '''Bangsamoro''', atau '''Rantau Autonomi Bangsamoro''', atau secara rasminya '''Rantau Autonomi Muslim Mindanao Bangsamoro''' ('''BARMM''') ({{lang-fil|Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao}}; {{lang-ar|منطقة بانجسامورو ذاتية الحكم|translit=Manṭiqah banjisāmūrū dhātiyyah al-ḥukm}}) ialah sebuah [[Wilayah autonomi Filipina|rantau autonomi]] yang terletak di selatan [[Filipina]]. Menggantikan [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] (ARMM), BARMM dibentuk dengan pengesahan undang-undang tubuhnya sendiri, [[Undang-undang Asas Bangsamoro]] disusuli [[Referendum autonomi Bangsamoro 2019|dua bahagian referendum]] di Selatan Mindanao diadakan pada 21 Januari dan 6 Februari 2019. Pengesahan undang-undang ini disahkan beberapa hari kemudian iaitu pada 25 Januari oleh Suruhanjaya Pilihan raya Filipina (COMELEC). Penubuhan Bangsamoro ini ialah kemuncak kepada perbincangan damai yang dilakukan beberapa tahun antara pemerintah Filipina dan beberapa kumpulan pejuang autonomi; seperti [[Barisan Pembebasan Islam Moro]] (MILF), yang menolak keabsahan ARMM dan menyeru penubuhan sebuah rantau dengan lebih kuasa diberikan oleh pemerintah negara. Sebuah perjanjian rangka yang dikenali sebagai [[Perjanjian Komprehensif Bangsamoro]] yang merupakan perbincangan antara [[Kepresidenan Benigno Aquino III|pentadbiran Aquino]] dan MILF pada 2014. Selepas bersambungnya rundingan dan debat melibatkan beberapa peruntukan dalam perjanjian tersebut, Kongres Filipina telah mencipta dan mengesahkan undang-undang asas bagi rantau tersebut, yang kini dirujuk sebagai Undang-undang Asas Bangsamoro; rang undang-undang telah diluluskan oleh [[Rodrigo Duterte|Presiden Rodrigo Duterte]] pada 26 Julai 2018. Walaupun terdapat persoalan-persoalan mengenai perlembagaan rantau, memandangkan ia akan menggunakan [[sistem berparlimen]] dalam sebuah kawasan bagi negara yang menggunakan sistem berpresiden, tiada ketetapan kehakiman dibuat bertentangan undang-undang asas dan akibatnya COMELEC mengadakan referendum dua bahagian: Bahagian pertama melibatkan rakyat di ARMM untuk menentukan sama ada ARMM akan dibubarkan dan digantikan segera dengan Bangsamoro, dan diikuti dengan kemenangan undi Ya di bahagian pertama ini.<ref>{{cite news|url=https://www.manilatimes.net/2019/01/23/news/top-stories/yes-vote-prevails-in-4-of-5-provinces/500640/500640/|title='Yes' vote prevails in 4 of 5 provinces|last1=Depasupil|first1=William|date=January 23, 2019|access-date=January 23, 2019|work=The Manila Times|author2=TMT|last3=Reyes|first3=Dempsey}}</ref><ref>{{cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1076036/zubiri-overwhelming-yes-vote-for-bol-shows-mindanao-shedding-its-history-of-conflict|title=Zubiri: Overwhelming 'yes' vote for BOL shows Mindanao shedding its history of conflict|last1=Galvez|first1=Daphne|date=January 22, 2019|access-date=January 22, 2019|work=Inquirer.net}}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.abs-cbn.com/news/01/25/19/new-era-dawns-for-bangsamoro-as-stronger-autonomy-law-ratified|title=New era dawns for Bangsamoro as stronger autonomy law ratified|last1=Esguerra|first1=Christian V.|date=January 25, 2019|access-date=January 25, 2018|work=ABS-CBN News}}</ref> Bahagian kedua pula melibatkan perbandaran dan barangay yang berjiran di provinsi Lanao del Norte dan Cotabato mengenai penyerahan kawasan mereka ke dalam rantau Bangsamoro.<ref name="21ahoy">{{cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1082718/21-of-67-villages-in-north-cotabato-join-barmm|title=21 of 67 villages in North Cotabato join BARMM|last=Sarmiento|first=Bong S.|website=newsinfo.inquirer.net}}</ref><ref name="rejectsix">{{cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1082784/no-wins-in-13-lanao-del-norte-towns-yes-wins-in-only-9-towns|title='No' wins in 13 Lanao del Norte towns; 'Yes' wins in only 9 towns|last=Suson|first=Divina|website=newsinfo.inquirer.net}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.voanews.com/a/autonomy-philippine-muslims/4502200.html|title=Historic Autonomy Deal for Philippine Muslims Takes Aim at 50 Years of Strife|last1=Jennings|first1=Ralph|date=July 27, 2018|access-date=July 28, 2018|work=Voice of America}}</ref><ref>{{cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1015043/eu-expresses-support-for-bangsamoro-organic-law|title=EU expresses support for Bangsamoro Organic Law|last1=Esguerra|first1=Anthony Q.|date=July 27, 2018|access-date=July 28, 2018|work=Inquirer.net}}</ref> Hasilnya, 63 barangay di provinsi Cotabato dipindahkan ke pentadbiran Bangsamoro, menambah penguasaan kawasan autonomi tersebut.<ref name="63ahoy">{{cite web|url=http://www.rappler.com//nation/222984-plebiscite-results-number-of-barangays-cotabato-join-bangsamoro-region|title=63 out of 67 barangays in Cotabato to join Bangsamoro region|last=Fonbuena|first=Carmela|website=Rappler}}</ref><ref name="21ahoy" /> Bangsamoro menggantikan ARMM sebagai satu-satunya rantau autonomi majoriti Muslim di Filipina.<ref>{{Cite journal|last1=Kapahi|first1=Anushka D.|last2=Tañada|first2=Gabrielle|year=2018|title=The Bangsamoro Identity Struggle and the Bangsamoro Basic Law as the Path to Peace|journal=Counter Terrorist Trends and Analyses|volume=10|issue=7|pages=1–7|jstor=26458484}}</ref> Kini dalam proses peralihan sehingga 2022, pemerintah Bangsamoro telah membuka ruang ujian untuk perdebatan yang lebih luas mengenai [[Reformasi perlembagaan Filipina|reformasi perlembagaan]] dan [[Fahaman persekutuan di Filipina|federalisme]] di Filipina == Penamaan == Istilah Bangsamoro berasal dari perkataan [[Etnik Melayu|Melayu]], "''bangsa''" dan "''[[Orang Moro|Moro]]''" (istilah bagi nama kumpulan etnoagama Muslim di Filipina). == Bahagian pentadbiran == Bangsamoro mengandungi 3 [[Bandar raya di Filipina|bandar raya]] komponen, 116 buah [[Perbandaran di Filipina|perbandaran]], dan 2,590 buah [[barangay]]. Bandar raya [[Isabela]], walaupun menjadi sebahagian daripada [[Basilan]], tidak berada di bawah bidang kuasa pentadbiran rantau autonomi ini. Begitu juga, 63 barangay di Cotabato Utara juga sebagaian daripada rantau Bangsamoro walaupun Cotabato Utara dan perbandaran utamanya tidak berada di bawah bidang kuasa rantau autonomi tersebut.<ref>{{cite news|url=https://www.mindanews.com/peace-process/2019/02/pikits-fate-20-barangays-remain-with-north-cotabato-22-joining-barmm/|title=Pikit's fate: 20 barangays remain with North Cotabato, 22 joining BARMM|last1=Arguilas|first1=Carolyn|date=February 8, 2019|access-date=February 9, 2019|work=Minda News}}</ref> [[Fail:Ph_Bangsamoro_Autonomous_Region.png|tengah|thumb|588x588px]] ==Demografi== {{PH population}} ==Ekonomi== {{PH poverty}} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.philatlas.com/ PhilAtlas.com] * [https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] * [https://web.archive.org/web/20081120024509/http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html Philippine Census Information] * [https://web.archive.org/web/20161010201809/http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23 Local Governance Performance Management System] * {{PH wikidata|website}} {{Topik Bangsamoro}} {{Rantau di Filipina}} {{Bahagian pentadbiran di Filipina}} {{filipina-geo-stub}} [[Kategori:Rantau di Filipina]] [[Kategori:Bangsamoro]] [[Kategori:Bahagian pentadbiran berautonomi di Asia]] [[Kategori:Penubuhan 2019 di Filipina]] [[Kategori:Negara dan wilayah ditubuhkan pada 2019]] 15zjsfj7iifmi6lmkrqxuqwwivbsn8u 0 185962 6809861 6809694 2026-03-26T15:46:48Z Ceball1923 253738 /* Pemerintahan */ 6809861 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = Sultan Mudzaffar Shah I |title = Sultan Raja Pemerintah Dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Perak Darul Ridzuan |succession = [[Sultan Perak]] ke-1 |moretext = |reign = 1528–1549 |coronation = |predecessor = ''Gelaran bermula'' |successor = [[Sultan Mansur Shah I]] |birth_name = Raja Muzaffar ibni Raja Mansur |birth_date = 1505 |birth_place = [[Kota Melaka]], [[Kesultanan Melayu Melaka]] |death_date = 1549 |death_place = Tanah Abang, [[Perak]] |burial_place = [[Lambor Kanan]], Perak |spouse = Tun Terang |issue = * [[Sultan Mansur Shah I|Raja Mansur]] * Raja Ahmad * Raja Abdul Jalil * Raja Muhammad * Raja Dewi * Raja Fatimah * Raja Hatijah * Raja Tengah |regnal name = Paduka Seri Sultan Muzaffar Shah ibni Almarhum Sultan Mahmud Shah |posthumous name = ''Marhum Tanah Abang'' |house = [[Sultan Perak|Perak]] |dynasty = |mother = Putri Onang Kening |father = [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]] |religion = [[Islam]] }} '''Sultan Mudzaffar Shah ibni Sultan Mahmud Shah''' ({{Jawi|سلطان مظفر شاه ابن سلطان محمود شاه}}) ialah pengasas dan [[Sultan Perak|Sultan]] pertama kerajaan [[Perak]]. Baginda memerintah Perak dari tahun 1528 sehingga 1549. Baginda ialah putera Sultan Melaka yang terakhir, iaitu [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]] dengan Puteri Onang Kening. == Kehidupan awal == Raja Muzaffar diputerakan pada tahun 1505 di [[Kesultanan Melayu Melaka|Melaka]]. Baginda merupakan putera kepada Sultan Melaka yang terakhir, [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]] dan Puteri Onang Kening. Bonda baginda ialah puteri kepada pemerintah [[Kelantan]], [[Mansur Shah dari Kelantan|Sultan Mansur Shah]]. Semasa [[Empayar Portugal|Portugis]] [[Penaklukan Melaka (1511)|menakluk Melaka]] pada tahun 1511, [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]] bersama kaum kerabat dan pengikut baginda telah berundur ke Ulu Muar. Mereka kemudiannya terus berundur ke [[Pahang]], lalu ke [[Pulau Bintan|Bintan]] dan memerintah di sana. Di Bintan, Raja Muzaffar telah berkahwin dengan Tun Terang, yang merupakan saudara tiri baginda dan puteri kepada [[Tun Fatimah]] dengan suami pertamanya, Tun Ali.<ref>{{Cite journal |last1=Winstedt |first1=R. O. |last2=Wilkinson |first2=R. J. |date=June 1934 |title=A History of Perak |url=https://www.jstor.org/stable/41559831 |journal=Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |language=English |publisher=Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |volume=12 |issue=1 |jstor=41559831 }}</ref> Raja Muzaffar bersama Tun Terang dikurniakan 16 orang anakanda, antaranya termasuklah Raja Mansur, Raja Abdul Jalil, Raja Ahmad, Raja Dewi, Raja Fatimah, Raja Hatijah dan Raja Tengah. Baginda turut mempunyai seorang putera bernama Raja Muhammad dengan seorang gundik. == Pemerintahan == Sewaktu zaman pemerintahan [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]], Perak telah berada di bawah naungan [[Kesultanan Melayu Melaka|Kesultanan Melaka]]. Beberapa pemimpin tempatan Perak, iaitu [[Tun Saban]] dan Nakhoda Kassim kemudiannya telah menghadap Sultan Mahmud Shah di [[Kampar, Indonesia|Kampar]] bagi memohon seorang putera baginda untuk dirajakan di Perak. Baginda kemudiannya memilih Raja Muzaffar untuk dihantar ke Perak. Dari Kampar, Raja Muzaffar bersama kerabat dan pengikutnya berlayar ke [[Klang]] bagi melawat keluarganya. Dari Klang, Raja Muzaffar meneruskan pelayarannya ke Perak dengan bimbingan Nakhoda Tumi yang berasal dari Manjung. Raja Muzaffar akhirnya tiba di [[Beting Beras Basah]], disambut oleh Tun Saban dan dibawa masuk ke Perak melalui [[Sungai Perak]]. Raja Muzaffar kemudiannya ditabalkan sebagai Sultan Perak pada tahun 1528 dengan gelaran Sultan Muzaffar Shah di Tanah Abang, kini terletak di kawasan [[Lambor Kanan]]. Sejurus menaiki takhta, Sultan Muzaffar Shah telah menitahkan Tun Mahmud, anak Tun Isap Barakah yang berada di Selangor untuk datang ke Perak. Baginda kemudiannya melantik Tun Mahmud sebagai Bendahara. Setelah adinda baginda, [[Sultan Alauddin Riayat Shah II]] yang merupakan Sultan Johor mendengar khabar pelantikan itu, Sultan Alauddin telah memanggil Tun Mahmud ke Johor atas permintaan Bendahara Johor, Tun Isap Barakah. Menurut Sejarah Perak, tidak lama setelah Sultan Muzaffar Shah menaiki takhta, konflik mula tercetus antara baginda dengan Tun Saban yang tidak mahu mengahwinkan anaknya, Tun Merah dengan baginda Sultan. Baginda kemudiannya memaksa Tun Merah untuk datang ke istana sehingga mencetuskan pertempuran. Baginda telah menawarkan jawatan Bendahara kepada sesiapa yang dapat membunuh Tun Saban. [[Megat Terawis]] telah menerima tawaran itu dan berjaya membunuh Tun Saban dalam peperangan. Baginda kemudiannya melantik Megat Terawis sebagai Bendahara Perak yang baharu menggantikan Tun Mahmud yang telah pergi ke Johor. Sejak daripada itu, keturunan Megat Terawis terus memegang jawatan Bendahara sehingga zaman pemerintahan [[Sultan Iskandar Dzulkarnain]]. Sultan Muzaffar Shah telah memerintah Perak selama 21 tahun dan mangkat pada tahun 1549. Baginda dimakamkan di Tanah Abang, kini terletak di Lambor Kanan. ==Lihat juga== * [[Sejarah Perak]] * [[Sultan Perak]] == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mudzaffar_shah.htm Riwayat hidup Sultan Mudzaffar Shah I]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128072304/http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mudzaffar_shah.htm |date=2012-01-28 }} {{start box}} {{succession box| before=Pengasas| years=1528-1549| title=[[Sultan Perak]]| after=[[Sultan Mansur Syah I]]}} {{end box}} [[Kategori:Sultan Perak abad ke-16]] [[Kategori:Kelahiran 1505]] [[Kategori:Kematian 1549]] 4sfhzqsgus8bs0v36y39456hicymrfc 0 194139 6809902 5705708 2026-03-26T22:37:50Z Rulwarih 91672 kemasan 6809902 wikitext text/x-wiki [[Fail:MNLF flag.svg|thumb|Bendera MNLF]] '''Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro''' ('''MNLF''') ialah sebuah pertubuhan politik di [[Filipina]] yang tujuannya mendirikan [[daulah Islamiyah]] di [[Sulu]], [[Mindanao]] dan [[Palawan]]. Ia diakui oleh [[Pertubuhan Persidangan Islam]], yang membenarkannya untuk mewakili [[orang Moro]] dengan suatu kedudukan pemerhati. Kini, kumpulan ini adalah parti pemerintah [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]]. [[Mindanao]] menjadi tanah untuk permulaan baru apabila bidang-bidang luas tanah diberikan oleh kerajaan Filipina pada zaman 1950-an kepada para petani miskin dan pendatang lain dari bahagian lain negara itu. Mindanao melihat dirinya sebagai rumah angkat penduduk peneroka Kristian yang giat berkembang yang dengan pantas mencerobohi kawasan kehidupan penduduk Muslim dan suku asli, yang kini mula merasakan mereka kehilangan tanah dan peluang ekonomi yang ada dengannya. Penduduk asal ini, terutamanya bahagian Muslim asal, membentuk rasa kecurigaan mendalam terhadap para pegawai Republik, sebuah republik di mana mereka merasakan diperlakukan sebagai warganegara kelas kedua. Disebabkan ini, Mindanao menjadi medan pertempuran. Apabila kira-kira 200 pelatih tentera Muslim Filipino dibunuh kerajaan Filipina di bawah [[Ferdinand Marcos]] pada 18 Mac 1968 di [[Corregidor]], sekumpulan Muslim yang marah membuat keputusan satu-satunya pilihan untuk Muslim atau warisnya berkuasa ialah dengan mewujudkan kembali Kesultanan Sulu (termasuk Sabah), tanpa mengira betapa ganas atau berpanjangannya usaha ini. [[Nur Misuari]], seorang profesor [[Universiti Filipina]], menjadi ketua kumpulan ini dengan gelaran pengerusi Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro pada awal 1970-an. MNLF mewarwarkan dirinya sebagai gerakan pembebasan Muslim Filipino dan memulakan [[pemberontakan di Filipina]], dengan harapan mendapat kemerdekaan, atau sekurang-kurangnya autonomi kawasan untuk Filipina Selatan. Perjuangan ini akan memakan korban di antara 80,000 hingga 200,000 nyawa; di puncak kekuatannya, MNLF dapat mengira 30,000 anggota bersenjata dalam barisannya. Bagi mengurangkan pertikaian, Kerajaan Filipina bercadang mengadakan perbincangan secara aman pada tahun 1976. Dalam tahun yang sama, Perjanjian Tripoli telah dirundingkan oleh [[Ferdinand Marcos]], ahli politik [[Libya]], [[Moammar Gadhafi]] sebagai pihak tengah dan disokong oleh [[Pertubuhan Persidangan Islam]] (OIC). Perjanjian itu menyatakan supaya diadakan gencatan senjata dan meletakkan wilayah autonomi tersebut secara kasarnya adalah sebahagian daripada Republik Filipina. Tiga belas daerah dalam wilayah autonomi tersebut (lapan daripadanya diduduki majoriti Kristian) diisytiharkan dibawah peruntukan perjanjian, yang membenarkan masyarakat Muslim mendirikan “mahkamah, sekolah dan sistem pentadbiran” sendiri (berdasarkan penulis Lela Noble). Tambahan, wilayah yang diduduki oleh Muslim tersebut akan disediakan “sebuah perhimpunan perundangan, majlis eksekutif, angkatan keselamatan wilayah, sistem kewangan dan ekonomi” tersendiri.<ref>{{Cite web |url=http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080825-156631/Land-of-promises |title=salinan arkib |access-date=2010-04-11 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723154924/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/columns/view/20080825-156631/Land-of-promises |url-status=dead }}</ref> Bagaimanapun, selepas mengikat perjanjian awal tersebut, Marcos mengadakan sebuah referendum, yang menunjukkan penentangan terhadap penyertaan daerah-daerah tertentu, penentangan terhadap daerah yang dianggap dimahukan oleh MNLF dan menyokong pelan Marcos agar dua daerah diletakkan di bawah kerajaan pusat. Gencatan senjata terawal memberikan peluang kepada Misuari dan tenteranya masa untuk berehat (peluang yang diterima secara adil oleh tentera Filipina), yang akhirnya memberi tekanan terhadap kepentingan MNLF. Kumpulan tersebut mengalami masalah dalaman dan berpecah kepada tiga kumpulan utama. ketidaksepakatan antara golongan sederhana dan konservatif tercetus selepas keengganan MNLF mengadakan pemberontakan. Berikutan hal ini, pada tahun 1981, golongan yang lebih konservatif membentuk [[Barisan Pembebasan Islam Moro]] (MILF). Pada tahun 1996, kata sepakat akhirnya dicapai oleh MNLF dan kerajaan. Wilayah autonomi itu diberikan kepada majoriti Muslim di kawasan tersebut. Kawasan itu kini dikenali sebagai [[Wilayah Autonomi Islam Mindanao]]. == Lihat juga == * [[Barisan Pembebasan Islam Moro]] * [[Pemberontakan di Selatan Filipina]] == Nota == {{Reflist}} {{OIC}} {{Philippine political parties}} [[Kategori:Pertubuhan gerila]] [[Kategori:Pertubuhan Islam]] [[Kategori:Islam di Filipina]] [[Kategori:Politik Filipina]] [[Kategori:Parti politik di Filipina]] nrabpvwbeojdgz6qazz4gssm07es4mq 0 198522 6809947 4907113 2026-03-27T00:55:06Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan Shirt.jpg dengan Blue_Business_Shirt.jpg. 6809947 wikitext text/x-wiki [[Fail:Blue Business Shirt.jpg|thumb|right|Kemeja lengan panjang]] [[Fail:Shirt-types.svg|thumb|upright|Tiga jenis kemeja]] '''Kemeja''' adalah sejenis [[baju]] potongan Barat yang berlengan panjang atau pendek yang biasanya dipakai oleh orang lelaki. Kemeja boleh dipakai untuk majlis rasmi ([[kemeja formal]]) mahupun tidak. == Lihat juga == * [[Blaus]] * [[Kemeja-T]] {{Clothing}} {{tunas}} {{Kategori Commons|Shirts}} [[Kategori:Baju]] 3q5wz4ul6tjt6fy77wo1ex16mumlzgm 0 201169 6810120 5616541 2026-03-27T06:57:24Z Cmglee 71944 /* Penyebaran variasi Arab barat */ jpg → svg 6810120 wikitext text/x-wiki {{sistem angka}} '''Sistem angka Hindu-Arab'''<ref name="booksmith">[[David Eugene Smith]] dan [[Louis Charles Karpinski]], [http://www.gutenberg.org/etext/22599 The Hindu–Arabic Numerals‎], 1911</ref> atau '''sistem angka Hindu'''<ref>[http://books.google.co.in/books?id=5b8JAAAAIAAJ Collier's encyclopedia, dengan bibliografi dan indeks] William Darrach Halsey, Emanuel Friedman - 1983. " Apabila empayar Arab berkembang dan menjalin hubungan dengan India, sistem angka Hindu dan algoritma awal telah diadaptasi oleh orang Arab."</ref> ialah [[sistem angka]] kedudukan [[perpuluhan|persepuluh]] yang dibangunkan pada kurun ke-9 oleh [[matematik India|ahli matematik India]], diadaptasi ahli matematik [[Parsi]] ([[Abu Abdullah Mohammad Ibn Musa al-Khawarizmi|Al-Khawarizmi]] dalam buku ''Tentang pengiraan dengan angka Hindu'' yang ditulis sekitar 825M) dan [[Matematik Islam|ahli matematik Arab]] ([[Ibn Ishaq Al-Kindi|Al-Kindi]] menerusi bukunya ''Tentang penggunaan angka India'' keluaran 830M), dan kemudiannya tersebar ke dunia barat pada [[zaman Pertengahan]]. Sistem ini adalah berasaskan sepuluh (asalnya sembilan) glif yang berbeza. Simbol (glif) yang digunakan untuk mewakili sistem ini pada dasarnya adalah berkembang di luar sistem itu sendiri. Glif yang digunakan berasal dari [[angka Brahmi]], dan telah berkembang menjadi pelbagai variasi tipografi semenjak [[zaman Pertengahan]]. Set-set simbol ini boleh dibahagikan kepada tiga keluarga yang utama, [[angka India]] yang digunakan di [[India]], [[angka Arab timur]] yang digunakan di [[Mesir]] dan [[Timur Tengah]], dan [[angka Arab|angka Arab barat]] yang digunakan di [[Maghreb]] dan di [[Eropah]]. ==Tatatanda kedudukan== Sistem angka Hindu-Arab direka untuk [[tatatanda kedudukan]] dalam sistem [[perpuluhan]]. Dalam bentuk yang lebih maju, tatatanda kedudukan juga menggunakan [[penanda perpuluhan]] (pada mulanya dengan satu tanda di atas digit “sa” tetapi sekarang ditukar dengan titik perpuluhan atau koma perpuluhan yang memisahkan tempat sa dari tempat puluh), dan juga satu simbol untuk '' [[ad infinitium]]''(untuk kegunaan moden, simbol [vinculum]] digunakan). Sistem angka ini boleh menjadi simbol kepada sebarang [[nombor nisbah]] dengan menggunakan hanya 13 simbol (sepuluh digit, penanda perpuluhan, vinculum dan pilihan tanda sengkang pendek untuk menyatakan [[nombor negatif dan nombor bukan negatif|nombor negatif]]). ==Simbol== Terdapat pelbagai set simbol yang digunakan untuk mewakili nombor dalam angka Hindu-Arab, yang kesemuanya berevolusi dari [[angka Brahmi]]. Sejak zaman pertengahan, set simbol dalam sistem ini telah berkembang menjadi pelbagai variasi tipografi, dan boleh dibahagikan ke dalam tiga kumpulan: *''[[Angka Arab|Angka Arab barat]]'' yang telah tersebar luas dan digunakan dengan [[abjad Latin]], [[abjad Cyril]] dan [[abjad Greek]] dalam jadual di bawah yang diberi label "Eropah". Ia berasal dari "angka Arab barat " yang dibangunkan di [[al-Andalus]] dan [[Maghreb]]. * ''[[Angka Arab timur]]'' yang digunakan dengan [[abjad Arab]], dipercayai mula berkembang dari kawasan yang sekarang dalam negara [[Iraq]]. Variasi angka Arab timur juga terdapat dalam Urdu dan Parsi. Terdapat beberapa variasi dalam penggunaan glif untuk digit Arab timur terutamanya untuk digit empat, lima, enam, dan tujuh.<ref>[http://unicode.org/versions/Unicode5.0.0/ch08.pdf The Unicode Standard 5.0 – Electronic edition, Chapter 8 Middle Eastern Scripts]</ref> * ''[[Angka India]]'' yang digunakan dengan aksara dari [[keluarga Brahmik]] di India dan Asia Tenggara. {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" style="font-size: 120%" |- | '''Arab Barat''' || 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 |- | '''Hindu-Arab''' || ٠ || ١ || ٢ || ٣ || ٤ || ٥ || ٦ || ٧ || ٨ || ٩ |- | '''Arab Timur'''<br /><small>(Parsi dan Urdu)</small> || ۰ || ۱ || ۲ || ۳ || ۴ || ۵ || ۶ || ۷ || ۸ || ۹ |- | '''Devanagari'''<br /><small>(Hindi)</small> || ० || १ || २ || ३ || ४ || ५ || ६ || ७ || ८ || ९ |- | '''Tamil''' || &nbsp; || ௧ || ௨ || ௩ || ௪ || ௫ || ௬ || ௭ || ௮ || ௯ |} Seperti di dalam sistem angka yang lain, nombor 1, 2 dan 3 diwakili oleh tanda ringkas. 1 diwakili oleh satu garisan, 2 oleh dua garisan (disambung dengan pepenjuru) dan 3 oleh tiga garisan (disambung dengan 2 garisan menegak). Selepas tiga, nombor-nombor lebih cenderung diwakili oleh simbol yang lebih kompleks (seperti juga dalam sistem angka Cina/Jepun dan [[angka Rumi]]). Menurut satu teori, ini dipercayai disebabkan oleh kesukaran untuk membilang objek lebih dari tiga dengan pantas. <ref>[http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn6303 Language may shape human thought], NewScientist.com news service, Celeste Biever, 19:00 19 August 2004.</ref> Berikut adalah senarai glif angka kontemporari ''Nota: Beberapa simbol mungkin tidak dapat dipaparkan dengan baik jika pelayar anda tidak menyokong fon [[Unicode]] .'' {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:200%;" |- style="font-size:50%" ![[Angka Arab|Arab barat]] ! 0 !! 1 !! 2 !! 3 !! 4 !! 5 !! 6 !! 7 !! 8 !! 9 |- !style="font-size:50%"|[[Angka Arab timur|Arab timur]] | ٠ || ١ || ٢ || ٣ || ٤ || ٥ || ٦ || ٧ || ٨ || ٩ |- !style="font-size:50%"|Parsi | ۰ || ۱ || ۲ || ۳ || ۴ || ۵ || ۶ || ۷ || ۸ || ۹ |- !style="font-size:50%"|[[Angka India|Devanagari]] | ० || १ || २ || ३ || ४ || ५ || ६ || ७ || ८ || ९ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Gujarati|Gujarati]] | ૦ || ૧ || ૨ || ૩ || ૪ || ૫ || ૬ || ૭ || ૮ || ૯ |- !style="font-size:50%"|[[ Gurmukhī ]] [[Bahasa Punjabi|Punjabi]] | ੦ || ੧ || ੨ || ੩ || ੪ || ੫ || ੬ || ੭ || ੮ || ੯ <!-- |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Limbu|Limbu]] | ᥆ || ᥇ || ᥈ || ᥉ || ᥊ || ᥋ || ᥌ || ᥍ || ᥎ || ᥏!--> |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Bengali|Orang Assam & Bengali]] | ০ || ১ || ২ || ৩ || ৪ || ৫ || ৬ || ৭ || ৮ || ৯ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Oriya|Oriya]] | ୦ || ୧ || ୨ || ୩ || ୪ || ୫ || ୬ || ୭ || ୮ || ୯ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Telugu|Telugu]] | ౦ || ౧ || ౨ || ౩ || ౪ || ౫ || ౬ || ౭ || ౮ || ౯ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Kannada |Kannada]] | ೦ || ೧ || ೨ || ೩ || ೪ || ೫ || ೬ || ೭ || ೮ || ೯ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Malayalam|Malayalam]] | ൦ || ൧ || ൨ || ൩ || ൪ || ൫ || ൬ || ൭ || ൮ || ൯ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Tamil|Tamil (Grantha)]]<ref>Sifar dalam Tamil ialah inovasi moden. Unicode 4.1 dan seterusnya memberi pengekodan kepadanya [http://www.unicode.org/faq/tamil.html#11 FAQ – Tamil Language and Script – Q: What can you tell me about Tamil Digit Zero?] [http://www.unicode.org/notes/tn21/ Unicode Technical Note #21: Tamil Numbers]</ref> | ௦ || ௧ || ௨ || ௩ || ௪ || ௫ || ௬ || ௭ || ௮ || ௯ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Tibet|Tibet]] | ༠ || ༡ || ༢ || ༣ || ༤ || ༥ || ༦ || ༧ || ༨ || ༩ <!--|- !style="font-size:50%"|[[Angka Mongolia|Mongolia]] | ᠐ || ᠑ || ᠒ || ᠓ || ᠔ || ᠕ || ᠖ || ᠗ || ᠘ || ᠙ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Burma|Burma]] | ၀ || ၁ || ၂ || ၃ || ၄ || ၅ || ၆ || ၇ || ၈ || ၉!--> |- !style="font-size:50%"|[[Angka Thai|Thai]] | ๐ || ๑ || ๒ || ๓ || ๔ || ๕ || ๖ || ๗ || ๘ || ๙ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Khmer|Khmer]] | ០ || ១ || ២ || ៣ || ៤ || ៥ || ៦ || ៧ || ៨ || ៩ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Lao|Lao]] | ໐ || ໑ || ໒ || ໓ || ໔ || ໕ || ໖ || ໗ || ໘ || ໙ <!--|- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Lepcha|Lepcha]] | ᱀ || ᱁ || ᱂ || ᱃ || ᱄ || ᱅ || ᱆ || ᱇ || ᱈ || ᱉ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Bali|Bali]] | ᭐ || ᭑ || ᭒ || ᭓ || ᭔ || ᭕ || ᭖ || ᭗ || ᭘ || ᭙ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Sunda|Sunda]] | ᮰ || ᮱ || ᮲ || ᮳ || ᮴ || ᮵ || ᮶ || ᮷ || ᮸ || ᮹ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Ol Chiki|Ol Chiki]] | ᱐ || ᱑ || ᱒ || ᱓ || ᱔ || ᱕ || ᱖ || ᱗ || ᱘ || ᱙ |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Osmanya|Osmanya]] | 𐒠 || 𐒡 || 𐒢 || 𐒣 || 𐒤 || 𐒥 || 𐒦 || 𐒧 || 𐒨 || 𐒩 |- !style="font-size:50%"|[[Tulisan Saurashtra|Saurashtra]] | ꣐ || ꣑ || ꣒ || ꣓ || ꣔ || ꣕ || ꣖ || ꣗ || ꣘ || ꣙!--> |} ==Sejarah== ===Asal usul=== [[Angka Brahmi]] ialah sistem yang digunakan di India yang menggantikan [[angka Kharosthi]], selepas penaklukan [[Alexander Agung]] pada kurun ke-4 SM. Angka Brahmi dan Kharosthi digunakan bersama pada zaman [[empayar Maurya]], di mana kedua-duanya muncul dalam titah perintah [[Asoka]] pada kurun ke-4 SM. <ref>Flegg (2002), p. 6ff.</ref> Inskripsi [[Buddha]] sekitar 300 SM menggunakan simbol 1,4 dan 6. Seratus tahun kemudian, penggunaan simbol untuk 2, 4, 6 dan 9 telah direkodkan. Angka Brahmi ini merupakan nenek moyang kepada glif Hindu-Arab 1 sehingga 9, tetapi ia tidak menggunakan sistem kedudukan dengan [[0 (nombor)|sifar]], dan terdapat angka yang berasingan untuk setiap puluh (10, 20, 30, dll). Sistem angka yang kita kenali hari ini adalah dengan tatatanda kedudukan dan penggunaan sifar, dan secara asasnya tidak bergantung kepada glif yang digunakan, dan lebih muda usianya dari angka Brahmi. ===Perkembangan=== Perkembangan sistem perpuluhan berasal dari [[matematik India]] ketika era [[empayar Gupta]]. Sekitar 500 M, ahli astronomi [[Aryabhata]] menggunakan perkataan ''kha'' ("kekosongan") untuk menanda "sifar" dalam jadual digit. Kitab ''[[Brahmasphutasiddhanta]] '' yang ditulis pada abad ke-7, mengandungi pemahaman yang agak maju tentang peranan [[0 (nombor)|sifar]] dalam matematik. Terjemahan Sanskrit untuk teks [[Jainisme|kosmologi Jain]] abad ke-5 yang hilang, ''[[Lokavibhaga]]'' mungkin memelihara contoh terawal penggunaan kedudukan sifar.<ref>Ifrah, G. The Universal History of Numbers: From prehistory to the invention of the computer. John Wiley and Sons Inc., 2000. Translated from the French by David Bellos, E.F. Harding, Sophie Wood and Ian Monk</ref> Perkembangan di India ini telah diambil alih oleh [[matematik Islam]] pada kurun ke-8, seperti yang direkodkan dalam ''kronologi cendekiawan'' (awal kurun ke-13) karya [[Al-Qifti]].<ref>Tulisan al-Qifti tidak menyatakan tentang sistem angka dengan spesifik, tetapi tentang penerimaan astronomi India [http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Arabic_numerals.html]: :''... seseorang dari India telah menghadap [[Al-Mansur|khalifah Al-Mansur]] pada tahun 776, beliau sangat mahir dalam kaedah pengiraan siddhanta berkaitan dengan pergerakan objek langit, dan memiliki pelbagai cara untuk mengira persamaan berasaskan separuh rentasan (sinus) yang dikira dalam separuh darjah....Al-Mansur mengarahkan buku ini diterjemah ke dalam bahasa Arab, dan satu kajian dibuat berdasarkan terjemahan itu bagi memberi orang Arab asas yang teguh untuk mengira pergerakan planet... '' Buku yang dipersembahkan oleh cendekiawan India tersebut berkemungkinan besar adalah ''[[Brahmasphutasiddhanta]] ''.</ref> Sistem angka ini kemudiannya dibincangkan oleh ahli matematik Parsi, [[Abu Abdullah Mohammad Ibn Musa al-Khawarizmi|Al-Khawarizmi]] dalam bukunya, ''Tentang pengiraan dengan angka Hindu'' (825M) dan ahli matematik Arab [[Ibn Ishaq Al-Kindi|Al-Kindi]] dalam bukunya, ''Tentang penggunaan angka India'' ({{lang|ar|كتاب في استعمال العداد الهندي}} [''kitab fi isti'mal al-'adad al-hindi''] (830M). Kedua karya ini memainkan peranan besar dalam menyebarkan sistem angka India ke seluruh [[dunia Islam]] dan akhirnya ke Eropah. [http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/%7Ehistory/HistTopics/Indian_numerals.html]. Dalam [[matematik Islam]] kurun ke-10, sistem ini telah dikembangkan dengan kemasukan subjek [[pecahan]], seperti yang direkodkan dalam karya ahli matematik Arab [[Abu'l-Hasan al-Uqlidisi]] pada tahun 952–953.<ref name=Berggrenn>{{cite book | first=J. Lennart | last=Berggren | title=The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam: A Sourcebook | chapter=Mathematics in Medieval Islam | publisher=Princeton University Press | year=2007 | isbn=9780691114859 | page=518 }}</ref> ===Penggunaan di Eropah=== [[Image:Nicolaus Kesler, about 1486.PNG|thumb|Baris terbawah menunjukkan glif angka seperti yang dicetak dalam [[incunabula]] Jerman (Nicolaus Kesler, [[Basle]], 1486)]] Dalam Kristian Eropah, angka Hindu-Arab pertama kali muncul (dari 1 hingga 9, tanpa sifar) dalam [[Codex Vigilanus]], satu kompilasi manuskrip berwarna warni dokumen sejarah dari era [[Visigoth]] di [[Hispania|Sepanyol]], yang ditulis dalam tahun 976M oleh tiga rahib dari biara [[San Martin de Abelda]] di [[La Rioja]]. Antara tahun 967 dan 969, [[Paus Slyvester II | Gerbert of Aurillac]] menemui dan mempelajari sains Arab di gereja-gereja Catalonia. Kemudian beliau memperolehi dari tempat-tempat ini buku ''De multiplicatione et divisione'' (tentang pendaraban dan pembahagian). Setelah menjadi [[Paus (Katolik)|Paus]] pada tahun 999M, beliau memperkenalkan [[sempoa]] model baru yang dipanggil [[sempoa Gerbert]], dengan mengadaptasi token-token yang mewakili angka Hindu-Arab, dari satu hingga sembilan. Dalam bukunya ''Liber Abaci'' (Buku pengiraan), [[Fibonacci|Leonardo Fibonacci]] memperkenalkan angka Arab, penggunaan nombor sifar, dan sistem kedudukan perpuluhan kepada dunia Latin. Sistem angka ini dipanggil "angka Arab" oleh orang Eropah. Ia mula digunakan dalam matematik Eropah dari kurun ke-12, dan digunakan dengan meluas sejak kurun ke-15. Bentuk moden seperti yang kita gunakan dengan abjad Latin hari ini (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) adalah hasil dari lewat kurun ke-15 hingga awal kurun ke-16, apabila ia mula memasuki [[atur huruf]] terawal. Di dunia Arab&mdash;sehingga zaman moden&mdash;sistem angka Hindu-Arab digunakan hanya oleh ahli matematik. Saintis muslim menggunakan [[angka Babylon|sistem angka Babylon]], dan para saudagar menggunakan [[angka Abjad]], satu sistem yang sama seperti [[angka Greek|sistem angka Greek]] dan [[angka Ibrani|sistem angka Ibrani]]. Pengenalan sistem ini oleh [[Fibonacci]] di Eropah cuma terhad dalam ruang lingkup kajian ilmiah. Kredit harus diberikan kepada [[Adam Ries]], seorang penulis Jerman [[zaman Pembaharuan]] yang bertanggungjawab atas pemahaman meluas dan penggunaan kedudukan perpuluhan di kalangan populasi umum, menerusi bukunya ''Rechenung auff der linihen und federn'' yang disasarkan pada golongan perantis usahawan dan artisan. <gallery> Image:Houghton Typ 520.03.736 - Margarita philosophica.jpg Image:Rechentisch.png Image:Rechnung auff der Linihen und Federn.JPG Image:Köbel Böschenteyn 1514.jpg Image:Rechnung auff der linihen 1525 Adam Ries.PNG Image:1543 Robert Recorde.PNG Image:Peter Apian 1544.PNG Image:Adam riesen.jpg </gallery> === Penggunaan di Asia timur === Di [[China]], [[Gautama Siddha]] telah memperkenalkan angka India dengan nombor sifar pada tahun 718, bagaimanapun ia dianggap tidak berguna bagi [[matematik China|ahli matematik China]] yang sudah mempunyai [[batang pembilang]] yang berkedudukan perpuluhan. <ref>{{ Citation | title=Zhongguo Shuxue Shi (The history of Chinese mathematics) | last=Qian | first=Baocong | year=1964 | publisher=Kexue Chubanshe | place=Beijing }}</ref><ref>{{ Citation | title=Sangi o koeta otoko (The man who exceeded counting rods) | last=Wáng | first=Qīngxiáng | isbn=4-88595-226-3 | publisher=Tōyō Shoten | place=Tokyo | year=1999 }}</ref>. Dalam angka China, satu bulatan (〇) telah digunakan untuk menulis sifar dalam [[angka Suzhou]]. Ramai ahli sejarah berpendapat ia diimport dari [[angka India]] oleh [[Gautama Siddha]] pada tahun 718, tetapi sesetengah pendapat mengatakan ia dicipta dari pengisi ruang teks China "□" <ref name="qian">{{ Citation | title=Zhongguo Shuxue Shi (The history of Chinese mathematics) | last=Qian | first=Baocong | year=1964 | publisher=Kexue Chubanshe | place=Beijing }}</ref>. Orang China dan [[Jepun]] akhirnya menghentikan penggunaan [[batang pembilang]], dan bertukar kepada angka Hindu-Arab pada kurun ke-19. ===Penyebaran variasi Arab barat=== [[Image:EgyptphoneKeypad.svg|180px|right|thumb|Papan kekunci telefon Arab yang menggunakan kedua-dua variasi "angka Arab barat" dan "angka Arab timur".]] Angka Arab barat yang biasa digunakan di Eropah sejak zaman [[Baroque]] telah tersebar ke seluruh dunia bersama dengan [[abjad Rumi|abjad Latin]], bahkan lebih meluas berbanding penyebaran abjad Latin itu sendiri. Ia telah masuk ke dalam sistem penulisan yang secara tradisinya menggunakan variasi angka Hindu-Arab yang lain, dan juga digunakan dalam [[tulisan Cina]] dan [[Bahasa_Jepun#Tulisan_bahasa_Jepun|tulisan Jepun]]. ==Lihat juga== *[[Angka Arab]] *[[Perpuluhan]] *[[Tatatanda kedudukan]] *[[Sistem angka]] ==Nota== {{Reflist}} ==Rujukan== * Flegg, Graham (2002). ''Numbers: Their History and Meaning''. Courier Dover Publications. ISBN 0-486-42165-1. * [http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/Arabic_numerals.html The Arabic numeral system] [[Kategori:Angka]] [[Kategori:Matematik asas]] [[ko:아라비아 수 체계]] [[mr:दशमान पध्दत]] ieg270pa0clsk0lughhpbc9psqlws2c 0 206695 6810080 5408812 2026-03-27T05:20:23Z Huzaifahmohd 393146 6810080 wikitext text/x-wiki '''Felda Medoi''' merupakan antara tanah rancangan persekutuan terawal di [[Segamat]], [[Johor]]. Tanah rancangan ini telah dibuka sekitar awal tahun 1960-an. Antara kemudahan yang terdapat disini ialah [[masjid]], [[sekolah]], [[balai raya]], [[klinik]] [[kesihatan]], [[perpustakaan]], [[balai polis]] dan sebagainya.Ia merupakan Felda yang tertua di Negeri Johor. Felda ini mempunyai dua peringkat kemasukan Peneroka, pertama tahun 1960,dan kedua, sekitar hujung 1970-an. '''Masjid Jamek Felda Medoi''' telah dirasmikan oleh [[Menteri Besar]] Johor pada ketika itu iaitu Tan Sri [[Othman Saat]] pada 22 Februari 1966. Felda Medoi juga merupakan Felda yang hampir dengan pusat bandar Segamat, sejauh 7 KM. == Pautan luar == * [http://telecentre.my/feldamedoi/index.php/ms/home.html FELDA Medoi]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kategori:FELDA Wilayah Segamat|Medoi]] [[Kategori:Tanah rancangan FELDA di Johor|Medoi]] 1sd72im02vh7mbjbz87lvskiz8lj5q1 0 210303 6809796 6620445 2026-03-26T13:40:50Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809796 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" ! colspan="2" bgcolor="lavender" style="font-size:120%"|'''Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Choong Wen''' |- | |- |colspan="2" align=center|<br> <small>Lencana Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Choong Wen</small> |- | valign="top"|Alamat | valign="top"| {{MAS}} Batu 4 1/2, Jalan Kelang Lama , [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] |- | valign="top"|Telefon | valign="top"| 0379834473 |- | valign="top"|Faksimili | valign="top"| 0379804106 |- | valign="top"|Klasifikasi | valign="top"|[[Sekolah Jenis Kebangsaan Cina]], [[Sekolah Kerajaan]] |- | valign="top"|Moto | valign="top"|“勤朴毅勇” Rajin, sederhana, tegas dan berani. |- | valign="top"|Kod Sekolah | valign="top"| WBC0144 |- | valign="top"|Pengetua | valign="top"|En. Yew Chin Lai |- | valign="top"|Penolong Kanan Akademik | En. Low Swee Chin |- | valign="top"|Penolong Kanan Hal Ehwal Pelajar | Pn. Ooi Miao Eng |- | valign="top"|Penolong Kanan Kokurikulum | Pn. Loo Wei Thing |- | valign="top"|Tahun dirasmikan | valign="top"|1938 |} [[File:SJKC Hoong Wen, Kuala Lumpur 20240221 112804.jpg|thumb|SJKC Choong Wen, Kuala Lumpur]] '''Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Choong Wen''' merupakan sebuah Sekolah Jenis Kebangsaan Cina yang terletak di Batu 4 1/2, Jalan Kelang Lama , [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Pada 2009, Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Choong Wen memiliki 1241 pelajar lelaki dan 1117 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 2358 orang. Ia mempunyai seramai 82 orang guru.²⁰⁰⁹ == Alamat== :Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Choong Wen :Batu 4 1/2, Jalan Kelang Lama , [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] :Telefon = 0379834473 :Fax = 0379804106 == Pautan luar == * * {{Kuala Lumpur}} [[Kategori:Sekolah jenis kebangsaan Cina di Kuala Lumpur|Choong Wen]] [[Kategori: Sekolah rendah di Kuala Lumpur|Choong Wen]] 7k9obpphfgcl7ruqfpxf7r0ngyd2cgm 3 217142 6809879 4573980 2026-03-26T20:33:38Z Civvì 169805 Civvì telah memindahkan laman [[Perbincangan pengguna:Nicola Trozzi]] ke [[Perbincangan pengguna:Nitro2073]] tanpa meninggalkan lencongan: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Nicola Trozzi|Nicola Trozzi]]" to "[[Special:CentralAuth/Nitro2073|Nitro2073]]" 1272524 wikitext text/x-wiki {| style="margin: 1em 0; background: #E9E9FF; border: 1px #9191FF solid; font-size: 95%; padding: 1px" width=100% ! style="background:#C8C8FF; border:1px solid #9191FF; padding:2px" | [[Wikipedia:Selamat datang|Selamat datang]] ke [[Wikipedia Bahasa Melayu]]! |- | '''Salam sejahtera {{PAGENAME}}! Terima kasih kerana mendaftar di Wikipedia Bahasa Melayu!'''<br/>Berikut merupakan beberapa pautan yang dapat anda layari jika masih baru di [[Wikipedia]]: *[[Wikipedia:Pengenalan|Pengenalan tentang Wikipedia]] *[[Wikipedia:Dasar dan garis panduan|Dasar dan garis panduan yang diamalkan]]. *[[Wikipedia:Bagaimana memulakan laman baru|Bagaimana memulakan laman baru]]. *[[Wikipedia:Menyunting|Cara menyunting rencana]]. *[[Wikipedia:Kelaziman penamaan tajuk rencana|Petunjuk dalam memberikan nama rencana]]. *[[Wikipedia:Memohon rencana|Memohon rencana baru]]. *[[Wikipedia:Kedai Kopi|Kedai Kopi bagi berbincang mengenai Wikipedia]]. *'''[[Wikipedia:Babel/ms-0|You don't speak Malay?]]''' Lihat juga [[Wikipedia:Tutorial|tutorial Wikipedia]] dan [[Wikipedia:Meja bantuan|Meja bantuan]]. Untuk menandatangani pesanan anda pada laman perbualan, seperti laman ini, letakkan <nowiki>~~~~</nowiki> (empat kali tanda gelombang) atau klik butang [[imej:Button sig.png|Tandatangan dan cap waktu]] pada laman penyuntingan.<br/><br/>Semoga anda menikmati kunjungan anda di Wikipedia Bahasa Melayu. Selamat menyumbang! {{#if:|{{{1}}}| }} |} {| style="margin: 1em 0; background: #E6FFF4; border: 1px #80FFC9 solid; font-size: 95%; padding: 1px" width=100% ! style="background:#BFFFE4; border:1px solid #80FFC9; padding:2px" | Welcome to the [[:en:Malay language|Malay]] Wikipedia! |- | The following are relevant wiki links for users based here mainly for InterWiki purposes. *[[Wikipedia:Kedutaan|The Malay Wikipedia Embassy]] *[[Wikipedia:Babel|Babel Template Page]] (not yet complete at present time) *[[Wikipedia:Babel/ms-0|Babel Template for non-Malay speakers]] See also our [[Wikipedia:Penyelia|list of local administrators]]. Should you require any assistance here, you may contact me or any one of our ambassadors listed at our embassy. You may also leave a message there for the attention of the whole Malay Wikipedia community. Should the assistance you require be technical in nature, please leave a note with one of our administrators. To sign your message, please type four tildes (<nowiki>~~~~</nowiki>) after it if you are using your local Malay Wikipedia account, or the InterWiki link '''<nowiki>{{:[Wikipedia language code]: [Name of your page] | [Your personal ID] }}</nowiki>''', followed by five tildes (<nowiki>~~~~~</nowiki>) to allow for the date to accompany your message if you are using your foreign Wikipedia account. It would be preferable if you could indicate which Wikipedia language version you are from (meaning the one you most regularly use) to simplify any referencing or liaison that may follow. Enjoy your stay here at the Malay Wikipedia. Cheers! {{#if:|{{{1}}}| }} |} --[[Pengguna:ChempakaBot|ChempakaBot]] ([[Perbincangan Pengguna:ChempakaBot|bincang]]) 11:47, 5 Oktober 2010 (UTC) b613hgeps2me7n8zbewg5yhpfpdd2gg 0 221109 6810024 6659292 2026-03-27T03:21:50Z Foryou42686 357700 /* Sejarah */ 6810024 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Permata |Logo Sekolah = [[image:Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Permata.jpg|200px|center]] |Moto = |Tarikh = {{Birth date and age|1979|1|1}} |TarikhRasmi = {{Birth date and age|1980|1|1}} |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua = |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = BEA8602 |Bandar = Jalan Ss3 / 98 |Daerah = [[Petaling Jaya]] |Negeri = [[Selangor]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = SMK Sri Permata |Laman = |Telefon = 378750623 |Faks = 378777027 |footnotes = }} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Permata''' (dahulunya dikenali sebagai '''Sekolah Menengah Kebangsaan Seaport''') ialah sebuah sekolah menengah kebangsaan yang terletak di Petaling Jaya, Selangor, Malaysia. == Sejarah == Sekolah ini ditubuhkan secara rasmi pada '''1 Januari 1979''' dengan nama '''SMK Seaport''', mengambil nama daripada kawasan sekitar yang dikenali sebagai ''Ladang Seaport''. Namun demikian, bangunan sekolah hanya siap pada tahun '''1980''', dan pada peringkat awal pelajar-pelajarnya ditempatkan sementara di beberapa sekolah berhampiran termasuk SMK Taman SEA, SMJK Katholik dan SMK Sultan Abdul Samad. Pada '''23 Jun 2000''', nama sekolah ini telah ditukar secara rasmi kepada '''Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Permata'''. Walaupun begitu, nama asal “Seaport” masih kekal dalam ingatan warga sekolah dan alumni. ==Pengetua-pengetua Sekolah:== # Y.M Raja Alias Bin Raja Abdullah (Januari 1979 - Mac 1979) # En Abdullah Bin Munam (April 1979 - Januari 1982) # En. Wan Hassan Bin Wan Majid (Julai 1982 - Disember 1983) # En Abu Bakar Bin Ahmad (Januari 1984 - Mei 1990) # En Zakaria Bin Zab (Jun 1990 - Ogos 1992) # Datin Siti Zaharah Binti Hj Mohd Zin (Disember 1993 - Jun 1994) # En Jamaldin Bin Otok (Jun 1994 - November 1996) # Pn Hajah Nik Mastura Binti Nik Umar (November 1996 - Ogos 1997) # Pn Azizah Binti Hamzah (September 1997 - September 2001) # Pn Hajah Hasmah Bte Megat Shariff PPN (Disember 2001 - April2004) # Pn Ramlah bt Astar (Julai 2005 - Januari 2007) # En Ong Hock Thye (Mac 2007 - 2012) # Pn Sakiah binti Saad (Julai 2012 – Jan 2014) # Pn Hjh. Jamilah binti Yusop (Jan 2014 -sekarang) # Pn Saraswathy a/p Narayanasamy (Sept 2017 - Mac 2018 ) # Tuan Haji Aznan Bin Kassan ( Jul 2018 - Dis 2022 ) # Tuan Haji Khuzaifah Bin Burahim ( Mei 2023 - kini ) == Alumni == Ramai lepasan sekolah ini melanjutkan pelajaran ke institusi pengajian tinggi di Malaysia, termasuk UiTM, UM, dan UKM. Alumni sekolah juga mengekalkan ikatan melalui media sosial dan program perjumpaan semula (''reunion''). == Lokasi== Sekolah ini terletak di kawasan SS3/SS7, Kelana Jaya, Petaling Jaya, Selangor. Ia berfungsi sebagai sekolah menengah untuk komuniti setempat di sekitar Kelana Jaya dan Petaling Jaya. '''Alamat:''' :Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Permata :Jalan SS3 / 98 :[[Selangor]], {{MAS}} :Telefon = 03-78750623 :Fax = 03-78777027 == Pautan luar == * [http://sripermata.blogspot.com/ SMK Sri Permata] * [https://www.facebook.com/pages/SMK-Sri-Permata/124536704223142 Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Permata.] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Selangor|Sri Permata]] [[Kategori:Sekolah menengah di Selangor|Sri Permata]] j3uryc6juduj61yfdjlk0qfiegw1bt7 0 225177 6810158 6660351 2026-03-27T08:06:46Z ~2026-18984-54 393164 6810158 wikitext text/x-wiki '''10000''' ('''sepuluh ribu''' atau '''laksa'''<ref>{{Cite web|url=http://prpm.dbp.gov.my/cari1?keyword=laksa|title=laksa II|last=|first=|date=|website=Pusat Rujukan Persuratan Melayu, [[Dewan Bahasa dan Pustaka]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=29 Jun 2020}}</ref>) ialah [[nombor asli]] selepas [[9999 (nombor)|9999]] dan sebelum [[10001 (nombor)|10001]].01140673868 {{Number|number = 10000}} == Shyam deep == Nama alternatif nombor ini, ''laksa'' berasal daripada perkataan [[bahasa Sanskrit]] लक्ष ''lakṣa''. Namun begitu, perkataan asal Sanskrit membawa maksud [[100000 (nombor)|seratus ribu]] (kini sering dieja sebagai [[Lakh|''lakh'']]).<ref>Lihat: * {{Cite book|page=109|title=Sains Matematik dalam Acuan Bahasa Melayu dan Islam|last=Mohamad Zain|first=Shaharir|publisher=[[PTS Publications & Distributors Sdn Bhd]]|year=2014|isbn=9670444373}} {{cite book|page=629|title=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia|publisher=De Gruyter Mouton|year=2021|isbn=978-3-11-055814-2|language=en|first=Tom|last=Hoogervorst|editor-first=Paul|editor-last=Sidwell|editor2-first=Mathias|editor2-last=Jenny|chapter=South Asian influence on the languages of Southeast Asia}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Commons-inline}} {{Tunas-nombor}} [[Kategori:Integer|199e04 10000]] l784qdbn8rznqkms6e75uo7pwg2vg8n 6810159 6810158 2026-03-27T08:07:01Z ~2026-18984-54 393164 6810159 wikitext text/x-wiki '''10000''' ('''sepuluh ribu''' atau '''laksa'''<ref>{{Cite web|url=http://prpm.dbp.gov.my/cari1?keyword=laksa|title=laksa II|last=|first=|date=|website=Pusat Rujukan Persuratan Melayu, [[Dewan Bahasa dan Pustaka]]|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=29 Jun 2020}}</ref>) ialah [[nombor asli]] selepas [[9999 (nombor)|9999]] dan sebelum [[10001 (nombor)|10001]].01140673868 {{Number|number = 10000}} == Shyam deep == Nama alternatif nombor ini, ''laksa'' berasal daripada perkataan [[bahasa Sanskrit]] लक्ष ''lakṣa''. Namun begitu, perkataan asal Sanskrit membawa maksud [[100000 (nombor)|seratus ribu]] (kini sering dieja sebagai [[Lakh|''lakh'']]).<ref>Lihat: * {{Cite book|page=109|title=Sains Matematik dalam Acuan Bahasa Melayu dan Islam|last=Mohamad Zain|first=Shaharir|publisher=[[PTS Publications & Distributors Sdn Bhd]]|year=2014|isbn=9670444373}} * {{cite book|page=629|title=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia|publisher=De Gruyter Mouton|year=2021|isbn=978-3-11-055814-2|language=en|first=Tom|last=Hoogervorst|editor-first=Paul|editor-last=Sidwell|editor2-first=Mathias|editor2-last=Jenny|chapter=South Asian influence on the languages of Southeast Asia}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Commons-inline}} {{Tunas-nombor}} [[Kategori:Integer|199e04 10000]] sn08ycx8nbtnsfpkdv5z0va68pmf6yq 0 243405 6810176 5183889 2026-03-27T08:37:20Z Max Blaster Cell 393168 Anne-Laure Bodin 2026 6810176 wikitext text/x-wiki {{Infobox komun Perancis |name = Ceaulmont |region = Centre |department = [[Indre]] |arrondissement = La Châtre |canton = Éguzon-Chantôme |INSEE = 36032 |postal code = 36200 |image = Mairie de Ceaulmont (Indre).JPG |mayor = Anne-Laure Bodin |term = 2026&ndash;2032 |intercommunality = Pays d'Éguzon-Val de Creuse |longitude = 1.55333333333 |latitude = 46.5322222222 |elevation m = 197 |elevation min m = 104 |elevation max m = 266 |area km2 = 17.38 |population = 651 |population date = 1999 }} '''Ceaulmont''' ialah [[Komun di Perancis|komun]] di [[Jabatan di Perancis|jabatan]] [[Indre]] di [[Centre]] di tengah [[Perancis]]. == Lihat juga == * [[Komun di jabatan Indre]] == Rujukan == * [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=36&codecom=032 Fail komun INSEE] {{Geo-stub}} [[Kategori:Komun di Indre]] kq5jcgpao4lbd83tj0olpswvxk5nifz 0 255944 6809769 1560855 2026-03-26T13:07:09Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6809769 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Sekolah Kebangsaan Lubok | native_name = <!-- {{lang|language code|name in native language}}--> | image = | alt = SK Lubok | caption = SK Lubok | motto = | location = Jalan Muar, Kampung Lubok, Semerah, Daerah Batu Pahat, [[Johor Darul Takzim]] | country = [[Malaysia]] | coordinates = {{Coord|1.84920683083101|N|102.905786633492|E|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Malaysia Johor | other_name = SK Lubok | type = [[Sekolah rendah]] ([[sekolah kebangsaan]]) | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | status = Beroperasi | school_board = | district = [[Daerah Batu Pahat]] | authority = Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat | school_number = JBA0001 | oversight = <!-- use | oversight_label = to override the default label --> | principal = <!-- use | principal_label = to override the default label --> | grades = Tahun 1–6 | gender = Campuran (lelaki dan perempuan) | age_range = 7–12 tahun | enrollment = <!-- or | enrolment = or | students = or | pupils = or | roll = --> | language = [[Bahasa Melayu]] | website = <!-- {{URL|school.url}} or {{URL|1=school.url}} if the url contains an equals sign --> | footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Lubok''' ialah sebuah [[sekolah kebangsaan]] yang menyediakan akses [[pendidikan rendah]] di [[Daerah Batu Pahat]], Johor Darul Takzim, Malaysia. Sekolah Kebangsaan Lubok turut dikenali sebagai '''SK Lubok'''. Bangunan sekolah ini terletak pada Jalan Muar di Kampung Lubok, sebuah kampung di dalam [[Mukim Lubok]]. Sekolah ini terletak di bawah autoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref><ref name="apac">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/jba0001-sk-lubok.html|website=APAC Directory|title=SK Lubok, Batu Pahat|access-date=15 September 2025|language=en}}</ref> Kod sekolah bagi Sekolah Kebangsaan Lubok ialah JBA0001.<ref name="KPM2021"/> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Sekolah kebangsaan di Johor|Lubok]] [[Kategori:Sekolah rendah di Johor|Lubok]] dmhf9m3u9vwr1ukxkf3agnlwnxi83vr 6809772 6809769 2026-03-26T13:16:25Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6809772 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Sekolah Kebangsaan Lubok | native_name = <!-- {{lang|language code|name in native language}}--> | image = | alt = SK Lubok | caption = SK Lubok | motto = | location = Jalan Muar, Kampung Lubok, Semerah, Daerah Batu Pahat, [[Johor Darul Takzim]] | country = [[Malaysia]] | coordinates = {{Coord|1.84920683083101|N|102.905786633492|E|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Malaysia Johor | other_name = SK Lubok | type = [[Sekolah rendah]] ([[sekolah kebangsaan]]) | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | status = Beroperasi | school_board = | district = [[Daerah Batu Pahat]] | authority = Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat | school_number = JBA0001 | oversight = <!-- use | oversight_label = to override the default label --> | principal = <!-- use | principal_label = to override the default label --> | grades = Tahun 1–6 | gender = Campuran (lelaki dan perempuan) | age_range = 7–12 tahun | enrollment = <!-- or | enrolment = or | students = or | pupils = or | roll = --> | language = [[Bahasa Melayu]] | website = <!-- {{URL|school.url}} or {{URL|1=school.url}} if the url contains an equals sign --> | footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Lubok''' ialah sebuah [[sekolah kebangsaan]] yang menyediakan akses [[pendidikan rendah]] di [[Daerah Batu Pahat]], Johor Darul Takzim, Malaysia. Sekolah Kebangsaan Lubok turut dikenali sebagai '''SK Lubok'''. Bangunan sekolah ini terletak pada Jalan Muar di Kampung Lubok, sebuah kampung di dalam [[Mukim Lubok]]. Sekolah ini terletak di bawah autoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref><ref name="apac">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/jba0001-sk-lubok.html|website=APAC Directory|title=SK Lubok, Batu Pahat|access-date=15 September 2025|language=en}}</ref> Kod sekolah bagi Sekolah Kebangsaan Lubok ialah JBA0001.<ref name="KPM2021"/> == Kedudukan == Kedudukan Sekolah Kebangsaan Lubok berada di kawasan luar bandar.<ref name="KPM2021"/> Secara fizikal, Sekolah Kebangsaan Lubok terletak pada sebelah selatan Jalan Peserai yang sebahagian daripada penjajaran [[Laluan Persekutuan Malaysia 5]] di dalam Daerah Batu Pahat. Sekolah ini terletak berhampiran dengan Masjid Jamek Parit Lubok Darat yang menjadi tempat melakukan ibadah bagi masyarakat Islam Kampung Lubok dan sekitarnya.<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> Kedudukan sekolah ini berada strategik dengan beberapa kawasan petempatan manusia seperti Kampung Parit Lubok Laut, Kampung Lubok, Kampung Tengah, Kampung Sungai Nibong Laut, Kampung Parit Lubok Tengah, Kampung Parit Lapis Lubok, Kampung Parit Gantong Lubok, Kampung Parit Guntong, Kampung Parit Guntong Laut, Kampung Parit Sangit dan Kampung Sungai Nibong.<ref name="MyGeoName"/> [[Semerah (Johor)|Semerah]], sebuah kawasan pekan juga terletak berhampiran dengan Sekolah Kebangsaan Lubok.<ref name="MyGeoName"/> == Enrolmen == Sebanyak 92 orang yang mendaftarkan menjadi murid di Sekolah Kebangsaan Lubok pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Seterusnya, sebanyak 16 orang guru yang berdaftar di Sekolah Kebangsaan Peserai pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Pada tahun 2009, sebanyak 132 orang mendaftarkan menjadi murid dengan keadaan 68 orang murid ialah lelaki dan 64 orang murid ialah perempuan. Seterusnya, terdapat 25 orang guru yang berdaftar di sekolah ini pada tahun 2009. == Rujukan == <references/> [[Kategori:Sekolah kebangsaan di Johor|Lubok]] [[Kategori:Sekolah rendah di Johor|Lubok]] egvrxy7c2r8w75phbob4w6yksa49tlj 6809773 6809772 2026-03-26T13:17:13Z Wiki Farazi 262662 kemas kini koordinat 6809773 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Sekolah Kebangsaan Lubok | native_name = <!-- {{lang|language code|name in native language}}--> | image = | alt = SK Lubok | caption = SK Lubok | motto = | location = Jalan Muar, Kampung Lubok, Semerah, Daerah Batu Pahat, [[Johor Darul Takzim]] | country = [[Malaysia]] | coordinates = {{Coord|1.873848|N|102.795417|E|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Malaysia Johor | other_name = SK Lubok | type = [[Sekolah rendah]] ([[sekolah kebangsaan]]) | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | status = Beroperasi | school_board = | district = [[Daerah Batu Pahat]] | authority = Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat | school_number = JBA0001 | oversight = <!-- use | oversight_label = to override the default label --> | principal = <!-- use | principal_label = to override the default label --> | grades = Tahun 1–6 | gender = Campuran (lelaki dan perempuan) | age_range = 7–12 tahun | enrollment = <!-- or | enrolment = or | students = or | pupils = or | roll = --> | language = [[Bahasa Melayu]] | website = <!-- {{URL|school.url}} or {{URL|1=school.url}} if the url contains an equals sign --> | footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Lubok''' ialah sebuah [[sekolah kebangsaan]] yang menyediakan akses [[pendidikan rendah]] di [[Daerah Batu Pahat]], Johor Darul Takzim, Malaysia. Sekolah Kebangsaan Lubok turut dikenali sebagai '''SK Lubok'''. Bangunan sekolah ini terletak pada Jalan Muar di Kampung Lubok, sebuah kampung di dalam [[Mukim Lubok]]. Sekolah ini terletak di bawah autoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref><ref name="apac">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/jba0001-sk-lubok.html|website=APAC Directory|title=SK Lubok, Batu Pahat|access-date=15 September 2025|language=en}}</ref> Kod sekolah bagi Sekolah Kebangsaan Lubok ialah JBA0001.<ref name="KPM2021"/> == Kedudukan == Kedudukan Sekolah Kebangsaan Lubok berada di kawasan luar bandar.<ref name="KPM2021"/> Secara fizikal, Sekolah Kebangsaan Lubok terletak pada sebelah selatan Jalan Peserai yang sebahagian daripada penjajaran [[Laluan Persekutuan Malaysia 5]] di dalam Daerah Batu Pahat. Sekolah ini terletak berhampiran dengan Masjid Jamek Parit Lubok Darat yang menjadi tempat melakukan ibadah bagi masyarakat Islam Kampung Lubok dan sekitarnya.<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> Kedudukan sekolah ini berada strategik dengan beberapa kawasan petempatan manusia seperti Kampung Parit Lubok Laut, Kampung Lubok, Kampung Tengah, Kampung Sungai Nibong Laut, Kampung Parit Lubok Tengah, Kampung Parit Lapis Lubok, Kampung Parit Gantong Lubok, Kampung Parit Guntong, Kampung Parit Guntong Laut, Kampung Parit Sangit dan Kampung Sungai Nibong.<ref name="MyGeoName"/> [[Semerah (Johor)|Semerah]], sebuah kawasan pekan juga terletak berhampiran dengan Sekolah Kebangsaan Lubok.<ref name="MyGeoName"/> == Enrolmen == Sebanyak 92 orang yang mendaftarkan menjadi murid di Sekolah Kebangsaan Lubok pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Seterusnya, sebanyak 16 orang guru yang berdaftar di Sekolah Kebangsaan Peserai pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Pada tahun 2009, sebanyak 132 orang mendaftarkan menjadi murid dengan keadaan 68 orang murid ialah lelaki dan 64 orang murid ialah perempuan. Seterusnya, terdapat 25 orang guru yang berdaftar di sekolah ini pada tahun 2009. == Rujukan == <references/> [[Kategori:Sekolah kebangsaan di Johor|Lubok]] [[Kategori:Sekolah rendah di Johor|Lubok]] orxh6u5yghm4l4knuondpkbsdwdzzmh 0 255945 6809776 3419299 2026-03-26T13:21:41Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6809776 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Sekolah Kebangsaan Seri Maamor | native_name = <!-- {{lang|language code|name in native language}}--> | image = | alt = SK Seri Maamor | caption = SK Seri Maamor | motto = | location = Jalan Batu Puteh, Kampung Parit Guntong, Semerah, Daerah Batu Pahat, [[Johor Darul Takzim]] | country = [[Malaysia]] | coordinates = {{Coord|1.873848|N|102.795417|E|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Malaysia Johor | other_name = SK Seri Maamor | type = [[Sekolah rendah]] ([[sekolah kebangsaan]]) | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | status = Beroperasi | school_board = | district = [[Daerah Batu Pahat]] | authority = Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat | school_number = JBA0002 | oversight = <!-- use | oversight_label = to override the default label --> | principal = <!-- use | principal_label = to override the default label --> | grades = Tahun 1–6 | gender = Campuran (lelaki dan perempuan) | age_range = 7–12 tahun | enrollment = <!-- or | enrolment = or | students = or | pupils = or | roll = --> | language = [[Bahasa Melayu]] | website = <!-- {{URL|school.url}} or {{URL|1=school.url}} if the url contains an equals sign --> | footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Seri Maamor''' ialah sebuah [[sekolah kebangsaan]] yang menyediakan akses [[pendidikan rendah]] di [[Daerah Batu Pahat]], Johor Darul Takzim, Malaysia. Sekolah Kebangsaan Seri Maamor turut dikenali sebagai '''SK Seri Maamor'''. Bangunan sekolah ini terletak pada Jalan Batu Puteh di Kampung Parit Guntong, sebuah kampung di dalam [[Mukim Lubok]]. Sekolah ini terletak di bawah autoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref><ref name="apac">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/jba0002-sk-seri-maamor.html|website=APAC Directory|title=SK Seri Maamor, Batu Pahat|access-date=15 September 2025|language=en}}</ref> Kod sekolah bagi Sekolah Kebangsaan Seri Maamor ialah JBA0002.<ref name="KPM2021"/> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [http://sksmaamor.blogspot.com/ Sekolah Kebangsaan Seri Maamor] [[Kategori:Sekolah kebangsaan di Johor|Seri Maamor]] [[Kategori:Sekolah rendah di Johor|Seri Maamor]] ggr6i5wrkg1o1jc4glsccidnudxt69q 6809778 6809776 2026-03-26T13:26:44Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6809778 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Sekolah Kebangsaan Seri Maamor | native_name = <!-- {{lang|language code|name in native language}}--> | image = | alt = SK Seri Maamor | caption = SK Seri Maamor | motto = | location = Jalan Batu Puteh, Kampung Parit Guntong, Semerah, Daerah Batu Pahat, [[Johor Darul Takzim]] | country = [[Malaysia]] | coordinates = {{Coord|1.873848|N|102.795417|E|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Malaysia Johor | other_name = SK Seri Maamor | type = [[Sekolah rendah]] ([[sekolah kebangsaan]]) | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | status = Beroperasi | school_board = | district = [[Daerah Batu Pahat]] | authority = Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat | school_number = JBA0002 | oversight = <!-- use | oversight_label = to override the default label --> | principal = <!-- use | principal_label = to override the default label --> | grades = Tahun 1–6 | gender = Campuran (lelaki dan perempuan) | age_range = 7–12 tahun | enrollment = <!-- or | enrolment = or | students = or | pupils = or | roll = --> | language = [[Bahasa Melayu]] | website = <!-- {{URL|school.url}} or {{URL|1=school.url}} if the url contains an equals sign --> | footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Seri Maamor''' ialah sebuah [[sekolah kebangsaan]] yang menyediakan akses [[pendidikan rendah]] di [[Daerah Batu Pahat]], Johor Darul Takzim, Malaysia. Sekolah Kebangsaan Seri Maamor turut dikenali sebagai '''SK Seri Maamor'''. Bangunan sekolah ini terletak pada Jalan Batu Puteh di Kampung Parit Guntong, sebuah kampung di dalam [[Mukim Lubok]]. Sekolah ini terletak di bawah autoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref><ref name="apac">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/jba0002-sk-seri-maamor.html|website=APAC Directory|title=SK Seri Maamor, Batu Pahat|access-date=15 September 2025|language=en}}</ref> Kod sekolah bagi Sekolah Kebangsaan Seri Maamor ialah JBA0002.<ref name="KPM2021"/> == Kedudukan == Kedudukan Sekolah Kebangsaan Seri Maamor berada di kawasan luar bandar.<ref name="KPM2021"/> Secara fizikal, Sekolah Kebangsaan Seri Maamor terletak pada sebelah utara Jalan Batu Puteh di dalam Daerah Batu Pahat. Sekolah ini terletak berhampiran dengan Kompleks Penghulu Mukim Lubok.<ref name="apac"/><ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> Kedudukan sekolah ini berada strategik dengan beberapa kawasan petempatan manusia seperti Kampung Parit Guntong, Kampung Parit Sangit, Kampung Lubok, Kampung Sri Lubok, Kaampung Parit Guntong Darat, Kampung Parit Lubok Darat, Kampung Parit Gantong dan Kampung Parit Kuda.<ref name="MyGeoName"/> == Enrolmen == Sebanyak 128 orang yang mendaftarkan menjadi murid di Sekolah Kebangsaan Seri Maamor pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Seterusnya, sebanyak 16 orang guru yang berdaftar di Sekolah Kebangsaan Peserai pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Pada tahun 2009, sebanyak 178 orang mendaftarkan menjadi murid dengan keadaan 89 orang murid ialah lelaki dan 89 orang murid ialah perempuan. Seterusnya, terdapat 17 orang guru yang berdaftar di sekolah ini pada tahun 2009. == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [http://sksmaamor.blogspot.com/ Sekolah Kebangsaan Seri Maamor] [[Kategori:Sekolah kebangsaan di Johor|Seri Maamor]] [[Kategori:Sekolah rendah di Johor|Seri Maamor]] 52ybgyr0hsk2ej1c80xt6v8f43b3a4o 6809780 6809778 2026-03-26T13:27:41Z Wiki Farazi 262662 kemas kini koordinat 6809780 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sekolah | name = Sekolah Kebangsaan Seri Maamor | native_name = <!-- {{lang|language code|name in native language}}--> | image = Sekolah Kebangsaan Seri Maamor.jpg | alt = SK Seri Maamor | caption = SK Seri Maamor | motto = | location = Jalan Batu Puteh, Kampung Parit Guntong, Semerah, Daerah Batu Pahat, [[Johor Darul Takzim]] | country = [[Malaysia]] | coordinates = {{Coord|1.90538|N|102.818107|E|display=inline,title|format=dms}} | pushpin_map = Malaysia Johor | other_name = SK Seri Maamor | type = [[Sekolah rendah]] ([[sekolah kebangsaan]]) | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | status = Beroperasi | school_board = | district = [[Daerah Batu Pahat]] | authority = Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat | school_number = JBA0002 | oversight = <!-- use | oversight_label = to override the default label --> | principal = <!-- use | principal_label = to override the default label --> | grades = Tahun 1–6 | gender = Campuran (lelaki dan perempuan) | age_range = 7–12 tahun | enrollment = <!-- or | enrolment = or | students = or | pupils = or | roll = --> | language = [[Bahasa Melayu]] | website = <!-- {{URL|school.url}} or {{URL|1=school.url}} if the url contains an equals sign --> | footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Seri Maamor''' ialah sebuah [[sekolah kebangsaan]] yang menyediakan akses [[pendidikan rendah]] di [[Daerah Batu Pahat]], Johor Darul Takzim, Malaysia. Sekolah Kebangsaan Seri Maamor turut dikenali sebagai '''SK Seri Maamor'''. Bangunan sekolah ini terletak pada Jalan Batu Puteh di Kampung Parit Guntong, sebuah kampung di dalam [[Mukim Lubok]]. Sekolah ini terletak di bawah autoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Batu Pahat.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref><ref name="apac">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/jba0002-sk-seri-maamor.html|website=APAC Directory|title=SK Seri Maamor, Batu Pahat|access-date=15 September 2025|language=en}}</ref> Kod sekolah bagi Sekolah Kebangsaan Seri Maamor ialah JBA0002.<ref name="KPM2021"/> == Kedudukan == Kedudukan Sekolah Kebangsaan Seri Maamor berada di kawasan luar bandar.<ref name="KPM2021"/> Secara fizikal, Sekolah Kebangsaan Seri Maamor terletak pada sebelah utara Jalan Batu Puteh di dalam Daerah Batu Pahat. Sekolah ini terletak berhampiran dengan Kompleks Penghulu Mukim Lubok.<ref name="apac"/><ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> Kedudukan sekolah ini berada strategik dengan beberapa kawasan petempatan manusia seperti Kampung Parit Guntong, Kampung Parit Sangit, Kampung Lubok, Kampung Sri Lubok, Kaampung Parit Guntong Darat, Kampung Parit Lubok Darat, Kampung Parit Gantong dan Kampung Parit Kuda.<ref name="MyGeoName"/> == Enrolmen == Sebanyak 128 orang yang mendaftarkan menjadi murid di Sekolah Kebangsaan Seri Maamor pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Seterusnya, sebanyak 16 orang guru yang berdaftar di Sekolah Kebangsaan Peserai pada tahun 2021.<ref name="KPM2021"/> Pada tahun 2009, sebanyak 178 orang mendaftarkan menjadi murid dengan keadaan 89 orang murid ialah lelaki dan 89 orang murid ialah perempuan. Seterusnya, terdapat 17 orang guru yang berdaftar di sekolah ini pada tahun 2009. == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [http://sksmaamor.blogspot.com/ Sekolah Kebangsaan Seri Maamor] [[Kategori:Sekolah kebangsaan di Johor|Seri Maamor]] [[Kategori:Sekolah rendah di Johor|Seri Maamor]] aslnwkzeuopx72vck4v252imb76n61w 0 261575 6810023 6346241 2026-03-27T03:21:19Z Foryou42686 357700 6810023 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Munshi Abdullah |Logo Sekolah = |Moto = Usaha Tetap Jaya |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua =En. Ramli bin Abdullah |GPK 1 =. |GPK HEM =En. Kamarudin bin Kassim |GPK KOKO =Puan Sanisah binti Ahmad |Pengerusi PIBG =En. Nor Sham bin Mulop |Kod sekolah = MEA2087<ref>[https://www.moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri Senarai Sekolah Mengikut Kumpulan Jenis Dan Negeri]</ref> |Bandar = [[Batu Berendam]] |Daerah = [[Melaka Tengah]] |Negeri = [[Melaka]] |Negara = Malaysia |Kemasukan = |Singkatan =MUNSHI |Laman = |Telefon = +(60)6-3175320 |Faks = +(60)6-3173812 |footnotes = |Kapsyen Logo=}} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Munshi Abdullah''' atau nama ringkasnya ''SMK Munshi Abdullah'', merupakan sebuah Sekolah Menengah Kebangsaan yang terletak di Batu Berendam. Pada 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan Munshi Abdullah memiliki 987 orang pelajar lelaki dan 1086 orang pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1918 orang. Ia mempunyai seramai 143 orang guru.²⁰⁰⁹ ==Sejarah== SMK Munshi Abdullah telah ditubuhkan pada tahun 1958 sempena menyahut seruan [[Penyata Razak 1956|Penyata Dasar Pelajaran Razak 1956]]. Pada mula penubuhannya, pelajar menumpang di Sekolah Inggeris Gajah Berang di Jalan Gajah Berang. Nama asalnya ialah Sekolah Menengah Kebangsaan Laki-Laki Bandar Melaka (SMKL). Pelajar perintisnya berjumlah 80 orang iaitu terdiri daripada pelajar-pelajar lelaki tingkatan 1. Pada tahun 1964, SMKL menumpang di bangunan Sekolah Menengah Tun Tijah, di Jalan Durian Daun. Kemudiannya berpindah dan menumpang di bangunan Durian Daun pada Oktober 1965. Pada bulan Disember 1966, SMKL mempunyai bangunan sendiri di [[Batu Berendam|Batu_Berendam]], yang terletak kira-kira 5 km dari Bandar Melaka. Nama sekolah ini ditukar kepada Sekolah Menengah Kebangsaan Lelaki Batu Berendam (SMKLBB). Pada masa ini SMKLBB terdiri daripada empat blok bangunan iaitu Blok A, B, C, D dan sebuah kantin. Pada 16 Jun 1968, apabila SMKLBB dirasmikan oleh Menteri Pelajaran Malaysia, [[Khir Johari|Tan Sri Mohd. Khir Johari]] dan secara rasminya, nama sekolah ini telah ditukar kepada Sekolah Menengah Munshi Abdullah (SMMA). Tingkatan 6 [[Sastera|Sastera]] bermula pada tahun 1969 dan mengandungi 30 orang pelajar terdiri daripada 15 pelajar lelaki dan 15 pelajar perempuan. Pada tahun 1970, tiga kelas Tingkatan 4 aliran sains dimulakan juga bermulanya pengambilan pelajar perempuan kerana sebelumnya pengambilan pelajar tingkatan 1 hingga 5 adalah terdiri daripada pelajar lelaki sahaja. Berikutan dengan itu, satu kelas Tingkatan 6 sains dimulakan di SMKMA pada tahun 1971. Pada tahun 1977, SMKMA menerima pelajar Rancangan Khas iaitu pelajar yang sekurang-kurangnya mendapat 3A dalam [[Ujian Penilaian Sekolah Rendah]] (UPSR) yang tidak berjaya ke [[Sekolah Berasrama Penuh]] (SBP) sebanyak dua kelas dengan lebih kurang 65-75 pelajar lelaki dan perempuan. Mereka diwajibkan tinggal di asrama. Pada tahun 1991, program Rancangan Khas (RK) ini dihentikan dan digantikan dengan Kelas Aliran Agama (KAA). Pada dasarnya KAA ini sama dengan RK bezanya pelajar-pelajar ini tidak berjaya permohonannya ke SMK(A) iaitu SMK aliran agama. Pada Tahun 2020, SMK Munshi Abdullah telah dijadikan semula sekolah satu sesi persekolahan. Murid Tingkatan 6 telah berpindah ke premis baru di blok G yang asalnya adalah bangunan asrama lelaki. ==Pengetua == {| class="wikitable" |'''Bil''' |'''Nama Pengetua''' |'''Tempoh Berkhidmat''' |- |1 |Encik Mohd Yusri bin Seman |02 Januari hingga sekarang |- |2 |Tuan Hj. Yusof bin Othman |Ogos 2016 hingga 01Januari 2020 |- |3 |Tuan Hj. Mohd. Ghazali bin Ahmad |Jun 2014 hingga Ogos 2016 |- |4 |Tuan Hj. Mohd. Rashid bin Sidek |April 2014 hingga Jun 2014 |- |5 |Tuan Hj. Md. Rashid bin Hussin |2011 hingga Mac 2014 |- |6 |En. Md. Ali bin Said |April 2009 hingga Disember 2011 |- |7 |Pn. Hjh. Khalijah bt. Abdul Rahman |2007 hingga Mac 2009 |- |8 |Pn Hjh. Rosnah Bte. Hj Hussin |- |9 |Tn Hj Hussein Markom 1976 |En Abd Hadi Alias 1979 |- |} == Lagu Sekolah == '''USAHA TETAP JAYA''' Usaha tetap jaya Cogan perjuangan hidup Mengamalkan rukun negara Junjung tinggi untuk nusa dan bangsa Pelihara nama baik Ibubapa dan negara Semat di sanubari Suruhan dan larangan agama Menghadapi cabaran zaman Dengan cogan kata Usaha tetap jaya Wahai pemudi pemuda Belia harapan bangsa Pergandakanlah usahamu Untuk menuju kejayaan Negara Belajarlah dengan giat Jangan lupa beribadat Amalkan segera Disiplin semangat belia Mencapai semua cita-cita Berbakti kepada bangsa Dengan cogan kata Usaha tetap jaya. == Aktiviti dan Peristiwa Sepanjang Tahun 2017 == Sepanjang tahun 2017, terdapat pelbagai aktiviti akademik dan ko-akademik yang telah dilaksanakan. Antara aktiviti-aktiviti tersebut adalah: * Minggu Mesra Pelajar Tingkatan 1 * Kejohanan Merentas Desa * Kejohanan Sukan Tahunan Jubli Emas * Majlis Pelantikan Pemimpin Pelajar * Pelancaran Minggu Bahasa * KOMBeT Sejarah * Sambutan Hari Guru Peringkat Sekolah * Minggu Teknik dan Vokasional        * Bengkel Kecemerlangan Pelajar    * Sambutan Ceria Merdeka * Malam Munshi Berselawat [[File:Lantikan pemimpin2.jpg|thumb|Majlis Pelantikan Pemimpin Pelajar|tengah]] <br> [[File:Lantikan pemimpin1.jpg|thumb|Majlis Pelantikan Pemimpin Pelajar|kiri]]<br> [[File:Lantikan pemimpin.jpg|thumb|Majlis Pelantikan Pemimpin Pelajar|kanan]]<br> [[File:Minggu bahasa.jpg|thumb|Pelancaran Minggu Bahasa|tengah]] [[File:Merentas desa.jpg|thumb|Acara Merentas Desa|kiri]]<br> [[File:Merentas desa2.jpg|thumb|Acara Merentas Desa|kanan]]<br> [[File:Merentas desa3.jpg|thumb|Johan Acara Merentas Desa - Rumah Sultan Iskandar Shah|tengah]]<br> <br><br> == Galeri Warisan == Galeri Sejarah Munshi atau dahulunya lebih dikenali sebagai Bilik Warisan telah ditubuhkan sejak tahun 1990 bersesuaian dengan dasar Jabatan Pelajaran Melaka pada ketika itu yang inginkan setiap sekolah mempunyai sebuah bilik yang boleh menghimpunkan segala aspek penting sejarah perkembangan sekolah.                Di bawah pentadbiran Tuan Haji Sairi bin Haji Tahir yang merupakan Pengetua SMK Munshi Abdullah pada ketika itu, Bilik Warisan telah dibangunkan dengan jayanya. Guru-guru dan para pelajar SMK Munshi Abdullah telah mengumpulkan dan merekodkan banyak peristiwa penting yang berlaku sejak tahun 1968. Kini, Bilik Warisan telah dibangunkan lagi dengan meluaskan skop fungsi dan peranannya iaitu dua elemen tambahan telah dilakukan dengan penubuhan Sudut Warisan Tradisional dan Sudut Anugerah dan kini ianya lebih dikenali sebagai Galeri Munshi. {{Multiple image|total_width = 600 <!-- Layout parameters --> | align = center <!--image 1--> | image1 = Sudut Ruangan Galeri Warisan2.jpg | width1 = <!-- displayed width of image; overridden by "width" above --> | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = kanan <!--image 2--> | image2 = Sudut Ruangan Galeri Warisan3.jpg | width2 = <!-- displayed width of image; overridden by "width" above --> | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = tengah <!--image 3--> | image3 = Sudut Ruangan Galeri Warisan1.jpg | width3 = <!-- displayed width of image; overridden by "width" above --> | alt3 = | link3 = | thumbtime3 = | caption3 = kiri | footer = Sudut Ruangan Galeri Warisan }} == Rekod Pencapaian Kokurikulum 2017 == '''Rekod Penyertaan dan Pencapaian Pelajar Dalam Pertandingan Sukan (Olahraga/Sukan dan Permainan/Lain-lain) Tahun 2017''' {| class="wikitable" | rowspan="2" |Bil | rowspan="2" |Nama Program/Pertandingan | rowspan="2" |Tarikh | rowspan="2" |Tempat | colspan="4" |Pencapaian (Johan/Naib Johan/Ketiga) |- |Peringkat Daerah |Peringkat Negeri |Peringkat Kebangsaan |Peringkat Antarabangsa |- |1 |KEJOHANAN RUGBY SARACENS INTERNATIONAL  2017 BAWAH 16 A)MUHAMMAD HAZIQ HAQEEM BIN YAZID (4A3) B)MUHAMMAD AMIRUL ADHAM BIN KHAIRUL ANUAR (4PI2) KEJOHANAN RUGBY  BP BOSS 7’S JEMPUTAN BAWAH 17 MUHAMMAD FIKRI BIN JOHARI KEJOHANAN RUGBY 10 SEBELAH PERINGKAT KEBANGSAAN VICTORIA INSTITUTION 2017 A)SHAFFIQ IRFAN BIN SHAHROLZAMAN B)MUHD NUR EKHSAN BIN HASAN KEJOHANAN RUGBY  MSSM 2017 5 ORANG PELAJAR SMK MUNSHI ABDULLAH TERPILIH |  18 – 19 FEBRUARI  11 MAC 31 MAC –  2 APRIL    17- 25 MAC |BUKIT KIARA, KL BATU PAHAT JOHOR KUALA LUMPUR PERAK |  |  |WAKIL NEGERI MELAKA WAKIL NEGERI MELAKA  WAKIL NEGERI MELAKA |WAKIL NEGERI MELAKA (NAIB JOHAN) |- |2 |PERTANDINGAN MTQSS PERINGKAT NEGERI MELAKA 2017 HAFAZAN NUR ZEEHAN BINTI AHMAD FAHIM MUHAMMAD SHAMIN SAMSUDIN TILAWAH NORHADHINAH BINTI RAHMAN PERTANDINGAN MTQSS PERINGKAT  KEBANGSAAN 2017 NUR ZEEHAN BINTI AHMAD FAHIM MUHAMMAD SHAMIN SAMSUDIN |  28 MAC  MEI |SM TEKNIK BUKIT PIATU KELANTAN |  |(L DAN P) SAGUHATI |WAKILI NEGERI MELAKA |  |- |3 |KEJOHANAN  MERENTAS DESA MSS MELAKA BAWAH 18 NUR ARFA AUJI BINTI NORAZMAN KEJOHANAN  MERENTAS DESA MSSM BAWAH 18 NUR ARFA AUJI BINTI NORAZMAN KEJOHANAN OLAHRAGA DAN BALAPAN MSS MELAKA 6 ORANG PELAJAR SMK MUNSHI ABDULLAH TERPILIH ­-NUR ARFA AUJI BINTI NORAZMAN |FEBRUARI 17 – 24 MAC 28 – 29 MAC |SELANGOR |SMS SERI KOTA | |NAIB JOHAN (TEMPAT KE-4) 3000 M |WAKILI NEGERI MELAKA (TEMPAT KE-51) |  |- |4 |KEJOHANAN BADMINTON  BAWAH 18 MSS MELAKA TAN MING KANG KEJOHANAN BADMINTON  BAWAH 18 MSSM TAN MING KANG |   21 – 23 FEBRUARI 17 – 24    MAC |AYER KEROH SPORTS CENTRE SARAWAK | |NAIB JOHAN |   WAKILI NEGERI MELAKA |    |- |5 |KEJOHANAN PING PONG MSS BAWAH 18 MSS MELAKA KENNY CHEW HUI YI KEJOHANAN PING PONG  BAWAH 18 MSSM KENNY CHEW HUI YI |  16 – 17 FEBRUARI   17 -  23      MAC |SJKC MASJID TANAH |JOHOR | |(TEMPAT KE-3)    |    WAKILI NEGERI MELAKA (TEMPAT KE-16 DARIPADA 64) |       |- |6 |KEJOHANAN AKUATIK BAWAH 18 MSSM RICKY POOK  (POLO AIR) |17 – 24    MAC |PUSAT AKUATIK HANG JEBAT MELAKA | |   | WAKILI NEGERI MELAKA (JOHAN) |  |- |7 |KEJOHANAN BOLA KERANJANG  MSS MELAKA BAWAH 18 TAHUN               PASUKAN PEREMPUAN | |SMJK PULAU SEBANG | |(SUKU AKHIR) |  |  |- |8 |KEJOHANAN HOKI BAWAH 18(W) MAS-MSN – MILO-KPM 2017 NUR DINI FARIZAH BINTI YAZID |    17-24      MAC |KUALA LUMPUR | | |WAKILI NEGERI MELAKA |  |- |9 |KEJOHANAN  SILAT MSS MELAKA KEJOHANAN  SILAT MSS 2017 |4 – 6 APRIL MEI 2017 |SMK AYER KEROH KUANTAN, PAHANG | |JOHAN  |WAKILI NEGERI MELAKA  |  |- |10 |KEJOHANAN BOLA JARING MSS BAWAH 18 DAN 15 MSS MELAKA KEJOHANAN BOLA JARING MSS BAWAH 18 DAN 15 MSS MELAKA     B15 : 6 PELAJAR SMKMA     B18 : 4 PELAJAR SMKMA |  |SMK TINGGI PEREMPUAN MELAKA |NAIB JOHAN |NAIB JOHAN |    |      |- |11 |KEJOHANAN MENEMBAK RIFLE WOMEN B 15 NOR ATHIRAH M. FARID |19-23 APRIL |PERLIS | | |JOHAN |  |}    == Alumni MUNSHI == {{Anas Firdaus|date=2013}} == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Munshi Abdullah :Batu Berendam, :75350, Melaka :Melaka, Malaysia :Telefon = 06-3175320 :Faks = 06-3173812 == Rujukan == <references/> == Pautan luar == [[Kategori: Sekolah Menengah Kebangsaan di Melaka|Munshi Abdullah]] [[Kategori: Sekolah menengah di Melaka|Munshi Abdullah]] 9a1n1x7ddb6rf7a5w8kf9yhq3y99bck 0 262297 6809781 6642088 2026-03-26T13:29:45Z ~2026-18820-48 393071 6809781 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Nafas Cinta | image = | caption = | director = Jailani Abdul Ghani | writer = {{plainlist| '''Skrip''' * Ismail Ahmad * Radzi Sayed }} | screenplay = {{plainlist| * Jurey Latiff Rosli * Gayatri Su-Lin Pillai * Jailani Abdul Ghani * Gunasegaran Subramaniam * Liza Ismail }} | story = {{plainlist| * Jurey Latiff Rosli * Gayatri Su-Lin Pillai * Jailani Abdul Ghani * Gunasegaran Subramaniam * Liza Ismail }} | starring = {{plainlist| * [[Awie]] * [[Maizurah Hamzah]] * [[Rosyam Nor]] * [[Arni Nazira]] * [[Norman Hakim]] * [[Jalaluddin Hassan]] }} | producer = {{plainlist| '''Penyelaras''' * [[Gayatri Su-Lin Pillai]] * [[Jurey Latiff Rosli]] (bersama) }} | muzik = Mail Ahmad | editing = Elias Mydin | cinematography = Indra Che Muda | studio = [[Astro Shaw]] | distributor = [[Astro Shaw]] | budget = | gross = RM 255,102 | released = {{tarikh filem|1999|1|21|Malaysia}} | runtime = 110 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | preceded_by = | followed_by = }} '''''Nafas Cinta''''' ialah sebuah filem drama romantik [[Malaysia]] 1999 yang diterbitkan pada 21 Januari 1999. Filem ini telah diarahkan oleh Jailani Abdul Ghani. Dibintangi [[Awie]], [[Maizurah Hamzah]], [[Rosyam Nor]] dan [[Arni Nazira]].<ref>https://web.archive.org/web/20041024224845/http://filemkita.com/filem/n/nafas_cinta_01.html</ref> ==Plot== Kisah mengenai Amir (Awie menjadi komposer kepada Suria (Maizurah) bersama kumpulan mereka Imaginasi. Dalam pada masa itu Suria yang datang dari kampung berhijrah bersama neneknya kebandar yang dibawa oleh Amir untuk menjadi artis recording. Dibandar mereka ditemukan dengan Datuk Rahim (Ayah Norman) seorang Chairman disyarikat Recoder tersebut.Manakala Suria mempunyai perasaan terhadap Amir namun Ayah Amir mempunyai niat serong terhadap Suria. Norman (Norman Hakim) juga mempunyai perasaan terhadap Suria. Manakala pengurus Suria (Rosyam Nor) merasa bimbang akan kejahatan ayah Norman yang ingin melakukan tindakan tidak baik terhadap Suria akhirnya dia dipukul. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Awie]] sebagai Amir * [[Maizurah Hamzah]] sebagai Suria * [[Rosyam Nor]] sebagai Syam * [[Arni Nazira]] sebagai Zurina * [[Norman Hakim]] sebagai Norman * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Datuk Rahim ===Pelakon pembantu=== * [[Ismail Din]] sebagai Datuk Abdullah, Ayah Zurina * [[Khaty Fauziah]] sebagai Datin Maria, Ibu Zurina * Kamaliah Mat Dom sebagai Nenek Rogayah, Ibu Suria * Kasma Diana sebagai Mastura * Hayati Tasrip sebagai Pengacara * Jailani Abdul Ghani sebagai Dr. Halim * [[Rodzane bin Haji Mohamed|Jojet Wings]] sebagai Jojet * Yembai sebagai Yem Bai * Umarul sebagai Umarul ==Pautan luar== * {{IMDb title|0187337}} * {{YouTube|gMIoyTJ2dts&pp|Nafas Cinta}} [[Kategori:Filem 1999]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1999]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem cinta Malaysia]] {{Stub}} ow1yhamul0ok29i5h8bbn90tdbq2dqh 6809886 6809781 2026-03-26T21:03:00Z ~2026-18820-48 393071 6809886 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Nafas Cinta | image = | caption = | director = Jailani Abdul Ghani | writer = {{plainlist| '''Skrip''' * Ismail Ahmad * Radzi Sayed }} | screenplay = {{plainlist| * Jurey Latiff Rosli * Gayatri Su-Lin Pillai * Jailani Abdul Ghani * Gunasegaran Subramaniam * Liza Ismail }} | story = {{plainlist| * Jurey Latiff Rosli * Gayatri Su-Lin Pillai * Jailani Abdul Ghani * Gunasegaran Subramaniam * Liza Ismail }} | starring = {{plainlist| * [[Awie]] * [[Maizurah Hamzah]] * [[Rosyam Nor]] * [[Arni Nazira]] * [[Norman Hakim]] * [[Jalaluddin Hassan]] }} | producer = {{plainlist| '''Penyelaras''' * [[Gayatri Su-Lin Pillai]] * [[Jurey Latiff Rosli]] (bersama) }} {{plainlist| '''Utama''' * Astro Shaw Sdn. Bhd. }} | muzik = Mail Ahmad | editing = Elias Mydin | cinematography = Indra Che Muda | studio = Astro Shaw Sdn. Bhd. | distributor = [[Astro Shaw]] | budget = | gross = RM 255,102 | released = {{tarikh filem|1999|1|21|Malaysia}} | runtime = 110 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | preceded_by = | followed_by = }} '''''Nafas Cinta''''' ialah sebuah filem drama romantik [[Malaysia]] 1999 yang diterbitkan pada 21 Januari 1999. Filem ini telah diarahkan oleh Jailani Abdul Ghani. Dibintangi [[Awie]], [[Maizurah Hamzah]], [[Rosyam Nor]] dan [[Arni Nazira]].<ref>https://web.archive.org/web/20041024224845/http://filemkita.com/filem/n/nafas_cinta_01.html</ref> ==Plot== Kisah mengenai Amir (Awie menjadi komposer kepada Suria (Maizurah) bersama kumpulan mereka Imaginasi. Dalam pada masa itu Suria yang datang dari kampung berhijrah bersama neneknya kebandar yang dibawa oleh Amir untuk menjadi artis recording. Dibandar mereka ditemukan dengan Datuk Rahim (Ayah Norman) seorang Chairman disyarikat Recoder tersebut.Manakala Suria mempunyai perasaan terhadap Amir namun Ayah Amir mempunyai niat serong terhadap Suria. Norman (Norman Hakim) juga mempunyai perasaan terhadap Suria. Manakala pengurus Suria (Rosyam Nor) merasa bimbang akan kejahatan ayah Norman yang ingin melakukan tindakan tidak baik terhadap Suria akhirnya dia dipukul. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Awie]] sebagai Amir * [[Maizurah Hamzah]] sebagai Suria * [[Rosyam Nor]] sebagai Syam * [[Arni Nazira]] sebagai Zurina * [[Norman Hakim]] sebagai Norman * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Datuk Rahim ===Pelakon pembantu=== * [[Ismail Din]] sebagai Datuk Abdullah, Ayah Zurina * [[Khaty Fauziah]] sebagai Datin Maria, Ibu Zurina * Kamaliah Mat Dom sebagai Nenek Rogayah, Ibu Suria * Kasma Diana sebagai Mastura * Hayati Tasrip sebagai Pengacara * Jailani Abdul Ghani sebagai Dr. Halim * [[Rodzane bin Haji Mohamed|Jojet Wings]] sebagai Jojet * Yembai sebagai Yem Bai * Umarul sebagai Umarul ==Pautan luar== * {{IMDb title|0187337}} * {{YouTube|gMIoyTJ2dts&pp|Nafas Cinta}} [[Kategori:Filem 1999]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1999]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem cinta Malaysia]] {{Stub}} ntgk9d6e35pi630p5thl5nq2u6umrdb 0 262456 6810008 6806102 2026-03-27T02:48:49Z ~2026-19055-29 393133 6810008 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen<br>启文国民型华文中学 |Logo Sekolah = SMJK CHI WEN.png |Moto =Ilmu Teman Sejati |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan]], [[Sekolah Kerajaan]] |Pengetua =Chok Lai Yong |GPK 1 =Ng Siok Choo |GPK HEM =Teh Hui Yeng |GPK KOKO =Khoo Ah Pin |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG =Lee Sin Oey |Kod sekolah = NEB6001 |Bandar = Jalan Raja Muda Serting |Daerah = 72100 Bahau |Negeri = [[Negeri Sembilan|Negeri Sembilan Darul Khusus]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6064541278 |Faks = 6064545868 |footnotes = |Bilangan Pelajar=705}} {{Chinese | title = SMJK Chi Wen | t = 啟文國民型華文中學 | s = 启文国民型华文中学 | p = Qǐwén Guómínxíng Huáwén Zhōngxué | piccap = SMJK Chi Wen dalam [[Tulisan Cina Ringkas]] (atas) dan [[Tulisan Cina Tradisional]] (bawah) | pic = Chiwen mandarin.png }} [[File:LOGO LAMA CHI WEN.jpg|thumb|Logo Lama SMJK Chi Wen]] '''Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen''' atau nama ringkasnya ''SMJK Chi Wen'', merupakan sebuah [[Sekolah menengah jenis kebangsaan|Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Cina]] yang terletak di Jalan Raja Muda Serting. Pada 2025, Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen memiliki jumlah keseluruhan murid seramai 705 orang. Ia mempunyai seramai 54 orang guru. '''Senarai Guru Kanan Matapelajaran''' Bahasa - Pn Loh Siew Cheng Teknik dan Vokasional - Pn Tan Kong Mei Sains dan Matematik - Cik Loi Lai Fong Kemanusiaan - Pn Chum Pio Wan '''Senarai Kaunselor''' Cik Normunirah Yahya Pn Norliyana Azam ==Sejarah == ==Pencapaian == == Alamat== :Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen :Jalan Raja Muda Serting, :72100 Bahau, :Negeri Sembilan, Malaysia. :Telefon : 6064541278 :Faks : 6064545868 == Pautan luar == * [https://www.instagram.com/smjkchiwenbahau?igsh=MXY3dmcwY2dzM25nOQ== Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Instagram)] * [https://www.facebook.com/share/1ASvSb3Eqj/?mibextid=wwXIfr Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Facebook)] * [https://chiwen.smjk.my/ Portal SMJK Chi Wen (SMJK EDU 2.0)] * [http://chiwenb.tripod.com/home1.html Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Lama)] {{Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan di Malaysia}} [[Kategori: Sekolah menengah di Negeri Sembilan|Chi Wen (CF)]] {{DEFAULTSORT:Chi Wen}} [[Kategori:Sekolah menengah jenis kebangsaan di Malaysia]] lyogt28c8fa6ie42m5cihwpbwjqbmjs 6810027 6810008 2026-03-27T03:23:52Z ~2026-19022-51 393135 6810027 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen<br>启文国民型华文中学 |Logo Sekolah = SMJK CHI WEN.png |Moto =Ilmu Teman Sejati |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan]], [[Sekolah Kerajaan]] |Pengetua =Chok Lai Yong |GPK 1 =Ng Siok Choo |GPK HEM =Teh Hui Yeng |GPK KOKO =Khoo Ah Pin |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG =Lee Sin Oey |Kod sekolah = NEB6001 |Bandar = Jalan Raja Muda Serting |Daerah = 72100 Bahau |Negeri = [[Negeri Sembilan|Negeri Sembilan Darul Khusus]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6064541278 |Faks = 6064545868 |footnotes = |Bilangan Pelajar=705}} {{Chinese | title = SMJK Chi Wen | t = 啟文國民型華文中學 | s = 启文国民型华文中学 | p = Qǐwén Guómínxíng Huáwén Zhōngxué | piccap = SMJK Chi Wen dalam [[Tulisan Cina Ringkas]] (atas) dan [[Tulisan Cina Tradisional]] (bawah) | pic = Chiwen mandarin.png }} [[File:LOGO LAMA CHI WEN.jpg|thumb|Logo Lama SMJK Chi Wen]] [[File:SM Chi Wen CF Pentadbir 2025.jpg|thumb|Barisan Pentadbir 2025 SMJK CHI WEN]] '''Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen''' atau nama ringkasnya ''SMJK Chi Wen'', merupakan sebuah [[Sekolah menengah jenis kebangsaan|Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Cina]] yang terletak di Jalan Raja Muda Serting. Pada 2025, Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen memiliki jumlah keseluruhan murid seramai 705 orang. Ia mempunyai seramai 54 orang guru. '''Barisan Pentadbir SMJK CHI WEN 2025''' ==Sejarah == ==Pencapaian == == Alamat== :Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen :Jalan Raja Muda Serting, :72100 Bahau, :Negeri Sembilan, Malaysia. :Telefon : 6064541278 :Faks : 6064545868 == Pautan luar == * [https://www.instagram.com/smjkchiwenbahau?igsh=MXY3dmcwY2dzM25nOQ== Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Instagram)] * [https://www.facebook.com/share/1ASvSb3Eqj/?mibextid=wwXIfr Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Facebook)] * [https://chiwen.smjk.my/ Portal SMJK Chi Wen (SMJK EDU 2.0)] * [http://chiwenb.tripod.com/home1.html Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Lama)] {{Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan di Malaysia}} [[Kategori: Sekolah menengah di Negeri Sembilan|Chi Wen (CF)]] {{DEFAULTSORT:Chi Wen}} [[Kategori:Sekolah menengah jenis kebangsaan di Malaysia]] ijp10nzh63ckt5tr7vdhs66xy6npbyp 6810028 6810027 2026-03-27T03:26:01Z ~2026-19022-51 393135 6810028 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen<br>启文国民型华文中学 |Logo Sekolah = SMJK CHI WEN.png |Moto =Ilmu Teman Sejati |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan]], [[Sekolah Kerajaan]] |Pengetua =Chok Lai Yong |GPK 1 =Ng Siok Choo |GPK HEM =Teh Hui Yeng |GPK KOKO =Khoo Ah Pin |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG =Lee Sin Oey |Kod sekolah = NEB6001 |Bandar = Jalan Raja Muda Serting |Daerah = 72100 Bahau |Negeri = [[Negeri Sembilan|Negeri Sembilan Darul Khusus]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6064541278 |Faks = 6064545868 |footnotes = |Bilangan Pelajar=705}} {{Chinese | title = SMJK Chi Wen | t = 啟文國民型華文中學 | s = 启文国民型华文中学 | p = Qǐwén Guómínxíng Huáwén Zhōngxué | piccap = SMJK Chi Wen dalam [[Tulisan Cina Ringkas]] (atas) dan [[Tulisan Cina Tradisional]] (bawah) | pic = Chiwen mandarin.png }} [[File:SM Chi Wen CF Pentadbir 2025.jpg|thumb|Barisan Pentadbir 2025 SMJK CHI WEN]] '''Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen''' atau nama ringkasnya ''SMJK Chi Wen'', merupakan sebuah [[Sekolah menengah jenis kebangsaan|Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Cina]] yang terletak di Jalan Raja Muda Serting. Pada 2025, Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen memiliki jumlah keseluruhan murid seramai 705 orang. Ia mempunyai seramai 54 orang guru. '''Barisan Pentadbir SMJK CHI WEN 2025''' ==Sejarah == ==Pencapaian == == Alamat== :Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen :Jalan Raja Muda Serting, :72100 Bahau, :Negeri Sembilan, Malaysia. :Telefon : 6064541278 :Faks : 6064545868 == Pautan luar == * [https://www.instagram.com/smjkchiwenbahau?igsh=MXY3dmcwY2dzM25nOQ== Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Instagram)] * [https://www.facebook.com/share/1ASvSb3Eqj/?mibextid=wwXIfr Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Facebook)] * [https://chiwen.smjk.my/ Portal SMJK Chi Wen (SMJK EDU 2.0)] * [http://chiwenb.tripod.com/home1.html Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Lama)] {{Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan di Malaysia}} [[Kategori: Sekolah menengah di Negeri Sembilan|Chi Wen (CF)]] {{DEFAULTSORT:Chi Wen}} [[Kategori:Sekolah menengah jenis kebangsaan di Malaysia]] sts9a84mgi43qidqm3xq0nks3qgrk5t 6810034 6810028 2026-03-27T03:34:26Z ~2026-19022-51 393135 6810034 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen<br>启文国民型华文中学 |Logo Sekolah = SMJK CHI WEN.png |Moto =Ilmu Teman Sejati |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan]], [[Sekolah Kerajaan]] |Pengetua =Chok Lai Yong |GPK 1 =Ng Siok Choo |GPK HEM =Teh Hui Yeng |GPK KOKO =Khoo Ah Pin |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG =Lee Sin Oey |Kod sekolah = NEB6001 |Bandar = Jalan Raja Muda Serting |Daerah = 72100 Bahau |Negeri = [[Negeri Sembilan|Negeri Sembilan Darul Khusus]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6064541278 |Faks = 6064545868 |footnotes = |Bilangan Pelajar=705}} {{Chinese | title = SMJK Chi Wen | t = 啟文國民型華文中學 | s = 启文国民型华文中学 | p = Qǐwén Guómínxíng Huáwén Zhōngxué | piccap = SMJK Chi Wen dalam [[Tulisan Cina Ringkas]] (atas) dan [[Tulisan Cina Tradisional]] (bawah) | pic = Chiwen mandarin.png }} [[File:SM Chi Wen CF Pentadbir 2025.jpg|thumb|Barisan Pentadbir 2025 SMJK CHI WEN]] [[File:BARISAN KETUA PANITIA SMK CHI WEN 2025.jpg|thumb|Barisan Ketua Panitia 2025 SMJK CHI WEN]] '''Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen''' atau nama ringkasnya ''SMJK Chi Wen'', merupakan sebuah [[Sekolah menengah jenis kebangsaan|Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Cina]] yang terletak di Jalan Raja Muda Serting. Pada 2025, Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen memiliki jumlah keseluruhan murid seramai 705 orang. Ia mempunyai seramai 54 orang guru. '''Barisan Pentadbir SMJK CHI WEN 2025''' ==Sejarah == ==Pencapaian == == Alamat== :Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chi Wen :Jalan Raja Muda Serting, :72100 Bahau, :Negeri Sembilan, Malaysia. :Telefon : 6064541278 :Faks : 6064545868 == Pautan luar == * [https://www.instagram.com/smjkchiwenbahau?igsh=MXY3dmcwY2dzM25nOQ== Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Instagram)] * [https://www.facebook.com/share/1ASvSb3Eqj/?mibextid=wwXIfr Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Facebook)] * [https://chiwen.smjk.my/ Portal SMJK Chi Wen (SMJK EDU 2.0)] * [http://chiwenb.tripod.com/home1.html Portal Rasmi SMJK Chi Wen (Lama)] {{Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan di Malaysia}} [[Kategori: Sekolah menengah di Negeri Sembilan|Chi Wen (CF)]] {{DEFAULTSORT:Chi Wen}} [[Kategori:Sekolah menengah jenis kebangsaan di Malaysia]] 1t56doed35l22r894g6erlpcft9e1qu 0 263330 6809876 6809350 2026-03-26T18:50:10Z ~2026-11338-29 393086 6809876 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nama = Cinta Metropolitan | imej = | saiz_imej = | kapsyen = | pengarah = [[Zulkifli M. Osman]] | studio = {{ubl|[[Grand Brilliance]]|[[Julie Dahlan#Filemografi|J.D. Productions]]}} | penerbit = {{plainlist| '''Eksekutif''' * Linda Zainudin * Muhd. Hairi Harmi }} {{plainlist| '''Teraju Utama''' * [[Julie Dahlan]] }} | pengarang = Zulkifli M. Osman | screenplay = Zulkifli M. Osman | story = Muhd. Hairi Harmi | pengisah = | pelakon = {{plainlist| * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] * [[Vanidah Imran]] * [[Emylia Rosnaida]] * [[Jalaluddin Hassan]] }} | muzik = [[KRU|Kumpulan KRU]] | sinematografi = Muhd. Hairi Harmi | editing = Mariam Ibrahim | pengedar = [[Primeworks Studios]] | penaja = | penayangan = {{film date|1996|9|21|Malaysia}} | masa = 90 minit | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = }} '''''Cinta Metropolitan''''' ialah sebuah filem aksi romantik [[Malaysia]] 1996 yang ditayangkan pada tahun 21 September 1996. Filem ini telah diarahkan oleh [[Zulkifli M. Osman]]. Filem Cinta Metropolitan diterbitkan dalam bentuk filem warna.<ref>https://web.archive.org/web/20040928054909/http://www.filemkita.com/filem/c/cinta_metropolitan_01.html</ref> ==Plot== Haris dan Irwan adalah adik beradik, Haris bekerjaya sebagai jurugambar di sebuah syarikat akhbar tempatan, Irwan pula wartawan. Haris sebagai abang, kurang gemar dengan perangai adiknya yang suka menjalin hubungan dengan ramai wanita. Irwan turut mempunyai sugar mummy yang selalu membiayai gaya hidupnya dalam masa yang sama tidak tahu Irwan itu playboy.<ref>https://movieo.me/movies/cinta-metropolitan-nntqsl</ref> Di majlis makan malam kilang Nurul dimana Haris bertugas, Irwan turut dijemput di situ dia terserempak dengan Haris, Haris bengang dengan adiknya yang menghilangkan diri tanpa khabar berita itu. Budak liar bernama Rizal, pencuri sepenuh masa telah membawa lari beg tangan Azlin. Mereka berjaya menangkap Rizal. Azlin adalah adik kepada samseng, Farouk. Sebagai adik dia tidak setuju dengan kegiatan jenayah berprofail tinggi abangnya itu. Rizal yang telah menyeluk poket Haris terkejut kerana wang ihsan diberi oleh Azlin itu adalah wang palsu kerana nombor siri semuanya sama. Rizal yang berjaya mencuri masuk ke tempat operasi Farouk telah ditangkap dan Haris ditipu oleh kumpulan Farouk kononnya Irwan berada dalam tawanan mereka, tetapi sebenarnya Rizal. Mereka berdua dibawa lari ke Sumatera,Indonesia. Bersama-sama dengan Nurul,Monisa mereka lari ke luar negara dari diburu orang Farouk. Mereka melarikan diri ke Indonesia & Thailand. Di Indonesia, Rizal dan Haris berjaya menyelamatkan diri dengan terjun ke dalam sungai dan menelefon ke Malaysia untuk meminta bantuan Nurul. Dengan bantuan orang-orang Nurul mereka dibawa pergi ke [[Medan]] untuk menginap di hotel milik bapa Nurul. Mereka mendapat berita Farouk telah ditangkap dan untuk sementara waktu mereka berasa lega. Malangnya sewaktu makan malam mereka dikejutkan dengan kedatangan Farouk, rupa-rupanya Farouk telah menghantar berita palsu tentang penangkapannya. Dalam pergelutan itu mereka berjaya lari tapi Monisa tercedera dan ditawan oleh Farouk. Mereka meneruskan perjalanan ke Bangkok,Thailand. Haris,Nurul dan Rizal berjaya menceroboh masuk ke markas Farouk dan mengumpul bahan bukti tetapi ditangkap. Irwan dan Azlin pula membuat laporan polis tetapi Azlin ingin memujuk abangnya. Rizal pula mengugut Farouk untuk mengebom tempat itu tetapi dia tersalah sangka alat peledak itu sebenarnya radio. Farouk berjaya ditangkap setelah polis mengepung tempat itu. == Pelakon == * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] sebagai Haris - abang Irwan, Fotografer, sering gopoh membuat kerja * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] sebagai Irwan - kasanova, adik Haris, lulusan luar negara * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] sebagai Rizal - Pencuri, seorang Anak Yatim piatu. * [[Vanidah Imran]] sebagai Nurul, teman baik Haris * [[Emylia Rosnaida]] sebagai Azlin, adik Farouk. Kemudian jatuh hati pada Irwan * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Farouk, ketua sindiket wang palsu * [[Noreen Noor]] sebagai Monisa, Sugar mummy Irwan * [[Osman Kering]] sebagai Cik Mat Tahir, Bos kepada Haris * [[Sheila Mambo]] sebagai Sandra, orang kanan Farouk * [[Nana Nurgaya]] sebagai Sara, rakan mencuri Rizal * Rawi Mohd. Said sebagai En. Ridzuan, bapa Nurul * Zaidi Rock sebagai Botak, orang suruhan Farouk == Trivia == * Bapa Nurul, Encik Ridzuan dalam cerita ini ialah orang yang sama memegang watak bapa kepada Sheila dalam filem lakonan [[KRU]] terdahulu, ''[[Awas]]'' pada 1995 terbitan Medanmas Sdn. Bhd. (dikenali sebagai [[TV9|Ch-9 Media]]). * [[Jalaluddin Hassan|Dato' Jalaluddin Hassan]] memegang watak antagonis untuk filem ini, kali kedua dia memegang watak jahat dalam filem lakonan KRU selepas filem Awas. * [[Edry bin Abdul Halim|Edry]] terlalu banyak berangan dalam cerita ini, ada ketikanya babak dia menjadi Batman, Indiana Jones dan James Bond. * Ini kali kedua ketiga tiga adik beradik ini berlakon dalam satu filem. Kerana lakonan mereka dalam filem Awas terdahulu agak kaku dan 'kayu' jadi tawaran berlakon filem ini diterima untuk menambah baik mutu lakonan mereka. Hanya Yusry yang meneruskan karier dalam bidang lakonan berbanding [[Norman bin Abdul Halim|Dato' Norman]] dan Edry yang lebih selesa dengan karier muzik dan korporat. [[Yusry bin Abdul Halim|Datuk Yusry]] memanfaatkan input dan pengalaman yang diperoleh semasa berlakon untuk produksi lain sebelum mengarah dan menerbitkan [[Cicak-Man|Cicak Man]]. * Dance KRU adalah kumpulan penari latar terdiri dari 4 orang pemuda yang sering bersama KRU sewaktu membuat persembahan. Di dalam filem ini babak dimana Edry lari dari kejaran sekuriti dia telah terjerumus ke atas pentas dimana sekumpulan pemuda hendak membuat persembahan, itu adalah kemunculan cameo Dance KRU yang dianggotai Dino, Nurul, Adik dan Am. ==Lihat juga== * [[Filem Malaysia tahun 1996]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title}} {{film-stub}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1996]] [[Kategori:Filem arahan Zulkifli M. Osman]] fh6rzdni3gyxyqnuxpkanvhu8oj7ecy 6809883 6809876 2026-03-26T20:55:30Z ~2026-18820-48 393071 6809883 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nama = Cinta Metropolitan | imej = | saiz_imej = | kapsyen = | pengarah = [[Zulkifli M. Osman]] | studio = {{ubl|[[Grand Brilliance]]|[[Julie Dahlan#Filemografi|J.D. Productions]]}} | penerbit = {{plainlist| '''Eksekutif''' * Linda Zainudin * Muhd. Hairi Harmi }} {{plainlist| '''Pengerusi''' * [[Julie Dahlan]] }} | pengarang = Zulkifli M. Osman | screenplay = Zulkifli M. Osman | story = Muhd. Hairi Harmi | pengisah = | pelakon = {{plainlist| * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] * [[Vanidah Imran]] * [[Emylia Rosnaida]] * [[Jalaluddin Hassan]] }} | muzik = [[KRU|Kumpulan KRU]] | sinematografi = Muhd. Hairi Harmi | editing = Mariam Ibrahim | pengedar = [[Primeworks Studios]] | penaja = | penayangan = {{film date|1996|9|21|Malaysia}} | masa = 90 minit | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = }} '''''Cinta Metropolitan''''' ialah sebuah filem aksi romantik [[Malaysia]] 1996 yang ditayangkan pada tahun 21 September 1996. Filem ini telah diarahkan oleh [[Zulkifli M. Osman]]. Filem Cinta Metropolitan diterbitkan dalam bentuk filem warna.<ref>https://web.archive.org/web/20040928054909/http://www.filemkita.com/filem/c/cinta_metropolitan_01.html</ref> ==Plot== Haris dan Irwan adalah adik beradik, Haris bekerjaya sebagai jurugambar di sebuah syarikat akhbar tempatan, Irwan pula wartawan. Haris sebagai abang, kurang gemar dengan perangai adiknya yang suka menjalin hubungan dengan ramai wanita. Irwan turut mempunyai sugar mummy yang selalu membiayai gaya hidupnya dalam masa yang sama tidak tahu Irwan itu playboy.<ref>https://movieo.me/movies/cinta-metropolitan-nntqsl</ref> Di majlis makan malam kilang Nurul dimana Haris bertugas, Irwan turut dijemput di situ dia terserempak dengan Haris, Haris bengang dengan adiknya yang menghilangkan diri tanpa khabar berita itu. Budak liar bernama Rizal, pencuri sepenuh masa telah membawa lari beg tangan Azlin. Mereka berjaya menangkap Rizal. Azlin adalah adik kepada samseng, Farouk. Sebagai adik dia tidak setuju dengan kegiatan jenayah berprofail tinggi abangnya itu. Rizal yang telah menyeluk poket Haris terkejut kerana wang ihsan diberi oleh Azlin itu adalah wang palsu kerana nombor siri semuanya sama. Rizal yang berjaya mencuri masuk ke tempat operasi Farouk telah ditangkap dan Haris ditipu oleh kumpulan Farouk kononnya Irwan berada dalam tawanan mereka, tetapi sebenarnya Rizal. Mereka berdua dibawa lari ke Sumatera,Indonesia. Bersama-sama dengan Nurul,Monisa mereka lari ke luar negara dari diburu orang Farouk. Mereka melarikan diri ke Indonesia & Thailand. Di Indonesia, Rizal dan Haris berjaya menyelamatkan diri dengan terjun ke dalam sungai dan menelefon ke Malaysia untuk meminta bantuan Nurul. Dengan bantuan orang-orang Nurul mereka dibawa pergi ke [[Medan]] untuk menginap di hotel milik bapa Nurul. Mereka mendapat berita Farouk telah ditangkap dan untuk sementara waktu mereka berasa lega. Malangnya sewaktu makan malam mereka dikejutkan dengan kedatangan Farouk, rupa-rupanya Farouk telah menghantar berita palsu tentang penangkapannya. Dalam pergelutan itu mereka berjaya lari tapi Monisa tercedera dan ditawan oleh Farouk. Mereka meneruskan perjalanan ke Bangkok,Thailand. Haris,Nurul dan Rizal berjaya menceroboh masuk ke markas Farouk dan mengumpul bahan bukti tetapi ditangkap. Irwan dan Azlin pula membuat laporan polis tetapi Azlin ingin memujuk abangnya. Rizal pula mengugut Farouk untuk mengebom tempat itu tetapi dia tersalah sangka alat peledak itu sebenarnya radio. Farouk berjaya ditangkap setelah polis mengepung tempat itu. == Pelakon == * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] sebagai Haris - abang Irwan, Fotografer, sering gopoh membuat kerja * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] sebagai Irwan - kasanova, adik Haris, lulusan luar negara * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] sebagai Rizal - Pencuri, seorang Anak Yatim piatu. * [[Vanidah Imran]] sebagai Nurul, teman baik Haris * [[Emylia Rosnaida]] sebagai Azlin, adik Farouk. Kemudian jatuh hati pada Irwan * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Farouk, ketua sindiket wang palsu * [[Noreen Noor]] sebagai Monisa, Sugar mummy Irwan * [[Osman Kering]] sebagai Cik Mat Tahir, Bos kepada Haris * [[Sheila Mambo]] sebagai Sandra, orang kanan Farouk * [[Nana Nurgaya]] sebagai Sara, rakan mencuri Rizal * Rawi Mohd. Said sebagai En. Ridzuan, bapa Nurul * Zaidi Rock sebagai Botak, orang suruhan Farouk == Trivia == * Bapa Nurul, Encik Ridzuan dalam cerita ini ialah orang yang sama memegang watak bapa kepada Sheila dalam filem lakonan [[KRU]] terdahulu, ''[[Awas]]'' pada 1995 terbitan Medanmas Sdn. Bhd. (dikenali sebagai [[TV9|Ch-9 Media]]). * [[Jalaluddin Hassan|Dato' Jalaluddin Hassan]] memegang watak antagonis untuk filem ini, kali kedua dia memegang watak jahat dalam filem lakonan KRU selepas filem Awas. * [[Edry bin Abdul Halim|Edry]] terlalu banyak berangan dalam cerita ini, ada ketikanya babak dia menjadi Batman, Indiana Jones dan James Bond. * Ini kali kedua ketiga tiga adik beradik ini berlakon dalam satu filem. Kerana lakonan mereka dalam filem Awas terdahulu agak kaku dan 'kayu' jadi tawaran berlakon filem ini diterima untuk menambah baik mutu lakonan mereka. Hanya Yusry yang meneruskan karier dalam bidang lakonan berbanding [[Norman bin Abdul Halim|Dato' Norman]] dan Edry yang lebih selesa dengan karier muzik dan korporat. [[Yusry bin Abdul Halim|Datuk Yusry]] memanfaatkan input dan pengalaman yang diperoleh semasa berlakon untuk produksi lain sebelum mengarah dan menerbitkan [[Cicak-Man|Cicak Man]]. * Dance KRU adalah kumpulan penari latar terdiri dari 4 orang pemuda yang sering bersama KRU sewaktu membuat persembahan. Di dalam filem ini babak dimana Edry lari dari kejaran sekuriti dia telah terjerumus ke atas pentas dimana sekumpulan pemuda hendak membuat persembahan, itu adalah kemunculan cameo Dance KRU yang dianggotai Dino, Nurul, Adik dan Am. ==Lihat juga== * [[Filem Malaysia tahun 1996]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title}} {{film-stub}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1996]] [[Kategori:Filem arahan Zulkifli M. Osman]] 9fa4qseyz8upenqo39gs7ttzdn5zvnq 6809884 6809883 2026-03-26T20:57:49Z ~2026-18820-48 393071 6809884 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nama = Cinta Metropolitan | imej = | saiz_imej = | kapsyen = | pengarah = [[Zulkifli M. Osman]] | studio = {{ubl|[[Grand Brilliance]]|[[Julie Dahlan#Filemografi|J.D. Productions]]}} | penerbit = {{plainlist| '''Eksekutif''' * Linda Zainudin * Muhd. Hairi Harmi }} {{plainlist| '''Tokoh Utama''' * [[Julie Dahlan]] }} | pengarang = Zulkifli M. Osman | screenplay = Zulkifli M. Osman | story = Muhd. Hairi Harmi | pengisah = | pelakon = {{plainlist| * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] * [[Vanidah Imran]] * [[Emylia Rosnaida]] * [[Jalaluddin Hassan]] }} | muzik = [[KRU|Kumpulan KRU]] | sinematografi = Muhd. Hairi Harmi | editing = Mariam Ibrahim | pengedar = [[Primeworks Studios]] | penaja = | penayangan = {{film date|1996|9|21|Malaysia}} | masa = 90 minit | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = }} '''''Cinta Metropolitan''''' ialah sebuah filem aksi romantik [[Malaysia]] 1996 yang ditayangkan pada tahun 21 September 1996. Filem ini telah diarahkan oleh [[Zulkifli M. Osman]]. Filem Cinta Metropolitan diterbitkan dalam bentuk filem warna.<ref>https://web.archive.org/web/20040928054909/http://www.filemkita.com/filem/c/cinta_metropolitan_01.html</ref> ==Plot== Haris dan Irwan adalah adik beradik, Haris bekerjaya sebagai jurugambar di sebuah syarikat akhbar tempatan, Irwan pula wartawan. Haris sebagai abang, kurang gemar dengan perangai adiknya yang suka menjalin hubungan dengan ramai wanita. Irwan turut mempunyai sugar mummy yang selalu membiayai gaya hidupnya dalam masa yang sama tidak tahu Irwan itu playboy.<ref>https://movieo.me/movies/cinta-metropolitan-nntqsl</ref> Di majlis makan malam kilang Nurul dimana Haris bertugas, Irwan turut dijemput di situ dia terserempak dengan Haris, Haris bengang dengan adiknya yang menghilangkan diri tanpa khabar berita itu. Budak liar bernama Rizal, pencuri sepenuh masa telah membawa lari beg tangan Azlin. Mereka berjaya menangkap Rizal. Azlin adalah adik kepada samseng, Farouk. Sebagai adik dia tidak setuju dengan kegiatan jenayah berprofail tinggi abangnya itu. Rizal yang telah menyeluk poket Haris terkejut kerana wang ihsan diberi oleh Azlin itu adalah wang palsu kerana nombor siri semuanya sama. Rizal yang berjaya mencuri masuk ke tempat operasi Farouk telah ditangkap dan Haris ditipu oleh kumpulan Farouk kononnya Irwan berada dalam tawanan mereka, tetapi sebenarnya Rizal. Mereka berdua dibawa lari ke Sumatera,Indonesia. Bersama-sama dengan Nurul,Monisa mereka lari ke luar negara dari diburu orang Farouk. Mereka melarikan diri ke Indonesia & Thailand. Di Indonesia, Rizal dan Haris berjaya menyelamatkan diri dengan terjun ke dalam sungai dan menelefon ke Malaysia untuk meminta bantuan Nurul. Dengan bantuan orang-orang Nurul mereka dibawa pergi ke [[Medan]] untuk menginap di hotel milik bapa Nurul. Mereka mendapat berita Farouk telah ditangkap dan untuk sementara waktu mereka berasa lega. Malangnya sewaktu makan malam mereka dikejutkan dengan kedatangan Farouk, rupa-rupanya Farouk telah menghantar berita palsu tentang penangkapannya. Dalam pergelutan itu mereka berjaya lari tapi Monisa tercedera dan ditawan oleh Farouk. Mereka meneruskan perjalanan ke Bangkok,Thailand. Haris,Nurul dan Rizal berjaya menceroboh masuk ke markas Farouk dan mengumpul bahan bukti tetapi ditangkap. Irwan dan Azlin pula membuat laporan polis tetapi Azlin ingin memujuk abangnya. Rizal pula mengugut Farouk untuk mengebom tempat itu tetapi dia tersalah sangka alat peledak itu sebenarnya radio. Farouk berjaya ditangkap setelah polis mengepung tempat itu. == Pelakon == * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] sebagai Haris - abang Irwan, Fotografer, sering gopoh membuat kerja * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] sebagai Irwan - kasanova, adik Haris, lulusan luar negara * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] sebagai Rizal - Pencuri, seorang Anak Yatim piatu. * [[Vanidah Imran]] sebagai Nurul, teman baik Haris * [[Emylia Rosnaida]] sebagai Azlin, adik Farouk. Kemudian jatuh hati pada Irwan * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Farouk, ketua sindiket wang palsu * [[Noreen Noor]] sebagai Monisa, Sugar mummy Irwan * [[Osman Kering]] sebagai Cik Mat Tahir, Bos kepada Haris * [[Sheila Mambo]] sebagai Sandra, orang kanan Farouk * [[Nana Nurgaya]] sebagai Sara, rakan mencuri Rizal * Rawi Mohd. Said sebagai En. Ridzuan, bapa Nurul * Zaidi Rock sebagai Botak, orang suruhan Farouk == Trivia == * Bapa Nurul, Encik Ridzuan dalam cerita ini ialah orang yang sama memegang watak bapa kepada Sheila dalam filem lakonan [[KRU]] terdahulu, ''[[Awas]]'' pada 1995 terbitan Medanmas Sdn. Bhd. (dikenali sebagai [[TV9|Ch-9 Media]]). * [[Jalaluddin Hassan|Dato' Jalaluddin Hassan]] memegang watak antagonis untuk filem ini, kali kedua dia memegang watak jahat dalam filem lakonan KRU selepas filem Awas. * [[Edry bin Abdul Halim|Edry]] terlalu banyak berangan dalam cerita ini, ada ketikanya babak dia menjadi Batman, Indiana Jones dan James Bond. * Ini kali kedua ketiga tiga adik beradik ini berlakon dalam satu filem. Kerana lakonan mereka dalam filem Awas terdahulu agak kaku dan 'kayu' jadi tawaran berlakon filem ini diterima untuk menambah baik mutu lakonan mereka. Hanya Yusry yang meneruskan karier dalam bidang lakonan berbanding [[Norman bin Abdul Halim|Dato' Norman]] dan Edry yang lebih selesa dengan karier muzik dan korporat. [[Yusry bin Abdul Halim|Datuk Yusry]] memanfaatkan input dan pengalaman yang diperoleh semasa berlakon untuk produksi lain sebelum mengarah dan menerbitkan [[Cicak-Man|Cicak Man]]. * Dance KRU adalah kumpulan penari latar terdiri dari 4 orang pemuda yang sering bersama KRU sewaktu membuat persembahan. Di dalam filem ini babak dimana Edry lari dari kejaran sekuriti dia telah terjerumus ke atas pentas dimana sekumpulan pemuda hendak membuat persembahan, itu adalah kemunculan cameo Dance KRU yang dianggotai Dino, Nurul, Adik dan Am. ==Lihat juga== * [[Filem Malaysia tahun 1996]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title}} {{film-stub}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1996]] [[Kategori:Filem arahan Zulkifli M. Osman]] exc71yl5y2yi5gi56xdizpqi49aj60n 6809885 6809884 2026-03-26T21:00:50Z ~2026-18820-48 393071 6809885 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nama = Cinta Metropolitan | imej = | saiz_imej = | kapsyen = | pengarah = [[Zulkifli M. Osman]] | studio = {{ubl|[[Grand Brilliance]]|[[Julie Dahlan#Filemografi|J.D. Productions]]}} | penerbit = {{plainlist| '''Eksekutif''' * Linda Zainudin * Muhd. Hairi Harmi }} {{plainlist| '''Utama''' * [[Julie Dahlan]] }} | pengarang = Zulkifli M. Osman | screenplay = Zulkifli M. Osman | story = Muhd. Hairi Harmi | pengisah = | pelakon = {{plainlist| * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] * [[Vanidah Imran]] * [[Emylia Rosnaida]] * [[Jalaluddin Hassan]] }} | muzik = [[KRU|Kumpulan KRU]] | sinematografi = Muhd. Hairi Harmi | editing = Mariam Ibrahim | pengedar = [[Primeworks Studios]] | penaja = | penayangan = {{film date|1996|9|21|Malaysia}} | masa = 90 minit | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = }} '''''Cinta Metropolitan''''' ialah sebuah filem aksi romantik [[Malaysia]] 1996 yang ditayangkan pada tahun 21 September 1996. Filem ini telah diarahkan oleh [[Zulkifli M. Osman]]. Filem Cinta Metropolitan diterbitkan dalam bentuk filem warna.<ref>https://web.archive.org/web/20040928054909/http://www.filemkita.com/filem/c/cinta_metropolitan_01.html</ref> ==Plot== Haris dan Irwan adalah adik beradik, Haris bekerjaya sebagai jurugambar di sebuah syarikat akhbar tempatan, Irwan pula wartawan. Haris sebagai abang, kurang gemar dengan perangai adiknya yang suka menjalin hubungan dengan ramai wanita. Irwan turut mempunyai sugar mummy yang selalu membiayai gaya hidupnya dalam masa yang sama tidak tahu Irwan itu playboy.<ref>https://movieo.me/movies/cinta-metropolitan-nntqsl</ref> Di majlis makan malam kilang Nurul dimana Haris bertugas, Irwan turut dijemput di situ dia terserempak dengan Haris, Haris bengang dengan adiknya yang menghilangkan diri tanpa khabar berita itu. Budak liar bernama Rizal, pencuri sepenuh masa telah membawa lari beg tangan Azlin. Mereka berjaya menangkap Rizal. Azlin adalah adik kepada samseng, Farouk. Sebagai adik dia tidak setuju dengan kegiatan jenayah berprofail tinggi abangnya itu. Rizal yang telah menyeluk poket Haris terkejut kerana wang ihsan diberi oleh Azlin itu adalah wang palsu kerana nombor siri semuanya sama. Rizal yang berjaya mencuri masuk ke tempat operasi Farouk telah ditangkap dan Haris ditipu oleh kumpulan Farouk kononnya Irwan berada dalam tawanan mereka, tetapi sebenarnya Rizal. Mereka berdua dibawa lari ke Sumatera,Indonesia. Bersama-sama dengan Nurul,Monisa mereka lari ke luar negara dari diburu orang Farouk. Mereka melarikan diri ke Indonesia & Thailand. Di Indonesia, Rizal dan Haris berjaya menyelamatkan diri dengan terjun ke dalam sungai dan menelefon ke Malaysia untuk meminta bantuan Nurul. Dengan bantuan orang-orang Nurul mereka dibawa pergi ke [[Medan]] untuk menginap di hotel milik bapa Nurul. Mereka mendapat berita Farouk telah ditangkap dan untuk sementara waktu mereka berasa lega. Malangnya sewaktu makan malam mereka dikejutkan dengan kedatangan Farouk, rupa-rupanya Farouk telah menghantar berita palsu tentang penangkapannya. Dalam pergelutan itu mereka berjaya lari tapi Monisa tercedera dan ditawan oleh Farouk. Mereka meneruskan perjalanan ke Bangkok,Thailand. Haris,Nurul dan Rizal berjaya menceroboh masuk ke markas Farouk dan mengumpul bahan bukti tetapi ditangkap. Irwan dan Azlin pula membuat laporan polis tetapi Azlin ingin memujuk abangnya. Rizal pula mengugut Farouk untuk mengebom tempat itu tetapi dia tersalah sangka alat peledak itu sebenarnya radio. Farouk berjaya ditangkap setelah polis mengepung tempat itu. == Pelakon == * [[Norman bin Abdul Halim|Norman KRU]] sebagai Haris - abang Irwan, Fotografer, sering gopoh membuat kerja * [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry KRU]] sebagai Irwan - kasanova, adik Haris, lulusan luar negara * [[Edry bin Abdul Halim|Edry KRU]] sebagai Rizal - Pencuri, seorang Anak Yatim piatu. * [[Vanidah Imran]] sebagai Nurul, teman baik Haris * [[Emylia Rosnaida]] sebagai Azlin, adik Farouk. Kemudian jatuh hati pada Irwan * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Farouk, ketua sindiket wang palsu * [[Noreen Noor]] sebagai Monisa, Sugar mummy Irwan * [[Osman Kering]] sebagai Cik Mat Tahir, Bos kepada Haris * [[Sheila Mambo]] sebagai Sandra, orang kanan Farouk * [[Nana Nurgaya]] sebagai Sara, rakan mencuri Rizal * Rawi Mohd. Said sebagai En. Ridzuan, bapa Nurul * Zaidi Rock sebagai Botak, orang suruhan Farouk == Trivia == * Bapa Nurul, Encik Ridzuan dalam cerita ini ialah orang yang sama memegang watak bapa kepada Sheila dalam filem lakonan [[KRU]] terdahulu, ''[[Awas]]'' pada 1995 terbitan Medanmas Sdn. Bhd. (dikenali sebagai [[TV9|Ch-9 Media]]). * [[Jalaluddin Hassan|Dato' Jalaluddin Hassan]] memegang watak antagonis untuk filem ini, kali kedua dia memegang watak jahat dalam filem lakonan KRU selepas filem Awas. * [[Edry bin Abdul Halim|Edry]] terlalu banyak berangan dalam cerita ini, ada ketikanya babak dia menjadi Batman, Indiana Jones dan James Bond. * Ini kali kedua ketiga tiga adik beradik ini berlakon dalam satu filem. Kerana lakonan mereka dalam filem Awas terdahulu agak kaku dan 'kayu' jadi tawaran berlakon filem ini diterima untuk menambah baik mutu lakonan mereka. Hanya Yusry yang meneruskan karier dalam bidang lakonan berbanding [[Norman bin Abdul Halim|Dato' Norman]] dan Edry yang lebih selesa dengan karier muzik dan korporat. [[Yusry bin Abdul Halim|Datuk Yusry]] memanfaatkan input dan pengalaman yang diperoleh semasa berlakon untuk produksi lain sebelum mengarah dan menerbitkan [[Cicak-Man|Cicak Man]]. * Dance KRU adalah kumpulan penari latar terdiri dari 4 orang pemuda yang sering bersama KRU sewaktu membuat persembahan. Di dalam filem ini babak dimana Edry lari dari kejaran sekuriti dia telah terjerumus ke atas pentas dimana sekumpulan pemuda hendak membuat persembahan, itu adalah kemunculan cameo Dance KRU yang dianggotai Dino, Nurul, Adik dan Am. ==Lihat juga== * [[Filem Malaysia tahun 1996]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB title}} {{film-stub}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 1996]] [[Kategori:Filem arahan Zulkifli M. Osman]] nep0f8grnt918dmez4axm16ggtvflam 0 271824 6810010 6754689 2026-03-27T02:50:04Z Sltduq 393132 6810010 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=Julai 2025}} {{Current related||Kematian Zara Qairina Mahathir|date=Ogos 2025}} {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha Limauan |Logo Sekolah = [[imej:Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha.jpg|200px|center]] |Moto = ''Tekun, Dedikasi, Maju Jaya'' |Tarikh = 6 Januari 2003 |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama]], [[Sekolah Kerajaan]] |Pengetua = Ustazah Shaharoom binti Hashim |Guru Besar = |GPK 1 = |GPK HEM = Encik Asnie bin Marjan |GPK KOKO = Puan Norayati binti Utol |GPK PTG = |GPK PRA-U = Puan Elizah binti Abdul Hamid |GPK Sukan = |GPK Pendidikan Khas = |Pengerusi PIBG = Encik Muhd Khairul Anwar bin Che Lah |Ketua Pelajar = |Kod sekolah = XRA4201 |Bandar = WDT 15 |Daerah = [[Papar, Sabah|Papar]] |Negeri = [[Sabah]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = SMKA TDML |Laman = |Telefon = 6088-752955 |Faks = 6088-752954 |footnotes = }} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha Limauan''', merupakan sebuah [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama|sekolah menengah agama]] yang terletak di Jalan Limau-Limauan berhampiran dengan [[Institut Kemahiran Belia Negara]] (IKBN), Pekan [[Kinarut]], [[Papar]], [[Sabah]]. Pada 2009, SMKA Tun Datu Mustapha memiliki 160 orang pelajar lelaki dan 194 orang pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 354 orang. Ia mempunyai seramai 48 orang guru.²⁰⁰⁹ Pada 2013, SMKA Tun Datu Mustapha memiliki 525 orang pelajar dan mempunyai seramai lebih 54 orang guru serta 12 orang anggota kakitangan sekolah. Sehingga Oktober 2020, SMKA Tun Datu Mustapha memiliki 451 orang pelajar, 51 orang guru serta 13 orang anggota kumpulan sokongan sekolah. ==Sejarah == [[File:Pemandangan bangunan sekolah dari asrama pada tahun 1982-1986.png|thumb|Pemandangan bangunan sekolah dari asrama pada tahun 1982-1986]] Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha, Papar (SMKA TDM) telah dimulakan operasinya pada 6 Januari 2003 dengan menggunakan tapak [[Sekolah_Menengah_Kebangsaan_Agama_Limauan|SMKA Limauan Kota Kinabalu]]. Tapak dan bangunan asalnya ialah Kampus [[Universiti_Kebangsaan_Malaysia|Universiti Kebangsaan Malaysia]] Cawangan Sabah sejak tahun 1973 yang di bawah pengawasan Yayasan Sabah. Kemudian pihak Yayasan Sabah membuat penyerahan rasmi pada tahun 1997 kepada Jabatan Pendidikan Sabah melalui Datuk Dr. Hasbullah Mohd. Taha, Pengarah Pendidikan Sabah ketika itu. Maka, rasmilah tapak dan bangunan asal ini di bawah kawalan dan penjagaan Jabatan Pendidikan Sabah. Pada Disember 2002, SMKA Limauan berpindah ke bangunan baru di [[Kimanis]]. SMKA Tun Datu Mustapha mengambil alih bangunan ini bermula pada 6 Januari 2003. Pada 7 Januari 2003, sekolah ini menerima pendaftaran pelajar seramai 120 orang dengan membuka 4 kelas tingkatan satu dan 1 kelas tingkatan dua. Pada 12 Januari 2003, Majlis Penyerahan Kunci dan Inventori SMKA Tun Datu Mustapha diadakan dengan rasminya dengan disaksikan oleh Pemangku Ketua Sektor SPPIM, Ustaz Mohd. Kassim Tusin. [[File:Rumah Warden SMKA TDM.png|left|thumb|Rumah lama warden]] Sejak dibuka, SMKA Tun Datu Mustapha telah diterajui oleh Ustazah Fatmawati Binti Mohd. Sahari sebagai Pemangku Pengetua merangkap Penolong Kanan Pentadbiran, dibantu oleh Ustaz Ismail Haji Anam sebagai Penolong Kanan HEM dan Puan Raimah Samari sebagai Penyelia Kanan KOKUM bersama 17 orang guru dan 6 orang staf sokongan. Bermula 16 September 2003, Ustaz Haidon Hadi Sapiri memulakan tugas sebagai Pengetua pertama SMKA Tun Datu Mustapha dibantu oleh Ustazah Fatmawati Binti Mohd. Sahari sebagai Penolong Kanan Pentadbiran, Ustaz Ismail Bin Haji Anam sebagai Penolong Kanan Hal Ehwal Murid dan Ustaz Melih Bin Bedin sebagai Penolong Kanan Kokurikulum bersama 36 orang guru dan 10 orang staf sokongan. Pada bulan Jun 2012, semua warga sekolah SMKA Tun Datu Mustapha telah berpindah ke bangunan baharu yang terletak berhampiran dengan lokasi asal. Beberapa blok akademik telah diubahsuai untuk dijadikan asrama bagi semua pelajar sementara pembinaan asrama dijalankan di tapak bangunan yang lama. Pada awal tahun 2013, SMKA Tun Datu Mustapha menyambut kedatangan pengetua baharu iaitu Datuk Ustaz Haji Saifulzaman bin Sangul yang menggantikan Ustaz Haidon Hadi Sapiri yang berpindah ke [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Keningau|SMKA Keningau]]. Beliau dibantu oleh Ustazah Shamiza Ahamad sebagai Penolong Kanan Pentadbiran, Ustaz Agus Salim bin Abdul Ghafur sebagai Penolong Kanan Hal Ehwal Murid dan Puan Dayang Rosimah Binti Awg. Tengah sebagai Penolong kanan Kokurikulum. Pada akhir bulan Mac 2019, SMKA Tun Datu Mustapha menyambut kedatangan Pengetua baharu iaitu Ustaz Rapihi Bin Derim @ Wasihim yang sebelum ini berkhidmat sebagai Pengetua di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Said|SMKA Tun Said]], [[Kota Belud]], menggantikan Datuk Ustaz Haji Saifulzaman Bin Sangul yang dilantik menjadi Pengarah [[Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sabah]]. Pentadbiran SMKA Tun Datu Mustapha yang baharu diterajui oleh Ustaz Rapihi Bin Derim @ Wasihim dan dibantu oleh tiga orang Penolong Kanan baharu bermula pada bulan Jun 2020 iaitu Puan Zainab Binti Ahmad selaku Penolong Kanan Pentadbiran yang berpindah dari [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Juhar Sandakan|SMKA Tun Juhar, Sandakan]], Encik Nasbi Bin Lasai selaku Penolong Kanan Kokurikulum yang berpindah dari SMKA Tun Said dan Puan Elizah Binti Abdul Hamid selaku Penolong Kanan Hal Ehwal Murid. ==Prinsip sekolah== === Visi === Pendidikan Berkualiti, Insan Terdidik, Negara Sejahtera. === Misi === Melestarikan Sistem Pendidikan yang Berkualiti untuk Membangunkan Potensi Individu bagi Memenuhi Aspirasi Negara. ==Logo sekolah== [[imej:Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha.jpg|200px|Right]] '''Warna''' :Hijau - Suasana dan persekitaran [[Kematian Zara Qairina Mahathir|yang selamat]]. :Kuning - Kesetiaan kepada raja dan negara. :Biru - Bersatu padu. :Putih - Ketulusan. '''Bentuk''' :Bulatan - Melambangkan kesejagatan. :Bulan Sabit - Melambangkan agama Islam. :Piala - Kecemerlangan dalam semua aspek. :Pen Hijau - Menuntut ilmu untuk akhirat. :Pen Kuning - Menuntut ilmu untuk dunia. :Buku - Penerapan budaya membaca. :Gunung - Negeri Sabah. :3 Bucu Di atas - Melambangkan ilmu, iman, taqwa.<br /> ==Lagu sekolah== ''SMK Agama Tun Datu Mustapha'' <br> ''Pembentuk warisan bangsa'' <br> ''Penegak Agama makmurkan bumi bertuah'' <br> ''Malaysia yang tercinta'' <br> ''Tekun dedikasi maju jaya'' <br> ''Itulah cogan kita'' <br> ''Sahsiah terpuji mengikut syiar ilahi'' <br> ''Terserlah jati diri'' <br> ''Pegang teguh ikhlas setia'' <br> ''Iltizam tinggi junjung amanah'' <br> ''Kasih sayang sesama insan'' <br> ''Quran dan hadis jadi panduan'' <br> ''Junjung kecemerlangan'' <br> ''Wawasan kita jayakan'' <br> ''Bergerak maju memburu seribu harapan'' <br> ''TDM di puncak jaya'' <br> ''TDM di puncak jaya'' <br> ''TDM di puncak jaya'' <br> Lirik lagu sekolah telah dicipta oleh Ustaz Haidon Hadi Sapiri, Ustaz Melih Bedin, Haji Zakaria Bin Haji Nasip dan Puan Hajah Rosana Binti Abdullah. == Ikrar pelajar == Bahawasanya kami, pelajar-pelajar Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha, berikrar dan berjanji akan: * menunaikan segala perintah Allah S.W.T dan menjauhi segala laranganNya,; * mentaati dan menghormati para guru; * berusaha bersungguh-sungguh dalam pelajaran; * menjaga dan menyayangi sekolah; * mematuhi semua peraturan dan undang-undang yang telah ditetapkan oleh pihak sekolah, demi mencapai kecemerlangan di dunia dan di akhirat. Dengan ini, kami juga berikrar, sekiranya kami melanggar peraturan dan undang-undang sekolah, kami bersedia dikenakan tindakan tatatertib daripada pihak sekolah. == Pentadbiran == {{col-begin}} {{col-2}} === <small>Pengetua</small> === * Ustaz Haidon Hadi Sapiri (2003 - 2012) * Datuk Ustaz Haji Saifulzaman bin Sangul (2013 - 2018) * Ustaz Rapihi bin Derim @ Wasihim (2018 - 2023) * Datin Hajah Rosnih binti Nasir (2024) * Ustazah Shaharoom binti Hashim (2025 - kini) === <small> Penolong Kanan Pentadbiran</small>=== * Ustazah Fatmawati binti Mohd. Sahari (2003 - 2006) * Ustazah Shamizah binti Ahmad (2006 - 2019) * Puan Zainab binti Datuk Hj Ahmad (2020-2021) * Ustazah Zuraidah binti Hamdin (2021- 2025){{col-2}} === <small>Penolong Kanan Hal Ehwal Murid</small> === * Ustaz Ismail bin Anam (2003 - 2006; 2019) * Puan Khadijah binti Ahmad (2006 - 2008) * Encik Rosmazlan bin Abd Rashid (2008 - 2013) * Ustaz Mohamad Agus Salim bin Abdul Ghafur (2014 - 2017) * Ustaz Shukor bin Bahari (2018) * Puan Elizah binti Abd Hamid (2020 - 2021) * Encik Safaruddin bin Labenga (2021 - 2024) * Encik Asnie bin Marjan (2024 - kini) === <small> Penolong Kanan Kokurikulum </small> === * Puan Raimah binti Samari (2003) * Encik Melih bin Bedin (2004 - 2008) * Encik Mulsid Otohdikih (2008) * Puan Dayang Rosimah binti Awg. Tengah (2009 - 2019) * Encik Nasbi bin Lasai (2020 - 2023) * Puan Norayati binti Utol (2023 - kini) {{col-end}} == Enrolmen == {{col-begin}} {{col-2}} === <small>Bilangan murid</small> === * Tingkatan 1 : 117 orang * Tingkatan 2 : 90 orang * Tingkatan 3 : 66 orang * Tingkatan 4 : 101 orang * Tingkatan 5 : 77 orang Jumlah murid = 451 orang {{col-2}} === <small>Bilangan guru</small> === * Guru Lelaki : 15 orang * Guru Perempuan : 36 orang Jumlah guru = 51 orang === <small>Bilangan anggota kumpulan sokongan</small> === * Staf Lelaki : 4 orang * Staf Perempuan : 9 orang Jumlah staf = 13 orang {{col-end}} ==Akademik== Semua pelajar menengah rendah (tingkatan 1 hingga tingkatan 3) mengambil pakej mata pelajaran yang sama yang terdiri daripada Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Bahasa Arab, Pendidikan Islam, Sains, Matematik, Sejarah, Georafi, Reka Bentuk dan Teknologi, Pendidikan Seni Visual dan Pendidikan Jasmani dan Kesihatan. Bermula pada tahun 2020, pakej mata pelajaran untuk semua pelajar tingkatan 4 dan tingkatan 5 yang ditawarkan adalah seperti berikut; {| class="wikitable" style="text-align:center;" |'''4 Ibnu Sina''' '''5 Ibnu Sina''' |'''4 Ibnu Khaldun''' '''5 Ibnu Khaldun''' |'''4 Ibnu Rushdy''' '''5 Ibnu Rushdy''' |'''4 Al-Khawarizmi''' '''5 Al-Khawarizmi''' |- |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah Fizik Kimia Biologi Matematik Tambahan |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sains Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah Prinsip Perakaunan Matematik Tambahan |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sains Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah Geografi / Perniagaan (Pilihan) |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sains Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah |} ==Kokurikulum== ===Rumah sukan=== Semua pelajar SMKA Tun Datu Mustapha menganggotai salah satu daripada empat rumah sukan. Di awal sesi penggal satu persekolahan, kesemua ahli rumah sukan akan terlibat dalam pertandingan Merentas Desa, Sukantara dan Sukan Tahunan. Juara Keseluruhan Sukan Tahunan, Olahragawan dan Olahragawati akan dinobatkan semasa Majlis Penutupan Sukan Tahunan SMKA Tun Datu Mustapha. Empat rumah sukan yang dimaksudkan adalah seperti berikut: {| class="wikitable" !Rumah Sukan ! colspan="2" |Warna Utama |- |Syafie |{{Color box|Yellow||}} |''Kuning'' |- |Hanafi |{{Kotak warna|Blue||}} |''Biru'' |- |Hanbali |{{Kotak warna|Red||}} |''Merah'' |- |Maliki |{{Kotak warna|Green||}} |''Hijau'' |} ===Kelab dan Persatuan=== *Persatuan Bahasa Melayu *Persatuan Bahasa Inggeris *Persatuan Bahasa Arab *Persatuan Sains, Matematik dan Teknologi (STEM) *Persatuan Tingkatan Enam (PERTENA) *Kelab Rukun Negara dan Kelab Malaysiaku *Kelab Kesenian Islam *Kelab Kerjaya dan Kaunseling *Kelab Koperasi dan Keusahawanan *Kelab Kemahiran Al-Quran (KKQ) *Kelab Reka Bentuk dan Teknologi *Kelab Fotografi ===Sukan dan Permainan / 1 Murid 1 Sukan (1M1S)=== *Kelab Sukan Bola Sepak *Kelab Sukan Bola Tampar *Kelab Sukan Ping Pong *Kelab Sukan Bola Baling *Kelab Sukan Badminton *Kelab Sukan Hoki *Kelab Sukan Sepak Takraw *Kelab Permainan Dalaman *Kelab Sukan Bola Jaring *Kelab Sukan Memanah ===Badan Beruniform=== *Pasukan Kadet Remaja Sekolah *Pasukan Bulan Sabit Merah Malaysia *Pasukan Pergerakan Puteri Islam Malaysia *Pasukan Pengakap *Pasukan Pengakap Kelana (Tingkatan 6) *Kor Kadet Polis Diraja Malaysia ===Majalah sekolah=== [[File:Majalah Ufuk.png|right|thumb|180px|Edisi pertama Majalah UFUK]] Pada tahun 2010, sidang redaksi sekolah yang diketuai oleh Puan Zuariah Binti Bakar sebagai Ketua Editor pada ketika itu telah menerbitkan edisi pertama majalah sekolah yang diberi nama UFUK untuk menggarap kembali segala catatan dan peristiwa penting yang berlaku sepanjang penubuhan SMKA Tun Datu Mustapha. Edisi kedua Majalah UFUK telah diterbitkan pada hujung tahun yang sama diketuai oleh Puan Khairulza Binti Abd Rashid selaku Ketua Editor sidang redaksi. Penerbitan edisi kedua tersebut telah memberikan input serta informasi yang bermanfaat selain menjadi cendera kenang-kenangan buat pelajar yang menamatkan alam persekolahan di SMKA Tun Datu Mustapha. ==Kejayaan sekolah== *Pada tahun 2014, pasukan Forum Remaja Sekolah telah mendapat tempat kelima dalam Pertandingan Forum Remaja peringkat kebangsaan 2014.<ref>{{Citeweb|url=http://klikweb.dbp.my/wordpress/?p=6146|title=Pertandingan Forum Remaja Peringkat Kebangsaan 2014|date=September 2014|access-date=19 Ogos 2017|website=Klik Web DBP|last=Nurdiana inti Mohd Nor|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819103414/http://klikweb.dbp.my/wordpress/?p=6146|archive-date=2017-08-19|url-status=live}}</ref> *Pada tahun 2016, pasukan ''PsychoScience'' telah dinobatkan sebagai Naib Johan dalam Pertandingan School Lab peringkat kebangsaan anjuran [[British Council]].<ref>{{Citeweb|url=https://www.britishcouncil.my/programmes/education/schoollab2016|title=School Lab 2016|date=|access-date=13 Oktober 2020|website=British Council|last=|first=}}</ref> == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha :WDT 15, :89609, Papar :Sabah, Malaysia :Telefon = 6088-752955 :Faks = 6088-752954 ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://smkatdmbpi.edublogs.org/about/lencana-sekolah/ Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha.] * [https://www.facebook.com/pages/SMK-A-TUN-DATU-MUSTAPHA/128750187156853 Facebook: SMKA Tun Datu Mustapha] * [http://abunuha.wordpress.com/2012/01/13/kenduri-sekolah-baru/] {{Koord|5.8040|116.0318|region:MY_type:edu|display=title|format=dms}} [[Kategori: Sekolah menengah agama di Sabah|Agama Tun Datu Mustapha]] [[Kategori: Sekolah menengah di Sabah|Agama Tun Datu Mustapha]] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Sabah]] jyz6w3hmczl9jlpuvx9h8xnjv809ugt 6810017 6810010 2026-03-27T03:15:38Z Sltduq 393132 /* Sejarah */ 6810017 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=Julai 2025}} {{Current related||Kematian Zara Qairina Mahathir|date=Ogos 2025}} {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha Limauan |Logo Sekolah = [[imej:Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha.jpg|200px|center]] |Moto = ''Tekun, Dedikasi, Maju Jaya'' |Tarikh = 6 Januari 2003 |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama]], [[Sekolah Kerajaan]] |Pengetua = Ustazah Shaharoom binti Hashim |Guru Besar = |GPK 1 = |GPK HEM = Encik Asnie bin Marjan |GPK KOKO = Puan Norayati binti Utol |GPK PTG = |GPK PRA-U = Puan Elizah binti Abdul Hamid |GPK Sukan = |GPK Pendidikan Khas = |Pengerusi PIBG = Encik Muhd Khairul Anwar bin Che Lah |Ketua Pelajar = |Kod sekolah = XRA4201 |Bandar = WDT 15 |Daerah = [[Papar, Sabah|Papar]] |Negeri = [[Sabah]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = SMKA TDML |Laman = |Telefon = 6088-752955 |Faks = 6088-752954 |footnotes = }} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha Limauan''', merupakan sebuah [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama|sekolah menengah agama]] yang terletak di Jalan Limau-Limauan berhampiran dengan [[Institut Kemahiran Belia Negara]] (IKBN), Pekan [[Kinarut]], [[Papar]], [[Sabah]]. Pada 2009, SMKA Tun Datu Mustapha memiliki 160 orang pelajar lelaki dan 194 orang pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 354 orang. Ia mempunyai seramai 48 orang guru.²⁰⁰⁹ Pada 2013, SMKA Tun Datu Mustapha memiliki 525 orang pelajar dan mempunyai seramai lebih 54 orang guru serta 12 orang anggota kakitangan sekolah. Sehingga Oktober 2020, SMKA Tun Datu Mustapha memiliki 451 orang pelajar, 51 orang guru serta 13 orang anggota kumpulan sokongan sekolah. ==Sejarah == [[File:Pemandangan bangunan sekolah dari asrama pada tahun 1982-1986.png|thumb|Pemandangan bangunan sekolah dari asrama pada tahun 1982-1986]] Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha, Papar (SMKA TDM) telah dimulakan operasinya pada 6 Januari 2003 dengan menggunakan tapak [[Sekolah_Menengah_Kebangsaan_Agama_Limauan|SMKA Limauan Kota Kinabalu]]. Tapak dan bangunan asalnya ialah Kampus [[Universiti_Kebangsaan_Malaysia|Universiti Kebangsaan Malaysia]] Cawangan Sabah sejak tahun 1973 yang di bawah pengawasan Yayasan Sabah. Kemudian pihak Yayasan Sabah membuat penyerahan rasmi pada tahun 1997 kepada Jabatan Pendidikan Sabah melalui Datuk Dr. Hasbullah Mohd. Taha, Pengarah Pendidikan Sabah ketika itu. Maka, rasmilah tapak dan bangunan asal ini di bawah kawalan dan penjagaan Jabatan Pendidikan Sabah. Pada Disember 2002, SMKA Limauan berpindah ke bangunan baru di [[Kimanis]]. SMKA Tun Datu Mustapha mengambil alih bangunan ini bermula pada 6 Januari 2003. Pada 7 Januari 2003, sekolah ini menerima pendaftaran pelajar seramai 120 orang dengan membuka 4 kelas tingkatan satu dan 1 kelas tingkatan dua. Pada 12 Januari 2003, Majlis Penyerahan Kunci dan Inventori SMKA Tun Datu Mustapha diadakan dengan rasminya dengan disaksikan oleh Pemangku Ketua Sektor SPPIM, Ustaz Mohd. Kassim Tusin. [[File:Rumah Warden SMKA TDM.png|left|thumb|Rumah lama warden]] Sejak dibuka, SMKA Tun Datu Mustapha telah diterajui oleh Ustazah Fatmawati Binti Mohd. Sahari sebagai Pemangku Pengetua merangkap Penolong Kanan Pentadbiran, dibantu oleh Ustaz Ismail Haji Anam sebagai Penolong Kanan HEM dan Puan Raimah Samari sebagai Penyelia Kanan KOKUM bersama 17 orang guru dan 6 orang staf sokongan. Bermula 16 September 2003, Ustaz Haidon Hadi Sapiri memulakan tugas sebagai Pengetua pertama SMKA Tun Datu Mustapha dibantu oleh Ustazah Fatmawati Binti Mohd. Sahari sebagai Penolong Kanan Pentadbiran, Ustaz Ismail Bin Haji Anam sebagai Penolong Kanan Hal Ehwal Murid dan Ustaz Melih Bin Bedin sebagai Penolong Kanan Kokurikulum bersama 36 orang guru dan 10 orang staf sokongan. Pada bulan Jun 2012, semua warga sekolah SMKA Tun Datu Mustapha telah berpindah ke bangunan baharu yang terletak berhampiran dengan lokasi asal. Beberapa blok akademik telah diubahsuai untuk dijadikan asrama bagi semua pelajar sementara pembinaan asrama dijalankan di tapak bangunan yang lama. Pada awal tahun 2013, SMKA Tun Datu Mustapha menyambut kedatangan pengetua baharu iaitu Datuk Ustaz Haji Saifulzaman bin Sangul yang menggantikan Ustaz Haidon Hadi Sapiri yang berpindah ke [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Keningau|SMKA Keningau]]. Beliau dibantu oleh Ustazah Shamiza Ahamad sebagai Penolong Kanan Pentadbiran, Ustaz Agus Salim bin Abdul Ghafur sebagai Penolong Kanan Hal Ehwal Murid dan Puan Dayang Rosimah Binti Awg. Tengah sebagai Penolong kanan Kokurikulum. Pada akhir bulan Mac 2019, SMKA Tun Datu Mustapha menyambut kedatangan Pengetua baharu iaitu Ustaz Rapihi Bin Derim @ Wasihim yang sebelum ini berkhidmat sebagai Pengetua di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Said|SMKA Tun Said]], [[Kota Belud]], menggantikan Datuk Ustaz Haji Saifulzaman Bin Sangul yang dilantik menjadi Pengarah [[Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri Sabah]]. Pentadbiran SMKA Tun Datu Mustapha yang baharu diterajui oleh Ustaz Rapihi Bin Derim @ Wasihim dan dibantu oleh tiga orang Penolong Kanan baharu bermula pada bulan Jun 2020 iaitu Puan Zainab Binti Ahmad selaku Penolong Kanan Pentadbiran yang berpindah dari [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Juhar Sandakan|SMKA Tun Juhar, Sandakan]], Encik Nasbi Bin Lasai selaku Penolong Kanan Kokurikulum yang berpindah dari SMKA Tun Said dan Puan Elizah Binti Abdul Hamid selaku Penolong Kanan Hal Ehwal Murid. [[Kematian Zara Qairina Mahathir|Pada bulan Julai 2025, Zara Qairina Mahathir meninggal dunia selepas ditemui dalam keadaan tidak sedar diri berhampiran asrama sekolah.]] Kematiannya dikaitkan dengan buli di sekolah. ==Prinsip sekolah== === Visi === Pendidikan Berkualiti, Insan Terdidik, Negara Sejahtera. === Misi === Melestarikan Sistem Pendidikan yang Berkualiti untuk Membangunkan Potensi Individu bagi Memenuhi Aspirasi Negara. ==Logo sekolah== [[imej:Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha.jpg|200px|Right]] '''Warna''' :Hijau - Suasana dan persekitaran [[Kematian Zara Qairina Mahathir|yang selamat]]. :Kuning - Kesetiaan kepada raja dan negara. :Biru - Bersatu padu. :Putih - Ketulusan. '''Bentuk''' :Bulatan - Melambangkan kesejagatan. :Bulan Sabit - Melambangkan agama Islam. :Piala - Kecemerlangan dalam semua aspek. :Pen Hijau - Menuntut ilmu untuk akhirat. :Pen Kuning - Menuntut ilmu untuk dunia. :Buku - Penerapan budaya membaca. :Gunung - Negeri Sabah. :3 Bucu Di atas - Melambangkan ilmu, iman, taqwa.<br /> ==Lagu sekolah== ''SMK Agama Tun Datu Mustapha'' <br> ''Pembentuk warisan bangsa'' <br> ''Penegak Agama makmurkan bumi bertuah'' <br> ''Malaysia yang tercinta'' <br> ''Tekun dedikasi maju jaya'' <br> ''Itulah cogan kita'' <br> ''Sahsiah terpuji mengikut syiar ilahi'' <br> ''Terserlah jati diri'' <br> ''Pegang teguh ikhlas setia'' <br> ''Iltizam tinggi junjung amanah'' <br> ''Kasih sayang sesama insan'' <br> ''Quran dan hadis jadi panduan'' <br> ''Junjung kecemerlangan'' <br> ''Wawasan kita jayakan'' <br> ''Bergerak maju memburu seribu harapan'' <br> ''TDM di puncak jaya'' <br> ''TDM di puncak jaya'' <br> ''TDM di puncak jaya'' <br> Lirik lagu sekolah telah dicipta oleh Ustaz Haidon Hadi Sapiri, Ustaz Melih Bedin, Haji Zakaria Bin Haji Nasip dan Puan Hajah Rosana Binti Abdullah. == Ikrar pelajar == Bahawasanya kami, pelajar-pelajar Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha, berikrar dan berjanji akan: * menunaikan segala perintah Allah S.W.T dan menjauhi segala laranganNya,; * mentaati dan menghormati para guru; * berusaha bersungguh-sungguh dalam pelajaran; * menjaga dan menyayangi sekolah; * mematuhi semua peraturan dan undang-undang yang telah ditetapkan oleh pihak sekolah, demi mencapai kecemerlangan di dunia dan di akhirat. Dengan ini, kami juga berikrar, sekiranya kami melanggar peraturan dan undang-undang sekolah, kami bersedia dikenakan tindakan tatatertib daripada pihak sekolah. == Pentadbiran == {{col-begin}} {{col-2}} === <small>Pengetua</small> === * Ustaz Haidon Hadi Sapiri (2003 - 2012) * Datuk Ustaz Haji Saifulzaman bin Sangul (2013 - 2018) * Ustaz Rapihi bin Derim @ Wasihim (2018 - 2023) * Datin Hajah Rosnih binti Nasir (2024) * Ustazah Shaharoom binti Hashim (2025 - kini) === <small> Penolong Kanan Pentadbiran</small>=== * Ustazah Fatmawati binti Mohd. Sahari (2003 - 2006) * Ustazah Shamizah binti Ahmad (2006 - 2019) * Puan Zainab binti Datuk Hj Ahmad (2020-2021) * Ustazah Zuraidah binti Hamdin (2021- 2025){{col-2}} === <small>Penolong Kanan Hal Ehwal Murid</small> === * Ustaz Ismail bin Anam (2003 - 2006; 2019) * Puan Khadijah binti Ahmad (2006 - 2008) * Encik Rosmazlan bin Abd Rashid (2008 - 2013) * Ustaz Mohamad Agus Salim bin Abdul Ghafur (2014 - 2017) * Ustaz Shukor bin Bahari (2018) * Puan Elizah binti Abd Hamid (2020 - 2021) * Encik Safaruddin bin Labenga (2021 - 2024) * Encik Asnie bin Marjan (2024 - kini) === <small> Penolong Kanan Kokurikulum </small> === * Puan Raimah binti Samari (2003) * Encik Melih bin Bedin (2004 - 2008) * Encik Mulsid Otohdikih (2008) * Puan Dayang Rosimah binti Awg. Tengah (2009 - 2019) * Encik Nasbi bin Lasai (2020 - 2023) * Puan Norayati binti Utol (2023 - kini) {{col-end}} == Enrolmen == {{col-begin}} {{col-2}} === <small>Bilangan murid</small> === * Tingkatan 1 : 117 orang * Tingkatan 2 : 90 orang * Tingkatan 3 : 66 orang * Tingkatan 4 : 101 orang * Tingkatan 5 : 77 orang Jumlah murid = 451 orang {{col-2}} === <small>Bilangan guru</small> === * Guru Lelaki : 15 orang * Guru Perempuan : 36 orang Jumlah guru = 51 orang === <small>Bilangan anggota kumpulan sokongan</small> === * Staf Lelaki : 4 orang * Staf Perempuan : 9 orang Jumlah staf = 13 orang {{col-end}} ==Akademik== Semua pelajar menengah rendah (tingkatan 1 hingga tingkatan 3) mengambil pakej mata pelajaran yang sama yang terdiri daripada Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Bahasa Arab, Pendidikan Islam, Sains, Matematik, Sejarah, Georafi, Reka Bentuk dan Teknologi, Pendidikan Seni Visual dan Pendidikan Jasmani dan Kesihatan. Bermula pada tahun 2020, pakej mata pelajaran untuk semua pelajar tingkatan 4 dan tingkatan 5 yang ditawarkan adalah seperti berikut; {| class="wikitable" style="text-align:center;" |'''4 Ibnu Sina''' '''5 Ibnu Sina''' |'''4 Ibnu Khaldun''' '''5 Ibnu Khaldun''' |'''4 Ibnu Rushdy''' '''5 Ibnu Rushdy''' |'''4 Al-Khawarizmi''' '''5 Al-Khawarizmi''' |- |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah Fizik Kimia Biologi Matematik Tambahan |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sains Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah Prinsip Perakaunan Matematik Tambahan |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sains Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah Geografi / Perniagaan (Pilihan) |Bahasa Melayu Bahasa Inggeris Matematik Sains Sejarah Bahasa Arab Pendidikan Syariah Islamiah Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah |} ==Kokurikulum== ===Rumah sukan=== Semua pelajar SMKA Tun Datu Mustapha menganggotai salah satu daripada empat rumah sukan. Di awal sesi penggal satu persekolahan, kesemua ahli rumah sukan akan terlibat dalam pertandingan Merentas Desa, Sukantara dan Sukan Tahunan. Juara Keseluruhan Sukan Tahunan, Olahragawan dan Olahragawati akan dinobatkan semasa Majlis Penutupan Sukan Tahunan SMKA Tun Datu Mustapha. Empat rumah sukan yang dimaksudkan adalah seperti berikut: {| class="wikitable" !Rumah Sukan ! colspan="2" |Warna Utama |- |Syafie |{{Color box|Yellow||}} |''Kuning'' |- |Hanafi |{{Kotak warna|Blue||}} |''Biru'' |- |Hanbali |{{Kotak warna|Red||}} |''Merah'' |- |Maliki |{{Kotak warna|Green||}} |''Hijau'' |} ===Kelab dan Persatuan=== *Persatuan Bahasa Melayu *Persatuan Bahasa Inggeris *Persatuan Bahasa Arab *Persatuan Sains, Matematik dan Teknologi (STEM) *Persatuan Tingkatan Enam (PERTENA) *Kelab Rukun Negara dan Kelab Malaysiaku *Kelab Kesenian Islam *Kelab Kerjaya dan Kaunseling *Kelab Koperasi dan Keusahawanan *Kelab Kemahiran Al-Quran (KKQ) *Kelab Reka Bentuk dan Teknologi *Kelab Fotografi ===Sukan dan Permainan / 1 Murid 1 Sukan (1M1S)=== *Kelab Sukan Bola Sepak *Kelab Sukan Bola Tampar *Kelab Sukan Ping Pong *Kelab Sukan Bola Baling *Kelab Sukan Badminton *Kelab Sukan Hoki *Kelab Sukan Sepak Takraw *Kelab Permainan Dalaman *Kelab Sukan Bola Jaring *Kelab Sukan Memanah ===Badan Beruniform=== *Pasukan Kadet Remaja Sekolah *Pasukan Bulan Sabit Merah Malaysia *Pasukan Pergerakan Puteri Islam Malaysia *Pasukan Pengakap *Pasukan Pengakap Kelana (Tingkatan 6) *Kor Kadet Polis Diraja Malaysia ===Majalah sekolah=== [[File:Majalah Ufuk.png|right|thumb|180px|Edisi pertama Majalah UFUK]] Pada tahun 2010, sidang redaksi sekolah yang diketuai oleh Puan Zuariah Binti Bakar sebagai Ketua Editor pada ketika itu telah menerbitkan edisi pertama majalah sekolah yang diberi nama UFUK untuk menggarap kembali segala catatan dan peristiwa penting yang berlaku sepanjang penubuhan SMKA Tun Datu Mustapha. Edisi kedua Majalah UFUK telah diterbitkan pada hujung tahun yang sama diketuai oleh Puan Khairulza Binti Abd Rashid selaku Ketua Editor sidang redaksi. Penerbitan edisi kedua tersebut telah memberikan input serta informasi yang bermanfaat selain menjadi cendera kenang-kenangan buat pelajar yang menamatkan alam persekolahan di SMKA Tun Datu Mustapha. ==Kejayaan sekolah== *Pada tahun 2014, pasukan Forum Remaja Sekolah telah mendapat tempat kelima dalam Pertandingan Forum Remaja peringkat kebangsaan 2014.<ref>{{Citeweb|url=http://klikweb.dbp.my/wordpress/?p=6146|title=Pertandingan Forum Remaja Peringkat Kebangsaan 2014|date=September 2014|access-date=19 Ogos 2017|website=Klik Web DBP|last=Nurdiana inti Mohd Nor|first=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819103414/http://klikweb.dbp.my/wordpress/?p=6146|archive-date=2017-08-19|url-status=live}}</ref> *Pada tahun 2016, pasukan ''PsychoScience'' telah dinobatkan sebagai Naib Johan dalam Pertandingan School Lab peringkat kebangsaan anjuran [[British Council]].<ref>{{Citeweb|url=https://www.britishcouncil.my/programmes/education/schoollab2016|title=School Lab 2016|date=|access-date=13 Oktober 2020|website=British Council|last=|first=}}</ref> == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha :WDT 15, :89609, Papar :Sabah, Malaysia :Telefon = 6088-752955 :Faks = 6088-752954 ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://smkatdmbpi.edublogs.org/about/lencana-sekolah/ Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Tun Datu Mustapha.] * [https://www.facebook.com/pages/SMK-A-TUN-DATU-MUSTAPHA/128750187156853 Facebook: SMKA Tun Datu Mustapha] * [http://abunuha.wordpress.com/2012/01/13/kenduri-sekolah-baru/] {{Koord|5.8040|116.0318|region:MY_type:edu|display=title|format=dms}} [[Kategori: Sekolah menengah agama di Sabah|Agama Tun Datu Mustapha]] [[Kategori: Sekolah menengah di Sabah|Agama Tun Datu Mustapha]] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Sabah]] 3wcdf88zog5pz49b6vjh0w9jeg4uux4 0 279735 6810029 6653276 2026-03-27T03:27:15Z Foryou42686 357700 6810029 wikitext text/x-wiki '''Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chung Hua''' # [[Sekolah Menengah Kebangsaan Chung Hua, Kuala Pilah|Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chung Hua, Kuala Pilah]] # [[Sekolah Menengah Kebangsaan Chung Hua, Sarawak|Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chung Hua, Sarawak]] # [[Sekolah Menengah Kebangsaan Chung Hua, Miri|Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Chung Hua, Miri]] {{nyahkekaburan}} 5br4ubjyosktd5wiwtmnriolcpgvft0 0 279759 6809775 6809367 2026-03-26T13:19:06Z Muhammad Syafie 392938 6809775 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2 |Logo Sekolah = |Moto = Berilmu, Beriman, Beramal |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah agama]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua =Encik Yazid Bin Ghazali |GPK 1 =Encik Sidek bin Othman |GPK HEM =Encik Zulkarnain Bin Suibun |GPK KOKO =Puan Noraini |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG =Encik Raya Bin Kechil |Kod sekolah = YRA1302 |Bandar = {{MAS}} KM24 Jalan Matang |Daerah = Kuching |Negeri = [[Sarawak|Sarawak Bumi Kenyalang]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = SAMAKu |Laman =https://www.facebook.com/SAMAKUgemilang |Telefon = +60 82-845018 |Faks = +60 82-845029 |footnotes = |Poskod=93050}} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2''' atau nama terkenalnya '''SAMAKu''', merupakan sebuah sekolah menengah kebangsaan agama yang terletak di KM24 Jalan Matang. Sekolah ini memberi penempatan bagi pelajar tingkatan 1 hingga tingkatan 5 yang mempunyai 4 buah kelas bagi setiap tingkatan. Terdapat kelas '''Amanah''' bagi program '''DLP''' untuk tingkatan 1 hingga 3 manakala bagi tingkatan 4 hingga 5 kelas ini khusus untuk yang mengambil aliran '''sains tulen'''. Kelas '''Bijak''', '''Cerdik''' dan '''Dinamik''' pula bagi tingkatan 1 hingga 3 hanya aliran biasa tetapi bagi tingkatan 4 hingga 5, kelas '''Bijak''' mengambil subjek tambahan '''Ekonomi''', kelas '''Cerdik''' mengambil subjek tambahan '''Perniagaan''' manakala kelas '''Dinamik''' tiada penambahan subjek.<ref>{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/ikhtisas/2018/SPI%20BIL%208-DLP.pdf|title=Program Dwibahasa|url-status=live}}</ref> Bagi pelajar tingkatan 4 dan 5, terdapat 2 subjek tambahan bagi semua kelas iaitu '''Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah''' serta '''Pendidikan Syariah Islamiah'''.^'''2025''' ==Sejarah == '''SEJARAH SMKA MATANG 2 KUCHING''' '''SMK Agama Matang 2''' ditubuhkan pada tahun 1985 di '''Gedong, Serian''' dengan nama '''SMK Agama Gedong''' berdasarkan lokasinya di daerah Gedong, Simunjan. SMK Agama Matang 2 ditubuhkan atas idea dan berkat usaha Timbalan Menteri Pendidikan pada masa itu, '''Allahyarham (YB.) Tuan Haji Bujang bin Haji Ulis'''. SMKA Matang 2 ketika penubuhannya menumpang di SMK Gedong. '''Pengetua pertama''' SMKA Matang 2 ialah '''Encik Wan Mohd Madehi Bin Wan Ali''', manakala Penolong Kanan pula ialah '''Ustaz Bujang Kassim bin Haji Magu'''. Pada peringkat awal penubuhan, hanya terdapat 6 orang tenaga pengajar tidak termasuk Pengetua dan Penolong Kanan serta dibantu oleh seorang kerani, 4 orang pekerja am dan seorang pembantu pejabat. Enrolmen murid pada ketika itu hanya 60 orang sahaja, kemudian meningkat menjadi 90 orang. Memang adat menumpang, fizikal dan prasarana sekolah pada ketika penubuhannya amatlah daif. Prasarana pendidikan yang mewakili SMKA Matang 2 pada ketika itu hanyalah terdiri daripada 3 buah bilik kelas, sebuah makmal dan sebuah bilik lagi digunakan sebagai pejabat Pengetua dan kerani sekolah. Setelah lebih kurang setahun menumpang di SMK Gedong, SMKA Matang 2 telah dipindahkan secara menumpang kali kedua di '''SMKA Sheikh Haji Othman Abdul Wahab (SMKA SHOAW)''' yang ditubuhkan pada tahun 1976 dan juga merupakan SMKA pertama di Sarawak. Ketika menumpang di sinilah, nama SMKA Matang No. 2 diguna pakai disebabkan SMKA SHOAW sebelum bertukar nama pada 29 Mei 1978 menggunakan nama '''Sekolah Menengah Kerajaan Matang'''. Hal ini kerana, untuk mengelakkan kekeliruan yang sering berlaku dalam kalangan masyarakat pada ketika itu. Memandangkan hidup menumpang di tempat orang menimbulkan pelbagai kerenah dan mehnah, pada tanggal 20 Julai 1992, Pengetua SMKA Matang 2 pada ketika itu, '''Encik Ahmad bin Sabu''' telah membuat keputusan untuk berpindah ke tapaknya sendiri di KM24, Jalan Matang yang berkeluasan 43 ekar bersebelahan institusi pengajian tinggi awam, iaitu Politeknik Kuching. Setelah berpindah ke "rumah baru" yang nyaman dan tenang di lembah '''Gunung Serapi''', nama SMKA Matang 2 (berdasarkan nama terdaftar) telah diguna pakai walaupun nama SMKA Matang No.2 tertera pada logo rasminya. Walau bagaimanapun, logo rasmi sekolah telah mengalami tiga kali perubahan. Ketika '''Allahyarham Ustaz Haji Deraman bin Abdullah''' (Pengetua Ke-4) menerajui SMKA Matang, beliau telah 'menghilangkan' No.2 dan menggunakan nama SMKA Matang sahaja kerana bagi beliau biarlah hanya ada sebuah sahaja SMKA Matang dan jangan sentiasa menduduki tempat kedua sampai bila-bila. Walau bagaimanapun, '''Ustazah Seraya binti Sulaiman''' (Pengetua Ke-9) telah mengembalikan nombor 2 ketika menerajui SMKA Matang kerana berdasarkan nama sepatutnya yang terdaftar ketika penubuhannya. '''Cikgu Abdul Rahim Bin Hj. Abol''' telah dipertanggungjawabkan untuk menambahbaikkan nama pada logo sekolah dengan nama SMKA Matang 2. Walaupun demikian, apapun nama yang digunakan tetap masih merujuk kepada entiti pendidikan agama kedua tertua yang tempat "tumpah darahnya" di daerah Gedong, Simunjan selain peranannya sebagai SMKA tetap menyerlah dalam membentuk modal insan di Bumi Kenyalang. Seramai 11 orang pengetua telah menerajui SMKA Matang 2. Mereka ialah : '''1.          Encik Wan Mohd Madehi bin Wan Ali''' '''2.          Encik Ahmad bin Sabu''' '''3.          Tuan Haji Anuar bin Hj. Daud''' '''4.          Allahyarham Ustaz Haji Deraman bin Abdullah''' '''5.          Allahyarham Ustaz Haji Alias bin Karim''' '''6.          Ustazah Lailawati binti Ahmad''' '''7.          Ustaz Haji Roslan bin Abu Hassan (sekarang menjadi Timbalan Pengarah BPI, KPM)''' '''8.          Ustaz Roslan bin Mohd Saini''' '''9.          Ustazah Seraya binti Sulaiman''' '''10.       Ustazah Siti Zulaiha binti Hj. Ibrahim''' '''11.       Ustaz Rusli bin Che Mood''' '''12. Ustaz Yazid Bin Ghazali''' Pada 14 Jun 2006, lagu "'''Kau Di Puncak Gemilang'''" telah dijadikan lagu rasmi sekolah oleh Pengetua yang keenam iaitu '''Ustazah Lailawati binti Ahmad'''. Lirik lagu telah ditulis oleh '''Khairul Rahman bin Morshidi''' (murid SMKA Matang) dan lagu digubah oleh '''Encik Latif bin Poli''' iaitu seorang pensyarah di Maktab Perguruan Tun Abdul Razak (sekarang ini dikenali sebagai Institut Pendidikan Guru Kampus Tun Abdul Razak). Pada 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2 memiliki 228 pelajar lelaki dan 367 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 595 orang. Ia mempunyai seramai 50 orang guru. Ketika (dikemas kini pada 11 Ogos 2021) pensejarahan SMKA Matang 2, sekolah ini beroperasi dengan satu sesi persekolahan dari Tingkatan 1 hingga Tingkatan 5  dengan bilangan guru seramai 45 orang, manakala bilangan Anggota Kumpulan Pelaksana (AKP) pula seramai 20 orang. Sementara itu bilangan pelajar pula seramai 557 orang yang semuanya menghuni asrama. Pengetua yang menerajui SMKA Matang 2 sekarang ialah '''Ustaz Rusli bin Che Mood''' mantan Pengetua SMK Sg. Paoh Sarikei. Ironinya, walaupun kini telah dikenali sebagai SMKA Matang 2 dan nama asal ketika penubuhannya iaitu SMK Agama Gedong semakin menghilang di bibir masyarakat tetapi hakikat kewujudannya masih terpahat utuh dan tidak sirna di hati anak didik dan guru yang telah bertuah menuntut ilmu dan menabur bakti ketika awal penubuhannya. Semoga para guru yang telah awal meninggalkan kita akan mendapat kurniaan yang tinggi daripada-Nya. Amin. Wallahua'lam Pak Ngah Diterbitkan Pada : 26/11/2016 Dikemaskinikan Pada 11/08/2021 ==Pencapaian == == Alamat== :'''Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2''' :'''Km24 Jalan Matang''' :'''93050, Kuching''' :'''Sarawak, Malaysia''' :'''Telefon : 6082845018''' :'''Faks : 6082845029''' == Pautan luar == *http://gemilangsamaku.blogspot.my [[Kategori: Sekolah menengah agama di Sarawak|Agama Matang 2]] [[Kategori: Sekolah menengah di Sarawak|Agama Matang 2]] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Sarawak]] <references /> 7ay3tugwh56ho091ogv2g0cx8l0sqdq 6809806 6809775 2026-03-26T14:09:39Z Aurora 376 /* Sejarah */ 6809806 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2 |Logo Sekolah = |Moto = Berilmu, Beriman, Beramal |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah agama]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua =Encik Yazid Bin Ghazali |GPK 1 =Encik Sidek bin Othman |GPK HEM =Encik Zulkarnain Bin Suibun |GPK KOKO =Puan Noraini |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG =Encik Raya Bin Kechil |Kod sekolah = YRA1302 |Bandar = {{MAS}} KM24 Jalan Matang |Daerah = Kuching |Negeri = [[Sarawak|Sarawak Bumi Kenyalang]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan = SAMAKu |Laman =https://www.facebook.com/SAMAKUgemilang |Telefon = +60 82-845018 |Faks = +60 82-845029 |footnotes = |Poskod=93050}} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2''' atau nama terkenalnya '''SAMAKu''', merupakan sebuah sekolah menengah kebangsaan agama yang terletak di KM24 Jalan Matang. Sekolah ini memberi penempatan bagi pelajar tingkatan 1 hingga tingkatan 5 yang mempunyai 4 buah kelas bagi setiap tingkatan. Terdapat kelas '''Amanah''' bagi program '''DLP''' untuk tingkatan 1 hingga 3 manakala bagi tingkatan 4 hingga 5 kelas ini khusus untuk yang mengambil aliran '''sains tulen'''. Kelas '''Bijak''', '''Cerdik''' dan '''Dinamik''' pula bagi tingkatan 1 hingga 3 hanya aliran biasa tetapi bagi tingkatan 4 hingga 5, kelas '''Bijak''' mengambil subjek tambahan '''Ekonomi''', kelas '''Cerdik''' mengambil subjek tambahan '''Perniagaan''' manakala kelas '''Dinamik''' tiada penambahan subjek.<ref>{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/ikhtisas/2018/SPI%20BIL%208-DLP.pdf|title=Program Dwibahasa|url-status=live}}</ref> Bagi pelajar tingkatan 4 dan 5, terdapat 2 subjek tambahan bagi semua kelas iaitu '''Pendidikan Al-Quran dan As-Sunnah''' serta '''Pendidikan Syariah Islamiah'''.^'''2025''' ==Sejarah == SMK Agama Matang 2 ditubuhkan pada tahun 1985 dengan nama '''SMK Agama Gedong''' berdasarkan lokasinya di daerah Gedong, [[Daerah Simunjan|Simunjan]]. Sekolah ini ditubuhkan atas idea dan usaha Timbalan Menteri Pendidikan pada masa itu, [[Bujang Ulis|Tuan Haji Bujang bin Haji Ulis]]. SMKA Matang 2 ketika penubuhannya menumpang di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Gedong]]. Pengetua pertama sekolah ini ialah Encik Wan Mohd Madehi bin Wan Ali, manakala Penolong Kanan pula ialah Ustaz Bujang Kassim bin Haji Magu. Pada peringkat awal penubuhan, hanya terdapat 6 orang tenaga pengajar tidak termasuk Pengetua dan Penolong Kanan serta dibantu oleh seorang kerani, 4 orang pekerja am dan seorang pembantu pejabat. Enrolmen murid pada ketika itu hanya 60 orang sahaja, kemudian meningkat menjadi 90 orang. Memang adat menumpang, fizikal dan prasarana sekolah pada ketika penubuhannya amatlah daif. Prasarana pendidikan yang mewakili SMKA Matang 2 pada ketika itu hanyalah terdiri daripada 3 buah bilik kelas, sebuah makmal dan sebuah bilik lagi digunakan sebagai pejabat Pengetua dan kerani sekolah. Setelah lebih kurang setahun menumpang di SMK Gedong, SMKA Matang 2 telah dipindahkan secara menumpang kali kedua di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Sheikh Hj Othman Abd Wahab]] (SMKA SHOAW) yang juga merupakan SMKA pertama di Sarawak. Ketika menumpang di sinilah, nama SMKA Matang No. 2 diguna pakai disebabkan SMKA SHOAW sebelum bertukar nama pada 29 Mei 1978 menggunakan nama '''Sekolah Menengah Kerajaan Matang'''. Hal ini kerana, untuk mengelakkan kekeliruan yang sering berlaku dalam kalangan masyarakat pada ketika itu. Memandangkan hidup menumpang di tempat orang menimbulkan pelbagai kerenah dan mehnah, pada tanggal 20 Julai 1992, Pengetua SMKA Matang 2 pada ketika itu, Encik Ahmad bin Sabu telah membuat keputusan untuk berpindah ke tapaknya sendiri di KM24, Jalan Matang yang berkeluasan 43 ekar bersebelahan institusi pengajian tinggi awam, iaitu [[Politeknik Kuching Sarawak]]. Setelah berpindah ke "rumah baru" yang nyaman dan tenang di lembah Gunung Serapi, nama SMKA Matang 2 (berdasarkan nama terdaftar) telah diguna pakai walaupun nama SMKA Matang No. 2 tertera pada logo rasminya. Walau bagaimanapun, logo rasmi sekolah telah mengalami tiga kali perubahan. Ketika Ustaz Haji Deraman bin Abdullah (Pengetua ke-4) menerajui SMKA Matang, beliau telah 'menghilangkan' No. 2 dan menggunakan nama SMKA Matang sahaja kerana bagi beliau biarlah hanya ada sebuah sahaja SMKA Matang dan jangan sentiasa menduduki tempat kedua sampai bila-bila.{{Citation needed}} Walau bagaimanapun, Ustazah Seraya binti Sulaiman (Pengetua ke-9) telah mengembalikan nombor 2 ketika menerajui SMKA Matang kerana berdasarkan nama sepatutnya yang terdaftar ketika penubuhannya. Cikgu Abdul Rahim bin Hj. Abol telah dipertanggungjawabkan untuk menambahbaikkan nama pada logo sekolah dengan nama SMKA Matang 2. Walaupun demikian, apapun nama yang digunakan tetap masih merujuk kepada entiti pendidikan agama kedua tertua yang tempat "tumpah darahnya" di daerah Gedong, Simunjan selain peranannya sebagai SMKA tetap menyerlah dalam membentuk modal insan di Bumi Kenyalang. Seramai 11 orang pengetua telah menerajui SMKA Matang 2. Mereka ialah : # Encik Wan Mohd Madehi bin Wan Ali # Encik Ahmad bin Sabu # Tuan Haji Anuar bin Hj. Daud # Ustaz Haji Deraman bin Abdullah # Ustaz Haji Alias bin Karim # Ustazah Lailawati binti Ahmad # Ustaz Haji Roslan bin Abu Hassan (sekarang menjadi Timbalan Pengarah BPI, KPM) # Ustaz Roslan bin Mohd Saini # Ustazah Seraya binti Sulaiman # Ustazah Siti Zulaiha binti Hj. Ibrahim # Ustaz Rusli bin Che Mood # Ustaz Yazid Bin Ghazali Pada 14 Jun 2006, lagu "Kau Di Puncak Gemilang" telah dijadikan lagu rasmi sekolah oleh Pengetua yang keenam iaitu Ustazah Lailawati binti Ahmad. Lirik lagu telah ditulis oleh Khairul Rahman bin Morshidi (murid SMKA Matang) dan lagu digubah oleh Encik Latif bin Poli iaitu seorang pensyarah di Maktab Perguruan Tun Abdul Razak (sekarang ini dikenali sebagai Institut Pendidikan Guru Kampus Tun Abdul Razak). Pada 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2 memiliki 228 pelajar lelaki dan 367 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 595 orang. Ia mempunyai seramai 50 orang guru. Setakat 2021, sekolah ini masih beroperasi dengan satu sesi persekolahan dari Tingkatan 1 hingga Tingkatan 5 dengan bilangan guru seramai 45 orang, manakala bilangan Anggota Kumpulan Pelaksana (AKP) pula seramai 20 orang. Sementara itu bilangan pelajar pula seramai 557 orang yang semuanya menghuni asrama. Pengetua yang menerajui SMKA Matang 2 ketika itu ialah Ustaz Rusli bin Che Mood, mantan Pengetua [[Sekolah Menengah Kebangsaan Sungai Paoh]], Sarikei. ==Pencapaian == == Alamat== :'''Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Matang 2''' :'''Km24 Jalan Matang''' :'''93050, Kuching''' :'''Sarawak, Malaysia''' :'''Telefon : 6082845018''' :'''Faks : 6082845029''' == Pautan luar == *http://gemilangsamaku.blogspot.my [[Kategori: Sekolah menengah agama di Sarawak|Agama Matang 2]] [[Kategori: Sekolah menengah di Sarawak|Agama Matang 2]] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Sarawak]] <references /> ivulh7uzab6dwte1ste8jwgcm4bqbt8 0 283843 6809838 5154506 2026-03-26T14:56:35Z 166Smmm 393080 Menambah bahagian sejarah sekolah dengan rujukan 6809838 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Agama (Mis) Lawas |Logo Sekolah = [[imej:Lencana Sekolah Kebangsaan Agama Lawas.jpg|200px|center]] |Moto = |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah agama]], [[Sekolah kerajaan]] |Guru Besar = |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = YCA5201 |Bandar = D/A Pejabat Pelajaran Daerah Kecil Lawas |Daerah = 98850, Lawas, |Negeri = [[Sarawak|Sarawak Bumi Kenyalang]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = |Laman = |Telefon = 6085284546 |Faks = 6085284681 |footnotes = }} '''Sekolah Kebangsaan Agama (Mis) Lawas''' atau nama ringkasnya ''SK Agama (Mis) Lawas'', merupakan sebuah Sekolah agama yang terletak di D/A Pejabat Pelajaran Daerah Kecil Lawas. Pada 2009, Sekolah Kebangsaan Agama (Mis) Lawas memiliki 299 pelajar lelaki dan 284 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 583 orang. Ia mempunyai seramai 42 orang guru.²⁰⁰⁹ ==Sejarah == == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Agama (Mis) Lawas :D/A Pejabat Pelajaran Daerah Kecil Lawas :98850, Lawas :Sarawak, Malaysia :Telefon = 6085284546 :Fax = 6085284681 == Pautan luar == * [http://yca5201.blogspot.com/ Sekolah Kebangsaan Agama (Mis) Lawas] [[Kategori:Sekolah rendah agama di Sarawak]] n8jnixi9zc03atl50dxvny5yc3z3byc 0 290909 6810070 5860787 2026-03-27T04:35:49Z Fortsomme 388976 Baiki ejaan 6810070 wikitext text/x-wiki {{Infobox Weapon |name=Panzerkampfwagen IV |image=[[Image:SdKfz161-1-1.jpg|300px]] |caption=Kereta kebal Panzer IV Ausf G. dalam warna gurun, membawa lencana pokok palma bagi Divisyen Infantri ke-33/Divisyen Panzer ke-15 bagi [[Kor Afrika]]. |origin= {{Flag|Nazi Germany}} |type= [[Kereta kebal sederhana]] <!-- Type selection --> |is_vehicle= ya |is_UK= <!-- Service history --> |service= 1939–1967 |used_by= [[Nazi Jerman]]<br>[[Kerajaan Beraja Romania|Romania]]<br>[[Turki]]<br>[[Kerajaan Beraja Hungary (Regency)|Hungary]]<br>[[Kerajaan Beraja Bulgaria|Bulgaria]]<br>[[Finland]]<br>[[Sepanyol di bawah Perancis|Sepanyol]]<br>[[Negeri Merdeka Croatia|Croatia]]<br>[[Syria]] |wars= [[Perang Dunia II]], [[Perang Enam Hari]] <!-- Production history --> |designer= [[Krupp]] |design_date= 1936 |manufacturer= [[Krupp]], [[Steyr-Daimler-Puch]] |unit_cost= ~ 103,462 [[Reichsmark]]s<ref>{{Cite book| last = Zetterling | first = Niklas | title = Kursk 1943: A Statistical Analysis | publisher = Frank Cass | location = London | year = 2000 | isbn = 9780714650524 |page=61}}</ref> |production_date= 1936–45 |number= 8,533 dari semua versi |variants= <!-- General specifications --> |spec_label= Pz IV Ausf H, 1943<ref>{{cite web |url=http://afvdb.50megs.com/germany/pz4.html#AusfH |title=''Panzerkampfwagen'' IV ''Ausfuehrung'' H^1-6,10,15-16 |last1= Conners |first1=Chris |date=4 December 2002 |work=The AFV Database |accessdate=15 December 2010}}</ref> |weight= {{convert|25.0|t|ST LT|lk=out}} |length= {{convert|5.92|m|ftin}} <br> {{convert|7.02|m|ftin}} gun forward |part_length= |width= {{convert|2.88|m|ftin|abbr=on}} |height= {{convert|2.68|m|ftin|abbr=on}} |crew= 5 (komander, penembak, pengisi peluru, pemandu, operator radio/penembak mesingan hadapan) <!-- Vehicle/missile specifications --> |armour= {{convert|10|-|80|mm|in|abbr=on}} |primary_armament= [[7.5 cm KwK 40|7.5 cm (2.95 in) KwK 40]] L/48 main gun (87 rds.) |secondary_armament= 2–3 × [[7,92 x 57 mm|7.92-mm]] [[MG 34|Maschinengewehr 34]] |engine= 12-silinder [[Maybach]] HL 120 TRM |engine_power= 300 PS (296 hp, 220 kW) |pw_ratio= 12 PS/t |transmission= 6 forward and 1 reverse ratios |payload_capacity= |suspension= [[Leaf spring]] |clearance= |fuel_capacity= {{convert|470|l|USgal|abbr=on}} |vehicle_range= {{convert|200|km|mi|abbr=on}} |speed= {{convert|42|km/h|mph|abbr=on}} road, {{convert|16|km/h|mph|abbr=on}} off road }} '''Panzerkampfwagen''' IV (Pz.Kpfw. IV), biasanya dikenali sebagai '''Panzer IV''', adalah [[kereta kebal sederhana]] yang dibangunkan oleh [[Nazi Jerman]] pada akhir 1930-an dan digunakan dengan meluasnya semasa [[Perang Dunia Kedua]]. Nama inventori pelurunya adalah [[Sonderkraftfahrzeug|Sd.Kfz.]] 161. Panzer IV adalah kereta kebal Jerman yang paling banyak dihasilkan dan kenderaan perisai kedua yang paling banyak dibuat oleh Jerman selama Perang Dunia Kedua, dengan sekitar 8,500 dibina. Sebagai kereta kebal Jerman paling meluas dihasilkan dan digunakan semasa [[Perang Dunia Kedua]], kereta kebal Panzer IV digunakan sebagai asas bagi kebanyakan kenderaan tempur lain, termasuk kereta kebal pemusnah [[Sturmgeschütz IV]], senjata anti pesawat swagerak [[Wirbelwind]], dan meriam swagerak [[Brummbär]]. Panzer IV dilihat dalam perkhidmatan di semua teater pertempuran yang melibatkan Jerman dan merupakan satu-satunya kereta kebal Jerman yang kekal dalam pengeluaran sepanjang perang. Panzer IV menerima pelbagai peningkatan dan pengubahsuaian reka bentuk, bertujuan untuk mengatasi kereta kebal baru [[Pihak Berikat]] secara amnya, melibatkan peningkatan perisai perlindungan Panzer IV dan menaik taraf senjata. Panzer IV sebahagiannya digantikan oleh kereta kebal sederhana [[Kereta kebal Panther|Panther]], yang diperkenalkan untuk menentang kereta kebal [[Kereta kebal T-34|T-34]] Soviet, walaupun Panzer IV terus komponen dalam formasi perisai Jerman sehingga akhir perang. Panzer IV merupakan kereta kebal yang paling banyak dieksport dalam perkhidmatan Jerman, dengan kira-kira 300 yang dijual kepada sekutu Jerman seperti [[Finland]], [[Romania]], [[Sepanyol]] dan [[Bulgaria]]. Selepas perang, Syria memperoleh Panzer IV dari Perancis dan [[Czechoslovakia|Czechocslovakia]], yang menyaksikan pertempuran pada [[Perang Enam Hari]] 1967. 8,533 Panzer IV dari semua versi dibina semasa Perang Dunia Kedua. ==Sejarah Pembangunan== ===Asal=== Kereta kebal Panzer IV merupakan hasil jeneral Jerman dan pencipta teori pertempuran perisai [[Heinz Guderian]].<ref>Spielberger (1972), p. 69</ref> Dalam konsep, ia bertujuan sebagai kereta kebal penyokong bagi kegunaan menentang musuh, [[Peperangan anti kereta kebal#Meriam anti kereta kebal|meriam anti kereta kebal]] dan [[pertahanan berkubu]].<ref>Caballero & Molina (2006), p. 5</ref> Sebaik-baiknya, setiap batalion keret akebal dalam division Panzer memiliki tiga kompeni Panzer III sederhana dan satu kompeni Panzer IV berat.<ref name=Perrett4>Perrett (1999), p. 4</ref> Pada 11 Januari 1934, tentera Jerman telah mengeluarkan spesifikasi bagi "traktor sederhana", dan mengeluarkannya kepada beberapa kompeni pertahanan. Untuk menyokong Panzer III, yang akan dilengkapi dengan meriam anti-kereta kebal 37-milimeter (1.46 in), kenderaan baru itu akan memiliki howitzer 75-milimeter berlaras pendek (2.95 inci) sebagai meriam utama, dan telah ditetapkan had berat 24 tan (26.46 tan pendek). Pembangunan telah dijalankan di bawah nama ''Begleitwagen'' ("kenderaan pengiring"),<ref>Jentz (1997), p. 1</ref> atau BW, bagi mengaburi tujuan sebenarnya, memandangkan Jerman masih teori terikat dengan [[Perjanjian Versailles]].<ref name=Spielberger70>Spielberger (1972), p. 70</ref> [[MAN SE|MAN]], [[Krupp]], dan [[Rheinmetall|Rheinmetall-Borsig]] setiap satunya membangunkan prototaip,<ref name=Perrett4 /> dengan Krupp dipilih bagi pembangunan selanjutnya.<ref name=Perrett5>Perrett (1999), p. 5</ref> Pada asal kerangkanya direka dengan penggantungan "interleave" enam roda, tetapi Tentera Jerman meminda pilihan ini kepada sistem gantungan batang torsi. Ia membenarkan pesongan menegak yang lebih besar bagi rodajalan, ini bertujuan untuk meningkatkan prestasi dan keselesaan krew bagi kedua-dua di jalan raya dan di luar jalan.<ref name=Perrett5 /><ref>Simpkin (1979), p. 106</ref> Walau bagaimanapun, disebabkan keperluan mendesak bagi kereta kebal yang baru ini, kedua cadangan tidak diterima, dan Krupp sebaliknya melengkapinya dengan sistem penggantungan spring daun double-bogie. Prototaip memerlukan krew lima orang; kerangkanya mengandungi ruang enjin di belakang, dengan pemandu dan pengendali radio, yang juga bertugas sebagai penembak mesingan, yang duduk di bahagian hadapan kiri dan hadapan-kanan. Di turet, komander kereta kebal duduk di bawah bukaan bumbung, manakala juru tembak itu duduk di sebelah kiri bukaan meriam dan pemuat di sebelah kanan. Turet senget {{convert|66.5|mm|in|abbr=on}} ke sebelah kiri garis pusat kerangka, manakala enjin dipindahkan {{convert|152.4|mm|in|abbr=on}} ke kanan. Ini membolehkan aci tork untuk melepasi persimpangan asas putar, yang membekalkan kuasa elektrik bagi menggerakkan turet, sementara sambungan pada kotak transmisi yang dipasang di badan antara pemandu dan pengendali radio. Oleh kerana susun aturan simetri, sebelah kanan kereta kebal mengandungi sebahagian besar daripada ruang penyimpanan, yang telah diisi dengan loker peluru sedia diguna.<ref name=Perrett5 /> DIterima dalam perkhidmatan sebagai ''Versuchskraftfahrzeug 622'' (Vs.Kfz. 622),<ref name=Spielberger70 /> pengeluaran bermula pada tahun 1936 di kilang Krupp-Grusonwerke AG di [[Magdeburg]].<ref name=Mazarrasa46>de Mazarrasa (1994), p. 46</ref> <!---- ===Ausf. A to Ausf. F1=== [[Image:Bundesarchiv Bild 183-J08365, Ausbildung, Überrollen durch Panzer.jpg|thumb|left|Panzer IV Ausf. C]] The first mass-produced version of the Panzer IV was the ''Ausführung,''&nbsp;A (abbreviated to Ausf.&nbsp;A meaning "Batch&nbsp;A"), in 1936. It was powered by [[Maybach]]'s HL&nbsp;108TR, producing {{convert|250|PS|kW|2|abbr=on}}, and used the SGR&nbsp;75 transmission with five forward gears and one reverse,<ref>Perrett (1999), p. 5; Caballero & Molina (2006), p. 6</ref> achieving a maximum road speed of {{convert|31|km/h|mph|2}}.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 6</ref> As main armament, the vehicle mounted the ''Kampfwagenkanone'' 37 [[Caliber#caliber as a measure of length|L/24]] (KwK&nbsp;37 L/24) {{convert|75|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} tank gun, which was a low-velocity gun designed to mainly fire high-explosive shells.<ref name=Caballero7>Caballero & Molina (2006), p. 7</ref> Against armored targets, firing the ''Panzergranate'' ([[Armor-piercing shot and shell|armor-piercing shell]]) at {{convert|430|m/s|ft/s|-1}} the KwK&nbsp;37 could penetrate {{convert|43|mm|in|2}}, inclined at 30 degrees, at ranges of up to {{convert|700|m|ft|-2}}.<ref name=Doyle4>Doyle & Jentz (2001), p. 4</ref> A {{convert|7.92|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} [[MG 34 machine gun]] was mounted [[Coaxial weapon|coaxially]] with the main gun in the turret, while a second machine gun of the same type was mounted in the front plate of the hull.<ref name=Perrett5 /> The Ausf.&nbsp;A was protected by {{convert|14.5|mm|in|2|abbr=on}} of steel armor on the front plate of the chassis, and {{convert|20|mm|in|2|abbr=on}} on the turret. This was capable only of stopping [[Fragmentation (weaponry)|artillery fragments]], [[small-arms]] fire, and light anti-tank projectiles.<ref name=Perrett6Caballero7>Perrett (1999), p. 6; Caballero & Molina (2006), p. 7</ref> [[Image:Maybach HL120.jpg|thumb|right|The 300 horsepower Maybach HL 120TRM engine used in most Panzer IV production models.]] After manufacturing 35 tanks of the A version, in 1937 production moved to the Ausf.&nbsp;B.<ref name=Spielberger70 /> Improvements included the replacement of the original engine with the more powerful {{convert|300|PS|kW|2|abbr=on}} Maybach HL&nbsp;120TR, and the transmission with the new SSG&nbsp;75 transmission, with six forward gears and one reverse gear. Despite a weight increase to {{convert|16|t|ST|abbr=on}}, this improved the tank's speed to {{convert|39|km/h|mph|}}.<ref>Perrett (1999), p. 6; Caballero & Molina (2006), p. 6</ref> The [[glacis]] plate was augmented to a maximum thickness of {{convert|30|mm|in|2}},<ref name=Perrett6Caballero7 /> and the hull-mounted machine gun was replaced by a covered pistol port. Forty-two Panzer IV Ausf.&nbsp;Bs were manufactured before the introduction of the Ausf.&nbsp;C in 1938.<ref name=Spielberger70 /><ref name=Perrett6>Perrett (1999), p. 6</ref> This saw the turret armor increased to {{convert|30|mm|in|2|abbr=on}}, which brought the tank's weight to {{convert|18.14|t|ST|abbr=on}}.<ref name=Perrett6 /> After assembling 40 Ausf.&nbsp;Cs, starting with chassis number 80341 the engine was replaced with the improved HL&nbsp;120TRM. The last of the 140 Ausf.&nbsp;Cs was produced in August 1939, and production changed to the Ausf.&nbsp;D; this variant, of which 248 vehicles were produced, reintroduced the hull machine gun and changed the turret's internal gun [[mantlet]] to an external one.<ref name=Perrett6 /> Again protection was upgraded, this time by increasing side armor to {{convert|20|mm|in|2|abbr=on}}.<ref name=Caballero7 /> As the German [[Invasion of Poland (1939)|invasion of Poland]] in September 1939 came to an end, it was decided to scale up production of the Panzer IV, which was adopted for general use on 27 September 1939 as the ''Sonderkraftfahrzeug'' 161 (Sd.Kfz.&nbsp;161).<ref name=Spielberger70 /> [[Image:Bundesarchiv Bild 101I-124-0211-18, Im Westen, Panzer IV.jpg|thumb|left|PzKpfw IV Ausf. D]] In response to the difficulty of penetrating [[United Kingdom|British]] [[Matilda tank|Matilda]] [[Infantry tank]]s during the [[Battle of France]], the Germans had tested a {{convert|50|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} gun&mdash;based on the [[5 cm PaK 38 L/60]] anti-tank gun&mdash;on a Panzer IV Ausf.&nbsp;D. However, with the rapid German victory in France, the original order of 80 tanks was canceled before they entered production.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 5</ref> In September 1940 the Ausf.&nbsp;E was introduced. This had {{convert|50|mm|in|2}} of armor on the bow plate, while a {{convert|30|mm|in|2|adj=on}} appliqué steel plate was added to the glacis as an interim measure. Finally, the commander's cupola was moved forward into the turret. Older model Panzer IV tanks were retrofitted with these features when returned to the manufacturer for servicing. Two hundred and eighty Ausf.&nbsp;Es were produced between December 1939 and April 1941.<ref name=Perrett6 /> [[File:Bundesarchiv Bild 146-1979Anh.-001-10, Panzer IV, Ausf. F-1.jpg|thumb|right|The short-barreled Panzer IV Ausf. F1.]] In April 1941 production of the Panzer IV Ausf.&nbsp;F started. It featured {{convert|50|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} single-plate armor on the turret and hull, as opposed to the appliqué armor added to the Ausf.&nbsp;E,<ref name=Perrett6 /> and a further increase in side armor to {{convert|30|mm|in|2|abbr=on}}.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 31</ref> The weight of the vehicle was now {{convert|22.3|t|ST}}, which required a corresponding modification of track width from {{convert|380|to|400|mm|in|2|abbr=on}} to reduce ground pressure. The wider tracks also facilitated the fitting of ice [[sprag]]s, and the rear idler wheel and front [[sprocket]] were modified.<ref name=Spielberger71>Spielberger (1972), p. 71</ref> The designation Ausf.&nbsp;F was changed in the meantime to Ausf.&nbsp;F1, after the distinct new model, the Ausf.&nbsp;F2, appeared. A total of 464 Ausf.&nbsp;F (later F1) tanks were produced from April 1941 to March 1942,{{Citation needed|date=August 2008}} of which 25 were converted to the F2 on the production line. ===Ausf. F2 to Ausf. J=== On May 26, 1941, mere weeks before [[Operation Barbarossa]], during a conference with Hitler, it was decided to improve the Panzer IV's main armament. Krupp was awarded the contract to integrate again the same {{convert|50|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} [[Pak 38]] L/60 gun into the turret. The first prototype was to be delivered by November 15, 1941.<ref>Spielberger (1993) {{Page needed|date=September 2010}}</ref> Within months, the shock of encountering the [[Soviet Union|Soviet]] [[T-34]] medium and [[Kliment Voroshilov tank|KV-1]] heavy tanks necessitated a new, much more powerful tank gun.<ref>Perrett (1999), p.7</ref> In November 1941, the decision to up-gun the Panzer IV to the {{convert|50|mm|in|2|adj=on}} gun was dropped, and instead Krupp was contracted in a joint development to modify [[Rheinmetall]]'s pending {{convert|75|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} anti-tank gun design, later known as [[7.5 cm PaK 40]] L/46. Because the recoil length was too long for the tank's turret, the recoil mechanism and chamber were shortened. This resulted in the {{convert|75|mm|in|2|adj=on}} [[KwK 40]] L/43.<ref>Doyle & Jentz (2001), pp. 6–7</ref> When firing an armor-piercing shot, the gun's muzzle velocity was increased from {{convert|430|m/s|ft/s|-1|abbr=on}} to {{convert|990|m/s|ft/s|-1|abbr=on}}.<ref name=Spielberger71 /> Initially, the gun was mounted with a single-chamber, ball-shaped [[muzzle brake]], which provided just under 50% of the recoil system's braking ability.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 7</ref> Firing the ''Panzergranate'' 39, the KwK&nbsp;40 L/43 could penetrate {{convert|77|mm|in|2|abbr=on}} of steel armor at a range of {{convert|1830|m|ft|abbr=on}}.<ref>Spielberger (1972), p. 73</ref> [[Image:Panzer IV 1.jpg|thumb|left|The 1942 Panzer IV Ausf. F2 was an upgrade of the Ausf. F, fitted with the KwK&nbsp;40 L/43 anti-tank gun to counter Soviet T-34 and KV tanks.]] The Ausf.&nbsp;F tanks that received the new, longer, KwK&nbsp;40 L/43 gun were named Ausf.&nbsp;F2 (with the designation Sd.Kfz.&nbsp;161/1). The tank increased in weight to {{convert|23.6|t|ST}}. One hundred and seventy-five Ausf.&nbsp;F2s were produced from March 1942 to July 1942.{{Citation needed|date=August 2008}} Three months after beginning production, the Panzer IV. Ausf.&nbsp;F2 was renamed Ausf.&nbsp;G.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 8</ref> There was little to no difference between the F2 and early G models. During its production run from May 1942 to June 1943, the Panzer IV Ausf.&nbsp;G went through further modifications, including another armor upgrade. Given that the tank was reaching its viable limit, to avoid a corresponding weight increase, the appliqué {{convert|20|mm|in|2|adj=on}} steel plates were removed from its side armor, which instead had its base thickness increased to {{convert|30|mm|in|2}}. The weight saved was transferred to the front, which had a {{convert|30|mm|in|2|adj=on}} face-hardened appliqué steel plate welded (later bolted) to the glacis&mdash;in total, frontal armor was now {{convert|80|mm|in|2|abbr=on}} thick.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 38</ref> This decision to increase frontal armor was favorably received according to troop reports on November 8, 1942, despite technical problems of the driving system due to added weight. At this point, it was decided that 50% of Panzer IV productions would be fitted with 30&nbsp;mm thick additional armor plates. Subsequently on January 5, 1943, Hitler decided to make all Panzer IV with 80&nbsp;mm frontal armor.<ref>Spielberger (1993), p. 59</ref> To simplify production, the vision ports on either side of the turret and on the right turret front were removed, while a rack for two spare road wheels was installed on the track guard on the left side of the hull. Complementing this, brackets for seven spare track links were added to the glacis plate. For operation in high temperatures, the engine's ventilation was improved by creating slits over the engine deck to the rear of the chassis, and cold weather performance was boosted by adding a device to heat the engine's coolant, as well as a starter fluid injector. A new light replaced the original headlight, and the signal port on the turret was removed.<ref>Doyle & Jentz (2001), pp. 11–12</ref> On March 19, 1943, the first Panzer IV with [[Spaced armour|''Schürzen'']] skirts on its sides and turret was exhibited.<ref>Walter J. Spielberger (1993), P63</ref> The double hatch for the commander's cupola was replaced by a single round hatch from very late model Ausf. G. and the cupola was up-armored as well. In April 1943, the [[KwK&nbsp;40]] L/43 was replaced by the longer {{convert|75|mm|in|2|adj=on}} [[KwK&nbsp;40]] L/48 gun, with a redesigned multi-baffle muzzle brake with improved recoil efficiency.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 12</ref> [[Image:PzIV.Saumur.000a5s6s.jpg|thumb|right|A Panzer IV Ausf H at the [[Musée des Blindés]] in Saumur, [[France]], with its distinctive ''Zimmerit'' anti-magnetic mine coating, turret skirts, and wire-mesh side-skirts.]] The next version, the Ausf.&nbsp;H, began production in April 1943 and received the designation Sd. Kfz. 161/2. This variant saw the integrity of the glacis armor improved by manufacturing it as a single {{convert|80|mm|in|2|adj=on}} plate. To prevent adhesion of magnetic anti-tank mines, which the Germans feared would be used in large numbers by the Allies, ''[[Zimmerit]]'' paste was added to all the vertical surfaces of the tank's armor.<ref name=Caballero44>Caballero & Molina (2006), p. 44</ref> The vehicle's side and turret were further protected by the addition of {{convert|5|mm|in|2|adj=on}} side-skirts and {{convert|8|mm|in|2|adj=on}} turret skirts.<ref name=Perrett8>Perrett (1999), p. 8</ref> During the Ausf.&nbsp;H's production run its rubber-tired return rollers were replaced with cast steel; the hull was fitted with triangular supports for the easily-damaged side-skirts.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 13</ref> A hole in the roof, designed for the [[Nahverteidigungswaffe]], was plugged by a circular armored plate due to shortages of this weapon.<ref name="Doyle & Jentz 2001, p. 14">Doyle & Jentz (2001), p. 14</ref> These modifications meant that the tank's weight jumped to {{convert|25|t|ST|2}}, reducing its speed,<ref name=Caballero44 /> a situation not improved by the decision to adopt the Panzer III's six-speed SSG&nbsp;77 transmission, which was inferior to that of earlier-model Panzer IVs.<ref name=Perrett8 /> [[Image:Panzer IV Ausf J Parola 1.jpg|thumb|left|The Ausf. J was the final production model, and was greatly simplified compared to earlier variants to speed construction. This shows an exported [[Finland|Finnish]] model.]] Despite addressing the mobility problems introduced by the previous model, the final production version of the Panzer IV&mdash;the Ausf.&nbsp;J&mdash;was considered a retrograde from the Ausf.&nbsp;H. Born of German necessity to replace heavy losses, it was greatly simplified to speed production.<ref name=Perrett9>Perrett (1999), p. 9</ref> The electric generator that powered the tank's turret traverse was removed, so the turret had to be rotated manually. The space was later used for the installation of an auxiliary {{convert|200|l|impgal|adj=on}} fuel tank; road range was thereby increased to {{convert|320|km|mi|2}},<ref>Caballero & Molina (2006), pp. 53–54</ref> The pistol and vision ports in the turret were removed, and the engine's radiator housing was simplified by changing the slanted sides to straight sides.<ref name="Doyle & Jentz 2001, p. 14"/> In addition, the cylindrical [[muffler]] was replaced by two flame-suppressing mufflers. By late 1944, ''Zimmerit'' was no longer being applied to German armored vehicles, and the Panzer IV's side-skirts had been replaced by wire mesh, while to further speed production the number of return rollers was reduced from four to three.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 15</ref> In a bid to augment the Panzer IV's firepower, an attempt was made to mate a [[Panther tank|Panther]] turret—carrying the longer {{convert|75|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} L/70 tank gun—to a Panzer IV hull. This was unsuccessful, and confirmed that the chassis had, by this time, reached the limits of its adaptability in both weight and available volume.<ref name=Perrett9 /> ==Production== {| class="wikitable" style="float: right; margin: auto; text-align: center;" summary="Panzer IV production by year" |+ Panzer IV production by year<ref>Caballero & Molina (2006), p. 36; Doyle & Jentz (2001), p. 16; Spielberger (1972), p. 72</ref> |- ! Date ! Number of Vehicles ! Variant (''Ausführung'' or ''Ausf.'') |- | 1937–1939 | 262 | A – D |- | 1940 | 278-386<ref>Cabellero & Moline (2006), p. 4, suggest only 278 manufactured in 1940</ref> | E<ref>Entered service December 1939; Perrett (1999), p. 6</ref>{{clarify|date=January 2011|reason=How could Ausf. E enter service in 1939, if it was produced in 1940?}} |- | 1941 | 467-769<ref>769 per Spielberger (1972), p. 72; Cabellero & Moline (2006), p. 4, suggest 467 Panzer IVs were manufactured in 1941</ref> | E, F1, F2, G<ref>Ausf. F entered production during the spring of 1941 and Ausf. G entered service sometime later the same year; Perrett (1999), p. 8</ref> |- | 1942 | est. 880 | G |- | 1943 | 3,013 | G, H |- | 1944 | 3,125 | J |- | 1945 | est. 435 | J |- | '''Total''' | 8,870<ref>McCarthy & Syron (2002) suggest that 8,600 were manufactured total (p. 36)</ref> | A - J |} The Panzer IV was originally intended to be used only on a limited scale, so initially Krupp was its sole manufacturer. Prior to the Polish campaign, only 262 Panzer IVs were produced: 35 Ausf. A; 42 Ausf. B; 140 Ausf. C; and 45 Ausf. D.<ref>Perrett (1999), pp. 5–6</ref> After the invasion of Poland, and with the decision to adopt the tank as the mainstay of Germany's armored divisions, production was extended to the [[Eisenwerke Oberdonau|Nibelungenwerke]] factory (managed by [[Steyr-Daimler-Puch]]) in the Austrian city of St. Valentin. Production increased as the Ausf. E was introduced, with 223 tanks delivered to the German army.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 33</ref> By 1941, 462 Panzer IV Ausf. Fs had been assembled, and the up-gunned Ausf. F2 was entering production.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 36</ref> The yearly production total had more than quadrupled since the start of the war.<ref name=Spielberger72 /> As the later Panzer IV models emerged, a third factory, Vomag (located in the city of [[Plauen]]), began assembly. In 1941 an average of 39 tanks per month were built, and this rose to 83 in 1942, 252 in 1943, and 300 in 1944. However, in December 1943, Krupp's factory was diverted to manufacture the [[Sturmgeschütz IV]], and in the spring of 1944 the Vomag factory began production of the [[Jagdpanzer IV]], leaving the Nibelungenwerke as the only plant still assembling the Panzer IV.<ref name=Spielberger72>Spielberger (1972), p. 72</ref> With the slow collapse of German industry under pressure from Allied air and ground offensives — in October 1944 the Nibelungenwerke factory was severely damaged during a bombing raid — by March and April 1945 production had fallen to pre-1942 levels, with only around 55 tanks per month coming off the assembly lines.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 16</ref> ==Export== The Panzer IV was the most exported German tank of the Second World War.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 63</ref> In 1942 Germany delivered 11 tanks to [[Romania]] and 32 to [[Hungary]], many of which were lost on the [[Eastern Front (World War II)|Eastern Front]] between the final months of 1942 and the beginning of 1943.<ref>Caballero & Molina (2006), pp. 63–66</ref> [[Romania]] received approximately 120 Panzer IV tanks of different models throughout the entire war.<ref name="Scafes and Serbanescu 2005, p.78">Scafes and Serbanescu 2005, p.78</ref> To arm [[Bulgaria]], Germany supplied 46<ref name=Caballero66>Caballero & Molina (2006), p. 66</ref> or 91<ref name=Doyle41>Doyle & Jentz (2001), p. 41; Perrett (1999), p. 44, claims Bulgaria received 88 Panzer IVs.</ref> Panzer IVs, and offered [[Italy]] 12 tanks to form the nucleus of a new armored division. These were used to train Italian crews while Italian dictator [[Benito Mussolini]] was deposed, but were retaken by Germany during its [[Kingdom of Italy (1861–1946)#World War II and the fall of Fascism#"Badoglio government"|occupation of Italy]] in mid-1943.<ref name=Caballero66 /> The [[Spain|Spanish]] government petitioned for 100 Panzer IVs in March 1943, but only 20 were ever delivered, by December.<ref>Caballero & Molina (2006), pp. 76–82</ref> [[Finland]] bought 30, but received only 15 Panzer IVs in 1944, and the same year a second batch of 62<ref name=Caballero66 /> or 72<ref name=Doyle41 /> were sent to Hungary (although 20 of these were diverted to replace German losses).<ref name=Doyle41 /> In total some 297 Panzer IVs of all models were delivered to Germany's allies.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 67</ref> ==Combat history== [[Image:Bundesarchiv Bild 101I-783-0117-113, Nordafrika, Panzer IV, Turm.jpg|thumb|right|A Panzer IV Ausf. E showing signs of multiple hits to the turret, including the gun barrel.]] The Panzer IV was the only German tank to remain in both production and combat throughout World War II,<ref>McCarthy & Syron (2002), p. 36</ref><ref>Caballero & Molina (2006), p. 4</ref> and measured over the entire war it comprised 30% of the [[Wehrmacht]]'s total tank strength.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 3</ref> Although in service by early 1939, in time for the [[German occupation of Czechoslovakia|occupation of Czechoslovakia]],<ref name="Spielberger 1972, p. 82">Spielberger (1972), p. 82</ref> at the start of the war the majority of German armor was made up of obsolete [[Panzer I]]s and [[Panzer II]]s.<ref>McCarthy & Syron (2002), p. 51</ref> The Panzer I in particular had already proved inferior to Soviet tanks, such as the [[T-26]], during the [[Spanish Civil War]].<ref>McCarthy & Syron (2002), p. 34</ref> ===Western Front and North Africa (1939–1942)=== When [[Invasion of Poland (1939)|Germany invaded Poland]] on 1 September 1939, its armored corps was composed of 1,445 Panzer Is, 1,223 Panzer IIs, 98 Panzer IIIs and 211 Panzer IVs; the more modern vehicles amounted to less than 10% of Germany's armored strength.<ref>Perrett (1999), p. 24</ref> The [[1st Panzer Division (Germany)|1st Panzer Division]] had a roughly equal balance of types, with 17 Panzer Is, 18 Panzer IIs, 28 Panzer IIIs, and 14 Panzer IVs per battalion. The remaining panzer divisions were heavy with obsolete models, equipped as they were with 34 Panzer Is, 33 Panzer IIs, 5 Panzer IIIs, and 6 Panzer IVs per battalion.<ref>Perrett (1998), p. 37</ref> Although the Polish army possessed less than 200 tanks capable of penetrating the German light tanks, Polish anti-tank guns proved more of a threat, reinforcing German faith in the value of the close-support Panzer IV.<ref>Perrett (1999), p. 33</ref> [[Image:Crusadertankandgermantank.jpg|thumb|right|A British [[Crusader tank]] passing a burning German Panzer IV during [[Operation Crusader|Operation ''Crusader'']], late 1941.]] Despite increasing production of the medium Panzer IIIs and IVs prior to the [[Battle of France|German invasion of France]] on 10 May 1940, the majority of German tanks were still light types. According to Heinz Guderian, the Wehrmacht invaded France with 523 Panzer Is, 955 Panzer IIs, 349 Panzer IIIs, 278 Panzer IVs, 106 [[Panzer 35(t)]]s and 228 [[Panzer 38(t)]]s.<ref>Guderian (1996), p. 472</ref> Through the use of tactical radios<ref>McCarthy & Syron (2002), p. 72</ref> and superior tactics, the Germans were able to outmaneuver and defeat French and British armor.<ref>McCarthy & Syron (2002), p. 73</ref> However, Panzer IVs armed with the KwK&nbsp;37 L/24 {{convert|75|mm|in|2|adj=on}} tank gun found it difficult to engage French tanks such as [[Somua S35]] and [[Char B1]].<ref>Doyle & Jentz (2001), pp. 4–5</ref> The Somua S35 had a maximum armor thickness of {{convert|55|mm|in|2|abbr=on}},<ref>Crawford (2000), p. 4</ref> while the KwK&nbsp;37 L/24 could only penetrate {{convert|43|mm|in|2|abbr=on}} at a range of {{convert|700|m|ft|2|abbr=on}}.<ref name=Doyle4 /> Likewise, the British [[Matilda tank|Matilda Mk II]] was heavily armored, with at least {{convert|70|mm|in|2|abbr=on}} of steel on the front and turret, and a minimum of 65&nbsp;mm on the sides.<ref>Crawford (2000), p. 50</ref> Although the Panzer IV was deployed to [[North Africa]] with the German [[Afrika Korps]], until the longer gun variant began production, the tank was outperformed by the Panzer III with respect to armor penetration.<ref>Perrett (1999), p. 34</ref> Both the Panzer III and IV had difficulty in penetrating the British [[Matilda tank|Matilda II]]'s thick armor, while the Matilda's [[Ordnance QF 2 pounder|40-mm QF 2 pounder gun]] could knock out either German tank; its major disadvantage was its low speed.<ref name=Ormeno48>Ormeño (2007), p. 48</ref> By August 1942, Rommel had only received 27 Panzer IV Ausf. F2s, armed with the L/43 gun, which he deployed to spearhead his armored offensives.<ref name=Ormeno48 /> The longer gun could penetrate all American and British tanks in theater at ranges of up to {{convert|1500|m|ft|abbr=on}}.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 21</ref> Although more of these tanks arrived in North Africa between August and October 1942, their numbers were insignificant compared to the amount of matériel shipped to British forces.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 23</ref> The Panzer IV also took part in the [[invasion of Yugoslavia]] and the [[Battle of Greece|invasion of Greece]] in early 1941.<ref>Perrett (1999), pp. 34–35</ref> ===Eastern Front (1941–1945)=== [[Image:Bundesarchiv Bild 101I-088-3734A-19A, Russland, Panzer IV.jpg|thumb|right|A PzKpfw IV Ausf. H of the [[12th Panzer Division]] operating on the [[Eastern Front (World War II)|Eastern Front]] in the [[USSR]], 1944.]] With the launching of [[Operation Barbarossa|Operation ''Barbarossa'']] on 22 June 1941, the unanticipated appearance of the [[KV-1]] and [[T-34]] tanks prompted an upgrade of the Panzer IV's {{convert|75|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} gun to a longer, high-velocity {{convert|75|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} gun suitable for antitank use. This meant that it could now penetrate the T-34 at ranges of up to {{convert|1200|m|ft|abbr=on}} at any angle.<ref>Jentz (1996), p. 243</ref> The {{convert|75|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} KwK&nbsp;40 L/43 gun on the Panzer IV could penetrate a T-34 at a variety of impact angles beyond {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} range and up to {{convert|1600|m|ft|abbr=on}}.<ref>Bird & Livingston (2001), p. 25</ref> Shipment of the first model to mount the new gun, the Ausf. F2, began in spring 1942, and by the [[Case Blue|summer offensive]] there were around 135 Panzer IVs with the L/43 tank gun available. At the time, these were the only German tanks that could defeat the Soviet T-34 or KV-1.<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 33</ref> They played a crucial role in the events that unfolded between June 1942 and March 1943,<ref>Doyle & Jentz (2001), p. 35–36</ref> and the Panzer IV became the mainstay of the German panzer divisions.<ref name=Spielberger87>Spielberger (1972), p. 87</ref> Although in service by late September 1942, the Tiger I was not yet numerous enough to make an impact and suffered from serious teething problems, while the Panther was not delivered to German units in the Soviet Union until May 1943.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 42</ref> The extent of German reliance on the Panzer IV during this period is reflected by their losses; 502 were destroyed on the Eastern Front in 1942.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 39</ref> The Panzer IV continued to play an important role during operations in 1943, including at the [[Battle of Kursk]]. Newer types such as the Panther were still experiencing crippling reliability problems that restricted their combat efficiency,<ref>Perrett (1999), p. 39</ref> so much of the effort fell to the 841 Panzer IVs that took part in the battle.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 47</ref> Throughout 1943, the German army lost 2,352 Panzer IVs on the Eastern Front;<ref>Caballero & Molina (2006), p. 48</ref> some divisions were reduced to 12–18 tanks by the end of the year.<ref name=Spielberger87 /> In 1944, a further 2,643 Panzer IVs were destroyed, and such losses were becoming increasingly difficult to replace.<ref>Caballero & Molina (2006), p. 51</ref> By the last year of the war, the Panzer IV was outclassed by the upgraded [[T-34|T-34-85]], which had an {{convert|85|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} gun, and other late-model Soviet tanks such as the {{convert|122|mm|in|2|abbr=on}}-armed [[Iosif Stalin tank|IS-2]] heavy tank.<ref>Perrett (1999), p. 40</ref> Nevertheless, due to a shortage of replacement Panther tanks, the Panzer IV continued to form the core of Germany's armored divisions, including elite units such as the [[II SS Panzer Corps]], through 1944.<ref>Reynolds (2002), p. 5</ref> In January 1945, 287 Panzer IVs were lost on the Eastern Front. It is estimated that combat against Soviet forces accounted for 6,153 Panzer IVs, or about 75% of all Panzer IV losses during the war.<ref>Caballero & Molina (2006), pp. 59–62</ref> ===Western Front (1944–1945)=== [[Image:Knocked out German Mk IV tank.jpg|right|thumb|British officers inspect a German Pzkw-IV knocked out in France in June 1944 by the [[Durham Light Infantry]].]] Panzer IVs comprised around half of the available German tank strength on the [[Western Front (World War II)|Western Front]] prior to the [[Invasion of Normandy|Allied invasion of Normandy]] on June 6, 1944.<ref name=hastings133>Hastings (1999), p. 133</ref> Most of the 11 panzer divisions that saw action in Normandy initially contained an armored regiment of one battalion of Panzer IVs and another of Panthers, for a total of around 160 tanks, although [[Waffen-SS]] panzer divisions were generally larger and better-equipped than their ''[[Heer (1935-1945)|Heer]]'' counterparts.<ref name=hastings413>Hastings (1999), p. 413</ref><ref>Forty (2000), p. 88</ref> Regular upgrades to the Panzer IV had helped to maintain its reputation as a formidable opponent.<ref name=hastings133 /> Despite overwhelming Allied air superiority, the Norman [[bocage]] countryside in the US sector heavily favored defense, and German tanks and anti-tank guns inflicted horrendous casualties on Allied armor during the [[Operation Overlord|Normandy campaign]]. On the offensive, however, the Panzer IVs, Panthers and other armored vehicles proved equally vulnerable in the bocage, and counter-attacks rapidly stalled in the face of [[Anti-tank warfare#Infantry weapons|infantry-held anti-tank weapons]], [[tank destroyers]] and [[anti-tank gun]]s, as well as the ubiquitous [[ground-attack aircraft|fighter bomber aircraft]].<ref>Perrett (1999), p. 43</ref> That the terrain was highly unsuitable for tanks was illustrated by the constant damage suffered to the side-skirts of the Ausf. H's; essential for defence against [[shaped charge]] anti-tank weapons such as the British [[PIAT]], all German armored units were "exasperated" by the way these were torn off during movement through the dense orchards and hedgerows.<ref name=hastings133 /> The Allies had also been developing lethality improvement programs of their own; the widely-used American-designed [[M4 Sherman]] medium tank, while mechanically reliable, suffered from thin armor and an inadequate gun.<ref name=hastings225>Hastings (1999), p. 225</ref> Against earlier-model Panzer IVs, it could hold its own, but with its [[75 mm Gun M2/M3/M6#M3|75 mm M3 gun]], struggled against the late-model Panzer IV (and was unable to penetrate the frontal armor of Panther and Tiger tanks at virtually any range).<ref>Hastings (1999), pp. 225–227</ref> The late-model Panzer IV's {{convert|80|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} frontal hull armor could easily withstand hits from the {{convert|75|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} weapon on the Sherman at normal combat ranges,<ref>Jentz & Doyle (2001), p. 176</ref> though the turret remained vulnerable. The British up-gunned the Sherman with their highly effective [[Ordnance QF 17 pounder|QF 17 pounder anti-tank gun]], resulting in the [[Sherman Firefly|Firefly]];<ref>Fletcher (2008), pp. 5–8</ref> although this was the only Allied tank capable of dealing with all current German tanks at normal combat ranges, few (about 300) were available in time for the Normandy invasion.<ref name=hastings225 /> The other [[Cruiser Mk VIII Challenger|British tank with the 17 pdr gun]] could not participate in the landings and had to wait for port facilities. It was not until July 1944 that American Shermans, fitted with the {{convert|76|mm|in|2|adj=on|abbr=on}} [[76 mm gun M1|M1 tank gun]], began to achieve a parity in firepower with the Panzer IV.<ref>Fletcher (2008), p. 43</ref><ref>Hastings (1999), p. 221</ref> However, despite the general superiority of its armored vehicles, by August 29, 1944, as the last surviving German troops of [[Fifth Panzer Army]] and [[7th Army (Germany)|Seventh Army]] retreated toward [[Paris]], the twin cataclysms of the [[Falaise Pocket]] and the [[Seine]] crossing had cost the Wehrmacht dearly. Of the 2,300 tanks and assault guns it had committed to Normandy (including around 750 Panzer IVs<ref name=forty92 />), over 2,200 had been lost.<ref name=wilmot434>Wilmott (1997), p. 434</ref> [[Field Marshal]] [[Walter Model]] reported to [[Hitler]] that his panzer divisions had remaining, on average, five or six tanks each.<ref name=wilmot434 /> During the winter of 1944–45, the Panzer IV was one of the most widely used tanks in the [[Battle of the Bulge|Ardennes offensive]], where further heavy losses&mdash;as often due to fuel shortages as to enemy action&mdash;impaired major German armored operations in the West thereafter.<ref name="Perrett 1999, p. 44">Perrett (1999), p. 44</ref> The Panzer IVs that took part were survivors of the battles in France between June and September 1944, {{Dubious|date=March 2009}} with around 260 additional Panzer IV Ausf. Js issued as reinforcements.<ref name=forty92>Forty (2000), p. 92</ref> ===Post-1945=== [[Image:Pz-IVG-latrun-2.jpg|thumb|right|A Syrian Panzer IV Ausf. G, captured during the Six-Day War, on display in the [[Yad La-Shiryon]] Museum, Israel.]] In the 1960s [[Syria]] received a number of Panzer IVs from the French, replacing the turret's machine gun with a Soviet-made {{convert|12.7|mm|in|2|adj=on}} machine gun. These were used to shell [[Israel]]i settlements below the [[Golan Heights]], and were fired upon during the 1965 "Water War" by Israeli [[Centurion tank]]s.<ref name="Perrett 1999, p. 44"/> Syria received 17 more Panzer IVs from Spain, which saw combat during the [[Six-Day War]] in 1967.<ref>de Mazarrasa (1994), p. 50</ref> The Finns bought 15 new Panzer IV Ausf J in 1944, for 5,000,000 Finnish ''markkas'' each{{Citation needed|date=April 2010}} (about twice the production price). The tanks arrived too late to see action against the Soviets, but were instead used against the Germans in the [[Lapland War]]. After the war, they served as training tanks, and one portrayed a Soviet [[KV-1]] tank in the movie ''[[The Unknown Soldier (1955 film)|The Unknown Soldier]]'' in 1955.{{Citation needed|date=September 2009}} After 1945, Bulgaria incorporated its surviving Panzer IVs in defensive bunkers as gunpoints on the border with [[Turkey]], along with [[T-34]] turrets. This defensive line known as the "[[Krali Marko]] Line", remained in use until the [[fall of communism]] in 1989.{{Citation needed|date=September 2009}} Most of the tanks [[Romania]] had received, were lost in 1944 and 1945 in combat. These tanks, designated T4 in the army inventory, were used by the 2nd Armoured Regiment. On 9 May 1945 only two Panzer IV were left. Romania received another 50 Panzer IV tanks from the [[Red Army]] after the end of the war. These tanks were of different models and were in very poor shape.<ref name="Scafes and Serbanescu 2005, p.78"/> Many of them were missing parts and the side skirts. The T4 tanks remained in service until 1950, when the Army decided to use only Soviet equipment. By 1954, all German tanks were scrapped. ==Variants== [[Image:SdKfz162.jpg|thumb|right|A Jagdpanzer IV/48 tank destroyer, based on the Panzer IV chassis, mounting the 75 mm PaK L/48 anti-tank gun.]] In keeping with the wartime German design philosophy of mounting an existing anti-tank gun on a convenient chassis to give mobility, several [[tank destroyer]]s and infantry support guns were built around the Panzer IV hull. Both the [[Jagdpanzer IV]], initially armed with the {{convert|75|mm|in|2|adj=on}} L/48 tank gun,<ref>Scheibert (1991), p. 38</ref> and the Krupp-manufactured [[Sturmgeschütz IV]], which was the casemate of the [[Sturmgeschütz III]] mounted on the body of the Panzer IV,<ref>Scheibert (1991), p. 37</ref> proved highly effective in defense. Cheaper and faster to construct than tanks, but with the disadvantage of a very limited gun traverse, around 1,980 Jagdpanzer IV's<ref>{{Cite web| last = Parada| first = George| title = Jagdpanzer IV| publisher = achtungpanzer.com| url = http://www.achtungpanzer.com/jagdpanzer-iv-sd-kfz-162-75mm-l48-1944.htm| accessdate = 2008-09-01}}</ref> and 1,140 Sturmgeschütz IVs<ref>{{Cite web| last = Parada| first = George| title = Sturmgeschütz III / IV| publisher = achtungpanzer.com| url = http://www.achtungpanzer.com/sturmgeschutz-iii-sturmgeschutz-iv.htm| accessdate = 2008-09-01}}</ref> were produced. The Jagdpanzer IV eventually received the same 75&nbsp;millimeter L/70 gun that was mounted on the Panther.<ref>Scheibert (1991), p. 44</ref> Another variant of the Panzer IV was the ''Panzerbefehlswagen'' IV (Pz.Bef.Wg. IV) command tank. This conversion entailed the installation of additional radio sets, mounting racks, transformers, junction boxes, wiring, antennas and an auxiliary electrical generator. To make room for the new equipment, ammunition stowage was reduced from 87 to 72 rounds. The vehicle could coordinate with nearby armor, infantry or even aircraft. Seventeen ''Panzerbefehlswagen'' were converted from Ausf. J chassis, while another 88 were based on refurbished chassis.<ref>Doyle & Jentz (2001), pp. 41–42</ref> [[Image:Sturmpanzer.Saumur.0008gkp7.jpg|thumb|left|A ''Sturmpanzer'' IV Brummbär infantry-support gun (Casemate MG variant (flexible mount)).]] The ''Panzerbeobachtungswagen'' IV (Pz.Beob.Wg. IV) was an [[Artillery observer|artillery observation]] vehicle built on the Panzer IV chassis. This, too, received new radio equipment and an electrical generator, installed in the left rear corner of the fighting compartment. ''Panzerbeobachtungswagens'' worked in cooperation with [[Wespe]] and [[Hummel (artillery)|Hummel]] [[self-propelled artillery]] batteries.<ref>Doyle & Jentz (2001), pp. 42–43</ref> Also based on the Panzer IV chassis was the ''Sturmpanzer'' IV [[Brummbär]] {{convert|150|mm|in|2|adj=on}} infantry-support self-propelled gun. These vehicles were primarily issued to four Sturmpanzer units (Numbers 216, 217, 218 and 219) and used during the battle of Kursk and in Italy in 1943. Two separate versions of the Sturmpanzer IV existed, one without a machine gun in the mantlet and one with a machine gun mounted on the mantlet of the casemate.<ref>Scheibert (1991), pp. 32–33</ref> Furthermore, a {{convert|105|mm|in|2|adj=on}} artillery gun was mounted in an experimental turret on a Panzer IV chassis. This variant was called the ''[[Heuschrecke]]'', or Grasshopper.<ref>Scheibert (1991). p. 43</ref> Another 105 mm artillery/anti-tank prototype was the [[10.5 cm K (gp.Sfl.)]] nicknamed ''Dicker Max''. [[Image:Wilberwind cfb borden 2.JPG|thumb|right|The ''Wirbelwind'' armored anti-aircraft vehicle.]] Four different self-propelled anti-aircraft vehicles were built on the Panzer IV hull. The ''Flakpanzer IV [[Möbelwagen]]'' was armed with a {{convert|37|mm|in|2|adj=on}} anti-aircraft cannon; 240 were built between 1944 and 1945. In late 1944 a new ''Flakpanzer'', the ''[[Wirbelwind]]'', was designed, with enough armor to protect the gun's crew and a rotating turret, armed with the 20mm quadmount [[2 cm FlaK 30#2 cm Flakvierling 38|''Flakvierling'']] anti-aircraft cannon system; at least 100 were manufactured. Sixty-five similar vehicles were built, named the ''[[Ostwind]]'', but with a single {{convert|37|mm|in|2|adj=on}} anti-aircraft cannon instead. This vehicle was designed to replace the ''Wirbelwind''. The final model was the ''Flakpanzer IV [[Kugelblitz]]'', of which only five were built. This vehicle featured a covered turret armed with twin {{convert|30|mm|in|2|adj=on}} anti-aircraft cannons.<ref>Scheibert (1991), pp. 37–42</ref> Although not a direct modification of the Panzer IV, some of its components, in conjunction with parts from the Panzer III, were utilized to make one of the most widely-used self-propelled artillery chassis of the war&mdash;the Geschützwagen III/IV. This chassis was the basis of the ''Hummel'' artillery piece, of which 666 were built, and also the {{convert|88|mm|in|2}} gun armed [[Nashorn]] tank destroyer, with 473 manufactured.<ref>Spielberger (1972), pp. 81–82</ref> To resupply self-propelled howitzers in the field, 150 ammunition carriers were manufactured on the Geschützwagen III/IV chassis.<ref name="Spielberger 1972, p. 82"/> ----> == Pautan luar == *[http://www.museedesblindes.fr/spip.php?article119 The Restoration of a panzer IV in running condition to the Tank Museum of SAUMUR "FRANCE"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101207162103/http://museedesblindes.fr/spip.php?article119 |date=2010-12-07 }} {{-}} ==Nota== {{Reflist|2}} ==Rujukan== {{Refbegin|2}} *{{Cite book | last = Bird | first = Lorrin R. | authorlink = | coauthors = Robert Livingston | title = World War II Ballistics: Armor and Gunnery | publisher = Overmatch Press | year = 2001 | location = Albany, NY | isbn = }} *{{Cite book | last1 = Caballero | first1 = Carlos | last2 = Molina | first2 = Lucas | authorlink = | title = Panzer IV: El puño de la Whermacht | publisher = AFEditores | month = October | year = 2006 | language = Spanish | location = Valladolid, Spain | isbn = 8-496-01681-1}} *{{Cite book | last = Crawford | first = Steve | authorlink = | coauthors = | title = Tanks of World War II | publisher = Zenith Press | date = 11 November 2000 | location = | isbn = 0-760-30936-1}} *{{Cite book | last = de Mazarrasa | first = Javier | authorlink = | coauthors = | title = Blindados en España 2ª Parte: La Dificil Postguerra 1939-1960 | publisher = Quiron Ediciones | year = 1994 | language = Spanish | location = Valladolid, Spain | isbn = 8-487-31410-4}} *{{Cite book | last = Doyle | first = Hilary | authorlink = | coauthors = Tom Jentz | title = Panzerkampfwagen IV Ausf. G, H and J 1942-45 | publisher = Osprey | year = 2001 | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 1-841-76183-4}} *{{Cite book | last = Fletcher | first = David | authorlink = | coauthors = | title = Sherman Firefly | publisher = Osprey | year = 2008 | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 978-1846032776}} *{{Cite book | last = Forty | first = George | authorlink = | coauthors = | title = The Reich's Last Gamble: The Ardennes Offensive, December 1944 | publisher = Cassell & Co | year = 2000 | location = London, United Kingdom | isbn = 0-304-35802-9}} *{{Cite book | last = Hastings | first = Max | authorlink = Max Hastings | coauthors = | title = Overlord: D-Day and the Battle for Normandy 1944 | publisher = Pan Books | year = 1999 | location = London, United Kingdom | isbn = 0-330-39012-0}} *{{Cite book | last = Jentz | first = Thomas | authorlink = | coauthors = | title = Panzertruppen: The Complete Guide to the Creation & Combat Employment of Germany's Tank Force 1933-1942 | publisher = Schiffer Military History | year = 1996 | location = Atglen, PA | isbn = 0-887-40915-6}} *{{Cite book | last = Jentz | first = Thomas | coauthors = Hilary Doyle | title = Panzer Tracts 4: Panzerkampfwagen IV - Grosstraktor to Panzerbefehlswagen IV | publisher = Darlington Productions | year = 1997 | location = Darlington, MD}} *{{Cite book | last = Jentz | first = Thomas | authorlink = | coauthors = Hilary Doyle | title = Germany's Panzers in World War II: From Pz.Kpfw.I to Tiger II | publisher = Schiffer Military History | year = 2001 | location = Atglen, PA | isbn = 0-764-31425-4}} *{{Cite book | last = McCarthy | first = Peter | coauthors = Mike Syryon | title = Panzerkieg: The Rise and Fall of Hitler's Tank Divisions | publisher = Carroll & Graf | year = 2002 | location = New York City, NY | isbn = 0-786-71009-8}} *{{Cite journal | last = Ormeño | first = Javier | title = Panzerkampfwagen III: El pequeño veterano de la Werhmacht | journal = SERGA | issue = 45 | publisher = Almena | location = Madrid, Spain | date = 1 January 2007 }} *{{Cite book | last = Perrett | first = Bryan | authorlink = | coauthors = | title = German Light Panzers 1932-42 | publisher = Osprey | year = 1998 | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 1-855-32844-5}} *{{Cite book | last = Perrett | first = Bryan | authorlink = | coauthors = | title = Panzerkampfwagen IV medium tank : 1936 - 1945 | publisher = Osprey | year = 1999 | location = Oxford, United Kingdom | isbn = 9781855328433}} *{{Cite book | last = Reynolds | first = Michael | authorlink = | coauthors = | title = The Sons of the Reich: II SS Panzer Corps | publisher = Casemate | year = 2002 | location = Havertown, PA | isbn = 0-9711709-3-2}} *{{Cite book | last = Scheibert | first = Horst | authorlink = | coauthors = | title = The Panzer IV Family | publisher = Schiffer Military History | year = 1991 | location = West Chester, PA | isbn = 0-887-40359-X }} *{{Cite book | last = Simpkin | first = Richard E. | authorlink = | coauthors = | title = Tank Warfare: An analysis of Soviet and NATO tank philosophy | publisher = Brassey's | year = 1979 | location = London, United Kingdom | isbn = 0-904-60925-1}} *{{Cite book | last = Spielberger | first = Walter | authorlink = | coauthors = | title = PanzerKampfwagen IV | publisher = Profile Publications Ltd. | month = April | year = 1972 | location = Berkshire, United Kingdom | isbn = }} *{{Cite book | last = Spielberger | first = Walter | authorlink = | coauthors = | title = Panzer IV and its variants | publisher = Schiffer Military History | month = | year = 1993 | location = Atglen, PA, USA | isbn = 0-88740-515-0}} *{{Cite book | last = Wilmot | first = Chester | authorlink = Chester Wilmot | coauthors = | title = The Struggle for Europe | publisher = Wordsworth Editions Ltd. | year = 1997 | location = Ware, Herts. | isbn = 1-853-26677-9}} * {{Cite book |last1 = Scafes |first1 = Cornel I |last2 = Scafes |first2 = Ioan I |last3 = Serbanescu |first3 = Horia Vl | title = Trupele Blindate din Armata Romana 1919-1947 | publisher = Editura Oscar Print | location = Bucuresti | year = 2005 }} {{Refend}} {{DEFAULTSORT:Panzer Iv}} [[Kategori:Kereta kebal Jerman Perang Dunia II]] [[Kategori:Kereta kebal Jerman]] byughzn3g1oraa1iexvyzw6uqfkm53z 0 297586 6809818 6809655 2026-03-26T14:31:56Z Udin Azmi 248944 6809818 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Zul Handy Black | birth_name = Nurzul Suphia'an bin Sa'aban | alias = | birth_date = {{birth year and age|1975}} | birth_place = [[Negeri Sembilan]], [[Malaysia]] | occupation = Penyanyi, pelakon | years_active = 1986–kini }} '''Nurzul Suphia'an bin Sa'aban''', atau lebih dikenali sebagai '''Zul Handy Black''', adalah bekas vokalis kumpulan rock kapak yang popular sekitar era 80an dan 90an iaitu kumpulan [[Handy Black]] yang popular dengan lagu Kau Yang Bernama Seri. Zul Handy Black meninggalkan kumpulan Handy Black pada tahun 2005 atas sebab tertentu. Kini Zul aktif bergiat dalam bidang lakonan, antara lakonan filem Zul handy black adalah filem [[Santau (filem)|Santau]], [[Kembar Siang]] dan lain-lain. Kini aktif bersama kumpulan Zul handyblack & Assalambuskers.<ref>Facebook page zul handyblack & Assalambuskers</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2003 | ''[[Janji Diana]]'' | Zack | Filem pertama |- | 2009 | ''[[Santau (filem)|Santau]]'' | Man | |- | rowspan="2"|2010 | ''[[Zoo (filem)|Zoo]]'' | Kordi | |- | ''[[Mantra (filem)|Mantra]]'' | Muzir | |- | rowspan="4"|2011 | ''[[Kembar Siang]]'' | Meon | |- | ''[[Sekali Lagi (filem)|Sekali Lagi]]'' | Bapa Saudara Sheila | |- | ''[[Bini-Biniku Gangster]]'' | Muza | |- | ''[[Papa I Love You]]'' | Penarik Kereta | |- | rowspan="7"|2012 | ''[[Keramat (filem)|Keramat]]'' | Nazmir / Habib | |- | ''[[7 Petala Cinta]]'' | Pemandu Van Sapu | |- | ''[[3 Temujanji]]'' | Sam | |- | ''[[Seram Sejuk]]'' | Landy | |- | ''[[Taikun (filem)|Taikun]]'' | Manan | |- | ''[[Budak Pailang]]'' | Alex | |- | ''[[Halim Munan]]'' | Ajak | |- | rowspan="4"|2013 | ''[[Minyak Dagu]]'' | Pembantu Wak Minarjo | |- | ''[[Longkai]]'' | Naga | |- | ''[[Kisah Paling Gangster]]'' | Ringo | |- | ''[[Laki-Laki]]'' | Razak | |- | 2014 | ''[[Jangan Pandang Belakang Boleh]]'' | Doktor | |- | 2020 | ''Superbike The Movie'' | Ajak | |- | 2021 | ''[[Frontliner]]'' | Dirinya sendiri | Filem terakhir |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"|2005 | ''Kerana Seri'' | | [[TV2]] | Drama pertama |- | ''Lembu Kenduri'' | | [[TV1]] | |- | 2009 | ''Tiga Serumah'' (Musim 1) | Nurzul | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | |- | 2009–2010 | ''Jangan Pandang Belakang Congkak The Series'' | Samad | |- | rowspan="4"|2010 | ''[[Halimah Jongang|Halimah Jongang The Series]]'' | | [[Astro Prima]] | |- | ''[[Epilog Syurga Cinta]]'' | Jasni | [[TV3]] | |- | ''Cinta Tikar Sejadah'' |Yaakob | [[Astro Oasis]] | |- | ''Tiga Serumah'' (Musim 2) | Nurzul | [[Astro Warna]] | |- | 2012 | ''[[Bini-Bini Perkasa|Bini Bini Perkasa]]'' | Munza | [[TV3]] | |- | 2013 | ''Tok Ompek Simpang Ompek'' | | rowspan="2" | [[Astro Prima]] | |- |2013–2014 |''Jihad Iskandar'' | | |- | 2015 | ''Nyiur Nan Setandan'' | Aripin | rowspan="3"|[[TV2]] | |- | rowspan="2"|2016 | ''Kerambit'' | Man Yala | 2 Episod |- | ''Dr Bubbles'' | | |- | 2018–2019 | ''[[Destinasi Ukhuwah]]'' | Abang Jai | [[TV1]] | Penampilan khas, drama terakhir |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2003 | ''Perempuan, Pontianak dan Dot. Dot. Dot...'' | | [[Video CD|VCD]] | Telefilem pertama, pelakon undangan |- | 2011 | ''Balik Kampung'' | | [[Astro Ria]] | |- | 2014 | ''Aku Bukan Halimatus Sa'adiah'' | | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2016 | ''Niqabi'' | | [[TV2]] | |- | ''Sepahtu Kisah Tauladan'' | Zul | [[Astro Ria]] | |- | 2017 | ''Usung Putih'' | | [[TV1]] | Telefilem terakhir |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2015 | ''[[Gegar Vaganza (musim 2)]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] |- | 2018 | ''Al-Hidayah'' | Artis undangan (Episod 12) | [[TV3]] |- |} ==Rujukan== ==Pautan luar== * [http://www.muzikrock.com/handy_black_01.html HANDY BLACK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226044132/http://www.muzikrock.com/handy_black_01.html |date=2008-12-26 }} * {{IMDb name|nm3730047}} [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1975]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Peserta Gegar Vaganza]] [[Kategori:Orang dari Negeri Sembilan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] 081eyshbdwz5cxa4ndojdxlzqr5rwqs 0 299206 6809860 6230965 2026-03-26T15:46:07Z Normal rookie 279720 6809860 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berbahagia]] [[Dato' Seri]] | name = Lim Hock Seng | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DGPN|DMPN}} | office3 = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Pulau Pinang]] | term_start3 = 2008 | term_end3 = 2018 | 1blankname3 = Ketua Menteri Pulau Pinang | 1namedata3 = [[Lim Guan Eng]] | office5 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]] <br> untuk {{DUN|Bagan Jermal}} | term_start5 = 2008 | term_end5 = 2018 | predecessor5 = {{BN MCA}} [[Ooi Chuan Aik]] | successor5 = {{PH DAP}} [[Soon Lip Chee]] | majority5 = 11,855 (PRU-13)<br>5,873 (PRU-12) | term_start6 = 1986 | term_end6 = 1990 | predecessor6 = {{BN MCA}} [[Sak Cheng Lum]] | successor6 = {{Logo kecil DAP}} [[Phee Boon Poh]] | majority6 = 4,070 (PRU-7) | constituency_MP7 = {{Parlimen|Bagan}} | parliament7 = Malaysia | term_start7 = 1995 | term_end7 = 2008 | predecessor7 = {{Logo kecil DAP}} [[P. Patto]] | successor7 = {{Logo kecil DAP}} [[Lim Guan Eng]] | majority7 = 3,622 (PRU-11)<br>2,758 (PRU-10)<br>11,802 (PRK Bagan 1995) | term_start8 = 1990 | term_end8 = 1995 | predecessor8 = {{Logo kecil DAP}} [[Teoh Teik Huat]] | successor8 = {{Logo kecil DAP}} P. Patto | majority8 = 2,714 (PRU-8) | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | party = {{PH DAP}} [[Parti Tindakan Demokratik]] | spouse = | children = | occupation = Ahli politik | profession = | alma_mater = }} Dato' '''Lim Hock Seng''' ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Cina]]. Beliau merupakan mantan EXCO [[Pulau Pinang]] (2008-2018), mantan ADUN {{DUN|Bagan Jermal}} selama tiga penggal (2008-2018 dan 1986-1990) dan mantan Ahli Parlimen {{Parlimen|Bagan}} selama empat penggal (1995-2008 dan 1990-1995). == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri |publisher=[[Election Commission of Malaysia]] |language=ms |access-date=4 February 2017 }} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/ | access-date = 4 February 2017}} Results only available from the [[2004 Malaysian general election|2004 election]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|access-date=24 March 2017|archive-date=1 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501124349/http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|url-status=dead}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 1986|1986]] |'''N07 [[Bagan Jermal (kawasan negeri)|Bagan Jermal]]''' |{{party shading/DAP}} | |{{nowrap|'''Lim Hock Seng'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''9,966''' |'''62.83%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Tan Swee Hueng ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|5,896 |27.17% |16,267 |4,070 |76.09% |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 1990|1990]] |'''N08 [[Mak Mandin (kawasan negeri)|Mak Mandin]]''' |{{party shading/DAP}} | |'''Lim Hock Seng''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''7,365''' |'''50.37%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Michael Chen ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|7,256 |49.63% |14,919 |109 |75.45% |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 1999|1999]] |N08 [[Bagan Jermal (kawasan negeri)|Bagan Jermal]] |{{party shading/DAP}} | |Lim Hock Seng ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | align=right|6,597 |41.53% |{{party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Sak Cheng Lum]]''' ([[Persatuan Cina Malaysia|'''MCA''']]) | align=right|'''9,681''' |'''59.47%''' |16,662 |3,084 |73.14% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2004|2004]] | rowspan=2|N09 [[Bagan Dalam (kawasan negeri)|Bagan Dalam]] | rowspan=2 {{party shading/DAP}} | | rowspan=2|Lim Hock Seng ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | rowspan=2 align=right|4,720 | rowspan=2|38.80% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Subbaiyah Palaniappan]]'''}} ([[Kongres India Malaysia|'''MIC''']]) | align=right|'''6,687''' |'''54.97%''' | rowspan=2|12,420 | rowspan=2|1,967 | rowspan=2|72.08% |- |{{party shading/Keadilan}} | |Abdul Razak Abdul Hamid ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) | align=right|758 | align=right|6.23% |- |[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2008|2008]] | rowspan=3|'''N08 [[Bagan Jermal (kawasan negeri)|Bagan Jermal]]''' |{{party shading/DAP}} | |'''Lim Hock Seng''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''11,099''' |'''68.00%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Ooi Chuan Aik ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|5,226 |32.00% |16,579 |5,873 |77.20% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Pulau Pinang 2013|2013]] | rowspan=2 {{party shading/DAP}} | | rowspan=2|'''Lim Hock Seng''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 align=right|'''16,416''' | rowspan=2|'''77.80%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Tan Chuan Hong ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|4,561 |21.60% | rowspan=2|21,314 | rowspan=2|11,855 | rowspan=2|86.60% |- |bgcolor={{party color|Love Malaysia Party}} | |Lim Kim Chu ([[Parti Cinta Malaysia|PCM]]) | align=right|115 | align=right|0.60% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parliament of Malaysia]]<ref name="election results" /><ref name="undiinfo" /> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1990|1990]] |'''P040 [[Bagan (kawasan persekutuan)|Bagan]]''' |{{party shading/DAP}} | |{{nowrap|'''Lim Hock Seng'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''22,673''' |'''53.18%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |[[Sak Cheng Lum]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|19,959 |46.82% |43,422 |2,714 |76.86% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya kecil Bagan 1995|1995]] | rowspan=5|'''P043 [[Bagan (kawasan persekutuan)|Bagan]]''' | rowspan=2 {{party shading/DAP}} | | rowspan=2|'''Lim Hock Seng''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=2 align=righT|'''27,166''' | rowspan=2|'''63.76%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Yeoh Khoon Chooi ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|15,364 |36.06% | rowspan=2|43,286 | rowspan=2|11,802 | rowspan=2|61.21% |- |{{party shading/Independent}} | |Tan Kee Chye ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|75 | align=right|0.18% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{party shading/DAP}} | |'''Lim Hock Seng''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''27,757''' |'''52.61%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Tan Tiao Kuen ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|24,999 |47.39% |53,882 |2,758 |74.72% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |{{party shading/DAP}} | |'''Lim Hock Seng''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | align=right|'''23,095''' |'''54.25%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Lim Chien Aun ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|19,473 |45.75% |43,542 |3,622 |75.96% |} == Anugerah == * {{Flag|Penang}} ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Commander - DGPN.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Pangkuan Negeri]] (D.G.P.N.) – '''Dato' Seri''' (2024)<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/metro/metro-news/2024/08/01/penang-yang-di-pertua-negris-75th-birthday-honours-list-2024|title=Penang Yang Di-Pertua Negri’s 75th Birthday Honours List 2024|date=1 August 2024|website=www.thestar.com.my}}</ref> ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri]] (D.M.P.N.) – '''Dato'''' (2018)<ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/panglima-atm-dahului-senarai-penerima-darjah-kebesaran-pulau-pinang-180420|title=Panglima ATM dahului senarai penerima darjah kebesaran Pulau Pinang|date=14 July 2018|website=www.astroawani.com}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-7]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang ke-13]] 8a65l5sz5q99g3i6fckussvckjxuq7r 0 305697 6809792 5705789 2026-03-26T13:36:20Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809792 wikitext text/x-wiki {{Kotak info sungai|image=File:Sungai Kerayong, Kuala Lumpur 20240221 112112.jpg}} '''Sungai Kerayong''' ialah sebatang sungai di [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Ia mengalir dari [[Cheras Baru]] ke [[Pantai Baru]]. [[Kategori:Sungai di Kuala Lumpur|Kerayong]] fztloxodmdla71i2jnkk7vpocg8bvf0 0 356562 6809946 3741139 2026-03-27T00:36:18Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan Wappen_Dingolfing.svg dengan DEU_Dingolfing_COA.svg. 6809946 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Dingolfing COA.svg |image_photo = ChurchDingolfing.jpg |image_caption = Saint Joseph Roman Catholic Church |lat_deg = 48 |lat_min = 38 |lon_deg = 12 |lon_min = 30 |image_plan = Dingolfing in DGF.png |state = Bayern |region = Niederbayern |district = Dingolfing-Landau |elevation = 365 |area = 44.04 |population = 18443 |Stand = 2006-12-31 |postal_code = 84130 |area_code = 08731 |licence = DGF |Gemeindeschlüssel = 09 2 79 112 |Straße = Dr.-Josef-Hastreiter-Straße 2 |website = [http://www.dingolfing.de/ www.dingolfing.de] |mayor = Josef Pellkofer |party = [[Christian Social Union of Bavaria|CSU]]/[[Freie Wähler|UWG]] }} '''Dingolfing''' merupakan sebuah [[kota]] terletak di munisipaliti [[Dingolfing-Landau]], [[Bavaria]], [[Jerman]]. {{Jerman-tunas}} [[Kategori:Bandar di Jerman]] tlwnwkaenlqi3f10amdokbxch87oqsn 0 356563 6809936 3742324 2026-03-27T00:21:56Z CommonsDelinker 5738 Bot: Menggantikan Wappen_Landau_an_der_Isar.svg dengan DEU_Landau_an_der_Isar_COA.svg. 6809936 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Landau an der Isar COA.svg |image_photo = Stadtpfarrkirche Landau-2.JPG |image_caption = Parish church |lat_deg = 48 |lat_min = 40 |lon_deg = 12 |lon_min = 40 |image_plan = Landau a.d.Isar in DGF.png |state = Bavaria |region = Niederbayern |district = Dingolfing-Landau |elevation = 390 |area = 84.37 |population = 12952 |Stand = 2005-06-30 |postal_code = 94405 |area_code = 09951 |licence = DGF ''(formerly: LAN)'' |Gemeindeschlüssel = 09 2 79 122 |Adresse = Oberer Stadtplatz 1<br />94405 Landau |website = [http://www.landau-isar.de/ www.landau-isar.de] |mayor = Josef Brunner |party = CSU }} '''Landau an der Isar''' merupakan sebuah [[kota]] terletak di munisipaliti [[Dingolfing-Landau]], [[Bavaria]], [[Jerman]]. {{Jerman-tunas}} [[Kategori:Bandar di Jerman]] 0uzj7kp9pqvja7xtcsyafq29pxrau2a 0 356566 6810210 3741620 2026-03-27T11:16:46Z Kontributor 2K 322969 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Wappen Gottfrieding.svg]] → [[File:DEU Gottfrieding COA.svg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) 6810210 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Gottfrieding COA.svg |image_photo = Pfarrkirche Gottfrieding.JPG |image_caption = Saint Stephen Church |lat_deg = 48 |lat_min = 39 |lon_deg = 12 |lon_min = 32 |image_plan = Gottfrieding in DGF.png |state = Bayern |region = Niederbayern |district = Dingolfing-Landau |Verwaltungsgemeinschaft = Mamming |elevation = 369 |area = 27.07 |population = 2152 |Stand = 2006-12-31 |postal_code = 84177 |area_code = 08731 |licence = DGF |Gemeindeschlüssel = 09 2 79 116 |divisions = 13 [[Ortsteil]]e |Adresse = Hauptstr. 15 <br />94437 Mamming |website = [http://www.gottfrieding.de/ www.gottfrieding.de] |mayor = Emil Gruber |party = CSU/FWG }} '''Gottfrieding''' merupakan sebuah [[kota]] terletak di munisipaliti [[Dingolfing-Landau]], [[Bavaria]], [[Jerman]]. {{Jerman-tunas}} [[Kategori:Bandar di Jerman]] 7eobgivvu91jbb9d2oz8pntxfmxdmne 0 658950 6810058 6795127 2026-03-27T04:11:49Z Normal rookie 279720 6810058 wikitext text/x-wiki {{rencana baik}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Hatnote|"Najib Abdul Razak" dan "Najib Tun Razak" dilencongkan di sini. Untuk pengarah filem dengan nama sama, sila lihat [[Mohd Naguib Razak]].}} {{Infobox Prime Minister | honorific-prefix = [[Yang Berbahagia|Yang Hormat]] [[Dato' Sri]] | name = Najib Razak | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|نجيب رزاق}}}} | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DK II (Pahang)|SPMK (Kelantan)|DMK (Kedah)|SSSJ (Perlis)|SPSA|SSAP|SPDK|DUNM|DP|PNBS|DK (Brunei)}} OKIS | image = Najib_Razak_2008-08-21.jpg | image_size = | office = {{flagicon|MYS}} [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-6 | term_start = 3 April 2009 | term_end = 9 Mei 2018 | monarch = [[Fail:Flag_of_the_Supreme_Head_of_Malaysia.svg|border|25px|link=Yang di-Pertuan Agong]] {{flagicon|Terengganu}}[[Tuanku Mizan Zainal Abidin]] (2006 - 2011)<br/>[[Fail:Flag_of_the_Supreme_Head_of_Malaysia.svg|border|25px|link=Yang di-Pertuan Agong]] {{flagicon|Kedah}}[[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah|Tuanku Abdul Halim Mu'adzam Shah]] (2011 - 2016)<br/> [[Fail:Flag_of_the_Supreme_Head_of_Malaysia.svg|border|25px|link=Yang di-Pertuan Agong]] {{flagicon|Kelantan}}[[Sultan Muhammad V, Kelantan|Sultan Muhammad V]] (2016 - 2019) | predecessor = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi|Tun Abdullah Ahmad Badawi]] | successor = {{PH PPBM}}[[Mahathir Mohamad|Tun Dr. Mahathir Mohamad]] | deputy = {{BN UMNO}} Tan Sri [[Muhyiddin Yassin]]<br>(2009 - 2015)<br>{{BN UMNO}}Datuk Seri Dr. [[Ahmad Zahid Hamidi]] (2015 - 2018) | constituency_MP1 = P85 [[Pekan (kawasan persekutuan)|Pekan]], [[Pahang]] | parliament1 = Malaysia | majority1 = 24,859 (PRU-14) | term_start1 = 6 Oktober 1986 | term_end1 = 10 Oktober 2022 | predecessor1 = Mohamed Amin Daud | successor1 = [[Sh Mohmed Puzi Sh Ali]] | primeminister1 = | primeminister2 = | term_start2 = 21 Februari 1976 | term_end2 = 29 Mac 1982 | predecessor2 = [[Abdul Razak Hussein]] | successor2 = Mohamed Amin Daud | office3 = [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]] ke-9 | monarch3 = [[Fail:Flag_of_the_Supreme_Head_of_Malaysia.svg|border|25px|link=Yang di-Pertuan Agong]] {{flagicon|Perlis}}[[Syed Sirajuddin Syed Putra Jamalulail|Tuanku Syed Sirajuddin]] (2001 - 2006)<br>[[Fail:Flag_of_the_Supreme_Head_of_Malaysia.svg|border|25px|link=Yang di-Pertuan Agong]] {{flagicon|Terengganu}}[[Sultan Mizan Zainal Abidin|Tuanku Mizan Zainal Abidin]] (2006 - 2011) | primeminister3 = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi|Tun Abdullah Ahmad Badawi]] | term_start3 = 7 Januari 2004 | term_end3 = 3 April 2009 | predecessor3 = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi|Tun Abdul Ahmad Badawi]] | successor3 = {{BN UMNO}}[[Muhyiddin Yassin|Tan Sri Muhyiddin Yassin]] | office4 = [[Menteri Kewangan Malaysia|Menteri Kewangan]] | term_start4 = 23 September 2008 | term_end4 = 10 Mei 2018 | predecessor4 = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi]] | successor4 = {{PH DAP}}[[Lim Guan Eng]] | office5 = [[Menteri Pertahanan Malaysia]] | term_start5 = 1990 | term_end5 = 1995 | predecessor5 = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi]] | successor5 = {{BN UMNO}}[[Syed Hamid bin Syed Jaafar Albar]] | term_start6 = 1999 | term_end6 = 2008 | predecessor6 = {{BN UMNO}}[[Syed Hamid bin Syed Jaafar Albar]] | successor6 = {{BN UMNO}}[[Abdullah bin Ahmad Badawi]] | office7 = [[Kementerian Pendidikan Malaysia|Menteri Pendidikan]] | term_start7 = 1995 | term_end7 = 1999 | predecessor7 = {{BN PBB}}[[Sulaiman Daud]] | successor7 = {{BN UMNO}}[[Musa Mohamad]] | office8 = [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] | term_start8 = 1986 | term_end8 = 1990 | predecessor8 = {{BN PBB}}[[Sulaiman Daud]] | successor8 = {{BN UMNO}}[[Annuar Musa]] | office9 = {{flagicon|Pahang}} [[Menteri Besar Pahang]] ke-12 | term_start9 = 4 Mei 1982 | term_end9 = 14 Ogos 1986 | monarch9 = [[Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Riayatuddin Al-Muazzam Shah|Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah]] | predecessor9 = [[Abdul Rashid Bin Abdul Rahman|Abdul Rashid Abdul Rahman]] | successor9 = [[Mohd Khalil Yaakob]] | office10 = Anggota [[Dewan Negeri Pahang]] <br> untuk [[Pekan, Pahang|Bandar Pekan]] | assembly10 = Negeri Pahang | term_start10 = 1982 | term_end10 = 1986 | predecessor10 = Shamsiah Abdul Hamid | successor10 = ''Konstituensi dibubarkan'' | office11 = {{logo kecil UMNO}} [[Presiden UMNO]] | term_start11 = 2009 | term_end11 = 2018 | deputy11 = [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] (2009-2016) <br> [[Ahmad Zahid Hamidi]] (2016-2018) | predecessor11 = [[Abdullah bin Ahmad Badawi|Abdullah Ahmad Badawi]] | successor11 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | birth_name = Mohammad Najib bin Abdul Razak | birth_date = {{birth date and age|1953|07|23|df=yes}} | birth_place = Bukit Bius, [[Kuala Lipis]], [[Pahang]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | death_cause = | death_date = | death_place = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | residence = [[Sri Kenangan]], [[Pekan]], [[Pahang]], [[Malaysia]] | nationality = | citizenship = | party = {{BN dan UMNO}} | otherparty = [[File:Pakatan-harapan-logo.svg|30px]] [[Pakatan Harapan]] (2022-kini) | partner = | spouse = {{marriage|[[Tengku Puteri Zainah Tengku Eskandar]]|1976|1987|end=divorced}} <br/> {{marriage|[[Rosmah Mansor]]|1987|}} | children = Nazifuddin Najib <br> [[Mohd Nizar Najib|Nizar Najib]] <br> Nooryana Najwa Najib <br> Norashman Najib <br> Puteri Norlisa Najib | relatives = Johari Razak (Adik) <br> Nizam Razak (Adik) <br> [[Mohamed Nazir Abdul Razak|Nazir Razak]] (Adik) <br> Nazim Razak (Adik) | relations = [[Mohamed Noah Omar]] (Datuk) <br/> [[Hussein bin Mohd Taib|Hussein Awang Mohd Taib]] (Datuk) | father = [[Abdul Razak Hussein]] | mother = [[Rahah Mohamed Noah]] | family = | education = Ijazah Sarjana Muda Kepujian Ekonomi Industri | alma_mater = [[Universiti Nottingham]] | signature = Najib_Razak_Signature.svg | signature_size = | website = {{URL|www.najibrazak.com}} | footnotes = | occupation = [[Menteri]] | profession = Orang Kaya Indera Shahbandar XI | title = | | caption = Potret rasmi, 2009 }} [[Dato' Sri]] '''Mohd Najib bin Tun Haji Abdul Razak''' ({{Jawi|'''محمد نجيب بن عبد الرزاق'''}}; lahir 23 Julai 1953) merupakan bekas [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-6 dan bekas [[Menteri Besar Pahang]] ke-11. Beliau kini sedang menjalani hukuman penjara selama 6 tahun di [[Penjara Kajang]] atas sabitan kes SRC international. Najib menjadi Timbalan Perdana Menteri pada 7 Januari 2004, sebelum menggantikan [[Abdullah bin Ahmad Badawi|Abdullah Ahmad Badawi]] setahun selepas [[Barisan Nasional]] mengalami kekalahan besar dalam pilihan raya 2008. Sebagai timbalan perdana menteri, beliau dituduh terlibat dalam [[Pembunuhan Altantuya Shaariibuu]] pada 2006,<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2008/07/03/altantuya-razaks-pi-makes-shocking-statutory-declaration-update|title=Altantuya: Razak's PI makes shocking statutory declaration|last=HABIB|first=SHAHANAAZ|date=2008-07-03|website=The Star|language=en|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asiasentinel.com/p/malaysian-deputy-premiers-wife-allegedly-linked-to-murder|title=Malaysian Deputy Premier's Wife Allegedly Linked to Murder|last=Correspondent|first=Our|date=2008-06-23|website=www.asiasentinel.com|language=en|url-status=live|access-date=}}</ref> tetapi beliau berulang kali menafikan penglibatannya.<ref>[https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/01/23/najib-lies.-i-never-met-altantuya/1715617 Najib: Lies. I never met Altantuya]</ref> Sejak beliau mentadbir kerajaan pada tahun 2009, banyak kejadian serta insiden yang tidak diingini berlaku di arena politik, sosial dan ekonomi tanah air. Selepas [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya 2013]], kerajaannya bermula dengan mengejar beberapa pengkritik atas tuduhan menghasut, pemenjaraan Ketua Pembangkang Anwar Ibrahim berikutan sabitan kes liwat, pelaksanaan [[GST (Malaysia)|Cukai Barangan dan Perkhidmatan (GST)]] dan skandal berterusan yang melibatkan firma negeri pelaburan [[1Malaysia Development Berhad]] (1MDB) yang membawa kepada perhimpunan menuntut peletakan jawatan Najib, yang diterajui oleh pergerakan akar umbi [[BERSIH|Bersih]].<ref>[http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/arrests-at-rally-calling-for-najibs-resignation Arrests at rally calling for Najib's resignation]. The Straits Times, 1 August 2015. Retrieved 25 August 2015.</ref><ref>[https://www.wsj.com/articles/protesters-call-on-malaysian-prime-minister-to-resign-1438437489 Protesters Call on Malaysian Prime Minister to resign]. The Wall Street Journal, 1 August 2015. Retrieved 25 August 2015.</ref><ref>[http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/bersih-plans-overnight-rally-in-august-to-demand-najibs-resignation Bersih plans overnight rally in August to demand Najib's resignation]. The Straits Times, 29 July 2015. Retrieved 25 August 2015.</ref> Protes berakhir dengan Deklarasi Warganegara Malaysia oleh [[Mahathir Mohamad]], [[Pakatan Harapan]] dan badan bukan kerajaan untuk menggulingkan Najib.<ref>{{cite web|url=http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/malaysia-alliance-demands/2572686.html|title=Malaysia alliance demands removal of scandal-hit PM Najib|publisher=|accessdate=9 September 2016|archive-date=2016-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160712144352/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/malaysia-alliance-demands/2572686.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/mahathir-and-opposition-sign-declaration-to-oust-najib|title=Malaysia's Mahathir and opposition sign declaration to oust Najib|first=|last=hermesauto|date=4 March 2016|publisher=|accessdate=9 September 2016}}</ref> Respon Najib kepada tuduhan rasuah adalah mengetatkan cengkaman kuasa dengan menggantikan Timbalan Perdana Menteri, menggantung dua akhbar dan mengusulkan ke parlimen Rang Undang-undang Majlis Keselamatan Negara yang kontroversi yang memberikan Perdana Menteri dengan kuasa belum pernah berlaku sebelumnya.<ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/malaysia-1mdb-najib-idUSL3N10L2P120150811#5Js2PtR7YiUo62fQ.97|title=Malaysia's Najib looks to ride out political crisis|date=11 August 2015|accessdate=8 December 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businesstimes.com.sg/government-economy/new-bill-gives-najib-extensive-powers|title=New bill gives Najib extensive powers|date=5 December 2015|accessdate=8 December 2015}}</ref> Penurunan dan kenaikan harga minyak serta kesan daripada skandal 1MDB telah membawa kepada susut nilai yang stabil ringgit Malaysia.<ref>[http://www.themalaymailonline.com/money/article/ringgit-oil-pricesdrop-ahead-of-najibs-economic-address Ringgit, oil prices drop ahead of Najib's economic address]. The Malay Mail Online, 20 January 2015. Retrieved 7 July 2015.</ref><ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-07-31/ringgit-extends-monthly-losses-as-1mdb-scandal-hurts-sentiment Ringgit extends monthly losses as 1MDB scandal hurts sentiment]. Bloomberg, 31 July 2015. Retrieved 10 August 2015.</ref> Pada [[pilihan raya umum Malaysia 2018]], Barisan Nasional telah dikalahkan buat pertama kali di dalam sejarah negara, memenangi 79 daripada 222 kerusi di Dewan Rakyat. Najib menerima keputusan pilihan raya dan berjanji akan membantu memudahkan peralihan kuasa.<ref>{{citeweb|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/05/368245/najib-congratulates-dr-mahathir-over-pm-appointment|title=Najib congratulates Dr Mahathir over PM appointment|publisher=[[New Straits Times]]|date=11 May 2018}}</ref> Pada 3 Julai 2018, Najib ditahan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] di kediamannya.<ref>{{citeweb|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2018/07/444566/najib-ditahan-sprm|title=Najib ditahan SPRM|publisher=[[Berita Harian]]|date=3 July 2018}}</ref> Pada 28 Julai 2020, Hakim Mahkamah Tinggi Mohd Nazlan Mohd Ghazali mendapati Najib bersalah terhadap tujuh tuduhan pecah amanah, menyalahgunakan kuasa dan pengubahan wang haram dan memerintahkannya dipenjara 12 tahun dan didenda RM210 juta.<ref name="SRC">[https://www.bbc.com/news/world-asia-53563065 Najib Razak: Malaysian ex-PM gets 12-year jail term in 1MDB corruption trial]</ref><ref name="Penjara 12">[https://www.nytimes.com/2020/07/28/world/asia/malaysia-1mdb-najib.html Najib Razak, Malaysia’s Former Prime Minister, Found Guilty in Graft Trial]</ref> Pada 19 Oktober, Najib memfailkan petisyen rayuan yang mengandungi 307 alasan beliau sepatutnya dibebaskan daripada semua pertuduhan.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/12/02/najib-files-307-grounds-of-appeal-for-release-from-src-charges Najib files 307 grounds of appeal for release from SRC charges]</ref> Mahkamah Rayuan pada 8 Disember 2021 mengekalkan keputusan itu.<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/asia/malaysia-court-appeal-upholds-1mdb-najib-src-international-guilty-conviction-2363971|title=Malaysia’s appeal court upholds Najib’s 1MDB-linked conviction, calls his actions a 'national embarrassment'|date=2021-12-08|website=CNA|language=en|url-status=live|access-date=}}</ref> Pada 23 Ogos 2022, Mahkamah Persekutuan mengekalkan sabitan dan hukuman terhadap Najib dalam kes rasuah melibatkan SRC International Sdn Bhd melibatkan dana RM42 juta.<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/07/715776/najib-dihukum-penjara-12-tahun-denda-rm210-juta Najib dihukum penjara 12 tahun, denda RM210 juta]</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3189878/malaysias-najib-razak-begin-12-year-jail-term-after-apex-court|title=Malaysia’s Najib begins 12-year jail term as court upholds guilty 1MDB verdict|date=2022-08-23|website=South China Morning Post|language=en|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysia-ex-pm-najib-to-serve-jail-sentence-after-failing-to-overturn-final-1mdb-appeal|title=Malaysia ex-PM Najib begins 12-year jail sentence after failing to overturn 1MDB conviction|last=Correspondent|first=Ram AnandMalaysia|date=2022-08-23|newspaper=The Straits Times|access-date=|language=en|issn=0585-3923}}</ref> Beliau dimasukkan ke [[Penjara Kajang]] pada hari yang sama.<ref>[https://www.hmetro.com.my/utama/2022/08/874745/najib-tiba-di-penjara-kajang Najib tiba di Penjara Kajang]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-62642643 Najib Razak: Malaysia's ex-PM starts jail term after final appeal fails]</ref> Pada 12 September, Sultan Selangor [[Sultan Sharafuddin Idris Shah]] menarik balik darjah kebesaran yang membawa gelaran Datuk dan Datuk Seri yang dikurniakan kepada Najib, pada 1992 dan 2004, berkuat kuasa hari ini.<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2022/09/999520/sultan-Selangor-tarik-balik-Darjah-Kebesaran-Najib-Rosmah Sultan Selangor tarik balik Darjah Kebesaran Najib, Rosmah]</ref> == Kehidupan awal == Najib dilahirkan pada 23 Julai 1953 di Bukit Bius, [[Kuala Lipis]], [[Pahang]] dan merupakan anak sulung daripada lima beradik (kesemuanya lelaki) kepada pasangan [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] dan Toh Puan [[Rahah Mohammad Noah]]. Pada tahun 1976, Najib berkahwin dengan [[Tengku Puteri Zainah Tengku Eskandar]] dan dikurniakan tiga anak: [[Mohd Nizar Najib]] (lahir 1978), Mohd Nazifuddin Najib dan Puteri Norlisa Najib. Beliau bercerai dengan Ku Yie pada 1987 dan berkahwin dengan [[Rosmah Mansor]] dan mendapat dua lagi anak: Mohd Norashman Najib dan Nooryana Najwa Najib.<ref name="economi">{{cite news|url=http://www.economist.com/news/asia/21713838-opposition-has-chance-strike-najib-razak-appears-secure-looks-can-deceive|title=Najib Razak appears secure, but looks can deceive|date=6 January 2017|work=The Economist|accessdate=6 January 2017}}</ref> == Kerjaya politik == Najib mula menceburkan diri dalam arena politik setelah kematian mengejut bapanya, [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] pada 14 Januari 1976. Beliau menang tanpa bertanding merebut kerusi Parlimen [[Pekan, Pahang|Pekan]] yang kosong, dengan kematian bapanya. Antara jawatan yang pernah disandang dalam kabinet ialah: * 1978-1980 - [[Kementerian Tenaga, Air dan Komunikasi Malaysia|Timbalan Menteri Tenaga, Telekom dan Pos]] * 1980-1981 - [[Kementerian Pendidikan Malaysia|Timbalan Menteri Pendidikan]] * 1981-1982 - [[Kementerian Kewangan Malaysia|Timbalan Menteri Kewangan]] * 1982-1986 - [[Menteri Besar Pahang]] * 1986-1987 - [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia|Menteri Kebudayaan, Belia & Sukan]] * 1987-1990 - [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia|Menteri Belia dan Sukan]] * 1990-1995, 1999-2008 - [[Menteri Pertahanan Malaysia|Menteri Pertahanan]] * 1995-1999 - [[Menteri Pendidikan Malaysia|Menteri Pendidikan]] * 2009-2018 - [[Menteri Kewangan Malaysia|Menteri Kewangan]] Pada 7 Januari 2004, Najib dilantik sebagai [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]]. === Menteri Pertahanan (2000–2008) === Sebagai Menteri Pertahanan Najib memulakan perkhidmatan tentera wajib pada Disember 2003, menyatakan bahawa ia akan menggalakkan interaksi dan persahabatan antara belia terdiri daripada pelbagai kaum dan agama.<ref>[http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/FE04Ae01.html Malaysia's 3-month national service a flop?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081123095047/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/FE04Ae01.html |date=2008-11-23 }}, Asia Times Online, 4 May 2004</ref> Sepanjang tempoh lima tahun pertama operasinya, lebih 339,000 belia Malaysia mengambil bahagian dalam Program Latihan Khidmat Negara (PLKN),<ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/5/16/parliament/21270333&sec=parliament RM2.37bil spent on NS], The Star, 16 May 2008</ref> yang bertujuan untuk menggalakkan toleransi, kerja berpasukan, dan penglibatan masyarakat. Program ini, bagaimanapun, telah menghadapi cabaran. Isu-isu keselamatan dalam program ini telah dilaporkan dan beberapa orang meninggal dunia semasa atau sejurus selepas terma perkhidmatan mereka semasa beberapa tahun pertama program ini.<ref>[http://www.iht.com/articles/ap/2008/05/11/asia/AS-GEN-Malaysia-National-Service.php Malaysian family to sue government over daughter's death during national service], Associated Press, 11 May 2008</ref> Mahkamah Perancis sedang menyiasat dakwaan rasuah dalam pembelian dua kapal selam Scorpene, [[Kementerian Pertahanan Malaysia]] pada tahun 2002, ketika Najib sebagai Menteri Pertahanan. Dakwaan itu ialah [[Abdul Razak Baginda]], seorang pembantu Najib, menerima "komisen" pembayaran daripada kapal selam pembina Perancis DCNS.<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/world/malaysian-pm-caught-up-in-murder-bribery-scandal-20130112-2cmk6.html |title=Malaysian PM caught up in murder, bribery scandal |work=The Sydney Morning Herald |accessdate=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702211522/http://www.smh.com.au/world/malaysian-pm-caught-up-in-murder-bribery-scandal-20130112-2cmk6.html |archivedate=2 July 2014 }}</ref> [[Altantuya Shaariibuu]], seorang wanita Mongolia yang diupah sebagai penterjemah Perancis untuk memudahkan pembelian kapal selam dan perempuan simpanan kepada Baginda, seterusnya cuba untuk memeras ugut Baginda untuk 500,000 potong dan kemudiannya dibunuh. Pada 9 April 2009, anggota polis, [[Azilah Hadri]] dan [[Sirul Azhar Umar]] telah didapati bersalah dalam kes pembunuhan Altantuya dan dijatuhkan hukuman mati.<ref>https://www.reuters.com/article/malaysia-submarines/malaysia-denies-corruption-allegations-in-french-submarine-sale-idUSL2E8HR0C920120627</ref><ref>https://www.bharian.com.my/node/28868</ref><ref>https://www.bharian.com.my/node/29202</ref> Mahkamah Rayuan meminda hukuman itu pada 2013. Sirul terbang ke Australia di mana dia telah ditahan oleh Imigresen Australia selepas polis antarabangsa mengeluarkan notis merah ke atasnya. Dia berada di pusat tahanan di Sydney sejak 2015.<ref>http://www.mstar.com.my/berita/berita-semasa/2018/05/20/sirul/</ref> ==Perdana Menteri== Pada 3 April 2009, Najib dengan rasminya menjadi Perdana Menteri keenam selepas menerima surat cara pelantikan dan mengangkat sumpah jawatan serta sumpah simpan rahsia dalam satu istiadat di Istana Negara. Stesen RTM akan menyiarkan secara langsung istiadat pelantikan dan mengangkat sumpah jawatan serta sumpah rahsia Najib sebagai perdana menteri walaupun kesemua 81 ahli parlimen pembangkang membantahnya. Mereka memohon Yang di-Pertuan Agong menunda majlis tersebut sehingga satu suruhajaya bebas dibentuk untuk membersihkan Najib daripada sebarang dakwaan salah laku - antara yang popular, berkaitan [[Pembunuhan Altantuya Shaariibuu|kematian Altantuya Shaariibuu]] dan komisyen pembelian kapal selam Scorpene.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/101568|title=Najib dengan rasmi PM ke-6|date=2009-04-03|website=Malaysiakini|url-status=live|access-date=}}</ref> ===1MDB=== {{main|Skandal 1Malaysia Development Berhad}} Pada 2 Julai 2015, ''[[Wall Street Journal]]'' (WSJ) menyiarkan laporan dengan mendakwa Najib telah mencuri dana 1MDB berjumlah US$700 juta (RM2.6 bilion) dan telah memindahkan wang itu ke akaun peribadinya, yang telah mendorong Pasukan Petugas Khas ditubuhkan bagi menyiasat dakwaan itu. ===Rang Undang-Undang Majlis Keselamatan Negara 2015=== {{utama|Majlis Keselamatan Negara Malaysia}} Pada bulan Disember 2015, Rang Undang-Undang Majlis Keselamatan Negara 2015 telah diluluskan di Parlimen selepas perdebatan berlangsung selama enam jam. Rang undang-undang itu memberikan Perdana Menteri Najib dengan kuasa yang tidak pernah berlaku sebelum ini, seperti keupayaan untuk menentukan apa yang menjadi isu keselamatan dan juga menganggap mana-mana bahagian Malaysia suatu kawasan keselamatan.<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/two-alarm-bells-malaysians-063516062.html|title=Two alarm bells for Malaysians|date=7 December 2015|accessdate=8 December 2015}}</ref> Di dalam kawasan itu, pihak berkuasa boleh membuat tangkapan, menjalankan carian atau merampas harta tanpa waran.<ref name="cnnbill">{{cite web|url=http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/malaysia-defends-passing/2318784.html|title=Malaysia defends passing of controversial security bill|date=4 December 2015|accessdate=8 December 2015|archive-date=2015-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20151207035739/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/malaysia-defends-passing/2318784.html|url-status=dead}}</ref> Rang undang-undang itu dikritik oleh kumpulan hak asalkan mengundang penyalahgunaan kerajaan.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2015/12/04/world/asia/malaysia-national-security-council-bill-vote.html?_r=0|title=Malaysian Security Law Invites Government Abuses, Rights Groups Say|date=3 December 2015|accessdate=8 December 2015}}</ref> Peguam Malaysia memanggilnya sebagai "cergas ke arah kerajaan autoritarian".<ref>{{cite web|url=http://www.malaysianbar.org.my/press_statements/press_release_%7C_the_national_security_council_bill_2015_is_a_lurch_towards_an_authoritarian_government.html|title=The National Security Council Bill 2015 is a Lurch Towards an Authoritarian Government|date=3 December 2015|accessdate=8 December 2015}}</ref> Kerajaan telah mempertahankan rang undang-undang itu, dengan menteri kabinet [[Shahidan Kassim]] mengatakan undang-undang itu perlu untuk membolehkan penyelarasan yang lebih baik dan tindak balas seragam sekiranya negara menghadapi ancaman keselamatan, dan undang-undang itu tidak melanggar hak asasi manusia asas Di bawah perlembagaan persekutuan.<ref name="cnnbill" /> ==Skandal 1MDB== {{main|Skandal 1Malaysia Development Berhad}} [[1Malaysia Development Berhad]] (1MDB) telah dipalit dengan pelbagai kontroversi yang melibatkan nilai hutang mencecah RM42 bilion,<ref>{{Cite web |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/putrajaya-sets-up-task-force-to-investigate-1mdb |title=Putrajaya sets up task force to investigate 1MDB. |access-date=2021-10-03 |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016125157/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/putrajaya-sets-up-task-force-to-investigate-1mdb |url-status=dead }}</ref> yang memberikan imej negatif kepada Kerajaan Malaysia khususnya kepada Najib yang juga selaku Pengerusi Lembaga Penasihat [[1MDB]]. Terdapat sebuah rakaman video pendek berdurasi 53 saat yang dimuat naik oleh ''[[Malaysiakini]]'' menunjukkan [[Muhyiddin Yassin]] sedang berbual dengan beberapa tetamu antaranya Menteri Besar Kedah, [[Mukhriz Mahathir]] dan [[Abdul Kadir Sheikh Fadzir]] di kediaman beliau. Dalam perbualan mereka itu, Tan Sri Muhyiddin Yassin menyebut Najib pernah mengakui kepadanya bahawa terdapat wang RM2.6 bilion dideposit ke dalam akaun peribadinya.<ref>Malaysiakini.com,. (2015). ''Mukhriz tahu siapa rakam video Tan Sri Muhyiddin.'' Dicapai pada 3 August 2015, from http://www.malaysiakini.com/news/306764</ref> Pada 3 Ogos 2015, dalam satu kenyataan media, [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) memaklumkan dana RM2.6 bilion yang didakwa dimasukkan ke dalam akaun peribadi milik Najib ialah dana sumbangan penderma dan bukannya disalurkan oleh syarikat pelaburan milik Kementerian Kewangan, [[1Malaysia Development Berhad]] (1MDB).<ref>Astroawani.com,. (2015). ''RM2.6 bilion didakwa dalam akaun Najib dari dana penderma, bukan 1MDB'' - SPRM. Retrieved 3 August 2015, from http://www.astroawani.com/berita-malaysia/rm2-6-bilion-didakwa-dalam-akaun-najib-dari-dana-penderma-bukan-1mdb-sprm-68292</ref> === Pengharaman melancong dan serbuan === Selepas pemilihan [[Pakatan Harapan]] di dalam [[pilihan raya umum Malaysia 2018|pilihan raya umum ke-14]], Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad]] mengumumkan bahawa pasukan petugas khas akan bertanggungjawab terhadap siasatan ke atas skandal 1Malaysia Development Berhad dan penglibatan bekas Perdana Menteri Najib.<ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/s/1629158/pakatan-takes-putrajaya-buoyed-by-malay-tsunami|title=Pakatan takes Putrajaya, buoyed by ‘Malay tsunami’|author=Zurairi Ar|publisher=The Malay Mail|date=10 May 2018|accessdate=10 May 2018}}</ref> Pada 12 Mei 2018, manifes penerbangan menyatakan bahawa Najib dan isterinya, Rosmah Mansor, akan mengambil jet peribadi dengan jadual perjalanan ke [[Lapangan Terbang Antarabangsa Halim Perdanakusuma]] di [[Jakarta]].<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-malaysia-election-najib/ousted-pm-najib-listed-on-manifest-for-jet-leaving-malaysia-idUSKBN1IC24J|title=Ousted PM Najib listed on manifest for jet leaving Malaysia|author=Reuers Staff|publisher=[[Reuters]]|date=12 May 2018|accessdate=18 May 2018}}</ref> Sebagai tindak balas, [[Jabatan Imigresen Malaysia|Jabatan Imigresen]], atas arahan Mahathir, mengeluarkan larangan perjalanan terhadap Najib dan isterinya, yang tidak dibenarkan keluar dari negara ini.<ref>{{cite web|url=http://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/2145899/police-cordon-residence-malaysias-ex-pm-najib-razak-after|title=Police cordon off home of Malaysia’s ex-PM Najib Razak after travel ban|author=Reuters Staff|publisher=[[Reuters]]|date=12 May 2018|accessdate=18 May 2018}}</ref> Pada 16 Mei 2018, polis daripada Jabatan Siasatan Jenayah Komersial melakukan serbuan ke kediaman peribadi Najib di [[Jalan Duta]]. Juga diserbu ialah dua unit kondominium milik beliau, dan bekas pejabatnya di Pejabat Perdana Menteri Malaysia di [[Perdana Putra]] di [[Putrajaya]]. Polis merampas 72 beg berisi barang kemas, 284 kotak beg tangan mewah dan jam tangan mewah<ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/s/1632369/the-list-handbags-watches-and-petty-cash-from-wednesdays-raid-on-najibs-hou|title=The List: Handbags, watches, and petty cash from Wednesday’s raid on Najib’s house|author=Loghun Kumaran|publisher=[[The Malay Mail]]|date=18 May 2018|accessdate=18 May 2018}}</ref> Polis juga menemui wang tunai sejumlah RM537,000; £2,700 Paun Sterling dan 2.87 juta LKR.<ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/s/1632369/the-list-handbags-watches-and-petty-cash-from-wednesdays-raid-on-najibs-hou|title=The List: Handbags, watches, and petty cash from Wednesday’s raid on Najib’s house|author=Loghun Kumaran|publisher=[[The Malay Mail]]|date=18 May 2018|accessdate=18 May 2018}}</ref> === Penangkapan dan prosiding undang-undang === Pada 3 Julai 2018, Najib ditangkap oleh pegawai daripada [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) di kediaman persendiriannya di Kuala Lumpur dan ditahan semalaman di ibu pejabat SPRM di Putrajaya. Penangkapannya adalah sebahagian daripada siasatan ke SRC International, bekas unit dana kerajaan 1MDB. SPRM sedang menyiasat bagaimana RM42 juta (AS$10.6 juta) pergi dari SRC International ke akaun bank Najib.<ref>{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/najib-razak-arrested-1mdb-scandal-to-be-charged-10495160|title=Former Malaysian PM Najib Razak arrested, to be charged on Wednesday over 1MDB scandal|date=3 July 2018|accessdate=4 July 2018|publisher=[[Channel News Asia]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/07/03/najib-arrested-over-1mdb/|title=Najib arrested|date=3 July 2018|accessdate=4 July 2018|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/07/03/world/asia/najib-razak-arrested-malaysia.html|title=Najib Razak, Malaysia’s Ex-Prime Minister, Is Arrested Amid Corruption Inquiry|last1=Beech|first1=Hannah|date=3 July 2018|accessdate=4 July 2018|publisher=The New York Times|last2=Ramzy|first2=Austin}}</ref> Pada 4 Julai, Najib didakwa di Mahkamah Tinggi di Kuala Lumpur atas tiga tuduhan pecah amanah jenayah dan salah satu penyalahgunaan kuasa berhubung dengan dana SRC International berjumlah RM42 juta.<ref>{{cite news|url=http://www.bernama.com/en/news.php?id=1477078|title=Najib charged with CBT, abuse of power involving RM42 million Of SRC funds|last1=Ahmed|first1=Suriati Sidek|date=4 July 2018|accessdate=4 July 2018|agency=[[Bernama]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-44706842|title=Malaysia's ex-PM Najib charged with corruption over 1MDB|date=4 July 2018|accessdate=4 July 2018|publisher=[[BBC News]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/najib-razak-charged-in-court-1mdb-corruption-10497402|title=Former Malaysian PM Najib Razak charged with corruption, criminal breach of trust|date=4 July 2018|accessdate=4 July 2018|publisher=[[Channel News Asia]]}}</ref> Beliau dibebaskan dengan jaminan RM1 juta selepas memohon tidak bersalah dengan perbicaraannya yang ditetapkan pada 18 Februari 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/najib-razak-says-innocent-charges-court-clear-his-name-10498446|title='This is a chance to clear my name': Former Malaysian PM Najib Razak maintains his innocence|date=4 July 2018|accessdate=4 July 2018|publisher=[[Channel News Asia]]}}</ref> Pada 8 Ogos 2018, Najib didakwa di Mahkamah Tinggi atas tiga pertuduhan pengubahan wang haram melibatkan dana sama (RM42 juta daripada SRC International) yang merupakan hasil kegiatan haram. ===Penghakiman kes=== Pada 11 Nov 2019, hakim mengarahkan Najib membela diri atas kesemua pertuduhan selepas mendapati pihak pendakwaan berjaya membukti satu kes prima facie terhadapnya.<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/kes/2019/11/627093/src-najib-diperintah-bela-diri SRC: Najib diperintah bela diri]</ref> Pada 28 Julai 2020, Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur mendapati Najib bersalah atas satu pertuduhan salah guna kuasa, tiga pertuduhan pengubahan wang haram dan tiga pertuduhan pecah amanah jenayah.<ref>[https://www.malaysiakini.com/news/536376 Najib bersalah semua 7 pertuduhan]</ref> Beliau menjatuhkan hukuman 12 tahun penjara dan denda RM210 juta.<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/07/715776/najib-dihukum-penjara-12-tahun-denda-rm210-juta Najib dihukum penjara 12 tahun, denda RM210 juta]</ref><ref>[https://www.astroawani.com/berita-malaysia/kes-src-najib-dijatuhi-hukuman-penjara-12-tahun-denda-rm210-juta-253106 Kes SRC: Najib dijatuhi hukuman penjara 12 tahun, denda RM210 juta]</ref> Pada 8 Disember 2021, panel tiga Hakim Mahkamah Rayuan dipengerusikan Abdul Karim Abdul Jalil, bersidang bersama-sama Has Zanah Mehat dan Vazeer Alam Mydin Meera, sebulat suara menolak rayuan Najib untuk mengetepikan sabitan dan hukuman berkenaan.<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/896661/sabitan-najib-kes-src-kekal Sabitan Najib kes SRC kekal]</ref> Hakim menyifatkan tindakan beliau membenarkan kerajaan menjadi penjamin kepada syarikat SRC adalah satu perbuatan yang memalukan negara.<ref>[https://www.malaysiakini.com/news/602224 'Memalukan negara' - Hakim tolak penjelasan Najib untuk 'kepentingan negara']</ref> Pada 23 Ogos 2022, Mahkamah Persekutuan mengekalkan hukuman penjara 12 tahun dan denda RM210 juta terhadap Najib kerana salah guna kuasa, pengubahan wang haram dan pecah amanah jenayah ke atas dana SRC International berjumlah RM42 juta.<ref>[https://www.malaysiakini.com/news/633131 Najib gagal rayuan akhir kes SRC]</ref> Beliau dibawa terus ke [[Penjara Kajang]] dari Istana Kehakiman di Putrajaya selepas Mahkamah Persekutuan mengekalkan sabitan.<ref>[https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/08/23/najib-arrives-at-kajang-prison/ Najib arrives at Kajang prison]</ref><ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/08/23/najib-arrives-at-kajang-prison-after-court-upholds-jail-term Najib arrives at Kajang Prison after court upholds jail term]</ref> Buat pertama kalinya dalam catatan sejarah negara, Najib menjadi bekas perdana menteri pertama dipenjarakan.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/217908/berita/nasional/najib-bekas-pm-pertama-ke-penjara Najib bekas PM pertama ke penjara]</ref> Jabatan Penjara Malaysia menyangkal khabar angin bahawa beliau akan menerima layanan istimewa di penjara.<ref>[https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/tempatan/2022/08/24/tiada-layanan-istimewa-untuk-najib-kata-jabatan-penjara/ Tiada layanan istimewa untuk Najib, kata Jabatan Penjara]</ref> == Kontroversi == {{main|Kontroversi Najib Razak|Penentangan terhadap Najib Razak di Malaysia|Perhimpunan Tangkap Najib}} Antara persoalan yang tidak berkesudahan yang dipersoalkan oleh pelbagai pihak sepanjang pentadbiran beliau ialah skandal 1MDB, duit ‘derma’ dalam akaun peribadi beliau berjumlah RM 2.6 billion, hubungan beliau dengan individu kontroversi [[Jho Low]], pelaksanaan GST, dasar penghapusan subsidi minyak, kejatuhan ringgit yang ketara dan senarai panjang yang lain. === Tuduhan perkauman === Chin Huat Wong dalam Asia Times Online mendakwa bahawa pada tahun 1987, ketika menyandang Ketua Pemuda UMNO, Najib mempertahankan hak istimewa orang Melayu dalam satu ucapan di mana dia bersumpah untuk memandikan keris dengan darah kaum cina.<ref>{{Cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/IE10Ae02.html |title=The political revival of Malaysia's Anwar. |access-date=2008-02-05 |archive-date=2007-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070821222248/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/IE10Ae02.html |url-status=dead }}</ref> Perkara ini telah dinafikan oleh Najib dalam sidang Dewan Rakyat.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=0617&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_01.htm Fitnah burukkan imej PM]</ref> ===Kes pembunuhan Altantuyaa Shaariibuu=== {{utama|Pembunuhan Altantuya Shaariibuu}} Pada 9 April 2009, dua bekas ahli keselamatan Najib Razak, [[Azilah Hadri]] dan [[Sirul Azhar Umar]] telah didapati bersalah dalam kes pembunuhan Altantuya dan dijatuhkan hukuman mati.<ref>[http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aLREqcdniT9k&refer=home Najib’s Ex-Security Guards Guilty of Malaysian Murder] Bloomberg</ref> Sebuah akhbar Perancis mendakwa Najib pernah bertemu mangsa bunuh [[Altantuya Shaariibuu]] di sebuah kelab di [[Paris]] pada 2005 bersama Abdul Razak Abdullah Baginda. Dalam laporan Liberation 5 March 2009, Najib didakwa pernah bergambar bersama mereka berdua, yang didakwa pasangan kekasih, bertentangan dengan penafian tokoh politik itu sebelumnya. Bagaimanapun tiada gambar yang sah pernah dikemukakan sebagai bukti dan laporan tersebut sama dengan kenyataan laman web pengkritik kerajaan. Najib menafikan pernah mengenali atau bertemu wanita Mongolia itu yang mati dibunuh di sebuah belukar di [[Shah Alam]]. Beliau juga pernah bersumpah tidak mengenali wanita itu sewaktu diserang hebat oleh pembangkang pada Pilihanraya Kecil Parlimen Permatang Pauh pada Mei 2015 Keputusan kes bunuh tersebut mendapati kedua anggota pasukan elit Unit Tindakan Khas (UTK) bersalah. Abdul Razak, yang sebelum ini dituduh bersubahat dengan anggota polis itu, dibebaskan daripada pertuduhan tersebut. Selain cerita sensasi ini, wartawan Liberation turut mendedahkan saat-saat akhir kematian Altantuya berdasarkan dokumen yang didakwa diperolehi daripada polis Malaysia. Arnaud Dubus melaporkan, Altantuya ditembak di sebelah pipi kiri dan kemudian pakaian mangsa ditanggalkan dan mayatnya selepas itu dibungkus dalam beg plastik hitam. Altantuya ditembak sekali lagi apabila tangannya dilihat masih bergerak.<ref>[http://sloone.wordpress.com/2009/03/04/french-newspaper-reveals-identity-of-altantuyas-alleged-assassins/ French newspaper reveals identity of Altantuya’s alleged assassins.]</ref> Dubus, wartawan Perancis yang berpangkalan di Bangkok, juga berhasrat mendedahkan pembunuhan wanita itu - berhubung komisyen pembelian kapal selam untuk Kementerian Pertahanan - dalam projek bukunya akan datang. Walaupun meringkuk di bawah tahanan ISA, tapak web [[Raja Petra Kamarudin]] Malaysia Today telah melaporkan melalui sebuah artikel bertajuk '''''Abuse of Power by the Deputy Prime Minister'''''<ref>[http://mt.m2day.org/2008/content/view/13687/84/ Abuse of Power by the Deputy Prime Minister]</ref> pada 11 Oktober 2008 tuduhan pertukaran mesej teks (SMS) antara Najib dan Shafee Abdullah, peguam terkemuka yang mewakili Abdul Razak Baginda sebelum dia dituduh dengan tuduhan bersuhabatnya dengan dua pegawai polis dalam kes pembunuhan Altantuyaa. SMS-SMS tersebut, bertarikh dari 8 November hingga 2 Disember 2006 menimbulkan beberapa soalan mengenai penanganan kes pembunuhan itu dan mencadangkan yang Najib bercampur tangan dan berkepentingan sendiri dalam penyiasatan kes tersebut dari awal-awal lagi.<ref>{{cite news| title = Najib under pressure, again| date = 11 Oktober 2008| publisher = Malaysian Insider| url = http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/10355-najib-under-pressure-again| work = The MalaysianInsider| accessdate = 2008-10-11| archive-date = 2008-10-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20081012122435/http://www.themalaysianinsider.com/index.php/malaysia/10355-najib-under-pressure-again| url-status = dead}}</ref> Bagaimanapun, Raja Petra Kamarudin enggan/gagal memberi bukti berkenaan tuduhan ini. Pada Jun 2008, Raja Petra Kamaruddin pernah membuat kenyataan bersumpah di mahkamah tinggi Kuala Lumpur bahawa [[Rosmah Mansor|Datin Seri Rosmah Mansor]] hadir di tempat pembunuhan tersebut.<ref>[http://mt.m2day.org/2008/content/view/9050/84/ ROSMAH AT MURDER SCENE, Saturday, 21 June 2008 00:16]</ref> Beliau bagaimanapun mengeluarkan kenyataan yang beliau tidak lagi mempercayai bahawa Datin Seri Rosmah Mansor atau Dato' Sri Najib Tun Razak terbabit dengan pembunuhan tersebut pada tahun 2011.<ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F4%2F15%2Fnation%2F8488514&sec=nation |title=Najib thankful that truth has been revealed, Friday April 15, 2011 |access-date=2021-10-03 |archive-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101131718/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F4%2F15%2Fnation%2F8488514&sec=nation |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F4%2F15%2Fnation%2F8488518&sec=nation |title=Raja Petra’s admission ‘exposes the chief conspirator’, Friday April 15, 2011 , The Star Online. |access-date=2021-10-03 |archive-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101131706/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F4%2F15%2Fnation%2F8488518&sec=nation |url-status=dead }}</ref> Pada 16 Desember 2019, [[Azilah Hadri]] yang sedang menunggu hukuman gantung itu mendakwa arahan untuk membunuh Altantuya datang daripada Najib dan rakan rapatnya [[Abdul Razak Baginda]].<ref>[https://www.malaysiakini.com/news/503804 Pendedahan mengejutkan dari Azilah - ‘Najib arah saya bunuh Altantuya']</ref> ====Penyiasatan tentang isu pembelian kapal selam==== Pakatan Rakyat yang merupakan barisan alternatif di [[Malaysia]] telah membuat pendakwaan atau pertuduhan kepada Najib melalui organisasi Suaram yang mengupah peguam [[Perancis]] William Bourdon, Renaud Semerdjian dan Joseph Breham, dengan mendakwa Najib terjebak dalam sindiket penerimaan komisyen terbesar untuk pembelian dua kapal selam pertama negara Malaysia iaitu [[Scorpène]], 18 buah jet tempur [[Sukhoi]], 12 buah [[Eurocopter]] (helikopter) dan didakwa terlibat dalam pembunuhan kejam terhadap wanita Mongolia [[Altantuya Shaariibuu]].<ref>{{cite news |url=http://mt.m2day.org/2008/content/view/14105/84/|publisher=Malaysia Today|accessdate=2008-10-21|title=Opposition group alleges corruption in report against Najib}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thenutgraph.com/claim-huge-spending-eurocopter-deal-proven-wrong-najib/|publisher=The Nut Graph Sun|accessdate=2011-02-11|title=Claims of huge spending in Eurocopter deal proven wrong: Najib}}</ref> Mahkamah Perancis kini dilaporkan sedang menyiasat [[Direction des Constructions Navales Services|syarikat yang terlibat dalam isu pembelian kapal selam yang didakwa mempunyai skandal rasuah]].<ref>{{cite news|url=http://news.ph.msn.com/regional/article.aspx?cp-documentid=4057908|publisher=Agence France-Presse|accessdate=2010-04-28|title=France probes corruption in arms to Malaysia|archive-date=2010-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502045145/http://news.ph.msn.com/regional/article.aspx?cp-documentid=4057908|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://asiasentinel.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2406&Itemid=178|publisher=Asian Sentinel|accessdate=2010-04-16|title=Malaysia's Submarine Scandal Surfaces in France|archive-date=2011-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706041353/http://www.asiasentinel.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2406&Itemid=178|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&sid=ayGt6dnIb2So&refer=asia|publisher=Bloomberg|accessdate=2010-04-16|title=Malaysia Probes Claim Najib's Wife Witnessed Murder|date=25 June 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/KE01Ae01.html|publisher=Asia Times|accessdate=2010-04-16|title=Najib takes a brick from the wall|archive-date=2010-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621004943/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/KE01Ae01.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.vancouversun.com/business/Ghost+Mongolian+model+continues+haunt+Malaysian+government/3236524/story.html|publisher=Vancouver Sun|accessdate=2010-07-06|title=Ghost of Mongolian model continues to haunt Malaysian government}}</ref> Pendakwa kerajaan Perancis, Yves Charpenel menafikan berlangsung sebarang perbicaraan di Perancis, mengenai dakwaan rasuah oleh sebuah syarikat Perancis berhubung pembelian dua kapal selam Scorpene buatan Perancis oleh Malaysia pada tahun 2002. Yves Charpenel sebaliknya berkata "media di Malaysia harus dapat membezakan antara khabar angin dan fakta dan antara siasatan dan perbicaraan".<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/Dalam_Negeri/20121009/dn_05/Tiada-perbicaraan-di-Perancis Tiada perbicaraan di Perancis.]</ref> <ref>[http://www.nst.com.my/nation/general/no-trial-in-france-over-scorpene-1.154410 'No trial in France over Scorpene']</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.themalaysianinsider.com/litee/malaysia/article/french-official-says-scorpene-probe-not-at-trial-stage-yet/ |title=French official says Scorpene probe not at trial stage yet. |access-date=2021-10-03 |archive-date=2012-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121129134130/http://www.themalaysianinsider.com/litee/malaysia/article/french-official-says-scorpene-probe-not-at-trial-stage-yet |url-status=dead }}</ref> === Dakwaan Malaysia sebuah negara bukan sekular === Pada tahun 2007, Najib mengisytiharkan Malaysia "tidak pernah sekular kerana sekular mengikut definisi Barat bermaksud pemisahan antara prinsip Islam dengan cara kita memerintah negara."<ref name=NICKMEO>[http://www.google.com Islam’s war on sin dims bright lights in a nation torn between cultures, Nick Meo, Kota Bharu, August 18, 2007]</ref> ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |1976 | rowspan="10" |'''[[Pekan, Pahang|Pekan]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" | '''Tiada''' |Tiada | |Tiada |Tiada |Tiada |Tiada bantahan |Tiada |Tiada |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1978|1978]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''13,876''' |'''76.16%''' |{{Party shading/PAS}} | |Mohamed Rusdi Arif ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 4,343 |23.84% | |9,533 | |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1986|1986]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''16,431''' |'''74.50%''' |{{Party shading/PAS}} | |Ali Abdullah Lee @ Lee Kin Hong (PAS) |align="right" |5,623 |25.50% |22,748 |10,808 |66.87% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1990|1990]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''21,262''' |'''66.33%''' |{{Party shading/S46}} | |Othman Hitam ([[Semangat 46|S46]]) |align="right" |10,795 |33.67% |33,414 |10,467 |71.36% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''17,004''' |'''73.25%''' |{{Party shading/S46}} | |M. Samuel Mohamed Kamil ([[Semangat 46|S46]]) |align="right" |6,211 |26.75% |24,565 |10,793 |71.60% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''13,148''' |'''50.46%''' |{{Party shading/PAS}}| |Ramli Mohamed ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 12,907 |49.54% |26,797 |241 |74.78% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''31,956''' |'''77.96%''' |{{Party shading/PAS}}| |Zakaria Dahlan ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 9,034 |22.04% |41,046 |22,922 |77.91% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''36,262''' |'''78.73%''' |{{Party shading/Keadilan}}| |Khairul Anuar Ahmad Zainudin ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) |align="right" | 9,798 |21.27% |47,870 |26,464 |82.23% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''51,278''' |'''76.60%''' |{{Party shading/Keadilan}}| |[[Fariz Musa]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) |align="right" | 15,665 |23.40% |68,464 |35,613 |85.30% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) | align="right" |'''43,854''' |'''62.10%''' | {{Party shading/PAS}} | |Kapt (B) Ahiatudin bin Daud ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | align="right" |18,995 |26.90% |70,614 |24,859 |79.43% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Pahang]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | [[Pilihan raya umum Malaysia 1982|1982]] | '''Bandar Pekan''' | {{Party shading/Barisan Nasional}} | | {{nowrap|'''Najib Razak'''}} ([[UMNO|'''UMNO''']]) | align="right" |'''3,820''' | 72.50% | {{Party shading/PAS}} | | Mohamed Rusdi Arif ([[PAS]]) | align="right" |1,449 | 27.50% | 5,377 | 2,371 | 73.37% |} ==Garis masa sebagai Ahli Parlimen== Garis masa sebagai Ahli Parlimen yang telah berkhidmat selama lebih daripada 30 tahun <timeline> ImageSize = width:900 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:30 right:250 left:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:1964 till:2021 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:3 start:1964 Colors = id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97) id:Alliance value:purple id:BN value:blue id:S46 value:yellow id:PKR value:rgb(0.3,0.8,0.9) id:DAP value:red id:PAS value:green id:AMANAH value:orange id:PPBM value:rgb(0.9,0.6,0.6) id:PBS value:skyblue id:GPS value:pink id:PH value:rgb(0.7,0.1,0) id:PN value:darkblue id:IND value:rgb(0.7,0.7,0.5) id:SNAP value:rgb(0.6,0.6,0.4) Backgroundcolors = canvas:canvas BarData = barset:MPs PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:MPs from:1964 till:1969 color:Alliance text:"[[Mahathir Mohamad]] (1964–1969)" from:1974 till:2004 color:BN text:"[[Mahathir Mohamad]] (1974–2004)" from:2016 till:2018 color:PPBM text:"[[Mahathir Mohamad]] (2016–2018)" from:2018 till:2020 color:PH text:"[[Mahathir Mohamad]] (2018–2020)" from:2020 till:2021 color:IND text:"[[Mahathir Mohamad]] (2020–2021)" from:1971 till:1974 color:Alliance text:"[[Ghafar Baba]] (1971–1974)" from:1974 till:2004 color:BN text:"[[Ghafar Baba]] (1974–2004)" from:1971 till:1974 color:Alliance text:"[[Abdul Taib Mahmud]] (1971–1974)" from:1974 till:2008 color:BN text:"[[Abdul Taib Mahmud]] (1974–2008)" from:1971 till:1999 color:DAP text:"[[Lim Kit Siang]] (1971–1999)" from:2004 till:2018 color:DAP text:"[[Lim Kit Siang]] (2004–2018)" from:2018 till:2020 color:PH text:"[[Lim Kit Siang]] (2018–2021)" from:1974 till:1988 color:BN text:"[[Razaleigh Hamzah]] (1974–1988)" from:1989 till:1996 color:S46 text:"[[Razaleigh Hamzah]] (1989–1996)" from:1996 till:2021 color:BN text:"[[Razaleigh Hamzah]] (1996–2021)" from:1974 till:2004 color:BN text:"[[Ling Liong Sik]] (1974–2004)" from:1974 till:2004 color:BN text:"[[Sulaiman Daud]] (1974–2004)" from:1974 till:1976 color:SNAP text:"[[Leo Moggie]] (1974–2004)" from:1976 till:2004 color:BN text:"[[Leo Moggie]] (1974–2004)" from:1974 till:2008 color:BN text:"[[Samy Vellu]] (1974–2008)" from:1974 till:1990 color:BN text:"[[Rais Yatim]] (1974–1990)" from:2004 till:2013 color:BN text:"[[Rais Yatim]] (2004–2013)" from:1976 till:1982 color:BN text:"[[Najib Razak]] (1976–1982)" from:1986 till:2021 color:BN text:"[[Najib Razak]] (1986–2021)" from:1978 till:2013 color:BN text:"[[Abdullah Ahmad Badawi]] (1978–2013)" from:1978 till:2008 color:BN text:"[[Abdul Kadir Sheikh Fadzir]] (1978–2008)" from:1978 till:1999 color:DAP text:"[[Karpal Singh]] (1978–1999)" from:2004 till:2014 color:DAP text:"[[Karpal Singh]] (1999–2014)" from:1978 till:2013 color:BN text:"[[Rafidah Aziz]] (1978–2013)" from:1978 till:1986 color:BN text:"[[Muhyiddin Yassin]] (1978–1986)" from:1995 till:2016 color:BN text:"[[Muhyiddin Yassin]] (1995–2016)" from:2016 till:2018 color:PPBM text:"[[Muhyiddin Yassin]] (2016–2018)" from:2018 till:2020 color:PH text:"[[Muhyiddin Yassin]] (2018–2020)" from:2020 till:2021 color:PN text:"[[Muhyiddin Yassin]] (2020–2021)" from:1982 till:2018 color:DAP text:"[[Tan Seng Giaw]] (1982–2018)" from:1982 till:2018 color:BN text:"[[Leo Michael Toyad]] (1982–2018)" from:1982 till:2018 color:BN text:"[[Tan Seng Giaw]] (1982–2018)" from:1986 till:1990 color:BN text:"[[Joseph Pairin Kitingan]] (1986–1990)" from:1990 till:2004 color:PBS text:"[[Joseph Pairin Kitingan]] (1990–2004)" from:2004 till:2018 color:BN text:"[[Joseph Pairin Kitingan]] (2004–2018)" from:1986 till:2020 color:DAP text:"[[Tan Kok Wai]] (1986–2018)" from:2018 till:2021 color:PH text:"[[Tan Kok Wai]] (2018–2021)" from:1986 till:2018 color:BN text:"[[Douglas Uggah Embas]] (1986–2018)" from:1990 till:2018 color:BN text:"[[Rohani Abdul Karim]] (1990–2018)" from:2018 till:2021 color:GPS text:"[[Rohani Abdul Karim]] (2018–2021)" barset:skip </timeline> ==Darjah kebesaran== *[[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : **[[File:BRU Family Order of Brunei 1st Class.svg|alt=Image of the ribbon of the Most Esteemed Family Order Laila Utama|60px]] [[Darjah Kerabat Laila Utama|Darjah Kerabat Laila Utama Yang Amat Dihormati]] (D.K) - '''Dato Laila Utama''' * [[File:Coat_of_arms_of_Perlis.svg|30px]] {{Flag|Perlis}} : ** [[File:MY-PERL Order of the Gallant Prince Syed Sirajuddin Jamalullail - Knight Grand Companion - SSSJ.svg|50px]] [[Darjah Seri Setia Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] (S.S.S.J.) - '''Dato' Seri DiRaja''' * [[File:Coat_of_arms_of_Pahang.svg|30px]] {{Flag|Pahang}} ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]][[Darjah Kebesaran Sultan Ahmad Shah Pahang Yang Amat Di Mulia]] (S.S.A.P) - '''Dato’ Sri''' * [[File:Coat_of_arms_of_Perak.svg|30px]] {{ Flag|Perak}} : **[[File:MY-PERA Perak Family Order of Sultan Azlan Shah - SPSA.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Sultan Azlan Shah Perak Yang Amat Dimulia]] (S.P.S.A) - ''' Dato' Seri DiRaja''' * [[File:Coat_of_arms_of_Kelantan.svg|30px]] {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Order of the Crown of Kelantan - Star of Muhammad.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia]] (S.P.M.K.) - ''' Dato'''' * [[File:Coat_of_arms_of_Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K) - '''Datuk Seri Panglima''' * [[File:Coat_of_arms_of_Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : **[[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Utama Negeri Melaka]] (D.U.N.M) - '''Datuk Seri Utama''' * [[File:Coat_of_arms_of_Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 1. Knight Grand Commander (DP).svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Bintang Kenyalang Sarawak]] (D.P) - '''Datuk Patinggi Bintang Kenyalang''' **[[File:MY-SAR Order of the Star of Sarawak - 2 ribbon PNBS -JBS-PBS-ABS-BBS.svg|50px]] [[Darjah Utama Yang Amat Mulia Bintang Sarawak]] (P.N.B.S.) - '''Dato' Sri''' ==Lihat juga== * [[Kontroversi Najib Razak]] ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://www.najibrazak.com/ Laman web rasmi] * [http://www.pmo.gov.my/?menu=page&page=1926 Biografi - Pejabat Perdana Menteri Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718152542/http://www.pmo.gov.my/?menu=page&page=1926 |date=2011-07-18 }} * [http://www.1malaysia.com.my/ 1Malaysia] * [http://www.youtube.com/user/MohdNajibRazak Youtube rasmi] * [http://twitter.com/NajibRazak Twitter rasmi] * [http://www.facebook.com/najibrazak Facebook rasmi] {{s-start}} {{s-par|my}} {{s-bef|before=[[Abdul Razak Hussein]]}} {{s-ttl|title=Ahli [[Dewan Rakyat]]<br>untuk [[Pekan (kawasan persekutuan)|Pekan]]|years=1976–kini}} {{s-inc}} |- {{s-aca}} {{s-bef|before=[[Anwar Ibrahim]]}} {{s-ttl|title=Presiden [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]]|years=1998–1999}} {{s-aft|after=[[Sanusi Junid]]}} |- {{s-off}} {{s-bef|before=[[Sulaiman Daud]]}} {{s-ttl|title=Menteri Kebudayaan Belia dan Sukan|years=1986–1990}} {{s-aft|after=[[Annuar Musa]]}} |- {{s-bef|before=[[Abdullah Ahmad Badawi]]}} {{s-ttl|title=[[Kementerian Pertahanan Malaysia|Menteri Pertahanan]]|years=1991–1995}} {{s-aft|after=[[Syed Hamid Albar]]}} |- {{s-bef|before=[[Sulaiman Daud]]}} {{s-ttl|title=[[Kementerian Pendidikan Malaysia|Menteri Pendidikan]]|years=1995–2000}} {{s-aft|after=[[Musa Mohamad]]}} |- {{s-bef|before=[[Syed Hamid Albar]]}} {{s-ttl|title=Menteri Pertahanan|years=2000–2008}} {{s-aft|after=[[Abdullah Ahmad Badawi]]}} |- {{s-bef|rows=3|before=[[Abdullah Ahmad Badawi]]}} {{s-ttl|title=[[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]]|years=2004–2009}} {{s-aft|after=[[Muhyiddin Yassin]]}} |- {{s-ttl|title=[[Kementerian Kewangan Malaysia|Menteri Kewangan]]|years=2008–2018}} {{s-aft|after=[[Lim Guan Eng]]}} |- {{s-ttl|title=[[Perdana Menteri Malaysia]]|years=2009–2018}} {{s-aft|after=[[Mahathir bin Mohamad]]}} |- {{s-dip}} {{s-bef|before=[[Thein Sein]]}} {{s-ttl|title=Pengerusi [[ASEAN]]|years=2015}} {{s-aft|after=[[Bounnhang Vorachith]]}} |- {{s-ppo}} {{s-bef|before=[[Anwar Ibrahim]]}} {{s-ttl|title=Ketua [[Pemuda UMNO]]|years=1987–1996}} {{s-aft|after=[[Ahmad Zahid Hamidi]]}} |- {{s-bef|before=[[Abdullah Ahmad Badawi]]}} {{s-ttl|title=Timbalan Presiden [[UMNO]]|years=2003–2009}} {{s-aft|after=[[Muhyiddin Yassin]]}} |- {{s-bef|before=[[Abdullah Ahmad Badawi]]}} {{s-ttl|title=[[Presiden UMNO]]|years=2009–2018}} {{s-aft|after=[[Ahmad Zahid Hamidi]]}} {{s-end}} {{Najib Razak}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Perdana Menteri Malaysia}} {{Timbalan Perdana Menteri Malaysia}} {{Kabinet Mahathir ketiga}} {{Kabinet Mahathir keempat}} {{Kabinet Mahathir kelima}} {{Kabinet Mahathir keenam}} {{Kabinet Malaysia 2009}} {{Kabinet Malaysia 2013}} {{Kabinet Malaysia 2015}} {{Menteri Kewangan Malaysia}} {{Menteri Pertahanan Malaysia}} {{Menteri Pendidikan Malaysia}} {{Menteri Belia dan Sukan Malaysia}} {{Kepimpinan Islam Peringkat Persekutuan di Malaysia}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Menteri Besar Pahang}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} }} {{portal bar|Biografi|Politik|Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Mohd Najib Abdul Razak| ]] {{Kehidupan|1953|}} [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Menteri Besar Pahang]] [[Kategori:Perdana Menteri Malaysia]] [[Kategori:Timbalan Perdana Menteri Malaysia]] [[Kategori:Menteri Kewangan Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Pahang]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Biografi dengan tandatangan]] [[Kategori:Anak ahli politik Malaysia]] [[Kategori:Presiden Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] [[Kategori:Presiden Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Menteri Pertahanan Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Menteri Pendidikan Malaysia]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Negeri Melaka]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Sri Indera Mahkota Pahang II]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Menarik semula sokongan terhadap Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Ketua Pergerakan Pemuda Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Keluarga Abdul Razak Hussein]] [[Kategori:Menteri Besar daripada UMNO|Pahang]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Pahang ke-6]] [[Kategori:Naib Presiden UMNO]] ky1grqxefej7zmf2bydz8oh9dam0l37 0 684687 6809716 6809321 2026-03-26T12:33:25Z Udin Azmi 248944 6809716 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = KL Zombi | image = KL ZOMBIE.jpg | image size = | border = | alt = | caption = Poster promosi | director = [[Woo Ming Jin]] | producer = [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] | based_on = Novel ''Zombijaya'' oleh Adib Zaini | writer = {{plainlist| * Adib Zaini * Woo Ming Jin }} | starring = {{plainlist| * [[Zizan Razak]] * [[Siti Saleha]] * [[Zain Hamid]] * [[Usop Wilcha]] * [[Izara Aishah]] * [[Faezah Elai]] }} | music = | cinematography = | editing = | studio = [[Grand Brilliance]] | distributor = [[Primeworks Studios]] | released = {{film date|2013|8|29|Malaysia}} | runtime = 92 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross =RM 2 juta }} '''''KL Zombi'''''<ref>{{cite web|url=http://www.budiey.com/kl-zombie/|title=Info mengenai KL Zombie|publisher=Sensasi Selebriti|date=2 April 2012|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> merupakan sebuah filem seram komedi [[cereka apokalips dan pascaapokalips|pascaapokalips]] Malaysia 2013 arahan [[Woo Ming Jin]] terbitan [[Grand Brilliance]]. Ia diadaptasi daripada novel ''Zombijaya'' karya Adib Zaini selaku penulis skrip dan cerita asal filem; filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Usop Wilcha]] dan [[Izara Aishah]].<ref>{{cite web|url=http://www.cinema.com.my/movies/details.aspx?search=2012.7964.klzombie.14835#HBsAHO8GYl337Czy.97|title=KL Zombie|publisher=Cinema.com.my|date=1 September 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> Filem ini ditayangkan di pawagam pada 29 Ogos 2013.<ref>{{cite web|url=http://selebritionline.com/zombie-bakal-melanda-malaysia-esok-2/|title=Zombie Bakal Melanda Malaysia Esok!!!!|publisher=Selebriti Online|date=28 Ogos 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://poskod.my/street-notes/what-would-kl-look-like-in-a-zombie-apocalypse/|title=What would KL look like in a zombie apocalypse?|publisher=Poskod.my|date=29 Ogos 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini menceritakan awal tentang seorang pengusaha produk farmasi diantaranya parfume dan losyen serbaguna yang berdiri oleh Bro Khalid namanya "Broway", tiba-tiba ada kedatangan zombi lebih menakutkan di ruang garasi. ==Sinopsis== Selamat datang ke Malaysia. Negara yang kaya dengan adat resam ketimuran. Tetapi apakah yang akan berlaku jika rakyat kita tiba-tiba dikelilingi [[zombi]]? Kalendar lama bertukar baru. Aliff baru mengajak Sofia berkahwin. Ana bakal memulakan hari pertama sebagai cikgu. Kamarul akan bertanding dalam program TV realiti. Dan Nipis seronok di dalam dunianya sendiri. Mereka tidak tahu yang dunia yang mereka kenali bakal berakhir. Aman-damai menjadi kacau-bilau. Tamadun hancur. Rutin harian berubah dan hanya Nipis yang mampu menyelamatkan keadaan. 5 sahabat baik (Nipis, Kamarul, Ana, Sofia dan Aliff) bergembira pada malam sambutan tahun baru di [[lembah Klang]] apabila tidak semena-mena seorang daripada mereka digigit anjing [[virus|bervirus]]. Virus zombi tersebut bukan sahaja menjangkiti salah seorang daripada 5 sahabat tadi, malah merebak dari punca yang tak diketahui. Lama-kelamaan, virus tersebut merebak sampai sejauh Sarawak. Dalam keributan penularan wabak zombi, Nipis – seorang kaki [[teori konspirasi]] – mencadangkan mereka berpindah ke [[Putrajaya]] di mana beliau percaya, kerajaan mempunyai kubu anti-serangan nuklear. ==Pelakon== [[Fail:SitiSaleha.jpg|thumb|upright|Siti Saleha sebagai Nora.]] * [[Zizan Razak]] sebagai Nipis * [[Siti Saleha]] sebagai Nora * [[Zain Hamid]] sebagai Aliff * [[Izara Aishah]] sebagai Rohana Kamaruzaman / Ana (Guru sekolah baru) * [[Iedil Dzuhrie Alaudin|Iedil Putra]] sebagai Kamarul * [[Faezah Elai]] sebagai Sofea * [[Azhan Rani]] sebagai Azman * Afiq Izuddin sebagai Afiq * Nur Syafiqah sebagai Lisa * [[Usop Wilcha]] sebagai Bro Khalid * [[Ahmad Tamimi Siregar]] sebagai Dato’ Farouk * [[Yus Jambu]] sebagai Boroi * Fadzli Daniel Ali sebagai Zaini (adik Azman) * Miau Miau sebagai Mrs Khoo (Guru bertugas disiplin) * Jagen sebagai Devan * [[Buzen Hashim]] sebagai Din ==Penerbitan== ''KL Zombi'' diarahkan oleh [[Woo Ming Jin]] dan diterbitkan oleh [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] untuk [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures. Ia berdasarkan dari novel terbitan [[Buku FIXI]], ''Zombijaya'' hasil nukilan Adib Zaini yang turut menulis skrip filem ini. Hampir 50% isi kandungan novel ini dimuatkan dalam ''KL Zombi''. Suntingan untuk filem ini dilakukan oleh Kenny Kuang Eng Chua, manakala muzik disediakan oleh Sebastien Pan. Shah Rempit bertindak sebagai penyelaras aksi lagak ngeri. Filem ini turut menggunakan teknik solekan khas daripada Ella Sandera bagi menghidupkan watak zombi yang lebih realistik.<ref>{{cite news |title=Kesan Khas Solekan Hidupkan Watak 'KL Zombi' |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/08/23/kesan-khas-solekan-hidupkan-watak-kl-zombi/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> Pengurus Besar Grand Brilliance, Tengku Iesta bercakap mengenai filem ini:<ref name="KL">{{cite news |title=(HIBURAN) KL Zombi Serang Pawagam 29 Ogos Ini |url=http://galaksi-media.com/hiburan-kl-zombi-serang-pawagam-29-ogos-ini/ |author= |publisher=Galaksi Media |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> {{quote|"Selaras dengan misi kami untuk menjadi penanda aras baru filem tempatan, ''KL Zombi'' merupakan filem pertama yang menampilkan zombi-zombi dengan solekan kesan khas yang merangkumi prostesis, lateks dan kanta lekap khas serta baju yang dilusuhkan dan diubah untuk mengikut watak zombi-zombi tersebut. Selain itu, lokasi-lokasi yang dipilih terpaksa dikucar-kacirkan dan dikotorkan untuk memberi gambaran suasana terbiar selepas serangan zombi,<ref name="KL"/>}} Filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Iedil Putra]], [[Zain Hamid]], [[Usop Wilcha]], [[Faezah Elai]] dan [[Izara Aishah]] dengan peranan lain yang turut dijayakan oleh [[Ahmad Tarmimi Siregar]], [[Khir Rahman]] dan [[Ogy Ahmad Daud]]. Filem ini merupakan filem kedua lakonan Siti Saleha selepas filem ''[[Kerat 14]]'' dan yang pertama bersama Grand Brilliance (GB). Saleha muncul dengan filem kedua bersama GB, ''[[Balada Pencinta]]'' yang ditayangkan pada 24 September 2013. Penggambaran filem ini telah dijalankan di sekitar Kuala Lumpur dari Mac hingga April 2012<ref>{{cite news |title=Filem KL Zombie Selesai Sudah Sesi Penggambaran |url=http://www.budiey.com/filem-kl-zombie-selesai-sudah-sesi-penggambaran/ |author=Budiey |publisher=Sensasi Selebriti |date=16 April 2012 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> dan ia menelan belanjawan sebanyak RM1.3 juta.<ref>[http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm KL Zombi tidak seram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025190228/http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm |date=2017-10-25 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref> ==Tema== Mohd Al-Qayum Azizi dari ''[[mSTAR Online]]'' menulis bahawa ''KL Zombi'' ialah sebuah karya ringan tanpa plot yang berat dan ia sesuai untuk tontonan seisi keluarga. Beliau turut membandingkan persamaan filem ini dengan filem Hollywood, ''[[Zombieland]]'' lakonan [[Emma Stone]] dan [[Abigail Breslin]] dan filem tempatan, ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' arahan [[Mamat Khalid]].<ref>{{cite news |title=KL Zombi, filem hiburan ringan |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/09/02/kl-zombi-filem-hiburan-ringan/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=2 September 2013 |accessdate=28 Oktober 2013 }}</ref> ''Thought On Films'' menyifatkan ''KL Zombi'' dilihat sebagai filem Zizan Razak daripada apa-apa lagi dan merasakan terdapat sebahagian apa yang perlu dibuat dalam filem ini.{{Apa}}<ref>{{cite news |title=A Zizan Razak Film – KL Zombi |url=https://thoughtsonfilms.com/2013/09/06/a-zizan-razak-film-kl-zombi/ |author= |publisher=Thought On Films |date=6 September 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> ==Keluaran dan sambutan== ''KL Zombi'' ditayangkan pada 29 Ogos 2013 hingga kejayaan komersial dan kritis. Zizan Razak dan Siti Saleha menerima pencalonan di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] bagi Gandingan Serasi di Layar Lebar; Saleha menerima pencalonan [[Anugerah MeleTOP Era 2014]] bagi Bintang Filem Meletop. Filem ini berjaya meraih kutipan pecah panggung kasar sebanyak [[RM]] 2 juta, empat hari selepas tayangan perdana.<ref>[https://www.rotikaya.com/filem-kl-zombi-kutip-rm2-juta-selepas-4-hari-tayangan/ Filem KL Zombi Kutip RM2 Juta Selepas Empat Hari Tayangan] Rotikaya (2 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref><ref>Noor Hafiza Che Abdullah (2 September 2013). [http://www.sinarharian.com.my/seminggu-tayangan-kl-zombi-kutip-rm2-juta-1.197946 Seminggu tayangan, KL Zombi kutip RM2 juta] ''[[Sinar Harian]]''. Diperoleh pada 29 Oktober 2013.</ref> Untuk mempromosikan filem ini, Grand Brilliance telah memuat naik treler 90 saat filem ''KL Zombi'' di laman [[YouTube]] rasmi mereka dan menerima maklum balas positif daripada netizen.<ref name="KL"/><ref> {{cite news|url=http://screenanarchy.com/2013/06/the-undead-stalk-malaysia-in-woo-ming-jins-kl-zombi-watch-the-first-teaser-now.html|title=The undead stalk Malaysia in Woo Ming Jin’s KL Zombie|publisher=Screen Anarchy|date= 16 Jun 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini juga dipertontonkan buat pertama kali di Festival Filem Antarabangsa Puchon (PiFan) di Puchon, [[Korea Selatan]] pada 17 Julai 2014.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2014/08/03/kl-zombie/|title=KL Zombi gegarkan PiFan 2014|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mSTAR Online]]|date=3 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/kl-zombie-ke-korea-1.305136|title=KL Zombie ke Korea|author=|publisher=[[Sinar Harian]]|date=6 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref> Pada 15 Ogos 2017, filem ini boleh didapati secara eksklusif di [[Netflix]].<ref>{{cite news|url=https://usa.newonnetflix.info/info/80163407/s|title=Is 'KL Zombi' available to watch on Netflix in America|author=|publisher=[[Netflix]]|date=21 Ogos 2017|accessdate=29 Oktober 2017}}</ref> ==Anugerah dan pencalonan== ;[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Zizan Razak<br>Siti Saleha || Gandingan Serasi di Layar Lebar || {{nom}} |- {{end}} ;[[Anugerah MeleTOP Era 2014]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Siti Saleha || Bintang Filem MeleTOP || {{nom}} |- {{end}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|3132450}} {{Woo Ming Jin}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2013]] [[Kategori:Filem arahan Woo Ming Jin]] [[Kategori:Filem komedi Malaysia]] sbiqudxf98xe9391l0l2vbuavzydces 6809725 6809716 2026-03-26T12:40:48Z Udin Azmi 248944 6809725 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = KL Zombi | image = KL ZOMBIE.jpg | image size = | border = | alt = | caption = Poster promosi | director = [[Woo Ming Jin]] | producer = [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] | based_on = Novel ''Zombijaya'' oleh Adib Zaini | writer = {{plainlist| * Adib Zaini * Woo Ming Jin }} | starring = {{plainlist| * [[Zizan Razak]] * [[Siti Saleha]] * [[Zain Hamid]] * [[Usop Wilcha]] * [[Izara Aishah]] * [[Faezah Elai]] }} | music = | cinematography = | editing = | studio = [[Grand Brilliance]] | distributor = [[Primeworks Studios]] | released = {{film date|2013|8|29|Malaysia}} | runtime = 92 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross =RM 2 juta }} '''''KL Zombi'''''<ref>{{cite web|url=http://www.budiey.com/kl-zombie/|title=Info mengenai KL Zombie|publisher=Sensasi Selebriti|date=2 April 2012|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> merupakan sebuah filem seram komedi [[cereka apokalips dan pascaapokalips|pascaapokalips]] Malaysia 2013 arahan [[Woo Ming Jin]] terbitan [[Grand Brilliance]]. Ia diadaptasi daripada novel ''Zombijaya'' karya Adib Zaini selaku penulis skrip dan cerita asal filem; filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Usop Wilcha]] dan [[Izara Aishah]].<ref>{{cite web|url=http://www.cinema.com.my/movies/details.aspx?search=2012.7964.klzombie.14835#HBsAHO8GYl337Czy.97|title=KL Zombie|publisher=Cinema.com.my|date=1 September 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> Filem ini ditayangkan di pawagam pada 29 Ogos 2013.<ref>{{cite web|url=http://selebritionline.com/zombie-bakal-melanda-malaysia-esok-2/|title=Zombie Bakal Melanda Malaysia Esok!!!!|publisher=Selebriti Online|date=28 Ogos 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://poskod.my/street-notes/what-would-kl-look-like-in-a-zombie-apocalypse/|title=What would KL look like in a zombie apocalypse?|publisher=Poskod.my|date=29 Ogos 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini menceritakan awal tentang seorang pengusaha produk farmasi diantaranya parfume dan losyen serbaguna yang berdiri oleh Bro Khalid namanya "Broway", tiba-tiba ada kedatangan zombi lebih menakutkan di ruang garasi. ==Sinopsis== Selamat datang ke Malaysia. Negara yang kaya dengan adat resam ketimuran. Tetapi apakah yang akan berlaku jika rakyat kita tiba-tiba dikelilingi [[zombi]]? Kalendar lama bertukar baru. Aliff baru mengajak Sofia berkahwin. Ana bakal memulakan hari pertama sebagai cikgu. Kamarul akan bertanding dalam program TV realiti. Dan Nipis seronok di dalam dunianya sendiri. Mereka tidak tahu yang dunia yang mereka kenali bakal berakhir. Aman-damai menjadi kacau-bilau. Tamadun hancur. Rutin harian berubah dan hanya Nipis yang mampu menyelamatkan keadaan. 5 sahabat baik (Nipis, Kamarul, Ana, Sofia dan Aliff) bergembira pada malam sambutan tahun baru di [[lembah Klang]] apabila tidak semena-mena seorang daripada mereka digigit anjing [[virus|bervirus]]. Virus zombi tersebut bukan sahaja menjangkiti salah seorang daripada 5 sahabat tadi, malah merebak dari punca yang tak diketahui. Lama-kelamaan, virus tersebut merebak sampai sejauh Sarawak. Dalam keributan penularan wabak zombi, Nipis – seorang kaki [[teori konspirasi]] – mencadangkan mereka berpindah ke [[Putrajaya]] di mana beliau percaya, kerajaan mempunyai kubu anti-serangan nuklear. ==Pelakon== [[Fail:SitiSaleha.jpg|thumb|upright|Siti Saleha sebagai Nora.]] * [[Zizan Razak]] sebagai Nipis * [[Siti Saleha]] sebagai Nora * [[Zain Hamid]] sebagai Aliff * [[Izara Aishah]] sebagai Rohana Kamaruzaman / Ana (Guru sekolah baru) * [[Iedil Dzuhrie Alaudin|Iedil Putra]] sebagai Kamarul * [[Faezah Elai]] sebagai Sofea * [[Azhan Rani]] sebagai Azman * Afiq Izuddin sebagai Afiq * Nur Syafiqah sebagai Lisa * [[Usop Wilcha]] sebagai Bro Khalid * [[Ahmad Tarmimi Siregar]] sebagai Dato’ Farouk * [[Yus Jambu]] sebagai Boroi * Fadzli Daniel Ali sebagai Zaini (adik Azman) * Miau Miau sebagai Mrs Khoo (Guru bertugas disiplin) * Jagen sebagai Devan * [[Buzen Hashim]] sebagai Din ==Penerbitan== ''KL Zombi'' diarahkan oleh [[Woo Ming Jin]] dan diterbitkan oleh [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] untuk [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures. Ia berdasarkan dari novel terbitan [[Buku FIXI]], ''Zombijaya'' hasil nukilan Adib Zaini yang turut menulis skrip filem ini. Hampir 50% isi kandungan novel ini dimuatkan dalam ''KL Zombi''. Suntingan untuk filem ini dilakukan oleh Kenny Kuang Eng Chua, manakala muzik disediakan oleh Sebastien Pan. Shah Rempit bertindak sebagai penyelaras aksi lagak ngeri. Filem ini turut menggunakan teknik solekan khas daripada Ella Sandera bagi menghidupkan watak zombi yang lebih realistik.<ref>{{cite news |title=Kesan Khas Solekan Hidupkan Watak 'KL Zombi' |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/08/23/kesan-khas-solekan-hidupkan-watak-kl-zombi/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> Pengurus Besar Grand Brilliance, Tengku Iesta bercakap mengenai filem ini:<ref name="KL">{{cite news |title=(HIBURAN) KL Zombi Serang Pawagam 29 Ogos Ini |url=http://galaksi-media.com/hiburan-kl-zombi-serang-pawagam-29-ogos-ini/ |author= |publisher=Galaksi Media |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> {{quote|"Selaras dengan misi kami untuk menjadi penanda aras baru filem tempatan, ''KL Zombi'' merupakan filem pertama yang menampilkan zombi-zombi dengan solekan kesan khas yang merangkumi prostesis, lateks dan kanta lekap khas serta baju yang dilusuhkan dan diubah untuk mengikut watak zombi-zombi tersebut. Selain itu, lokasi-lokasi yang dipilih terpaksa dikucar-kacirkan dan dikotorkan untuk memberi gambaran suasana terbiar selepas serangan zombi,<ref name="KL"/>}} Filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Iedil Putra]], [[Zain Hamid]], [[Usop Wilcha]], [[Faezah Elai]] dan [[Izara Aishah]] dengan peranan lain yang turut dijayakan oleh [[Ahmad Tarmimi Siregar]], [[Khir Rahman]] dan [[Ogy Ahmad Daud]]. Filem ini merupakan filem kedua lakonan Siti Saleha selepas filem ''[[Kerat 14]]'' dan yang pertama bersama Grand Brilliance (GB). Saleha muncul dengan filem kedua bersama GB, ''[[Balada Pencinta]]'' yang ditayangkan pada 24 September 2013. Penggambaran filem ini telah dijalankan di sekitar Kuala Lumpur dari Mac hingga April 2012<ref>{{cite news |title=Filem KL Zombie Selesai Sudah Sesi Penggambaran |url=http://www.budiey.com/filem-kl-zombie-selesai-sudah-sesi-penggambaran/ |author=Budiey |publisher=Sensasi Selebriti |date=16 April 2012 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> dan ia menelan belanjawan sebanyak RM1.3 juta.<ref>[http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm KL Zombi tidak seram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025190228/http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm |date=2017-10-25 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref> ==Tema== Mohd Al-Qayum Azizi dari ''[[mSTAR Online]]'' menulis bahawa ''KL Zombi'' ialah sebuah karya ringan tanpa plot yang berat dan ia sesuai untuk tontonan seisi keluarga. Beliau turut membandingkan persamaan filem ini dengan filem Hollywood, ''[[Zombieland]]'' lakonan [[Emma Stone]] dan [[Abigail Breslin]] dan filem tempatan, ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' arahan [[Mamat Khalid]].<ref>{{cite news |title=KL Zombi, filem hiburan ringan |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/09/02/kl-zombi-filem-hiburan-ringan/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=2 September 2013 |accessdate=28 Oktober 2013 }}</ref> ''Thought On Films'' menyifatkan ''KL Zombi'' dilihat sebagai filem Zizan Razak daripada apa-apa lagi dan merasakan terdapat sebahagian apa yang perlu dibuat dalam filem ini.{{Apa}}<ref>{{cite news |title=A Zizan Razak Film – KL Zombi |url=https://thoughtsonfilms.com/2013/09/06/a-zizan-razak-film-kl-zombi/ |author= |publisher=Thought On Films |date=6 September 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> ==Keluaran dan sambutan== ''KL Zombi'' ditayangkan pada 29 Ogos 2013 hingga kejayaan komersial dan kritis. Zizan Razak dan Siti Saleha menerima pencalonan di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] bagi Gandingan Serasi di Layar Lebar; Saleha menerima pencalonan [[Anugerah MeleTOP Era 2014]] bagi Bintang Filem Meletop. Filem ini berjaya meraih kutipan pecah panggung kasar sebanyak [[RM]] 2 juta, empat hari selepas tayangan perdana.<ref>[https://www.rotikaya.com/filem-kl-zombi-kutip-rm2-juta-selepas-4-hari-tayangan/ Filem KL Zombi Kutip RM2 Juta Selepas Empat Hari Tayangan] Rotikaya (2 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref><ref>Noor Hafiza Che Abdullah (2 September 2013). [http://www.sinarharian.com.my/seminggu-tayangan-kl-zombi-kutip-rm2-juta-1.197946 Seminggu tayangan, KL Zombi kutip RM2 juta] ''[[Sinar Harian]]''. Diperoleh pada 29 Oktober 2013.</ref> Untuk mempromosikan filem ini, Grand Brilliance telah memuat naik treler 90 saat filem ''KL Zombi'' di laman [[YouTube]] rasmi mereka dan menerima maklum balas positif daripada netizen.<ref name="KL"/><ref> {{cite news|url=http://screenanarchy.com/2013/06/the-undead-stalk-malaysia-in-woo-ming-jins-kl-zombi-watch-the-first-teaser-now.html|title=The undead stalk Malaysia in Woo Ming Jin’s KL Zombie|publisher=Screen Anarchy|date= 16 Jun 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini juga dipertontonkan buat pertama kali di Festival Filem Antarabangsa Puchon (PiFan) di Puchon, [[Korea Selatan]] pada 17 Julai 2014.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2014/08/03/kl-zombie/|title=KL Zombi gegarkan PiFan 2014|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mSTAR Online]]|date=3 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/kl-zombie-ke-korea-1.305136|title=KL Zombie ke Korea|author=|publisher=[[Sinar Harian]]|date=6 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref> Pada 15 Ogos 2017, filem ini boleh didapati secara eksklusif di [[Netflix]].<ref>{{cite news|url=https://usa.newonnetflix.info/info/80163407/s|title=Is 'KL Zombi' available to watch on Netflix in America|author=|publisher=[[Netflix]]|date=21 Ogos 2017|accessdate=29 Oktober 2017}}</ref> ==Anugerah dan pencalonan== ;[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Zizan Razak<br>Siti Saleha || Gandingan Serasi di Layar Lebar || {{nom}} |- {{end}} ;[[Anugerah MeleTOP Era 2014]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Siti Saleha || Bintang Filem MeleTOP || {{nom}} |- {{end}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|3132450}} {{Woo Ming Jin}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2013]] [[Kategori:Filem arahan Woo Ming Jin]] [[Kategori:Filem komedi Malaysia]] dbs1bxzjkphhn8o618zgmpirabhtug3 6809795 6809725 2026-03-26T13:38:25Z ~2026-18659-28 393072 Membatalkan semakan [[Special:Diff/6622249|6622249]] oleh [[Special:Contributions/2405:3800:8BE:624E:D452:B98A:3F6E:DFEC|2405:3800:8BE:624E:D452:B98A:3F6E:DFEC]] ([[User talk:2405:3800:8BE:624E:D452:B98A:3F6E:DFEC|bincang]]) 6809795 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = KL Zombi | image = KL ZOMBIE.jpg | image size = | border = | alt = | caption = Poster promosi | director = [[Woo Ming Jin]] | producer = [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] | based_on = Novel ''Zombijaya'' oleh Adib Zaini | writer = {{plainlist| * Adib Zaini * Woo Ming Jin }} | starring = {{plainlist| * [[Zizan Razak]] * [[Siti Saleha]] * [[Zain Hamid]] * [[Usop Wilcha]] * [[Izara Aishah]] * [[Faezah Elai]] }} | music = | cinematography = | editing = | studio = [[Grand Brilliance]] | distributor = [[Primeworks Studios]] | released = {{film date|2013|8|29|Malaysia}} | runtime = 92 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross =RM2 juta }} '''''KL Zombi'''''<ref>{{cite web|url=http://www.budiey.com/kl-zombie/|title=Info mengenai KL Zombie|publisher=Sensasi Selebriti|date=2 April 2012|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> merupakan sebuah filem seram komedi [[cereka apokalips dan pascaapokalips|pascaapokalips]] Malaysia 2013 arahan [[Woo Ming Jin]] terbitan [[Grand Brilliance]]. Ia diadaptasi daripada novel ''Zombijaya'' karya Adib Zaini selaku penulis skrip dan cerita asal filem; filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Usop Wilcha]] dan [[Izara Aishah]].<ref>{{cite web|url=http://www.cinema.com.my/movies/details.aspx?search=2012.7964.klzombie.14835#HBsAHO8GYl337Czy.97|title=KL Zombie|publisher=Cinema.com.my|date=1 September 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> Filem ini ditayangkan di pawagam pada 29 Ogos 2013.<ref>{{cite web|url=http://selebritionline.com/zombie-bakal-melanda-malaysia-esok-2/|title=Zombie Bakal Melanda Malaysia Esok!!!!|publisher=Selebriti Online|date=28 Ogos 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://poskod.my/street-notes/what-would-kl-look-like-in-a-zombie-apocalypse/|title=What would KL look like in a zombie apocalypse?|publisher=Poskod.my|date=29 Ogos 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini menceritakan awal tentang seorang pengusaha produk farmasi diantaranya parfume dan losyen serbaguna yang berdiri oleh Bro Khalid namanya "Broway", tiba-tiba ada kedatangan zombi lebih menakutkan di ruang garasi. ==Sinopsis== Selamat datang ke Malaysia. Negara yang kaya dengan adat resam ketimuran. Tetapi apakah yang akan berlaku jika rakyat kita tiba-tiba dikelilingi [[zombi]]? Kalendar lama bertukar baru. Aliff baru mengajak Sofia berkahwin. Ana bakal memulakan hari pertama sebagai cikgu. Kamarul akan bertanding dalam program TV realiti. Dan Nipis seronok di dalam dunianya sendiri. Mereka tidak tahu yang dunia yang mereka kenali bakal berakhir. Aman-damai menjadi kacau-bilau. Tamadun hancur. Rutin harian berubah dan hanya Nipis yang mampu menyelamatkan keadaan. 5 sahabat baik (Nipis, Kamarul, Ana, Sofia dan Aliff) bergembira pada malam sambutan tahun baru di [[lembah Klang]] apabila tidak semena-mena seorang daripada mereka digigit anjing [[virus|bervirus]]. Virus zombi tersebut bukan sahaja menjangkiti salah seorang daripada 5 sahabat tadi, malah merebak dari punca yang tak diketahui. Lama-kelamaan, virus tersebut merebak sampai sejauh Sarawak. Dalam keributan penularan wabak zombi, Nipis – seorang kaki [[teori konspirasi]] – mencadangkan mereka berpindah ke [[Putrajaya]] di mana beliau percaya, kerajaan mempunyai kubu anti-serangan nuklear. ==Pelakon== [[Fail:SitiSaleha.jpg|thumb|upright|Siti Saleha sebagai Nora.]] * [[Zizan Razak]] sebagai Nipis * [[Siti Saleha]] sebagai Nora * [[Zain Hamid]] sebagai Aliff * [[Izara Aishah]] sebagai Rohana Kamaruzaman / Ana (Guru sekolah baru) * [[Iedil Dzuhrie Alaudin|Iedil Putra]] sebagai Kamarul * [[Faezah Elai]] sebagai Sofea * [[Azhan Rani]] sebagai Azman * Afiq Izuddin sebagai Afiq * Nur Syafiqah sebagai Lisa * [[Usop Wilcha]] sebagai Bro Khalid * [[Ahmad Tarmimi Siregar]] sebagai Dato’ Farouk * [[Yus Jambu]] sebagai Boroi * Fadzli Daniel Ali sebagai Zaini (adik Azman) * Miau Miau sebagai Mrs Khoo (Guru bertugas disiplin) * Jagen sebagai Devan * [[Buzen Hashim]] sebagai Din ==Penerbitan== ''KL Zombi'' diarahkan oleh [[Woo Ming Jin]] dan diterbitkan oleh [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] untuk [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures. Ia berdasarkan dari novel terbitan [[Buku FIXI]], ''Zombijaya'' hasil nukilan Adib Zaini yang turut menulis skrip filem ini. Hampir 50% isi kandungan novel ini dimuatkan dalam ''KL Zombi''. Suntingan untuk filem ini dilakukan oleh Kenny Kuang Eng Chua, manakala muzik disediakan oleh Sebastien Pan. Shah Rempit bertindak sebagai penyelaras aksi lagak ngeri. Filem ini turut menggunakan teknik solekan khas daripada Ella Sandera bagi menghidupkan watak zombi yang lebih realistik.<ref>{{cite news |title=Kesan Khas Solekan Hidupkan Watak 'KL Zombi' |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/08/23/kesan-khas-solekan-hidupkan-watak-kl-zombi/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> Pengurus Besar Grand Brilliance, Tengku Iesta bercakap mengenai filem ini:<ref name="KL">{{cite news |title=(HIBURAN) KL Zombi Serang Pawagam 29 Ogos Ini |url=http://galaksi-media.com/hiburan-kl-zombi-serang-pawagam-29-ogos-ini/ |author= |publisher=Galaksi Media |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> {{quote|"Selaras dengan misi kami untuk menjadi penanda aras baru filem tempatan, ''KL Zombi'' merupakan filem pertama yang menampilkan zombi-zombi dengan solekan kesan khas yang merangkumi prostesis, lateks dan kanta lekap khas serta baju yang dilusuhkan dan diubah untuk mengikut watak zombi-zombi tersebut. Selain itu, lokasi-lokasi yang dipilih terpaksa dikucar-kacirkan dan dikotorkan untuk memberi gambaran suasana terbiar selepas serangan zombi,<ref name="KL"/>}} Filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Iedil Putra]], [[Zain Hamid]], [[Usop Wilcha]], [[Faezah Elai]] dan [[Izara Aishah]] dengan peranan lain yang turut dijayakan oleh [[Ahmad Tarmimi Siregar]], [[Khir Rahman]] dan [[Ogy Ahmad Daud]]. Filem ini merupakan filem kedua lakonan Siti Saleha selepas filem ''[[Kerat 14]]'' dan yang pertama bersama Grand Brilliance (GB). Saleha muncul dengan filem kedua bersama GB, ''[[Balada Pencinta]]'' yang ditayangkan pada 24 September 2013. Penggambaran filem ini telah dijalankan di sekitar Kuala Lumpur dari Mac hingga April 2012<ref>{{cite news |title=Filem KL Zombie Selesai Sudah Sesi Penggambaran |url=http://www.budiey.com/filem-kl-zombie-selesai-sudah-sesi-penggambaran/ |author=Budiey |publisher=Sensasi Selebriti |date=16 April 2012 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> dan ia menelan belanjawan sebanyak RM1.3 juta.<ref>[http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm KL Zombi tidak seram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025190228/http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm |date=2017-10-25 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref> ==Tema== Mohd Al-Qayum Azizi dari ''[[mSTAR Online]]'' menulis bahawa ''KL Zombi'' ialah sebuah karya ringan tanpa plot yang berat dan ia sesuai untuk tontonan seisi keluarga. Beliau turut membandingkan persamaan filem ini dengan filem Hollywood, ''[[Zombieland]]'' lakonan [[Emma Stone]] dan [[Abigail Breslin]] dan filem tempatan, ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' arahan [[Mamat Khalid]].<ref>{{cite news |title=KL Zombi, filem hiburan ringan |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/09/02/kl-zombi-filem-hiburan-ringan/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=2 September 2013 |accessdate=28 Oktober 2013 }}</ref> ''Thought On Films'' menyifatkan ''KL Zombi'' dilihat sebagai filem Zizan Razak daripada apa-apa lagi dan merasakan terdapat sebahagian apa yang perlu dibuat dalam filem ini.{{Apa}}<ref>{{cite news |title=A Zizan Razak Film – KL Zombi |url=https://thoughtsonfilms.com/2013/09/06/a-zizan-razak-film-kl-zombi/ |author= |publisher=Thought On Films |date=6 September 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> ==Keluaran dan sambutan== ''KL Zombi'' ditayangkan pada 29 Ogos 2013 hingga kejayaan komersial dan kritis. Zizan Razak dan Siti Saleha menerima pencalonan di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] bagi Gandingan Serasi di Layar Lebar; Saleha menerima pencalonan [[Anugerah MeleTOP Era 2014]] bagi Bintang Filem Meletop. Filem ini berjaya meraih kutipan pecah panggung kasar sebanyak [[RM]] 2 juta, empat hari selepas tayangan perdana.<ref>[https://www.rotikaya.com/filem-kl-zombi-kutip-rm2-juta-selepas-4-hari-tayangan/ Filem KL Zombi Kutip RM2 Juta Selepas Empat Hari Tayangan] Rotikaya (2 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref><ref>Noor Hafiza Che Abdullah (2 September 2013). [http://www.sinarharian.com.my/seminggu-tayangan-kl-zombi-kutip-rm2-juta-1.197946 Seminggu tayangan, KL Zombi kutip RM2 juta] ''[[Sinar Harian]]''. Diperoleh pada 29 Oktober 2013.</ref> Untuk mempromosikan filem ini, Grand Brilliance telah memuat naik treler 90 saat filem ''KL Zombi'' di laman [[YouTube]] rasmi mereka dan menerima maklum balas positif daripada netizen.<ref name="KL"/><ref> {{cite news|url=http://screenanarchy.com/2013/06/the-undead-stalk-malaysia-in-woo-ming-jins-kl-zombi-watch-the-first-teaser-now.html|title=The undead stalk Malaysia in Woo Ming Jin’s KL Zombie|publisher=Screen Anarchy|date= 16 Jun 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini juga dipertontonkan buat pertama kali di Festival Filem Antarabangsa Puchon (PiFan) di Puchon, [[Korea Selatan]] pada 17 Julai 2014.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2014/08/03/kl-zombie/|title=KL Zombi gegarkan PiFan 2014|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mSTAR Online]]|date=3 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/kl-zombie-ke-korea-1.305136|title=KL Zombie ke Korea|author=|publisher=[[Sinar Harian]]|date=6 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref> Pada 15 Ogos 2017, filem ini boleh didapati secara eksklusif di [[Netflix]].<ref>{{cite news|url=https://usa.newonnetflix.info/info/80163407/s|title=Is 'KL Zombi' available to watch on Netflix in America|author=|publisher=[[Netflix]]|date=21 Ogos 2017|accessdate=29 Oktober 2017}}</ref> ==Anugerah dan pencalonan== ;[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Zizan Razak<br>Siti Saleha || Gandingan Serasi di Layar Lebar || {{nom}} |- {{end}} ;[[Anugerah MeleTOP Era 2014]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Siti Saleha || Bintang Filem MeleTOP || {{nom}} |- {{end}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|3132450}} {{Woo Ming Jin}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2013]] [[Kategori:Filem arahan Woo Ming Jin]] [[Kategori:Filem komedi Malaysia]] pt93d8v5tm1pl6soya7jowig0onhh3y 6809797 6809795 2026-03-26T13:41:21Z ~2026-18659-28 393072 6809797 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = KL Zombi | image = KL ZOMBIE.jpg | image size = | border = | alt = | caption = Poster promosi | director = [[Woo Ming Jin]] | producer = [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] | based_on = Novel ''Zombijaya'' oleh Adib Zaini | writer = {{plainlist| * Adib Zaini * Woo Ming Jin }} | starring = {{plainlist| * [[Zizan Razak]] * [[Siti Saleha]] * [[Zain Hamid]] * [[Usop Wilcha]] * [[Izara Aishah]] * [[Faezah Elai]] }} | music = | cinematography = | editing = | studio = [[Grand Brilliance]] | distributor = [[Primeworks Studios]] | released = {{film date|2013|8|29|Malaysia}} | runtime = 92 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = RM 2 juta }} '''''KL Zombi'''''<ref>{{cite web|url=http://www.budiey.com/kl-zombie/|title=Info mengenai KL Zombie|publisher=Sensasi Selebriti|date=2 April 2012|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> merupakan sebuah filem seram komedi [[cereka apokalips dan pascaapokalips|pascaapokalips]] Malaysia 2013 arahan [[Woo Ming Jin]] terbitan [[Grand Brilliance]]. Ia diadaptasi daripada novel ''Zombijaya'' karya Adib Zaini selaku penulis skrip dan cerita asal filem; filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Usop Wilcha]] dan [[Izara Aishah]].<ref>{{cite web|url=http://www.cinema.com.my/movies/details.aspx?search=2012.7964.klzombie.14835#HBsAHO8GYl337Czy.97|title=KL Zombie|publisher=Cinema.com.my|date=1 September 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref> Filem ini ditayangkan di pawagam pada 29 Ogos 2013.<ref>{{cite web|url=http://selebritionline.com/zombie-bakal-melanda-malaysia-esok-2/|title=Zombie Bakal Melanda Malaysia Esok!!!!|publisher=Selebriti Online|date=28 Ogos 2013|accessdate=28 Oktober 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://poskod.my/street-notes/what-would-kl-look-like-in-a-zombie-apocalypse/|title=What would KL look like in a zombie apocalypse?|publisher=Poskod.my|date=29 Ogos 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini menceritakan awal tentang seorang pengusaha produk farmasi diantaranya parfume dan losyen serbaguna yang berdiri oleh Bro Khalid namanya "Broway", tiba-tiba ada kedatangan zombi lebih menakutkan di ruang garasi. ==Sinopsis== Selamat datang ke Malaysia. Negara yang kaya dengan adat resam ketimuran. Tetapi apakah yang akan berlaku jika rakyat kita tiba-tiba dikelilingi [[zombi]]? Kalendar lama bertukar baru. Aliff baru mengajak Sofia berkahwin. Ana bakal memulakan hari pertama sebagai cikgu. Kamarul akan bertanding dalam program TV realiti. Dan Nipis seronok di dalam dunianya sendiri. Mereka tidak tahu yang dunia yang mereka kenali bakal berakhir. Aman-damai menjadi kacau-bilau. Tamadun hancur. Rutin harian berubah dan hanya Nipis yang mampu menyelamatkan keadaan. 5 sahabat baik (Nipis, Kamarul, Ana, Sofia dan Aliff) bergembira pada malam sambutan tahun baru di [[lembah Klang]] apabila tidak semena-mena seorang daripada mereka digigit anjing [[virus|bervirus]]. Virus zombi tersebut bukan sahaja menjangkiti salah seorang daripada 5 sahabat tadi, malah merebak dari punca yang tak diketahui. Lama-kelamaan, virus tersebut merebak sampai sejauh Sarawak. Dalam keributan penularan wabak zombi, Nipis – seorang kaki [[teori konspirasi]] – mencadangkan mereka berpindah ke [[Putrajaya]] di mana beliau percaya, kerajaan mempunyai kubu anti-serangan nuklear. ==Pelakon== [[Fail:SitiSaleha.jpg|thumb|upright|Siti Saleha sebagai Nora.]] * [[Zizan Razak]] sebagai Nipis * [[Siti Saleha]] sebagai Nora * [[Zain Hamid]] sebagai Aliff * [[Izara Aishah]] sebagai Rohana Kamaruzaman / Ana (Guru sekolah baru) * [[Iedil Dzuhrie Alaudin|Iedil Putra]] sebagai Kamarul * [[Faezah Elai]] sebagai Sofea * [[Azhan Rani]] sebagai Azman * Afiq Izuddin sebagai Afiq * Nur Syafiqah sebagai Lisa * [[Usop Wilcha]] sebagai Bro Khalid * [[Ahmad Tarmimi Siregar]] sebagai Dato’ Farouk * [[Yus Jambu]] sebagai Boroi * Fadzli Daniel Ali sebagai Zaini (adik Azman) * Miau Miau sebagai Mrs Khoo (Guru bertugas disiplin) * Jagen sebagai Devan * [[Buzen Hashim]] sebagai Din ==Penerbitan== ''KL Zombi'' diarahkan oleh [[Woo Ming Jin]] dan diterbitkan oleh [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] untuk [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures. Ia berdasarkan dari novel terbitan [[Buku FIXI]], ''Zombijaya'' hasil nukilan Adib Zaini yang turut menulis skrip filem ini. Hampir 50% isi kandungan novel ini dimuatkan dalam ''KL Zombi''. Suntingan untuk filem ini dilakukan oleh Kenny Kuang Eng Chua, manakala muzik disediakan oleh Sebastien Pan. Shah Rempit bertindak sebagai penyelaras aksi lagak ngeri. Filem ini turut menggunakan teknik solekan khas daripada Ella Sandera bagi menghidupkan watak zombi yang lebih realistik.<ref>{{cite news |title=Kesan Khas Solekan Hidupkan Watak 'KL Zombi' |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/08/23/kesan-khas-solekan-hidupkan-watak-kl-zombi/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> Pengurus Besar Grand Brilliance, Tengku Iesta bercakap mengenai filem ini:<ref name="KL">{{cite news |title=(HIBURAN) KL Zombi Serang Pawagam 29 Ogos Ini |url=http://galaksi-media.com/hiburan-kl-zombi-serang-pawagam-29-ogos-ini/ |author= |publisher=Galaksi Media |date=23 Ogos 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> {{quote|"Selaras dengan misi kami untuk menjadi penanda aras baru filem tempatan, ''KL Zombi'' merupakan filem pertama yang menampilkan zombi-zombi dengan solekan kesan khas yang merangkumi prostesis, lateks dan kanta lekap khas serta baju yang dilusuhkan dan diubah untuk mengikut watak zombi-zombi tersebut. Selain itu, lokasi-lokasi yang dipilih terpaksa dikucar-kacirkan dan dikotorkan untuk memberi gambaran suasana terbiar selepas serangan zombi,<ref name="KL"/>}} Filem ini dibintangi oleh [[Zizan Razak]], [[Siti Saleha]], [[Iedil Putra]], [[Zain Hamid]], [[Usop Wilcha]], [[Faezah Elai]] dan [[Izara Aishah]] dengan peranan lain yang turut dijayakan oleh [[Ahmad Tarmimi Siregar]], [[Khir Rahman]] dan [[Ogy Ahmad Daud]]. Filem ini merupakan filem kedua lakonan Siti Saleha selepas filem ''[[Kerat 14]]'' dan yang pertama bersama Grand Brilliance (GB). Saleha muncul dengan filem kedua bersama GB, ''[[Balada Pencinta]]'' yang ditayangkan pada 24 September 2013. Penggambaran filem ini telah dijalankan di sekitar Kuala Lumpur dari Mac hingga April 2012<ref>{{cite news |title=Filem KL Zombie Selesai Sudah Sesi Penggambaran |url=http://www.budiey.com/filem-kl-zombie-selesai-sudah-sesi-penggambaran/ |author=Budiey |publisher=Sensasi Selebriti |date=16 April 2012 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> dan ia menelan belanjawan sebanyak RM1.3 juta.<ref>[http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm KL Zombi tidak seram] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025190228/http://kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0915&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm |date=2017-10-25 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref> ==Tema== Mohd Al-Qayum Azizi dari ''[[mSTAR Online]]'' menulis bahawa ''KL Zombi'' ialah sebuah karya ringan tanpa plot yang berat dan ia sesuai untuk tontonan seisi keluarga. Beliau turut membandingkan persamaan filem ini dengan filem Hollywood, ''[[Zombieland]]'' lakonan [[Emma Stone]] dan [[Abigail Breslin]] dan filem tempatan, ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' arahan [[Mamat Khalid]].<ref>{{cite news |title=KL Zombi, filem hiburan ringan |url=http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/09/02/kl-zombi-filem-hiburan-ringan/ |author=Mohd Al-Qayum Azizi |publisher=[[mSTAR Online]] |date=2 September 2013 |accessdate=28 Oktober 2013 }}</ref> ''Thought On Films'' menyifatkan ''KL Zombi'' dilihat sebagai filem Zizan Razak daripada apa-apa lagi dan merasakan terdapat sebahagian apa yang perlu dibuat dalam filem ini.{{Apa}}<ref>{{cite news |title=A Zizan Razak Film – KL Zombi |url=https://thoughtsonfilms.com/2013/09/06/a-zizan-razak-film-kl-zombi/ |author= |publisher=Thought On Films |date=6 September 2013 |accessdate=29 Oktober 2013 }}</ref> ==Keluaran dan sambutan== ''KL Zombi'' ditayangkan pada 29 Ogos 2013 hingga kejayaan komersial dan kritis. Zizan Razak dan Siti Saleha menerima pencalonan di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] bagi Gandingan Serasi di Layar Lebar; Saleha menerima pencalonan [[Anugerah MeleTOP Era 2014]] bagi Bintang Filem Meletop. Filem ini berjaya meraih kutipan pecah panggung kasar sebanyak [[RM]] 2 juta, empat hari selepas tayangan perdana.<ref>[https://www.rotikaya.com/filem-kl-zombi-kutip-rm2-juta-selepas-4-hari-tayangan/ Filem KL Zombi Kutip RM2 Juta Selepas Empat Hari Tayangan] Rotikaya (2 September 2013). Diperoleh pada 25 Oktober 2017.</ref><ref>Noor Hafiza Che Abdullah (2 September 2013). [http://www.sinarharian.com.my/seminggu-tayangan-kl-zombi-kutip-rm2-juta-1.197946 Seminggu tayangan, KL Zombi kutip RM2 juta] ''[[Sinar Harian]]''. Diperoleh pada 29 Oktober 2013.</ref> Untuk mempromosikan filem ini, Grand Brilliance telah memuat naik treler 90 saat filem ''KL Zombi'' di laman [[YouTube]] rasmi mereka dan menerima maklum balas positif daripada netizen.<ref name="KL"/><ref> {{cite news|url=http://screenanarchy.com/2013/06/the-undead-stalk-malaysia-in-woo-ming-jins-kl-zombi-watch-the-first-teaser-now.html|title=The undead stalk Malaysia in Woo Ming Jin’s KL Zombie|publisher=Screen Anarchy|date= 16 Jun 2013|accessdate=29 Oktober 2013}}</ref> Filem ini juga dipertontonkan buat pertama kali di Festival Filem Antarabangsa Puchon (PiFan) di Puchon, [[Korea Selatan]] pada 17 Julai 2014.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2014/08/03/kl-zombie/|title=KL Zombi gegarkan PiFan 2014|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mSTAR Online]]|date=3 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/kl-zombie-ke-korea-1.305136|title=KL Zombie ke Korea|author=|publisher=[[Sinar Harian]]|date=6 Ogos 2014|accessdate=29 Oktober 2014}}</ref> Pada 15 Ogos 2017, filem ini boleh didapati secara eksklusif di [[Netflix]].<ref>{{cite news|url=https://usa.newonnetflix.info/info/80163407/s|title=Is 'KL Zombi' available to watch on Netflix in America|author=|publisher=[[Netflix]]|date=21 Ogos 2017|accessdate=29 Oktober 2017}}</ref> ==Anugerah dan pencalonan== ;[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2013]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Zizan Razak<br>Siti Saleha || Gandingan Serasi di Layar Lebar || {{nom}} |- {{end}} ;[[Anugerah MeleTOP Era 2014]] {|class="wikitable" |- !Tahun !Pencalon !Kategori !Keputusan |- | align="center"| 2014 || Siti Saleha || Bintang Filem MeleTOP || {{nom}} |- {{end}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|3132450}} {{Woo Ming Jin}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2013]] [[Kategori:Filem arahan Woo Ming Jin]] [[Kategori:Filem komedi Malaysia]] flouir0tmg94nbbwinms9q7y1tmkjm7 0 705908 6809923 6791001 2026-03-26T23:24:59Z CommonsDelinker 5738 Fail Ramon_Ernesto_Cruz_Ucles.jpg telah dibuang kerana ia telah dihapuskan di Commons oleh Polarlys 6809923 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political post | post = Presiden Republik Honduras <br> {{small|Presidente de la República de Honduras}} | body = | insignia = Coat of arms of Honduras.svg | insigniasize = 105px | insigniacaption = Jata Honduras | imagesize = | image = Nasry_Asfura_in_January_2026.jpg | incumbent = [[Nasry Asfura]] | incumbentsince = 17 Januari 2025 | residence = Palacio José Cecilio del Valle | type = [[Ketua negara]]<br/>[[Ketua kerajaan]] | termlength = 4 tahun | salary = | inaugural = José [[Francisco Zelaya y Ayes]] | formation = 16 September 1824 (pertama) <br/> 27 Januari 1982 (semasa) | deputy = Naib Presiden Honduras | website = [http://www.presidencia.gob.hn/ presidencia.gob.hn] | style = Excelentísima señora }} '''Presiden Honduras''', gelaran formal '''Presiden Republik Honduras''' ([[bahasa Sepanyol|Sepanyol]]: ''Presidente de la República de Honduras''), ialah [[ketua negara]] dan [[ketua kerajaan]] Honduras. Presiden juga [[Panglima Tertinggi]] [[Tentera Honduras|Angkatan Tentera]] Honduras. Mengikut [[Perlembagaan Honduras|Perlembagaan]] 1982 negara itu, tugas utama jawatan presiden adalah "Melaksana dan menguatkuasa Perlembagaan, perjanjian dan konvensyen, undang-undang dan perundangan-perundangan lain." Perlembagaan juga menetapkan bahawa presiden diundi secara langsung oleh rakyat buat tempoh empat tahun. == Senarai Presiden == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |{{Abbr|No.|Nombor}} ! rowspan="2" |Potret ! rowspan="2" |Presiden<br />{{small|(Lahir–Meninggal)}} ! rowspan="2" |Dipilih ! colspan="3" |Tempoh jawatan ! rowspan="2" |Parti politik |- style="background:#cccccc" !Mula menjawat !Akhir menjawat !Time in office |- ! style="background:Maroon; color:white" |1 | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Juan Francisco de Molina]] | — | 11 January 1839 | 13 April 1839 | {{ayd|1839|1|11|1839|4|13}} | Liberal |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Felipe Neri Medina]]<br />{{small|(1797–?)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 13 April 1839 | 15 April 1839 | {{ayd|1839|4|13|1839|4|15}} | Liberal |- ! style="background:{{party color|Independent politician}}; color:black" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Juan José Alvarado]]<br />{{small|(1798–1857)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 15 April 1839 | 27 April 1839 | {{ayd|1839|4|15|1839|4|27}} | [[Independent politician|Independent]] |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[José María Guerrero de Arcos y Molina|José María Guerrero]]<br />{{small|(1799–1853)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 27 April 1839 | 10 August 1839 | {{ayd|1839|4|27|1839|8|10}} | Conservative |- ! style="background:{{party color|Independent politician}}; color:black" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Mariano Garrigó]]<br />{{small|(1810–?)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 10 August 1839 | 20 August 1839 | {{ayd|1839|8|10|1839|8|20}} | [[Independent politician|Independent]] |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:Jose Maria Bustillo.JPG|80px]] | [[José María Bustillo (Honduran)|José María Bustillo]]<br />{{small|(?–1855)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 20 August 1839 | 27 August 1839 | {{ayd|1839|8|20|1839|8|27}} | Conservative |- ! style="background:; color:" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | ''Council of Ministers'' | — | 27 August 1839 | 21 September 1839 | {{ayd|1839|8|27|1839|9|21}} | Council of Ministers |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:José Francisco Zelaya y Ayes.jpg|80px]] | [[Francisco Zelaya y Ayes]]<br />{{small|(1798–1848)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 21 September 1839 | 1 January 1841 | {{ayd|1839|9|21|1841|1|1}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |2 | [[File:General Francisco Ferrera.JPG|80px]] | [[Francisco Ferrera]]<br />{{small|(1794–1851)}} | — | 1 January 1841 | 31 December 1842 | {{ayd|1841|1|1|1842|12|31}} | Conservative |- ! style="background:; color:" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | ''Council of Ministers'' | — | 1 January 1843 | 23 February 1843 | {{ayd|1843|1|1|1843|2|23}} | Council of Ministers |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |3 | [[File:General Francisco Ferrera.JPG|80px]] | [[Francisco Ferrera]]<br />{{small|(1794–1851)}} | — | 23 February 1843 | 31 December 1844 | {{ayd|1843|2|23|1844|12|31}} | Conservative |- ! style="background:; color:" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | ''Council of Ministers'' | — | 1 January 1845 | 8 January 1845 | {{ayd|1845|1|1|1845|1|8}} | Council of Ministers |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |4 | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Coronado Chávez]]<br />{{small|(1807–1881)}} | — | 8 January 1845 | 1 January 1847 | {{ayd|1845|1|8|1847|1|1}} | Conservative |- ! style="background:; color:" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | ''Council of Ministers'' | — | 1 January 1847 | 12 February 1847 | {{ayd|1847|1|1|1847|2|12}} | Council of Ministers |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |5 | [[File:Juan Lindo.jpg|80px]] | [[Juan Lindo]]<br />{{small|(1790–1857)}} | — | 12 February 1847 | 1 February 1852 | {{ayd|1847|2|12|1852|2|1}} | Conservative |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Francisco Gómez (acting president)|Francisco Gómez]]<br />{{small|(?–1854)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 1 February 1852 | 1 March 1852 | {{ayd|1852|2|1|1852|3|1}} | Liberal |- ! style="background:Maroon; color:white" |6 | [[File:CabanasTrinidad.JPG|80px]] | [[José Trinidad Cabañas]]<br />{{small|(1805–1871)}} | [[1852 Honduran presidential election|1852]] | 1 March 1852 | 18 October 1855 | {{ayd|1852|3|1|1855|10|18}} | Liberal |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[José Santiago Bueso]]<br />{{small|(1815–1857)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 18 October 1855 | 8 November 1855 | {{ayd|1855|10|18|1855|11|8}} | Liberal |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:Francisco de Aguilar (político).JPG|80px]] | [[Francisco de Aguilar (politician)|Francisco de Aguilar]]<br />{{small|(1810–?)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 8 November 1855 | 17 February 1856 | {{ayd|1855|11|8|1856|2|17}} | Liberal |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |7 | [[File:Jose Santos Guardiola.jpg|80px]] | [[José Santos Guardiola]]<br />{{small|(1816–1862)}} | [[1856 Honduran presidential election|1856]]<br />[[1860 Honduran presidential election|1860]] | 17 February 1856 | 11 January 1862 | {{ayd|1856|2|17|1862|1|11}} | Conservative |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:José Francisco Montes Fonseca.JPG|80px]] | [[José Francisco Montes]]<br />{{small|(1830–1888)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 11 January 1862 | 4 February 1862 | {{ayd|1862|1|11|1862|2|4}} | Liberal |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:Victoriano Castellanos Cortés.JPG|80px]] | [[Victoriano Castellanos]]<br />{{small|(1796–1862)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 4 February 1862 | 11 December 1862 | {{ayd|1862|2|4|1862|12|11}} | Liberal |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:José Francisco Montes Fonseca.JPG|80px]] | [[José Francisco Montes]]<br />{{small|(1830–1888)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 11 December 1862 | 7 September 1863 | {{ayd|1862|12|11|1863|9|7}} | Liberal |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:General Jose Maria Medina.jpg|80px]] | [[José María Medina]]<br />{{small|(1826–1878)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 7 September 1863 | 31 December 1863 | {{ayd|1863|9|7|1863|12|31}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Francisco Inestroza]]<br />{{small|(1810–?)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 31 December 1863 | 15 March 1864 | {{ayd|1863|12|31|1864|3|15}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:Francisco Cruz Castro.JPG|80px]] | [[Francisco Cruz Castro]]<br />{{small|(1820–1895)}}<br />{{small|''Provisional President''}} | — | 5 September 1869 | 14 January 1870 | {{ayd|1869|9|5|1870|1|14}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |8 | [[File:General Jose Maria Medina.jpg|80px]] | [[José María Medina]]<br />{{small|(1826–1878)}} | [[1864 Honduran presidential election|1864]]<br />[[1866 Honduran presidential election|1866]]<br />[[1869 Honduran presidential election|1869]] | 15 March 1864 | 26 July 1872 | {{ayd|1864|3|15|1872|7|26}} | Conservative |- ! style="background:Maroon; color:white" |— | [[File:Céleo Arias.jpg|80px]] | [[Céleo Arias]]<br />{{small|(1835–1890)}}<br />{{small|''Provisional President''}} | — | 26 July 1872 | 13 January 1874 | {{ayd|1872|7|26|1874|1|13}} | Liberal |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |9 | [[File:Ponciano Leiva.jpg|80px]] | [[Ponciano Leiva]]<br />{{small|(1821–1896)}} | [[1874 Honduran presidential election|1874]] | 13 January 1874 | 8 June 1876 | {{ayd|1874|1|13|1876|6|8}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Marcelino Mejía]]<br />{{small|''Provisional President''}} | — | 8 June 1876 | 13 June 1876 | {{ayd|1876|6|8|1876|6|13}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Crescencio Gómez]]<br />{{small|(1833–1921)}}<br />{{small|''Provisional President''}} | — | 13 June 1876 | 12 August 1876 | {{ayd|1876|6|13|1876|8|12}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |— | [[File:General Jose Maria Medina.jpg|80px]] | [[José María Medina]]<br />{{small|(1826–1878)}}<br />{{small|''Provisional President''}} | — | 12 August 1876 | 27 August 1876 | {{ayd|1876|8|12|1876|8|27}} | Conservative |- ! style="background:Maroon; color:white" |10 | [[File:Marco Aurelio Soto.JPG|80px]] | [[Marco Aurelio Soto]]<br />{{small|(1846–1908)}} | [[1877 Honduran general election|1877]]<br />[[1881 Honduran general election|1881]] | 27 August 1876 | 19 October 1883 | {{ayd|1876|8|27|1883|10|19}} | Liberal |- ! style="background:; color:" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | ''Council of Ministers'' | — | 19 October 1883 | 30 November 1883 | {{ayd|1883|10|19|1883|11|30}} | Council of Ministers |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |11 | [[File:LUIS bOGRAN.jpg|80px]] | [[Luis Bográn]]<br />{{small|(1849–1895)}} | [[1883 Honduran presidential election|1883]]<br />[[1887 Honduran presidential election|1887]] | 30 November 1883 | 30 November 1891 | {{age in years|1883|11|30|1891|11|30}} years | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |12 | [[File:Ponciano Leiva.jpg|80px]] | [[Ponciano Leiva]]<br />{{small|(1821–1896)}} | [[1891 Honduran presidential election|1891]] | 30 November 1891 | 7 August 1893 | {{ayd|1891|11|30|1893|8|7}} | Conservative |- ! style="background:MediumBlue; color:white" |13 | [[File:Domingo Vasquez.jpg|80px]] | [[Domingo Vásquez]]<br />{{small|(1846–1909)}} | [[1893 Honduran presidential election|1893]] | 7 August 1893 | 22 February 1894 | {{ayd|1893|8|7|1894|2|22}} | Conservative |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |14 | [[File:Policarpo Bonilla 01.jpg|80px]] | [[Policarpo Bonilla]]<br />{{small|(1858–1926)}} | [[1894 Honduran presidential election|1894]] | 22 February 1894 | 1 February 1899 | {{ayd|1894|2|22|1899|2|1}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |15 | [[File:Terencio Sierra photo.JPG|80px]] | [[Terencio Sierra]]<br />{{small|(1839–1907)}} | [[1898 Honduran general election|1898]] | 1 February 1899 | 1 February 1903 | {{age in years|1899|2|1|1903|2|1}} years | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |16 | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Juan Ángel Arias Boquín]]<br />{{small|(1859–1927)}} | — | 1 February 1903 | 13 April 1903 | {{ayd|1903|2|1|1903|4|13}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |17 | [[File:Manuel Bonilla.jpg|80px]] | [[Manuel Bonilla]]<br />{{small|(1849–1913)}} | [[1902 Honduran general election|1902]] | 13 April 1903 | 25 February 1907 | {{ayd|1903|4|13|1907|2|25}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Miguel Oquelí Bustillo]]<br />{{small|(1856–1938)}}<br />{{small|''Chairman of the Provisional Government Junta''}} | — | 25 February 1907 | 18 April 1907 | {{ayd|1907|2|25|1907|4|18}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |18 | [[File:Miguel Rafael Dávila Cuéllar.jpg|80px]] | [[Miguel R. Dávila]]<br />{{small|(1856–1927)}} | — | 18 April 1907 | 28 March 1911 | {{ayd|1907|4|18|1911|3|28}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:FranciscoBertrand.jpg|80px]] | [[Francisco Bertrand]]<br />{{small|(1866–1926)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 28 March 1911 | 1 February 1912 | {{ayd|1911|3|28|1912|2|1}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |19 | [[File:Manuel Bonilla.jpg|80px]] | [[Manuel Bonilla]]<br />{{small|(1849–1913)}} | [[1911 Honduran general election|1911]] | 1 February 1912 | 21 March 1913 | {{ayd|1912|2|1|1913|3|21}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |20 | [[File:FranciscoBertrand.jpg|80px]] | [[Francisco Bertrand]]<br />{{small|(1866–1926)}} | [[1915 Honduran general election|1915]] | 21 March 1913 | 9 September 1919 | {{ayd|1913|3|21|1919|9|9}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Salvador Aguirre (Honduras)|Salvador Aguirre]]<br />{{small|(1862–1947)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 9 September 1919 | 16 September 1919 | {{ayd|1919|9|9|1919|9|16}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Vicente Mejía Colindres.jpg|80px]] | [[Vicente Mejía Colindres]]<br />{{small|(1878–1966)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 16 September 1919 | 5 October 1919 | {{ayd|1919|9|16|1919|10|5}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Francisco Bográn]]<br />{{small|(1852–1926)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 5 October 1919 | 1 February 1920 | {{ayd|1919|10|5|1920|2|1}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |21 | [[File:Rafael Lopez Gutierrez.jpg|80px]] | [[Rafael López Gutiérrez]]<br />{{small|(1854–1924)}} | [[1919 Honduran general election|1919]] | 1 February 1920 | 10 March 1924 | {{ayd|1920|1|2|1924|3|10}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Francisco Bueso]]<br />{{small|(1860–?)}}<br />{{small|''Acting President''}} | — | 10 March 1924 | 27 April 1924 | {{ayd|1924|3|10|1924|4|27}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Pres. Andino of Honduras LCCN2016878325.jpg|80px]] | [[Tiburcio Carías Andino]]<br />{{small|(1876–1969)}}<br />{{small|''First Chief of the Liberating Revolution''}} | [[1923 Honduran general election|1923]] | 27 April 1924 | 30 April 1924 | {{ayd|1924|4|27|1924|4|30}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Vicente Tosta]]<br />{{small|(1886–1930)}}<br />{{small|''Provisional President''}} | — | 30 April 1924 | 1 February 1925 | {{ayd|1924|4|30|1925|2|1}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |22 | [[File:Miguel Paz Barahona.jpg|80px]] | [[Miguel Paz Barahona]]<br />{{small|(1863–1937)}} | [[1924 Honduran general election|1924]] | 1 February 1925 | 1 February 1929 | {{age in years|1925|2|1|1929|2|1}} years | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |23 | [[File:Vicente Mejía Colindres.jpg|80px]] | [[Vicente Mejía Colindres]]<br />{{small|(1878–1966)}} | [[1928 Honduran general election|1928]] | 1 February 1929 | 1 February 1933 | {{age in years|1929|2|1|1933|2|1}} years | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |24 | [[File:Pres. Andino of Honduras LCCN2016878325.jpg|80px]] | [[Tiburcio Carías Andino]]<br />{{small|(1876–1969)}} | [[1932 Honduran general election|1932]]<br />[[1936 Honduran Constituent Assembly election|1936]]<br />[[1939 Honduran presidential election|1939]] | 1 February 1933 | 1 January 1949 | {{ayd|1933|2|1|1949|1|1}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |25 | [[File:Juan Manuel Galvez.jpg|80px]] | [[Juan Manuel Gálvez]]<br />{{small|(1887–1972)}} | [[1948 Honduran general election|1948]] | 1 January 1949 | 5 December 1954 | {{ayd|1949|1|1|1954|12|5}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Julio Lozano 400.jpg|80px]] | [[Julio Lozano Díaz]]<br />{{small|(1885–1957)}}<br />{{small|''Supreme Head of State''}} | — | 5 December 1954 | 21 October 1956 | {{ayd|1954|12|5|1956|10|21}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Military rule}}; color:black" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Honduran military junta of 1956–1957|Military Junta]] | — | 21 October 1956 | 21 December 1957 | {{ayd|1956|10|21|1957|12|21}} | [[Armed Forces of Honduras|Military]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |26 | [[File:Ramón Villeda Morales 1962r.jpg|80px]] | [[Ramón Villeda Morales]]<br />{{small|(1909–1971)}} | [[1954 Honduran general election|1954]]<br />[[1957 Honduran presidential election|1957]] | 21 December 1957 | 3 October 1963<br />{{small|([[1963 Honduran coup d'état|Deposed]])}} | {{ayd|1957|12|21|1963|10|3}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Military rule}}; color:black" |27 | [[File:Oswaldo Lopez Arellano.JPG|80px]] | [[Oswaldo López Arellano]]<br />{{small|(1921–2010)}} | [[1965 Honduran presidential election|1965]] | 3 October 1963 | 7 June 1971 | {{ayd|1963|10|3|1971|6|7}} | [[Armed Forces of Honduras|Military]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |28 | | [[Ramón Ernesto Cruz Uclés]]<br />{{small|(1903–1985)}} | [[1971 Honduran general election|1971]] | 7 June 1971 | 4 December 1972 | {{ayd|1971|6|7|1972|12|4}} | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Military rule}}; color:black" |— | [[File:Oswaldo Lopez Arellano.JPG|80px]] | [[Oswaldo López Arellano]]<br />{{small|(1921–2010)}}<br />{{small|''Head of State''}} | — | 4 December 1972 | 22 April 1975<br />{{small|([[1975 Honduran coup d'état|Deposed]])}} | {{ayd|1972|12|4|1975|4|22}} | [[Armed Forces of Honduras|Military]] |- ! style="background:{{party color|Military rule}}; color:black" |— | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|80px]] | [[Juan Alberto Melgar Castro]]<br />{{small|(1930–1987)}}<br />{{small|''Head of State''}} | — | 22 April 1975 | 7 August 1978 | {{ayd|1975|4|22|1978|8|7}} | [[Armed Forces of Honduras|Military]] |- ! style="background:{{party color|Military rule}}; color:black" |— | [[File:Policarpo Paz Garcia.jpg|80px]] | [[Policarpo Paz García]]<br />{{small|(1932–2000)}}<br />{{small|''Provisional President''}} | [[1980 Honduran Constituent Assembly election|1980]] | 7 August 1978 | 27 January 1982 | {{ayd|1978|8|7|1982|1|27}} | [[Armed Forces of Honduras|Military]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |29 | [[File:Roberto Suazo Cordova.jpg|80px]] | [[Roberto Suazo Córdova]]<br />{{small|(1927–2018)}} | [[1981 Honduran general election|1981]] | 27 January 1982 | 27 January 1986 | {{age in years|1982|1|27|1986|1|27}} years | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |30 | [[File:Jose Azcona_1987.jpg|80px]] | [[José Azcona del Hoyo]]<br />{{small|(1927–2005)}} | [[1985 Honduran general election|1985]] | 27 January 1986 | 27 January 1990 | {{age in years|1986|1|27|1990|1|27}} years | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |31 | [[File:Rafael Leonardo Callejas Romero (cropped 3x4).jpg|80px]] | [[Rafael Leonardo Callejas Romero]]<br />{{small|(1943–2020)}} | [[1989 Honduran general election|1989]] | 27 January 1990 | 27 January 1994 | {{age in years|1990|1|27|1994|1|27}} years | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |32 | [[File:Carlos Roberto Reina.jpg|80px]] | [[Carlos Roberto Reina]]<br />{{small|(1926–2003)}} | [[1993 Honduran general election|1993]] | 27 January 1994 | 27 January 1998 | {{age in years|1994|1|27|1998|1|27}} years | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |33 | [[File:Carlos Flores Facusse.JPG|80px]] | [[Carlos Roberto Flores]]<br />{{small|(born 1950)}} | [[1997 Honduran general election|1997]] | 27 January 1998 | 27 January 2002 | {{age in years|1998|1|27|2002|1|27}} years | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |34 | [[File:US Navy 030820-F-2828D-168 Honduran President Ricardo Maduro 2003-08-20.jpg|80px]] | [[Ricardo Maduro]]<br />{{small|(born 1946)}} | [[2001 Honduran general election|2001]] | 27 January 2002 | 27 January 2006 | {{age in years|2002|1|27|2006|1|27}} years | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |35 | [[File:Manuel Zelaya (Brasília, 03 April 2006).jpeg|80px]] | [[Manuel Zelaya]]<br />{{small|(born 1952)}} | [[2005 Honduran general election|2005]] | 27 January 2006 | 28 June 2009<br />{{small|([[2009 Honduran coup d'état|Deposed]])}} | {{ayd|2006|1|27|2009|6|28}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|Liberal Party of Honduras}}; color:white" |— | [[File:Roberto micheletti 01.jpg|80px]] | [[Roberto Micheletti]]<br />{{small|(born 1943)}}<br />{{small|([[2009 Honduran constitutional crisis|''Acting President'']])}} | — | 28 June 2009 | 27 January 2010 | {{ayd|2009|6|28|2010|1|27}} | [[Liberal Party of Honduras|Liberal]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |36 | [[File:Pepe Lobo 2010-01-27.jpg|80px]] | [[Porfirio Lobo Sosa]]<br />{{small|(born 1947)}} | [[2009 Honduran general election|2009]] | 27 January 2010 | 27 January 2014 | {{age in years|2010|1|27|2014|1|27}} years | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|National Party of Honduras}}; color:white" |37 | [[File:Juan Orlando Hernandez-Enrique Peña (cropped).jpg|80px]] | [[Juan Orlando Hernández]]<br />{{small|(born 1968)}} | [[2013 Honduran general election|2013]]<br />[[2017 Honduran general election|2017]] | 27 January 2014 | 27 January 2022 | 8 years | [[National Party of Honduras|National]] |- ! style="background:{{party color|Liberty and Refoundation}}; color:white" |38 | [[File:Xiomara Castro on presidential inauguration 2 (cropped).jpg|80px]] | [[Xiomara Castro]]<br />{{small|(born 1959)}} | [[2021 Honduran general election|2021]] | 27 January 2022 | Incumbent | {{ayd|2022|1|27}} | [[Liberty and Refoundation|Libre]] Nasry Asfura |} == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Senarai presiden|Honduras]] [[Kategori:Presiden Honduras| ]] {{President-stub}} q7c57r0u062ky01pvwzltuebwzx3zua 0 710427 6809715 6780897 2026-03-26T12:31:16Z ~2026-18771-67 393065 6809715 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Emma Maembong | native_name = {{font color|green|إيما مايمبونغ}} | image = EmmaMaembong.jpg | image_size = 200px | caption = Emma pada 2015. | birth_name = Fatimah Rohani binti Ismail | birth_date = {{birth date and age|1992|3|27}} | birth_place = [[Kuala Terengganu]], {{flag|Terengganu}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, model | years_active = 2012–kini | works = [[Filemografi Emma Maembong|Filemografi]] | education = | alma_mater = | height = 155 cm | spouse = {{marriage|Muhammad Shazli Azhar|2020|2024|end=cerai}} | domesticpartner = | children = *1. Shariq Gabriel Muhammad Shazli *2. Shakil Aryan Shah Muhammad Shazli | mother = Yatimah Zainab (''nama asal'' Janet Nicole) | father = Ismail Embong | parents = | relatives = | family = {{Plainlist| * Coddy Maembong (kakak) * [[Yaya Maembong]] (kakak) * Bakri Maembong (abang) * Mukhsal Maembong (abang) * Shikin Maembong (kakak) * Effa Maembong (kakak) * Shaky Maembong (abang) * Beby Maembong (kakak) * Ahmad Maembong (adik) * [[Chacha Maembong]] (adik) }} }} '''Fatimah Rohani Ismail''' atau lebih dikenali sebagai '''Emma Maembong''' (lahir 27 Mac 1992),<ref>[http://beritaornews.blogspot.com/2012/09/biodata-dan-gambar-emma-maembong.html "Profile Emma Maembong"], Capaian pada 1 September 2012 .</ref> merupakan seorang pelakon popular dan model wanita [[Malaysia]]. ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 27 Mac 1992 di [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] dan merupakan anak kesembilan daripada sebelas adik-beradik.<ref>{{Cite web |url=http://www.kakigosip.com/2012/11/sedia-terima-risiko-emma-maembong.html |title="Sedia terima risiko- Emma" |access-date=2014-01-02 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193607/http://www.kakigosip.com/2012/11/sedia-terima-risiko-emma-maembong.html |url-status=dead }}</ref> Bapanya berketurunan orang [[Melayu Terengganu]] manakala ibunya merupakan warganegara [[Britain|British]] dari [[orang Scotland|Scotland]].<ref>[http://djdanchef.blogspot.com/2013/01/adik-beradik-nelydia-senrose-sepupu.html "Adik Beradik: Nelydia Senrose Sepupu Emma Maembong"], Capaian pada 28 Januari 2013 .</ref> Ibu bapanya telah bercerai dan Emma memilih untuk tinggal dengan bapanya. Bapa Emma adalah seorang pelukis [[Malaysia]]<ref>[http://ummihanie.com/berkenalan-dengan-ayah-emma-maembong/"Berkenalan dengan ayah Emma Maembong"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140119222443/http://ummihanie.com/berkenalan-dengan-ayah-emma-maembong/ |date=2014-01-19 }}, Capaian pada 30 Disember 2012.</ref> dan beliau juga mengikuti jejak langkah bapa beliau dan mempunyai bakat dalam lukisan. Beliau banyak membuat sumbangan seni beliau sendiri dipamerkan di galeri keluarga mereka sendiri yang dikenali sebagai Galeri Seni Maembong.<ref>[http://maembong.blogspot.com/2011/10/maembongs-art-gallery-bibliography-of.html "Maembong Art Gallery : Bibliography"], Capaian pada 29 Oktober 2011.</ref> Adik Emma [[Chacha Maembong|Chacha]] dan kakaknya [[Yaya Maembong|Yaya]] juga seorang pelakon.<ref>{{cite news|title=myMetro : Emma Mengaku Ikut Jejak Cha Cha |url=http://www.hmetro.com.my/articles/EmmamengakuikutChacha/Article?hm|newspaper=Harian Metro|date=12 Jun 2013}}</ref> Pelakon [[Wan Raja]] ialah abang ipar beliau. Pada tahun 2014, Emma mula bertudung. Emma hanya bersekolah sehingga Tingkatan 2 dan melakukan kerja-kerja rumah. Walaupun mendapat banyak kritikan, Emma menjelaskan bahawa dia sebenarnya memilih untuk berbuat demikian kerana dia mempunyai seorang adik di rumah yang tidak dapat berjalan.<ref>[http://www.rotikaya.com/emma-maembong-belajar-setakat-tingkatan-dua-tidak-pernah-ambil-spm/ "Emma Belajar Setakat Tingkatan 2"], Capaian pada 14 April 2013.</ref> Walau bagaimanapun, ia tidak menjejaskan pelajaran, walaupun dia mengaku tidak mengambil [[Sijil Pelajaran Malaysia]] (SPM) kerana mahu mengikut jejak langkah bapanya.<ref>[http://the-faceblog.com/2013/04/emma-maembong-tidak-pernah-ambil-peperiksaan-spm.html "Emma Tidak Pernah Ambil SPM"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102193641/http://the-faceblog.com/2013/04/emma-maembong-tidak-pernah-ambil-peperiksaan-spm.html |date=2014-01-02 }}, Capaian pada 14 April 2013.</ref> Emma sebelum ini pernah dihebohkan menjalin hubungan dengan pelakon dan pelawak [[Zizan Razak]] sekitar 2011.<ref name="Ibu dedah hubungan Zizan">{{Cite news|url=http://sinarharian.com.my/cmlink/media-hiburan/theme/Tag/Zizan%20Razak/ibu-dedah-hubungan-zizan-dan-emma-maembong-1.154178|title=Ibu Dedah Hubungan Zizan Dan Emma Maembong|last=|first=|date=26 April 2013|work=[[Media Hiburan]]|access-date=2 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180502141943/http://sinarharian.com.my/cmlink/media-hiburan/theme/Tag/Zizan%20Razak/ibu-dedah-hubungan-zizan-dan-emma-maembong-1.154178|archive-date=2018-05-02|dead-url=|url-status=dead}}</ref> Mereka berdua memutuskan hubungan cinta pada awal 2015.<ref>[http://penmerah.com/hiburan/emma-maembong-rimas-jadi-bahan-lawak-zizan-razak/ Emma Maembong Rimas Jadi Bahan Lawak Zizan Razak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180530035504/http://penmerah.com/hiburan/emma-maembong-rimas-jadi-bahan-lawak-zizan-razak/ |date=2018-05-30 }} Penmerah (7 September 2016). Dicapai pada 29 Mei 2018.</ref><ref>[http://www.ohmedia.my/2015/01/-emma-maembong-tidak-tahan-dengan-zizan-razak.html Sah Putus Cinta : Emma Maembong Akui Tidak Tahan Dengan Sikap Zizan Razak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180610213827/http://www.ohmedia.my/2015/01/-emma-maembong-tidak-tahan-dengan-zizan-razak.html |date=2018-06-10 }} Oh! Media. Dicapai pada 29 Mei 2018.</ref> Sekitar 2015, beliau dilaporkan bercinta dengan pelakon [[Kamal Adli]]. Pada tahun 2017, hubungan mereka dikatakan sudah putus kerana orang ketiga. Ketika Kamal memenangi ''SuperSpontan Superstar'', kelihatan Emma datang dan mengucapkan tahniah kepada Kamal. Selepas itu, desas-desus mengatakan mereka sudah kembali menyulam cinta. Sehingga kini, hubungan mereka dalam teka teki, tidak diketahui cerita sebenar hubungan mereka itu.<ref>{{cite web|url=https://www.mynewshub.cc/utama-sensasi/kamal-adli-emma-maembong-kini-get-back-semula/|title=Kamal Adli, Emma Maembong Kini ‘Get Back’ Semula?|author=|date=28 Oktober 2017|work=My News Hub|access-date=17 Mac 2018|archive-date=2018-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317102308/https://www.mynewshub.cc/utama-sensasi/kamal-adli-emma-maembong-kini-get-back-semula/|url-status=dead}}</ref> ==Kontroversi== Pada hujung Januari 2019, Emma telah mencipta kontroversi hangat apabila dirinya menjadi tular di seluruh platform internet dan media sosial kerana membuat keputusan untuk membuka tudungnya setelah 5 tahun mengenakannya berikutan isu negatifnya dengan abang kepada seorang menteri yang mengakibatkan dirinya dikritik dan dikecam hebat oleh netizen dan peminat yang kecewa akan keputusannya itu. ==Kehidupan perbadi== Emma berkahwin dengan juruterbang Muhammad Shazli Azhar pada 20 Februari 2020.<ref>Zaidi Mohamad (20 Februari 2020). [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/02/657384/emma-maembong-sah-isteri-juruterbang Emma Maembong sah isteri juruterbang] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 21 Februari 2020.</ref><ref>Tahir Alhamzah (20 Februari 2020). [https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2020/02/567300/showbiz-emma-maembong-weds-pilot #Showbiz: Emma Maembong weds pilot] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 21 Februari 2020.</ref> Mereka telah dikurniakan dua cahaya mata.<ref>Fiza Kamarudin (17 November 2020). [https://gempak.com/berita-terkini/suami-sahkan-emma-maembong-sudah-bersalin-kongsi-gambar-baby-boy-43900 Suami sahkan Emma Maembong sudah bersalin, kongsi gambar baby boy!] ''[[Astro Gempak]]''. Dicapai pada 28 November 2020.</ref> Pada 7 Oktober 2024, Emma telah membuat pengakuan yang dia sudah bercerai dengan suaminya dan sudah selesai menjalani tempoh idah. <ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2024/10/1141985/emma-maembong-sahkan-sudah-bercerai|title=Emma Maembong sahkan sudah bercerai|last=Jefri|first=Najiy|date=2024-10-07|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-10-08}}</ref> ==Kerjaya== Emma sebenarnya menggabungkan nama beliau dengan nama bapanya, Ismail Embong<ref>[http://www.gua.com.my/berita-artis/Kisah_Emma_Maembong_Kontroversinya.html "Kisah Emma Maembong dan Kontroversinya"], Capaian pada 8 Oktober 2012 .</ref> untuk nama komersialnya. Sebelum ini, Emma turut berlakon dalam drama [[TV AlHijrah]], Facebook Ustazah Shamsiah, arahan [[Erma Fatima]] sebagai pelajar sekolah.<ref>[http://edtv-zahidizakariya.blogspot.com/2012/08/jom-kenal-emma-maembong-watak-munirah.html "Jom kenali Emma Maembong"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110185735/http://edtv-zahidizakariya.blogspot.com/2012/08/jom-kenal-emma-maembong-watak-munirah.html |date=2013-11-10 }}, Diperoleh pada 9 Ogos 2012.</ref> Emma mendapat kepercayaan [[Erma Fatima]] sekali lagi dan telah diberi peranan sebagai Munirah dalam ''[[Kau Yang Terindah]]''. Menurut Emma, beliau ​​yang pertama kali memegang watak seperti Munirah, yang merupakan seorang watak yang sangat mencabar (perempuan yang terjebak dengan kekasihnya). Selepas selesai lakonannya dalam ''Kau Yang Terindah'' pada tahun 2012, namanya menjadi terkenal selepas itu.<ref>[http://beautifulnara.com/gambaremma-maembong-mula-dikenali-kerana-kau-yang-terindah/ "Emma Maembong Mula Dikenali Kerana Kau Yang Terindah"], Capaian pada 9 Ogos 2012.</ref> Walaupun hanya berlakon sebagai watak sampingan, beliau juga mendapat peminatnya disebabkan mukanya kelihatan seperti Pan-Asia. Bagaimanapun, beliau menerima banyak teguran mengenai kualiti lakonannya. Emma menerima kritikan dengan hati yang terbuka dan berjanji untuk meningkatkan kemahiran lakonannya kerana ia adalah drama pertamanya dan dia tidak mempunyai pengalaman dalam lakonan.<ref>{{cite news|title=Hiburan : Emma Mula Rasa Perit|url=http://www.utusan.com.my/utusan/Hiburan/20121113/hi_03/Emma-mula-rasa-perit|newspaper=Utusan|date=13 November 2012}}</ref> Emma membuat penampilan pertamanya di layar lebar menerusi watak sebagai Jenab dalam filem komedi seram gelap ''[[Werewolf Dari Bangladesh]]'' arahan [[Mamat Khalid]], beliau digandingkan bersama [[Saiful Apek]] dan [[Zizan Razak]].<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/node/34417|title=Serigala jadian dari Bangladesh|author=Norhayati Nordin|publisher=[[Harian Metro]]|date=3 Mac 2015|accessdate=26 November 2017|archive-date=2020-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200217173738/https://www.hmetro.com.my/node/34417|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mynewshub.cc/artis/werewolf-dari-bangladesh-ada-kelainan-tersendiri/|title=Werewolf Dari Bangladesh ada kelainan tersendiri|author=|publisher=My News Hub|date=28 Februari 2015|accessdate=26 November 2017|archive-date=2018-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180526041205/https://www.mynewshub.cc/artis/werewolf-dari-bangladesh-ada-kelainan-tersendiri/|url-status=dead}}</ref> Beliau kemudiannya membintangi bersama [[Amar Baharin]], [[Amyra Rosli]] dan [[Hafreez Adam]] dalam drama komedi romantik adaptasi novel, ''[[Tersuka Tanpa Sengaja]]''. Selain itu, beliau juga terkenal menerusi gandingannya bersama [[Aiman Hakim Ridza]] menerusi drama ''[[Projek Memikat Suami]]'' dan ''[[Isteri Separuh Masa]]'' yang kedua-duanya bersiaran di [[Astro Ria]]. Emma digandingkan sekali lagi bersama Aiman Hakim dalam filem ''[[Kimchi Untuk Awak]]'' arahan [[Michael Ang]] yang difilemkan di [[Korea Selatan]] dan ditayangkan pada 30 Mac 2017.<ref>{{cite news|url=http://www.bharian.com.my/node/157076?m=1|title=Emma Maembong, Aiman Hakim serasi digandingkan|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=24 Mei 2016|accessdate=13 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/debaran-filem-pertama-1.643245|title=Debaran filem pertama|author=Norhidayyu Zainal|publisher=[[Sinar Harian]]|date=15 Mac 2017|accessdate=13 April 2017}}</ref> ==Filemografi== {{utama|Filemografi Emma Maembong}} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- style="background:#96c; text-align:center;" |+Senarai anugerah yang diterima oleh Emma Maembong ! style="text-align:center;" | '''Tahun''' ! '''Anugerah''' ! '''Kategori''' ! '''Pencalonan''' ! '''Keputusan''' |- | 2012 ! [[Anugerah Bintang Popular]] [[Berita Harian]] | Artis Baru Wanita Paling Popular | Emma Maembong | {{nom}} |- | rowspan="2" | 2014 ! 100 Wajah Tercantik TC Candler | Kedudukan Ke-71 | rowspan="2" | Emma Maembong | {{nom}} |- ! Anugerah Stail EH! | Selebriti Harapan Pilihan | {{won}} |- | rowspan="2" align"center" | 2015 ! rowspan="2" | [[Anugerah MeleTOP Era 2015|Anugerah MeleTOP Era]] | Bintang Online MeleTOP | Emma Maembong | {{nom}} |- | Drama TV MeleTOP | Hantu Selfie | {{nom}} |- | rowspan="7" align"center" | 2016 ! rowspan="3" | [[Anugerah MeleTOP Era 2016|Anugerah MeleTOP Era]] | Pelakon MeleTOP | Isteri Separuh Masa | {{nom}} |- | Artis Lawak MeleTOP | rowspan=6" | Emma Maembong | {{nom}} |- | Artis Online MeleTOP | {{nom}} |- ! rowspan="3" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2015|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-29]] | Pelakon TV Wanita Popular | {{won}} |- | Pelakon Filem Wanita Popular | {{nom}} |- | Artis Aksi Selfie Popular | {{nom}} |- ! Anugerah Melodi | Personaliti Media Sosial | {{nom}} |- | rowspan="4" | 2017 ! [[Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur 2017]] | Aktres Pilihan | Nasi Minyak Kuah Cinta | {{nom}} |- ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2016|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-30]] | Pelakon TV Wanita Popular | Emma Maembong | {{nom}} |- ! rowspan="2" | Anugerah Telenovela 2017 | Ratu Telenovela | rowspan="2" | Emma Maembong | {{won}} |- | Pelakon Wanita Profilik | {{won}} |- | rowspan="4" | 2018 ! align="center" rowspan="4" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2017|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]] | Pelakon TV Wanita Popular | {{NA}} | {{nom}} |- | Pelakon Filem Wanita Popular | {{NA}} | {{won}} |- | Pasangan Serasi Drama (bersama [[Hisyam Hamid]]) | {{NA}} | {{nom}} |- | Artis Sensasi Popular | {{NA}} | {{nom}} |- | rowspan="3" | 2020 ! align="center" rowspan="3" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33]] | Pelakon TV Wanita Popular | {{NA}} | {{nom}} |- | Pasangan Serasi Drama (bersama [[Shukri Yahaya]]) | [[Kerana Dia Manusia Biasa]] | {{nom}} |- | Artis Kontroversi Popular | {{NA}} | {{nom}} |- | 2021 ! [[Anugerah MeleTOP Era 2021]] | Couple Meletop | Emma Maembong & Muhammad Shazli | {{won}} |- | rowspan="4" | 2025 ! [[Anugerah Melodi Terhangat 2025]] | Selebriti Trending Terhangat | {{NA}} | {{nom}} |- ! rowspan="3" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Aktres TV Popular | {{NA}} | {{won}} |- | Aktress filem popular | {{NA}} | {{nom}} |- | Gandingan serasi filem popular(bersama [[Iedil Dzuhrie Alaudin]] | Jangan pandang Belakang 2 (Aku tahu asal usulmu) | {{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb nama|nm7415021}} * {{Instagram|emma_maembongofficial}} * {{Tiktok|emma_maembongofficial}} {{Pelakon TV Wanita Popular ABPBH}} {{Pandemik COVID-19 di Malaysia}} [[Kategori:Kelahiran 1992]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Scotland]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang dari Terengganu]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peragawati Malaysia]] jiyix6fyczypyebj9todzp4pzfjbgmj 0 716483 6809935 4115446 2026-03-27T00:21:27Z EmpAhmadK 218333 6809935 wikitext text/x-wiki '''Rodat''' adalah [[Tarian tradisional Melayu]] yang dipercayai berasal dari Timur Tengah dan dibawa ke [[Terengganu]] oleh pedagang [[Acheh]] pada awal abad ke-19.<ref name="Reference 1">{{cite book |title=The Garland Handbook of Southeast Asian Music|page=228|author=Terry Miller & Sean Williams|isbn=978-0-415-96075-5|year= 2008|publisher=Routledge }}</ref> Istilah Rodat mungkin gabungan dua perkataan [[Hadrat Baghdad]] yang bermaksud zikir (lagu-lagu yang memuji Allah dan Nabi Muhammad). <ref name="reference 2">{{cite web|url=http://www.dancemalaysia.com/Dance/Traditional/Folk_Dance/Rodat/rodat.htm|title=Rodat|publisher=Dance Malaysia|accessdate=2010-11-27}}</ref> Sehingga tahun 1900-an, Rodat biasanya dilaksanakan oleh semua ahli kumpulan lelaki sahaja dengan gaya asal nyanyian zikir dengan rebana iringan untuk meraikan [[Maulidur Rasul]] dan majlis perkahwinan [[Melayu]]. Walau bagaimanapun pada tahun 1930, unsur tarian telah dimasukkan dan dilaksanakan oleh penari wadam yang kemudiannya digantikan oleh penari wanita selepas [[Perang Dunia Kedua]]. Dengan tambahan tarian dan nyanyian lagu-lagu popular Melayu dan [[Hindustan]] dan penari perempuan, Rodat menjadi popular di acara-acara sekular seperti perayaan menuai, Instiadat pertabalan Sultan dan perayaan [[Hari Kebangsaan]] Malaysia. <ref name="Reference 1" /><ref name="reference 2" /> Bilangan pemain dan penghibur dalam satu kumpulan Rodat kebiasaannya terdiri antara 20 hingga 26 orang dan terdiri daripada tiga kumpulan berasingan penghibur: pelenggok (12 penari lelaki), pengadi (8 pemain alat muzik Rodat) dan mak inang (4-6 penari perempuan). Pergerakan tarian asas dibahagikan kepada duduk-melutut, gabungan mencangkung dan berdiri (dilakukan terutamanya oleh penari lelaki) dan pergerakan berdiri.<ref name="reference 3">{{cite web|url=http://www.tourism.terengganu.gov.my/cultural/rodat.htm|title=Tarian Rodat|publisher=Tourism Terengganu |year=2007 |accessdate=2010-11-27}}</ref><ref>{{cite book |title=The Music of Malaysia: The Classical, Folk, and Syncretic Traditions|page=261|author=Patricia Ann Matusky (Author, Editor), Tan Sooi Beng (Author), Sooi Beng Tan (Editor)|isbn=978-0-7546-0831-8|year= 2004|publisher=Ashgate Publishing}}</ref> == Seni kata == Antara versi nyanyian rodat termasyhur dipanggil "Ya Hayyu Ya Qayyum,"<ref>{{Cite book|url=https://www.komunikasi.gov.my/pdf/buku/rodat.pdf|title=Siri Mengenal Budaya 1/2003: Rodat|publisher=[[Ministry of Tourism, Arts and Culture|Kementerian Kebudayaan, Kesenian dan Pelancongan Malaysia]]|year=2003|isbn=9789679030570|location=Putrajaya|language=ms}}</ref> yang memetik zikir-zikir daripada Kitab Hadrat berbahasa Arab. Namun begitu, oleh kerana lagunya dinyanyi oleh masyarakat bukan penutur Arab sepanjang beberapa zaman, seni katanya telah kian berubah mengikut lidah penyanyi sehinggakan sebutannya sudah lari dan beberapa selingan turut ditambah sepanjang iramanya.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Abdullah|first=Muhammad Irfan Nyia|last2=Abu Bakar|first2=Sakinah|last3=Mohd Annuar|first3=Tasnim|date=2013|title=Rodat: Budaya tradisi yang berevolusi|url=https://ejournal.usm.my/wacanaseni/article/download/ws-vol12-2013-2/pdf/432|journal=Journal of Arts Discourse|publisher=[[Universiti Sains Malaysia|Penerbit Universiti Sains Malaysia]]|volume=12|pages=19-56}}</ref> Meskipun begitu, versi ini tetap menjadi yang paling arus perdana dan disertakan dalam banyak lagu-lagu moden termasuk lagu Inang Rodat oleh [[Uji Rashid]]<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=6w3JsdDaX9A|title=UJI RASHID - Inang Rodat [Album BUKAN TERPAKSA] (1999)|date=2025-07-03|last=KA Video Music Channel|access-date=2026-03-16|via=YouTube}}</ref> dan dalam persembahan pembukaan [[Sukan Komanwel 1998]] di [[Kuala Lumpur]].<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=VwidX3bba7s|title=MEMORI 25 TAHUN {{!}} Upacara Pembukaan Rasmi Kuala Lumpur 98 Sukan Komanwel ke-16 {{!}} 11 September 1998|date=2023-09-11|last=Buletin TV3|access-date=2026-03-16|via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qa76xsZALmc|title=Kuala Lumpur 1998 XVI Commonwelth Games Welcoming dance audio|date=2023-07-29|last=James kujam|access-date=2026-03-16|via=YouTube}}</ref> {| class="wikitable" !Petikan asal !Transliterasi Rumi !Terjemahan Melayu !Versi termasyhur |- |<poem>{{lang|ar|italic=no|يا حي يا قيوم احي القلوب تحيا اصلح لنا الأعمال في الدين والدنيا}}</poem> |<poem>{{lang|ar-Latn|italic=no|yā ḥayyu yā qayyūm iḥyīl-qulūba taḥyā iṣliḥ lanāl-ʾaʿmāla fīd-dīni wad-dunyā}}</poem> |<poem>{{lang|en|italic=no|Wahai Tuhan yang Maha Hidup, yang Maha Mengurus Kehidupan Hidupkanlah hati-hati ini agar ia kekal terus hidup Perbertulkanlah untuk kami segala amalan kami Dalam segala urusan agama serta urusan dunia}}</poem> |<poem>{{lang|mfa|italic=no|Ya muyahayo, li muya lanakayo Amali yahaye, Allah kolo labetaya Le asalelana, le ala lana de ama Fi duniwa, Allah niwa la dunia}}</poem> |} == Se == == Rujukan == <references/> ==Pautan luar == * [http://www.kkmm.gov.my/pdf/buku/rodat.pdf Buku penuh RODAT] [[Kategori:Tarian Malaysia]] raw65669xvwqu5m23jggf4acv4finsd 6809937 6809935 2026-03-27T00:22:19Z EmpAhmadK 218333 /* Se */ 6809937 wikitext text/x-wiki '''Rodat''' adalah [[Tarian tradisional Melayu]] yang dipercayai berasal dari Timur Tengah dan dibawa ke [[Terengganu]] oleh pedagang [[Acheh]] pada awal abad ke-19.<ref name="Reference 1">{{cite book |title=The Garland Handbook of Southeast Asian Music|page=228|author=Terry Miller & Sean Williams|isbn=978-0-415-96075-5|year= 2008|publisher=Routledge }}</ref> Istilah Rodat mungkin gabungan dua perkataan [[Hadrat Baghdad]] yang bermaksud zikir (lagu-lagu yang memuji Allah dan Nabi Muhammad). <ref name="reference 2">{{cite web|url=http://www.dancemalaysia.com/Dance/Traditional/Folk_Dance/Rodat/rodat.htm|title=Rodat|publisher=Dance Malaysia|accessdate=2010-11-27}}</ref> Sehingga tahun 1900-an, Rodat biasanya dilaksanakan oleh semua ahli kumpulan lelaki sahaja dengan gaya asal nyanyian zikir dengan rebana iringan untuk meraikan [[Maulidur Rasul]] dan majlis perkahwinan [[Melayu]]. Walau bagaimanapun pada tahun 1930, unsur tarian telah dimasukkan dan dilaksanakan oleh penari wadam yang kemudiannya digantikan oleh penari wanita selepas [[Perang Dunia Kedua]]. Dengan tambahan tarian dan nyanyian lagu-lagu popular Melayu dan [[Hindustan]] dan penari perempuan, Rodat menjadi popular di acara-acara sekular seperti perayaan menuai, Instiadat pertabalan Sultan dan perayaan [[Hari Kebangsaan]] Malaysia. <ref name="Reference 1" /><ref name="reference 2" /> Bilangan pemain dan penghibur dalam satu kumpulan Rodat kebiasaannya terdiri antara 20 hingga 26 orang dan terdiri daripada tiga kumpulan berasingan penghibur: pelenggok (12 penari lelaki), pengadi (8 pemain alat muzik Rodat) dan mak inang (4-6 penari perempuan). Pergerakan tarian asas dibahagikan kepada duduk-melutut, gabungan mencangkung dan berdiri (dilakukan terutamanya oleh penari lelaki) dan pergerakan berdiri.<ref name="reference 3">{{cite web|url=http://www.tourism.terengganu.gov.my/cultural/rodat.htm|title=Tarian Rodat|publisher=Tourism Terengganu |year=2007 |accessdate=2010-11-27}}</ref><ref>{{cite book |title=The Music of Malaysia: The Classical, Folk, and Syncretic Traditions|page=261|author=Patricia Ann Matusky (Author, Editor), Tan Sooi Beng (Author), Sooi Beng Tan (Editor)|isbn=978-0-7546-0831-8|year= 2004|publisher=Ashgate Publishing}}</ref> == Seni kata == Antara versi nyanyian rodat termasyhur dipanggil "Ya Hayyu Ya Qayyum,"<ref>{{Cite book|url=https://www.komunikasi.gov.my/pdf/buku/rodat.pdf|title=Siri Mengenal Budaya 1/2003: Rodat|publisher=[[Ministry of Tourism, Arts and Culture|Kementerian Kebudayaan, Kesenian dan Pelancongan Malaysia]]|year=2003|isbn=9789679030570|location=Putrajaya|language=ms}}</ref> yang memetik zikir-zikir daripada Kitab Hadrat berbahasa Arab. Namun begitu, oleh kerana lagunya dinyanyi oleh masyarakat bukan penutur Arab sepanjang beberapa zaman, seni katanya telah kian berubah mengikut lidah penyanyi sehinggakan sebutannya sudah lari dan beberapa selingan turut ditambah sepanjang iramanya.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Abdullah|first=Muhammad Irfan Nyia|last2=Abu Bakar|first2=Sakinah|last3=Mohd Annuar|first3=Tasnim|date=2013|title=Rodat: Budaya tradisi yang berevolusi|url=https://ejournal.usm.my/wacanaseni/article/download/ws-vol12-2013-2/pdf/432|journal=Journal of Arts Discourse|publisher=[[Universiti Sains Malaysia|Penerbit Universiti Sains Malaysia]]|volume=12|pages=19-56}}</ref> Meskipun begitu, versi ini tetap menjadi yang paling arus perdana dan disertakan dalam banyak lagu-lagu moden termasuk lagu Inang Rodat oleh [[Uji Rashid]]<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=6w3JsdDaX9A|title=UJI RASHID - Inang Rodat [Album BUKAN TERPAKSA] (1999)|date=2025-07-03|last=KA Video Music Channel|access-date=2026-03-16|via=YouTube}}</ref> dan dalam persembahan pembukaan [[Sukan Komanwel 1998]] di [[Kuala Lumpur]].<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=VwidX3bba7s|title=MEMORI 25 TAHUN {{!}} Upacara Pembukaan Rasmi Kuala Lumpur 98 Sukan Komanwel ke-16 {{!}} 11 September 1998|date=2023-09-11|last=Buletin TV3|access-date=2026-03-16|via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qa76xsZALmc|title=Kuala Lumpur 1998 XVI Commonwelth Games Welcoming dance audio|date=2023-07-29|last=James kujam|access-date=2026-03-16|via=YouTube}}</ref> {| class="wikitable" !Petikan asal !Transliterasi Rumi !Terjemahan Melayu !Versi termasyhur |- |<poem>{{lang|ar|italic=no|يا حي يا قيوم احي القلوب تحيا اصلح لنا الأعمال في الدين والدنيا}}</poem> |<poem>{{lang|ar-Latn|italic=no|yā ḥayyu yā qayyūm iḥyīl-qulūba taḥyā iṣliḥ lanāl-ʾaʿmāla fīd-dīni wad-dunyā}}</poem> |<poem>{{lang|en|italic=no|Wahai Tuhan yang Maha Hidup, yang Maha Mengurus Kehidupan Hidupkanlah hati-hati ini agar ia kekal terus hidup Perbertulkanlah untuk kami segala amalan kami Dalam segala urusan agama serta urusan dunia}}</poem> |<poem>{{lang|mfa|italic=no|Ya muyahayo, li muya lanakayo Amali yahaye, Allah kolo labetaya Le asalelana, le ala lana de ama Fi duniwa, Allah niwa la dunia}}</poem> |} == Rujukan == <references/> ==Pautan luar == * [http://www.kkmm.gov.my/pdf/buku/rodat.pdf Buku penuh RODAT] [[Kategori:Tarian Malaysia]] erxjkkju15u21duc53r9ldwxr6g4v7n 0 747146 6809880 6789231 2026-03-26T20:43:01Z ~2026-10462-97 388536 /* Sultan */ 6809880 wikitext text/x-wiki '''Makam Diraja Bukit Chandan''' atau lebih dikenali sebagai ''Makam Diraja Al-Ghufran'' ialah sebuah Makam Diraja negeri [[Perak Darul Ridzuan]] yang terletak bersebelahan dengan [[Masjid Ubudiah, Perak|Masjid Ubudiah]] (sebelum ini digelar [[Masjid Negeri Perak]]), [[Bukit Chandan]] di Jalan Istana, 33000 [[Kuala Kangsar]], [[Perak]], [[Malaysia]]. == Sultan == Berikut merupakan senarai sultan yang dimakamkan di sini: *[[Sultan Abdullah Muhammad Shah II ibni Almarhum Sultan Ja'afar Safiuddin Mu'adzam Shah|Sultan Abdullah Muhammad Shah II Waliullah]] (Marhum Habibullah) ''(Sultan Perak Ke-26)'' *[[Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah ibni al-Marhum Raja Bendahara Alang Iskandar|Sultan Idris Murshidul Azzam Shah I]] (Marhum Rahmatullah) ''(Sultan Perak Ke-28)'' *[[Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah ibni al-Marhum Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah|Sultan Abdul Jalil Nasiruddin Muhtaram Shah]] (Marhum Radziallah) ''(Sultan Perak Ke-29)'' *[[Sultan Iskandar Shah ibni al-Marhum Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah|Sultan Iskandar Shah]] (Marhum Kaddasullah) ''(Sultan Perak Ke-30)'' *[[Sultan Abdul Aziz al-Mutasim Billah Shah ibni al-Marhum Raja Muda Musa|Sultan Abdul Aziz Al-Mutasim Billah Shah]] (Marhum Nik'matullah) ''(Sultan Perak Ke-31)'' *[[Sultan Yussuff Izzuddin Shah ibni al-Marhum Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah|Sultan Yussuf Izzuddin Shah]] (Marhum Ghafarullahu-lah) ''(Sultan Perak Ke-32)'' *[[Sultan Idris Shah II|Sultan Idris Al-Mutawakkil Alallahi Shah II]] (Marhum Afifullah) ''(Sultan Perak Ke-33)'' *[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah|Sultan Azlan Muhibbuddin Shah ibni Sultan Yussuf Izzuddin Shah]] (Marhum Al-Maghfullah) ''(Sultan Perak Ke-34)'' == Raja Permaisuri == Berikut merupakan senarai Raja Permaisuri Perak: * Raja Tipah binti Almarhum Sultan Haji Sir Shahabuddin Riayat Shah Saifullah ''([[Raja Permaisuri Perak|Raja Perempuan Ke-26]])'' * Raja Nuteh Aishah binti Almarhum Sultan Haji Sir Yusuf Sharifuddin Muzaffar Shah I Ghafirullah ''(Raja Perempuan Ke-28)'' * Raja Nuteh Zahra @ Jahrah binti Almarhum Sultan Haji Sir Ali al-Mukammal Inayat Shah I Nabiallah ''(Raja Perempuan Ke-29)'' * Raja Puteh Umi Kalsom binti Almarhum Raja Haji Sir Kulop Muhammad Iskandar Kramat Shah I ''(Raja Perempuan Ke-30)'' * Raja Khalijah binti Almarhum Sultan Haji Sir Idris Murshidul Azzam Shah I Rahmatullah - ''(Raja Perempuan Ke-31)'' * Raja Taayah binti Almarhum Raja Bendahara Haji Sir Abdul Hamid Shah I - ''(Raja Perempuan Ke-32)'' * [[Raja Muzwin binti Raja Ariff Shah]] ''(Raja Perempuan Ke-33)'' == Kerabat Diraja == ''Keluarga Sultan Jhaffar SMSI'' * 01.Sultan Abdullah MS2 ** 01.[[Raja Ngah Muhammad Mansur ibni Sultan Abdullah Muhammad Shah II|Raja Haji Sir Ngah Muhammad Mansur Shah ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II]] - ''(m; 1922)''. *** 02.[[Raja Kamar ul-Zaman|Raja Haji Sir Kamar ul-Zamman Shah ibni Raja Haji Sir Ngah Muhammad Mansur Shah]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]])''' ''(m; 1955)''. ** 02.[[Raja Chulan ibni Sultan Abdullah Muhammad Shah II|Raja Haji Sir Chulan Shah ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]])''' ''(m; 1933)''. *** 01.[[Raja Zainal Azman Shah|Raja Haji Sir Zainal Azman Shah ibni Raja Haji Sir Chulan Shah]] - '''([[Raja Kecil Bongsu]])''' ''(m; 1957)''. **** 01.Raja Aminullah Chulan Shah ibni Raja Kechil Bongsu Raja Haji Sir Zainal Azman Shah - (0000). **** 02.[[Raja Izzuddin Chulan|Raja Haji Sir Izzhuddin Chullan Shah ibni Raja Kechil Bongsu Raja Haji Sir Zainal Azman Shah]] - '''[[Raja Kecil Bongsu]]''' ''(m; December 2021)''. ** 03.[[Raja Said Taupy|Raja Haji Sir Shaid Tauphiey Shah ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II]] - '''([[Raja Kecil Besar|Raja Kecil Besar Perak]])''' ''(m; 1960)''. *** 01.[[Raja Rastam Shahrome Raja Said Tauphy|Raja Haji Sir Rostam Shahrome Shah ibni Raja Kechil Besar Raja Haji Sir Shaid Tauphiey Shah]] - '''Ahli [[Parlimen Malaysia]] bagi [[Parlimen]] [[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor]], [[Kuala Selangor]]''' ''(m; 1967)''. ** 04.Raja Haji Sir Abdul Rahman ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II - ''(m; 1957)''. *** 03.[[Raja Lope Nur Rashid|Raja Haji Sir Lope Nur Rashid Shah ibni Raja Haji Sir Abdul Rahman Shah]] - '''([[Raja Kecil Tengah]])''' ''(m; December 1957)''. ** 05.Raja Haji Sir Abdul Malik Mansur Shah II ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II - ''(m; 1969)''. *** 04.[[Raja Ahmad Hashim|Raja Haji Sir Ahmadd Hissham Shah ibni Raja Haji Sir Abdul Marllhik Mansur Shah II]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]])''' ''(m; 1997)''. * 02.[[Raja Muda Musa ibni Sultan Jaafar Safiuddin Muazzam Shah|Raja Haji Sir Mussyar Assain Inayah Shah I ibni Almarhum Sultan Jaffar Saffiuddin Muazzam Shah I]] - '''([[Raja Muda Perak]])''' ''(m; April 1882)''. ** 01.Sultan Aziz *** 01.[[Raja Muda Musa ibni Sultan Abdul Aziz al-Mu’tasim Billah Shah|Raja Haji Sir Mussyar Assain Inayah Shah II ibni Almarhum Sultan Abdul Aziz al-Mu'tassim Billah Shah]] - '''([[Raja Muda Perak]])''' ''(m, Oktober 1938)''. ** 02.Raja Haji Sir Jaffar Azlop al-Mu'tassim Billah Shah ibni Almarhum Raja Haji Sir Mussyar Assain Inayah Shah I ''(m; 1889)''. ----- ''Keluarga [[Raja Alang Iskandar]] MSI'' * Sultan Idris I ** 01.Sultan Jalil I *** 01.Sultan Yussof I **** 01.[[Raja al-Ikram|Raja Haji Sir al-Eikrham Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah I]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]], r. 1951 - 1979)''' ''(m; 1979)'' **** 02.[[Raja Zairan Shah|Raja Haji Sir Zhairran Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah I]] - ''(m; 1999)''. **** 03.[[Raja Baharom Shah|Raja Haji Sir Baharom Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah I]] - ''(m; 2010)'' ** 02.[[Raja Abdul Hamid|Raja Haji Sir Abdul Hamid Shah ibni Sultan Haji Sir Idris Murshidul Azzam Shah I Rahmatullah]] - '''[[Raja Bendahara Perak]]''' ''(m; 1952)''. *** 03.Raja Razman ** 03.Sultan Alang Iskandar SII *** 01.Raja Hassan al-Shukri Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II ''(m; 1938)''. *** 02.Sultan Idris MASII. **** 03.Raja Haji Sir Shahruzzaman shah ibni Sultan Haji Sir Idris al-Mutawakil Alallahi Shah II - ''(m; 2014)''. **** 04.Raja Haji Sir Ahmad Iskandar Shah III ibni Sultan Haji Sir Idris al-Mutawakil Alallahi Shah II - ''(m; 2003)''. *** 03.[[Raja Ahmad Saiffuddin|Raja Haji Sir Ahmad Shaiffuddin Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II]] - '''[[Raja Muda Perak]]''' ''(m; 1988)''. *** 04.Raja Haji Sir Ismaol Iskandor Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II - ''(m; 1988)''. *** 05.Raja Haji Sir Muhammad Iskhandar Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II - ''(m; 1988)''. *** 06.Raja Haji Sir Muhammad Harrison Shah ibni Sultan Hajji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II - ''(m; 1988)''. ** 04.[[Raja Harun al-Rashid|Raja Hajji Sir Harrun al-Rashid Shah I ibni Sultan Haji Sir Idris Mushidul Azam Shah I]] - '''[[Raja Kecil Sulong]])''' ''(m; 1952)''. *** 11.Raja Haji Sir Shahhar Harrun Shah ibni Raja Haji Sir Harrun al-Rashid Shah I - ''(m; 1959)''. **** 01.Raja Haji Sir Harrun al-Rashid Shah II ibni Raja Haji Sir Shahhar Harrun Shah I - ''(m; 1969)''. ** 05.[[Raja Abdul Rashid|Raja Haji Sir Abdul Rasshid Shah ibni Sultan Haji Sir Idris Musshiddul al-Adzham Shah I]] - '''[[Raja Bendahara]]''' ''(m; 1959)''. *** 01.Raja Haji Sir Ahmad Baharuddin Ismail Shah Ibni Raja Haji Sir Abdul Rashid Shah - ''(m; 1979)'' (ayah kepada [[Raja Kamarul Bahrin]]). ----- ''Sultan Yussuf SMS1'' * 01. * 02. * 03. * 04.[[Raja Haji Johor|Raja Haji Sir Johhaoir Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuf Shariffuddin al-Mudzaffar Shah I - '''[[Raja Kecil Besar]] Perak''' ''(m; 1899)''. ** 01.Raja Haji Sir Ariff Shah ibni [[Raja Kecil Besar]] Raja Haji Sir Johhaoir Shah - '''Pawang Di-Raja Perak''' ''(m; 1920). ----- * [[Raja Ibrahim|Raja Haji Sir Ibrahim Shah ibni Sultan Haji Sir Mansur Shah II]] - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m; 0000)''. ** [[Raja Mahmudd|Raja Haji Sir Mahmud Shah ibni Raja Bendahara Haji Sir Ibrahim Shah]] - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m; 0000)''. * [[Raja Daud|Raja Haji Sir Dhaudd Shah]] ibni Sultan Haji Sir Mahmud Shah II - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m; 0000)''. ---- * 01.Raja Haji Sir Ommar Ali Shah ibni Sultan Haji Sir Ali Mukammal Inayat Shah - ''(m, 0000)''. ** 01.[[Raja Ngah Ali I|Raja Haji Sir Ngah Ali Osman Shah I ibni Raja Haji Sir Ommar Ali Shah]] - '''([[Raja Kecil Bongsu]] Perak)''' ''(m; 0000)''. * 02.Raja Haji Sir Osman Ali Shah ibni Sultan Haji Sir Ali al-Mukammal Inayat Shah - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m. 0000)''. ** 01.Raja Haji Sir Muhammad Iskandar Shah Ibni Raja Haji Sir Osman Ali Shah - ''(m; 0000)''. *** 01.[[Raja Ngah Ali II|Raja Haji Ngah Ali Osman Shah II Ibni Raja Haji Sir Muhammad Iskandar Shah]] - '''[[Raja Kecil Bongsu]]''' ''(m; 0000)''. <hr>----<hr>----<hr>----<hr>----<hr> ''Azlan MS'' * [[Raja Ashman Shah|Raja Hajji Ashman Muizzuddin Shah]] ibni [[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah]] - ''[[Raja Kecil Sulong]] Perak'' ''(r.2010-2012, m; 2012)''. == Kerabat Bangsawan Perak == * Tun [[Mohamed Suffian bin Mohamed Hashim]] - '''([[Ketua Hakim Negara Malaysia]] ke-4)''' ''(m; 2000)''. * Tun [[Laksamana Mohamad Amin|Mohamad Amin bin Alang Duakap Alias Abdul Wakaf]] '''(Orang Kaya-Kaya [[Laksamana Raja Mahkota Perak]])''' ''(m;1899)''. * Tan Sri Dato' [[Chik Mohamad Yusuf bin Sheikh Abdul Rahman|Chik Haji Sir Mohamad Yusuf bin Sheikh Haji Sir Abdul Rahman]] - '''(Orang Kaya [[Bendahara Seri Maharaja]] Perak 01)''' ''(m; 1978)''. * Tan Sri Dato' [[Osman Talib|SR TS Ir Dr Haji Sir Osman bin Dr Ir Haji Sir Talib]] - '''(Orang Kaya [[Bendahara Seri Maharaja]] Perak 02)''' & '''([[Ketua Menteri Melaka]] 1)''' ''(m; 1986)''. * Dato' Seri Wan Abdul Halim bin Wan Abdul Jalil - '''(Orang Kaya-Kaya [[Temenggong Paduka Raja]] Perak 08)''' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Wan Omar bin Wan Hamaruddin - '''(Orang Kaya [[Temenggong Paduka Raja]] Perak 09)''' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Wan Ahmad Isa Shukri bin Wan Ahmad Rasdi - '''(Orang Kaya Menteri Seri Paduka Tuan]] Perak 04)''' ''(m; 0000)''. *Dato' Seri Wan Omar Bin Wan Ahmad Rasdi - '''(Orang Kaya-Kaya [[Menteri Paduka Tuan]] 5)'''' ''(m; 0000)''. * Datuk Osman bin Uda Maamor ''(Orang Kaya-Kaya [[Shahbandar Paduka Indera]] Perak 09)'' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Ibrahim bin Abdul Karim - '''(Orang Kaya-Kaya [[Shahbandar Paduka Indera]] 07)''' '''(m; 0000)'''. * Dato' Wan Mohd Ali bin Wan Omar -'''(Orang Kaya-Kaya [[Seri Adika Raja Shahbandar Muda]] Perak 06)''' ''(m; 0000)''. * Datuk Setia Bijaya Diraja Jeragan Abdul Shukor bin uzal - '''(Orang Kaya-Kaya [[Setia Bijaya Diraja]] Perak 07)''' ''(m; 0000)''. * Datuk Setia Mohd Noordin bin Jeragan Abdul Shukor - '''(Orang Kaya-Kaya [[Setia Bijaya Diraja]] Perak 08)''' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Abdul Wahab bin Mohd Noordin '''(Orang Kaya-Kaya [[Setia Bijaya Diraja]] Perak 09)''' ''(m; 0000)''. * Mohd Tahir bin Jeragan Abdul Shukor - ''([[Orang Besar Jajahan Hulu Perak]])''' ''(m; 0000)''. * Mohd Hamidi bin Mohd Tahir - ''([[Orang Besar Jajahan]] Manjung 08)''' ''(m; 0000)''. * Kolonel (B) Dato' Seri Mohamed Zulkifli bin Mohamed Kushairi - '''(Orang Kaya-Kaya [[Shahbandar Paduka Indera]] 09)''' & '''([[Orang Besar Jajahan Kerian]] 09)''' ''(m; 0000)''. == lihat juga == [[Makam Diraja Kuala Pahang]] [[Masjid Diraja Abdullah]] [[Masjid Diraja Sultan Alauddin Sulaiman]] [[Masjid Abidin]] == nota == == catatan == == rujukan == * [[Makam di Malaysia|Diraja Bukit Chandan]] * [[Bangunan dan struktur di Perak]] * [[Orang Besar Jajahan|Orang Besar Jajahan Perak]] 7g4h1128r6lxuv4atxxrbv7beoadq27 6809881 6809880 2026-03-26T20:46:23Z ~2026-10462-97 388536 /* Sultan */ 6809881 wikitext text/x-wiki '''Makam Diraja Bukit Chandan''' atau lebih dikenali sebagai ''Makam Diraja Al-Ghufran'' ialah sebuah Makam Diraja negeri [[Perak Darul Ridzuan]] yang terletak bersebelahan dengan [[Masjid Ubudiah, Perak|Masjid Ubudiah]] (sebelum ini digelar [[Masjid Negeri Perak]]), [[Bukit Chandan]] di Jalan Istana, 33000 [[Kuala Kangsar]], [[Perak]], [[Malaysia]]. == Sultan == Berikut merupakan senarai sultan yang dimakamkan di sini: *[[Sultan Abdullah Muhammad Shah II ibni Almarhum Sultan Ja'afar Safiuddin Mu'adzam Shah|Sultan Abdullah Muhammad Shah II]] (Marhum Habibullah) ''(Sultan Perak Ke-26)'' *[[Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah ibni al-Marhum Raja Bendahara Alang Iskandar|Sultan Idris Murshidul Azzam Shah I]] (Marhum Rahmatullah) ''(Sultan Perak Ke-28)'' *[[Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah ibni al-Marhum Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah|Sultan Abdul Jalil Nasiruddin Muhtaram Shah]] (Marhum Radziallah) ''(Sultan Perak Ke-29)'' *[[Sultan Iskandar Shah ibni al-Marhum Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah|Sultan allang Iskandar Shah II]] (Marhum Kaddasullah) ''(Sultan Perak Ke-30)'' *[[Sultan Abdul Aziz al-Mutasim Billah Shah ibni al-Marhum Raja Muda Musa|Sultan Abdul Aziz Al-Mutasim Billah Shah]] (Marhum Nik'matullah) ''(Sultan Perak Ke-31)'' *[[Sultan Yussuff Izzuddin Shah ibni al-Marhum Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah|Sultan Yussuf Izzuddin Shah]] (Marhum Ghafarullahu-lah) ''(Sultan Perak Ke-32)'' *[[Sultan Idris Shah II|Sultan Idris Al-Mutawakkil Alallahi Shah II]] (Marhum Afifullah) ''(Sultan Perak Ke-33)'' *[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah|Sultan Azlan Muhibbuddin Shah ibni Sultan Yussuf Izzuddin Shah]] (Marhum Al-Maghfullah) ''(Sultan Perak Ke-34)'' == Raja Permaisuri == Berikut merupakan senarai Raja Permaisuri Perak: * Raja Tipah binti Almarhum Sultan Haji Sir Shahabuddin Riayat Shah Saifullah ''([[Raja Permaisuri Perak|Raja Perempuan Ke-26]])'' * Raja Nuteh Aishah binti Almarhum Sultan Haji Sir Yusuf Sharifuddin Muzaffar Shah I Ghafirullah ''(Raja Perempuan Ke-28)'' * Raja Nuteh Zahra @ Jahrah binti Almarhum Sultan Haji Sir Ali al-Mukammal Inayat Shah I Nabiallah ''(Raja Perempuan Ke-29)'' * Raja Puteh Umi Kalsom binti Almarhum Raja Haji Sir Kulop Muhammad Iskandar Kramat Shah I ''(Raja Perempuan Ke-30)'' * Raja Khalijah binti Almarhum Sultan Haji Sir Idris Murshidul Azzam Shah I Rahmatullah - ''(Raja Perempuan Ke-31)'' * Raja Taayah binti Almarhum Raja Bendahara Haji Sir Abdul Hamid Shah I - ''(Raja Perempuan Ke-32)'' * [[Raja Muzwin binti Raja Ariff Shah]] ''(Raja Perempuan Ke-33)'' == Kerabat Diraja == ''Keluarga Sultan Jhaffar SMSI'' * 01.Sultan Abdullah MS2 ** 01.[[Raja Ngah Muhammad Mansur ibni Sultan Abdullah Muhammad Shah II|Raja Haji Sir Ngah Muhammad Mansur Shah ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II]] - ''(m; 1922)''. *** 02.[[Raja Kamar ul-Zaman|Raja Haji Sir Kamar ul-Zamman Shah ibni Raja Haji Sir Ngah Muhammad Mansur Shah]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]])''' ''(m; 1955)''. ** 02.[[Raja Chulan ibni Sultan Abdullah Muhammad Shah II|Raja Haji Sir Chulan Shah ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]])''' ''(m; 1933)''. *** 01.[[Raja Zainal Azman Shah|Raja Haji Sir Zainal Azman Shah ibni Raja Haji Sir Chulan Shah]] - '''([[Raja Kecil Bongsu]])''' ''(m; 1957)''. **** 01.Raja Aminullah Chulan Shah ibni Raja Kechil Bongsu Raja Haji Sir Zainal Azman Shah - (0000). **** 02.[[Raja Izzuddin Chulan|Raja Haji Sir Izzhuddin Chullan Shah ibni Raja Kechil Bongsu Raja Haji Sir Zainal Azman Shah]] - '''[[Raja Kecil Bongsu]]''' ''(m; December 2021)''. ** 03.[[Raja Said Taupy|Raja Haji Sir Shaid Tauphiey Shah ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II]] - '''([[Raja Kecil Besar|Raja Kecil Besar Perak]])''' ''(m; 1960)''. *** 01.[[Raja Rastam Shahrome Raja Said Tauphy|Raja Haji Sir Rostam Shahrome Shah ibni Raja Kechil Besar Raja Haji Sir Shaid Tauphiey Shah]] - '''Ahli [[Parlimen Malaysia]] bagi [[Parlimen]] [[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor]], [[Kuala Selangor]]''' ''(m; 1967)''. ** 04.Raja Haji Sir Abdul Rahman ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II - ''(m; 1957)''. *** 03.[[Raja Lope Nur Rashid|Raja Haji Sir Lope Nur Rashid Shah ibni Raja Haji Sir Abdul Rahman Shah]] - '''([[Raja Kecil Tengah]])''' ''(m; December 1957)''. ** 05.Raja Haji Sir Abdul Malik Mansur Shah II ibni Sultan Haji Sir Abdullah Muhammad Shah II - ''(m; 1969)''. *** 04.[[Raja Ahmad Hashim|Raja Haji Sir Ahmadd Hissham Shah ibni Raja Haji Sir Abdul Marllhik Mansur Shah II]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]])''' ''(m; 1997)''. * 02.[[Raja Muda Musa ibni Sultan Jaafar Safiuddin Muazzam Shah|Raja Haji Sir Mussyar Assain Inayah Shah I ibni Almarhum Sultan Jaffar Saffiuddin Muazzam Shah I]] - '''([[Raja Muda Perak]])''' ''(m; April 1882)''. ** 01.Sultan Aziz *** 01.[[Raja Muda Musa ibni Sultan Abdul Aziz al-Mu’tasim Billah Shah|Raja Haji Sir Mussyar Assain Inayah Shah II ibni Almarhum Sultan Abdul Aziz al-Mu'tassim Billah Shah]] - '''([[Raja Muda Perak]])''' ''(m, Oktober 1938)''. ** 02.Raja Haji Sir Jaffar Azlop al-Mu'tassim Billah Shah ibni Almarhum Raja Haji Sir Mussyar Assain Inayah Shah I ''(m; 1889)''. ----- ''Keluarga [[Raja Alang Iskandar]] MSI'' * Sultan Idris I ** 01.Sultan Jalil I *** 01.Sultan Yussof I **** 01.[[Raja al-Ikram|Raja Haji Sir al-Eikrham Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah I]] - '''([[Raja Di-Hilir Perak]], r. 1951 - 1979)''' ''(m; 1979)'' **** 02.[[Raja Zairan Shah|Raja Haji Sir Zhairran Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah I]] - ''(m; 1999)''. **** 03.[[Raja Baharom Shah|Raja Haji Sir Baharom Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah I]] - ''(m; 2010)'' ** 02.[[Raja Abdul Hamid|Raja Haji Sir Abdul Hamid Shah ibni Sultan Haji Sir Idris Murshidul Azzam Shah I Rahmatullah]] - '''[[Raja Bendahara Perak]]''' ''(m; 1952)''. *** 03.Raja Razman ** 03.Sultan Alang Iskandar SII *** 01.Raja Hassan al-Shukri Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II ''(m; 1938)''. *** 02.Sultan Idris MASII. **** 03.Raja Haji Sir Shahruzzaman shah ibni Sultan Haji Sir Idris al-Mutawakil Alallahi Shah II - ''(m; 2014)''. **** 04.Raja Haji Sir Ahmad Iskandar Shah III ibni Sultan Haji Sir Idris al-Mutawakil Alallahi Shah II - ''(m; 2003)''. *** 03.[[Raja Ahmad Saiffuddin|Raja Haji Sir Ahmad Shaiffuddin Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II]] - '''[[Raja Muda Perak]]''' ''(m; 1988)''. *** 04.Raja Haji Sir Ismaol Iskandor Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II - ''(m; 1988)''. *** 05.Raja Haji Sir Muhammad Iskhandar Shah ibni Sultan Haji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II - ''(m; 1988)''. *** 06.Raja Haji Sir Muhammad Harrison Shah ibni Sultan Hajji Sir Alang Iskandar Muainayat Shah II - ''(m; 1988)''. ** 04.[[Raja Harun al-Rashid|Raja Hajji Sir Harrun al-Rashid Shah I ibni Sultan Haji Sir Idris Mushidul Azam Shah I]] - '''[[Raja Kecil Sulong]])''' ''(m; 1952)''. *** 11.Raja Haji Sir Shahhar Harrun Shah ibni Raja Haji Sir Harrun al-Rashid Shah I - ''(m; 1959)''. **** 01.Raja Haji Sir Harrun al-Rashid Shah II ibni Raja Haji Sir Shahhar Harrun Shah I - ''(m; 1969)''. ** 05.[[Raja Abdul Rashid|Raja Haji Sir Abdul Rasshid Shah ibni Sultan Haji Sir Idris Musshiddul al-Adzham Shah I]] - '''[[Raja Bendahara]]''' ''(m; 1959)''. *** 01.Raja Haji Sir Ahmad Baharuddin Ismail Shah Ibni Raja Haji Sir Abdul Rashid Shah - ''(m; 1979)'' (ayah kepada [[Raja Kamarul Bahrin]]). ----- ''Sultan Yussuf SMS1'' * 01. * 02. * 03. * 04.[[Raja Haji Johor|Raja Haji Sir Johhaoir Shah ibni Sultan Haji Sir Yussuf Shariffuddin al-Mudzaffar Shah I - '''[[Raja Kecil Besar]] Perak''' ''(m; 1899)''. ** 01.Raja Haji Sir Ariff Shah ibni [[Raja Kecil Besar]] Raja Haji Sir Johhaoir Shah - '''Pawang Di-Raja Perak''' ''(m; 1920). ----- * [[Raja Ibrahim|Raja Haji Sir Ibrahim Shah ibni Sultan Haji Sir Mansur Shah II]] - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m; 0000)''. ** [[Raja Mahmudd|Raja Haji Sir Mahmud Shah ibni Raja Bendahara Haji Sir Ibrahim Shah]] - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m; 0000)''. * [[Raja Daud|Raja Haji Sir Dhaudd Shah]] ibni Sultan Haji Sir Mahmud Shah II - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m; 0000)''. ---- * 01.Raja Haji Sir Ommar Ali Shah ibni Sultan Haji Sir Ali Mukammal Inayat Shah - ''(m, 0000)''. ** 01.[[Raja Ngah Ali I|Raja Haji Sir Ngah Ali Osman Shah I ibni Raja Haji Sir Ommar Ali Shah]] - '''([[Raja Kecil Bongsu]] Perak)''' ''(m; 0000)''. * 02.Raja Haji Sir Osman Ali Shah ibni Sultan Haji Sir Ali al-Mukammal Inayat Shah - '''([[Raja Bendahara Perak]])''' ''(m. 0000)''. ** 01.Raja Haji Sir Muhammad Iskandar Shah Ibni Raja Haji Sir Osman Ali Shah - ''(m; 0000)''. *** 01.[[Raja Ngah Ali II|Raja Haji Ngah Ali Osman Shah II Ibni Raja Haji Sir Muhammad Iskandar Shah]] - '''[[Raja Kecil Bongsu]]''' ''(m; 0000)''. <hr>----<hr>----<hr>----<hr>----<hr> ''Azlan MS'' * [[Raja Ashman Shah|Raja Hajji Ashman Muizzuddin Shah]] ibni [[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah]] - ''[[Raja Kecil Sulong]] Perak'' ''(r.2010-2012, m; 2012)''. == Kerabat Bangsawan Perak == * Tun [[Mohamed Suffian bin Mohamed Hashim]] - '''([[Ketua Hakim Negara Malaysia]] ke-4)''' ''(m; 2000)''. * Tun [[Laksamana Mohamad Amin|Mohamad Amin bin Alang Duakap Alias Abdul Wakaf]] '''(Orang Kaya-Kaya [[Laksamana Raja Mahkota Perak]])''' ''(m;1899)''. * Tan Sri Dato' [[Chik Mohamad Yusuf bin Sheikh Abdul Rahman|Chik Haji Sir Mohamad Yusuf bin Sheikh Haji Sir Abdul Rahman]] - '''(Orang Kaya [[Bendahara Seri Maharaja]] Perak 01)''' ''(m; 1978)''. * Tan Sri Dato' [[Osman Talib|SR TS Ir Dr Haji Sir Osman bin Dr Ir Haji Sir Talib]] - '''(Orang Kaya [[Bendahara Seri Maharaja]] Perak 02)''' & '''([[Ketua Menteri Melaka]] 1)''' ''(m; 1986)''. * Dato' Seri Wan Abdul Halim bin Wan Abdul Jalil - '''(Orang Kaya-Kaya [[Temenggong Paduka Raja]] Perak 08)''' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Wan Omar bin Wan Hamaruddin - '''(Orang Kaya [[Temenggong Paduka Raja]] Perak 09)''' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Wan Ahmad Isa Shukri bin Wan Ahmad Rasdi - '''(Orang Kaya Menteri Seri Paduka Tuan]] Perak 04)''' ''(m; 0000)''. *Dato' Seri Wan Omar Bin Wan Ahmad Rasdi - '''(Orang Kaya-Kaya [[Menteri Paduka Tuan]] 5)'''' ''(m; 0000)''. * Datuk Osman bin Uda Maamor ''(Orang Kaya-Kaya [[Shahbandar Paduka Indera]] Perak 09)'' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Ibrahim bin Abdul Karim - '''(Orang Kaya-Kaya [[Shahbandar Paduka Indera]] 07)''' '''(m; 0000)'''. * Dato' Wan Mohd Ali bin Wan Omar -'''(Orang Kaya-Kaya [[Seri Adika Raja Shahbandar Muda]] Perak 06)''' ''(m; 0000)''. * Datuk Setia Bijaya Diraja Jeragan Abdul Shukor bin uzal - '''(Orang Kaya-Kaya [[Setia Bijaya Diraja]] Perak 07)''' ''(m; 0000)''. * Datuk Setia Mohd Noordin bin Jeragan Abdul Shukor - '''(Orang Kaya-Kaya [[Setia Bijaya Diraja]] Perak 08)''' ''(m; 0000)''. * Dato' Seri Abdul Wahab bin Mohd Noordin '''(Orang Kaya-Kaya [[Setia Bijaya Diraja]] Perak 09)''' ''(m; 0000)''. * Mohd Tahir bin Jeragan Abdul Shukor - ''([[Orang Besar Jajahan Hulu Perak]])''' ''(m; 0000)''. * Mohd Hamidi bin Mohd Tahir - ''([[Orang Besar Jajahan]] Manjung 08)''' ''(m; 0000)''. * Kolonel (B) Dato' Seri Mohamed Zulkifli bin Mohamed Kushairi - '''(Orang Kaya-Kaya [[Shahbandar Paduka Indera]] 09)''' & '''([[Orang Besar Jajahan Kerian]] 09)''' ''(m; 0000)''. == lihat juga == [[Makam Diraja Kuala Pahang]] [[Masjid Diraja Abdullah]] [[Masjid Diraja Sultan Alauddin Sulaiman]] [[Masjid Abidin]] == nota == == catatan == == rujukan == * [[Makam di Malaysia|Diraja Bukit Chandan]] * [[Bangunan dan struktur di Perak]] * [[Orang Besar Jajahan|Orang Besar Jajahan Perak]] 8e1d8vhld58hydannkonb1eui0i6us9 0 755930 6809815 6689367 2026-03-26T14:26:25Z Udin Azmi 248944 6809815 wikitext text/x-wiki {{other uses|Rem}} {{Infobox musical artist |name = Rem |image = RamzaniKassim.jpg |caption = Rem di Kuala Lumpur pada Mac 2012 |image_size = |lanscape = |background = solo |birth_name = Ramzani bin Kassim |alias = |birth_date ={{birth date and age|1974|9|16}} |origin = [[Sibu]], [[Sarawak]], [[Malaysia]] |genre = [[Pop]], Rhythm, [[Balada]] dan [[Blues]] |instruments = Vokal |years_active = 1997 - kini |associated_acts = [[Ajai]], [[Raihan]], [[NowSeeHeart]], [[Hetty Sarlene]], Andy Flop Poppy |occupation = [[Penyanyi]], [[pelakon]] |label = Warner Music Malaysia <br> New Southern Records (NSR) |influences = |url= }} '''Ramzani Kassim''' (lahir 16 September 1974) atau lebih dikenali sebagai '''Rem''' ialah seorang penyanyi [[Malaysia]] yang mula mencipta nama pada tahun 1997 menerusi lagu '''Semua Orang Tahu (S.O.T)''' serta lagu '''Selingkar Kasih'''. Beliau membawa muzik pop dan cukup terkenal dengan vokal serak basah dan meneran serta pernah tiga kali dicalonkan dalam kategori [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Vokal Lelaki Terbaik]] di [[Anugerah Industri Muzik]]. Beliau berasal dari [[Sibu]], [[Sarawak]]. ==Kerjaya== Rem mula dicungkil bakat menerusi pencarian penyanyi lelaki pop baru di bawah payung Warner Muzik Malaysia pada tahun 1996. Sebelum itu Rem sering membuat persembahan di hotel-hotel sekitar negeri kelahirannya, [[Sarawak]]. Album debutnya mendapat sentuhan komposer yang baru meningkat naik ketika itu, [[Ajai]]. Pada pertengahan tahun 1997, muncullah album yang mengambil [[Rem (album 1997)|namanya sendiri sebagai judul]] itu ke pasaran umum. Menerusi album itu Rem cukup popular dengan tiga buah lagu ciptaan Ajai iaitu ''Semua Orang Tahu (S.O.T)'' ''Selingkar Kasih'' dan ''Kasih Kembalilah'' <ref>http://utusan.com.my/utusan/Hiburan/20130118/hi_02/Menyanyi-kerana-Selingkar-Kasih</ref>. Ketika berlangsungnya [[Anugerah Industri Muzik ke-5]] pada 1998, Rem dicalonkan dalam dua kategori penting termasuk Vokal Terbaik, dan berjaya memenangi kategori [[Artis Baru Terbaik Anugerah Industri Muzik|Artis Baharu Terbaik (Lelaki)]]. Album keduanya yang berjudul ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' muncul pada tahun 1999 dan cukup popular dengan lagu yang dijadikan judul album <ref>http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1999&dt=1116&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=et_04.htm</ref>. Lagu itu berjaya mara ke pertandingan akhir [[Anugerah Juara Lagu 2000|Anugerah Juara Lagu ke-15]]. Selepas kejayaan itu Rem bertukar syarikat rakaman dari Warner Music ke New Southern Records (NSR) pada tahun 2001 dan menghasilkan dua buah album iaitu ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' dan ''[[Satu Suara (album 2004)|Satu Suara]]''. Ketika itu Rem cukup popular dengan lagu balada ''Erti Kasih'' (2002) <ref>http://utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=1001&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm</ref> dan hits terakhirnya setakat ini, ''Pendusta Cinta'' pada tahun 2004. Setelah agak lama menyepi, pada tahun 2009 beliau muncul dengan lagu single berjudul ''Selalu Ada'' dan disusuli pada tahun 2014 kolaborasinya bersama komposer muda Fynn Jamal yang berjudul ''Nanti Bila Kaya'' <ref>http://manakedai.blogspot.com/2012/03/rem-tidak-trauma-selepas-gagal.html</ref>. Ternyata semangat Rem tidak pernah pudar dalam dunia nyanyian walaupun lama tanpa album. Malah semangatnya begitu kental sehebat vokalnya yang bergetar untuk meneruskan perjuangan seni. Kata Rem, kelibatnya 'menyepi' cuma di media cetak dan elektronik tetapi tidak di pentas persembahan kerana sehingga kini masih aktif menyanyi di pentas-pentas korporat <ref>http://whitect30-tentangartis.blogspot.com/2009/10/rem-selalu-ada.html</ref>. Dalam pada itu Rem juga berjinak-jinak dalam dunia lakonan menerusi drama-drama TV tetapi dunia nyanyian masih menjadi keutamaannya. ==Diskografi== ===Album studio=== * ''[[Rem (album 1997)|Rem]]'' (1997) * ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' (1999) * ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' (2002) ===Album Kompilasi=== * ''[[Satu Suara (album 2004)|Satu Suara]]'' (2004) ===Single=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| Tahun ! rowspan="2"| Judul Lagu ! colspan="4"| Kedudukan Tertinggi Carta ! rowspan="2"| Album |- style="font-size:smaller;" ! width="40"| Era ! width="40"| Muzik.fm ! width="40"| Baik Banget ! width="40"| Muzik-muzik |- | rowspan="2"|1997 | align="left"| "Semua Orang Tahu (S.O.T)" | &mdash; | 3 | &mdash; | 1 | align="left" rowspan="5"| ''[[Rem (album 1997)|Rem]]'' |- | align="left"| "Selingkar Kasih" | &mdash; | 1 | &mdash; | 2 |- | rowspan="3"|1998 | align="left"| "Kasih Kembalilah" | &mdash; | 4 | &mdash; | 6 |- | align="left"| "Hanya Dirimu" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | align="left"| "Lya" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="1"|1999 | align="left"| "Hanya Denganku" | &mdash; | 11 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="3"| ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' |- | rowspan="4"|2000 | align="left"| "Impian Cinta" | &mdash; | 1 | &mdash; | 2 |- | align="left"| "Yang Ku Pinta" | &mdash; | 18 | &mdash; | 20 |- | align="left"| "Mulianya Ramadan" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="2"| ''Maafkan'' |- | align="left"| "Lebaran Ini" <br><small>bersama [[Ajai]], kumpulan [[Raihan]] dan [[NowSeeHeart]]</small> | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="1"|2001 | align="left"| "Hampa" <br><small>duet bersama Hetty Sarlene</small> | &mdash; | 11 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"| ''Tiada Lain'' |- | rowspan="3"|2002 | align="left"| "Erti Kasih" | &mdash; | 2 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="5"| ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' |- | align="left"| "Right Here Right Now" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | align="left"| "Gina"<br><small>duet bersama Andy Flop Poppy</small> | &mdash; | 17 | &mdash; | 12 |- | rowspan="2"|2003 | align="left"| "Kekesalan" | &mdash; | 10 | &mdash; | 18 |- | align="left"| "Setiap Waktu" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="2"|2004 | align="left"| "Pendusta Cinta" | &mdash; | 9 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="2"| ''[[Satu Suara (album 2004)|Satu Suara]]'' |- | align="left"| "Di Mana" | &mdash; | 15 | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="1"|2009 | align="left"| "Selalu Ada" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"| ''Selalu Ada'' |- | rowspan="1"|2012 | align="left"| "Nanti Bila Kaya" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"| ''Nanti Bila Kaya'' |- | 2018 | align="left"|"Sinar Kasih" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"{{NA}} |- |} ==Filemografi== ===Televisyen=== * "Mak Andam Terlampau" (2004) * "Suria Kasanova" (2006) * "Pintu Taubat" (2013) ==Pencapaian== {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="6" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=6 style="background:#B0C4DE;" | [[Anugerah Industri Muzik]] Malaysia (AIM) |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Tahun ! style="background: #CCCCCC;" | Kategori ! style="background: #CCCCCC;" | Karya Tercalon ! style="background: #CCCCCC;" | Album / Material ! style="background: #CCCCCC;" | Keputusan |- |rowspan="2" | 1998 ([[Anugerah Industri Muzik ke-5|AIM 5]]) | [[Artis Baru Terbaik Anugerah Industri Muzik|Artis Baharu Terbaik (Lelaki)]] | |rowspan="2" | ''[[Rem (album 1997)|Rem]]'' | {{won}} |- | [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Persembahan Vokal Lelaki Terbaik di Dalam Album]] | | {{nom}} |- |rowspan="1" | 1999 ([[Anugerah Industri Muzik ke-7|AIM 7]]) | [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Persembahan Vokal Lelaki Terbaik di Dalam Album]] | | ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' | {{nom}} |- |rowspan="2" | 2002 ([[Anugerah Industri Muzik ke-10|AIM 10]]) | Susunan Muzik Dalam Lagu Terbaik | "Erti Kasih" |rowspan="2" | ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' | {{nom}} |- | [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Persembahan Vokal Lelaki Terbaik di Dalam Album]] | | {{nom}} |- |} {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=7 style="background:#B0C4DE;" | [[Anugerah Juara Lagu]] (AJL) |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Tahun ! style="background: #CCCCCC;" | Lagu ! style="background: #CCCCCC;" | Album ! style="background: #CCCCCC;" | Pencipta Lagu ! style="background: #CCCCCC;" | Penulis Lirik ! style="background: #CCCCCC;" | Kategori ! style="background: #CCCCCC;" | Keputusan |- | 2000 (AJL 15) | ''Impian Cinta'' | ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' | Ajak | Ajak | Balada | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB name}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Peserta Gegar Vaganza]] j3u0nistwl2rlog5xq1n1hzo6fv5a61 6809816 6809815 2026-03-26T14:26:56Z Udin Azmi 248944 6809816 wikitext text/x-wiki {{other uses|Rem}} {{Infobox musical artist |name = Rem |image = RamzaniKassim.jpg |caption = Rem di Kuala Lumpur pada Mac 2012 |image_size = |lanscape = |background = solo |birth_name = Ramzani bin Kassim |alias = |birth_date = {{birth date and age|1974|9|16}} |origin = [[Sibu]], [[Sarawak]], [[Malaysia]] |genre = [[Pop]], Rhythm, [[Balada]] dan [[Blues]] |instruments = Vokal |years_active = 1997–kini |associated_acts = [[Ajai]], [[Raihan]], [[NowSeeHeart]], [[Hetty Sarlene]], Andy Flop Poppy |occupation = [[Penyanyi]], [[pelakon]] |label = Warner Music Malaysia <br> New Southern Records (NSR) |influences = |url= }} '''Ramzani Kassim''' (lahir 16 September 1974) atau lebih dikenali sebagai '''Rem''' ialah seorang penyanyi [[Malaysia]] yang mula mencipta nama pada tahun 1997 menerusi lagu '''Semua Orang Tahu (S.O.T)''' serta lagu '''Selingkar Kasih'''. Beliau membawa muzik pop dan cukup terkenal dengan vokal serak basah dan meneran serta pernah tiga kali dicalonkan dalam kategori [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Vokal Lelaki Terbaik]] di [[Anugerah Industri Muzik]]. Beliau berasal dari [[Sibu]], [[Sarawak]]. ==Kerjaya== Rem mula dicungkil bakat menerusi pencarian penyanyi lelaki pop baru di bawah payung Warner Muzik Malaysia pada tahun 1996. Sebelum itu Rem sering membuat persembahan di hotel-hotel sekitar negeri kelahirannya, [[Sarawak]]. Album debutnya mendapat sentuhan komposer yang baru meningkat naik ketika itu, [[Ajai]]. Pada pertengahan tahun 1997, muncullah album yang mengambil [[Rem (album 1997)|namanya sendiri sebagai judul]] itu ke pasaran umum. Menerusi album itu Rem cukup popular dengan tiga buah lagu ciptaan Ajai iaitu ''Semua Orang Tahu (S.O.T)'' ''Selingkar Kasih'' dan ''Kasih Kembalilah'' <ref>http://utusan.com.my/utusan/Hiburan/20130118/hi_02/Menyanyi-kerana-Selingkar-Kasih</ref>. Ketika berlangsungnya [[Anugerah Industri Muzik ke-5]] pada 1998, Rem dicalonkan dalam dua kategori penting termasuk Vokal Terbaik, dan berjaya memenangi kategori [[Artis Baru Terbaik Anugerah Industri Muzik|Artis Baharu Terbaik (Lelaki)]]. Album keduanya yang berjudul ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' muncul pada tahun 1999 dan cukup popular dengan lagu yang dijadikan judul album <ref>http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1999&dt=1116&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=et_04.htm</ref>. Lagu itu berjaya mara ke pertandingan akhir [[Anugerah Juara Lagu 2000|Anugerah Juara Lagu ke-15]]. Selepas kejayaan itu Rem bertukar syarikat rakaman dari Warner Music ke New Southern Records (NSR) pada tahun 2001 dan menghasilkan dua buah album iaitu ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' dan ''[[Satu Suara (album 2004)|Satu Suara]]''. Ketika itu Rem cukup popular dengan lagu balada ''Erti Kasih'' (2002) <ref>http://utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=1001&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm</ref> dan hits terakhirnya setakat ini, ''Pendusta Cinta'' pada tahun 2004. Setelah agak lama menyepi, pada tahun 2009 beliau muncul dengan lagu single berjudul ''Selalu Ada'' dan disusuli pada tahun 2014 kolaborasinya bersama komposer muda Fynn Jamal yang berjudul ''Nanti Bila Kaya'' <ref>http://manakedai.blogspot.com/2012/03/rem-tidak-trauma-selepas-gagal.html</ref>. Ternyata semangat Rem tidak pernah pudar dalam dunia nyanyian walaupun lama tanpa album. Malah semangatnya begitu kental sehebat vokalnya yang bergetar untuk meneruskan perjuangan seni. Kata Rem, kelibatnya 'menyepi' cuma di media cetak dan elektronik tetapi tidak di pentas persembahan kerana sehingga kini masih aktif menyanyi di pentas-pentas korporat <ref>http://whitect30-tentangartis.blogspot.com/2009/10/rem-selalu-ada.html</ref>. Dalam pada itu Rem juga berjinak-jinak dalam dunia lakonan menerusi drama-drama TV tetapi dunia nyanyian masih menjadi keutamaannya. ==Diskografi== ===Album studio=== * ''[[Rem (album 1997)|Rem]]'' (1997) * ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' (1999) * ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' (2002) ===Album Kompilasi=== * ''[[Satu Suara (album 2004)|Satu Suara]]'' (2004) ===Single=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| Tahun ! rowspan="2"| Judul Lagu ! colspan="4"| Kedudukan Tertinggi Carta ! rowspan="2"| Album |- style="font-size:smaller;" ! width="40"| Era ! width="40"| Muzik.fm ! width="40"| Baik Banget ! width="40"| Muzik-muzik |- | rowspan="2"|1997 | align="left"| "Semua Orang Tahu (S.O.T)" | &mdash; | 3 | &mdash; | 1 | align="left" rowspan="5"| ''[[Rem (album 1997)|Rem]]'' |- | align="left"| "Selingkar Kasih" | &mdash; | 1 | &mdash; | 2 |- | rowspan="3"|1998 | align="left"| "Kasih Kembalilah" | &mdash; | 4 | &mdash; | 6 |- | align="left"| "Hanya Dirimu" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | align="left"| "Lya" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="1"|1999 | align="left"| "Hanya Denganku" | &mdash; | 11 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="3"| ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' |- | rowspan="4"|2000 | align="left"| "Impian Cinta" | &mdash; | 1 | &mdash; | 2 |- | align="left"| "Yang Ku Pinta" | &mdash; | 18 | &mdash; | 20 |- | align="left"| "Mulianya Ramadan" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="2"| ''Maafkan'' |- | align="left"| "Lebaran Ini" <br><small>bersama [[Ajai]], kumpulan [[Raihan]] dan [[NowSeeHeart]]</small> | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="1"|2001 | align="left"| "Hampa" <br><small>duet bersama Hetty Sarlene</small> | &mdash; | 11 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"| ''Tiada Lain'' |- | rowspan="3"|2002 | align="left"| "Erti Kasih" | &mdash; | 2 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="5"| ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' |- | align="left"| "Right Here Right Now" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | align="left"| "Gina"<br><small>duet bersama Andy Flop Poppy</small> | &mdash; | 17 | &mdash; | 12 |- | rowspan="2"|2003 | align="left"| "Kekesalan" | &mdash; | 10 | &mdash; | 18 |- | align="left"| "Setiap Waktu" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="2"|2004 | align="left"| "Pendusta Cinta" | &mdash; | 9 | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="2"| ''[[Satu Suara (album 2004)|Satu Suara]]'' |- | align="left"| "Di Mana" | &mdash; | 15 | &mdash; | &mdash; |- | rowspan="1"|2009 | align="left"| "Selalu Ada" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"| ''Selalu Ada'' |- | rowspan="1"|2012 | align="left"| "Nanti Bila Kaya" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"| ''Nanti Bila Kaya'' |- | 2018 | align="left"|"Sinar Kasih" | &mdash; | &mdash; | &mdash; | &mdash; | align="left" rowspan="1"{{NA}} |- |} ==Filemografi== ===Televisyen=== * "Mak Andam Terlampau" (2004) * "Suria Kasanova" (2006) * "Pintu Taubat" (2013) ==Pencapaian== {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="6" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=6 style="background:#B0C4DE;" | [[Anugerah Industri Muzik]] Malaysia (AIM) |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Tahun ! style="background: #CCCCCC;" | Kategori ! style="background: #CCCCCC;" | Karya Tercalon ! style="background: #CCCCCC;" | Album / Material ! style="background: #CCCCCC;" | Keputusan |- |rowspan="2" | 1998 ([[Anugerah Industri Muzik ke-5|AIM 5]]) | [[Artis Baru Terbaik Anugerah Industri Muzik|Artis Baharu Terbaik (Lelaki)]] | |rowspan="2" | ''[[Rem (album 1997)|Rem]]'' | {{won}} |- | [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Persembahan Vokal Lelaki Terbaik di Dalam Album]] | | {{nom}} |- |rowspan="1" | 1999 ([[Anugerah Industri Muzik ke-7|AIM 7]]) | [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Persembahan Vokal Lelaki Terbaik di Dalam Album]] | | ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' | {{nom}} |- |rowspan="2" | 2002 ([[Anugerah Industri Muzik ke-10|AIM 10]]) | Susunan Muzik Dalam Lagu Terbaik | "Erti Kasih" |rowspan="2" | ''[[Setiap Waktu (album 2002)|Setiap Waktu]]'' | {{nom}} |- | [[Persembahan Vokal Lelaki Terbaik (AIM)|Persembahan Vokal Lelaki Terbaik di Dalam Album]] | | {{nom}} |- |} {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=7 style="background:#B0C4DE;" | [[Anugerah Juara Lagu]] (AJL) |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Tahun ! style="background: #CCCCCC;" | Lagu ! style="background: #CCCCCC;" | Album ! style="background: #CCCCCC;" | Pencipta Lagu ! style="background: #CCCCCC;" | Penulis Lirik ! style="background: #CCCCCC;" | Kategori ! style="background: #CCCCCC;" | Keputusan |- | 2000 (AJL 15) | ''Impian Cinta'' | ''[[Impian Cinta (album 1999)|Impian Cinta]]'' | Ajak | Ajak | Balada | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDB name}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Peserta Gegar Vaganza]] 4lej8y0ibufhl3ojz5xnsoao8uu0ydt 0 762481 6809934 6805099 2026-03-27T00:11:36Z ~2026-18925-71 393115 6809934 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Ayda Jebat | image = Ayda Jebat for Rindu Awak 200% drama series (cropped).jpeg | image_size = 200px | caption = Ayda di set penggambaran drama ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]''. | birth_name = Nur Suhada binti Jebat | birth_date = {{birth date and age|1992|3|17}} | birth_place = [[Ayer Keroh]], [[Melaka]], [[Malaysia]] | other_names = Ayda Jebat | education = Diploma Seni Muzik | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) | height = {{convert|157|cm|ftin|abbr=on}} | spouse = {{marriage|[[Nabil Mahir]]|2021}} | children = 3 | relatives = [[Fyna Jebat]] (adik) | occupation = {{hlist|Penyanyi|pelakon|duta|jurucakap produk}} | years_active = 2008–kini | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = [[Pop]], [[R&B]], [[Dangdut]] | instrument = Vokal | label = Paranormal Talents [[Warner Music Malaysia]] }}}} '''Nur Suhada "Ayda Jebat"''' (lahir 17 Mac 1992) ialah seorang penyanyi dan pelakon wanita [[Malaysia]].<ref>[http://www.era.fm/Zon-Interaktif/Interaktif/Artis-Terbaik-ERA/Ogos-2015 Artis Terbaik ERA Ogos 2015: Ayda Jebat]</ref> Beliau merupakan salah seorang peserta [[Akademi Fantasia (musim 9)|Akademi Fantasia musim ke-9]]. Beliau mula dikenali ramai menerusi drama ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' (2014). Kredit filem beliau termasuk ''[[Gila-Gila Remaja 2]]'' (2013), ''[[Pinjamkan Hatiku]]'' (2017) dan ''[[6 Jilake]]'' (2025).<ref>{{Cite web |url=http://www.kosmo.com.my/hiburan/ayda-jebat-mahu-bebas-berkarya-1.745335 |title=salinan arkib |access-date=2018-09-11 |archive-date=2018-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911110510/http://www.kosmo.com.my/hiburan/ayda-jebat-mahu-bebas-berkarya-1.745335 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kosmo.com.my/hiburan/cerewet-cara-ayda-jebat-1.809951 |title=salinan arkib |access-date=2019-01-01 |archive-date=2019-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101151139/http://www.kosmo.com.my/hiburan/cerewet-cara-ayda-jebat-1.809951 |url-status=live }}</ref> ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan sebagai Nur Suhada binti Jebat pada 17 Mac 1992 di [[Ayer Keroh]], [[Melaka]]<ref>https://www.bharian.com.my/node/119209</ref><ref>http://www.bhplus.com.my/node/261161</ref><ref>https://www.pressreader.com/malaysia/berita-harian-malaysia/20180508/282355450375087</ref> dan beliau merupakan anak sulung daripada empat beradik dalam keluarganya, beliau mempunyai dua adik perempuan dan seorang adik lelaki. Salah seorang adik perempuannya ialah Nur Shafinaz atau lebih mesra disapa Fina. Beliau dibesarkan oleh ibunya selepas ibu bapanya bercerai.<ref>https://www.bharian.com.my/node/119209</ref><ref>http://www.bhplus.com.my/node/261161</ref><ref>https://www.pressreader.com/malaysia/berita-harian-malaysia/20180508/282355450375087</ref> ==Akademi Fantasia 9== Pada Ayda berjaya terpilih diantara 12 orang pelajar ''[[Akademi Fantasia (musim 9)|Akademi Fantasia musim kesembilan]]'' yang mengikuti proses pelajaran dan pembelajaran dirumah kaca AF9. Namun pada konsert minggu 3, beliau dan [[Amir Jahari]] telahpun digugurkan dari akademi melalui ''Ops Gugur'' berikutan tiada peningkatan dalam persembahan selama 3 minggu di akademi. Berikut adalah persembahan beliau; {|class="wikitable" |- !Konsert !Lagu !Ked. |- ! Minggu Tirai | ''"Separuh Nafas"'' nyanyian asal [[Dewa 19|Dewa]] / ''"Love The Way You Lie"'' nyanyian asal [[Rihanna]] | align="center"|'''-''' |- ! Minggu 1 | ''"Teringin"'' nyanyian asal [[Shima]] | align="center"|3rd |- ! Minggu 2 | ''"Ilusi"'' nyanyian asal [[Adira]] | align="center"|5th |- ! Mingjm@ @ m j j tgmgm @ w@ag@tmwum@mt @tpta wpAgagu 3 | ''"Terlalu Istimewa"'' nyanyian asal [[Adibah Noor]] | Digugurkan |- |} ==Kerjaya== ===2011&ndash;2013: Akademi Fantasia dan permulaan kerjaya=== Kerjaya Ayda sebagai anak seni bermula apabila beliau menyertai program realiti [[Akademi Fantasia]] untuk [[Akademi Fantasia (musim 9)|musim ke-9]] di mana pada konsert tirai yang diadakan pada 2 April 2011, beliau menyanyikan lagu "Separuh Nafas" nyanyian kumpulan [[Dewa 19]] dan "Love The Way You Lie" nyanyian [[Rihanna]]. Bagaimanapun pada konsert minggu ketiga, Ayda tersingkir menerusi Operasi Gugur. Selepas Akademi Fantasia 9 berakhir, Ayda merakamkan single solonya bertajuk "Beri Aku Waktu" dan seterusnya memulakan kerjaya lakonannya menerusi watak pembantu sebagai Mira dalam telefilem ''CerCiter Cinta'' yang dibintangi oleh [[Rozita Che Wan]] dan Shahir dari Akademi Fantasia musim kelapan. Pada tahun 2013, Ayda membuat penampilan filem pertamanya menerusi watak pembantu sebagai Zetty dalam pembikinan semula filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'', ''[[Gila-Gila Remaja 2]]'' yang dibintangi oleh [[Hairul Azreen]], [[Faralyna Idris]] dan [[Bella Dally]], ia juga merupakan kesinambungan daripada [[Gila-Gila Remaja|filem asal 1985 dengan judul sama]] yang dibintangi oleh [[Faizal Hussein]]. ===2014: Kejayaan bersama ''Rindu Awak 200%''=== Ayda menempa kejayaan terbesarnya pada 2014 apabila beliau membawakan watak Armel Aisya dalam drama adaptasi novel ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' bersama [[Zul Ariffin]].<ref>{{cite news |title= Jangan terasa hati hubungan saya dengan Zul - Ayda Jebat|first=Serimah |last=Mohd Sallehuddin|newspaper=[[Berita Harian]] |date= 6 Mac 2015|url=http://www.bharian.com.my/node/38860|accessdate=29 Jun 2016 }}</ref> Siri itu kemudiannya menjadi rancangan televisyen Malaysia yang diiktiraf secara kritis sekaligus melonjakkan nama beliau ke puncak populariti dan melayakkan beliau memenangi Artis Baharu MeleTOP di [[Anugerah MeleTOP Era]]. ===2015&ndash;kini: Pengembangan kerjaya=== [[Fail:Ayda Jebat dalam sesi bergambar wajah tonton.jpg|thumb|right|upright|Ayda Jebat semasa sesi fotografi bersama Tonton.]] Pada tahun 2015, berikutan kejayaan drama ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'', Ayda mendapat peranan utama keduanya di dalam siri TV, ''[[Suami Sebelah Rumah]]'' bersama pelakon dan penyanyi, [[Izzue Islam]]. Sementara drama itu masih bersiaran, beliau melakonkan watak pembantu dalam siri ''[[Isteri Separuh Masa]]'' bersama [[Emma Maembong]] dan [[Aiman Hakim Ridza]]. Beliau sekali lagi digandingkan bersama Zul menerusi siri drama adaptasi novel, ''[[M.A.I.D. (drama)|M.A.I.D.]]''. Beliau telah dipilih menjadi antara pelakon yang meminjamkan suara mereka dalam versi bahasa Melayu bagi filem aksi cereka sains Amerika Syarikat 2014, ''[[Transformers: Age of Extinction]]''. Beliau memegang watak sebagai Tessa Yeager yang dilakonkan oleh [[Nicola Peltz]].<ref>{{cite web|url=http://m.themalaymailonline.com/showbiz/article/all-star-treat-from-hbo-asia-with-transformers-in-bahasa|title=All star treat from HBO Asia with ‘Transformers’ in Bahasa|author=''Gwen Manickam''|date=July 15, 2015|work=|publisher=malaymail online|accessdate=July 16, 2015}} '''(Inggeris)'''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/transformers-versi-tempatan-sempena-syawal-1.410959|title=Transformers versi tempatan sempena Syawal|author=|date=Julai 16, 2015|work=|publisher=Sinar Harian|accessdate=Julai 16, 2015|archive-date=2018-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707144347/http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/transformers-versi-tempatan-sempena-syawal-1.410959|url-status=dead}}</ref> Pada Julai 2015, beliau melancarkan single "[[Siapa Diriku]]"  hasil ciptaan Omar K. Lagu ini secara jelas menceritakan mengenai realiti kehidupan anak seni yang sering menjadi mangsa kecaman pahlawan papan kekunci di media sosial. Muzik videonya yang dimuatnaik di saluran [[YouTube]] rasmi beliau pada 14 September 2015 berjaya mencecah tontonan lebih satu juta hanya dalam masa tiga minggu.<ref>{{cite web|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2015/10/09/ayda-jebat-muzik-video/|title='Siapa Diriku' Raih Lebih Sejuta Tontonan Dalam Masa 3 Minggu|author=Feride Hikmet Atak|date=9 Oktober 2015|work=|publisher=[[mSTAR Online]]|accessdate=28 Oktober 2015|archive-date=2017-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728123635/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2015/10/09/ayda-jebat-muzik-video/|url-status=dead}}</ref> Muzik video "[[Siapa Diriku]]" turut mendapat kerjasama daripada jenama telefon pintar [[Oppo|OPPO]] yang mana Ayda merupakan jurucakapnya. Selain itu, beliau juga muncul dalam ''[[Buletin Utama]]'' di [[TV3]] pada 17 September 2015, untuk berkongsi pengalamannya dengan siri terbaru OPPO, termasuk R7 Plus, R7 dan R7 Lite.<ref>{{cite web|url=http://ruby.my/2015/09/oppo-bekerjasama-dengan-ayda-jebat-di-dalam-muzik-video-siapa-diriku/#.WXry9ISGOUk|title=OPPO Bekerjasama Dengan Ayda Jebat Di Dalam Muzik Video Siapa Diriku|author=|date=30 September 2015|work=|publisher=Ruby|accessdate=28 Oktober 2015|archive-date=2017-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728151541/http://ruby.my/2015/09/oppo-bekerjasama-dengan-ayda-jebat-di-dalam-muzik-video-siapa-diriku/#.WXry9ISGOUk|url-status=dead}}</ref> Ayda juga terkenal di negara tetangga seperti Singapura, Brunei Darussalam dan Indonesia. Di Indonesia, Ayda berlakon dalam telefilem siaran [[Rajawali Televisi|RTV]] berjudul ''From Hater to Lover'' bersama Dimas Aditya serta muncul dalam video muzik kumpulan De'Meisis, ''Biar Saja''. ==Kehidupan peribadi== Beliau bertunang dengan pengacara dan pelakon [[Nabil Mahir]] pada 28 April 2020, iaitu bersempena dengan ulang tahun Nabil ke-32.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2020/04/572362/ayda-jebat-nabil-mahir-bertunang-online|title=Ayda Jebat, Nabil Mahir bertunang 'online'|author=Najiy Jefri|work=[[Harian Metro]]|date=28 April 2020|accessdate=6 Mei 2020}}</ref> Pasangan ini bertunang secara dalam talian menggunakan aplikasi Google Meet.<ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/pkp-ayda-jebat-nabil-mahir-bertunang-secara-dalam-talian-240862|title=PKP: Ayda Jebat, Nabil Mahir bertunang secara dalam talian|work=[[Astro Awani]]|date=30 April 2020|accessdate=6 Mei 2020}}</ref> Ayda dan Nabil diijabkabulkan pada 1 Januari 2021.<ref>Sudirman Mohd Tahir (7 November 2020). [https://www.hmetro.com.my/rap/2020/11/639051/ayda-jebat-nabil-mahir-nikah-1-januari Ayda Jebat, Nabil Mahir nikah 1 Januari] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 13 November 2020.</ref><ref>Najiy Jefri (1 Januari 2021). [https://www.hmetro.com.my/rap/2021/01/659110/ayda-nabil-sah-jadi-suami-isteri Ayda, Nabil sah jadi suami isteri] [[Harian Metro]]. Dicapai pada 3 Januari 2021.</ref> Pada 21 September 2021, Ayda melahirkan anak perempuannya yang sulung. ==Diskografi== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- |+Single ! scope="col" rowspan="2"| Tajuk ! scope="col" rowspan="2"| Tahun ! scope="col" colspan="3"| Kedudukan ! scope="col" rowspan="2"| Album |- ! scope="col" style="width:30px; font-size:90%;"|<small>[[Era (stesen radio)|ERA FM]]</small><br><ref name="Era FM">{{cite web|title= Carta ERA 40 |url= http://www.era.fm/Mobile/Carta/ERA-fm/Carta-ERA-40|publisher= [[Era FM|ERA FM]]}}</ref> ! scope="col" style="width:30px; font-size:90%;"|<small>[[Hot FM]]</small><br /><ref name="Hot FM">{{cite web |title= Hot FM 30 |url= http://www.hotfm.com.my/?page_id=1093 |publisher= [[Hot FM]] |access-date= 2015-07-26 |archive-date= 2016-05-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160512223312/http://www.hotfm.com.my/?page_id=1093 |url-status= dead }}</ref> ! scope="col" style="width:30px; font-size:90%;"|<small>[[Muzik Muzik]]</small><br /><ref name="Muzik Muzik">{{cite web |title= Carta 20 Muzik Muzik |url= http://apps.tontonmusic.com.my/muzikmuzik/ |publisher= [[Muzik Muzik]] |access-date= 2015-07-26 |archive-date= 2015-07-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150705081656/http://apps.tontonmusic.com.my/muzikmuzik/ |url-status= dead }}</ref> |- ! scope="row"| "Beri Aku Waktu"<br><small>(bersama Afif)</small> | 2011 | — | — | — | ''Beri Aku Waktu'' |- ! scope="row"| "Cinta Lara"<br><small>(bersama Kay Khydir)</small> | 2013 | — | — | 18 | ''[[Gila-Gila Remaja 2]] OST'' |- ! scope="row"| "[[Siapa Diriku]]"<ref>{{cite web|url=http://www.bharian.com.my/node/70562?m=1|title=Ayda Jebat pertaruh single Siapa Diriku|author=''Zaidi Mohamad''|date=27 Julai 2015|work=|publisher=Berita Harian|accessdate=Julai 28, 2015}}</ref> | rowspan="3" | 2015 | 12 | 1 | 1 | ''[[M.A.I.D. (drama)|M. A. I. D]] OST'' |- ! scope="row"| "Fairytale"<br><small>(bersama [[Alvin Chong]])</small> | — | — | — | ''Hari Malaysia'' |- ! scope="row"| "Sinaran"<br><small>(bersama Lea Ismail)</small><ref>{{cite web|url=http://www.hmetro.com.my/node/93624?m=1|title=Sukar bawa lagu Sinaran|author=Michelle Gun|date=16 November 2015|work=|publisher=Harian Metro|accessdate=November 17, 2015|archive-date=2015-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151122182754/http://www.hmetro.com.my/node/93624?m=1|url-status=dead}}</ref> | — | — | — | ''[[Sinaran (filem)|Sinaran]] OST'' |- ! scope="row"| "[[Pencuri Hati]]"<ref>{{cite web|url=http://joran.bharian.com.my/node/115262?m=1|title=Pencuri Hati taruhan terbaharu Ayda Jebat|author=Zaidi Mohamad|date=16 Januari 2016|work=|publisher=Berita Harian|accessdate=Januari 17, 2016|archive-date=2016-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306234138/http://joran.bharian.com.my/node/115262?m=1|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/pencuri-hati-taruhan-kedua-ayda-jebat-1.483604|title=Pencuri Hati: Taruhan kedua Ayda Jebat|author=Nina Sharom|date=9 Februari 2016|work=|publisher=Sinar Harian|accessdate=Februari 10, 2016|archive-date=2016-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312093603/http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/pencuri-hati-taruhan-kedua-ayda-jebat-1.483604|url-status=dead}}</ref> | rowspan="4" | 2016 | 6 | 3 | 1 | ''[[Isteri vs Tunang]] OST'' |- ! scope="row"| "[[Nakal Nakal Nakal]]" | 9 | 1 | 1 | ''[[Awak Sangat Nakal]] OST'' |- ! scope="row"| "[[How Far I'll Go|Bawaku Berkelana]]" | — | — | — | ''[[Moana (filem 2016)|Moana]] OST (versi Bahasa Melayu)'' |- ! scope="row"| "Pulanglah" <small>(bersama [[Aisyah Aziz]])</small><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=ZGP903LjwWw Ayda Jebat & Aisyah Aziz - Pulanglah (Rayakustik)]</ref> | — | — | — | — |- ! scope="row"| "[[Mata (lagu Ayda Jebat)|Mata]]" | rowspan="2" | 2017 |— |— |1 | ''[[Leftenan Zana]] OST'' |- ! scope="row"| "Pinjamkan Hatiku"<small>(bersama [[Adi Priyo Sambodo|Adi Priyo]])</small> | — | — | — | ''[[Pinjamkan Hatiku]] OST'' |- ! scope="row"| "[[Temberang]]" | rowspan="1" | 2018 |— |— |— | |- ! scope="row"| "Mana Ada Hati" | rowspan="2" | 2019 | — | — | — | ''[[Asalkan Dia Bahagia]] OST'' |- ! scope="row"| "Better Than You" | — | — | — | |- ! scope="row"| "[[Parah Parah]]" | 2020 | — | — | — | |- ! scope="row"| "Tak Bisa Lepas" | 2022 | — | — | — | |- ! scope="row"| "Memerang" | 2024 | — | — | — | |- ! scope="row"| "Kentoot" | 2025 | — | — | — | |} ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Gila-Gila Remaja 2]]'' | Zetty | Filem pertama |- ! ''Oh Mak Kau!'' | Sara | |- | 2015 ! ''[[Transformers: Age of Extinction]]''<ref>{{cite web|url=http://www.bharian.com.my/node/63302?m=1|title=Selebriti popular jayakan alih suara filem Transformers: Age of Extinction|author=''Farhana Ab Rahman''|date=Jun 23, 2015|work=|publisher=Harian Metro|accessdate=Jun 24, 2015}}</ref> | Tessa Yeager | Alih suara (versi Bahasa Melayu) |- | 2016 ! ''[[Moana (filem 2016)|Moana]]'' | Moana | Alih suara (versi Bahasa Melayu) |- | 2017 ! ''[[Pinjamkan Hatiku]]'' | Laila Safitri | |- | 2025 ! ''[[6 Jilake]]'' | Kuntum | |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"|2012 ! ''Peah Gosip'' | | [[Astro Warna]] | Drama pertama |- ! ''Tiara'' | | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- | rowspan="8"|2013 ! ''Sahara'' | | |- ! ''Mujahid'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Cinta Kau Dan Aku'' | Hazlyn | |- ! ''Harapan'' | Zubaidah | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''[[Epilog Cinta Khirana]]'' | Farah Huda | [[TV3]] | |- ! ''Sepai'' | Peguam Tirana | [[TV1]] | |- ! ''[[Mira Sofea]]'' | Zara | [[Astro Prima]] | |- ! ''Geng Zul Teksi'' | Shasha | [[TV1]] | |- | rowspan="6"|2014 ! ''[[Aku Ada Wali]]'' | Zahira | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Sleeq & Friends'' | | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''[[Anugerah Terindah]]'' | Lisa | [[TV3]] | |- ! ''Ride'' | Juju | [[TV9]] | |- |- ! ''[[Apam Lemak Manis]]'' | Sherry | [[TV1]] | |- ! ''Cintapuccino'' | Geisha | [[TV Okey|TVi]] | |- | 2014-2015 ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]''<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/penerbit-percaya-kemampuan-pelakon-plot-1.296332|title=Penerbit percaya kemampuan pelakon, plot|author=''Marina Sahabudin''|date=Julai 3, 2014|work=|publisher=Sinar Harian|accessdate=Julai 4, 2014}}</ref> | Armel Aisya | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''[[Suami Sebelah Rumah]]'' | Eryna Hazwan | |- ! ''[[Isteri Separuh Masa]]'' | Zita | [[Astro Ria]] | |- ! ''Cinta Antara Kita'' | Anita | [[TV2]] |Drama Malaysia-Indonesia |- ! ''[[M.A.I.D. (drama)|M. A. I. D]]'' | Noorul | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3"|2016 ! ''[[Menongkah Kasih]]'' | Riyana | [[TV3]] | |- ! ''[[Assalamualaikum Cinta (drama 2016)|#Assalamualaikum Cinta]]'' | Nia Sakinah | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Awak Sangat Nakal]]'' | Erine Johanna | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Ku Kirim Cinta]]'' | Nisha | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Dekatkan Jarak Kita]]'' | Sofiya / Alyssa | |- | 2018 ! ''[[Cinta Bukan Kristal]]'' | Aryana | |- | rowspan="2"|2019 ! ''[[Asalkan Dia Bahagia]]'' | Adira Imani | |- ! ''[[Cindai (drama)|Cindai]]'' | Cindai | |- | 2020 ! ''[[Bukan Gadis Biasa (drama)|Bukan Gadis Biasa]]'' | Johana/Jo | |- | 2023 ! ''[[Bukan Cinta Sempurna]]'' | Qistina | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2025 ! [[Mandul Bukan Pilihan|''Mandul Bukan Pilihan'']] | Farah Zarani | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''Demi Masa'' | Yana | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2011 ! ''Cer Citer Cinta'' | Mira | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="5"|2013 ! ''Amanah Cinta'' | Sari | [[TV9]] | |- ! ''Calon Menantu'' | Khariyah | [[TV1]] | |- ! ''Hijabista Kampung'' | Bintang | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Anak Dara Mak Wok'' | Wawa | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Melodi Sepi'' | | |- | rowspan="6"|2014 ! ''D'Pantai'' | | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Cinta Hati Suri'' | Dahlia | [[TV3]] | |- ! ''Papa Yibbie'' | Suhaila | [[TV9]] | |- ! ''Ini Harta Haji Nana Yang Punya'' | Saripah | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Haji Tak Mabrur (drama)|Haji Tak Mabrur]]'' | Hazwani Murfiqal | |- ! ''From Hater To Lover'' | Nura | [[Rajawali Televisi|RTV]] | |- | rowspan="9"|2015 ! ''Lokum Untuk Mama'' | Sofea | [[TV9]] | |- ! ''Diva'' | Suria | [[Astro Prima]] | |- ! ''Girlfriend Aku Dari Neraka'' | Tasha | rowspan="3"|[[Astro Ria]] | |- ! ''M. A. I. D Pun Nak Raya'' | Noorul / Myra | |- ! ''Isteri Separuh Masa Raya'' | Zita | |- ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]] Raya'' | Armel Aisya | [[TV3]] | |- ! ''Nawaitu Cinta'' | Melati | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Kubur Berdarah'' | Keisha | [[Astro Ria]] | |- ! ''Sesejuk Coconut Shake'' | Zalina | [[TV1]] | |- | 2016 ! ''[[Assalamualaikum Cinta (drama 2016)|#Assalamualaikum Cinta]] Raya'' | Nia Sakinah | [[Astro Ria]] | |- | 2017 ! ''3 Gadis Manis'' | Mimi | [[Astro Gempak]] | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Aku Nazmi]]'' | Ilya | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Di Penghujung Sujud'' | Zureen | |- ! ''Retak'' | Saida | |- | 2026 ! ''Anak Pak Ustaz'' | Alisya | [[TV1]] | |- |} ===Drama Web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"|2015 ! ''Oscar, I Miss You''<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/oscar-i-miss-you-1.348511|title=Oscar, I Miss You|author=Nor Atieyah Yusoff|date=7 Januari 2015|work=|publisher=Sinar Harian|accessdate=8 Januari 2015}}</ref>  | Suraya | Pro Diet Web | Drama web pertama |- ! ''Cinta Karan'' | Aida | [[Tonton]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Sesal Separuh Nyawa'' | Fara | rowspan="2"|[[Unifi TV]] | |- ! ''Cinta Sticky Note'' | Khaleeda | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]] Raya'' | Pengacara | rowspan=2|[[TV3]] | bersama [[Awal Ashaari]] & [[Muhammad Azmir Selamat|AG]] |- | rowspan=3|2018 ! ''Bintang Bersama Bintang'' | Artis Jemputan | bersama [[Shuk Sahar]] |- ! ''Ketuk-Ketuk Ramadan'' | Artis Jemputan | [[TV1]] | bersama [[Sheila Rusly]] |- ! ''[[I Can See Your Voice Malaysia (musim 1)]]'' | Artis Jemputan | [[NTV7|ntv7]] | |- | 2022 ! ''[[Gelanggang Awesome Raja Lawak]]'' | Juri | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="2"|2022–2023 ! ''[[Famili Duo (musim 2)]]'' | Peserta pasangan selebriti | [[TV3]] | bersama [[Fyna Jebat]] |- ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 3)]]'' | Peserta sebagai Betta Fish | [[Astro Warna]] | |- | 2024 ! ''[[The Hardest Singing Show]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] | |- |} ==Videografi== {| class="wikitable" |- style="text-align:center;" |+Penampilan muzik video ! Tahun ! Tajuk lagu ! Penyanyi |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|2015 | ''Biar Saja''<ref>{{cite web|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2015&dt=1014&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|title=De’Meises pilih Ayda|author=Nor Eryani Yusup|date=13 Oktober 2015|work=|publisher=Kosmo! Online|accessdate=14 Oktober 2015}}</ref>  | De'Meisis |- | ''Kicik Kicik'' | [[Mia Sara]] (feat. TSWG & [[Cat Farish]]) |} ==Endorsmen== {| class="wikitable" style="width:700px" |- ! width=10|Tahun ! Produk ! Catatan |- |align="center"| 2014 |align="center"| Aurawhite<ref>[http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0912&pub=Kosmo&sec=Pesona&pg=ps_01.htm Ceria, periang sifat Ayda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150722224012/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0912&pub=Kosmo&sec=Pesona&pg=ps_01.htm |date=2015-07-22 }}. ''Kosmo!''. Oleh ''KHADIJAH MOHAMAD NOR''. September 12, 2014.</ref> |align="center"| |- |rowspan="2" align="center"| 2015 |align="center"| OPPO |align="center"| |- |align="center"| Aurawhite |align="center"| |- |rowspan="7" align="center"| 2016 |align="center"| Ariani |align="center"| |- |align="center"| Jakel |align="center"| |- |align="center"| OPPO |align="center"| |- |align="center"| Aurawhite |align="center"| |- |align="center"| GINTELL |align="center"| |- |align="center"| House of Dre |align="center"| |- |align="center"| Celcom Xpax |align="center"| bersama Jinny Boy |- |rowspan="6" align="center"| 2017 |align="center"| Tonton<ref>[https://www.tontonextra.com.my/2017/04/19/ayda-jebat-redza-rosli-duta-terbaru-tonton/ Ayda Jebat & Redza Rosli Duta Terbaru tonton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005052550/https://www.tontonextra.com.my/2017/04/19/ayda-jebat-redza-rosli-duta-terbaru-tonton/ |date=2017-10-05 }} tonton extra | April 19, 2017.</ref> |align="center"|bersama [[Redza Rosli]], Dato' Seri Vida |- |align="center"| Ariani |align="center"| |- |align="center"| Jakel |align="center"| |- |align="center"| OPPO |align="center"| |- |align="center"| Aurawhite |align="center"| |- |align="center"| GINTELL |align="center"| |- |rowspan="6" align="center"| 2018 |align="center"| Ariani |align="center"| |- |align="center"| Jakel |align="center"| |- |align="center"| OPPO |align="center"| |- |align="center"| Aurawhite |align="center"| |- |align="center"| GINTELL |align="center"| |- |align="center"| Rexona |align="center"| |- |rowspan="8" align="center"| 2019 |align="center"| Ariani |align="center"| |- |align="center"| Jakel |align="center"| |- |align="center"| OPPO |align="center"| |- |align="center"| Aurawhite |align="center"| |- |align="center"| GINTELL |align="center"| |- |align="center"| ANAS Cosmetics |align="center"| |- |align="center"| Watsons |align="center"| bersama Jinny Boy |- |align="center"| Rexona |align="center"| |- |rowspan="8" align="center"| 2020 |align="center"| Ariani |align="center"| |- |align="center"| Jakel |align="center"| |- |align="center"| OPPO |align="center"| |- |align="center"| Aurawhite |align="center"| |- |align="center"| GINTELL |align="center"| |- |align="center"| Watsons |align="center"| |- |align="center"| Rexona |align="center"| |- |align="center"| Lazada |align="center"| |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- | rowspan="11"|2015 | rowspan="2" align="center"|[[Anugerah MeleTOP Era 2015|Anugerah MeleTOP Era ke-2]]<ref>[http://www.astroawani.com/berita-hiburan/senarai-pencalonan-anugerah-meletop-era-2015-54199 Senarai pencalonan Anugerah MeleTOP Era 2015]. Astro Awani. Februari 19, 2015 - 17:00 MYT.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bharian.com.my/node/36309?m=1|title=Johan, Ayda Jebat ungguli Anugerah Meletop Era|author=Farhana Ab Rahman|date=Februari 22, 2015|work=|publisher=Berita Harian|language=Melayu|accessdate=Februari 22, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hmetro.com.my/node/32526?m=1|title=Johan, Ayda sama MeleTOP|author=|date=Februari 22, 2015|work=|publisher=Harian Metro|language=Melayu|accessdate=Februari 23, 2015}}</ref><ref>[http://www.manggaonline.com.my/johan-ayda-jebat-paling-meletop-di-ame-2015/ Johan, Ayda Jebat Paling Meletop di Anugerah Meletop Era 2015]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. mangga Online. ''Ditulis oleh Liyana'' pada February 23, 2015.</ref> | Anugerah Top Top MeleTOP – Wanita<ref>[http://mediahiburan.karangkraf.com/mobile/ayda-jebat-terkejut-tewaskan-datuk-siti-nurhaliza-1.363394 AYDA JEBAT TERKEJUT TEWASKAN DATUK SITI NURHALIZA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150723001404/http://mediahiburan.karangkraf.com/mobile/ayda-jebat-terkejut-tewaskan-datuk-siti-nurhaliza-1.363394 |date=2015-07-23 }}. Media Hiburan. February 24, 2015.</ref> | {{NA}} | {{won}} |- | Artis Baru MeleTOP | rowspan="4" style="text-align:center;"|''[[Drama Rindu Awak 200%|Rindu Awak 200%]]'' | {{won}} |- | rowspan="3" align="center"|[[Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur 2015|Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur ke-2]]<ref>[http://www.eh.com.my/artikel/hiburan/drama-festival-kuala-lumpur-2015/ Drama Festival Kuala Lumpur 2015]. EH!. Februari 16, 2015. Oleh: ''Farhana Fuad''.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bharian.com.my/node/42580?m=1|title=Bukan rezeki saya di DFKL 2015 - Ayda Jebat|author=Zaidi Mohamad|date=Mac 22, 2015|work=|publisher=BH Online|language=Melayu|accessdate=Mac 22, 2015}}</ref> | Aktres Pilihan | {{nom}} |- | Pasangan Pilihan <small>(bersama [[Zul Ariffin]])</small> | {{nom}} |- | Barisan Pelakon Pilihan | {{nom}} |- | rowspan="3" align="center"|[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-28]]<ref>[http://www.bharian.com.my/node/35526?m=1 Calon lima teratas ABPBH 2014 diumum]. BH Online. SELASA, 17 FEBRUARI 2015 - 4:02PM. Oleh ''Zaidi Mohamad''.</ref><ref>[http://www.murai.com.my/berita/tempatan/article/articleid/660240/senarai-penuh-pemenang-abpbh-2014/ms/1 Senarai Penuh Pemenang ABPBH 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306184314/http://www.murai.com.my/berita/tempatan/article/articleid/660240/senarai-penuh-pemenang-abpbh-2014/ms/1 |date=2016-03-06 }}. murai. 6 APRIL 2015.</ref> | [[Artis Baru Popular (ABPBH)|Artis Baru Wanita Popular]] | rowspan="2" {{NA}} | {{won}} |- | [[Pelakon TV Wanita Popular (ABPBH)|Pelakon TV Wanita Popular]] | {{nom}} |- | Gandingan Serasi Di Layar Perak <small>(bersama [[Zul Ariffin]])</small> | style="text-align:center;"|''[[Drama Rindu Awak 200%|Rindu Awak 200%]]'' | {{won}} |- | align="center"|HLive! Special<ref>https://www.youtube.com/watch?v=VGtHed9Xh1s</ref> | Artiste of the Month | rowspan="2" {{NA}} | {{won}} |- | align="center"|Anugerah Melodi ke-2<ref>http://www.tv3.com.my/melodiraya/#sthash.cOld4DAZ.dpbs</ref> | Artis Wanita Pilihan | {{won}} |- | align="center"|Anugerah Penghargaan PFP | Anugerah Drama Adaptasi Terbaik – Pelakon | style="text-align:center;"|''[[Suami Sebelah Rumah]]'' | {{won}} |- | rowspan="24" |2016 | rowspan="5" | align="center"|[[Anugerah MeleTOP Era|Anugerah MeleTOP Era ke-3]]<ref>{{cite web|url=http://www.astrogempak.com.my/ArticleDetails/tabid/597/ArticleID/161312/Senarai-Penuh-Top-5-Anugerah-MeleTOP-Era-2016.aspx|title=Senarai Penuh Top 5 Anugerah MeleTOP Era 2016|author=|date=Januari 26, 2016|work=|publisher=Astro Gempak|language=Melayu|accessdate=Januari 26, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hmetro.com.my/node/118826?m=1|title=Ayda Jebat tepati ramalan|author=Sudirman Mohd Tahir|date=Februari 28, 2016|work=|publisher=Harian Metro|accessdate=Februari 29, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bharian.com.my/node/129128|title=AME 2016 malam Johan, Ayda Jebat|author=Zaidi Mohamad|date=Februari 28, 2016|work=|publisher=Berita Harianaccessdate=Februari 29, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/johan-ayda-jebat-ungguli-ame2016-1.490688|title=Johan, Ayda Jebat ungguli #AME2016|author=|date=Februari 28, 2016|work=|publisher=Sinar Harianaccessdate=Februari 29, 2016}}</ref> | Anugerah Top Top MeleTOP – Wanita | {{NA}} | {{won}} |- | Penyanyi MeleTOP | rowspan="2" style="text-align:center;"|"Siapa Diriku" | {{won}} |- | Lagu MeleTOP | {{won}} |- | Pelakon MeleTOP | rowspan="2" style="text-align:center;" |''[[M.A.I.D. (drama)|M. A. I. D]]'' | {{won}} |- | Drama MeleTOP | {{won}} |- | align="center"|Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur ke-3 | Aktres Pilihan | style="text-align:center;"|''[[Suami Sebelah Rumah]]'' | {{nom}} |- | rowspan="3" align="center"|Anugerah Pilihan Online | Aktres Terbaik Pilihan Online | rowspan="6" {{NA}} | {{nom}} |- | Penyanyi Wanita Terhebat Pilihan Online | {{nom}} |- | Fesyen Glam Wanita Terhebat | {{won}} |- | rowspan="2" align="center"|[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-29]] | Penyanyi Wanita Popular | {{nom}} |- | Artis Trending Popular | {{won}} |- | align="center"|Malaysian Association Youth Clubs (MAYC) | Anugerah Ikon Seni MAYC | {{won}} |- | rowspan="5" align="center"|[[Anugerah Planet Muzik]] ke-15 | Artis Baru Wanita Terbaik | style="text-align:center;"|"Siapa Diriku" | {{nom}} |- | Kolaborasi Lagu Terbaik | rowspan="2" style="text-align:center;"|"Pencuri Hati" | {{nom}} |- | Lagu Paling Popular APM | {{won}} |- | Artis Paling Popular APM | rowspan="7" {{NA}} | {{won}} |- | Ikon Media Sosial One Drop Perfumes | {{won}} |- | rowspan="2" align="center"|Anugerah Stail EH! | Selebriti Pilihan Kulit Majalah | {{nom}} |- | Selebriti Harapan Pilihan | {{won}} |- | rowspan="3" align="center"|Anugerah Melodi ke-3 | Personaliti Muzik Melodi | {{won}} |- | Personaliti Media Sosial Melodi | {{won}} |- | Personaliti Sensasi Melodi | {{won}} |- | align="center"|Anugerah Telenovela | Pelakon Telenovela Wanita Popular | style="text-align:center;"|''[[Drama Rindu Awak 200%|Rindu Awak 200%]]'' | {{nom}} |- | align="center"|Maskulin Choice | Best Feminine | rowspan="2" {{NA}} | {{won}} |- | rowspan="19"|2017 | align="center"|Anugerah Digital Muzik ERA | Temubual Tetamu Terbaik Carta ERA 2016 | {{won}} |- | rowspan="3" align="center"|Anugerah Throwbaek Drama | Heroin Throwbaek | style="text-align:center;"|''[[Awak Sangat Nakal]]'' | {{nom}} |- | OST Throwbaek | style="text-align:center;"|"Nakal Nakal Nakal" | {{nom}} |- | Artis Paling Gigih | {{NA}} | {{won}} |- | rowspan="3" align="center"|[[Anugerah MeleTop Era 2017|Anugerah MeleTOP Era ke-4]] | Penyanyi MeleTOP | rowspan="2" style="text-align:center;"|"Pencuri Hati" | {{nom}} |- | Lagu MeleTOP | {{won}} |- | Pelakon TV MeleTOP | style="text-align:center;"|''[[Menongkah Kasih]]'' | {{nom}} |- | rowspan="2" align="center"|Anugerah Stail EH! | Selebriti Pencapaian Terbaik | rowspan="4" {{NA}} | {{nom}} |- | Selebriti Pilihan Kulit Majalah | {{won}} |- | rowspan="4" align="center"|[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-30]] | Penyanyi Wanita Popular | {{nom}} |- | Pelakon TV Wanita Popular | {{nom}} |- | Gandingan Serasi Drama <small>(bersama [[Sharnaaz Ahmad]])</small> | style="text-align:center;"|''[[Awak Sangat Nakal]]'' | {{nom}} |- | Artis Berpengaruh di Laman Sosial | {{NA}} | {{nom}} |- | rowspan="4" align="center"|[[Anugerah Planet Muzik]] ke-16 | Kolaborasi Terbaik – Lagu | rowspan="2" style="text-align:center;"|"Nakal Nakal Nakal" | {{nom}} |- | Lagu Paling Popular APM | {{nom}} |- | Artis Paling Popular APM | rowspan="6" {{NA}} | {{nom}} |- | Ikon Media Sosial | {{won}} |- | align="center"|Anugerah Muzik MTV Eropah ke-24 | Sea Social Wildcard | {{nom}} |- | align="center"|Anugerah InTrend | Wajah Sampul Popular | {{nom}} |- | rowspan="14"|2018 | align="center"|Pancaindera Utusan | Anugerah Penghias Muka Hadapan Sensasi | {{won}} |- | rowspan="2" align="center"|[[Anugerah MeleTOP Era]] [[Anugerah MeleTOP Era 2018|ke-5]] | Penyanyi MeleTOP | {{nom}} |- | Lagu MeleTOP | style="text-align:center;"|"Nakal Nakal Nakal" | {{nom}} |- | rowspan="2" align="center"|Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur ke-5 | Aktres Pilihan | rowspan="2" style="text-align:center;"|''[[Dekatkan Jarak Kita]]'' | {{nom}} |- | Pasangan Pilihan <small>(bersama [[Syafiq Kyle]])</small> | {{won}} |- | align="center"|[[YouTube]] Malaysia | Silver Play Button – 100,000 Subscribers | {{NA}} | {{won}} |- | rowspan="3" align="center"|[[Anugerah Planet Muzik]] ke-17 | Lagu Terbaik (Malaysia) | style="text-align:center;"|"Mata" | {{won}} |- | Artis Paling Popular APM | rowspan="2" {{NA}} | {{nom}} |- | Ikon Media Sosial | {{nom}} |- | rowspan="3" align="center"|[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2017|ke-31]] | Pelakon Filem Wanita Popular | rowspan="2" style="text-align:center;"|''[[Pinjamkan Hatiku]]'' | {{nom}} |- | Pasangan Serasi Filem <small>(bersama [[Shaheizy Sam]])</small> | {{nom}} |- | Pasangan Serasi Drama <small>(bersama [[Redza Rosli]])</small> | style="text-align:center;"|''[[Ku Kirim Cinta]]'' | {{nom}} |- | rowspan="2"|[[Anugerah Skrin]] [[Anugerah Skrin 2018|ke–22]] | Pelakon Wanita Terbaik Drama | style="text-align:center;"|''[[Aku Nazmi]]'' | {{nom}} |- | Pelakon Wanita Terbaik Filem | style="text-align:center;"|''[[Pinjamkan Hatiku]]'' | {{nom}} |- | rowspan="4"|2019 | align="center"|Anugerah Digital Muzik ERA ke-3 | Penyanyi Pilihan DEEJA | {{NA}} | {{nom}} |- | rowspan="2" align="center"|[[Festival Filem Malaysia]] [[Festival Filem Malaysia ke-30|ke–30]] | Pelakon Wanita Harapan | style="text-align:center;"|''[[Pinjamkan Hatiku]]'' | {{nom}} |- | Lagu Tema Terbaik <small>(bersama [[Adi Priyo Sambodo|Adi Priyo]])</small> | style="text-align:center;"|"[[Pinjamkan Hatiku]]" | {{nom}} |- | align="center"|Anugerah Stail EH! ke–7 | Video Muzik Paling Stylish | style="text-align:center;"|"Temberang" | {{won}} |- | rowspan="2"|2025 | rowspan="2" align="center"|[[Anugerah Melodi Terhangat 2025]] | Anugerah Selebriti Couple Goals Terhangat <small>(bersama Nabil Mahir)</small> | rowspan="2" {{NA}} | {{nom}} |- | Anugerah Selebriti Feminin Terhangat | {{nom}} |} ==Rujukan== {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|8616527}} * {{Facebook|aydajebatfanpage}} * {{Twitter|Ayda_Jebat}} * {{Instagram|aydajebat}} * {{TikTok|aydajebat}} * {{YouTube|channel=UCWyxqSEkKvBId6rWlS98ZfA}} {{Ayda Jebat}} {{Artis Baru Wanita Popular ABPBH}} {{Akademi Fantasia}} {{Persondata | NAME = Nur Suhada Jebat | ALTERNATIVE NAMES = Ayda Jebat | SHORT DESCRIPTION = Pelakon | DATE OF BIRTH = 17 Mac 1992 | PLACE OF BIRTH = [[Melaka]], [[Malaysia]] | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} [[Kategori:Kelahiran 1992]] [[Kategori:Orang dari Melaka]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon suara Malaysia]] [[Kategori:Peserta Akademi Fantasia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] e5zcot6zz8x6xe2poi9yxtaufckouyg 828 765753 6809919 6807121 2026-03-26T22:56:49Z Zamwan 19447 6809919 Scribunto text/plain -- Conversion data used by [[Module:Convert]] which uses mw.loadData() for -- read-only access to this module so that it is loaded only once per page. -- See [[:en:Template:Convert/Transwiki guide]] if copying to another wiki. -- -- These data tables follow: -- all_units all properties for a unit, including default output -- default_exceptions exceptions for default output ('kg' and 'g' have different defaults) -- link_exceptions exceptions for links ('kg' and 'g' have different links) -- -- These tables are generated by a script which reads the wikitext of a page that -- documents the required properties of each unit; see [[:en:Module:Convert/doc]]. --------------------------------------------------------------------------- -- Do not change the data in this table because it is created by running -- -- a script that reads the wikitext from a wiki page (see note above). -- --------------------------------------------------------------------------- local all_units = { ["Gy"] = { _name1 = "gray", _symbol = "Gy", utype = "absorbed radiation dose", scale = 1, prefixes = 1, default = "rad", link = "Gray (unit)", }, ["rad"] = { _name1 = "rad", _symbol = "rad", utype = "absorbed radiation dose", scale = 0.01, prefixes = 1, default = "Gy", link = "Rad (unit)", }, ["cm/s2"] = { name1 = "sentimeter sesaat persegi", name2 = "sentimeter per saat", name2_us = "sentimeter sesaat persegi", symbol = "cm/s²", utype = "acceleration", scale = 0.01, default = "ft/s2", link = "Gal (unit)", }, ["ft/s2"] = { name1 = "kaki sesaat persegi", name2 = "kaki sesaat persegi", symbol = "ka/s²", utype = "acceleration", scale = 0.3048, default = "m/s2", }, ["g0"] = { name1 = "graviti standard", name2 = "graviti standard", symbol = "''g₀''", utype = "acceleration", scale = 9.80665, default = "m/s2", }, ["km/hs"] = { name1 = "kilometer sejam sesaat", name2 = "kilometer sejam sesaat", symbol = "km/(j·s)", utype = "acceleration", scale = 0.27777777777777779, default = "mph/s", link = "Pecutan", }, ["km/s2"] = { name1 = "kilometer sesaat persegi", name2 = "kilometer sesaat persegi", symbol = "km/s²", utype = "acceleration", scale = 1000, default = "mph/s", link = "Pecutan", }, ["m/s2"] = { name1 = "meter sesaat persegi", name2 = "meter sesaat persegi", symbol = "m/s²", utype = "acceleration", scale = 1, default = "ft/s2", link = "Meter per saat kuasa dua", }, ["mph/s"] = { name1 = "batu sejam sesaat", name2 = "batu sejam sesaat", symbol = "bt j/s", utype = "acceleration", scale = 0.44704, default = "km/hs", link = "Pecutan", }, ["km/h/s"] = { target = "km/hs", }, ["standard gravity"] = { target = "g0", }, ["1000sqft"] = { name1 = "seribu kaki persegi", name2 = "seribu kaki persegi", symbol = "1000&nbsp;kaki&nbsp;persegi", utype = "area", scale = 92.90304, default = "m2", link = "Kaki persegi", }, ["a"] = { _name1 = "are", _symbol = "a", utype = "area", scale = 100, prefixes = 1, default = "sqft", link = "Hektar#Ar", }, ["acre"] = { symbol = "ekar", usename = 1, utype = "area", scale = 4046.8564224, default = "ha", }, ["acre-sing"] = { target = "acre", }, ["arpent"] = { symbol = "arpent", usename = 1, utype = "area", scale = 3418.89, default = "ha", }, ["cda"] = { name1 = "kuerda", symbol = "cda", utype = "area", scale = 3930.395625, default = "ha acre", }, ["daa"] = { name1 = "dekar", symbol = "daa", utype = "area", scale = 1000, default = "km2 sqmi", }, ["dunam"] = { symbol = "dunam", usename = 1, utype = "area", scale = 1000, default = "km2 sqmi", }, ["dunum"] = { symbol = "dunum", usename = 1, utype = "area", scale = 1000, default = "km2 sqmi", link = "Dunam", }, ["ha"] = { name1 = "hektar", symbol = "he", utype = "area", scale = 10000, default = "acre", }, ["hectare"] = { name1 = "hektar", symbol = "he", usename = 1, utype = "area", scale = 10000, default = "acre", }, ["Irish acre"] = { name1 = "ekar Ireland", symbol = "ekar&nbsp;Ireland", utype = "area", scale = 6555.2385024, default = "ha", link = "Ekar (Ireland)", }, ["m2"] = { _name1 = "meter persegi", _symbol = "m²", utype = "area", scale = 1, prefixes = 2, default = "sqft", link = "Meter persegi", }, ["pondemaat"] = { name1 = "pondemaat", name2 = "pondemaat", symbol = "pond", utype = "area", scale = 3674.363358816, default = "m2", link = ":nl:pondemaat|Pondemaat", }, ["pyeong"] = { name2 = "pyeong", symbol = "pyeong", usename = 1, utype = "area", scale = 3.3057851239669422, default = "m2", }, ["rai"] = { name2 = "rai", symbol = "rai", utype = "area", scale = 1600, default = "m2", link = "Rai (unit)", }, ["rood"] = { symbol = "rood", usename = 1, utype = "area", scale = 1011.7141056, default = "sqft sqm", subdivs = { ["sqperch"] = { 40, default = "m2" } }, link = "Rood (unit)", }, ["sqfoot"] = { name1 = "kaki persegi", name2 = "kaki persegi", symbol = "ka²", utype = "area", scale = 0.09290304, default = "m2", }, ["sqft"] = { name1 = "kaki persegi", name2 = "kaki persegi", symbol = "ka²", utype = "area", scale = 0.09290304, default = "m2", }, ["sqin"] = { name1 = "inci persegi", name2 = "inci persegi", symbol = "in²", utype = "area", scale = 0.00064516, default = "cm2", }, ["sqmi"] = { name1 = "batu persegi", symbol = "bt²", utype = "area", scale = 2589988.110336, default = "km2", }, ["sqnmi"] = { name1 = "batu nautika persegi", symbol = "bt n²", utype = "area", scale = 3429904, default = "km2 sqmi", link = "Batu nautika", }, ["sqperch"] = { name2 = "perches", symbol = "perch", usename = 1, utype = "area", scale = 25.29285264, default = "sqm", link = "Perch (unit)#Luas", }, ["sqverst"] = { symbol = "verst persegi", usename = 1, utype = "area", scale = 1138062.24, default = "km2 sqmi", link = "Verst", }, ["sqyd"] = { name1 = "ela persegi", symbol = "ela²", utype = "area", scale = 0.83612736, default = "m2", }, ["tsubo"] = { name2 = "tsubo", symbol = "tsubo", usename = 1, utype = "area", scale = 3.3057851239669422, default = "m2", link = "Unit pengukuran Jepun#Luas", }, ["acres"] = { target = "acre", }, ["are"] = { target = "a", }, ["decare"] = { target = "daa", }, ["foot2"] = { target = "sqfoot", }, ["ft2"] = { target = "sqft", }, ["in2"] = { target = "sqin", symbol = "in2", }, ["km²"] = { target = "km2", }, ["mi2"] = { target = "sqmi", }, ["million acre"] = { target = "e6acre", }, ["million acres"] = { target = "e6acre", }, ["million hectares"] = { target = "e6ha", }, ["m²"] = { target = "m2", }, ["nmi2"] = { target = "sqnmi", }, ["pond"] = { target = "pondemaat", }, ["sq arp"] = { target = "arpent", }, ["sqkm"] = { target = "km2", }, ["sqm"] = { target = "m2", }, ["square verst"] = { target = "sqverst", }, ["verst2"] = { target = "sqverst", }, ["yd2"] = { target = "sqyd", }, ["m2/ha"] = { name1 = "meter persegi per hektar", name2 = "meter persegi per hektar", symbol = "m²/he", utype = "area per unit area", scale = 0.0001, default = "sqft/acre", link = "Kawasan asas]]<!-- Basal area -->", }, ["sqft/acre"] = { name1 = "kaki persegi per ekar", name2 = "kaki persegi per ekar", symbol = "ka²/ekar", utype = "area per unit area", scale = 2.295684113865932e-5, default = "m2/ha", }, ["cent"] = { name1 = "sen", symbol = "¢", utype = "cent", scale = 1, default = "cent", link = "Sen (matawang)", }, ["¢"] = { target = "cent", }, ["A.h"] = { name1 = "ampere-jam", symbol = "A·j", utype = "charge", scale = 3600, default = "coulomb", link = "Ampere jam", }, ["coulomb"] = { _name1 = "coulomb", _symbol = "C", utype = "charge", scale = 1, prefixes = 1, default = "e", link = "Coulomb", }, ["e"] = { name1 = "cas keunsuran", symbol = "''e''", utype = "charge", scale = 1.602176487e-19, default = "coulomb", }, ["A·h"] = { target = "A.h", }, ["g-mol"] = { name1 = "gram-mol", symbol = "g&#8209;mol", utype = "chemical amount", scale = 1, default = "lbmol", link = "Mol", }, ["gmol"] = { name1 = "gram-mol", symbol = "gmol", utype = "chemical amount", scale = 1, default = "lbmol", link = "Mol", }, ["kmol"] = { name1 = "kilomol", symbol = "kmol", utype = "chemical amount", scale = 1000, default = "lbmol", link = "Mol", }, ["lb-mol"] = { name1 = "paun-mol", symbol = "lb&#8209;mol", utype = "chemical amount", scale = 453.59237, default = "mol", link = "Mol#Unit lain yang guna \"mol\"", }, ["lbmol"] = { name1 = "paun-mol", symbol = "lbmol", utype = "chemical amount", scale = 453.59237, default = "mol", link = "Mol#Unit lain yang guna \"mol\"", }, ["mol"] = { symbol = "mol", utype = "chemical amount", scale = 1, default = "lbmol", }, ["kgCO2/L"] = { name1 = "kilogram per liter", name2 = "kilogram per liter", symbol = "kg(CO₂)/L", utype = "co2 per unit volume", scale = 1000, default = "lbCO2/USgal", link = "Gas ekzos", }, ["lbCO2/USgal"] = { name1 = "paun per gelen AS", name2 = "paun per gelen AS", symbol = "lbCO2/gel&nbsp;AS", utype = "co2 per unit volume", scale = 119.82642731689663, default = "kgCO2/L", link = "Gas ekzos", }, ["oz/lb"] = { per = { "oz", "lb" }, utype = "concentration", default = "mg/kg", }, ["mg/kg"] = { per = { "mg", "kg" }, utype = "concentration", default = "oz/lb", }, ["$/acre"] = { per = { "$", "acre" }, utype = "cost $ per unit area", default = "$/ha", }, ["$/ha"] = { per = { "$", "ha" }, utype = "cost $ per unit area", default = "$/acre", }, ["$/m2"] = { per = { "$", "m2" }, utype = "cost $ per unit area", default = "$/sqft", }, ["$/sqft"] = { per = { "$", "sqft" }, utype = "cost $ per unit area", default = "$/m2", }, ["$/km"] = { per = { "$", "km" }, utype = "cost $ per unit length", default = "$/mi", }, ["$/mi"] = { per = { "$", "mi" }, utype = "cost $ per unit length", default = "$/km", }, ["$/kg"] = { per = { "$", "kg" }, utype = "cost $ per unit mass", default = "$/lb", }, ["$/g"] = { per = { "$", "g" }, utype = "cost $ per unit mass", default = "$/lb", }, ["$/lb"] = { per = { "$", "lb" }, utype = "cost $ per unit mass", default = "$/kg", }, ["$/oz"] = { per = { "$", "oz" }, utype = "cost $ per unit mass", default = "$/g", }, ["$/ozt"] = { per = { "$", "ozt" }, utype = "cost $ per unit mass", default = "$/kg", }, ["$/m3"] = { per = { "$", "m3" }, utype = "cost $ per unit volume", default = "$/oilbbl", }, ["$/oilbbl"] = { per = { "$", "oilbbl" }, utype = "cost $ per unit volume", default = "$/m3", }, ["£/acre"] = { per = { "£", "acre" }, utype = "cost £ per unit area", default = "£/ha", }, ["£/ha"] = { per = { "£", "ha" }, utype = "cost £ per unit area", default = "£/acre", }, ["g/dm3"] = { name1 = "gram per desimeter padu", name2 = "gram per desimeter padu", symbol = "g/dm³", utype = "density", scale = 1, default = "kg/m3", link = "Ketumpatan", }, ["g/L"] = { name1 = "gram per liter", name2 = "gram per liter", symbol = "g/L", utype = "density", scale = 1, default = "lb/cuin", link = "Ketumpatan", }, ["g/mL"] = { name1 = "gram per milimeter", name1_us = "gram per milliliter", name2 = "gram per milimeter", name2_us = "gram per milliliter", symbol = "g/mL", utype = "density", scale = 1000, default = "lb/cuin", link = "Ketumpatan", }, ["g/ml"] = { name1 = "gram per milimeter", name1_us = "gram per milliliter", name2 = "gram per milimeter", name2_us = "gram per milliliter", symbol = "g/ml", utype = "density", scale = 1000, default = "lb/cuin", link = "Ketumpatan", }, ["kg/dm3"] = { name1 = "kilogram per desimeter padu", name2 = "kilogram per desimeter padu", symbol = "kg/dm³", utype = "density", scale = 1000, default = "lb/cuft", link = "Ketumpatan", }, ["kg/L"] = { name1 = "kilogram per liter", name2 = "kilogram per liter", symbol = "kg/L", utype = "density", scale = 1000, default = "lb/USgal", link = "Ketumpatan", }, ["kg/l"] = { name1 = "kilogram per liter", name2 = "kilogram per liter", symbol = "kg/l", utype = "density", scale = 1000, default = "lb/USgal", link = "Ketumpatan", }, ["kg/m3"] = { name1 = "kilogram per meter padu", name2 = "kilogram per meter padu", symbol = "kg/m³", utype = "density", scale = 1, default = "lb/cuyd", link = "Ketumpatan", }, ["lb/cuft"] = { name1 = "paun per kaki padu", name2 = "paun per kaki padu", symbol = "lb/ka³", utype = "density", scale = 16.018463373960142, default = "g/cm3", link = "Ketumpatan", }, ["lb/cuin"] = { name1 = "paun per inci padu", name2 = "paun per inci padu", symbol = "lb/in³", utype = "density", scale = 27679.904710203122, default = "g/cm3", link = "Ketumpatan", }, ["lb/cuyd"] = { name1 = "paun per ela padu", name2 = "paun per ela padu", symbol = "lb/ela³", utype = "density", scale = 0.5932764212577829, default = "kg/m3", link = "Ketumpatan", }, ["lb/impgal"] = { name1 = "paun per gelen imperial", name2 = "paun per gelen imperial", symbol = "lb/gel&nbsp;imp", utype = "density", scale = 99.776372663101697, default = "kg/L", link = "Ketumpatan", }, ["lb/in3"] = { name1 = "paun per inci padu", name2 = "paun per inci padu", symbol = "lb/in³", utype = "density", scale = 27679.904710203122, default = "g/cm3", link = "Ketumpatan", }, ["lb/U.S.gal"] = { name1 = "paun per gelen A.S.", name2 = "paun per gelen A.S.", symbol = "lb/gel&nbsp;A.S.", utype = "density", scale = 119.82642731689663, default = "kg/L", link = "Ketumpatan", }, ["lb/USbu"] = { name1 = "paun per busyel AS", name2 = "paun per busyel AS", symbol = "lb/bu&nbsp;AS", utype = "density", scale = 12.871859780974471, default = "kg/m3", link = "Busyel", }, ["lb/USgal"] = { name1 = "paun per gelen AS", name2 = "paun per gelen AS", symbol = "lb/gel&nbsp;AS", utype = "density", scale = 119.82642731689663, default = "kg/L", link = "Ketumpatan", }, ["lbm/cuin"] = { name1 = "jisim paun per inci padu", name2 = "jisim paun per inci padu", symbol = "lbm/in³", utype = "density", scale = 27679.904710203122, default = "g/cm3", link = "Ketumpatan", }, ["mg/L"] = { name1 = "miligram per liter", name2 = "miligram per liter", symbol = "mg/L", utype = "density", scale = 0.001, default = "lb/cuin", link = "Ketumpatan", }, ["oz/cuin"] = { name1 = "auns per inci padu", name2 = "auns per inci padu", symbol = "oz/in³", utype = "density", scale = 1729.9940443876951, default = "g/cm3", link = "Ketumpatan", }, ["g/cm3"] = { per = { "g", "cm3" }, utype = "density", default = "lb/cuin", }, ["g/m3"] = { per = { "g", "m3" }, utype = "density", default = "lb/cuyd", link = "Ketumpatan", }, ["Mg/m3"] = { per = { "Mg", "m3" }, utype = "density", default = "lb/cuft", }, ["mg/l"] = { per = { "mg", "l" }, utype = "density", default = "oz/cuin", }, ["µg/dL"] = { per = { "µg", "dL" }, utype = "density", default = "lb/cuin", }, ["µg/l"] = { per = { "µg", "l" }, utype = "density", default = "oz/cuin", }, ["lb/ft3"] = { target = "lb/cuft", }, ["lb/yd3"] = { target = "lb/cuyd", }, ["lbm/in3"] = { target = "lbm/cuin", }, ["mcg/dL"] = { target = "µg/dL", }, ["oz/in3"] = { target = "oz/cuin", }, ["ug/dL"] = { target = "µg/dL", }, ["μg/dL"] = { target = "µg/dL", }, ["ug/l"] = { target = "µg/l", }, ["B.O.T.U."] = { name1 = "Board of Trade Unit", symbol = "B.O.T.U.", utype = "energy", scale = 3600000, default = "MJ", link = "Watt-jam", }, ["bboe"] = { name1 = "barrel of oil equivalent", name2 = "barrels of oil equivalent", symbol = "bboe", utype = "energy", scale = 6117863200, default = "GJ", }, ["BOE"] = { name1 = "barrel of oil equivalent", name2 = "barrels of oil equivalent", symbol = "BOE", utype = "energy", scale = 6117863200, default = "GJ", }, ["BTU"] = { name1 = "British thermal unit", symbol = "BTU", utype = "energy", scale = 1055.05585262, default = "kJ", }, ["Btu"] = { name1 = "British thermal unit", symbol = "Btu", utype = "energy", scale = 1055.05585262, default = "kJ", }, ["BTU-39F"] = { name1 = "British thermal unit (39°F)", name2 = "British thermal units (39°F)", symbol = "BTU_39°F", utype = "energy", scale = 1059.67, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-39F"] = { name1 = "British thermal unit (39°F)", name2 = "British thermal units (39°F)", symbol = "Btu_39°F", utype = "energy", scale = 1059.67, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["BTU-59F"] = { name1 = "British thermal unit (59°F)", name2 = "British thermal units (59°F)", symbol = "BTU_59°F", utype = "energy", scale = 1054.804, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-59F"] = { name1 = "British thermal unit (59°F)", name2 = "British thermal units (59°F)", symbol = "Btu_59°F", utype = "energy", scale = 1054.804, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["BTU-60F"] = { name1 = "British thermal unit (60°F)", name2 = "British thermal units (60°F)", symbol = "BTU_60°F", utype = "energy", scale = 1054.68, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-60F"] = { name1 = "British thermal unit (60°F)", name2 = "British thermal units (60°F)", symbol = "Btu_60°F", utype = "energy", scale = 1054.68, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["BTU-63F"] = { name1 = "British thermal unit (63°F)", name2 = "British thermal units (63°F)", symbol = "BTU_63°F", utype = "energy", scale = 1054.6, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-63F"] = { name1 = "British thermal unit (63°F)", name2 = "British thermal units (63°F)", symbol = "Btu_63°F", utype = "energy", scale = 1054.6, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["BTU-ISO"] = { name1 = "British thermal unit (ISO)", name2 = "British thermal units (ISO)", symbol = "BTU_ISO", utype = "energy", scale = 1055.056, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-ISO"] = { target = "BTU-ISO", }, ["BTU-IT"] = { name1 = "British thermal unit (IT)", name2 = "British thermal units (IT)", symbol = "BTU_IT", utype = "energy", scale = 1055.05585262, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-IT"] = { name1 = "British thermal unit (IT)", name2 = "British thermal units (IT)", symbol = "Btu_IT", utype = "energy", scale = 1055.05585262, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["BTU-mean"] = { name1 = "British thermal unit (mean)", name2 = "British thermal units (mean)", symbol = "BTU_mean", utype = "energy", scale = 1055.87, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-mean"] = { name1 = "British thermal unit (mean)", name2 = "British thermal units (mean)", symbol = "Btu_mean", utype = "energy", scale = 1055.87, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["BTU-th"] = { name1 = "British thermal unit (thermochemical)", name2 = "British thermal units (thermochemical)", symbol = "BTU_th", utype = "energy", scale = 1054.35026444, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Btu-th"] = { name1 = "British thermal unit (thermochemical)", name2 = "British thermal units (thermochemical)", symbol = "Btu_th", utype = "energy", scale = 1054.35026444, default = "kJ", link = "British thermal unit", }, ["Cal"] = { name1 = "calorie", symbol = "Cal", utype = "energy", scale = 4184, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["cal"] = { name1 = "calorie", symbol = "cal", utype = "energy", scale = 4.184, default = "J", link = "Kalori", }, ["Cal-15"] = { name1 = "Calorie (15°C)", name2 = "Calories (15°C)", symbol = "Cal₁₅", utype = "energy", scale = 4185.8, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["cal-15"] = { name1 = "calorie (15°C)", name2 = "calories (15°C)", symbol = "cal₁₅", utype = "energy", scale = 4.1858, default = "J", link = "Kalori", }, ["Cal-IT"] = { name1 = "Calorie (International Steam Table)", name2 = "Calories (International Steam Table)", symbol = "Cal_IT", utype = "energy", scale = 4186.8, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["cal-IT"] = { name1 = "calorie (International Steam Table)", name2 = "calories (International Steam Table)", symbol = "cal_IT", utype = "energy", scale = 4.1868, default = "J", link = "Kalori", }, ["Cal-th"] = { name1 = "Calorie (thermochemical)", name2 = "Calories (thermochemical)", symbol = "Cal_th", utype = "energy", scale = 4184, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["cal-th"] = { name1 = "calorie (thermochemical)", name2 = "calories (thermochemical)", symbol = "cal_th", utype = "energy", scale = 4.184, default = "J", link = "Kalori", }, ["ccatm"] = { name1 = "cubic centimetre-atmosphere", name1_us = "cubic centimeter-atmosphere", symbol = "cc·atm", utype = "energy", scale = 0.101325, default = "mJ", link = "Atmosphere (unit)", }, ["CHU-IT"] = { name1 = "Celsius heat unit (International Table)", name2 = "Celsius heat units (International Table)", symbol = "CHU_IT", utype = "energy", scale = 1899.100534716, default = "kJ", link = "Conversion of units", }, ["cm3atm"] = { name1 = "cubic centimetre-atmosphere", name1_us = "cubic centimeter-atmosphere", symbol = "cm³·atm", utype = "energy", scale = 0.101325, default = "mJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["cufootatm"] = { name1 = "cubic foot of atmosphere", name2 = "cubic foot of atmosphere", symbol = "ka³&nbsp;atm", utype = "energy", scale = 2869.2044809344, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["cufootnaturalgas"] = { name1 = "cubic foot of natural gas", name2 = "cubic foot of natural gas", symbol = "cuftnaturalgas", usename = 1, utype = "energy", scale = 1055055.85262, default = "MJ", link = "Conversion of units", }, ["cuftatm"] = { name1 = "cubic foot of atmosphere", name2 = "cubic feet of atmosphere", symbol = "ka³&nbsp;atm", utype = "energy", scale = 2869.2044809344, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["cuftnaturalgas"] = { name1 = "cubic foot of natural gas", name2 = "cubic feet of natural gas", symbol = "cuftnaturalgas", usename = 1, utype = "energy", scale = 1055055.85262, default = "MJ", link = "Conversion of units", }, ["cuydatm"] = { name1 = "cubic yard of atmosphere", name2 = "cubic yards of atmosphere", symbol = "cu&nbsp;yd&nbsp;atm", utype = "energy", scale = 77468.5209852288, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["Eh"] = { name1 = "Hartree", symbol = "''E''_h", utype = "energy", scale = 4.35974417e-18, default = "eV", }, ["erg"] = { symbol = "erg", utype = "energy", scale = 0.0000001, default = "µJ", }, ["eV"] = { name1 = "electronvolt", symbol = "eV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-19, default = "aJ", link = "Elektronvolt", }, ["feV"] = { name1 = "femtoelectronvolt", symbol = "feV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-34, default = "yJ", link = "Elektronvolt", }, ["foe"] = { symbol = "foe", utype = "energy", scale = 1e44, default = "YJ", link = "Foe (unit)", }, ["ftlb"] = { name1 = "kaki-paun", symbol = "ka·lb", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 1.3558179483314004, default = "J", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["ftlb-f"] = { name1 = "kaki-paun daya", name2 = "kaki-paun daya", symbol = "ka·lb_f", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 1.3558179483314004, default = "J", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["ftlbf"] = { name1 = "kaki-paun daya", name2 = "kaki-paun daya", symbol = "ka·lbf", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 1.3558179483314004, default = "J", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["ftpdl"] = { name1 = "foot-poundal", symbol = "ka·pdl", utype = "energy", scale = 0.0421401100938048, default = "J", }, ["GeV"] = { name1 = "gigaelectronvolt", symbol = "GeV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-10, default = "nJ", link = "Elektronvolt", }, ["GLatm"] = { name1 = "gigalitre-atmosphere", name1_us = "gigaliter-atmosphere", symbol = "GL·atm", utype = "energy", scale = 101325000000, default = "GJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["Glatm"] = { name1 = "gigalitre-atmosphere", name1_us = "gigaliter-atmosphere", symbol = "Gl·atm", utype = "energy", scale = 101325000000, default = "GJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["gTNT"] = { name2 = "grams of TNT", symbol = "gram of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184, default = "kJ", link = "TNT equivalent", }, ["Gtoe"] = { name1 = "gigatonne of oil equivalent", name2 = "gigatonnes of oil equivalent", symbol = "Gtoe", utype = "energy", scale = 4.1868e19, default = "EJ", link = "Tonne of oil equivalent", }, ["GtonTNT"] = { name2 = "gigatons of TNT", symbol = "gigaton of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4.184e18, default = "EJ", link = "TNT equivalent", }, ["GtTNT"] = { name2 = "gigatonnes of TNT", symbol = "gigatonne of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4.184e18, default = "EJ", link = "TNT equivalent", }, ["GW.h"] = { name1 = "gigawatt-hour", symbol = "GW·h", utype = "energy", scale = 3.6e12, default = "TJ", link = "Watt-jam", }, ["GWh"] = { name1 = "gigawatt-hour", symbol = "GWh", utype = "energy", scale = 3.6e12, default = "TJ", link = "Watt-jam", }, ["hph"] = { name1 = "horsepower-hour", symbol = "hp·h", utype = "energy", scale = 2684519.537696172792, default = "kWh", link = "Kuasa kuda", }, ["impgalatm"] = { name1 = "imperial gallon-atmosphere", symbol = "imp gal·atm", utype = "energy", scale = 460.63256925, default = "J", link = "Atmosfera (unit)", }, ["inlb"] = { name1 = "inch-pound", symbol = "in·lb", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 0.1129848290276167, default = "mJ", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["inlb-f"] = { name1 = "inch-pound force", name2 = "inch-pounds force", symbol = "in·lb_f", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 0.1129848290276167, default = "mJ", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["inlbf"] = { name1 = "inch-pound force", name2 = "inch-pounds force", symbol = "in·lbf", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 0.1129848290276167, default = "mJ", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["inoz-f"] = { name1 = "inch-ounce force", name2 = "inch-ounces force", symbol = "in·oz_f", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 0.00706155181422604375, default = "mJ", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["inozf"] = { name1 = "inch-ounce force", name2 = "inch-ounces force", symbol = "in·ozf", utype = "energy", alttype = "torque", scale = 0.00706155181422604375, default = "mJ", link = "Kaki-paun (tenaga)", }, ["J"] = { _name1 = "joule", _symbol = "J", utype = "energy", scale = 1, prefixes = 1, default = "cal", link = "Joule", }, ["kBOE"] = { name1 = "kilo barrel of oil equivalent", name2 = "kilo barrels of oil equivalent", symbol = "kBOE", utype = "energy", scale = 6.1178632e12, default = "TJ", link = "Barrel of oil equivalent", }, ["kcal"] = { name1 = "kilocalorie", symbol = "kcal", utype = "energy", scale = 4184, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["kcal-15"] = { name1 = "kilocalorie (15°C)", name2 = "kilocalories (15°C)", symbol = "kcal₁₅", utype = "energy", scale = 4185.8, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["kcal-IT"] = { name1 = "kilocalorie (International Steam Table)", name2 = "kilocalories (International Steam Table)", symbol = "kcal_IT", utype = "energy", scale = 4186.8, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["kcal-th"] = { name1 = "kilocalorie (thermochemical)", name2 = "kilocalories (thermochemical)", symbol = "kcal_th", utype = "energy", scale = 4184, default = "kJ", link = "Kalori", }, ["kerg"] = { name1 = "kiloerg", symbol = "kerg", utype = "energy", scale = 0.0001, default = "mJ", link = "Erg", }, ["keV"] = { name1 = "kiloelectronvolt", symbol = "keV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-16, default = "fJ", link = "Elektronvolt", }, ["kgTNT"] = { name2 = "kilograms of TNT", symbol = "kilogram of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184000, default = "MJ", link = "TNT equivalent", }, ["kLatm"] = { name1 = "kilolitre-atmosphere", name1_us = "kiloliter-atmosphere", symbol = "kL·atm", utype = "energy", scale = 101325, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["klatm"] = { name1 = "kilolitre-atmosphere", name1_us = "kiloliter-atmosphere", symbol = "kl·atm", utype = "energy", scale = 101325, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["kt(TNT)"] = { name1 = "kilotonne", name1_us = "kiloton", symbol = "kt", utype = "energy", scale = 4.184e12, default = "TJ", link = "TNT equivalent", }, ["ktoe"] = { name1 = "kilotonne of oil equivalent", name2 = "kilotonnes of oil equivalent", symbol = "ktoe", utype = "energy", scale = 4.1868e13, default = "TJ", link = "Tonne of oil equivalent", }, ["ktonTNT"] = { name1 = "kiloton of TNT", name2 = "kilotons of TNT", symbol = "kt", utype = "energy", scale = 4.184e12, default = "TJ", link = "TNT equivalent", }, ["ktTNT"] = { name2 = "kilotonnes of TNT", symbol = "kilotonne of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4.184e12, default = "TJ", link = "TNT equivalent", }, ["kW.h"] = { name1 = "kilowatt-hour", symbol = "kW·h", utype = "energy", scale = 3600000, default = "MJ", link = "Watt-jam", }, ["kWh"] = { name1 = "kilowatt-hour", symbol = "kWh", utype = "energy", scale = 3600000, default = "MJ", link = "Watt-jam", }, ["Latm"] = { name1 = "litre-atmosphere", name1_us = "liter-atmosphere", symbol = "L·atm", utype = "energy", scale = 101.325, default = "J", link = "Atmosfera (unit)", }, ["latm"] = { name1 = "litre-atmosphere", name1_us = "liter-atmosphere", symbol = "l·atm", utype = "energy", scale = 101.325, default = "J", link = "Atmosfera (unit)", }, ["m3atm"] = { name1 = "cubic metre-atmosphere", name1_us = "cubic meter-atmosphere", symbol = "m³·atm", utype = "energy", scale = 101325, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["Mcal"] = { name1 = "megacalorie", symbol = "Mcal", utype = "energy", scale = 4184000, default = "MJ", link = "Kalori", }, ["mcal"] = { name1 = "millicalorie", symbol = "mcal", utype = "energy", scale = 0.004184, default = "mJ", link = "Kalori", }, ["Mcal-15"] = { name1 = "megacalorie (15°C)", name2 = "megacalories (15°C)", symbol = "Mcal₁₅", utype = "energy", scale = 4185800, default = "MJ", link = "Kalori", }, ["mcal-15"] = { name1 = "millicalorie (15°C)", name2 = "millicalories (15°C)", symbol = "mcal₁₅", utype = "energy", scale = 0.0041858, default = "mJ", link = "Kalori", }, ["Mcal-IT"] = { name1 = "megacalorie (International Steam Table)", name2 = "megacalories (International Steam Table)", symbol = "Mcal_IT", utype = "energy", scale = 4186800, default = "MJ", link = "Kalori", }, ["mcal-IT"] = { name1 = "millicalorie (International Steam Table)", name2 = "millicalories (International Steam Table)", symbol = "mcal_IT", utype = "energy", scale = 0.0041868, default = "mJ", link = "Kalori", }, ["Mcal-th"] = { name1 = "megacalorie (thermochemical)", name2 = "megacalories (thermochemical)", symbol = "Mcal_th", utype = "energy", scale = 4184000, default = "MJ", link = "Kalori", }, ["mcal-th"] = { name1 = "millicalorie (thermochemical)", name2 = "millicalories (thermochemical)", symbol = "mcal_th", utype = "energy", scale = 0.004184, default = "mJ", link = "Kalori", }, ["Merg"] = { name1 = "megaerg", symbol = "Merg", utype = "energy", scale = 0.1, default = "J", link = "Erg", }, ["merg"] = { name1 = "millierg", symbol = "merg", utype = "energy", scale = 0.0000000001, default = "µJ", link = "Erg", }, ["MeV"] = { name1 = "megaelectronvolt", symbol = "MeV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-13, default = "pJ", link = "Elektronvolt", }, ["meV"] = { name1 = "millielectronvolt", symbol = "meV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-22, default = "zJ", link = "Elektronvolt", }, ["MLatm"] = { name1 = "megalitre-atmosphere", name1_us = "megaliter-atmosphere", symbol = "ML·atm", utype = "energy", scale = 101325000, default = "MJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["Mlatm"] = { name1 = "megalitre-atmosphere", name1_us = "megaliter-atmosphere", symbol = "Ml·atm", utype = "energy", scale = 101325000, default = "MJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["mLatm"] = { name1 = "millilitre-atmosphere", name1_us = "milliliter-atmosphere", symbol = "L·atm", utype = "energy", scale = 0.101325, default = "mJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["mlatm"] = { name1 = "millilitre-atmosphere", name1_us = "milliliter-atmosphere", symbol = "l·atm", utype = "energy", scale = 0.101325, default = "mJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["MMBtu"] = { name1 = "million British thermal units", name2 = "million British thermal units", symbol = "MMBtu", utype = "energy", scale = 1055055852.62, default = "GJ", link = "British thermal unit", }, ["Mt(TNT)"] = { name1 = "megatonne", name1_us = "megaton", symbol = "Mt", utype = "energy", scale = 4.184e15, default = "PJ", link = "TNT equivalent", }, ["Mtoe"] = { name1 = "megatonne of oil equivalent", name2 = "megatonnes of oil equivalent", symbol = "Mtoe", utype = "energy", scale = 4.1868e16, default = "PJ", link = "Tonne of oil equivalent", }, ["MtonTNT"] = { name1 = "megaton of TNT", name2 = "megatons of TNT", symbol = "Mt", utype = "energy", scale = 4.184e15, default = "PJ", link = "TNT equivalent", }, ["mtonTNT"] = { name2 = "millitons of TNT", symbol = "milliton of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184000, default = "MJ", link = "TNT equivalent", }, ["MtTNT"] = { name2 = "megatonnes of TNT", symbol = "megatonne of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4.184e15, default = "PJ", link = "TNT equivalent", }, ["mtTNT"] = { name2 = "millitonnes of TNT", symbol = "millitonne of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184000, default = "MJ", link = "TNT equivalent", }, ["MW.h"] = { name1 = "megawatt-hour", symbol = "MW·h", utype = "energy", scale = 3600000000, default = "GJ", link = "Watt-jam", }, ["mW.h"] = { name1 = "milliwatt-hour", symbol = "mW·h", utype = "energy", scale = 3.6, default = "J", link = "Watt-jam", }, ["MWh"] = { name1 = "megawatt-hour", symbol = "MWh", utype = "energy", scale = 3600000000, default = "GJ", link = "Watt-jam", }, ["mWh"] = { name1 = "milliwatt-hour", symbol = "mWh", utype = "energy", scale = 3.6, default = "J", link = "Watt-jam", }, ["neV"] = { name1 = "nanoelectronvolt", symbol = "neV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-28, default = "yJ", link = "Elektronvolt", }, ["PeV"] = { name1 = "petaelectronvolt", symbol = "PeV", utype = "energy", scale = 0.0001602176487, default = "mJ", link = "Elektronvolt", }, ["peV"] = { name1 = "picoelectronvolt", symbol = "peV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-31, default = "yJ", link = "Elektronvolt", }, ["PSh"] = { name1 = "Pferdestärkenstunde", symbol = "PSh", utype = "energy", scale = 2647795.5, default = "kWh", }, ["quad"] = { name1 = "quadrillion British thermal units", name2 = "quadrillion British thermal units", symbol = "quad", utype = "energy", scale = 1.054804e18, default = "EJ", link = "Kuad", }, ["Ry"] = { name1 = "rydberg", symbol = "Ry", utype = "energy", scale = 2.1798741e-18, default = "eV", link = "Pemalar Rydberg", }, ["scc"] = { name1 = "standard cubic centimetre", name1_us = "standard cubic centimeter", symbol = "scc", utype = "energy", scale = 0.101325, default = "mJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["scf"] = { name1 = "standard cubic foot", name2 = "standard cubic feet", symbol = "scf", utype = "energy", scale = 2869.2044809344, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["scfoot"] = { name1 = "standard cubic foot", name2 = "standard cubic foot", symbol = "scf", utype = "energy", scale = 2869.2044809344, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["scy"] = { name1 = "standard cubic yard", symbol = "scy", utype = "energy", scale = 77468.5209852288, default = "kJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["sl"] = { name1 = "standard litre", name1_us = "standard liter", symbol = "sl", utype = "energy", scale = 101.325, default = "J", link = "Atmosfera (unit)", }, ["t(TNT)"] = { name1 = "tonne", name1_us = "ton", symbol = "t", utype = "energy", scale = 4184000000, default = "GJ", link = "TNT equivalent", }, ["TeV"] = { name1 = "teraelectronvolt", symbol = "TeV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-7, default = "µJ", link = "Elektronvolt", }, ["th"] = { name1 = "thermie", symbol = "th", utype = "energy", scale = 4186800, default = "MJ", link = "Conversion of units", }, ["thm-EC"] = { name1 = "therm (EC)", name2 = "therms (EC)", symbol = "thm (EC)", utype = "energy", scale = 105506000, default = "MJ", link = "Therm", }, ["thm-UK"] = { name1 = "therm (UK)", name2 = "therms (UK)", symbol = "thm (UK)", utype = "energy", scale = 105505585.257348, default = "MJ", link = "Therm", }, ["thm-US"] = { name1 = "therm (US)", name1_us = "therm (U.S.)", name2 = "therms (US)", name2_us = "therms (U.S.)", symbol = "thm (US)", sym_us = "thm (U.S.)", utype = "energy", scale = 105480400, default = "MJ", link = "Therm", }, ["toe"] = { name1 = "tonne of oil equivalent", name2 = "tonnes of oil equivalent", symbol = "toe", utype = "energy", scale = 41868000000, default = "GJ", }, ["tonTNT"] = { name2 = "tons of TNT", symbol = "ton of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184000000, default = "GJ", link = "TNT equivalent", }, ["tTNT"] = { name2 = "tonnes of TNT", symbol = "tonne of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184000000, default = "GJ", link = "TNT equivalent", }, ["TtonTNT"] = { name2 = "teratons of TNT", symbol = "teraton of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4.184e21, default = "ZJ", link = "TNT equivalent", }, ["TtTNT"] = { name2 = "teratonnes of TNT", symbol = "teratonne of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4.184e21, default = "ZJ", link = "TNT equivalent", }, ["TW.h"] = { name1 = "terawatt-hour", symbol = "TW·h", utype = "energy", scale = 3.6e15, default = "PJ", link = "Watt-jam", }, ["TWh"] = { name1 = "terawatt-hour", symbol = "TWh", utype = "energy", scale = 3.6e15, default = "PJ", link = "Watt-jam", }, ["USgalatm"] = { name1 = "US gallon-atmosphere", name1_us = "U.S. gallon-atmosphere", symbol = "US&nbsp;gal·atm", sym_us = "U.S.&nbsp;gal·atm", utype = "energy", scale = 383.5568490138, default = "J", link = "Atmosfera (unit)", }, ["W.h"] = { name1 = "watt-hour", symbol = "W·h", utype = "energy", scale = 3600, default = "kJ", link = "Watt-jam", }, ["Wh"] = { name1 = "watt-hour", symbol = "Wh", utype = "energy", scale = 3600, default = "kJ", link = "Watt-jam", }, ["µerg"] = { name1 = "microerg", symbol = "µerg", utype = "energy", scale = 1e-13, default = "nJ", link = "Erg", }, ["µeV"] = { name1 = "microelectronvolt", symbol = "µeV", utype = "energy", scale = 1.602176487e-25, default = "yJ", link = "Elektronvolt", }, ["µLatm"] = { name1 = "microlitre-atmosphere", name1_us = "microliter-atmosphere", symbol = "µL·atm", utype = "energy", scale = 0.000101325, default = "µJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["µlatm"] = { name1 = "microlitre-atmosphere", name1_us = "microliter-atmosphere", symbol = "µl·atm", utype = "energy", scale = 0.000101325, default = "µJ", link = "Atmosfera (unit)", }, ["µtonTNT"] = { name2 = "microtons of TNT", symbol = "microton of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184, default = "kJ", link = "TNT equivalent", }, ["µtTNT"] = { name2 = "microtonnes of TNT", symbol = "microtonne of TNT", usename = 1, utype = "energy", scale = 4184, default = "kJ", link = "TNT equivalent", }, ["µW.h"] = { name1 = "microwatt-hour", symbol = "µW·h", utype = "energy", scale = 0.0036, default = "mJ", link = "Watt-jam", }, ["µWh"] = { name1 = "microwatt-hour", symbol = "µWh", utype = "energy", scale = 0.0036, default = "mJ", link = "Watt-jam", }, ["-kW.h"] = { target = "kW.h", link = "Jam kilowatt", }, ["btu"] = { target = "BTU", }, ["Calorie"] = { target = "Cal", }, ["ft.lbf"] = { target = "ftlbf", }, ["ft·lb-f"] = { target = "ftlb-f", }, ["ft·lbf"] = { target = "ftlbf", }, ["g-cal-15"] = { target = "cal-15", }, ["g-cal-IT"] = { target = "cal-IT", }, ["g-cal-th"] = { target = "cal-th", }, ["g-kcal-15"] = { target = "kcal-15", }, ["g-kcal-IT"] = { target = "kcal-IT", }, ["g-kcal-th"] = { target = "kcal-th", }, ["g-Mcal-15"] = { target = "Mcal-15", }, ["g-mcal-15"] = { target = "mcal-15", }, ["g-Mcal-IT"] = { target = "Mcal-IT", }, ["g-mcal-IT"] = { target = "mcal-IT", }, ["g-Mcal-th"] = { target = "Mcal-th", }, ["g-mcal-th"] = { target = "mcal-th", }, ["GW-h"] = { target = "GW.h", }, ["GW·h"] = { target = "GW.h", }, ["Hartree"] = { target = "Eh", }, ["hp.h"] = { target = "hph", }, ["hp·h"] = { target = "hph", }, ["in.lb-f"] = { target = "inlb-f", }, ["in.lbf"] = { target = "inlbf", }, ["in.oz-f"] = { target = "inoz-f", }, ["in.ozf"] = { target = "inozf", }, ["in·lb-f"] = { target = "inlb-f", }, ["in·lbf"] = { target = "inlbf", }, ["in·oz-f"] = { target = "inoz-f", }, ["in·ozf"] = { target = "inozf", }, ["kbboe"] = { target = "kBOE", symbol = "kbboe", }, ["kg-cal-15"] = { target = "Cal-15", }, ["kg-cal-IT"] = { target = "Cal-IT", }, ["kg-cal-th"] = { target = "Cal-th", }, ["kW-h"] = { target = "kW.h", }, ["kW·h"] = { target = "kW.h", }, ["MW-h"] = { target = "MW.h", }, ["mW-h"] = { target = "mW.h", }, ["MW·h"] = { target = "MW.h", }, ["mW·h"] = { target = "mW.h", }, ["TW-h"] = { target = "TW.h", }, ["TW·h"] = { target = "TW.h", }, ["U.S.galatm"] = { target = "USgalatm", sp_us = true, }, ["uerg"] = { target = "µerg", }, ["ueV"] = { target = "µeV", }, ["uLatm"] = { target = "µLatm", }, ["ulatm"] = { target = "µlatm", }, ["usgalatm"] = { target = "USgalatm", }, ["utonTNT"] = { target = "µtonTNT", }, ["utTNT"] = { target = "µtTNT", }, ["uW-h"] = { target = "µW.h", }, ["uW.h"] = { target = "µW.h", }, ["uWh"] = { target = "µWh", }, ["uW·h"] = { target = "µW.h", }, ["W-h"] = { target = "W.h", }, ["W·h"] = { target = "W.h", }, ["µW-h"] = { target = "µW.h", }, ["µW·h"] = { target = "µW.h", }, ["μerg"] = { target = "µerg", }, ["μeV"] = { target = "µeV", }, ["μLatm"] = { target = "µLatm", }, ["μlatm"] = { target = "µlatm", }, ["μtonTNT"] = { target = "µtonTNT", }, ["μtTNT"] = { target = "µtTNT", }, ["μW-h"] = { target = "µW.h", }, ["μW.h"] = { target = "µW.h", }, ["μWh"] = { target = "µWh", }, ["μW·h"] = { target = "µW.h", }, ["eVpar"] = { _name1 = "electronvolt", _symbol = "eV", utype = "energy per chemical amount", scale = 96485.329522144166, prefixes = 1, default = "kcal/mol", link = "Elektronvolt", }, ["kcal/mol"] = { per = { "kcal", "mol" }, utype = "energy per chemical amount", default = "kJ/mol", link = "Kilokalori per mol", }, ["kJ/mol"] = { per = { "kJ", "mol" }, utype = "energy per chemical amount", default = "kcal/mol", link = "Joule per mol", }, ["kWh/100 km"] = { name1 = "kilowatt-hour per 100 kilometres", name1_us = "kilowatt-hour per 100 kilometers", name2 = "kilowatt-hours per 100 kilometres", name2_us = "kilowatt-hours per 100 kilometers", symbol = "kW·h/100&nbsp;km", utype = "energy per unit length", scale = 36, default = "MJ/km kWh/mi", link = "Watt-hour", }, ["kWh/100 mi"] = { name1 = "kilowatt-hour per 100 miles", name2 = "kilowatt-hours per 100 miles", symbol = "kW·h/100&nbsp;mi", utype = "energy per unit length", scale = 22.3694, default = "mpge", link = "Miles per gallon gasoline equivalent", }, ["MJ/100 km"] = { name1 = "megajoule per 100 kilometres", name1_us = "megajoule per 100 kilometers", name2 = "megajoules per 100 kilometres", name2_us = "megajoules per 100 kilometers", symbol = "MJ/100&nbsp;km", utype = "energy per unit length", scale = 10, default = "BTU/mi", link = "British thermal unit", }, ["mpge"] = { name1 = "mile per gallon gasoline equivalent", name2 = "miles per gallon gasoline equivalent", symbol = "mpg&#8209;e", utype = "energy per unit length", scale = 13e-6, invert = -1, iscomplex= true, default = "kWh/100 mi", link = "Miles per gallon gasoline equivalent", }, ["BTU/mi"] = { per = { "BTU", "mi" }, utype = "energy per unit length", default = "v > 1525 ! M ! k ! J/km", }, ["kJ/km"] = { per = { "kJ", "km" }, utype = "energy per unit length", default = "BTU/mi", }, ["kWh/km"] = { per = { "-kW.h", "km" }, utype = "energy per unit length", default = "MJ/km kWh/mi", }, ["kWh/mi"] = { per = { "-kW.h", "mi" }, utype = "energy per unit length", default = "kWh/km MJ/km", }, ["MJ/km"] = { per = { "MJ", "km" }, utype = "energy per unit length", default = "BTU/mi", }, ["mpg-e"] = { target = "mpge", }, ["BTU/lb"] = { name1 = "British thermal unit per pound", name2 = "British thermal units per pound", symbol = "BTU/lb", utype = "energy per unit mass", scale = 429.92261414790346, default = "kJ/kg", link = "British thermal unit", }, ["cal/g"] = { name1 = "calorie per gram", name2 = "calories per gram", symbol = "cal/g", utype = "energy per unit mass", scale = 4184, default = "J/g", link = "Kalori per gram", }, ["GJ/kg"] = { name1 = "gigajoule per kilogram", name2 = "gigajoules per kilogram", symbol = "GJ/kg", utype = "energy per unit mass", scale = 1e9, default = "ktTNT/t", link = "Joule", }, ["J/g"] = { name1 = "joule per gram", name2 = "joules per gram", symbol = "J/g", utype = "energy per unit mass", scale = 1000, default = "kcal/g", link = "Joule", }, ["kcal/g"] = { name1 = "kilocalorie per gram", name2 = "kilocalories per gram", symbol = "kcal/g", utype = "energy per unit mass", scale = 4184000, default = "kJ/g", link = "Kilokalori per gram", }, ["kJ/g"] = { name1 = "kilojoule per gram", name2 = "kilojoules per gram", symbol = "kJ/g", utype = "energy per unit mass", scale = 1000000, default = "kcal/g", link = "Joule", }, ["kJ/kg"] = { name1 = "kilojoule per kilogram", name2 = "kilojoules per kilogram", symbol = "kJ/kg", utype = "energy per unit mass", scale = 1000, default = "BTU/lb", }, ["ktonTNT/MT"] = { name2 = "kilotons of TNT per metric ton", symbol = "kiloton of TNT per metric ton", usename = 1, utype = "energy per unit mass", scale = 4184000000, default = "GJ/kg", link = "TNT equivalent", }, ["ktTNT/t"] = { name2 = "kilotonnes of TNT per tonne", symbol = "kilotonne of TNT per tonne", usename = 1, utype = "energy per unit mass", scale = 4184000000, default = "GJ/kg", link = "TNT equivalent", }, ["MtonTNT/MT"] = { name2 = "megatons of TNT per metric ton", symbol = "megaton of TNT per metric ton", usename = 1, utype = "energy per unit mass", scale = 4.184e12, default = "TJ/kg", link = "TNT equivalent", }, ["MtTNT/MT"] = { name2 = "megatonnes of TNT per tonne", symbol = "megatonne of TNT per tonne", usename = 1, utype = "energy per unit mass", scale = 4.184e12, default = "TJ/kg", link = "TNT equivalent", }, ["TJ/kg"] = { name1 = "terajoule per kilogram", name2 = "terajoules per kilogram", symbol = "TJ/kg", utype = "energy per unit mass", scale = 1e12, default = "MtTNT/MT", link = "Joule", }, ["Cal/g"] = { per = { "Cal", "g" }, utype = "energy per unit mass", default = "kJ/g", }, ["BTU/cuft"] = { per = { "BTU", "cuft" }, utype = "energy per unit volume", default = "kJ/L", }, ["Cal/12USoz(mL)serve"] = { per = { "Cal", "-12USoz(mL)serve" }, utype = "energy per unit volume", default = "kJ/L", }, ["Cal/12USoz(ml)serve"] = { per = { "Cal", "-12USoz(ml)serve" }, utype = "energy per unit volume", default = "kJ/l", }, ["Cal/12USozserve"] = { per = { "Cal", "-12USozserve" }, utype = "energy per unit volume", default = "kJ/L", }, ["Cal/USoz"] = { per = { "Cal", "USoz" }, utype = "energy per unit volume", default = "kJ/ml", }, ["kJ/L"] = { per = { "kJ", "L" }, utype = "energy per unit volume", default = "BTU/cuft", }, ["kJ/l"] = { per = { "kJ", "l" }, utype = "energy per unit volume", default = "BTU/cuft", }, ["kJ/ml"] = { per = { "kJ", "ml" }, utype = "energy per unit volume", default = "Cal/USoz", }, ["MJ/m3"] = { per = { "MJ", "m3" }, utype = "energy per unit volume", default = "BTU/cuft", }, ["Sv"] = { _name1 = "sievert", _symbol = "Sv", utype = "equivalent radiation dose", scale = 1, prefixes = 1, default = "rem", link = "Sievert", }, ["rem"] = { _name1 = "rem", _symbol = "rem", utype = "equivalent radiation dose", scale = 0.01, prefixes = 1, default = "Sv", link = "Roentgen equivalent man", }, ["g/km"] = { name1 = "gram per kilometre", name1_us = "gram per kilometer", name2 = "grams per kilometre", name2_us = "grams per kilometer", symbol = "g/km", utype = "exhaust emission", scale = 1e-6, default = "oz/mi", link = "Gas ekzos", }, ["g/mi"] = { name1 = "gram per mile", name2 = "grams per mile", symbol = "g/bt", utype = "exhaust emission", scale = 6.2137119223733397e-7, default = "g/km", link = "Gas ekzos", }, ["gCO2/km"] = { name1 = "gram of CO₂ per kilometre", name1_us = "gram of CO₂ per kilometer", name2 = "grams of CO₂ per kilometre", name2_us = "grams of CO₂ per kilometer", symbol = "g(CO₂)/km", utype = "exhaust emission", scale = 1e-6, default = "ozCO2/mi", link = "Gas ekzos", }, ["gCO2/mi"] = { name1 = "gram of CO₂ per mile", name2 = "grams of CO₂ per mile", symbol = "g(CO₂)/bt", utype = "exhaust emission", scale = 6.2137119223733397e-7, default = "gCO2/km", link = "Gas ekzos", }, ["kg/km"] = { name1 = "kilogram per kilometre", name1_us = "kilogram per kilometer", name2 = "kilograms per kilometre", name2_us = "kilograms per kilometer", symbol = "kg/km", utype = "exhaust emission", scale = 0.001, default = "lb/mi", link = "Gas ekzos", }, ["kgCO2/km"] = { name1 = "kilogram of CO₂ per kilometre", name1_us = "kilogram of CO₂ per kilometer", name2 = "kilograms of CO₂ per kilometre", name2_us = "kilograms of CO₂ per kilometer", symbol = "kg(CO₂)/km", utype = "exhaust emission", scale = 0.001, default = "lbCO2/mi", link = "Gas ekzos", }, ["lb/mi"] = { name1 = "pound per mile", name2 = "pounds per mile", symbol = "lb/bt", utype = "exhaust emission", scale = 0.00028184923173665794, default = "kg/km", link = "Gas ekzos", }, ["lbCO2/mi"] = { name1 = "pound of CO₂ per mile", name2 = "pounds of CO₂ per mile", symbol = "lb(CO₂)/mi", utype = "exhaust emission", scale = 0.00028184923173665794, default = "kgCO2/km", link = "Gas ekzos", }, ["oz/mi"] = { name1 = "ounce per mile", name2 = "ounces per mile", symbol = "oz/bt", utype = "exhaust emission", scale = 1.7615576983541121e-5, default = "g/km", link = "Gas ekzos", }, ["ozCO2/mi"] = { name1 = "ounce of CO₂ per mile", name2 = "ounces of CO₂ per mile", symbol = "oz(CO₂)/bt", utype = "exhaust emission", scale = 1.7615576983541121e-5, default = "gCO2/km", link = "Gas ekzos", }, ["cuft/a"] = { name1 = "cubic foot per annum", name2 = "cubic feet per annum", symbol = "ka³/a", utype = "flow", scale = 8.9730672142368242e-10, default = "m3/a", link = "Kaki padu per saat", }, ["cuft/d"] = { name1 = "cubic foot per day", name2 = "cubic feet per day", symbol = "ka³/d", utype = "flow", scale = 3.2774128000000003e-7, default = "m3/d", link = "Kaki padu per saat", }, ["cuft/h"] = { name1 = "cubic foot per hour", name2 = "cubic feet per hour", symbol = "ka³/h", utype = "flow", scale = 7.8657907200000004e-6, default = "m3/h", link = "Kaki padu per saat", }, ["cuft/min"] = { name1 = "cubic foot per minute", name2 = "cubic feet per minute", symbol = "ka³/btn", utype = "flow", scale = 0.00047194744319999999, default = "m3/min", link = "Kaki padu#Kaki padu per saat", }, ["cuft/s"] = { name1 = "cubic foot per second", name2 = "cubic feet per second", symbol = "ka³/s", utype = "flow", scale = 28316846592e-12, default = "m3/s", link = "Kaki padu per saat", }, ["cumi/a"] = { name1 = "cubic mile per annum", name2 = "cubic miles per annum", symbol = "bt³/a", utype = "flow", scale = 132.08171170940057, default = "km3/a", link = "Kaki padu per saat", }, ["cuyd/h"] = { name1 = "cubic yard per hour", name2 = "cubic yards per hour", symbol = "cuyd/h", utype = "flow", scale = 0.00021237634944000001, default = "m3/h", link = "Ela padu per minit", }, ["cuyd/s"] = { name1 = "cubic yard per second", name2 = "cubic yards per second", symbol = "cu&nbsp;yd/s", utype = "flow", scale = 0.76455485798400002, default = "m3/s", link = "Ela padu per saat", }, ["Goilbbl/a"] = { name1 = "billion barrels per year", name2 = "billion barrels per year", symbol = "Gbbl/a", utype = "flow", scale = 5.0380033629933836, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e6 ! e9 ! m3/a", link = "Barrel per day", }, ["impgal/h"] = { name1 = "imperial gallon per hour", name2 = "imperial gallons per hour", symbol = "imp&nbsp;gal/h", utype = "flow", scale = 1.2628027777777779e-6, default = "m3/h", link = "Gelen", }, ["impgal/min"] = { name1 = "imperial gallon per minute", name2 = "imperial gallons per minute", symbol = "imp gal/min", utype = "flow", scale = 7.5768166666666671e-5, default = "m3/s", link = "Gelen", }, ["impgal/s"] = { name1 = "imperial gallon per second", name2 = "imperial gallons per second", symbol = "impgal/s", utype = "flow", scale = 0.00454609, default = "m3/s", link = "Gelen imperial per saat", }, ["km3/a"] = { name1 = "cubic kilometre per annum", name1_us = "cubic kilometer per annum", name2 = "cubic kilometres per annum", name2_us = "cubic kilometers per annum", symbol = "km³/a", utype = "flow", scale = 31.68808781402895, default = "cumi/a", link = "Meter padu per saat", }, ["km3/d"] = { name1 = "cubic kilometre per day", name1_us = "cubic kilometer per day", name2 = "cubic kilometres per day", name2_us = "cubic kilometers per day", symbol = "km³/d", utype = "flow", scale = 11574.074074074075, default = "cuft/d", link = "Meter padu per saat", }, ["koilbbl/a"] = { name1 = "thousand barrels per year", name2 = "thousand barrels per year", symbol = "kbbl/a", utype = "flow", scale = 5.0380033629933841e-6, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! ! e3 ! m3/a", link = "Barrel per day", }, ["koilbbl/d"] = { name1 = "ribu tong per hari", name2 = "ribu tong per hari", symbol = "kbbl/d", utype = "flow", scale = 0.0018401307283333335, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! ! e3 ! m3/d", link = "tong per hari", }, ["L/h"] = { name1 = "litre per hour", name1_us = "liter per hour", name2 = "litres per hour", name2_us = "liters per hour", symbol = "L/h", utype = "flow", scale = 2.7777777777777776e-7, default = "impgal/h USgal/h", link = "Meter padu per saat", }, ["L/min"] = { name1 = "litre per minute", name1_us = "liter per minute", name2 = "litres per minute", name2_us = "liters per minute", symbol = "L/min", utype = "flow", scale = 1.6666666666666667e-5, default = "impgal/min USgal/min", link = "Meter padu per saat", }, ["L/s"] = { name1 = "litre per second", name1_us = "liter per second", name2 = "litres per second", name2_us = "liters per second", symbol = "L/s", utype = "flow", scale = 0.001, default = "cuft/s", link = "Meter padu per saat", }, ["m3/a"] = { name1 = "cubic metre per annum", name1_us = "cubic meter per annum", name2 = "cubic metres per annum", name2_us = "cubic meters per annum", symbol = "m³/a", utype = "flow", scale = 3.1688087814028947e-8, default = "cuft/a", link = "Meter padu per saat", }, ["m3/d"] = { name1 = "cubic metre per day", name1_us = "cubic meter per day", name2 = "cubic metres per day", name2_us = "cubic meters per day", symbol = "m³/d", utype = "flow", scale = 1.1574074074074073e-5, default = "cuft/d", link = "Meter padu per saat", }, ["m3/h"] = { name1 = "cubic metre per hour", name1_us = "cubic meter per hour", name2 = "cubic metres per hour", name2_us = "cubic meters per hour", symbol = "m³/h", utype = "flow", scale = 0.00027777777777777778, default = "cuft/h", link = "Meter padu per saat", }, ["m3/min"] = { name1 = "cubic metre per minute", name1_us = "cubic meter per minute", name2 = "cubic metres per minute", name2_us = "cubic meters per minute", symbol = "m³/min", utype = "flow", scale = 0.016666666666666666, default = "cuft/min", link = "Meter padu per saat", }, ["m3/s"] = { name1 = "cubic metre per second", name1_us = "cubic meter per second", name2 = "cubic metres per second", name2_us = "cubic meters per second", symbol = "m³/s", utype = "flow", scale = 1, default = "cuft/s", link = "Meter padu per saat", }, ["Moilbbl/a"] = { name1 = "juta tong per tahun", name2 = "juta tong per tahun", symbol = "Mbbl/a", utype = "flow", scale = 0.0050380033629933837, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e3 ! e6 ! m3/a", link = "Barrel per day", }, ["Moilbbl/d"] = { name1 = "juta tong per hari", name2 = "juta tong per hari", symbol = "Mbbl/d", utype = "flow", scale = 1.8401307283333335, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e3 ! e6 ! m3/d", link = "tong per hari", }, ["oilbbl/a"] = { name1 = "barrel per year", name2 = "barrels per year", symbol = "bbl/a", utype = "flow", scale = 5.0380033629933841e-9, default = "m3/a", link = "Barrel per day", }, ["oilbbl/d"] = { name1 = "tong per hari", name2 = "tong per hari", symbol = "bbl/d", utype = "flow", scale = 1.8401307283333336e-6, default = "m3/d", }, ["Toilbbl/a"] = { name1 = "trillion barrels per year", name2 = "trillion barrels per year", symbol = "Tbbl/a", utype = "flow", scale = 5038.0033629933832, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e9 ! e12 ! m3/a", link = "Barrel per day", }, ["U.S.gal/d"] = { name1 = "U.S. gallon per day", name2 = "U.S. gallons per day", symbol = "U.S.&nbsp;gal/d", utype = "flow", scale = 4.3812636388888893e-8, default = "m3/s", customary= 1, }, ["U.S.gal/h"] = { name1 = "gallon per hour", name2 = "gallons per hour", symbol = "gal/h", utype = "flow", scale = 1.0515032733333334e-6, default = "m3/h", link = "Gelen", customary= 2, }, ["U.S.gal/min"] = { name1 = "U.S. gallon per minute", name2 = "U.S. gallons per minute", symbol = "U.S.&nbsp;gal/min", utype = "flow", scale = 6.3090196400000003e-5, default = "m3/s", link = "Gelen", }, ["USgal/a"] = { name1 = "US gallon per year", name2 = "US gallons per year", symbol = "US&nbsp;gal/a", utype = "flow", scale = 1.1995246102365199e-10, default = "m3/s", link = "US gallon per day", }, ["USgal/d"] = { name1 = "US gallon per day", name2 = "US gallons per day", symbol = "US&nbsp;gal/d", utype = "flow", scale = 4.3812636388888893e-8, default = "m3/s", }, ["USgal/h"] = { name1 = "gallon per hour", name2 = "gallons per hour", symbol = "gal/h", utype = "flow", scale = 1.0515032733333334e-6, default = "m3/h", link = "Gelen", customary= 1, }, ["USgal/min"] = { name1 = "US gallon per minute", name2 = "US gallons per minute", symbol = "US&nbsp;gal/min", utype = "flow", scale = 6.3090196400000003e-5, default = "m3/s", link = "Gallon", }, ["USgal/s"] = { name1 = "US gallon per second", name1_us = "U.S. gallon per second", name2 = "US gallons per second", name2_us = "U.S. gallons per second", symbol = "USgal/s", utype = "flow", scale = 0.003785411784, default = "m3/s", link = "US gallons per second", }, ["ft3/a"] = { target = "cuft/a", }, ["ft3/d"] = { target = "cuft/d", }, ["ft3/h"] = { target = "cuft/h", }, ["ft3/s"] = { target = "cuft/s", }, ["Gcuft/a"] = { target = "e9cuft/a", }, ["Gcuft/d"] = { target = "e9cuft/d", }, ["kcuft/a"] = { target = "e3cuft/a", }, ["kcuft/d"] = { target = "e3cuft/d", }, ["kcuft/s"] = { target = "e3cuft/s", }, ["Mcuft/a"] = { target = "e6cuft/a", }, ["Mcuft/d"] = { target = "e6cuft/d", }, ["Mcuft/s"] = { target = "e6cuft/s", }, ["m³/s"] = { target = "m3/s", }, ["Tcuft/a"] = { target = "e12cuft/a", }, ["Tcuft/d"] = { target = "e12cuft/d", }, ["u.s.gal/min"] = { target = "U.S.gal/min", }, ["usgal/min"] = { target = "USgal/min", }, ["-LTf"] = { name1 = "long ton-force", name2 = "long tons-force", symbol = "LTf", utype = "force", scale = 9964.01641818352, default = "kN", }, ["-STf"] = { name1 = "short ton-force", name2 = "short tons-force", symbol = "STf", utype = "force", scale = 8896.443230521, default = "kN", }, ["dyn"] = { name1 = "dyne", symbol = "dyn", utype = "force", scale = 0.00001, default = "gr-f", }, ["g-f"] = { name1 = "gram-force", name2 = "grams-force", symbol = "g_f", utype = "force", scale = 0.00980665, default = "mN oz-f", link = "Kilogram-force", }, ["gf"] = { name1 = "gram-force", name2 = "grams-force", symbol = "gf", utype = "force", scale = 0.00980665, default = "mN ozf", link = "Kilogram-force", }, ["gr-f"] = { name1 = "grain-force", name2 = "grains-force", symbol = "gr_f", utype = "force", scale = 0.0006354602307515, default = "µN", link = "Pound-force", }, ["grf"] = { name1 = "grain-force", name2 = "grains-force", symbol = "grf", utype = "force", scale = 0.0006354602307515, default = "µN", link = "Pound-force", }, ["kdyn"] = { name1 = "kilodyne", symbol = "kdyn", utype = "force", scale = 0.01, default = "oz-f", link = "Dyne", }, ["kg-f"] = { name1 = "kilogram-force", name2 = "kilograms-force", symbol = "kg_f", utype = "force", scale = 9.80665, default = "N lb-f", }, ["kgf"] = { name1 = "kilogram-force", name2 = "kilograms-force", symbol = "kgf", utype = "force", scale = 9.80665, default = "N lbf", }, ["kp"] = { name1 = "kilopond", symbol = "kp", utype = "force", scale = 9.80665, default = "N lb-f", link = "Kilogram-force", }, ["L/T-f"] = { name1 = "long ton-force", name2 = "long tons-force", symbol = "L/T_f", utype = "force", scale = 9964.01641818352, default = "kN", }, ["L/Tf"] = { name1 = "long ton-force", name2 = "long tons-force", symbol = "L/Tf", utype = "force", scale = 9964.01641818352, default = "kN", }, ["lb-f"] = { name1 = "pound-force", name2 = "pounds-force", symbol = "lb_f", utype = "force", scale = 4.4482216152605, default = "N", }, ["lbf"] = { name1 = "pound-force", name2 = "pounds-force", symbol = "lbf", utype = "force", scale = 4.4482216152605, default = "N", }, ["lb(f)"] = { name1 = "pound", symbol = "lb", utype = "force", scale = 4.4482216152605, default = "N", link = "Pound-force", }, ["LT-f"] = { name1 = "long ton-force", name2 = "long tons-force", symbol = "LT_f", utype = "force", scale = 9964.01641818352, default = "kN", }, ["LTf"] = { name1 = "long ton-force", name2 = "long tons-force", symbol = "LTf", usename = 1, utype = "force", scale = 9964.01641818352, default = "kN", }, ["Mdyn"] = { name1 = "megadyne", symbol = "Mdyn", utype = "force", scale = 10, default = "lb-f", link = "Dyne", }, ["mdyn"] = { name1 = "millidyne", symbol = "mdyn", utype = "force", scale = 0.00000001, default = "gr-f", link = "Dyne", }, ["mg-f"] = { name1 = "milligram-force", name2 = "milligrams-force", symbol = "mg_f", utype = "force", scale = 0.00000980665, default = "µN gr-f", link = "Kilogram-force", }, ["mgf"] = { name1 = "milligram-force", name2 = "milligrams-force", symbol = "mgf", utype = "force", scale = 0.00000980665, default = "µN grf", link = "Kilogram-force", }, ["Mp"] = { name1 = "megapond", symbol = "Mp", utype = "force", scale = 9806.65, default = "kN LT-f ST-f", link = "Kilogram-force", }, ["mp"] = { name1 = "millipond", symbol = "mp", utype = "force", scale = 0.00000980665, default = "µN gr-f", link = "Kilogram-force", }, ["N"] = { _name1 = "newton", _symbol = "N", utype = "force", scale = 1, prefixes = 1, default = "lb-f", link = "Newton (unit)", }, ["oz-f"] = { name1 = "ounce-force", name2 = "ounces-force", symbol = "oz_f", utype = "force", scale = 0.2780138203095378125, default = "mN", link = "Pound-force", }, ["ozf"] = { name1 = "ounce-force", name2 = "ounces-force", symbol = "ozf", utype = "force", scale = 0.2780138203095378125, default = "mN", link = "Pound-force", }, ["p"] = { name1 = "pond", symbol = "p", utype = "force", scale = 0.00980665, default = "mN oz-f", link = "Kilogram-force", }, ["pdl"] = { name1 = "poundal", symbol = "pdl", utype = "force", scale = 0.138254954376, default = "N", }, ["S/T-f"] = { name1 = "short ton-force", name2 = "short tons-force", symbol = "S/T_f", utype = "force", scale = 8896.443230521, default = "kN", }, ["S/Tf"] = { name1 = "short ton-force", name2 = "short tons-force", symbol = "S/Tf", utype = "force", scale = 8896.443230521, default = "kN", }, ["ST-f"] = { name1 = "short ton-force", name2 = "short tons-force", symbol = "ST_f", utype = "force", scale = 8896.443230521, default = "kN", }, ["STf"] = { name1 = "short ton-force", name2 = "short tons-force", symbol = "STf", usename = 1, utype = "force", scale = 8896.443230521, default = "kN", }, ["t-f"] = { name1 = "tonne-force", name2 = "tonnes-force", symbol = "t_f", utype = "force", scale = 9806.65, default = "kN LT-f ST-f", link = "Ton-force#Tonne-force", }, ["tf"] = { name1 = "tonne-force", name2 = "tonnes-force", symbol = "tf", utype = "force", scale = 9806.65, default = "kN LTf STf", link = "Ton-force#Tonne-force", }, ["dyne"] = { target = "dyn", }, ["newtons"] = { target = "N", }, ["poundal"] = { target = "pdl", }, ["tonne-force"] = { target = "tf", }, ["impgal/mi"] = { per = { "@impgal", "mi" }, utype = "fuel efficiency", invert = 1, iscomplex= true, default = "l/km USgal/mi", }, ["km/L"] = { per = { "km", "L" }, utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "mpgimp mpgus", }, ["km/l"] = { per = { "km", "l" }, utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "mpgimp mpgus", }, ["L/100 km"] = { per = { "L", "100km" }, utype = "fuel efficiency", invert = 1, iscomplex= true, default = "mpgimp mpgus", symlink = "[[Fuel economy in automobiles#Units of measure|L/100&nbsp;km]]", }, ["l/100 km"] = { per = { "l", "100km" }, utype = "fuel efficiency", invert = 1, iscomplex= true, default = "mpgimp mpgus", symlink = "[[Fuel economy in automobiles#Units of measure|l/100&nbsp;km]]", }, ["L/km"] = { per = { "L", "km" }, utype = "fuel efficiency", invert = 1, iscomplex= true, default = "mpgimp mpgus", }, ["l/km"] = { per = { "l", "km" }, utype = "fuel efficiency", invert = 1, iscomplex= true, default = "mpgimp mpgus", }, ["mi/impqt"] = { per = { "mi", "impqt" }, utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "km/L", }, ["mi/U.S.qt"] = { per = { "mi", "U.S.qt" }, utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "km/L", }, ["mi/USqt"] = { per = { "mi", "USqt" }, utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "km/L", }, ["mi/usqt"] = { per = { "mi", "usqt" }, utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "km/L", }, ["mpgimp"] = { per = { "mi", "@impgal" }, symbol = "mpg_&#8209;imp", utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "L/100 km+mpgus", symlink = "[[Fuel economy in automobiles#Units of measure|mpg]]_{&#8209;[[Imperial units|imp]]}", }, ["mpgus"] = { per = { "mi", "+USgal" }, symbol = "mpg_&#8209;US", utype = "fuel efficiency", invert = -1, iscomplex= true, default = "L/100 km+mpgimp", symlink = "[[Fuel economy in automobiles#Units of measure|mpg]]_{&#8209;[[United States customary units|US]]}", }, ["U.S.gal/mi"] = { per = { "*U.S.gal", "mi" }, sp_us = true, utype = "fuel efficiency", invert = 1, iscomplex= true, default = "l/km impgal/mi", }, ["usgal/mi"] = { per = { "+USgal", "mi" }, utype = "fuel efficiency", invert = 1, iscomplex= true, default = "l/km impgal/mi", }, ["L/100km"] = { target = "L/100 km", }, ["l/100km"] = { target = "l/100 km", }, ["mpg"] = { shouldbe = "Use %{mpgus%} for miles per US gallon or %{mpgimp%} for miles per imperial gallon (not %{mpg%})", }, ["mpgU.S."] = { target = "mpgus", symbol = "mpg_&#8209;U.S.", sp_us = true, symlink = "[[Fuel economy in automobiles#Units of measure|mpg]]_{&#8209;[[United States customary units|U.S.]]}", }, ["mpgu.s."] = { target = "mpgus", symbol = "mpg_&#8209;U.S.", sp_us = true, symlink = "[[Fuel economy in automobiles#Units of measure|mpg]]_{&#8209;[[United States customary units|U.S.]]}", }, ["mpgUS"] = { target = "mpgus", }, ["USgal/mi"] = { target = "usgal/mi", }, ["kPa/m"] = { per = { "kPa", "-m-frac" }, utype = "fracture gradient", default = "psi/ft", }, ["psi/ft"] = { per = { "psi", "-ft-frac" }, utype = "fracture gradient", default = "kPa/m", }, ["cm/km"] = { name1 = "centimetre per kilometre", name1_us = "centimeter per kilometer", name2 = "centimetres per kilometre", name2_us = "centimeters per kilometer", symbol = "cm/km", utype = "gradient", scale = 0.00001, default = "ft/mi", link = "Grade (slope)", }, ["ft/mi"] = { name1 = "foot per mile", name2 = "feet per mile", symbol = "ka/bt", utype = "gradient", scale = 0.00018939393939393939, default = "v < 5.28 ! c ! ! m/km", link = "Grade (slope)", }, ["ft/nmi"] = { name1 = "foot per nautical mile", name2 = "feet per nautical mile", symbol = "ft/nmi", utype = "gradient", scale = 0.00016457883369330455, default = "v < 6.076 ! c ! ! m/km", link = "Grade (slope)", }, ["in/ft"] = { name1 = "inch per foot", name2 = "inches per foot", symbol = "in/ft", utype = "gradient", scale = 0.083333333333333329, default = "mm/m", link = "Grade (slope)", }, ["in/mi"] = { name1 = "inch per mile", name2 = "inches per mile", symbol = "in/mi", utype = "gradient", scale = 1.5782828282828283e-5, default = "v < 0.6336 ! m ! c ! m/km", link = "Grade (slope)", }, ["m/km"] = { name1 = "metre per kilometre", name1_us = "meter per kilometer", name2 = "metres per kilometre", name2_us = "meters per kilometer", symbol = "m/km", utype = "gradient", scale = 0.001, default = "ft/mi", link = "Grade (slope)", }, ["mm/km"] = { name1 = "millimetre per kilometre", name1_us = "millimeter per kilometer", name2 = "millimetres per kilometre", name2_us = "millimeters per kilometer", symbol = "mm/km", utype = "gradient", scale = 0.000001, default = "in/mi", link = "Grade (slope)", }, ["mm/m"] = { name1 = "millimetre per metre", name1_us = "millimeter per meter", name2 = "millimetres per metre", name2_us = "millimeters per meter", symbol = "mm/m", utype = "gradient", scale = 0.001, default = "in/ft", link = "Grade (slope)", }, ["admi"] = { name1 = "admiralty mile", symbol = "nmi&nbsp;(admiralty)", utype = "length", scale = 1853.184, default = "km mi", link = "Batu nautika", }, ["AU"] = { name1 = "astronomical unit", symbol = "AU", utype = "length", scale = 149597870700, default = "km mi", }, ["Brnmi"] = { name1 = "British nautical mile", symbol = "(Brit)&nbsp;nmi", utype = "length", scale = 1853.184, default = "km mi", link = "Batu nautika", }, ["bu"] = { name2 = "bu", symbol = "bu", usename = 1, utype = "length", scale = 0.0030303030303030303, default = "mm", link = "Japanese units of measurement#Length", }, ["ch"] = { name1 = "chain", symbol = "ch", utype = "length", scale = 20.1168, default = "ft m", subdivs = { ["ft"] = { 66, default = "m" }, ["yd"] = { 22, default = "m" } }, link = "Chain (unit)", }, ["chlk"] = { name1 = "[[Chain (unit)|chain]]", symbol = "[[Chain (unit)|ch]]", utype = "length", scale = 20.1168, default = "ft m", link = "", }, ["chain"] = { symbol = "chain", usename = 1, utype = "length", scale = 20.1168, default = "ft m", subdivs = { ["ft"] = { 66, default = "m" }, ["yd"] = { 22, default = "m" } }, link = "Chain (unit)", }, ["chainlk"] = { symbol = "[[Chain (unit)|chain]]", usename = 1, utype = "length", scale = 20.1168, default = "ft m", link = "", }, ["dpcm"] = { name2 = "dot/cm", symbol = "dot/cm", utype = "length", scale = 100, invert = -1, iscomplex= true, default = "dpi", link = "Dots per inch", }, ["dpi"] = { name2 = "DPI", symbol = "DPI", utype = "length", scale = 39.370078740157481, invert = -1, iscomplex= true, default = "pitch", link = "Dots per inch", }, ["fathom"] = { symbol = "fathom", usename = 1, utype = "length", scale = 1.8288, default = "ft m", link = "Fatom", }, ["foot"] = { name1 = "kaki", name2 = "kaki", symbol = "ka", utype = "length", scale = 0.3048, default = "m", subdivs = { ["in"] = { 12, default = "m" } }, link = "Kaki (ukuran)", }, ["ft"] = { name1 = "kaki", name2 = "kaki", symbol = "ka", utype = "length", scale = 0.3048, exception= "integer_more_precision", default = "m", subdivs = { ["in"] = { 12, default = "m" } }, link = "Kaki (ukuran)", }, ["furlong"] = { symbol = "furlong", usename = 1, utype = "length", scale = 201.168, default = "ft m", }, ["Gly"] = { name1 = "gigalight-year", symbol = "Gly", utype = "length", scale = 9.4607304725808e24, default = "Mpc", link = "Light-year#Distances in light-years", }, ["Gpc"] = { name1 = "gigaparsec", symbol = "Gpc", utype = "length", scale = 3.0856775814671916e25, default = "Gly", link = "Parsec#Megaparsecs and gigaparsecs", }, ["hand"] = { name1 = "hand", symbol = "h", utype = "length", builtin = "hand", scale = 0.1016, iscomplex= true, default = "in cm", link = "Tangan (ukuran)", }, ["in"] = { name1 = "inci", name2 = "inci", symbol = "in", utype = "length", scale = 0.0254, exception= "subunit_more_precision", default = "mm", }, ["inabbreviated"] = { name2 = "in", symbol = "in", utype = "length", scale = 0.0254, default = "mm", link = "Inci", }, ["kly"] = { name1 = "kilolight-year", symbol = "kly", utype = "length", scale = 9.4607304725808e18, default = "pc", link = "Light-year#Distances in light-years", }, ["kpc"] = { name1 = "kiloparsec", symbol = "kpc", utype = "length", scale = 3.0856775814671916e19, default = "kly", link = "Parsec#Parsecs and kiloparsecs", }, ["LD"] = { name1 = "lunar distance", symbol = "LD", utype = "length", scale = 384403000, default = "km mi", link = "Lunar distance (astronomy)", }, ["league"] = { symbol = "league", usename = 1, utype = "length", scale = 4828.032, default = "km", link = "Liga (unit)", }, ["ly"] = { name1 = "light-year", symbol = "ly", utype = "length", scale = 9.4607304725808e15, default = "AU", link = "Tahun cahaya", }, ["m"] = { _name1 = "meter", _symbol = "m", utype = "length", scale = 1, prefixes = 1, default = "v > 0 and v < 3 ! ftin ! ft", link = "Meter", }, ["mi"] = { name1 = "batu", symbol = "bt", utype = "length", scale = 1609.344, default = "km", subdivs = { ["ch"] = { 80, default = "km" }, ["chlk"] = { 80, default = "km" }, ["chain"] = { 80, default = "km" }, ["chainlk"] = { 80, default = "km" }, ["ft"] = { 5280, default = "km" }, ["furlong"] = { 8, default = "km" }, ["yd"] = { 1760, default = "km" } }, link = "Batu (ukuran)|Batu", }, ["mil"] = { symbol = "mil", usename = 1, utype = "length", scale = 0.0000254, default = "mm", link = "Thousandth of an inch", }, ["Mly"] = { name1 = "megalight-year", symbol = "Mly", utype = "length", scale = 9.4607304725808e21, default = "kpc", link = "Tahun cahaya#Distances in light-years", }, ["Mpc"] = { name1 = "megaparsec", symbol = "Mpc", utype = "length", scale = 3.0856775814671916e22, default = "Mly", link = "Parsec#Megaparsecs and gigaparsecs", }, ["NM"] = { name1 = "batu nautika", symbol = "NM", utype = "length", scale = 1852, default = "km mi", }, ["nmi"] = { name1 = "batu nautika", symbol = "nmi", utype = "length", scale = 1852, default = "km mi", }, ["oldUKnmi"] = { name1 = "batu nautika", symbol = "nmi", utype = "length", scale = 1853.184, default = "km mi", }, ["oldUSnmi"] = { name1 = "batu nautika", symbol = "nmi", utype = "length", scale = 1853.24496, default = "km mi", }, ["pc"] = { name1 = "parsec", symbol = "pc", utype = "length", scale = 3.0856775814671916e16, default = "ly", }, ["perch"] = { name2 = "perches", symbol = "perch", usename = 1, utype = "length", scale = 5.0292, default = "ft m", link = "Rod (unit)", }, ["pitch"] = { name2 = "µm", symbol = "µm", utype = "length", scale = 1e-6, default = "dpi", defkey = "pitch", linkey = "pitch", link = "Dots per inch", }, ["pole"] = { symbol = "pole", usename = 1, utype = "length", scale = 5.0292, default = "ft m", link = "Rod (unit)", }, ["pre1954U.S.nmi"] = { name1 = "(pre-1954&nbsp;U.S.) nautical mile", symbol = "(pre&#8209;1954&nbsp;U.S.) nmi", utype = "length", scale = 1853.24496, default = "km mi", link = "Batu nautika", }, ["pre1954USnmi"] = { name1 = "(pre-1954&nbsp;US) nautical mile", name1_us = "(pre-1954&nbsp;U.S.) nautical mile", symbol = "(pre&#8209;1954&nbsp;US) nmi", sym_us = "(pre&#8209;1954&nbsp;U.S.) nmi", utype = "length", scale = 1853.24496, default = "km mi", link = "Batu nautika", }, ["rd"] = { name1 = "rod", symbol = "rd", utype = "length", scale = 5.0292, default = "ft m", link = "Rod (unit)", }, ["royal cubit"] = { name1 = "royal cubit", symbol = "cu", utype = "length", scale = 0.524, default = "mm", }, ["rtkm"] = { name1 = "route kilometre", name1_us = "route kilometer", symbol = "km", utype = "length", scale = 1000, default = "mi", link = "Kilometer", }, ["rtmi"] = { name1 = "route mile", symbol = "bt", utype = "length", scale = 1609.344, default = "km", link = "Batu (ukuran)", }, ["shaku"] = { name2 = "shaku", symbol = "shaku", usename = 1, utype = "length", scale = 0.30303030303030304, default = "m", link = "Shaku (unit)", }, ["sm"] = { name1 = "smoot", symbol = "sm", utype = "length", scale = 1.70180, default = "m", link = "Smoot (unit)", }, ["smi"] = { name1 = "statute mile", symbol = "bt", utype = "length", scale = 1609.344, default = "km", subdivs = { ["chain"] = { 80, default = "km" } }, link = "Batu statut", }, ["solar radius"] = { name1 = "solar radius", name2 = "solar radii", symbol = "''R''_☉", utype = "length", scale = 695700e3, default = "km", }, ["sun"] = { name2 = "sun", symbol = "sun", usename = 1, utype = "length", scale = 0.030303030303030304, default = "mm", link = "Japanese units of measurement#Length", }, ["thou"] = { name2 = "thou", symbol = "thou", usename = 1, utype = "length", scale = 0.0000254, default = "mm", link = "Thousandth of an inch", }, ["verst"] = { symbol = "verst", usename = 1, utype = "length", scale = 1066.8, default = "km mi", }, ["yd"] = { name1 = "ela", symbol = "yd", utype = "length", scale = 0.9144, default = "m", subdivs = { ["ft"] = { 3, default = "m" } }, }, ["µin"] = { name1 = "microinch", name2 = "microinches", symbol = "µin", utype = "length", scale = 0.0000000254, default = "nm", link = "SI prefix#Non-SI units", }, ["Å"] = { name1 = "ångström", symbol = "Å", utype = "length", scale = 0.0000000001, default = "in", link = "Angstrom", }, ["Hz"] = { _name1 = "hertz", _name2 = "hertz", _symbol = "Hz", utype = "length", scale = 3.3356409519815204e-9, invert = -1, iscomplex= true, prefixes = 1, default = "m", link = "Hertz", }, ["-ft-frac"] = { target = "ft", link = "Fracture gradient", }, ["-in-stiff"] = { target = "in", link = "Kekakuan", }, ["-m-frac"] = { target = "m", link = "Fracture gradient", }, ["-m-stiff"] = { target = "m", link = "Kekakuan", }, ["100km"] = { target = "km", multiplier= 100, }, ["admiralty nmi"] = { target = "oldUKnmi", }, ["angstrom"] = { target = "Å", }, ["au"] = { target = "AU", symbol = "au", }, ["feet"] = { target = "ft", }, ["hands"] = { target = "hand", }, ["inch"] = { target = "in", }, ["light-year"] = { target = "ly", }, ["meter"] = { target = "m", sp_us = true, }, ["meters"] = { target = "m", sp_us = true, }, ["metre"] = { target = "m", }, ["metres"] = { target = "m", }, ["micrometre"] = { target = "µm", }, ["micron"] = { target = "µm", default = "µin", }, ["mile"] = { target = "mi", }, ["miles"] = { target = "mi", }, ["parsec"] = { target = "pc", }, ["rod"] = { target = "rd", }, ["smoot"] = { target = "sm", }, ["uin"] = { target = "µin", }, ["yard"] = { target = "yd", }, ["yards"] = { target = "yd", }, ["yds"] = { target = "yd", }, ["μin"] = { target = "µin", }, ["dtex"] = { name1 = "decitex", name2 = "decitex", symbol = "dtex", utype = "linear density", scale = 1e-7, default = "lb/yd", link = "Units of textile measurement#Tex", }, ["kg/cm"] = { name1 = "kilogram per centimetre", name1_us = "kilogram per centimeter", name2 = "kilograms per centimetre", name2_us = "kilograms per centimeter", symbol = "kg/cm", utype = "linear density", scale = 100, default = "lb/yd", link = "Ketumpatan linear", }, ["kg/m"] = { name1 = "kilogram per metre", name1_us = "kilogram per meter", name2 = "kilograms per metre", name2_us = "kilograms per meter", symbol = "kg/m", utype = "linear density", scale = 1, default = "lb/yd", link = "Ketumpatan linear", }, ["lb/ft"] = { name1 = "pound per foot", name2 = "pounds per foot", symbol = "lb/ft", utype = "linear density", scale = 1.4881639435695539, default = "kg/m", link = "Ketumpatan linear", }, ["lb/yd"] = { name1 = "pound per yard", name2 = "pounds per yard", symbol = "lb/yd", utype = "linear density", scale = 0.49605464785651798, default = "kg/m", link = "Ketumpatan linear", }, ["G"] = { _name1 = "gauss", _name2 = "gauss", _symbol = "G", utype = "magnetic field strength", scale = 0.0001, prefixes = 1, default = "T", link = "Gauss (unit)", }, ["T"] = { _name1 = "tesla", _symbol = "T", utype = "magnetic field strength", scale = 1, prefixes = 1, default = "G", link = "Tesla (unit)", }, ["A/m"] = { name1 = "ampere per metre", name1_us = "ampere per meter", name2 = "amperes per metre", name2_us = "amperes per meter", symbol = "A/m", utype = "magnetizing field", scale = 1, default = "Oe", link = "Medan magnet#Unit", }, ["kA/m"] = { name1 = "kiloampere per metre", name1_us = "kiloampere per meter", name2 = "kiloamperes per metre", name2_us = "kiloamperes per meter", symbol = "kA/m", utype = "magnetizing field", scale = 1000, default = "kOe", link = "Medan magnet#Unit", }, ["MA/m"] = { name1 = "megaampere per metre", name1_us = "megaampere per meter", name2 = "megaamperes per metre", name2_us = "megaamperes per meter", symbol = "MA/m", utype = "magnetizing field", scale = 1e6, default = "kOe", link = "Medan magnet#Unit", }, ["Oe"] = { _name1 = "oersted", _symbol = "Oe", utype = "magnetizing field", scale = 79.5774715, prefixes = 1, default = "kA/m", link = "Oersted", }, ["-Lcwt"] = { name1 = "hundredweight", name2 = "hundredweight", symbol = "cwt", utype = "mass", scale = 50.80234544, default = "lb", }, ["-Scwt"] = { name1 = "hundredweight", name2 = "hundredweight", symbol = "cwt", utype = "mass", scale = 45.359237, default = "lb", }, ["-ST"] = { name1 = "short ton", symbol = "ST", utype = "mass", scale = 907.18474, default = "t", }, ["carat"] = { symbol = "carat", usename = 1, utype = "mass", scale = 0.0002, default = "g", link = "Carat (mass)", }, ["drachm"] = { name1_us = "dram", symbol = "drachm", usename = 1, utype = "mass", scale = 0.001771845195, default = "g", link = "Dram (unit)", }, ["dram"] = { target = "drachm", }, ["dwt"] = { name1 = "pennyweight", symbol = "dwt", utype = "mass", scale = 0.00155517384, default = "oz g", }, ["DWton"] = { symbol = "deadweight ton", usename = 1, utype = "mass", scale = 1016.0469088, default = "DWtonne", link = "Tonnage", }, ["DWtonne"] = { symbol = "deadweight tonne", usename = 1, utype = "mass", scale = 1000, default = "DWton", link = "Tonnage", }, ["g"] = { _name1 = "gram", _symbol = "g", utype = "mass", scale = 0.001, prefixes = 1, default = "oz", link = "Gram", }, ["gr"] = { name1 = "grain", symbol = "gr", utype = "mass", scale = 0.00006479891, default = "g", link = "Grain (unit)", }, ["Gt"] = { name1 = "gigatonne", symbol = "Gt", utype = "mass", scale = 1000000000000, default = "LT ST", link = "Tan metrik", }, ["impgalh2o"] = { name1 = "imperial gallon of water", name2 = "imperial gallons of water", symbol = "imp&nbsp;gal H₂O", utype = "mass", scale = 4.5359236999999499, default = "lb kg", link = "Imperial gallon", }, ["kt"] = { name1 = "kilotonne", symbol = "kt", utype = "mass", scale = 1000000, default = "LT ST", link = "Tan metrik", }, ["lb"] = { name1 = "paun", symbol = "lb", utype = "mass", scale = 0.45359237, exception= "integer_more_precision", default = "kg", subdivs = { ["oz"] = { 16, default = "kg" } }, link = "Paun (jisim)", }, ["Lcwt"] = { name1 = "long hundredweight", name2 = "long hundredweight", symbol = "Lcwt", usename = 1, utype = "mass", scale = 50.80234544, default = "lb", subdivs = { ["qtr"] = { 4, default = "kg" }, ["st"] = { 8, default = "kg" } }, link = "Hundredweight", }, ["long cwt"] = { name1 = "long hundredweight", name2 = "long hundredweight", symbol = "long&nbsp;cwt", utype = "mass", scale = 50.80234544, default = "lb kg", subdivs = { ["qtr"] = { 4, default = "kg" } }, link = "Hundredweight", }, ["long qtr"] = { name1 = "long quarter", symbol = "long&nbsp;qtr", utype = "mass", scale = 12.70058636, default = "lb kg", link = "Avoirdupois", }, ["LT"] = { symbol = "long ton", usename = 1, utype = "mass", scale = 1016.0469088, default = "t", subdivs = { ["Lcwt"] = { 20, default = "t", unit = "-Lcwt" } }, }, ["lt"] = { name1 = "long ton", symbol = "LT", utype = "mass", scale = 1016.0469088, default = "t", subdivs = { ["Lcwt"] = { 20, default = "t", unit = "-Lcwt" } }, }, ["metric ton"] = { symbol = "metric ton", usename = 1, utype = "mass", scale = 1000, default = "long ton", link = "Tan metrik", }, ["MT"] = { name1 = "metric ton", symbol = "t", utype = "mass", scale = 1000, default = "LT ST", link = "Tan metrik", }, ["Mt"] = { name1 = "megatan", symbol = "Mt", utype = "mass", scale = 1000000000, default = "LT ST", link = "Tan", }, ["oz"] = { name1 = "auns", symbol = "oz", utype = "mass", scale = 0.028349523125, default = "g", }, ["ozt"] = { name1 = "troy auns", symbol = "ozt", utype = "mass", scale = 0.0311034768, default = "oz g", }, ["pdr"] = { name1 = "pounder", symbol = "pdr", utype = "mass", scale = 0.45359237, default = "kg", link = "Pound (mass)", }, ["qtr"] = { name1 = "quarter", symbol = "qtr", utype = "mass", scale = 12.70058636, default = "lb kg", subdivs = { ["lb"] = { 28, default = "kg" } }, link = "Avoirdupois", }, ["Scwt"] = { name1 = "short hundredweight", name2 = "short hundredweight", symbol = "Scwt", usename = 1, utype = "mass", scale = 45.359237, default = "lb", link = "Hundredweight", }, ["short cwt"] = { name1 = "short hundredweight", name2 = "short hundredweight", symbol = "short&nbsp;cwt", utype = "mass", scale = 45.359237, default = "lb kg", link = "Hundredweight", }, ["short qtr"] = { name1 = "short quarter", symbol = "short&nbsp;qtr", utype = "mass", scale = 11.33980925, default = "lb kg", link = "Avoirdupois", }, ["ST"] = { symbol = "short ton", usename = 1, utype = "mass", scale = 907.18474, default = "t", subdivs = { ["Scwt"] = { 20, default = "t", unit = "-Scwt" } }, }, ["shtn"] = { name1 = "short ton", symbol = "sh&nbsp;tn", utype = "mass", scale = 907.18474, default = "t", }, ["shton"] = { symbol = "ton", usename = 1, utype = "mass", scale = 907.18474, default = "t", }, ["solar mass"] = { name1 = "solar mass", name2 = "solar masses", symbol = "''M''_☉", utype = "mass", scale = 1.98855e30, default = "kg", }, ["st"] = { name1 = "stone", name2 = "stone", symbol = "st", utype = "mass", scale = 6.35029318, default = "lb kg", subdivs = { ["lb"] = { 14, default = "kg lb" } }, link = "Stone (unit)", }, ["t"] = { name1 = "tan", name1_us = "tan metrik", symbol = "t", utype = "mass", scale = 1000, default = "LT ST", link = "Tan metrik", }, ["tan"] = { name1 = "tan", name1_us = "tan metrik", symbol = "t", utype = "mass", scale = 1000, default = "shton", }, ["troy pound"] = { symbol = "troy pound", usename = 1, utype = "mass", scale = 0.3732417216, default = "lb kg", link = "Troy weight", }, ["usgalh2o"] = { name1 = "US gallon of water", name1_us = "U.S. gallon of water", name2 = "US gallons of water", name2_us = "U.S. gallons of water", symbol = "US&nbsp;gal H₂O", utype = "mass", scale = 3.7776215836051126, default = "lb kg", link = "United States customary units#Fluid volume", }, ["viss"] = { name2 = "viss", symbol = "viss", utype = "mass", scale = 1.632932532, default = "kg", link = "Burmese units of measurement#mass", }, ["billion tonne"] = { target = "e9t", }, ["kilogram"] = { target = "kg", }, ["kilotonne"] = { target = "kt", }, ["lbs"] = { target = "lb", }, ["lbt"] = { target = "troy pound", }, ["lcwt"] = { target = "Lcwt", }, ["long ton"] = { target = "LT", }, ["mcg"] = { target = "µg", }, ["million tonne"] = { target = "e6t", }, ["scwt"] = { target = "Scwt", }, ["short ton"] = { target = "ST", }, ["stone"] = { target = "st", }, ["thousand tonne"] = { target = "e3t", }, ["tan"] = { target = "t", }, ["kg/kW"] = { name1 = "kilogram per kilowatt", name2 = "kilograms per kilowatt", symbol = "kg/kW", utype = "mass per unit power", scale = 0.001, default = "lb/hp", link = "Kilowatt", }, ["lb/hp"] = { name1 = "pound per horsepower", name2 = "pounds per horsepower", symbol = "lb/hp", utype = "mass per unit power", scale = 0.00060827738784176115, default = "kg/kW", link = "Kuasa kuda", }, ["kg/h"] = { per = { "kg", "h" }, utype = "mass per unit time", default = "lb/h", }, ["lb/h"] = { per = { "lb", "h" }, utype = "mass per unit time", default = "kg/h", }, ["g-mol/d"] = { name1 = "gram-mole per day", name2 = "gram-moles per day", symbol = "g&#8209;mol/d", utype = "molar rate", scale = 1.1574074074074073e-5, default = "µmol/s", link = "Mol", }, ["g-mol/h"] = { name1 = "gram-mole per hour", name2 = "gram-moles per hour", symbol = "g&#8209;mol/h", utype = "molar rate", scale = 0.00027777777777777778, default = "mmol/s", link = "Mol", }, ["g-mol/min"] = { name1 = "gram-mole per minute", name2 = "gram-moles per minute", symbol = "g&#8209;mol/min", utype = "molar rate", scale = 0.016666666666666666, default = "g-mol/s", link = "Mol", }, ["g-mol/s"] = { name1 = "gram-mole per second", name2 = "gram-moles per second", symbol = "g&#8209;mol/s", utype = "molar rate", scale = 1, default = "lb-mol/min", link = "Mol", }, ["gmol/d"] = { name1 = "gram-mole per day", name2 = "gram-moles per day", symbol = "gmol/d", utype = "molar rate", scale = 1.1574074074074073e-5, default = "µmol/s", link = "Mol", }, ["gmol/h"] = { name1 = "gram-mole per hour", name2 = "gram-moles per hour", symbol = "gmol/h", utype = "molar rate", scale = 0.00027777777777777778, default = "mmol/s", link = "Mol", }, ["gmol/min"] = { name1 = "gram-mole per minute", name2 = "gram-moles per minute", symbol = "gmol/min", utype = "molar rate", scale = 0.016666666666666666, default = "gmol/s", link = "Mol", }, ["gmol/s"] = { name1 = "gram-mole per second", name2 = "gram-moles per second", symbol = "gmol/s", utype = "molar rate", scale = 1, default = "lbmol/min", link = "Mol", }, ["kmol/d"] = { name1 = "kilomole per day", name2 = "kilomoles per day", symbol = "kmol/d", utype = "molar rate", scale = 0.011574074074074073, default = "mmol/s", link = "Mol", }, ["kmol/h"] = { name1 = "kilomole per hour", name2 = "kilomoles per hour", symbol = "kmol/h", utype = "molar rate", scale = 0.27777777777777779, default = "mol/s", link = "Mol", }, ["kmol/min"] = { name1 = "kilomole per minute", name2 = "kilomoles per minute", symbol = "kmol/min", utype = "molar rate", scale = 16.666666666666668, default = "mol/s", link = "Kilomol", }, ["kmol/s"] = { name1 = "kilomole per second", name2 = "kilomoles per second", symbol = "kmol/s", utype = "molar rate", scale = 1000, default = "lb-mol/s", link = "Mole (unit)", }, ["lb-mol/d"] = { name1 = "pound-mole per day", name2 = "pound-moles per day", symbol = "lb&#8209;mol/d", utype = "molar rate", scale = 0.0052499116898148141, default = "mmol/s", link = "Mole (unit)#Other units called \"mole\"", }, ["lb-mol/h"] = { name1 = "pound-mole per hour", name2 = "pound-moles per hour", symbol = "lb&#8209;mol/h", utype = "molar rate", scale = 0.12599788055555555, default = "mol/s", link = "Mole (unit)#Other units called \"mole\"", }, ["lb-mol/min"] = { name1 = "pound-mole per minute", name2 = "pound-moles per minute", symbol = "lb&#8209;mol/min", utype = "molar rate", scale = 7.5598728333333334, default = "mol/s", link = "Mole (unit)#Other units called \"mole\"", }, ["lb-mol/s"] = { name1 = "pound-mole per second", name2 = "pound-moles per second", symbol = "lb&#8209;mol/s", utype = "molar rate", scale = 453.59237, default = "kmol/s", link = "Mole (unit)#Other units called \"mole\"", }, ["lbmol/d"] = { name1 = "pound-mole per day", name2 = "pound-moles per day", symbol = "lbmol/d", utype = "molar rate", scale = 0.0052499116898148141, default = "mmol/s", link = "Mole (unit)#Other units called \"mole\"", }, ["lbmol/h"] = { name1 = "pound-mole per hour", name2 = "pound-moles per hour", symbol = "lbmol/h", utype = "molar rate", scale = 0.12599788055555555, default = "mol/s", link = "Mole (unit)#Other units called \"mole\"", }, ["lbmol/min"] = { name1 = "pound-mole per minute", name2 = "pound-moles per minute", symbol = "lbmol/min", utype = "molar rate", scale = 7.5598728333333334, default = "mol/s", link = "Mole (unit)#Other units called \"mole\"", }, ["lbmol/s"] = { name1 = "pound-mole per second", name2 = "pound-moles per second", symbol = "lbmol/s", utype = "molar rate", scale = 453.59237, default = "kmol/s", link = "Mol#Other units called \"mole\"", }, ["mmol/s"] = { name1 = "millimole per second", name2 = "millimoles per second", symbol = "mmol/s", utype = "molar rate", scale = 0.001, default = "lb-mol/d", link = "Mol", }, ["mol/d"] = { name1 = "mole per day", name2 = "moles per day", symbol = "mol/d", utype = "molar rate", scale = 1.1574074074074073e-5, default = "µmol/s", link = "Mol", }, ["mol/h"] = { name1 = "mole per hour", name2 = "moles per hour", symbol = "mol/h", utype = "molar rate", scale = 0.00027777777777777778, default = "mmol/s", link = "Mol", }, ["mol/min"] = { name1 = "mole per minute", name2 = "moles per minute", symbol = "mol/min", utype = "molar rate", scale = 0.016666666666666666, default = "mol/s", link = "Mol", }, ["mol/s"] = { name1 = "mole per second", name2 = "moles per second", symbol = "mol/s", utype = "molar rate", scale = 1, default = "lb-mol/min", link = "Mol", }, ["µmol/s"] = { name1 = "micromole per second", name2 = "micromoles per second", symbol = "µmol/s", utype = "molar rate", scale = 0.000001, default = "lb-mol/d", link = "Mole", }, ["umol/s"] = { target = "µmol/s", }, ["μmol/s"] = { target = "µmol/s", }, ["/acre"] = { name1 = "per ekar", name2 = "per ekar", symbol = "/acre", utype = "per unit area", scale = 0.00024710538146716532, default = "/ha", link = "Ekar", }, ["/ha"] = { name1 = "per hectare", name2 = "per hectare", symbol = "/ha", utype = "per unit area", scale = 100e-6, default = "/acre", link = "Hektar", }, ["/sqcm"] = { name1 = "per square centimetre", name1_us = "per square centimeter", name2 = "per square centimetre", name2_us = "per square centimeter", symbol = "/cm²", utype = "per unit area", scale = 1e4, default = "/sqin", link = "Sentimeter persegi", }, ["/sqin"] = { name1 = "per square inch", name2 = "per square inch", symbol = "/in²", utype = "per unit area", scale = 1550.0031000062002, default = "/sqcm", link = "Inci persegi", }, ["/sqkm"] = { name1 = "per kilometer persegi", name2 = "per kilometer persegi", symbol = "/km²", utype = "per unit area", scale = 1e-6, default = "/sqmi", link = "Kilometer persegi", }, ["/sqmi"] = { name1 = "per batu persegi", name2 = "per batu persegi", symbol = "/sq&nbsp;mi", utype = "per unit area", scale = 3.8610215854244582e-7, default = "/sqkm", link = "Batu persegi", }, ["PD/acre"] = { name1 = "inhabitant per ekar", name2 = "inhabitants per ekar", symbol = "/acre", utype = "per unit area", scale = 0.00024710538146716532, default = "PD/ha", link = "Ekar", }, ["PD/ha"] = { name1 = "inhabitant per hectare", name2 = "inhabitants per hectare", symbol = "/ha", utype = "per unit area", scale = 100e-6, default = "PD/acre", link = "Hektar", }, ["PD/sqkm"] = { name1 = "inhabitant per kilometer persegi", name1_us = "inhabitant per square kilometer", name2 = "inhabitants per kilometer persegi", name2_us = "inhabitants per square kilometer", symbol = "/km²", utype = "per unit area", scale = 1e-6, default = "PD/sqmi", link = "Kilometer persegi", }, ["PD/sqmi"] = { name1 = "inhabitant per batu persegi", name2 = "inhabitants per batu persegi", symbol = "/sq&nbsp;mi", utype = "per unit area", scale = 3.8610215854244582e-7, default = "PD/sqkm", link = "Batu persegi", }, ["/cm2"] = { target = "/sqcm", }, ["/in2"] = { target = "/sqin", }, ["/km2"] = { target = "/sqkm", }, ["pd/acre"] = { target = "PD/acre", }, ["pd/ha"] = { target = "PD/ha", }, ["PD/km2"] = { target = "PD/sqkm", }, ["pd/km2"] = { target = "PD/sqkm", }, ["PD/km²"] = { target = "PD/sqkm", }, ["pd/sqkm"] = { target = "PD/sqkm", }, ["pd/sqmi"] = { target = "PD/sqmi", }, ["/l"] = { name1 = "per litre", name1_us = "per liter", name2 = "per litre", name2_us = "per liter", symbol = "/l", utype = "per unit volume", scale = 1000, default = "/usgal", link = "Liter", }, ["/USgal"] = { name1 = "per gallon", name2 = "per gallon", symbol = "/gal", utype = "per unit volume", scale = 264.172052, default = "/l", link = "US gallon", customary= 2, }, ["/usgal"] = { target = "/USgal", }, ["bhp"] = { name1 = "brake horsepower", name2 = "brake horsepower", symbol = "bhp", utype = "power", scale = 745.69987158227022, default = "kW", link = "Kuasa kuda#Kuasa kuda brek", }, ["Cal/d"] = { name1 = "large calorie per day", name2 = "large calories per day", symbol = "Cal/d", utype = "power", scale = 0.048425925925925928, default = "kJ/d", link = "Kalori", }, ["Cal/h"] = { name1 = "large calorie per hour", name2 = "large calories per hour", symbol = "Cal/h", utype = "power", scale = 1.1622222222222223, default = "kJ/h", link = "Kalori", }, ["cal/h"] = { name1 = "calorie per hour", name2 = "calories per hour", symbol = "cal/h", utype = "power", scale = 0.0011622222222222223, default = "W", link = "Kalori", }, ["CV"] = { name1 = "metric horsepower", name2 = "metric horsepower", symbol = "CV", utype = "power", scale = 735.49875, default = "kW", link = "Kuasa kuda metrik", }, ["hk"] = { name1 = "metric horsepower", name2 = "metric horsepower", symbol = "hk", utype = "power", scale = 735.49875, default = "kW", link = "Kuasa kuda metrik", }, ["hp"] = { name1 = "horsepower", name2 = "horsepower", symbol = "hp", utype = "power", scale = 745.69987158227022, default = "kW", link = "Kuasa kuda", }, ["hp-electric"] = { name1 = "electric horsepower", name2 = "electric horsepower", symbol = "hp", utype = "power", scale = 746, default = "kW", link = "Kuasa kuda#Kuasa kuda elektrik", }, ["hp-electrical"] = { name1 = "electrical horsepower", name2 = "electrical horsepower", symbol = "hp", utype = "power", scale = 746, default = "kW", link = "Kuasa kuda#Kuasa kuda elektrik", }, ["hp-metric"] = { name1 = "metric horsepower", name2 = "metric horsepower", symbol = "hp", utype = "power", scale = 735.49875, default = "kW", link = "Kuasa kuda metrik", }, ["ihp"] = { name1 = "indicated horsepower", name2 = "indicated horsepower", symbol = "ihp", utype = "power", scale = 745.69987158227022, default = "kW", link = "Kuasa kuda#Kuasa kuda dinyatakan", }, ["kcal/h"] = { name1 = "kilocalorie per hour", name2 = "kilocalories per hour", symbol = "kcal/h", utype = "power", scale = 1.1622222222222223, default = "kW", link = "Kalori", }, ["kJ/d"] = { name1 = "kilojoule per day", name2 = "kilojoules per day", symbol = "kJ/d", utype = "power", scale = 0.011574074074074073, default = "Cal/d", link = "Kilojoule", }, ["kJ/h"] = { name1 = "kilojoule per hour", name2 = "kilojoules per hour", symbol = "kJ/h", utype = "power", scale = 0.27777777777777779, default = "W", link = "Kilojoule", }, ["PS"] = { name1 = "metric horsepower", name2 = "metric horsepower", symbol = "PS", utype = "power", scale = 735.49875, default = "kW", link = "Kuasa kuda metrik", }, ["shp"] = { name1 = "shaft horsepower", name2 = "shaft horsepower", symbol = "shp", utype = "power", scale = 745.69987158227022, default = "kW", link = "Kuasa kuda#Kuasa kuda aci", }, ["W"] = { _name1 = "watt", _symbol = "W", utype = "power", scale = 1, prefixes = 1, default = "hp", link = "Watt", }, ["BTU/h"] = { per = { "BTU", "h" }, utype = "power", default = "W", }, ["Btu/h"] = { per = { "Btu", "h" }, utype = "power", default = "W", }, ["BHP"] = { target = "bhp", }, ["btu/h"] = { target = "BTU/h", }, ["HP"] = { target = "hp", }, ["Hp"] = { target = "hp", }, ["hp-mechanical"] = { target = "hp", }, ["IHP"] = { target = "ihp", }, ["SHP"] = { target = "shp", }, ["whp"] = { target = "hp", }, ["hp/lb"] = { name1 = "horsepower per pound", name2 = "horsepower per pound", symbol = "hp/lb", utype = "power per unit mass", scale = 1643.986806, default = "kW/kg", link = "Power-to-weight ratio", }, ["hp/LT"] = { name1 = "horsepower per long ton", name2 = "horsepower per long ton", symbol = "hp/LT", utype = "power per unit mass", scale = 0.73392268125000004, default = "kW/t", link = "Power-to-weight ratio", }, ["hp/ST"] = { name1 = "horsepower per short ton", name2 = "horsepower per short ton", symbol = "hp/ST", utype = "power per unit mass", scale = 0.821993403, default = "kW/t", link = "Power-to-weight ratio", }, ["hp/t"] = { name1 = "horsepower per tonne", name2 = "horsepower per tonne", symbol = "hp/t", utype = "power per unit mass", scale = 0.74569987158227022, default = "kW/t", link = "Power-to-weight ratio", }, ["kW/kg"] = { name1 = "kilowatt per kilogram", name2 = "kilowatts per kilogram", symbol = "kW/kg", utype = "power per unit mass", scale = 1000, default = "hp/lb", link = "Power-to-weight ratio", }, ["kW/t"] = { name1 = "kilowatt per tonne", name2 = "kilowatts per tonne", symbol = "kW/t", utype = "power per unit mass", scale = 1, default = "PS/t", link = "Power-to-weight ratio", }, ["PS/t"] = { name1 = "metric horsepower per tonne", name2 = "metric horsepower per tonne", symbol = "PS/t", utype = "power per unit mass", scale = 0.73549875, default = "kW/t", link = "Power-to-weight ratio", }, ["shp/lb"] = { name1 = "shaft horsepower per pound", name2 = "shaft horsepower per pound", symbol = "shp/lb", utype = "power per unit mass", scale = 1643.986806, default = "kW/kg", link = "Power-to-weight ratio", }, ["hp/tonne"] = { target = "hp/t", symbol = "hp/tonne", default = "kW/tonne", }, ["kW/tonne"] = { target = "kW/t", symbol = "kW/tonne", }, ["-lb/in2"] = { name1 = "pound per square inch", name2 = "pounds per square inch", symbol = "lb/in²", utype = "pressure", scale = 6894.7572931683608, default = "kPa kgf/cm2", link = "Paun per inci persegi", }, ["atm"] = { name1 = "standard atmosphere", symbol = "atm", utype = "pressure", scale = 101325, default = "kPa", link = "Atmosphere (unit)", }, ["Ba"] = { name1 = "barye", symbol = "Ba", utype = "pressure", scale = 0.1, default = "Pa", }, ["bar"] = { symbol = "bar", utype = "pressure", scale = 100000, default = "kPa", link = "Bar (unit)", }, ["dbar"] = { name1 = "decibar", symbol = "dbar", utype = "pressure", scale = 10000, default = "kPa", link = "Bar (unit)", }, ["inHg"] = { name1 = "inch of mercury", name2 = "inches of mercury", symbol = "inHg", utype = "pressure", scale = 3386.388640341, default = "kPa", }, ["kBa"] = { name1 = "kilobarye", symbol = "kBa", utype = "pressure", scale = 100, default = "hPa", link = "Barye", }, ["kg-f/cm2"] = { name1 = "kilogram-force per square centimetre", name1_us = "kilogram-force per square centimeter", name2 = "kilograms-force per square centimetre", name2_us = "kilograms-force per square centimeter", symbol = "kg_f/cm²", utype = "pressure", scale = 98066.5, default = "psi", link = "Kilogram-daya", }, ["kg/cm2"] = { name1 = "kilogram per square centimetre", name1_us = "kilogram per square centimeter", name2 = "kilograms per square centimetre", name2_us = "kilograms per square centimeter", symbol = "kg/cm²", utype = "pressure", scale = 98066.5, default = "psi", link = "Kilogram-daya", }, ["kgf/cm2"] = { name1 = "kilogram-force per square centimetre", name1_us = "kilogram-force per square centimeter", name2 = "kilograms-force per square centimetre", name2_us = "kilograms-force per square centimeter", symbol = "kgf/cm²", utype = "pressure", scale = 98066.5, default = "psi", link = "Kilogram-force", }, ["ksi"] = { name1 = "kilopound per square inch", name2 = "kilopounds per square inch", symbol = "ksi", utype = "pressure", scale = 6894757.2931683613, default = "MPa", link = "Paun per inci persegi", }, ["lbf/in2"] = { name1 = "pound-force per square inch", name2 = "pounds-force per square inch", symbol = "lbf/in²", utype = "pressure", scale = 6894.7572931683608, default = "kPa kgf/cm2", link = "Pounds-force per square inch", }, ["mb"] = { name1 = "millibar", symbol = "mb", utype = "pressure", scale = 100, default = "hPa", link = "Bar (unit)", }, ["mbar"] = { name1 = "millibar", symbol = "mbar", utype = "pressure", scale = 100, default = "hPa", link = "Bar (unit)", }, ["mmHg"] = { name1 = "millimetre of mercury", name1_us = "millimeter of mercury", name2 = "millimetres of mercury", name2_us = "millimeters of mercury", symbol = "mmHg", utype = "pressure", scale = 133.322387415, default = "kPa", link = "Millimeter raksa", }, ["Pa"] = { _name1 = "pascal", _symbol = "Pa", utype = "pressure", scale = 1, prefixes = 1, default = "psi", link = "Pascal (unit)", }, ["psf"] = { name1 = "pound per square foot", name2 = "pounds per square foot", symbol = "psf", utype = "pressure", scale = 47.880258980335839, default = "kPa", link = "Pounds per square inch", }, ["psi"] = { name1 = "pound per square inch", name2 = "pounds per square inch", symbol = "psi", utype = "pressure", scale = 6894.7572931683608, default = "kPa", link = "Pounds per square inch", }, ["Torr"] = { name1 = "torr", symbol = "Torr", utype = "pressure", scale = 133.32236842105263, default = "kPa", }, ["N/cm2"] = { per = { "N", "cm2" }, utype = "pressure", default = "psi", }, ["N/m2"] = { per = { "N", "m2" }, utype = "pressure", default = "psi", }, ["g/cm2"] = { per = { "g", "cm2" }, utype = "pressure", default = "lb/sqft", multiplier= 9.80665, }, ["g/m2"] = { per = { "g", "m2" }, utype = "pressure", default = "lb/sqft", multiplier= 9.80665, }, ["kg/ha"] = { per = { "kg", "ha" }, utype = "pressure", default = "lb/acre", multiplier= 9.80665, }, ["kg/m2"] = { per = { "kg", "m2" }, utype = "pressure", default = "lb/sqft", multiplier= 9.80665, }, ["lb/1000sqft"] = { per = { "lb", "1000sqft" }, utype = "pressure", default = "g/m2", multiplier= 9.80665, }, ["lb/acre"] = { per = { "lb", "acre" }, utype = "pressure", default = "kg/ha", multiplier= 9.80665, }, ["lb/sqft"] = { per = { "lb", "sqft" }, utype = "pressure", default = "kg/m2", multiplier= 9.80665, }, ["lb/sqyd"] = { per = { "lb", "sqyd" }, utype = "pressure", default = "kg/m2", multiplier= 9.80665, }, ["LT/acre"] = { per = { "LT", "acre" }, utype = "pressure", default = "t/ha", multiplier= 9.80665, }, ["MT/ha"] = { per = { "MT", "ha" }, utype = "pressure", default = "LT/acre ST/acre", multiplier= 9.80665, }, ["oz/sqft"] = { per = { "oz", "sqft" }, utype = "pressure", default = "g/m2", multiplier= 9.80665, }, ["oz/sqyd"] = { per = { "oz", "sqyd" }, utype = "pressure", default = "g/m2", multiplier= 9.80665, }, ["ST/acre"] = { per = { "ST", "acre" }, utype = "pressure", default = "t/ha", multiplier= 9.80665, }, ["t/ha"] = { per = { "t", "ha" }, utype = "pressure", default = "LT/acre ST/acre", multiplier= 9.80665, }, ["tonne/acre"] = { per = { "tonne", "acre" }, utype = "pressure", default = "tonne/ha", multiplier= 9.80665, }, ["tonne/ha"] = { per = { "tonne", "ha" }, utype = "pressure", default = "tonne/acre", multiplier= 9.80665, }, ["kgfpsqcm"] = { target = "kgf/cm2", }, ["kgpsqcm"] = { target = "kg/cm2", }, ["kN/m2"] = { target = "kPa", }, ["lb/in2"] = { target = "lbf/in2", }, ["torr"] = { target = "Torr", }, ["Bq"] = { _name1 = "becquerel", _symbol = "Bq", utype = "radioactivity", scale = 1, prefixes = 1, default = "pCi", link = "Becquerel", }, ["Ci"] = { _name1 = "curie", _symbol = "Ci", utype = "radioactivity", scale = 3.7e10, prefixes = 1, default = "GBq", link = "Curie", }, ["Rd"] = { _name1 = "rutherford", _symbol = "Rd", utype = "radioactivity", scale = 1e6, prefixes = 1, default = "MBq", link = "Rutherford (unit)", }, ["cm/h"] = { name1 = "centimetre per jam", name1_us = "centimeter per jam", name2 = "centimetres per jam", name2_us = "centimeters per jam", symbol = "cm/h", utype = "speed", scale = 2.7777777777777775e-6, default = "in/h", link = "Meter per saat", }, ["cm/s"] = { name1 = "centimetre per saat", name1_us = "centimeter per saat", name2 = "centimetres per saat", name2_us = "centimeters per saat", symbol = "cm/s", utype = "speed", scale = 0.01, default = "in/s", link = "Meter per saat", }, ["cm/year"] = { name1 = "centimetre per year", name1_us = "centimeter per year", name2 = "centimetres per year", name2_us = "centimeters per year", symbol = "cm/year", utype = "speed", scale = 3.168873850681143e-10, default = "in/year", link = "Orders of magnitude (speed)", }, ["foot/s"] = { name1 = "foot per saat", name2 = "foot per saat", symbol = "ft/s", utype = "speed", scale = 0.3048, default = "m/s", link = "Feet per second", }, ["ft/min"] = { name1 = "foot per minute", name2 = "feet per minute", symbol = "ft/min", utype = "speed", scale = 0.00508, default = "m/min", link = "Feet per second", }, ["ft/s"] = { name1 = "foot per saat", name2 = "feet per saat", symbol = "ft/s", utype = "speed", scale = 0.3048, default = "m/s", link = "Feet per second", }, ["furlong per fortnight"] = { name2 = "furlongs per fortnight", symbol = "furlong per fortnight", usename = 1, utype = "speed", scale = 0.00016630952380952381, default = "km/h mph", link = "FFF System", }, ["in/h"] = { name1 = "inch per jam", name2 = "inches per jam", symbol = "in/h", utype = "speed", scale = 7.0555555555555559e-6, default = "cm/h", link = "inci", }, ["in/s"] = { name1 = "inch per saat", name2 = "inches per saat", symbol = "in/s", utype = "speed", scale = 0.0254, default = "cm/s", link = "inci", }, ["in/year"] = { name1 = "inch per year", name2 = "inches per year", symbol = "in/year", utype = "speed", scale = 8.0489395807301024e-10, default = "cm/year", link = "Orders of magnitude (speed)", }, ["isp"] = { name1 = "saat", symbol = "s", utype = "speed", scale = 9.80665, default = "km/s", link = "Specific impulse", }, ["km/d"] = { name1 = "kilometer per hari", name2 = "kilometer per hari", symbol = "km/hari", utype = "speed", scale = 1.1574074074074074e-2, default = "mi/d", link = "Orders of magnitude (speed)", }, ["km/h"] = { name1 = "kilometre per jam", name1_us = "kilometer per jam", name2 = "kilometer per jam", name2_us = "kilometer per jam", symbol = "km/j", utype = "speed", scale = 0.27777777777777779, default = "mph", link = "Kilometer per jam", }, ["km/s"] = { name1 = "kilometre per saat", name1_us = "kilometer per saat", name2 = "kilometer per saat", name2_us = "kilometer per saat", symbol = "km/s", utype = "speed", scale = 1000, default = "mi/s", link = "Meter per saat", }, ["kn"] = { name1 = "knot", symbol = "kn", utype = "speed", scale = 0.51444444444444448, default = "km/h mph", }, ["kNs/kg"] = { name2 = "kN&#8209;s/kg", symbol = "kN&#8209;s/kg", utype = "speed", scale = 1000, default = "isp", link = "Specific impulse", }, ["m/min"] = { name1 = "metre per minute", name1_us = "meter per minute", name2 = "metres per minute", name2_us = "meters per minute", symbol = "m/min", utype = "speed", scale = 0.016666666666666666, default = "ft/min", link = "Meter per saat", }, ["m/s"] = { name1 = "metre per saat", name1_us = "meter per saat", name2 = "metres per saat", name2_us = "meters per saat", symbol = "m/s", utype = "speed", scale = 1, default = "ft/s", link = "Meter per saat", }, ["Mach"] = { name2 = "Mach", symbol = "Mach", utype = "speed", builtin = "mach", scale = 0, iscomplex= true, default = "km/h mph", link = "Nombor Mach", }, ["mi/d"] = { name1 = "mile per hari", name2 = "miles per hari", symbol = "mi/d", utype = "speed", scale = 1.8626666666666667e-2, default = "km/d", link = "Orders of magnitude (speed)", }, ["mi/s"] = { name1 = "mile per saat", name2 = "miles per saat", symbol = "mi/s", utype = "speed", scale = 1609.344, default = "km/s", link = "Batu (ukuran)|Batu", }, ["mm/h"] = { name1 = "millimetre per jam", name1_us = "millimeter per jam", name2 = "millimetres per jam", name2_us = "millimeters per jam", symbol = "mm/h", utype = "speed", scale = 2.7777777777777781e-7, default = "in/h", link = "Meter per saat", }, ["mph"] = { name1 = "mile per jam", name2 = "miles per jam", symbol = "mph", utype = "speed", scale = 0.44704, default = "km/h", link = "Batu per jam", }, ["Ns/kg"] = { name2 = "N&#8209;s/kg", symbol = "N&#8209;s/kg", utype = "speed", scale = 1, default = "isp", link = "Specific impulse", }, ["si tsfc"] = { name2 = "g/(kN·s)", symbol = "g/(kN·s)", utype = "speed", scale = 9.9999628621379242e-7, invert = -1, iscomplex= true, default = "tsfc", link = "Thrust specific fuel consumption", }, ["tsfc"] = { name2 = "lb/(lbf·h)", symbol = "lb/(lbf·h)", utype = "speed", scale = 2.832545036049801e-5, invert = -1, iscomplex= true, default = "si tsfc", link = "Thrust specific fuel consumption", }, ["cm/y"] = { target = "cm/year", }, ["cm/yr"] = { target = "cm/year", }, ["in/y"] = { target = "in/year", }, ["in/yr"] = { target = "in/year", }, ["knot"] = { target = "kn", }, ["knots"] = { target = "kn", }, ["kph"] = { target = "km/h", }, ["mi/h"] = { target = "mph", }, ["mm/s"] = { per = { "mm", "s" }, utype = "speed", default = "in/s", link = "meter per saat", }, ["C"] = { name1 = "degree Celsius", name2 = "degrees Celsius", symbol = "°C", usesymbol= 1, utype = "temperature", scale = 1, offset = -273.15, iscomplex= true, istemperature= true, default = "F", link = "Celsius", }, ["F"] = { name1 = "degree Fahrenheit", name2 = "degrees Fahrenheit", symbol = "°F", usesymbol= 1, utype = "temperature", scale = 0.55555555555555558, offset = 32-273.15*(9/5), iscomplex= true, istemperature= true, default = "C", link = "Fahrenheit", }, ["K"] = { _name1 = "kelvin", _symbol = "K", usesymbol= 1, utype = "temperature", scale = 1, offset = 0, iscomplex= true, istemperature= true, prefixes = 1, default = "C F", link = "Kelvin", }, ["keVT"] = { name1 = "kiloelectronvolt", symbol = "keV", utype = "temperature", scale = 11.604505e6, offset = 0, iscomplex= true, default = "MK", link = "Electronvolt", }, ["R"] = { name1 = "degree Rankine", name2 = "degrees Rankine", symbol = "°R", usesymbol= 1, utype = "temperature", scale = 0.55555555555555558, offset = 0, iscomplex= true, istemperature= true, default = "K F C", link = "Rankine scale", }, ["Celsius"] = { target = "C", }, ["°C"] = { target = "C", }, ["°F"] = { target = "F", }, ["°R"] = { target = "R", }, ["C-change"] = { name1 = "degree Celsius change", name2 = "degrees Celsius change", symbol = "°C", usesymbol= 1, utype = "temperature change", scale = 1, default = "F-change", link = "Celsius", }, ["F-change"] = { name1 = "degree Fahrenheit change", name2 = "degrees Fahrenheit change", symbol = "°F", usesymbol= 1, utype = "temperature change", scale = 0.55555555555555558, default = "C-change", link = "Fahrenheit", }, ["K-change"] = { name1 = "kelvin change", name2 = "kelvins change", symbol = "K", usesymbol= 1, utype = "temperature change", scale = 1, default = "F-change", link = "Kelvin", }, ["°C-change"] = { target = "C-change", }, ["°F-change"] = { target = "F-change", }, ["century"] = { name1 = "century", name2 = "centuries", symbol = "ha", utype = "time", scale = 3155760000, default = "Gs", link = "Abad", }, ["d"] = { name1 = "hari", symbol = "h", utype = "time", scale = 86400, default = "ks", }, ["decade"] = { name1 = "decade", symbol = "daa", utype = "time", scale = 315576000, default = "Ms", link = "Dekad", }, ["dog year"] = { name1 = "dog year", symbol = "dog yr", utype = "time", scale = 220903200, default = "years", }, ["fortnight"] = { symbol = "fortnight", usename = 1, utype = "time", scale = 1209600, default = "week", }, ["h"] = { name1 = "hour", symbol = "h", utype = "time", scale = 3600, default = "ks", link = "Jam", }, ["long billion year"] = { name1 = "billion years", name2 = "billion years", symbol = "Ta", utype = "time", scale = 31557600000000000000, default = "Es", link = "Annum", }, ["millennium"] = { name1 = "millennium", name2 = "millennia", symbol = "ka", utype = "time", scale = 31557600000, default = "Gs", }, ["milliard year"] = { name1 = "milliard years", name2 = "milliard years", symbol = "Ga", utype = "time", scale = 31557600000000000, default = "Ps", link = "Annum", }, ["million year"] = { name1 = "million years", name2 = "million years", symbol = "Ma", utype = "time", scale = 31557600000000, default = "Ts", link = "Annum", }, ["min"] = { name1 = "minute", symbol = "min", utype = "time", scale = 60, default = "s", link = "Minit", }, ["month"] = { symbol = "month", usename = 1, utype = "time", scale = 2629800, default = "Ms", link = "Bulan (takwim)", }, ["months"] = { name1 = "month", symbol = "mo", utype = "time", scale = 2629800, default = "year", link = "Bulan (takwim)", }, ["s"] = { _name1 = "second", _symbol = "s", utype = "time", scale = 1, prefixes = 1, default = "min", link = "Saat", }, ["short billion year"] = { name1 = "billion years", name2 = "billion years", symbol = "Ga", utype = "time", scale = 31557600000000000, default = "Ps", link = "Annum", }, ["short trillion year"] = { name1 = "trillion years", name2 = "trillion years", symbol = "Ta", utype = "time", scale = 31557600000000000000, default = "Es", link = "Annum", }, ["thousand million year"] = { name1 = "thousand million years", name2 = "thousand million years", symbol = "Ga", utype = "time", scale = 31557600000000000, default = "Ps", link = "Minggu", }, ["wk"] = { symbol = "week", usename = 1, utype = "time", scale = 604800, default = "Ms", }, ["year"] = { name1 = "year", symbol = "a", utype = "time", scale = 31557600, default = "Ms", link = "Annum", }, ["years"] = { name1 = "year", symbol = "yr", utype = "time", scale = 31557600, default = "Ms", link = "Annum", }, ["byr"] = { target = "short billion year", }, ["day"] = { target = "d", }, ["days"] = { target = "d", }, ["dog yr"] = { target = "dog year", }, ["Gyr"] = { target = "thousand million year", }, ["hour"] = { target = "h", }, ["hours"] = { target = "h", }, ["kMyr"] = { target = "thousand million year", }, ["kmyr"] = { target = "thousand million year", }, ["kyr"] = { target = "millennium", }, ["long byr"] = { target = "long billion year", }, ["minute"] = { target = "min", }, ["minutes"] = { target = "min", }, ["mth"] = { target = "month", }, ["Myr"] = { target = "million year", }, ["myr"] = { target = "million year", }, ["second"] = { target = "s", }, ["seconds"] = { target = "s", }, ["tmyr"] = { target = "thousand million year", }, ["tryr"] = { target = "short trillion year", }, ["tyr"] = { target = "millennium", }, ["week"] = { target = "wk", }, ["weeks"] = { target = "wk", }, ["yr"] = { target = "year", }, ["kg.m"] = { name1 = "kilogram metre", name1_us = "kilogram meter", symbol = "kg·m", utype = "torque", scale = 9.80665, default = "Nm lbft", link = "Meter kilogram", }, ["kgf.m"] = { name1 = "kilogram force-metre", name1_us = "kilogram force-meter", symbol = "kgf·m", utype = "torque", scale = 9.80665, default = "Nm lbfft", link = "Meter kilogram", }, ["kgm"] = { name1 = "kilogram metre", name1_us = "kilogram meter", symbol = "kg·m", utype = "torque", scale = 9.80665, default = "Nm lbfft", link = "Meter kilogram", }, ["lb-fft"] = { name1 = "pound force-foot", name2 = "pound force-feet", symbol = "ft·lb_f", utype = "torque", scale = 1.3558179483314004, default = "Nm", link = "Pound-foot (torque)", }, ["lb.ft"] = { name1 = "pound force-foot", name2 = "pound force-feet", symbol = "lb·ft", utype = "torque", scale = 1.3558179483314004, default = "Nm", link = "Pound-foot (torque)", }, ["lb.in"] = { name1 = "pound force-inch", symbol = "lb·in", utype = "torque", scale = 0.1129848290276167, default = "mN.m", link = "Pound-foot (torque)", }, ["lbfft"] = { name1 = "pound force-foot", name2 = "pound force-feet", symbol = "lbf·ft", utype = "torque", scale = 1.3558179483314004, default = "Nm", link = "Pound-foot (torque)", }, ["lbft"] = { name1 = "pound-foot", name2 = "pound-feet", symbol = "lb·ft", utype = "torque", scale = 1.3558179483314004, default = "Nm", link = "Pound-foot (torque)", }, ["m.kg-f"] = { name1 = "metre kilogram-force", name1_us = "meter kilogram-force", name2 = "metre kilograms-force", name2_us = "meter kilograms-force", symbol = "m·kg_f", utype = "torque", scale = 9.80665, default = "Nm lbfft", link = "Meter kilogram", }, ["m.kgf"] = { name1 = "metre kilogram-force", name1_us = "meter kilogram-force", name2 = "metre kilograms-force", name2_us = "meter kilograms-force", symbol = "m·kgf", utype = "torque", scale = 9.80665, default = "Nm lbfft", link = "Meter kilogram", }, ["mN.m"] = { name1 = "millinewton metre", name1_us = "millinewton meter", symbol = "mN·m", utype = "torque", scale = 0.001, default = "lb.in", link = "Meter Newton", }, ["Nm"] = { _name1 = "newton metre", _name1_us= "newton meter", _symbol = "N·m", utype = "torque", alttype = "energy", scale = 1, prefixes = 1, default = "lbfft", link = "Meter Newton", }, ["kN/m"] = { per = { "kN", "-m-stiff" }, utype = "torque", default = "lbf/in", }, ["lbf/in"] = { per = { "lbf", "-in-stiff" }, utype = "torque", default = "kN/m", }, ["lb-f.ft"] = { target = "lb-fft", }, ["lb-f·ft"] = { target = "lb-fft", }, ["lbf.ft"] = { target = "lbfft", }, ["lbf·ft"] = { target = "lbfft", }, ["lb·ft"] = { target = "lb.ft", }, ["mkg-f"] = { target = "m.kg-f", }, ["mkgf"] = { target = "m.kgf", }, ["N.m"] = { target = "Nm", }, ["N·m"] = { target = "Nm", }, ["-12USoz(mL)serve"] = { name1_us = "12&nbsp;U.S.&nbsp;fl&nbsp;oz (355&nbsp;mL) serving", symbol = "12&nbsp;US&nbsp;fl&nbsp;oz (355&nbsp;mL) serving", sym_us = "12&nbsp;U.S.&nbsp;fl&nbsp;oz (355&nbsp;mL) serving", utype = "volume", scale = 0.00035488235475000004, default = "mL", link = "Beverage can#Standard sizes", }, ["-12USoz(ml)serve"] = { name1_us = "12&nbsp;U.S.&nbsp;fl&nbsp;oz (355&nbsp;ml) serving", symbol = "12&nbsp;US&nbsp;fl&nbsp;oz (355&nbsp;ml) serving", sym_us = "12&nbsp;U.S.&nbsp;fl&nbsp;oz (355&nbsp;ml) serving", utype = "volume", scale = 0.00035488235475000004, default = "ml", link = "Beverage can#Standard sizes", }, ["-12USozserve"] = { name1_us = "12&nbsp;U.S.&nbsp;fl&nbsp;oz serving", symbol = "12&nbsp;US&nbsp;fl&nbsp;oz serving", sym_us = "12&nbsp;U.S.&nbsp;fl&nbsp;oz serving", utype = "volume", scale = 0.00035488235475000004, default = "mL", link = "Beverage can#Standard sizes", }, ["acre foot"] = { name1 = "acre foot", name2 = "acre foot", symbol = "ekar kaki", utype = "volume", scale = 1233.48183754752, default = "m3", link = "Kaki ekar", }, ["acre ft"] = { name1 = "acre foot", name2 = "acre feet", symbol = "ekar kaki", utype = "volume", scale = 1233.48183754752, default = "m3", link = "Kaki ekar", }, ["AUtbsp"] = { name1 = "Australian tablespoon", symbol = "AU&nbsp;tbsp", utype = "volume", scale = 0.000020, default = "ml", }, ["bdft"] = { name1 = "board foot", name2 = "board feet", symbol = "bd&nbsp;ft", utype = "volume", scale = 0.0023597372167, default = "m3", }, ["board feet"] = { name2 = "board feet", symbol = "board foot", usename = 1, utype = "volume", scale = 0.0023597372167, default = "m3", }, ["board foot"] = { name2 = "board foot", symbol = "board foot", usename = 1, utype = "volume", scale = 0.0023597372167, default = "m3", }, ["cc"] = { name1 = "cubic centimeter", name1_us = "sentimeter padu", symbol = "cc", utype = "volume", scale = 0.000001, default = "cuin", link = "Sentimeter padu", }, ["CID"] = { name1 = "cubic inch", name2 = "cubic inches", symbol = "cu&nbsp;in", utype = "volume", scale = 0.000016387064, default = "cc", link = "Cubic inch#Engine displacement", }, ["cord"] = { symbol = "cord", utype = "volume", scale = 3.624556363776, default = "m3", link = "Cord (unit)", }, ["cufoot"] = { name1 = "cubic foot", name2 = "cubic foot", symbol = "ka³", utype = "volume", scale = 0.028316846592, default = "m3", link = "Kaki padu", }, ["cuft"] = { name1 = "cubic foot", name2 = "cubic feet", symbol = "ka³", utype = "volume", scale = 0.028316846592, default = "m3", link = "Kaki padu", }, ["cuin"] = { name1 = "cubic inch", name2 = "cubic inches", symbol = "cu&nbsp;in", utype = "volume", scale = 0.000016387064, default = "cm3", link = "Inci padu", }, ["cumi"] = { name1 = "cubic mile", symbol = "bt³", utype = "volume", scale = 4168181825.440579584, default = "km3", link = "Batu padu", }, ["cuyd"] = { name1 = "cubic yard", symbol = "cu&nbsp;yd", utype = "volume", scale = 0.764554857984, default = "m3", link = "Ela padu", }, ["firkin"] = { symbol = "firkin", usename = 1, utype = "volume", scale = 0.04091481, default = "l impgal USgal", }, ["foot3"] = { target = "cufoot", }, ["Goilbbl"] = { name1 = "billion barrels", name2 = "billion barrels", symbol = "Gbbl", utype = "volume", scale = 158987294.928, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e6 ! e9 ! m3", link = "Tong (isi padu)#Tong minyak", }, ["gr water"] = { name1 = "grains water", name2 = "grains water", symbol = "gr H₂O", utype = "volume", scale = 0.00000006479891, default = "cm3", link = "Grain (unit)", }, ["grt"] = { name1 = "gross register ton", symbol = "grt", utype = "volume", scale = 2.8316846592, default = "m3", link = "Gross register tonnage", }, ["impbbl"] = { name1 = "imperial barrel", symbol = "imp&nbsp;bbl", utype = "volume", scale = 0.16365924, default = "l impgal USgal", link = "Tong (isi padu)", }, ["impbsh"] = { name1 = "imperial bushel", symbol = "imp&nbsp;bsh", utype = "volume", scale = 0.03636872, default = "l impgal USdrygal", }, ["impbu"] = { name1 = "imperial bushel", symbol = "imp&nbsp;bu", utype = "volume", scale = 0.03636872, default = "m3", }, ["impgal"] = { name1 = "imperial gallon", symbol = "imp&nbsp;gal", utype = "volume", scale = 0.00454609, default = "l USgal", link = "Gelen imperial", }, ["impgi"] = { name1 = "gill", symbol = "gi", utype = "volume", scale = 0.0001420653125, default = "ml USoz", link = "Gill (unit)", }, ["impkenning"] = { name1 = "imperial kenning", symbol = "kenning", utype = "volume", scale = 0.01818436, default = "l USdrygal", link = "Kenning (unit)", }, ["impoz"] = { name1 = "imperial fluid ounce", symbol = "imp&nbsp;fl&nbsp;oz", utype = "volume", scale = 0.0000284130625, default = "ml USoz", }, ["imppk"] = { name1 = "imperial peck", symbol = "pk", utype = "volume", scale = 0.00909218, default = "l USdrygal", link = "Peck", }, ["imppt"] = { name1 = "imperial pint", symbol = "imp&nbsp;pt", utype = "volume", scale = 0.00056826125, default = "l", link = "Pint imperial", }, ["impqt"] = { name1 = "imperial quart", symbol = "imp&nbsp;qt", utype = "volume", scale = 0.0011365225, default = "ml USoz", link = "Kuart imperial", customary= 3, }, ["kilderkin"] = { symbol = "kilderkin", usename = 1, utype = "volume", scale = 0.08182962, default = "l impgal USgal", }, ["koilbbl"] = { name1 = "thousand barrels", name2 = "thousand barrels", symbol = "kbbl", utype = "volume", scale = 158.987294928, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! ! e3 ! m3", link = "Tong (isi padu)#Tong minyak", }, ["L"] = { _name1 = "liter", _symbol = "L", utype = "volume", scale = 0.001, prefixes = 1, default = "impgal USgal", link = "Liter", }, ["l"] = { _name1 = "liter", _symbol = "l", utype = "volume", scale = 0.001, prefixes = 1, default = "impgal USgal", link = "Liter", }, ["m3"] = { _name1 = "cubic metre", _name1_us= "meter padu", _symbol = "m³", prefix_position= "7,7,1,1", utype = "volume", scale = 1, prefixes = 3, default = "cuft", link = "Meter padu", }, ["Mbbl"] = { name1 = "thousand barrels", name2 = "thousand barrels", symbol = "Mbbl", utype = "volume", scale = 158.987294928, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e3 ! ! m3", link = "Tong (isi padu)#Tong minyak", }, ["MMoilbbl"] = { name1 = "juta tong", name2 = "juta tong", symbol = "MMbbl", utype = "volume", scale = 158987.294928, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e3 ! e6 ! m3", link = "Tong (isi padu)#Tong minyak", }, ["Moilbbl"] = { name1 = "juta tong", name2 = "juta tong", symbol = "Mbbl", utype = "volume", scale = 158987.294928, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e3 ! e6 ! m3", link = "Tong (isi padu)#Tong minyak", }, ["MTON"] = { name1 = "measurement ton", symbol = "MTON", utype = "volume", scale = 1.13267386368, default = "m3", }, ["MUSgal"] = { name1 = "million US gallons", name1_us = "million U.S. gallons", name2 = "million US gallons", name2_us = "million U.S. gallons", symbol = "million US&nbsp;gal", sym_us = "million U.S.&nbsp;gal", utype = "volume", scale = 3785.411784, default = "Ml", link = "US gallon", }, ["oilbbl"] = { name1 = "tong", symbol = "bbl", utype = "volume", scale = 0.158987294928, default = "m3", link = "Tong (isi padu)#Tong minyak", }, ["stere"] = { symbol = "stère", usename = 1, utype = "volume", scale = 1, default = "cuft", }, ["Toilbbl"] = { name1 = "trillion barrels", name2 = "trillion barrels", symbol = "Tbbl", utype = "volume", scale = 158987294928, default = "v * 1.58987294928 < 10 ! e9 ! e12 ! m3", link = "Tong (isi padu)#Tong minyak", }, ["USbbl"] = { name1 = "tong AS", name1_us = "tong A.S.", symbol = "tong&nbsp;AS", sym_us = "tong&nbsp;A.S.", utype = "volume", scale = 0.119240471196, default = "l USgal impgal", link = "Tong (isi padu)", }, ["USbeerbbl"] = { name1 = "US beer barrel", name1_us = "U.S. beer barrel", symbol = "US&nbsp;bbl", sym_us = "U.S.&nbsp;bbl", utype = "volume", scale = 0.117347765304, default = "l USgal impgal", link = "Tong (isi padu)", }, ["USbsh"] = { name1 = "US bushel", name1_us = "U.S. bushel", symbol = "US&nbsp;bsh", sym_us = "U.S.&nbsp;bsh", utype = "volume", scale = 0.03523907016688, default = "l USdrygal impgal", link = "Bushel", }, ["USbu"] = { name1 = "US bushel", name1_us = "U.S. bushel", symbol = "US&nbsp;bu", sym_us = "U.S.&nbsp;bu", utype = "volume", scale = 0.03523907016688, default = "l USdrygal impgal", link = "Bushel", }, ["USdrybbl"] = { name1 = "US dry barrel", name1_us = "U.S. dry barrel", symbol = "US&nbsp;dry&nbsp;bbl", sym_us = "U.S.&nbsp;dry&nbsp;bbl", utype = "volume", scale = 0.11562819898508, default = "m3", link = "Tong (isi padu)", }, ["USdrygal"] = { name1 = "US dry gallon", name1_us = "U.S. dry gallon", symbol = "US&nbsp;dry&nbsp;gal", sym_us = "U.S.&nbsp;dry&nbsp;gal", utype = "volume", scale = 0.00440488377086, default = "l", link = "Gelen", }, ["USdrypt"] = { name1 = "US dry pint", name1_us = "U.S. dry pint", symbol = "US&nbsp;dry&nbsp;pt", sym_us = "U.S.&nbsp;dry&nbsp;pt", utype = "volume", scale = 0.0005506104713575, default = "ml", link = "Pint", }, ["USdryqt"] = { name1 = "US dry quart", name1_us = "U.S. dry quart", symbol = "US&nbsp;dry&nbsp;qt", sym_us = "U.S.&nbsp;dry&nbsp;qt", utype = "volume", scale = 0.001101220942715, default = "ml", link = "Kuart", }, ["USflgal"] = { name1 = "US gallon", name1_us = "U.S. gallon", symbol = "US fl gal", sym_us = "U.S.&nbsp;fl&nbsp;gal", utype = "volume", scale = 0.003785411784, default = "l impgal", link = "Gelen", }, ["USgal"] = { name1 = "US gallon", name1_us = "U.S. gallon", symbol = "US&nbsp;gal", sym_us = "U.S.&nbsp;gal", utype = "volume", scale = 0.003785411784, default = "l impgal", }, ["USgi"] = { name1 = "gill", symbol = "gi", utype = "volume", scale = 0.0001182941183, default = "ml impoz", link = "Gill (unit)", }, ["USkenning"] = { name1 = "US kenning", name1_us = "U.S. kenning", symbol = "US&nbsp;kenning", sym_us = "U.S.&nbsp;kenning", utype = "volume", scale = 0.01761953508344, default = "l impgal", link = "Kenning (unit)", }, ["USmin"] = { name1 = "US minim", name1_us = "U.S. minim", symbol = "US&nbsp;min", sym_us = "U.S.&nbsp;min", utype = "volume", scale = 0.000000061611519921875, default = "ml", link = "Minim (unit)", }, ["USoz"] = { name1 = "US fluid ounce", name1_us = "U.S. fluid ounce", symbol = "US&nbsp;fl&nbsp;oz", sym_us = "U.S.&nbsp;fl&nbsp;oz", utype = "volume", scale = 0.0000295735295625, default = "ml", }, ["USpk"] = { name1 = "US peck", name1_us = "U.S. peck", symbol = "US&nbsp;pk", sym_us = "U.S.&nbsp;pk", utype = "volume", scale = 0.00880976754172, default = "l impgal", link = "Peck", }, ["USpt"] = { name1 = "US pint", name1_us = "U.S. pint", symbol = "US&nbsp;pt", sym_us = "U.S.&nbsp;pt", utype = "volume", scale = 0.000473176473, default = "l imppt", link = "Pint", }, ["USqt"] = { name1 = "US quart", name1_us = "U.S. quart", symbol = "US&nbsp;qt", sym_us = "U.S.&nbsp;qt", utype = "volume", scale = 0.000946352946, default = "ml", link = "Kuart", customary= 1, }, ["USquart"] = { name1 = "US quart", name1_us = "U.S. quart", symbol = "US&nbsp;qt", sym_us = "U.S.&nbsp;qt", utype = "volume", scale = 0.000946352946, default = "ml impoz", link = "Kuart", }, ["UStbsp"] = { name1 = "US tablespoon", name1_us = "U.S. tablespoon", symbol = "US&nbsp;tbsp", sym_us = "U.S.&nbsp;tbsp", utype = "volume", scale = 1.4786764781250001e-5, default = "ml", }, ["winecase"] = { symbol = "case", usename = 1, utype = "volume", scale = 0.009, default = "l", link = "Case (goods)", }, ["*U.S.drygal"] = { target = "USdrygal", sp_us = true, customary= 2, }, ["*U.S.gal"] = { target = "USgal", sp_us = true, default = "L impgal", customary= 2, }, ["+USdrygal"] = { target = "USdrygal", customary= 1, }, ["+usfloz"] = { target = "USoz", link = "Fluid ounce", customary= 1, }, ["+USgal"] = { target = "USgal", customary= 1, }, ["+USoz"] = { target = "USoz", customary= 1, }, ["@impgal"] = { target = "impgal", link = "Gelen", customary= 3, }, ["acre feet"] = { target = "acre ft", }, ["acre-feet"] = { target = "acre ft", }, ["acre-ft"] = { target = "acre ft", }, ["acre.foot"] = { target = "acre foot", }, ["acre.ft"] = { target = "acre ft", }, ["acre·foot"] = { target = "acre foot", }, ["acre·ft"] = { target = "acre ft", }, ["bushels"] = { target = "USbsh", }, ["cid"] = { target = "CID", }, ["ft3"] = { target = "cuft", }, ["gal"] = { target = "USgal", }, ["gallon"] = { shouldbe = "Use %{USgal%} for US gallons or %{impgal%} for imperial gallons (not %{gallon%})", }, ["gallons"] = { shouldbe = "Use %{USgal%} for US gallons or %{impgal%} for imperial gallons (not %{gallons%})", }, ["Gcuft"] = { target = "e9cuft", }, ["impfloz"] = { target = "impoz", }, ["Impgal"] = { target = "impgal", }, ["in3"] = { target = "cuin", symbol = "in³", }, ["kcuft"] = { target = "e3cuft", }, ["kcum"] = { target = "e3m3", }, ["km³"] = { target = "km3", }, ["liter"] = { target = "L", sp_us = true, }, ["liters"] = { target = "L", sp_us = true, }, ["litre"] = { target = "L", }, ["litres"] = { target = "L", }, ["Mcuft"] = { target = "e6cuft", }, ["Mcum"] = { target = "e6m3", }, ["Mft3"] = { target = "e6cuft", }, ["mi3"] = { target = "cumi", }, ["m³"] = { target = "m3", }, ["Pcuft"] = { target = "e15cuft", }, ["pt"] = { shouldbe = "Use %{USpt%} for US pints or %{imppt%} for imperial pints (not %{pt%})", }, ["qt"] = { shouldbe = "Use %{USqt%} for US quarts or %{impqt%} for imperial quarts (not %{qt%})", }, ["Tcuft"] = { target = "e12cuft", }, ["Tft3"] = { target = "e12cuft", }, ["U.S.bbl"] = { target = "USbbl", sp_us = true, default = "l U.S.gal impgal", }, ["U.S.beerbbl"] = { target = "USbeerbbl", sp_us = true, default = "l U.S.gal impgal", }, ["U.S.bsh"] = { target = "USbsh", sp_us = true, default = "l U.S.drygal impgal", }, ["U.S.bu"] = { target = "USbu", sp_us = true, default = "l U.S.drygal impgal", }, ["U.S.drybbl"] = { target = "USdrybbl", sp_us = true, }, ["U.S.drygal"] = { target = "USdrygal", sp_us = true, }, ["U.S.drypt"] = { target = "USdrypt", sp_us = true, }, ["U.S.dryqt"] = { target = "USdryqt", sp_us = true, }, ["U.S.flgal"] = { target = "USflgal", sp_us = true, }, ["U.S.floz"] = { target = "USoz", sp_us = true, }, ["U.S.gal"] = { target = "USgal", sp_us = true, default = "L impgal", link = "U.S. gallon", }, ["u.s.gal"] = { target = "USgal", sp_us = true, default = "L impgal", link = "U.S. gallon", }, ["U.S.gi"] = { target = "USgi", sp_us = true, }, ["U.S.kenning"] = { target = "USkenning", sp_us = true, }, ["U.S.oz"] = { target = "USoz", sp_us = true, }, ["U.S.pk"] = { target = "USpk", sp_us = true, }, ["U.S.pt"] = { target = "USpt", sp_us = true, }, ["U.S.qt"] = { target = "USqt", sp_us = true, default = "L impqt", link = "Quart", customary= 2, }, ["usbbl"] = { target = "USbbl", }, ["usbeerbbl"] = { target = "USbeerbbl", }, ["usbsh"] = { target = "USbsh", }, ["usbu"] = { target = "USbu", }, ["usdrybbl"] = { target = "USdrybbl", }, ["usdrygal"] = { target = "USdrygal", }, ["usdrypt"] = { target = "USdrypt", }, ["usdryqt"] = { target = "USdryqt", }, ["USfloz"] = { target = "USoz", }, ["usfloz"] = { target = "USoz", }, ["USGAL"] = { target = "USgal", }, ["usgal"] = { target = "USgal", }, ["usgi"] = { target = "USgi", }, ["uskenning"] = { target = "USkenning", }, ["usoz"] = { target = "USoz", }, ["uspk"] = { target = "USpk", }, ["uspt"] = { target = "USpt", }, ["usqt"] = { target = "USqt", }, ["yd3"] = { target = "cuyd", }, ["cuft/sqmi"] = { per = { "cuft", "sqmi" }, utype = "volume per unit area", default = "m3/km2", }, ["m3/ha"] = { name1 = "cubic metre per hectare", name1_us = "cubic meter per hectare", name2 = "cubic metres per hectare", name2_us = "cubic meters per hectare", symbol = "m³/ha", utype = "volume per unit area", scale = 0.0001, default = "USbu/acre", link = "Hektar", }, ["m3/km2"] = { per = { "m3", "km2" }, utype = "volume per unit area", default = "cuft/sqmi", }, ["U.S.gal/acre"] = { per = { "U.S.gal", "acre" }, utype = "volume per unit area", default = "m3/km2", }, ["USbu/acre"] = { name2 = "US bushels per ekar", symbol = "US bushel per ekar", usename = 1, utype = "volume per unit area", scale = 8.7077638761350888e-6, default = "m3/ha", link = "Bushel", }, ["USgal/acre"] = { per = { "USgal", "acre" }, utype = "volume per unit area", default = "m3/km2", }, ["cuyd/mi"] = { per = { "cuyd", "mi" }, utype = "volume per unit length", default = "m3/km", }, ["m3/km"] = { per = { "m3", "km" }, utype = "volume per unit length", default = "cuyd/mi", }, ["mich"] = { combination= { "ch", "mi" }, multiple = { 80 }, utype = "length", }, ["michlk"] = { combination= { "chlk", "mi" }, multiple = { 80 }, utype = "length", }, ["michainlk"] = { combination= { "chainlk", "mi" }, multiple = { 80 }, utype = "length", }, ["miydftin"] = { combination= { "in", "ft", "yd", "mi" }, multiple = { 12, 3, 1760 }, utype = "length", }, ["mift"] = { combination= { "ft", "mi" }, multiple = { 5280 }, utype = "length", }, ["ydftin"] = { combination= { "in", "ft", "yd" }, multiple = { 12, 3 }, utype = "length", }, ["ydft"] = { combination= { "ft", "yd" }, multiple = { 3 }, utype = "length", }, ["ftin"] = { combination= { "in", "ft" }, multiple = { 12 }, utype = "length", }, ["footin"] = { combination= { "in", "foot" }, multiple = { 12 }, utype = "length", }, ["handin"] = { combination= { "in", "hand" }, multiple = { 4 }, utype = "length", }, ["lboz"] = { combination= { "oz", "lb" }, multiple = { 16 }, utype = "mass", }, ["stlb"] = { combination= { "lb", "st" }, multiple = { 14 }, utype = "mass", }, ["stlboz"] = { combination= { "oz", "lb", "st" }, multiple = { 16, 14 }, utype = "mass", }, ["st and lb"] = { combination= { "lb", "st" }, multiple = { 14 }, utype = "mass", }, ["GN LTf"] = { combination= { "GN", "-LTf" }, utype = "force", }, ["GN LTf STf"] = { combination= { "GN", "-LTf", "-STf" }, utype = "force", }, ["GN STf"] = { combination= { "GN", "-STf" }, utype = "force", }, ["GN STf LTf"] = { combination= { "GN", "-STf", "-LTf" }, utype = "force", }, ["kN LTf"] = { combination= { "kN", "-LTf" }, utype = "force", }, ["kN LTf STf"] = { combination= { "kN", "-LTf", "-STf" }, utype = "force", }, ["kN STf"] = { combination= { "kN", "-STf" }, utype = "force", }, ["kN STf LTf"] = { combination= { "kN", "-STf", "-LTf" }, utype = "force", }, ["LTf STf"] = { combination= { "-LTf", "-STf" }, utype = "force", }, ["MN LTf"] = { combination= { "MN", "-LTf" }, utype = "force", }, ["MN LTf STf"] = { combination= { "MN", "-LTf", "-STf" }, utype = "force", }, ["MN STf"] = { combination= { "MN", "-STf" }, utype = "force", }, ["MN STf LTf"] = { combination= { "MN", "-STf", "-LTf" }, utype = "force", }, ["STf LTf"] = { combination= { "-STf", "-LTf" }, utype = "force", }, ["L/100 km mpgimp"] = { combination= { "L/100 km", "mpgimp" }, utype = "fuel efficiency", }, ["l/100 km mpgimp"] = { combination= { "l/100 km", "mpgimp" }, utype = "fuel efficiency", }, ["L/100 km mpgUS"] = { combination= { "L/100 km", "mpgus" }, utype = "fuel efficiency", }, ["L/100 km mpgus"] = { combination= { "L/100 km", "mpgus" }, utype = "fuel efficiency", }, ["l/100 km mpgus"] = { combination= { "l/100 km", "mpgus" }, utype = "fuel efficiency", }, ["mpgimp L/100 km"] = { combination= { "mpgimp", "L/100 km" }, utype = "fuel efficiency", }, ["LT ST t"] = { combination= { "lt", "-ST", "t" }, utype = "mass", }, ["LT t ST"] = { combination= { "lt", "t", "-ST" }, utype = "mass", }, ["ST LT t"] = { combination= { "-ST", "lt", "t" }, utype = "mass", }, ["ST t LT"] = { combination= { "-ST", "t", "lt" }, utype = "mass", }, ["t LT ST"] = { combination= { "t", "lt", "-ST" }, utype = "mass", }, ["ton"] = { combination= { "LT", "ST" }, utype = "mass", }, ["kPa kg/cm2"] = { combination= { "kPa", "kgf/cm2" }, utype = "pressure", }, ["kPa lb/in2"] = { combination= { "kPa", "-lb/in2" }, utype = "pressure", }, ["floz"] = { combination= { "impoz", "USoz" }, utype = "volume", }, } --------------------------------------------------------------------------- -- Do not change the data in this table because it is created by running -- -- a script that reads the wikitext from a wiki page (see note above). -- --------------------------------------------------------------------------- local default_exceptions = { -- Prefixed units with a default different from that of the base unit. -- Each key item is a prefixed symbol (unitcode for engineering notation). ["cm²"] = "sqin", ["dm²"] = "sqin", ["e3acre"] = "km2", ["e3m2"] = "e6sqft", ["e6acre"] = "km2", ["e6ha"] = "e6acre", ["e6km2"] = "e6sqmi", ["e6m2"] = "e6sqft", ["e6sqft"] = "v * 9.290304 < 100 ! e3 ! e6 ! m2", ["e6sqmi"] = "e6km2", ["hm²"] = "acre", ["km²"] = "sqmi", ["mm²"] = "sqin", ["aJ"] = "eV", ["e3BTU"] = "MJ", ["e6BTU"] = "GJ", ["EJ"] = "kWh", ["fJ"] = "keV", ["GJ"] = "kWh", ["MJ"] = "kWh", ["PJ"] = "kWh", ["pJ"] = "MeV", ["TJ"] = "kWh", ["YJ"] = "kWh", ["yJ"] = "µeV", ["ZJ"] = "kWh", ["zJ"] = "meV", ["e12cuft/a"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e9 ! e12 ! m3/a", ["e12cuft/d"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e9 ! e12 ! m3/d", ["e12m3/a"] = "Tcuft/a", ["e12m3/d"] = "Tcuft/d", ["e3cuft/a"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! ! e3 ! m3/a", ["e3cuft/d"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! ! e3 ! m3/d", ["e3cuft/s"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! ! e3 ! m3/s", ["e3m3/a"] = "v < 28.316846592 ! k ! M ! cuft/a", ["e3m3/d"] = "v < 28.316846592 ! k ! M ! cuft/d", ["e3m3/s"] = "v < 28.316846592 ! k ! M ! cuft/s", ["e3USgal/a"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! ! e3 ! m3/a", ["e6cuft/a"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e3 ! e6 ! m3/a", ["e6cuft/d"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e3 ! e6 ! m3/d", ["e6cuft/s"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e3 ! e6 ! m3/s", ["e6m3/a"] = "v < 28.316846592 ! M ! G ! cuft/a", ["e6m3/d"] = "v < 28.316846592 ! M ! G ! cuft/d", ["e6m3/s"] = "v < 28.316846592 ! e6 ! e9 ! cuft/s", ["e6USgal/a"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! e3 ! e6 ! m3/a", ["e9cuft/a"] = "m3/a", ["e9cuft/d"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e6 ! e9 ! m3/d", ["e9m3/a"] = "v < 28.316846592 ! G ! T ! cuft/a", ["e9m3/d"] = "v < 28.316846592 ! G ! T ! cuft/d", ["e9m3/s"] = "v < 28.316846592 ! e9 ! e12 ! cuft/s", ["e9USgal/a"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! e6 ! e9 ! m3/a", ["e9USgal/s"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! e6 ! e9 ! m3/s", ["nN"] = "gr-f", ["µN"] = "gr-f", ["mN"] = "oz-f", ["am"] = "in", ["cm"] = "in", ["dam"] = "ft", ["dm"] = "in", ["e12km"] = "e12mi", ["e12mi"] = "e12km", ["e3AU"] = "ly", ["e3km"] = "e3mi", ["e3mi"] = "e3km", ["e6km"] = "e6mi", ["e6mi"] = "e6km", ["e9km"] = "AU", ["e9mi"] = "e9km", ["Em"] = "mi", ["fm"] = "in", ["Gm"] = "mi", ["hm"] = "ft", ["km"] = "mi", ["mm"] = "in", ["Mm"] = "mi", ["nm"] = "in", ["Pm"] = "mi", ["pm"] = "in", ["Tm"] = "mi", ["Ym"] = "mi", ["ym"] = "in", ["Zm"] = "mi", ["zm"] = "in", ["µm"] = "in", ["e12lb"] = "v * 4.5359237 < 10 ! Mt ! Gt", ["e3lb"] = "v * 4.5359237 < 10 ! kg ! t", ["e3ozt"] = "v * 0.311034768 < 10 ! kg ! t", ["e3t"] = "LT ST", ["e6carat"] = "t", ["e6lb"] = "v * 4.5359237 < 10 ! t ! kilotonne", ["e6ozt"] = "lb kg", ["e6ST"] = "Mt", ["e6t"] = "LT ST", ["e9lb"] = "v * 4.5359237 < 10 ! kilotonne ! Mt", ["e9t"] = "LT ST", ["Gg"] = "lb", ["kg"] = "lb", ["mg"] = "gr", ["Mg"] = "LT ST", ["ng"] = "gr", ["µg"] = "gr", ["mBq"] = "fCi", ["kBq"] = "nCi", ["MBq"] = "µCi", ["GBq"] = "mCi", ["TBq"] = "Ci", ["PBq"] = "kCi", ["EBq"] = "kCi", ["fCi"] = "mBq", ["pCi"] = "Bq", ["nCi"] = "Bq", ["µCi"] = "kBq", ["mCi"] = "MBq", ["kCi"] = "TBq", ["MCi"] = "PBq", ["ns"] = "µs", ["µs"] = "ms", ["ms"] = "s", ["ks"] = "h", ["Ms"] = "week", ["Gs"] = "decade", ["Ts"] = "millennium", ["Ps"] = "million year", ["Es"] = "thousand million year", ["MK"] = "keVT", ["cL"] = "impoz usoz", ["cl"] = "impoz usoz", ["cm³"] = "cuin", ["dL"] = "impoz usoz", ["dl"] = "impoz usoz", ["mm³"] = "cuin", ["dm³"] = "cuin", ["e12cuft"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e9 ! e12 ! m3", ["e12impgal"] = "v * 4.54609 < 1000 ! T ! P ! l", ["e12m3"] = "v < 28.316846592 ! T ! P ! cuft", ["e12U.S.gal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! T ! P ! l", ["e12USgal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! T ! P ! l", ["e15cuft"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e12 ! e15 ! m3", ["e15m3"] = "Pcuft", ["e3bdft"] = "v * 0.23597372167 < 100 ! e3 ! e6 ! m3", ["e3cuft"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! ! e3 ! m3", ["e3impgal"] = "v * 4.54609 < 1000 ! k ! M ! l", ["e3m3"] = "v < 28.316846592 ! k ! M ! cuft", ["e3U.S.gal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! k ! M ! l", ["e3USgal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! k ! M ! l", ["e6bdft"] = "v * 0.23597372167 < 100 ! e3 ! e6 ! m3", ["e6cuft"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e3 ! e6 ! m3", ["e6cuyd"] = "v * 7.64554857984 < 10 ! e3 ! e6 ! m3", ["e6impgal"] = "v * 4.54609 < 1000 ! M ! G ! l", ["e6L"] = "USgal", ["e6m3"] = "v < 28.316846592 ! M ! G ! cuft", ["e6U.S.gal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! M ! G ! l", ["e6USgal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! M ! G ! l", ["e9bdft"] = "v * 0.23597372167 < 100 ! e6 ! e9 ! m3", ["e9cuft"] = "v * 2.8316846592 < 100 ! e6 ! e9 ! m3", ["e9impgal"] = "v * 4.54609 < 1000 ! G ! T ! l", ["e9m3"] = "v < 28.316846592 ! G ! T ! cuft", ["e9U.S.gal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! G ! T ! l", ["e9USgal"] = "v * 3.785411784 < 1000 ! G ! T ! l", ["GL"] = "cuft", ["Gl"] = "cuft", ["kL"] = "cuft", ["kl"] = "cuft", ["km³"] = "cumi", ["mL"] = "impoz usoz", ["ml"] = "impoz usoz", ["Ml"] = "v < 28.316846592 ! e3 ! e6 ! cuft", ["ML"] = "v < 28.316846592 ! e3 ! e6 ! cuft", ["TL"] = "cumi", ["Tl"] = "cumi", ["µL"] = "cuin", ["µl"] = "cuin", } --------------------------------------------------------------------------- -- Do not change the data in this table because it is created by running -- -- a script that reads the wikitext from a wiki page (see note above). -- --------------------------------------------------------------------------- local link_exceptions = { -- Prefixed units with a linked article different from that of the base unit. -- Each key item is a prefixed symbol (not unitcode). ["mm²"] = "Milimeter persegi", ["cm²"] = "Sentimeter persegi", ["dm²"] = "Desimeter persegi", ["km²"] = "Kilometer persegi", ["kJ"] = "Kilojoule", ["MJ"] = "Megajoule", ["fm"] = "Femtometer", ["pm"] = "Pikometer", ["nm"] = "Nanometer", ["µm"] = "Mikrometer", ["mm"] = "Milimeter", ["cm"] = "Sentimeter", ["dm"] = "Desimeter", ["dam"] = "Dekameter", ["hm"] = "Hektometer", ["km"] = "Kilometer", ["Mm"] = "Megameter", ["Gm"] = "Gigameter", ["Tm"] = "Terameter", ["Pm"] = "Petameter", ["Em"] = "Exameter", ["Zm"] = "Zettameter", ["Ym"] = "Yottameter", ["µg"] = "Mikrogram", ["mg"] = "Miligram", ["kg"] = "Kilogram", ["Mg"] = "Tan", ["yW"] = "Yoktowatt", ["zW"] = "Zeptowatt", ["aW"] = "Attowatt", ["fW"] = "Femtowatt", ["pW"] = "Pikowatt", ["nW"] = "Nanowatt", ["µW"] = "Mikrowatt", ["mW"] = "Miliwatt", ["kW"] = "Kilowatt", ["MW"] = "Megawatt", ["GW"] = "Gigawatt", ["TW"] = "Terawatt", ["PW"] = "Petawatt", ["EW"] = "Exawatt", ["ZW"] = "Zettawatt", ["YW"] = "Yottawatt", ["as"] = "Attosaat", ["fs"] = "Femtosaat", ["ps"] = "Pikosaat", ["ns"] = "Nanosaat", ["µs"] = "Mikrosaat", ["ms"] = "Milisaat", ["ks"] = "Kilosaat", ["Ms"] = "Megasaat", ["Gs"] = "Gigasaat", ["Ts"] = "Terasaat", ["Ps"] = "Petasaat", ["Es"] = "Exasaat", ["Zs"] = "Zettasaat", ["Ys"] = "Yottasaat", ["mm³"] = "Milimeter per padu", ["cm³"] = "Sentimeter per padu", ["dm³"] = "Desimeter per padu", ["dam³"] = "Dekameter per padu", ["km³"] = "Kilometer per padu", ["µL"] = "Mikroliter", ["µl"] = "Mikroliter", ["mL"] = "Mililiter", ["ml"] = "Mililiter", ["cL"] = "Sentiliter", ["cl"] = "Sentiliter", ["dL"] = "Desiliter", ["dl"] = "Desiliter", ["daL"] = "Dekaliter", ["dal"] = "Dekaliter", ["hL"] = "Hektoliter", ["hl"] = "Hektoliter", ["kL"] = "Kiloliter", ["kl"] = "Kiloliter", ["ML"] = "Megaliter", ["Ml"] = "Megaliter", ["GL"] = "Gigaliter", ["Gl"] = "Gigaliter", ["TL"] = "Teraliter", ["Tl"] = "Teraliter", ["PL"] = "Petaliter", ["Pl"] = "Petaliter", } --------------------------------------------------------------------------- -- Do not change the data in this table because it is created by running -- -- a script that reads the wikitext from a wiki page (see note above). -- --------------------------------------------------------------------------- local per_unit_fixups = { -- Automatically created per units of form "x/y" may have their unit type -- changed, for example, "length/time" is changed to "speed". -- Other adjustments can also be specified. ["$/area"] = "cost $ per unit area", ["$/length"] = "cost $ per unit length", ["$/mass"] = "cost $ per unit mass", ["$/volume"] = "cost $ per unit volume", ["£/area"] = "cost £ per unit area", ["/area"] = "per unit area", ["/volume"] = "per unit volume", ["area/area"] = "area per unit area", ["energy/length"] = "energy per unit length", ["energy/mass"] = "energy per unit mass", ["energy/time"] = { utype = "power", link = "Power" }, ["energy/volume"] = "energy per unit volume", ["force/area"] = { utype = "pressure", link = "Pressure" }, ["length/length"] = { utype = "gradient", link = "Gradient" }, ["length/time"] = { utype = "speed", link = "Speed" }, ["length/time/time"] = { utype = "acceleration", link = "Acceleration" }, ["mass/area"] = { utype = "pressure", multiplier = 9.80665 }, ["mass/length"] = "linear density", ["mass/mass"] = "concentration", ["mass/power"] = "mass per unit power", ["mass/time"] = "mass per unit time", ["mass/volume"] = { utype = "density", link = "Density" }, ["power/mass"] = "power per unit mass", ["power/volume"] = { link = "Power density" }, ["pressure/length"] = "fracture gradient", ["speed/time"] = { utype = "acceleration", link = "Acceleration" }, ["volume/area"] = "volume per unit area", ["volume/length"] = "volume per unit length", ["volume/time"] = "flow", } return { all_units = all_units, default_exceptions = default_exceptions, link_exceptions = link_exceptions, per_unit_fixups = per_unit_fixups, } ia4yqs8abqx9g8p88571rtz61auxvyx 0 768482 6810174 6538105 2026-03-27T08:30:41Z ~2026-18984-54 393164 6810174 wikitext text/x-wiki {{untuk|buruj|Gembala (buruj)}} [[File:Maasai man, Eastern Serengeti, October 2006.jpg|thumb|right|240px|[[Orang Maasai]] di [[Serengeti|Serengeti Timur]].]] [[File:Goats Chinawal 02.jpg|thumb|right|Budak gembala dengan kawanan kambingnya di [[Chinawal]], India]] '''Gembala''' ({{lang-sa|गोपाल|gopāla}} "petunggu [[lembu]]"<ref>{{cite book|page=637|volume=1|first= P. J.|last=Zoetmulder|title=Kamus Jawa Kuna-Indonesia|location=Jakarta|publisher= Pustaka Utama Gramedia}}</ref>) atau '''penggembala''' menjaga pelbagai jenis haiwan bela jinak yang terurus secara berkawanan di tempat-tempat yang terdapat [[padang rumput]] yang lapang untuk meragut rumput. Oleh sebab kerjanya rata-rata di lapangan, maka gembala berpindah-randah sepanjang tugas. Ada kemungkinan bahawa tanah-tanah ragutan ternakan gembala tidak dituntut sebagai harta sesiapa pun, iaitu tanah awam. Antara haiwan-haiwan yang sesuai dikerjakan oleh gembala adalah [[lembu]], [[kambing]], [[biri-biri]], [[rusa]] dan sebagainya. Kanak-kanak yang bekerja sebagai gembala digelar '''budak gembala'''. ==Rujukan== {{reflist}} {{Commons category|Herders}} [[Kategori:Pekerjaan penternakan]] i4tzrztketlr6q5v96mmcd142439s1b 0 769894 6810051 6457721 2026-03-27T04:03:05Z NewUniverse 254500 -advertising, spam link 6810051 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Jelle Vossen | image = [[Fail:Jelle Vossen.jpg|220px]] | fullname = Jelle Vossen | birth_date = {{birth date and age|1989|3|22|df=y}} | birth_place = [[Bilzen]], [[Belgium]] | height = {{height|m=1.80}} | position = [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | currentclub = [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] (pinjaman dari [[KRC Genk|Genk]]) | clubnumber = 21 | youthyears1 = 1994–1997 | youthclubs1 = Eigenbilzen | youthyears2 = 1997–2000 | youthclubs2 = [[K.S.K. Tongeren|Tongeren]] | youthyears3 = 2000–2007 | youthclubs3 = [[K.R.C. Genk|KRC Genk]] | years1 = 2007– | clubs1 = [[KRC Genk]] | caps1 = 244 | goals1 = 105 | years2 = 2009–2010 | clubs2 = → [[Cercle Brugge K.S.V.|Cercle Brugge]] (pinjaman) | caps2 = 17 | goals2 = 6 | years3 = 2014–2015 | clubs3 = → [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] (pinjaman) | caps3 = 36 | goals3 = 8 | nationalyears1 = 2004 | nationalteam1 = Belgium B15 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2005 | nationalteam2 = Belgium B16 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2005–2006 | nationalteam3 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Belgium|Belgium B17]] | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 6 | nationalyears4 = 2006–2007 | nationalteam4 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-18 Belgium|Belgium B18]] | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2006–2008 | nationalteam5 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-19 Belgium|Belgium B19]] | nationalcaps5 = 9 | nationalgoals5 = 3 | nationalyears6 = 2008 | nationalteam6 = Belgium B20 | nationalcaps6 = 1 | nationalgoals6 = 1 | nationalyears7 = 2008–2009 | nationalteam7 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-21 Belgium|Belgium B21]] | nationalcaps7 = 8 | nationalgoals7 = 0 | nationalyears8 = 2009– | nationalteam8 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Belgium|Belgium]] | nationalcaps8 = 12 | nationalgoals8 = 2 | pcupdate = 27 Disember 2014 (UTC) | ntupdate = 14 November 2012 | years4 = 2015 | clubs4 = [[Burnley F.C.|Burnley]] | caps4 = 4 | goals4 = 0 | years5 = 2015–2020 | clubs5 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] | caps5 = 113 | goals5 = 42 | clubs6 = [[S.V. Zulte Waregem|Zulte Waregem]] | years6 = 2020– | caps6 = 132 | goals6 = 53 }} '''Jelle Vossen''' (lahir 22 Mac 1989) merupakan pemain bola sepak Belgium yang kini bermain untuk kelab [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] secara pinjaman dari [[K.R.C. Genk|Genk]]. Beliau bermain di posisi penyerang. ==Kerjaya kelab== ===Genk=== Vossen dipinjam ke Cercle Brugge ketika beliau bersama Genk pada 31 Ogos 2009. Pada musim panas 2010, beliau berpindah semula ke Genk. ===Middlesbrough=== Pada 1 September 2014, Vossen diumumkan akan ke kelab Inggeris, [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] secara pinjaman dari kelab [[K.R.C. Genk|Genk]] dengan bayaran pemindahan sebanyak £3juta.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/29085707|title=Jelle Vossen: Twitter campaign delights Middlesbrough striker|date=2014-09-05|newspaper=BBC Sport|access-date=2025-02-18|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2739802/Jelle-Vossen-signs-Middlesbrough-Racing-Genk-season-long-loan-deal.html|title=Jelle Vossen signs for Middlesbrough from Genk on a season-long loan|last=Hope|first=Craig|date=2014-09-01|website=Mail Online|access-date=2025-02-18}}</ref> Vossen membuat penampilan pertama bersama Middlesbrough ketika menang 2-1 ke atas Huddersfield Town pada 13 September 2014. Beliau menjaringkan gol pertamanya untuk Middlesbrough ketika menang besar 5-1 ke atas Millwall. === Burnley === Pada 6 Julai 2015, disahkan bahawa [[Burnley F.C.|Burnley]] telah menandatangani Vossen dengan kontrak selama tiga tahun dengan bayaran yang tidak didedahkan.<ref>{{Cite web|url=https://www.gazettelive.co.uk/sport/football/transfer-news/jelle-vossen-signs-burnley-boro-9593371|title=Jelle Vossen signs for Burnley in £2.5m deal|last=Taylor|first=Jonathon|date=2015-07-06|website=Teesside Live|language=en|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lancashiretelegraph.co.uk/sport/13372621.burnley-confirm-agreement-jelle-vossen-deal/|title=Burnley confirm agreement over Jelle Vossen deal|date=2015-07-06|newspaper=Lancashire Telegraph|access-date=2025-02-18|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> Pada 8 Ogos 2015, pada hari pembukaan musim English Championship 2015/16, Vossen membuat penampilan sulungnya untuk Burnley menentang [[Leeds United F.C.|Leeds United]] dalam keputusan seri 1–1.<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.co.uk/football/report/_/gameId/422942|title=Leeds 1-1 Burnley (8 Aug, 2015) Game Analysis - ESPN (UK)|website=ESPN|language=en|access-date=2025-02-18}}</ref> === Club Brugge === Pada 30 Ogos 2015, walaupun hanya berada di Burnley kurang daripada dua bulan, Vossen menandatangani kontrak lima tahun bersama [[Club Brugge KV|Club Brugge]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/34107210|title=Jelle Vossen: Burnley striker joins Club Brugge|date=2015-08-31|newspaper=BBC Sport|access-date=2025-02-18|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3216874/Burnley-sell-striker-Jelle-Vossen-Club-Bruges-just-eight-weeks-signing-him.html|title=Burnley sell Vossen to Club Bruges - eight weeks after signing him|last=Jones|first=Simon|date=2015-08-31|website=Mail Online|access-date=2025-02-18}}</ref> Pada 23 September 2016, Vossen menjaringkan gol ke-100 dalam Pro League Belgium dalam perlawanan menentang Mouscron.<ref>{{Cite web|url=https://www.hln.be/default/de-100-goals-van-vossen-tegen-wie-hoe-wanneer-en-in-wiens-voetsporen-treedt-hij~ac039802/|title=De 100 goals van Vossen: tegen wie, hoe, wanneer en in wiens voetsporen treedt hij?|website=|url-status=live|access-date=2025-02-18}}</ref> === Zulte Waregem === Vossen menyertai [[S.V. Zulte Waregem|Zulte Waregem]] pada 30 Januari 2020, dengan menandatangani kontrak selama tiga setengah tahun.<ref>{{Cite web|url=https://www.fifaindex.com/player/176137/jelle-vossen/fifa24/|title=Jelle Vossen - FIFA 24 - Player Stats|website=www.fifaindex.com|language=en|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.clubbrugge.be/en/news/jelle-vossen-naar-sv-zulte-waregem|title=Jelle Vossen naar SV Zulte Waregem|date=2020-01-30|website=Club Brugge|language=en|access-date=2025-02-18}}</ref> Pada 13 Mac 2022, Vossen menjaringkan gol ke-150 dalam Pro League Belgium melalui sepakan penalti menentang Eupen.<ref>{{Cite web|url=https://sporza.be/nl/2022/03/12/jelle-vossen-maakt-150e-goal-in-jpl-niet-veel-spelers-kunnen-d~1647123416262/|title=Jelle Vossen maakt 150e goal in JPL: "Niet veel spelers kunnen dat zeggen"|date=2024-12-09|language=en|url-status=live|access-date=2025-02-18}}</ref> Jaringan itu juga menjadikannya salah seorang daripada sepuluh penjaring terbanyak dalam sejarah divisyen utama Belgium sejak menjadi pemain profesional pada tahun 1974.<ref>{{Cite web|url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20220314_92630570|title=Jelle Vossen komt in illuster lijstje terecht na 150ste goal in Belgische eerste klasse: “Mijlpaal waar ik heel trots op ben”|date=2024-12-09|language=en|url-status=live|access-date=2025-02-18}}</ref> ==Kerjaya antarabangsa== Vossen dipanggil oleh [[Pasukan bola sepak kebangsaan Belgium|skuad Belgium]] untuk perlawanan [[Piala Kirin]] menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Chile|Chile]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Jepun|Jepun]]. Pada 12 Oktober 2010, Vossen menjaringkan gol pertamanya untuk Belgium ketika seri 4-4 menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Austria|Austria]] pada perlawanan [[kelayakan UEFA Euro 2012|kelayakan Euro 2012]]. ===Gol antarabangsa=== {| class="wikitable sortable" |- ! # !! Tarikh !! Lokasi !! Lawan !! Skor !! Keputusan !! Kejohanan |- | <center>1 || 12 Oktober 2010 || [[Brussels]], [[Belgium]] || {{fb|AUT}} || <center>'''1'''–0 || <center>4–4 || [[Kelayakan UEFA Euro 2012|Kelayakan Euro 2012]] |- | <center>2 || 29 Mac 2011 || Brussels, Belgium || {{fb|AZE}} || <center>'''4'''–1 || <center>4-1 || Kelayakan Euro 2012 |} ==Penghargaan== ;Genk *[[Liga Pro Belgium]] (1): [[Liga Pro Belgium 2010–11|2010–11]] *[[Piala Belgium]] (2): [[Piala Belgium 2008–09|2008–09]], [[Piala Belgium 2012–13|2012–13]] *[[Piala Super Belgium]] (1): [[Piala Super Belgium 2011|2011]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{NFT player|pid=31659|Jelle Vossen}} * [http://static.belgianfootball.be/project/publiek/jrinteren/speler_PH_5259.htm#itop Belgium stats] {{Skuad Club Brugge KV}} {{Persondata | NAME = Vossen, Jelle | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Belgian footballer | DATE OF BIRTH = 22 March 1989 | PLACE OF BIRTH = [[Bilzen]], [[Belgium]] | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Vossen, Jelle}} [[Category:Kelahiran 1989]] [[Category:Orang hidup]] [[Category:Pemain bola sepak Belgium]] [[Category:Pemain KRC Genk]] [[Category:Pemain Cercle Brugge KSV]] [[Category:Pemain Middlesbrough F.C.]] [[Kategori:Pemain Club Brugge KV]] nlvlqhrsevrbjwrghxn367xbl13v8f8 0 772164 6810048 6740584 2026-03-27T03:53:15Z Udin Azmi 248944 /* Filem */ 6810048 wikitext text/x-wiki {{about|penyampai radio Malaysia|entiti perniagaan Jerman yang juga dikenali sebagai AG|Aktiengesellschaft}} {{Infobox person | name = AG Azmeer | image = | birth_name = Muhammad Azmir bin Selamat | birth_date = {{birth date and age|1980|6|19}} | birth_place = [[Muar]], [[Johor]], [[Malaysia]] | employer = [[Media Prima Audio]] (2005-kini) | occupation = * Penyampai radio * Pengacara * Pelakon | years_active = 2000–kini | spouse = {{kahwin|Emelda Amir|30 April 2005}} | children = 4 | father = Allahyarham Haji Selamat Ipan | mother = Hajah Rumini Haji Abdullah }} '''Muhammad Azmir Selamat''' atau lebih dikenali sebagai '''AG''' dan '''AG Azmeer''' (lahir 19 Jun 1980) merupakan seorang penyampai radio dan pengacara televisyen lelaki [[Malaysia]]. Beliau merupakan anak jati negeri [[Johor Darul Takzim]] dan terkenal dengan program radio petang Jawarangers di [[Hot FM]] pada tahun 2008 dan 2009 sebelum mengendalikan program pagi AM Krew bermula 2010. Beliau juga muncul di kaca TV sebagai pengacara program hiburan Hot TV dan kemudian terkenal apabila mengemudikan program mingguan [[Muzik Muzik]] dan [[Anugerah Juara Lagu]] sejak edisi ke-28 bersama pelakon [[Scha Al-Yahya]]. ==Kerjaya radio== Selepas menamatkan pengajian dengan tajaan Yayasan Pelajaran Johor, AG memulakan kerjaya sebagai juruhebah di stesen radio [[Best FM|Best 104]] di [[Johor Bahru]] pada tahun 2000 sebelum berhijrah ke [[Kuala Lumpur]] apabila ditawarkan menyertai stesen radio [[Fly FM]]. Selepas enam bulan bersama stesen radio berbahasa Inggeris itu, penerbitnya [[Seelan Paul]] melancarkan stesen radio baharu berbahasa melayu, [[Hot FM]] pada tahun 2006 dimana AG kemudian diserap masuk ke dalam barisan juruhebah perintis. Beliau mula mengendalikan segmen malam sebelum diserap masuk ke segmen petang bersama rakan setugas [[Kieran]] bermula dari 2008 hingga 2010. Di awal kemunculan, laman sosialnya pernah digodam oleh individu yang tidak bertanggungjawab<ref>{{Cite web |url=http://www2.hmetro.com.my/articles/LamansosialDJdigodam/Article |title=salinan arkib |access-date=2015-03-17 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402184112/http://www2.hmetro.com.my/articles/LamansosialDJdigodam/Article |url-status=dead }}</ref>. Gandingan serasi mereka berjaya membentuk duo "Jawarangers" yang mana kedua-dua mereka mempunyai darah keturunan Jawa, termasuk Maskiran yang merupakan kacukan India. Program itu meraih sambutan apabila rating Hot FM meningkat dan mengatasi pesaing-pesaing lain<ref>http://beautifulnara.com/kami-mahu-jawa-rangers-kembali-di-hot-fm/</ref>. Malangnya bermula 31 Mei 2010, mereka dipisahkan apabila AG diserap masuk ke program Hot FM Am Krew bersama penyampai berpengalaman [[Fara Fauzana]] dan [[Faizal Ismail]]. Setelah Faizal meninggalkan Hot FM pada tahun 2013, AG dan Farah digandingkan dengan penyampai baharu, [[Fizie Roslan]] bermula 2014 hingga 2016.<ref>http://www.budiey.com/fizie-bakal-bergabung-dengan-fara-fauzana-ag-di-hot-fm/</ref>. Bermula pada tahun 2016, AG keudara di [[Kool FM]] bersama Haiza dan Muaz, mereka ialah PHD Kool (Pagi Hari di Kool FM) sehingga Julai 2021. Pada Ogos 2021, AG kembali semula ke Hot FM bersama-sama dengan Fara Fauzana. Di radio, AG berkebolehan menjadi pelawak apabila mencipta alter-ego seperti watak lelaki lembut Fifi dan juga lelaki tua berketurunan Jawa, Wak AG. Sebagai penyampai radio, beliau telah enam (6) kali tersenarai sebagai calon akhir [[Penyampai Radio Lelaki Popular (ABPBH)]] iaitu untuk edisi 2008, 2009, 2011, 2012, 2013 dan 2014. ==Kerjaya televisyen== AG mula diberi kepercayaan untuk mengacarakan program televisyen Hot TV pada tahun 2008. Setahun selepas itu beliau menyertai program [[Malaysia Hari Ini]] secara sambilan selama setahun<ref>{{Cite web |url=http://www2.bharian.com.my/articles/AG_SurayamantapkanHotFM/Article/ |title=salinan arkib |access-date=2015-03-17 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402102048/http://www2.bharian.com.my/articles/AG_SurayamantapkanHotFM/Article/ |url-status=dead }}</ref>. Kemunculannya di kaca TV betul-betul meraih perhatian pada 2010, beliau menyertai program bual bicara pagi hujung minggu [[Nasi Lemak Kopi O]] di [[TV9]] sebagai perantara bersama Luqman Hakim Malik<ref>{{Cite web |url=http://www2.hmetro.com.my/articles/2012062921113420120629211134/Article/ |title=salinan arkib |access-date=2015-03-17 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402181057/http://www2.hmetro.com.my/articles/2012062921113420120629211134/Article/ |url-status=dead }}</ref>. Pada tahun 2012 pula AG diberi kepercayaan untuk mengendalikan program bual bicara automotif bersama selebriti menerusi program Jom Ronda selama beberapa musim. Pada tahun 2013, beliau mula mengemudikan program hiburan terkenal [[Muzik Muzik]] bersama pelakon dan pelawak [[Scha Al-Yahya]] selama dua musim, sebelum Scha meninggalkan program itu dan diganti oleh Fara Fauzana bermula 2015<ref>https://www.youtube.com/watch?v=1cIirwROijk</ref>. Menerusi program mingguan ini juga AG diberi kepercayaan untuk mengacarakan majlis anugerah berprestij [[Anugerah Juara Lagu]] sejak edisi ke 28. Pada tahun 2015 juga, AG diberi kepercayaan buat pertama kali mengacarakan majlis [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2014]] bersama pelawak [[Sherry Alhadad]] dan [[Amy Mastura]]<ref>http://www.bharian.com.my/node/41567</ref>. Di majlis yang sama, AG buat pertama kalinya disenarai pendek sebagai calon [[Pengacara TV Lelaki Popular (ABPBH)]] sekaligus bertanding bersama nama-nama besar seperti [[AC Mizal]], [[Awal Ashaari]] dan [[Aznil Nawawi]]. ==Kehidupan peribadi== AG telah mendirikan rumahtangga bersama isterinya Emelda Amir pada 30 April 2005 dan dikurniakan empat orang cahaya mata lelaki, iaitu Muhammad Aeril Aqmar (lahir 2006), Muhammad Arraz Ammar (l. 2008), Muhammad Aqriz Anmar (l. 2010) dan Muhammad Affan Afmar (l. 2015)<ref>{{Cite web |url=http://www2.hmetro.com.my/articles/2012062921113420120629211134/Article/#sthash.9zSpTGyg.dpuf |title=salinan arkib |access-date=2015-03-17 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402181057/http://www2.hmetro.com.my/articles/2012062921113420120629211134/Article/#sthash.9zSpTGyg.dpuf |url-status=dead }}</ref>. ==Radiografi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Stesen |- | 2000 – 2004 | ''Best Pagi'' | [[Best FM|Best 104]] |- | 2005 – 2006 | | [[Fly FM]] |- | 15 Februari 2006 – 28 Mei 2010 | ''Hot FM Jam'' | rowspan=2|[[Hot FM]] |- | 31 Mei 2010 – 26 Februari 2016 | ''Hot FM AM Krew'' |- | 3 Mac 2016 – 3 Januari 2020 | ''Pagi Hari Kool'' | rowspan=2|[[Kool FM]] |- | 6 Januari 2020 – 20 Julai 2021 | ''Kool FM AG, Haiza & Muaz'' |- | 2 Ogos 2021 - 29 Julai 2022 | ''Rakyat Rangers'' | rowspan=2|[[Hot FM]] |- | 1 Ogos 2022 - kini | ''Bekpes Hot'' |} ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2014 | ''[[Mamak Cupcake]]'' | Juri 2 | Filem pertama, penampilan khas |- | 2016 | ''[[BoBoiBoy: The Movie]]'' | Gaga Naz (suara) | Filem animasi |- | 2018 | ''[[7ujuh]]'' | Doktor Riduan | Penampilan khas |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 | ''Hangitnya Raya'' | AG | [[TV3]] | Telefilem pertama |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 | ''Jom Ronda'' | rowspan="9"|Pengacara | [[TV3]] | |- | 2008–2009 | ''[[Hot TV]]'' | [[TV9]] | |- | 2009 | ''[[Malaysia Hari Ini]]'' | [[TV3]] | |- | 2010–2018 | ''[[Nasi Lemak Kopi O]]'' | [[TV9]] | |- | 2013–2015 | ''[[Muzik Muzik]]'' | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | 2015 | ''Ye Ke?'' | |- | 2015–2017 | ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | |- | 2021 | ''Breakfast@9pm'' | [[NTV7|ntv7]] | |- | 2022 | ''Sembang Viral'' | [[TV9]] | |} ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu ! Penyanyi |- | 2010 | "Rindu Yang Telah Pergi" | [[Akim Ahmad]] & [[Black (penyanyi)|Black Hanafiah]] |} ==Anugerah dan pencalonan== * Permaidani Merah [[Anugerah Juara Lagu ke-25]] (2011) * [[Anugerah Juara Lagu ke-28]] (2014) * [[Anugerah Juara Lagu ke-29]] (2015) * [[Anugerah Juara Lagu ke-30]] (2016) * [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2014]] * [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian 2015]] * Drama Festival Kuala Lumpur (2014) * Drama Festival Kuala Lumpur (2016) * Anugerah Melodi (2015) {|class="wikitable" |- !Tahun !Anugerah !Kategori !Pencalonan !Keputusan |- |rowspan="2"| 2018 |rowspan="2"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]] |Pengacara TV Popular |{{NA}} |{{nom}} |- |rowspan="2"| Penyampai Radio Popular |{{NA}} |{{nom}} |- | 2025 | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] |{{NA}} |{{nom}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Instagram|ag_azmeer}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] tptv74qzqsda0u4o6g1b0oxmac0grga 0 811100 6810078 6754278 2026-03-27T05:18:13Z Khayrudm 339634 /* Parti Komponen */ 6810078 wikitext text/x-wiki {{Kotak info parti politik | nama = Pakatan Harapan | nama_asli = ڤاكتن هارڤن | bahasa_nama_asli = | subpengepala = | logo = File:Pakatan Harapan Logo.svg | alt_logo = | tegakan_logo = | saiz_logo = 220px | kapsyen = | kod_warna = #D7282F | bahasa1 = | nama_bahasa1 = | bahasa2 = | nama_bahasa2 = | bahasa3 = | nama_bahasa3 = | bahasa4 = | nama_bahasa4 = | singkatan = PH | pemimpin = | presiden = [[Wan Azizah Wan Ismail|Dato Seri Dr. Wan Azizah Wan Ismail]] | pengerusi = [[Anwar Ibrahim|Dato Seri Anwar Ibrahim]] | setiausaha_agung = | setiausaha_pertama = | presidium = | jawatankuasa_tetap = | setiausaha = | jurucakap = | gelaran_pemimpin1 = Timbalan Pengerusi | nama_pemimpin1 = * [[Loke Siew Fook|Tuan Anthony Loke]] * [[Mohamad Sabu|Datuk Seri Haji Mohamad Sabu]] | gelaran_pemimpin2 = Naib Pengerusi | nama_pemimpin2 = * [[M. Kulasegaran|Tuan M. Kulasegaran]] * [[Chong Chieng Jen|Tuan Chong Chieng Jen]] * [[Christina Liew|Datuk Christina Liew]] <ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/pakatan-harapan-adds-two-vps-to-represent-indians-sabahans|title=Pakatan Harapan adds two VPs to represent Indians, Sabahans|author=Ram Anand|publisher=The Malay Mail|date=11 September 2017|accessdate=11 September 2017}}</ref> | gelaran_pemimpin3 = | nama_pemimpin3 = | gelaran_pemimpin4 = | nama_pemimpin4 = | gelaran_pemimpin5 = | nama_pemimpin5 = | pengasas = | ditubuhkan = {{start date and age|df=yes|2015|9|22}} | didaftarkan = | disahkan = {{start date and age|2018|5|16}} | dibubarkan = <!----- atau | diharamkan = -----> | gabungan = | pecahan = | didahului = | bergabung = | digantikan = <!----- atau | diikuti = -----> | ibu_pejabat = * [[Kuala Lumpur]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] dan [[Parti Amanah Negara|Amanah]]) * [[Petaling Jaya]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) | akhbar = * The Rocket * RoketKini * Suara Keadilan * Harapan Daily * Media Harapan * Kenyalang Tribune * Borneo Update | badan_pemikir = <!----- atau | kumpulan_pemikir = -----> | sayap_pelajar = Mahasiswa Pakatan Harapan | sayap_belia = Pemuda Pakatan Harapan<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2017/05/238639/pakatan-harapan-youth-wings-economic-model-targeting-1mil-jobs-youth|title=Pakatan Harapan youth wings' economic model targeting 1mil jobs for youth|author=Masriwanie Muhamading|publisher=Astro Awani|date=12 May 2017|accessdate=12 May 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-politik/senarai-penuh-majlis-pimpinan-pemuda-pakatan-harapan-159323|title=Senarai penuh Majlis Pimpinan Pemuda Pakatan Harapan|language=Malay|publisher=Astro Awani|date=31 October 2017|accessdate=31 October 2017}}</ref> | sayap_wanita = Wanita Pakatan Harapan<ref>{{cite web|url=https://www.themalaysianinsight.com/s/18126/|title=Wanita Pakatan pledges to raise women in politics, economy, social welfare|publisher=The Malaysian Insight|date=11 October 2017|accessdate=11 October 2017}}</ref> | gelaran_sayap1 = | sayap1 = | gelaran_sayap2 = | sayap2 = | gelaran_sayap3 = | sayap3 = | gelaran_sayap4 = | sayap4 = | gelaran_sayap5 = | sayap5 = | keanggotaan = * 1,908,840 ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) * 402,730 ([[Parti Amanah Negara|Amanah]]) * 715,534 ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | tahun_keanggotaan = 2023 | ideologi = * [[Demokrasi sosial]] * [[:en:National liberalism|Liberalisme nasional]] * [[Progresivisme|Progresif]] * [[Reformasi (Malaysia)]] * [[:en:Multiracial democracy|Demokrasi semua kaum]] | kedudukan = [[:en:Radical centrism|Tengah]] ke [[Politik kiri tengah|tengah kiri]] | agama = | kebangsaan = <!----- atau | nasional = -----> | serantau = | Eropah = | benua = | antarabangsa = | Parlimen_Eropah = | gelaran_penggabungan1 = | penggabungan1 = | gelaran_penggabungan2 = | penggabungan2 = | warna = {{Color box|#D7282F|border=darkgray}} Merah dan putih | slogan = * '''Malaysia Baharu''' * '''Lawan Tetap Lawan!''' * '''Lawan Sampai Menang!''' * '''Kita Boleh!''' | lagu_parti = Harapan Kita Boleh! | gelaran_kosong1 = | kosong1 = | gelaran_kosong2 = | kosong2 = | gelaran_kosong3 = | kosong3 = | gelaran_kosong4 = | kosong4 = | tajuk_kerusi1 = [[Dewan Negara]]: | kerusi1 = {{Composition bar|21|70|hex=#D7282F}} | tajuk_kerusi2 = [[Dewan Rakyat]]: | kerusi2 = {{Composition bar|81|222|hex=#D7282F}} | tajuk_kerusi3 = [[Dewan Undangan Negeri]]: | kerusi3 = {{Composition bar|142|607|hex=#D7282F}} | tajuk_kerusi4 = [[Menteri Besar dan Ketua Menteri di Malaysia|Menteri Besar dan Ketua Menteri]] | kerusi4 = {{Composition bar|3|13|hex={{Pakatan Harapan/meta/color}}}} | tajuk_kerusi5 = Majlis Tempatan Perundangan Daerah | kerusi5 = {{Composition bar|0000|1311|hex={{Pakatan Harapan/meta/color}}}} | tajuk_kerusi6 = | kerusi6 = | tajuk_kerusi7 = | kerusi7 = | tajuk_kerusi8 = | kerusi8 = | tajuk_kerusi9 = | kerusi9 = | tajuk_kerusi10 = | kerusi10 = | simbol = [[File:Pakatan-harapan-logo.svg|120px]]<br>{{small|(seluruh semenanjung Malaysia)}} | bendera = [[File:Pakatan-harapan-logo.svg|200px]] | gelaran_bendera = | laman_sesawang = {{URL|pakatanharapan.com.my/}} | negara = <!----- atau | negeri = -----> | negara2 = | catatan_kaki = }} {{Sejarah Malaysia}} {{Politik Malaysia}} '''Pakatan Harapan''' ('''PH''') adalah sebuah gabungan politik di Malaysia, pengganti kepada [[Pakatan Rakyat]]. Gabungan ini ditubuhkan pada tahun 2015 sebagai gabungan parti pembangkang. PH mempunyai 3 parti komponen iaitu [[PKR]], [[DAP]] dan [[AMANAH]]. Kini, gabungan ini merupakan anggota Kerajaan Perpaduan yang dipimpin Pengerusi PH [[Anwar Ibrahim]] di peringkat Kerajaan Persekutuan bersama-sama [[BN]], [[Gabungan Parti Sarawak|GPS]], [[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]], [[Parti Warisan|WARISAN]], [[Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat|KDM]] dan [[Parti Bangsa Malaysia|PBM]]. PH mempunyai 3 ketua kerajaan negeri iaitu [[Amirudin Shari]] ([[Menteri Besar Selangor|MB Selangor]]), [[Chow Kon Yeow]] ([[Ketua Menteri Pulau Pinang|KM Pulau Pinang]]) dan [[Aminuddin Harun]] ([[Menteri Besar Negeri Sembilan|MB Negeri Sembilan]]). PH juga sebahagian daripada Kerajaan Negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Melaka]] dan [[Sabah]]. == Parti Komponen == {| class="wikitable" style="width:100%;" ! rowspan="2"| Bendera ! colspan="3" rowspan="2" | Nama ! rowspan="2"| Ideologi ! rowspan="2"| Pemimpin ! rowspan="2"| Kerusi bertanding ! colspan="2"| Keputusan PRU-15 (2022) ! Kerusi semasa |- ! Undi (%) ! Kerusi ! Komposisi |- | colspan="12" align="center" style="background:lightgrey;" |'''Parti Komponen |- | [[File:Democratic Action Party Flag.svg|border|60px]] | style="background:{{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}};" | | style="text-align:center;" | '''DAP''' |[[Parti Tindakan Demokratik]] | Demokrasi sosial | [[Loke Siew Fook]] | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:center;" | 15.61% | {{Composition bar|40|222|{{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}}} | {{Composition bar|40|222|{{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}}} |- | [[File:Bendera Parti Keadilan Rakyat PKR 4975x2490 px.svg|60px]] | style="background:{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/color}};" | | style="text-align:center;" | '''PKR''' | [[Parti Keadilan Rakyat]] | Progresif, adil, dan liberal | [[Anwar Ibrahim]] | style="text-align:center;" | 100 | style="text-align:center;" | 15.74% | {{Composition bar|31|222|{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/color}}}} | {{Composition bar|31|222|{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/color}}}} |- |[[File:Parti Amanah Negara Flag.svg|60px]] | style="background:{{Parti Amanah Negara/meta/color}};" | | style="text-align:center;" |'''Amanah''' |[[Parti Amanah Negara]] | Modernisme Islam | [[Mohamad Sabu]] | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:center;" | 5.70% |{{Composition bar|8|222|{{Parti Amanah Negara/meta/color}}}} |{{Composition bar|8|222|{{Parti Amanah Negara/meta/color}}}} |- == Sejarah == ===Penubuhan=== Pakatan Harapan merupakan pengganti terus kepada gabungan tiga parti [[Pakatan Rakyat]] yang terdiri daripada [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR), [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) dan [[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS). Gabungan ini ditubuhkan pada 22 September 2015, dua tahun selepas [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya umum 2013]], kerana perselisihan faham dan konflik antara PAS dan DAP terutamanya mengenai isu pelaksanaan undang-undang syariah, menyebabkan PAS berpecah dari Pakatan Rakyat dan membubarkan gabungan itu pada 16 Jun 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/with-pas-dap-split-pakatans-putrajaya-dream-now-laid-to-waste-analysts-say|title=With PAS-DAP split, Pakatan’s Putrajaya dream now laid to waste, analysts say|date=11 Jun 2015|publisher=The Malay Mail|accessdate=19 Jun 2015|author=Boo Su-Lyn}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malaysiandigest.com/frontpage/29-4-tile/558045-pakatan-rakyat-split-will-change-country-s-political-landscape.html|title=Pakatan Rakyat Split Will Change Country's Political Landscape|date=17 Jun 2015|work=Bernama|publisher=Malaysian Digest|accessdate=19 Jun 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/break-up-of-malaysias-opposition-bloc-pakatan-rakyat-what-happened-and-whats-next|title=Break up of Malaysia's opposition bloc Pakatan Rakyat: What happened and what's next?|date=18 June 2015|publisher=The Straits Times|accessdate=19 June 2015|author=Asrul Hadi Abdullah Sani}}</ref> Pembubaran itu menyebabkan pembentukan gabungan baru bernama Pakatan Harapan, yang terdiri daripada bekas parti Pakatan Rakyat iaitu PKR, DAP dan sempihan dari PAS iaitu, [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH).<ref>{{cite web|url=http://english.astroawani.com/politics-news/new-pakatan-harapan-coalition-formed-74160|title=New Pakatan Harapan coalition formed|date=22 September 2015|publisher=Astro Awani|accessdate=23 September 2015|author=Harits Asyraf Hasnan}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysias-opposition-forms-pakatan-harapan-alliance|title=Malaysia's opposition forms Pakatan Harapan alliance|date=23 September 2015|publisher=The Straits Times|accessdate=23 September 2015|author=Shannon Teoh}}</ref> Pada 12 November 2016, parti serpihan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]], yang disingkatkan sebagai BERSATU, mengesahkan bahawa parti itu komited untuk menyertai blok pembangkang Pakatan Harapan, seperti yang dinyatakan oleh Pengerusi BERSATU dan bekas Perdana Menteri, [[Mahathir Mohamad]].<ref>{{cite web|url=http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/the-only-way-to-win-is-to-unite-and-contest-under-one-party-7693848|title='The only way to win is to unite and contest under one party': Mahathir|date=12 November 2016|publisher=Channel NewsAsia|accessdate=12 November 2016|author=Melissa Goh}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.scmp.com/week-asia/politics/article/2046588/courting-rural-muslims-has-malaysias-opposition-found-key-winning|title=By courting rural Muslims, has Malaysia's opposition found key to winning power for first time in 60 years?|date=16 November 2016|publisher=South China Morning Post|accessdate=16 November 2016|author=Sheridan Mahavera}}</ref> Kemudian pada 13 Disember, BERSATU membentuk pakatan pilihan raya dengan Pakatan Harapan menerusi perjanjian tujuh perkara di ibu pejabat PKR,<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/2016/12/196556/ppbm-officially-signs-agreement-join-pakatan-harapan|title=PPBM officially signs agreement to join Pakatan Harapan|date=13 December 2016|publisher=New Straits Times|accessdate=13 December 2016|author=Hana Naz Harun}}</ref> dan pada 14 Mac 2017, BERSATU secara rasmi menyertai Pakatan Harapan sebagai ahli.<ref>{{cite web|url=http://antarapos.com/en/index.php?q9nan56SpKPkoObnaNGXpVvZn7WmcpNibg==|title=PPBM wants name change before joining Pakatan Harapan|date=14 March 2017|publisher=Antara Pos|accessdate=14 March 2017}}</ref> === Bertanding pilihan raya umum Malaysia 2018 === Pada 14 Julai 2017, barisan Majlis Presiden telah disahkan. Logo biasa juga diperkenalkan dengan perkataan "Harapan" dengan "A" berbentuk sebagai chevron berwarna putih pada latar belakang merah. Logo itu akan digunakan oleh semua calon yang turut serta sekiranya pakatan mendaftar dalam masa untuk [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|pilihan raya umum ke-14]].<ref>{{cite web|url=http://www.todayonline.com/world/asia/dr-mahathir-mohamad-pakatan-chairman-dr-wan-azizah-made-president|title=Dr Mahathir Mohamad is Pakatan chairman, Dr Wan Azizah made president|date=14 July 2017|work=The Malay Mail|publisher=Today Online|accessdate=14 July 2017}}</ref> Perjanjian itu juga mengumumkan bahawa logo PKR akan digunakan sebagai simbol pilihan raya di seluruh [[Malaysia Barat]].<ref>{{cite web|url=https://www.theedgemarkets.com/article/pakatan-harapan-use-pkr-eye-symbol-ge14|title=Pakatan Harapan to use PKR 'eye' symbol for GE14|date=7 April 2018|publisher=The Edge|accessdate=7 April 2018|author=Kamarul Azhar|archive-date=2018-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407190419/http://www.theedgemarkets.com/article/pakatan-harapan-use-pkr-eye-symbol-ge14|url-status=dead}}</ref> Sementara itu, pakatan di [[Malaysia Timur]] mengumumkan bahawa mereka akan menggunakan logo pihak masing-masing semasa pilihan raya.<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2018/04/353591/opposition-pact-unveil-common-logo-ge14-friday|title=Opposition Pact to unveil common logo for GE14 on Friday|date=5 April 2018|publisher=New Straits Times|accessdate=20 April 2018|quote=In a press conference at Parliament lobby on Thursday, [[Lim Guan Eng]] however said the change will only be for peninsula in the polls and the four parties will not use the common Pakatan Harapan logo in Sabah and Sarawak for GE14 election campaign. They’re different because they have autonomy. So we respect this and they can use the DAP rocket logo.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://m.themalaymailonline.com/malaysia/article/sabah-sarawak-pakatan-parties-wont-use-common-logo|title=Sabah, Sarawak Pakatan parties won’t use common logo|date=6 April 2018|publisher=The Malay Mail|accessdate=20 April 2018|quote=This was a big decision for us, to be able to exercise our autonomy and decide for ourselves. We chose to use our own respective party flags. So, PKR, DAP and Amanah flags will be used here.|author=Julia Chan}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/04/09/sarawak-dap-to-use-rocket-logo-for-ge14/|title=Sarawak DAP to use rocket logo for GE14|date=9 April 2018|publisher=The Star|accessdate=20 April 2018|quote=We have decided that DAP will use the rocket symbol while PKR and Amanah will both use the PKR logo.|author=Sharon Ling}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=123967|title=Rocket logo for Sabah DAP|date=10 April 2018|publisher=Daily Express|accessdate=20 April 2018|quote=Following DAP's national decision to adopt the PKR logo for the 14th general election (GE14), Sabah DAP held its own meeting and we decided to stick with our rocket logo.}}</ref> Pada 16 Mei 2018, gabungan ini telah didaftarkan secara rasmi.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-my/news/national/pakatan-harapan-registration-approved-says-muhyiddin/ar-AAxmJ9p|title=Pakatan Harapan is officially registered|publisher=Free Malaysia Today|date=16 May 2018|accessdate=16 May 2018}}</ref> [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]], [[Muhyiddin Yassin]] selaku [[Timbalan Presiden Pakatan Harapan]] telah menyaksikan penyerahan sijil pengesahan pendaftaran Pakatan Harapan daripada Ketua Setiausaha [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]], Alwi Ibrahim kepada Pengerusi Pakatan Harapan, [[Mahathir Mohamad]].<ref>[https://www.malaysiakini.com/news/425415 BERSATU, HARAPAN kini pertubuhan berdaftar]</ref> Pakatan Harapan bersama-sama dengan [[Parti Warisan Sabah]] dan [[UPKO]] merupakan anggota parti kerajaan persekutuan [[Malaysia]]. Pakatan Harapan yang memiliki 129 kerusi bergabung dengan [[Parti Warisan Sabah]] yang memiliki 8 kerusi menjadikan Parti Pentadbir memiliki 139 kerusi di [[Dewan Rakyat]]. '''Pakatan Harapan''' hanya memerlukan 9 kerusi sahaja lagi untuk menjadikan penguasaan majoriti 2/3 di dalam [[Dewan Rakyat]]. ===Krisis politik Pakatan Harapan === {{Utama|Kemelut politik Malaysia 2020–2022}} Pada 24 Februari 2020, selepas Tun Dr. Mahathir meletakkan jawatan sebagai Perdana Menteri, parti Bersatu yang ketika itu memiliki 26 kerusi mengambil keputusan untuk keluar dari Pakatan Harapan bersama-sama 11 lagi kerusi ahli PKR blok Datuk Seri Azmin Ali yang menyebabkan PH hilang penguasaan majoriti [[Dewan Rakyat Malaysia]]. Pakatan Harapan secara rasmi tumbang selepas [[Perikatan Nasional]] berjaya memperoleh gabungan untuk majoriti mudah untuk menubuhkan kerajaan dibawah pimpinan [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]]. === Gabungan Pakatan Harapan Plus === Pakatan baharu, PH Plus bermesyuarat pada 9 Jun 2020, di ibu pejabat PKR, Damansara. Antara pemimpin parti yang hadir adalah [[Mahathir bin Mohamad|Tun Dr. Mahathir]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]), [[Anwar Ibrahim|Dato Seri Anwar Ibrahim]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]), [[Lim Guan Eng|Tuan Lim Guan Eng]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]), [[Mohamad Sabu|Datuk Seri Haji Mohamad Sabu]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) dan [[Mohd Shafie Apdal|Datuk Seri Shafie Apdal]] ([[Parti Warisan|WARISAN]]). PH Plus di atas kertas disokong oleh 109 Ahli Parlimen mencuba tanpa mengira masa dan situasi untuk kembalikan semula mandat rakyat ke Putrajaya. Keterujaan PH Plus untuk ke Putrajaya, hanya kerana gabungan beberapa parti untuk membentuk Perikatan Nasional (PN) hanya disokong oleh 113 Ahli Parlimen yang merupakan sebuah gabungan kerajaan yang rapuh kerana hanya mempunyai majoriti 1 kerusi sahaja. Selain itu, PN masih tidak didaftarkan sebagai sebuah parti politik yang sah di Malaysia.<ref>[https://musramrakunman.blogspot.com/2020/06/ph-plus-kemaruk-sangat-ke-putrajaya.html PH PLUS-KEMARUK SANGAT KE PUTRAJAYA, Dicapai pada 9 Jun 2020]</ref> ===Gabungan Perpaduan=== {{Utama|Kemelut pembentukan kerajaan Malaysia 2022|Kerajaan perpaduan (Malaysia)}} Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2022|Pilihanraya umum ke-15]] (PRU-15), Pakatan Harapan memperoleh kemenangan yang besar iaitu sebanyak 82 kerusi parlimen bersaing dengan [[Perikatan Nasional]] yang memperoleh 74 kerusi namun malangnya tiada satu pun gabungan parti politik yang memperoleh kerusi yang cukup untuk membentuk [[Kerajaan Persekutuan Malaysia|kerajaan persekutuan]]. Pada awalnya, [[Barisan Nasional]] yang memperoleh 30 kerusi parlimen menarik diri daripada bergabung dengan mana-mana parti politik dan ingin menjadi pembangkang. [[Gabungan Rakyat Sabah]] yang memperoleh 6 kerusi parlimen menyokong Perikatan Nasional dalam membentuk kerajaan manakala [[Gabungan Parti Sarawak]] yang mempunyai 23 kerusi bersetuju bekerjasama dengan Perikatan Nasional tetapi dengan syarat Barisan Nasional juga harus bekerjasama dalam membentuk satu kerajaan. [[Al-Sultan Abdullah]] sebagai [[Yang di-Pertuan Agong]] ketika itu bercadang supaya Pakatan Harapan (PH) dan Perikatan Nasional (PN) berkerjasama membentuk satu [[kerajaan perpaduan]] namun [[Pengerusi Perikatan Nasional|Pengerusi PN]], [[Muhyiddin Yassin|Tan Sri Muhyiddin Yassin]] menolak cadangan tersebut kerana tidak ingin bersekutu dengan ''Democratic Action Party'' (DAP). Kemudian Al-Sultan Abdullah bersama dengan [[Majlis Raja-Raja|Majlis Raja-raja Melayu]] (kecuali Sultan Kelantan tidak hadir akibat masalah peribadi) bersetuju untuk gabungkan Barisan Nasional (BN) dan semua parti politik yang memperoleh kerusi parlimen bersama Pakatan Harapan (PH) membentuk kerajaan perpaduan. Setelah [[Anwar Ibrahim|Dato Seri Anwar Ibrahim]] dilantik sebagai [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri Malaysia ke-10]], beliau mengajak [[Perikatan Nasional]] sama-sama menyertai kerajaan perpaduan namun PN tetap dengan prinsipnya tidak akan bekerjasama dengan DAP dan rela menjadi pembangkang. ==Struktur Kempimpinan== {{col-begin}} {{col-2}} * '''Presiden :''' ** [[Wan Azizah Wan Ismail|Dato Seri Dr. Wan Azizah Wan Ismail]] ([[Parti Keadilan Rakyat |PKR]]) * '''Pengerusi :''' ** [[Anwar Ibrahim|Dato Seri Anwar Ibrahim]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) * '''Timbalan Pengerusi :''' ** [[Loke Siew Fook|Tuan Anthony Loke]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) ** [[Mohamad Sabu|Datuk Seri Haji Mohamad Sabu]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) ** [[Ewon Benedick]] ([[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu|UPKO]]) * '''Naib Pengerusi :''' ** [[Chong Chieng Jen|Tuan Chong Chieng Jen]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) ** ** [[M. Kulasegaran|Tuan M. Kulasegaran]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) ** [[Christina Liew|Datuk Christina Liew]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) ** [[Donald Peter Mojuntin|Datuk Donald Peter Mojuntin]] ([[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu|UPKO]]) * '''Ketua Setiausaha :''' ** [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) * '''Bendahari :''' ** [[Adly Zahari]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) {{col-2}} * '''Ketua Wanita :''' ** [[Raj Munni Sabu|Hajah Aiman Athirah Sabu]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) * '''Ketua Pemuda :''' ** [[Kelvin Yii Lee Wuen|Dr. Kelvin Yii Lee Wuen]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) * '''Pengarah Pilihan Raya :''' ** kosong * '''Pengerusi Negeri :''' ** Johor : [[Aminolhuda Hassan|Tuan Aminolhuda Hassan]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) ** Kedah : [[Mahfuz Omar|Dato Mahfuz Omar]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) ** Kelantan : [[Adly Zahari|Tuan Haji Adly Zahari]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) ** Melaka: [[Adli Zahari|Tuan Haji Adly Zahari]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) ** Negeri Sembilan : [[Aminuddin Harun|Dato Seri Aminuddin Harun]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) ** Pahang : [[Dr. Hajah Fuziah binti Salleh]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) ** Perak : [[Mujahid Yusof Rawa|Datuk Seri Dr. Mujahid Yusof Rawa]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) ** Perlis : [[Noor Amin Ahmad|Tuan Noor Amin Ahmad]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) ** Penang : [[Chow Kon Yeow|Tuan Chow Kon Yeow]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) ** Sabah : [[Christina Liew|Datuk Christina Liew]] ([[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu|UPKO]]) ** Sarawak : [[Chong Chieng Jen|Tuan Chong Chieng Jen]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) ** Selangor : [[Amirudin Shari|Dato Seri Amirudin Shari]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) ** Terengganu : [[Hasbie Muda]] ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) ** Wilayah Persekutuan : [[Tan Kok Wai|Tuan Tan Kok Wai]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) {{col-end}} ==Wakil Rakyat== ==== Ahli Dewan Negara (Senator) ==== {{main|Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15}} {| class="wikitable sortable" !Lantikan !Ahli !Parti !Tempoh !Catatan |- | rowspan="13" |[[Fail:Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg|28x28px]] [[Yang di-Pertuan Agong]] |- |[[Saifuddin Nasution Ismail]], YB Senator Datuk Seri |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |3 Disember 2025 - 2 Disember 2028 <br> 3 Disember 2022 - 2 Disember 2025 |[[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] |- |[[Fuziah Salleh]], YB Senator Datuk Dr. |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |10 Disember 2025 - 2 Disember 2028 <br> 10 Disember 2022 - 9 Disember 2025 |[[Timbalan Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup Malaysia]] |- |[[Saraswathy Kandasami]], YB Senator Puan |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |10 Disember 2025 - 9 Disember 2028 <br> 10 Disember 2022 - 9 Disember 2025 | |- |[[Mohd Hatta Ramli]], YB Senator Datuk Dr. |bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}} |20 Mac 2023 - 19 Mac 2026 | |- |[[Mohd Hasbie Muda]], YB Senator Tuan |bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}} |20 Mac 2023 - 19 Mac 2026 | |- |[[Manolan Mohamad]], YB Senator Tuan |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |20 Mac 2023 - 19 Mac 2026 | |- |[[Abun Sui Anyit]], YB Senator Tuan |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |20 Mac 2023 - 19 Mac 2026 | |- |[[Isaiah Jacob]], YB Senator Tuan |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |20 Mac 2023 - 19 Mac 2026 | |- |[[Noorita Sual]], YB Senator Puan |bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}} |20 Mac 2023 - 19 Mac 2026 | |- |[[Roderick Wong Siew Lead]], YB Senator Tuan |bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}} |20 Mac 2023 - 19 Mac 2026 | |- |[[Leong Ngah Ngah]], YB Senator Dato' |bgcolor={{Pakatan Harapan/meta/color}}|{{color|white|DAP}} |25 Ogos 2025 - 24 Ogos 2028 | |- |[[Niran Tan Kran]], YB Senator Tuan |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |24 September 2025 - 23 September 2028 | |- |rowspan=2|{{flag|Negeri Sembilan}} |[[Jufitri Joha]], YB Senator Dr. |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |25 Ogos 2025 - 24 Ogos 2028 | |- |[[Wu Him Ven]], YB Senator Dato' |bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}} |25 Ogos 2025 - 24 Ogos 2028 | |- |rowspan=2|{{flag|Penang}} |[[Lingeshwaran R. Arunasalam]], YB Senator Dr. |bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}} |7 Mac 2023 - 6 Mac 2026 | |- |[[Amir Md Ghazali]], YB Senator Tuan |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |7 Mac 2023 - 6 Mac 2026 | |- |{{flag|Perak}} |[[Mujahid Yusof Rawa]], YB Senator Datuk Seri Dr. |bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}} |25 Mei 2023 - 24 Mei 2026 | |- |rowspan=2|{{flag|Selangor}} |[[Mohammad Redzuan Othman]], YB Senator Profesor Emeritus Dato' |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} |26 Februari 2025 - 25 Februari 2028 | |- |[[Tiew Way Keng]], YB Senator Puan |bgcolor={{Pakatan Harapan/meta/color}}|{{color|white|DAP}} |26 Februari 2025 - 25 Februari 2028 | |} === Dewan Rakyat === {{main|Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}}Pakatan Harapan mempunyai 81 Ahli Parlimen di dalam [[Dewan Rakyat]]. {| class ="wikitable sortable" |- ! style="width:100px;"| Negeri ! style="width:30px;"| No. ! style="width:150px;"|Parlimen ! style="width:240px;"|Penyandang ! style="width:80px;" |Parti ! style="width:80px;" |Catatan |- |- |- |- | {{Flag|Kedah}} | P015 || [[Sungai Petani (kawasan persekutuan)|Sungai Petani]] || [[Mohammed Taufiq Johari]] || bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] |- | rowspan="10" |{{Flag|Pulau Pinang}} | P043 ||[[Bagan (kawasan persekutuan)|Bagan]]||[[Lim Guan Eng]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P045 || [[Bukit Mertajam (kawasan persekutuan)|Bukit Mertajam]] || [[Steven Sim Chee Keong|Steven Sim]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi Malaysia]] |- | P046 || [[Batu Kawan (kawasan persekutuan)|Batu Kawan]] || [[Chow Kon Yeow]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Ketua Menteri Pulau Pinang]] |- |P047 || [[Nibong Tebal (kawasan persekutuan)|Nibong Tebal]]|| [[Fadhlina Sidek]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Pendidikan Malaysia]] |- | P048 || [[Bukit Bendera (kawasan persekutuan)|Bukit Bendera]] || [[Syerleena Abdul Rashid]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P049 || [[Tanjong (kawasan persekutuan)|Tanjong]] ||[[Lim Hui Ying]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat Malaysia]] |- | P050 || [[Jelutong (kawasan persekutuan)|Jelutong]] || [[RSN Rayer|Sanisvara Nethaji Rayer Rajaji Rayer]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P051 || [[Bukit Gelugor (kawasan persekutuan)|Bukit Gelugor]] || [[Ramkarpal Singh]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P052 || [[Bayan Baru (kawasan persekutuan)|Bayan Baru]] || [[Sim Tze Tzin]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] |- | P053 || [[Balik Pulau (kawasan persekutuan)|Balik Pulau]] || [[Muhammad Bakhtiar Wan Chik]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | rowspan="11" |{{Flag|Perak}} | P060 || [[Taiping (kawasan persekutuan)|Taiping]] || [[Wong Kah Woh]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Timbalan Menteri Pendidikan Malaysia]] |- | P062 || [[Sungai Siput (kawasan persekutuan)|Sungai Siput]] ||[[Kesavan Subramaniam]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P063 || [[Tambun (kawasan persekutuan)|Tambun]] ||[[Anwar Ibrahim]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Perdana Menteri Malaysia]] * [[Menteri Kewangan Malaysia|Menteri Kewangan Malaysia 1]] |- | P064 || [[Ipoh Timor (kawasan persekutuan)|Ipoh Timor]] || [[Howard Lee Chuan How]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P065 || [[Ipoh Barat (kawasan persekutuan)|Ipoh Barat]] || [[M. Kulasegaran|Kulasegaran Murugeson]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Timbalan Menteri Jabatan Perdana Menteri Malaysia (Undang-undang dan Reformasi Institusi)]] |- | P066 || [[Batu Gajah (kawasan persekutuan)|Batu Gajah]] || [[V. Sivakumar|Sivakumar Varatharaju Naidu]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P068 || [[Beruas (kawasan persekutuan)|Beruas]] || [[Ngeh Koo Ham|James Ngeh Koo Ham]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P070 || [[Kampar (kawasan persekutuan)|Kampar]] ||[[Chong Zhemin]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P071 || [[Gopeng (kawasan persekutuan)|Gopeng]] || [[Tan Kar Hing]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P076 || [[Teluk Intan (kawasan persekutuan)|Teluk Intan]] || [[Nga Kor Ming|David Nga Kor Ming]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] |- | P077 || [[Tanjong Malim (kawasan persekutuan)|Tanjong Malim]] || [[Chang Lih Kang]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi Malaysia]] |- | rowspan="3" | {{Flag|Pahang}} || P080 || [[Raub (kawasan persekutuan)|Raub]] || [[Chow Yu Hui]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- |P082 |{{Parlimen|Indera Mahkota}} |[[Saifuddin Abdullah]] | bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}" |{{color|white|DAP}} | |- | P089 || [[Bentong (kawasan persekutuan)|Bentong]] || [[Young Syefura Othman]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | rowspan="16" |{{Flag|Selangor}} | P096 || [[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor]] || [[Dzulkefly Ahmad]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| * [[Menteri Kesihatan Malaysia]] |- | P097 || [[Selayang (kawasan persekutuan)|Selayang]] || [[William Leong Jee Keen]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P098 || [[Gombak (kawasan persekutuan)|Gombak]]|| [[Amirudin Shari]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Besar Selangor]] |- | P099 || [[Ampang (kawasan persekutuan)|Ampang]]|| [[Rodziah Ismail]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P100 || [[Pandan (kawasan persekutuan)|Pandan]]|| [[Rafizi Ramli|Mohd Rafizi Ramli]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P101 || [[Hulu Langat (kawasan persekutuan)|Hulu Langat]] || [[Mohd Sany Hamzan ]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | P102 || [[Bangi (kawasan persekutuan)|Bangi]] || [[Syahredzan Johan]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P103 || [[Puchong (kawasan persekutuan)|Puchong]] || [[Yeo Bee Yin]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P104 || [[Subang (kawasan persekutuan)|Subang]] || [[Wong Chen]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P105 || [[Petaling Jaya (kawasan persekutuan)|Petaling Jaya]] ||[[Lee Chean Chung]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P106 || [[Damansara (kawasan persekutuan)|Damansara]] ||[[Gobind Singh Deo]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Menteri Digital Malaysia]] |- | P107 || [[Sungai Buloh (kawasan persekutuan)|Sungai Buloh]] ||[[Ramanan Ramakrishnan]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Sumber Manusia Malaysia]] |- | P108 || [[Shah Alam (kawasan persekutuan)|Shah Alam]] || [[Azli Yusof]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | P110 || [[Klang (kawasan persekutuan)|Klang]] || [[Ganabatirau Veraman]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P111 || [[Kota Raja (kawasan persekutuan)|Kota Raja]] || [[Mohamad Sabu]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| * [[Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Malaysia]] |- | P113 || [[Sepang (kawasan persekutuan)|Sepang]] || [[Aiman Athirah Sabu]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| * [[Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] |- | rowspan="10" | {{Flag|Kuala Lumpur}} || P114 || [[Kepong (kawasan persekutuan)|Kepong]] || [[Lim Lip Eng]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P115 || [[Batu (kawasan persekutuan)|Batu]] || [[Prabakaran Parameswaran]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P116 || [[Wangsa Maju (kawasan persekutuan)|Wangsa Maju]] || [[Zahir Hassan]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P117 || [[Segambut (kawasan persekutuan)|Segambut]] || [[Hannah Yeoh|Hannah Yeoh Tseow Suan]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Wilayah Persekutuan)]] |- | P118 || [[Setiawangsa (kawasan persekutuan)|Setiawangsa]] || [[Nik Nazmi Nik Ahmad]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P120 || [[Bukit Bintang (kawasan persekutuan)|Bukit Bintang]]||[[Fong Kui Lun]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P121 || [[Lembah Pantai (kawasan persekutuan)|Lembah Pantai]] || [[Fahmi Fadzil]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Komunikasi Malaysia]] |- | P122 || [[Seputeh (kawasan persekutuan)|Seputeh]] || [[Teresa Kok|Teresa Kok Suh Sim]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P123 || [[Cheras (kawasan persekutuan)|Cheras]] || [[Tan Kok Wai]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P124 || [[Bandar Tun Razak (kawasan persekutuan)|Bandar Tun Razak]] || [[Wan Azizah Wan Ismail]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | rowspan="3" | {{Flag|Negeri Sembilan}} || P128 || [[Seremban (kawasan persekutuan)|Seremban]] || [[Loke Siew Fook|Anthony Loke Siew Fook]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Menteri Pengangkutan Malaysia]] |- | P130 || [[Rasah (kawasan persekutuan)|Rasah]] ||[[Cha Kee Chin]]|| bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P132 || [[Port Dickson (kawasan persekutuan)|Port Dickson]] || [[Aminuddin Harun]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] |- | rowspan="3" |{{Flag|Melaka}} | P135 ||[[Alor Gajah (kawasan persekutuan)|Alor Gajah]]|| [[Adly Zahari]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| * [[Timbalan Menteri Pertahanan Malaysia]] |- | P137 || [[Hang Tuah Jaya (kawasan persekutuan)|Hang Tuah Jaya]] || [[Adam Adli Abdul Halim]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Timbalan Menteri Pendidikan Tinggi Malaysia]] |- | P138 || [[Kota Melaka (kawasan persekutuan)|Kota Melaka]] || [[Khoo Poay Tiong]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | rowspan="14" |{{Flag|Johor}} | P140 ||[[Segamat (kawasan persekutuan)|Segamat]]||[[Yuneswaran Ramaraj]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Timbalan Menteri Perpaduan Negara Malaysia]] |- | P141 ||[[Sekijang (kawasan persekutuan)|Sekijang]]||[[Zaliha Mustafa]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P142 || [[Labis (kawasan persekutuan)|Labis]] || [[Pang Hok Liong]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P144 || [[Ledang (kawasan persekutuan)|Ledang]] || [[Syed Ibrahim Syed Noh]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Timbalan Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam Malaysia]] |- | P145 || [[Bakri (kawasan persekutuan)|Bakri]] || [[Yeo Bee Yin]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P149 || [[Sri Gading (kawasan persekutuan)|Sri Gading]] || [[Aminolhuda Hassan]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | P150 || [[Batu Pahat (kawasan persekutuan)|Batu Pahat]] ||[[Onn Abu Bakar]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P152 || [[Kluang (kawasan persekutuan)|Kluang]] || [[Wong Shu Qi]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P158 || [[Tebrau (kawasan persekutuan)|Tebrau]] || [[Jimmy Puah Wee Tse]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P159 || [[Pasir Gudang (kawasan persekutuan)|Pasir Gudang]] || [[Hassan Abdul Karim]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | P160 || [[Johor Bahru (kawasan persekutuan)|Johor Bahru]] || [[Akmal Nasrullah Mohd Nasir]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Menteri Ekonomi Malaysia]] |- | P161 || [[Pulai (kawasan persekutuan)|Pulai]] || [[Suhaizan Kaiat]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | P162 || [[Iskandar Puteri (kawasan persekutuan)|Iskandar Puteri]] || [[Liew Chin Tong]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Timbalan Menteri Kewangan Malaysia]] |- | P163 || [[Kulai (kawasan persekutuan)|Kulai]] || [[Teo Nie Ching]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Timbalan Menteri Komunikasi Malaysia]] |- | rowspan="3" |{{Flag|Sabah}} | P171 || [[Sepanggar (kawasan persekutuan)|Sepanggar]] || {{ill|Mustapha Sakmud|ms}} ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Sabah dan Sarawak)]] |- | P172 || [[Kota Kinabalu (kawasan persekutuan)|Kota Kinabalu]] || [[Chan Foong Hin]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Timbalan Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Malaysia]] |- | P186 || [[Sandakan (kawasan persekutuan)|Sandakan]] || [[Vivian Wong Shir Yee ]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | rowspan="6" |{{Flag|Sarawak}} | P192 || [[Mas Gading (kawasan persekutuan)|Mas Gading]]||[[Mordi Bimol]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Timbalan Menteri Belia dan Sukan Malaysia]] |- | P195 || [[Bandar Kuching (kawasan persekutuan)|Bandar Kuching]] || [[Kelvin Yii Lee Wuen]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P196 || [[Stampin (kawasan persekutuan)|Stampin]] || [[Chong Chieng Jen]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P211 || [[Lanang (kawasan persekutuan)|Lanang]] || [[Alice Lau Kiong Yieng]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| * [[Yang di-Pertua Dewan Rakyat|Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat]] |- | P212 || [[Sibu (kawasan persekutuan)|Sibu]] || [[Oscar Ling Chai Yew]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | P219 || [[Miri (kawasan persekutuan)|Miri]] || [[Chiew Choon Man]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| * [[Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia]] |} === Dewan Undangan Negeri === {{main|Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-15}} {| class ="wikitable sortable" |- ! style="width:100px;"| Negeri ! style="width:30px;"| No. ! style="width:150px;"|DUN ! style="width:240px;"|Penyandang ! style="width:90px;"|Parti ! Catatan |- | rowspan=1| {{Flag|Perlis}} || N8 || [[Indera Kayangan (kawasan negeri)|Indera Kayangan]] || [[Gan Ay Ling]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||Ketua Pembangkang |- | rowspan="3" | {{Flag|Kedah}} ||N13 ||{{DUN|Kota Darul Aman}}||[[Teh Swee Leong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- |N28||{{DUN|Bakar Arang}}||[[Adam Loh Wei Chai]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- |N29||{{DUN|Sidam}}||[[Bau Wong Bau Ek]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||Ketua Pembangkang |- |{{Flag|Kelantan}}||N13||{{DUN|Kota Lama}}||[[Hafidzah Mustakim]]||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | rowspan=27| {{Flag|Penang}} ||N7 || [[Sungai Puyu (kawasan negeri)|Sungai Puyu]] || [[Phee Syn Tze]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N8 || [[Bagan Jermal (kawasan negeri)|Bagan Jermal]] || [[Chee Yeeh Keen]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N9 || [[Bagan Dalam (kawasan negeri)|Bagan Dalam]] || [[Kumaran Krishnan]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N13 ||{{DUN|Berapit}}||[[Heng Lee Lee]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N14 || [[Machang Bubuk (kawasan negeri)|Machang Bubuk]]|| [[Lee Khai Loon]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N15 || [[Padang Lalang (kawasan negeri)|Padang Lalang]] || [[Gooi Zi Sen]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N16 || [[Perai (kawasan negeri)|Perai]] || [[Sundarajoo Somu]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N17 || [[Bukit Tengah (kawasan negeri)|Bukit Tengah]] || [[Gooi Hsiao-Leung]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N18 || [[Bukit Tambun (kawasan negeri)|Bukit Tambun]] || [[Goh Choon Aik]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N19 || [[Jawi (kawasan negeri)|Jawi]] || [[H'ng Mooi Lye]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N22 || [[Tanjong Bunga (kawasan negeri)|Tanjong Bunga]] || [[Zairil Khir Johari]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N23 || [[Air Putih (kawasan negeri Pulau Pinang)|Air Putih]]|| [[Lim Guan Eng]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N24 || [[Kebun Bunga (kawasan negeri)|Kebun Bunga]] || [[Lee Boon Heng]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N25 || [[Pulau Tikus (kawasan negeri)|Pulau Tikus]] || [[Joshua Woo Sze Zeng]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N26 || [[Padang Kota (kawasan negeri)|Padang Kota]] || [[Chow Kon Yeow]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||[[Ketua Menteri Pulau Pinang]] |- | N27 || [[Pengkalan Kota (kawasan negeri)|Pengkalan Kota]] || [[Wong Yuee Harng]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N28 || [[Komtar (kawasan negeri)|Komtar]] || [[Teh Lai Heng]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N29 || [[Datok Keramat (kawasan negeri)|Datok Keramat]] || [[Jagdeep Singh Deo]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang 2 |- | N30 || [[Sungai Pinang (kawasan negeri Pulau Pinang)|Sungai Pinang]]|| [[Lim Siew Khim]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N31 || [[Batu Lancang (kawasan negeri)|Batu Lancang]] || [[Ong Ah Teong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N32 || [[Seri Delima (kawasan negeri)|Seri Delima]] || [[Connie Tan Hooi Peng]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N33 || [[Air Itam (kawasan negeri Pulau Pinang)|Air Itam]]|| [[Joseph Ng Soon Siang]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N34 || [[Paya Terubong (kawasan negeri)|Paya Terubong]] || [[Wong Hon Wai]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N35 || [[Batu Uban (kawasan negeri)|Batu Uban]] || [[Kumaresan Aramugam]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N36 || [[Pantai Jerejak (kawasan negeri)|Pantai Jerejak]] || [[Fahmi Zainol]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N37 || [[Batu Maung (kawasan negeri)|Batu Maung]] || [[Mohamad Abdul Hamid]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang 1 |- | N38 || [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] || [[Azrul Mahathir Aziz]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}||Timbalan Yang di-Pertua DUN Pulau Pinang |- | rowspan=24| {{Flagcountry|Perak}} | N17 || [[Pokok Assam (kawasan negeri)|Pokok Assam]] || [[Ong Seng Guan]] |bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N18 || [[Aulong (kawasan negeri)|Aulong]] || [[Teh Kok Lim]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N22 || [[Jalong (kawasan negeri)|Jalong]] || [[Loh Sze Yee]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N24 || [[Hulu Kinta (kawasan negeri)|Hulu Kinta]] || [[Muhamad Arafat Varisai Mahamad]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N25 || [[Canning (kawasan negeri)|Canning]] || [[Jenny Choy Tsi Jen]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||Timbalan Yang di-Pertua DUN Perak |- | N26 || [[Tebing Tinggi (kawasan negeri)|Tebing Tinggi]] || [[Abdul Aziz Bari]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N27 || [[Pasir Pinji (kawasan negeri)|Pasir Pinji]] || [[Goh See Hua]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N28 || [[Bercham (kawasan negeri)|Bercham]] || [[Ong Boon Piow]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N29 || [[Kepayang (kawasan negeri)|Kepayang]] || [[Nga Kor Ming]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N30 || [[Buntong (kawasan negeri)|Buntong]] || [[Thulsi Thivani Manogaran]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N31 || [[Jelapang (kawasan negeri)|Jelapang]] || [[Cheah Pou Hian]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N32 || [[Menglembu (kawasan negeri)|Menglembu]] || [[Chaw Kam Foon]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N33 || [[Tronoh (kawasan negeri)|Tronoh]] || [[Steven Tiw Tee Siang]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N37 || [[Pantai Remis (kawasan negeri)|Pantai Remis]] || [[Wong May Ing]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N38 || [[Astaka (kawasan negeri)|Astaka]] || [[Jason Ng Thien Yeong]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N41 || [[Malim Nawar (kawasan negeri)|Malim Nawar]] || [[Bavani Veraiah]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N42 || [[Keranji (kawasan negeri)|Keranji]] || [[Angeline Koo Hai Yen]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N43 || [[Tualang Sekah (kawasan negeri)|Tualang Sekah]] || [[Mohd Azlan Helmi]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N44 || [[Sungai Rapat (kawasan negeri)|Sungai Rapat]] || [[Mohammad Nizar Jamaluddin]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}||EXCO Negeri |- | N45 || [[Simpang Pulai (kawasan negeri)|Simpang Pulai]] ||[[Wong Chai Yi]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N46 || [[Teja (kawasan negeri)|Teja]] ||[[Sandrea Ng Shy Ching]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N54 || [[Hutan Melintang (kawasan negeri)|Hutan Melintang]] || [[Wasanthee Sinnasamy]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N55 || [[Pasir Bedamar (kawasan negeri)|Pasir Bedamar]] || [[Woo Kah Leong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N57 || [[Sungkai (kawasan negeri)|Sungkai]] || [[Sivanesan Achalingam]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | rowspan=10| {{Flag|Pahang}} || N1 || [[Tanah Rata (kawasan negeri)|Tanah Rata]] || [[Ho Chi Yang]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N7 || [[Tras (kawasan negeri)|Tras]] || [[Tengku Zulpuri Shah Raja Puji]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N13 || [[Semambu (kawasan negeri)|Semambu]] || [[Chan Chun Kuang]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N14 || [[Teruntum (kawasan negeri)|Teruntum]] ||[[Sim Chon Siang]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N30 || [[Mentakab (kawasan negeri)|Mentakab]] || [[Woo Chee Wan]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N33 || [[Bilut (kawasan negeri)|Bilut]] || [[Lee Chin Chen]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||Timbalan Yang di-Pertua DUN Pahang |- | N34 || [[Ketari (kawasan negeri)|Ketari]] || [[Su Keong Siong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N36 || [[Triang (kawasan negeri)|Triang]] || [[Leong Yu Man]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | ||ADUN Lantikan|| [[Rizal Jamin]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | ||ADUN Lantikan|| [[Mohd Fadzli Mohd Ramly]]||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | rowspan="32" | {{Flag|Selangor}} || N4 || [[Sekinchan (kawasan negeri)|Sekinchan]] || [[Ng Suee Lim]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N6 || [[Kuala Kubu Baharu (kawasan negeri)|Kuala Kubu Baharu]] || [[Pang Sock Tao]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N14 || [[Rawang (kawasan negeri)|Rawang]] ||[[Chua Wei Kiat]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N15 || [[Taman Templer (kawasan negeri)|Taman Templer]] || [[Anfaal Saari]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}||EXCO Negeri |- | N16 || [[Sungai Tua (kawasan negeri)|Sungai Tua]] ||[[Amirudin Shari]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||[[Menteri Besar Selangor]] |- | N19||{{DUN|Bukit Antarabangsa}}||[[Kamri Kamaruddin]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||Timbalan Yang di-Pertua DUN Selangor |- |N20||{{DUN|Lembah Jaya}}||[[Altimet|Syed Ahmad Syed Abdul Rahman Alhadad]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N21 || [[Pandan Indah (kawasan negeri)|Pandan Indah]] || [[Izham Hashim]]||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}||EXCO Negeri |- | N22 || [[Teratai (kawasan negeri)|Teratai]] || [[Yew Jia Haur]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N25 || [[Kajang (kawasan negeri)|Kajang]] ||[[David Cheong]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N27 || [[Balakong (kawasan negeri)|Balakong]] || [[Wayne Ong Chun Wei]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N28 || [[Seri Kembangan (kawasan negeri)|Seri Kembangan]] || [[Wong Siew Ki]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N29 || [[Seri Serdang (kawasan negeri)|Seri Serdang]] || [[Abbas Azmi]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | N30 || [[Kinrara (kawasan negeri)|Kinrara]] || [[Ng Sze Han]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N31 || [[Subang Jaya (kawasan negeri)|Subang Jaya]] || [[Michelle Ng Mei Sze]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N32 || [[Seri Setia (kawasan negeri)|Seri Setia]] ||[[Fahmi Ngah]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N34 || [[Bukit Gasing (kawasan negeri)|Bukit Gasing]] || [[Rajiv Rishyakaran]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N35 || [[Kampung Tunku (kawasan negeri)|Kampung Tunku]] || [[Lim Yi Wei]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N36 || [[Bandar Utama (kawasan negeri)|Bandar Utama]] || [[Jamaliah Jamaluddin]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N37 || [[Bukit Lanjan (kawasan negeri)|Bukit Lanjan]] ||[[Pua Pei Ling]] ||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N39 || [[Kota Damansara (kawasan negeri)|Kota Damansara]] ||[[Izuan Kasim]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N40 || [[Kota Anggerik (kawasan negeri)|Kota Anggerik]] ||[[Najwan Halimi]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N41 || [[Batu Tiga (kawasan negeri)|Batu Tiga]] ||[[Danial Al-Rashid]]||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | N42 || [[Meru (kawasan negeri)|Meru]] || [[Mariam Abdul Rashid]] ||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | N45 || [[Bandar Baru Klang (kawasan negeri)|Bandar Baru Klang]] || [[Quah Perng Fei]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N46 || [[Pelabuhan Klang (kawasan negeri)|Pelabuhan Klang]] ||[[Azmizam Zaman Huri]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N47 || [[Pandamaran (kawasan negeri)|Pandamaran]] || [[Leong Tuck Chee]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N48 || [[Sentosa (kawasan negeri)|Sentosa]] ||[[Gunarajah George]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N50 || [[Kota Kemuning (kawasan negeri)|Kota Kemuning]] ||[[Preakas Sampunathan]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N52 || [[Banting (kawasan negeri)|Banting]] || [[Papparaidu Veraman]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N54 || [[Tanjong Sepat (kawasan negeri)|Tanjong Sepat]] ||[[Borhan Aman Shah]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N56 || [[Sungai Pelek (kawasan negeri)|Sungai Pelek]] || [[Lwi Kian Keong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | rowspan=17| {{Flag|Negeri Sembilan}} || N1 || [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] || [[Anthony Loke Siew Fook]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N4 || [[Klawang (kawasan negeri)|Klawang]]|| [[Bakri Sawir]]||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | N8 || [[Bahau (kawasan negeri)|Bahau]] || [[Teo Kok Seong (ahli politik)|Teo Kok Seong]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N10 || [[Nilai (kawasan negeri)|Nilai]] || [[Arul Kumar Jambunathan]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N11 || [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] || [[Chew Seh Yong]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N12 || [[Temiang (kawasan negeri)|Temiang]] || [[Ng Chin Tsai]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N13 || [[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] || [[Aminuddin Harun]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||[[Menteri Besar Negeri Sembilan]] |- | N14 || [[Ampangan (kawasan negeri)|Ampangan]] ||[[Tengku Zamrah Tengku Sulaiman]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N18 || [[Pilah (kawasan negeri)|Pilah]] ||[[Noorzunita Begum Mohd Ibrahim]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}||EXCO Negeri |- | N21 || [[Bukit Kepayang (kawasan negeri)|Bukit Kepayang]] || [[Nicole Tan Lee Koon]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N22 || [[Rahang (kawasan negeri)|Rahang]] || [[Siau Meow Kong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N23 || [[Mambau (kawasan negeri)|Mambau]] || [[Yap Yew Weng]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N24 || [[Seremban Jaya (kawasan negeri)|Seremban Jaya]] || [[Gunasekaren Palasamy]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N29 || [[Chuah (kawasan negeri)|Chuah]] ||[[Yew Boon Lye]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N30 || [[Lukut (kawasan negeri)|Lukut]] || [[Choo Ken Hwa]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N33 || [[Sri Tanjong (kawasan negeri)|Sri Tanjong]] ||[[Rajasekaran Gunnasekaran]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N36 || [[Repah (kawasan negeri)|Repah]] || [[Veerapan Superamaniam]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | rowspan="5" |{{Flag|Melaka}} | N16 || [[Ayer Keroh (kawasan negeri)|Ayer Keroh]] || rowspan="1" | [[Kerk Chee Yee]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||Timbalan Yang di-Pertua DUN Melaka |- | N17 || [[Bukit Katil (kawasan negeri)|Bukit Katil]]|| rowspan="1" | [[Adly Zahari]]||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | N19 || [[Kesidang (kawasan negeri)|Kesidang]]||[[Seah Shoo Chin]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||EXCO Negeri |- | N20 || [[Kota Laksamana (kawasan negeri)|Kota Laksamana]]|| rowspan="1" | [[Low Chee Leong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||Timbalan EXCO Negeri |- | N22 || [[Bandar Hilir (kawasan negeri)|Bandar Hilir]]|| rowspan="1" | [[Leng Chau Yen]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}||Timbalan EXCO Negeri |- | rowspan="12" | {{Flag|Johor}} || N2 || [[Jementah (kawasan negeri)|Jementah]]||[[Ng Kor Sim]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N10 || [[Tangkak (kawasan negeri)|Tangkak]]|| [[Ee Chin Li]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N12 || [[Bentayan (kawasan negeri)|Bentayan]]|| [[Ng Yak Howe]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N13 || [[Simpang Jeram (kawasan negeri)|Simpang Jeram]]|| rowspan="1" | [[Nazri Abdul Rahman]]||bgcolor={{Parti Amanah Negara/meta/color}}|{{color|white|AMANAH}}|| |- | N23 || [[Penggaram (kawasan negeri)|Penggaram]]||[[Gan Peck Cheng]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N28 || [[Mengkibol (kawasan negeri)|Mengkibol]]|| [[Chew Chong Sin]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N42 || [[Johor Jaya (kawasan negeri)|Johor Jaya]]|| [[Liow Cai Tung]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N45 || [[Stulang (kawasan negeri)|Stulang]]||[[Andrew Chen Kah Eng]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N46 || [[Perling (kawasan negeri)|Perling]]|| rowspan="1" | [[Liew Chin Tong]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N48 || [[Skudai (kawasan negeri)|Skudai]]|| rowspan="1" | [[Marina Ibrahim]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N51 || [[Bukit Batu (kawasan negeri)|Bukit Batu]]|| rowspan="1" | [[Arthur Chiong Sen Sern]]||bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}}|| |- | N52 || [[Senai (kawasan negeri)|Senai]]|| rowspan="1" |[[Wong Bor Yang]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- |rowspan=2|{{Flag|Sabah}} | rowspan="1" | N42 || rowspan="1" | [[Melalap (kawasan negeri)|Melalap]] || rowspan="1" | [[Jamawi Ja’afar]] || bgcolor="{{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}" |{{color|white|PKR}}||Menteri, Pertanian, Perikanan dan Industri Makanan |- |colspan=1| |ADUN Lantikan |[[Grace Lee Li Mei]] |bgcolor={{Parti Keadilan Rakyat/meta/color}}|{{color|white|PKR}} | |- | rowspan="2" |{{Flag|Sarawak}} | N09 || [[Padungan (kawasan negeri)|Padungan]] || [[Chong Chieng Jen]] ||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |- | N10 || [[Pending (kawasan negeri)|Pending]]|| rowspan="1" | [[Violet Yong Wui Wui]]||bgcolor={{Parti Tindakan Demokratik/meta/color}}|{{color|white|DAP}}|| |} == Kerajaan negeri Pakatan Harapan == {| class="wikitable sortable" ! style="width:120px;" |Negeri ! style="width:90px;" |Jawatan ! style="width:180px;" |Nama ! colspan="2" style="width:80px;" |Parti ! style="width:150px;" |Kawasan negeri |- |{{Flag|Negeri Sembilan}} |[[Menteri Besar Negeri Sembilan|Menteri Besar]] |[[Aminuddin Harun]] | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}" | |PKR |[[Sikamat (kawasan negeri)|Sikamat]] |- |{{Flag|Pulau Pinang}} |[[Ketua Menteri Pulau Pinang|Ketua Menteri]] |[[Chow Kon Yeow]] | bgcolor="{{Parti Tindakan Demokratik/meta/shading}}" | |DAP |[[Padang Kota (kawasan negeri)|Padang Kota]] |- |{{Flag|Selangor}} |[[Menteri Besar Selangor|Menteri Besar]] |[[Amirudin Shari]] | bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}" | |PKR |[[Sungai Tua (kawasan negeri)|Sungai Tua]] |} == Keputusan pilihan raya umum == {| class="wikitable" !Pilihan raya !Jumlah kerusi dimenangi !Kerusi !Jumlah undi !Peratusan undian !Hasil pilihan raya !Pemimpin pilihan raya !Parlimen |- ![[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |{{Composition bar|121|222|hex={{Pakatan Harapan/meta/color}}}} |56.34111% |5,615,822 |45.56% |{{increase}}125 kerusi; '''Kerajaan gabungan / majoriti mudah''' |[[Mahathir Mohamad]] |[[Langkawi (kawasan persekutuan)|Langkawi]] |} ![[2022 Malaysian general election|2022]] |{{Composition bar|82|222|hex={{Pakatan Harapan/meta/shading}}}} | 220<!--Except Julau and Kinabatangan--> | 5,801,327 | 37.46% | {{decrease}}41 seats; '''Governing coalition''' with [[Barisan Nasional]], [[Gabungan Parti Sarawak]] and [[Gabungan Rakyat Sabah]] |[[Anwar Ibrahim]] |} == Keputusan pilihan raya negeri == <div style="width: 100%; height:30em; overflow:auto; border: 2px solid #088"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:85%" ! rowspan="2" |Pilihan raya negeri ! colspan="14" |Dewan Undangan Negeri |- ![[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]] ![[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]] ![[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]] ![[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]] ![[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]] ![[Dewan Negeri Perak|Perak]] ![[Dewan Negeri Pahang|Pahang]] ![[Dewan Negeri Selangor|Selangor]] ![[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]] ![[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]] ![[Dewan Negeri Johor|Johor]] ![[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]] ![[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]] !Jumlah menang / Jumlah yang dipertandingkan |- ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2/3 majoriti |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} | |- |2016 | | | | | | | | | | | | |{{Composition bar|10|82|hex=#E62020}} |<!--{{Composition bar|241| |hex=#E62020}}--> |- |2018 |{{Composition bar|3|15|hex=#E62020}} |{{Composition bar|18|36|hex=#E62020}} |{{Composition bar|0|45|hex=#E62020}} |{{Composition bar|0|32|hex=#E62020}} |{{Composition bar|37|40|hex=#E62020}} |{{Composition bar|30|59|hex=#E62020}} |{{Composition bar|9|42|hex=#E62020}} |{{Composition bar|51|56|hex=#E62020}} |{{Composition bar|20|36|hex=#E62020}} |{{Composition bar|15|28|hex=#E62020}} |{{Composition bar|39|56|hex=#E62020}} |{{Composition bar|40|60|hex=#E62020}} | |<!--{{Composition bar|241| |hex=#E62020}}-->{{Composition bar|241|587|hex=#E62020}} |- |2020 | | | | | | | | | | | |{{Composition bar|7|60|hex=#E62020}} | | |- |2021 | | | | | | | | | |{{Composition bar|5|28|hex=#E62020}} | | |{{Composition bar|2|82|hex=#E62020}} | |- |2022 |{{Composition bar|1|15|hex=#E62020}} | | | | |{{Composition bar|24|59|hex=#E62020}} |{{Composition bar|8|42|hex=#E62020}} | | | |{{Composition bar|12|56|hex=#E62020}} | | |} </div> ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * [http://pakatanharapan.com.my/ Laman web rasmi] * [https://berita.my/manifesto-pakatan-harapan/ Manifesto Pakatan Harapan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180524165838/https://berita.my/manifesto-pakatan-harapan/ |date=2018-05-24 }} {{Parti-parti politik Malaysia}} {{Pakatan Harapan}} {{Perikatan Nasional}} {{Muhyiddin Yassin}} [[Kategori:Parti politik di Malaysia|*]] [[Kategori:Pakatan Harapan]] [[Kategori:Penubuhan 2015 di Malaysia]] [[Kategori:Parti pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Gabungan parti politik di Malaysia]] 5w0tpg65v06xww2souflt4om6q8zi57 0 817326 6809924 6803375 2026-03-26T23:35:55Z ~2026-15445-94 391287 6809924 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Niezam Zaidi | native_name = {{font color|green|نظام زيدي}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Mohd Niezam bin Mohd Zaidi | birth_date = {{Birth date and age|1992|10|26}} | birth_place = [[Ipoh]], {{flag|Perak}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon | years_active = 2012–kini | works = [[Filemografi Niezam Zaidi|Filemografi]] | education = | alma_mater = | height = 179 cm (5 ft. 10) | spouse = | agent = [[Metrowealth Pictures]] (2012–2015) | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Mohd Niezam Mohd Zaidi''' (lahir 26 Oktober 1992) ialah seorang pelakon lelaki [[Malaysia]].<ref>[http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0427&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm Introduksi ganas samseng Niezam Zaidi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507222120/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0427&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm |date=2018-05-07 }} ''[[Kosmo!]]'' (27 April 2014). Dicapai pada 7 Mei 2018.</ref> Beliau ialah seorang pelakon method terkenal Malaysia yang dikenali dengan gaya lakonan mendalam dan penuh emosi. Melalui pendekatan method acting, beliau membawa watak-wataknya dengan realistik dan meyakinkan, memberikan impak kuat kepada penonton. Selain itu, pengalaman peribadinya yang penuh liku turut memberi inspirasi kepada perjalanan seni dan kehidupannya.<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/wayang/2020/02/05/filem-m4m4|title=Ada yang panas hati, menangis dan berdendam gara-gara tonton filem M4M4! - Wayang {{!}} mStar|date=2020-02-05|website=www.mstar.com.my|language=en|access-date=2025-05-31}}</ref> Beliau juga pernah menghadapi cabaran dalam hidup apabila terlibat dengan isu peribadi, namun pengalaman tersebut menjadi titik perubahan penting untuknya mendekatkan diri kepada agama dan memperbaiki diri. Kini, Niezam aktif kembali dalam dunia lakonan dan berusaha memberi inspirasi kepada orang lain melalui pengalaman hidupnya. ==Kehidupan peribadi== Beliau dilahirkan di [[Ipoh]], [[Perak]] dan dibesarkan di Kampung Seri Manjoi. Beliau merupakan anak kedua daripada empat beradik.<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/niezam-zaidi-1.199541|title=Niezam Zaidi - Selebriti|author=|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=11 Mac 2016|accessdate=1 September 2017}}</ref> 2014, Niezam mendedahkan dirinya masih terlalu jauh untuk berada pada kedudukan sama dengan pelakon [[Farid Kamil]]. ==Kerjaya== Bermula dengan sebagai pelakon kanak-kanak di usia 8 tahun yang diarahkan oleh Othman Kassim iaitu pakcik beliau untuk dokumentari RTM (Sumbangsih), sekaligus menyuntik semangatnya untuk bergelar sebagai seorang pelakon. Ketika berumur 18 tahun, beliau telah berjaya menghabiskan kursus asas lakonan di FINAS dalam ilmu asas Teater dan lakonan teknikal yang di ajar oleh [[Hasnul Rahmat]], Linda & [[Avaa Vanja]]. Setelah itu bakat Niezam Zaidi dalam bidang lakonan dikesan oleh penerbit filem dan bos [[Metrowealth Pictures]], [[David Teo]], yang yakin Niezam mempunyai masa depan yang cerah dalam bidang lakonan, beliau merupakan antara bakat baru yang diperkenalkan oleh Metrowealth bersama-sama dengan [[Mikail Andre]], [[Adibah Yunus]], [[Wawa Zainal]] dan [[Shima Anuar]].<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/niezam-tak-kejar-populariti-1.157981|title=Niezam tak kejar populariti|author=Nina Farzuin Md Sharom|publisher=[[Sinar Harian]]|date=8 Mei 2013|accessdate=8 Mei 2014}}</ref> Drama pertama lakonan Niezam ialah ''Diari Platun'' yang mengisahkan tentang kehidupan pasukan askar Wataniah, yang memulakan siaran di [[Astro Prima]] pada 16 September 2012.<ref>{{cite web|url=https://metrowealthpictures.wordpress.com/2012/09/10/gambar-askar-wataniah-dalam-drama-diari-platun/|title=Askar Wataniah dalam Diari Platun|author=|publisher=[[Metrowealth]]|date=10 September 2012|accessdate=8 Mei 2014}}</ref> Beliau membuat penampilan filem pertamanya pada 2012 menerusi filem aksi arahan [[Hashim Rejab]], ''[[Budak Pailang]]'' yang dibintangi oleh [[Aeril Zafrel]] dan [[Wawa Zainal]].<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/budak-pailang-ketengah-soal-moral-remaja-kini-1.100037|title=Budak Pailang ketengah soal moral remaja kini|author=Nurezzatul Aqmar Mustaza|publisher=[[Sinar Harian]]|date=2 November 2012|accessdate=8 Mei 2014}}</ref> Pada 21 Februari 2013, Niezam meneruskan kerjasamanya bersama Hashim dalam filem ''[[Pada Suatu Cinta Dahulu]]'' yang menggandingkannya bersama [[Intan Ladyana]], ia mengisahkan tentang Zainal, seorang lelaki yang merasa tertekan dan tidak berpuas hati dengan kehidupan perkahwinannya sekarang, berfikir kembali kepada masa lalu ketika dia seorang pelajar nakal yang jatuh cinta dengan Azura.<ref>[http://galaksi-media.com/hiburan-filem-pada-suatu-cinta-dahulu/ (HIBURAN) Filem ” Pada Suatu Cinta Dahulu “] Galaksi Media (19 Februari 2013). Diperoleh pada 18 April 2014.</ref> Beliau berlakon di samping [[Atikah Suhaime]], [[Bella Dally]] dan [[Intan Ladyana]] dalam siri drama ''[[Dewi Lasak]]'' arahan [[Pierre Andre]] yang bersiaran di [[TV3]].<ref>{{cite web|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/06/23/pertembungan-tiga-heroin-dalam-dewi-lasak/|title=Pertembungan Tiga Heroin Dalam 'Dewi Lasak'|author=|publisher=[[mSTAR Online]]|date=13 Jun 2013|accessdate=2014-09-18|archive-date=2017-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016122031/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2013/06/23/pertembungan-tiga-heroin-dalam-dewi-lasak/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/dewi-lasak-kini-di-slot-aksi-1.175427|title=Dewi lasak kini di Slot aksi|author=|publisher=[[Sinar Harian]]|date=15 Jun 2013|accessdate=2014-09-18|archive-date=2017-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016174129/http://www.sinarharian.com.my/dewi-lasak-kini-di-slot-aksi-1.175427|url-status=dead}}</ref> Beliau juga muncul bersama [[Atikah Suhaime]], [[Shima Anuar]], [[Adibah Yunus]] dan [[Mikail Andre]] dalam filem dokumentari seram ''[[Highland Tower (filem)|Highland Tower]]'' arahan [[Pierre Andre]] yang berdasarkan dari [[tragedi Highland Towers]] pada 11 Disember 1993.<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/highland-tower-buat-anda-meremang-1.216838|title=Highland Tower buat anda 'meremang'...|author=Aqmar Mustaza|publisher=[[Sinar Harian]]|date=2 November 2013|accessdate=17 November 2013|archive-date=2018-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720195102/http://www.sinarharian.com.my/highland-tower-buat-anda-meremang-1.216838|url-status=dead}}</ref> Niezam berlakon di samping [[Sharnaaz Ahmad]] dan [[Zahirah MacWilson]] dalam siri drama romantik ''[[Mencintaimu (drama)|Mencintaimu]]''. Beliau meninggalkan Metrowealth pada Mac 2015 dan bekerja secara bebas dengan syarikat penerbitan lain, Niezam berkata: "Kebanyakkan filem-filem saya dari MIG jadi saya tak ada masa untuk berlakon dengan produksi lain. Itu antara sebab saya keluar dari MIG."<ref>{{cite web|url=http://www.karangkraf.com/hips/niezam-zaidi-rezeki-murah-keluar-mig-1.478863|title=Niezam Zaidi: Rezeki murah keluar MIG|author=Meen Tahrin|publisher=[[Karangkraf]]|date=29 Januari 2016|accessdate=12 Mei 2016}}</ref> Beliau muncul bersama Shenthy Feliziana dalam filem ''Mat Moto'' arahan [[Ahmad Idham]] yang ditayangkan pada 24 Disember 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.karangkraf.com/hips/niezam-zaidi-rezeki-murah-keluar-mig-1.478863|title=Mat Moto mempertaruhkan pelakon muda Niezam Zaidi, Shenthy Feliziana|author=|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=12 Januari 2016|accessdate=12 Mei 2016}}</ref> [https://www.mstar.com.my/spotlight/wayang/2020/02/05/filem-m4m4? https://www.mstar.com.my/spotlight/wayang/2020/02/05/filem-m4m4?] ==Filemografi== {{utama|Filemografi Niezam Zaidi}} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Karya tercalon ! Keputusan |- | 2013 ! Anugerah Blokbuster ke-2 | Hero Baru Terhebat | ''Budak Pailang'' | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm7412804}} * {{Instagram|niezamzaidi}} * {{Tiktok|inchecksteady}} [[Kategori:Kelahiran 1992]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] lcb52ybi4gxs7v9inixf32cw40z4yyw 0 817782 6809827 6806987 2026-03-26T14:44:37Z ~2026-12431-53 389621 6809827 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Along Eyzendy |birth_date = 12 Oktober 1979 |birth_place = [[Ipoh]], [[Perak]], [[Malaysia]] |death_date = {{death date and age|2026|2|8|1979|10|12}} |death_place = [[Hospital Sultan Idris Shah Serdang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |death_cause = Pendarahan dalam perut |resting_place = Tanah Perkuburan Islam Cahaya Masai, [[Pasir Gudang]], [[Johor]], [[Malaysia]] |birth_name = Mohamad Eyzendy bin Mohd Aziz |other_names = Eyzendy Aziz, Along |occupation = Pelakon, pengarah, penerbit |years_active = 2003–2026 |alma_mater = [[ASWARA|Akademi Seni Budaya Dan Warisan Kebangsaan]] (ASWARA) |spouse = Hamidah Mohd Yatim |children = 3 <!-- Jangan masukkan nama anak beliau di sini kerana mereka tidak terkenal. --> }} '''Mohamad Eyzendy Mohd Aziz''' atau lebih terkenal sebagai '''Along Eyzendy''' (12 Oktober 1979 – 8 Februari 2026) ialah seorang pelakon lelaki [[Malaysia]] terkenal menerusi peranan di televisyen dan filem. <ref name="Budak Kelantan">[http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_07.htm Budak Kelantan mahu jadi superstar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180407182601/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_07.htm |date=2018-04-07 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 Mei 2011). Dicapai pada 30 April 2012.</ref><ref>[http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/along-eyzendy-dadah-buat-diri-lebih-dikenali-1.59758 Along Eyzendy: Dadah buat diri lebih dikenali] ''[[Utusan Malaysia]]'' (15 Februari 2015). Dicapai pada 30 April 2015.</ref><ref>Amirul Haswendy Ashari (9 Ogos 2015). [https://www.hmetro.com.my/node/69207 Cabar diri buat bisnes] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 30 Ogos 2015.</ref> ==Kerjaya lakonan== Sebelum memulakan kerjaya lakonan, Along Eyzendy terlebih dahulu memulakan kerjaya awalnya sebagai peniup trumpet. Beliau kemudiannya menyambung pelajaran dalam jurusan muzik di [[ASWARA|Akademi Seni Budaya Dan Warisan Kebangsaan (Aswara)]].<ref name="Budak Kelantan"/> Kerjaya lakonannya bermula pada 2003 menerusi filem arahan [[Namron]], ''[[Gedebe (filem)|Gedebe]]'' yang turut dibintangi oleh [[Zul Huzaimy]] dan [[Soffi Jikan]].<ref>Luqman Hakim (20 Ogos 2003). [http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2003&dt=0820&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm Filem Gedebe - Percubaan yang berani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818053623/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2003&dt=0820&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm |date=2018-08-18 }} ''[[Utusan Malaysia]]''. Diperoleh pada 18 Ogos 2010.</ref> Tiga tahun kemudian, beliau muncul dalam drama penyiasatan ''[[CID 3278]]'' terbitan [[Rosyam Nor]] menerusi [[Suhan Movies & Trading]], lakonan bersama Allahyarham [[Faizal Yusup]] dan [[Salina Saibi]]. Pada tahun 2008, beliau berlakon bersama [[Bienda]] dan [[Danny X-Factor]] dalam filem ''[[Budak Kelantan]]'' arahan Wan Azli Wan Jusoh.<ref name=gua>{{cite news|title=Budak Kelantan|author=Izuan Shah|publisher=[[gua.com.my]]|date=2008-10-24|url=http://www.gua.com.my/Entertainment/ReviewsMoviesDetail.aspx?ArticleID=2613|accessdate=2008-11-02}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Along memegang watak sebagai Rosman, seorang pemandu van jenazah dalam filem seram yang meraih kutipan pecah panggung, ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]]'' arahan [[Syamsul Yusof]],<ref>[http://mstar.com.my/hiburan/tengokwayang/cerita.asp?file=/2011/1/20/mstar_tengokwayang/20110120121847&sec=mstar_tengokwayang Saspens, Kejutan Diuji Dalam 'Khurafat'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110125070900/http://www.mstar.com.my/hiburan/tengokwayang/cerita.asp?file=%2F2011%2F1%2F20%2Fmstar_tengokwayang%2F20110120121847&sec=mstar_tengokwayang |date=2011-01-25 }}, mStar Online, 20 Januari 2011. Dicapai pada 2 Februari 2011.</ref> diikuti oleh satu lagi filem seram, iaitu ''[[Karak (filem)|Karak]]'' arahan [[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]].<ref>Wahiduzzaman (5 Jun 2011). [http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2011/06/05/momentum-seram-musnahkan-karak/ Momentum seram musnahkan Karak] ''[[mSTAR Online]]''. Dicapai pada 27 April 2012.</ref> Kedua-dua filem ini ditayangkan pada 2011. Eyzendy kemudian bekerjasama dengan [[Pierre Andre]] menerusi dua filem arahannnya, ''[[Cerita Kita]]'' dan ''[[1 Lawan Satu]]'' yang kedua-keduanya dikeluarkan pada 2013.<ref>{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|title=Aksi 1 Lawan Satu|publisher=[[Kosmo!]]|date=27 Jun 2013|accessdate=17 Oktober 2013|archive-date=2017-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403014748/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|url-status=dead}}</ref> Tiga tahun kemudian, beliau berlakon di samping kumpulan Zero dalam filem ''[[Lu Mafia Gua Gangster]]'' arahan Krishna Roy yang turut dibintangi oleh [[Jalaluddin Hassan]] dan [[Zack Taipan]].<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/04/15/lu-mafia-stres/|title=Lu Mafia Gua Gangster untuk individu tertekan|author=Kemalia Othman|publisher=[[mSTAR Online]]|date=15 April 2016|accessdate=17 April 2016|archive-date=2018-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508124450/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/04/15/lu-mafia-stres/|url-status=dead}}</ref> Selain sebagai pelakon, Along berkhidmat sebagai pensyarah untuk Teater Tradisional Makyong di ASWARA.<ref>Norhayati Nordin (6 Julai 2019). [https://www.hmetro.com.my/rap/2019/07/472539/tak-lupa-minat-asal Tak lupa minat asal] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 29 Mei 2020.</ref> ==Kehidupan peribadi== Along berkahwin dengan Hamidah Mohd Yatim dan dikurniakan tiga orang anak. Beliau disahkan menghidap penyakit buah pinggang tahap akhir dan isterinya telah mendermakan satu daripada buah pinggangnya kepada beliau. Along menjalankan perniagaan menjual aneka juadah sarapan pagi antaranya nasi lemak bersama-sama isterinya di [[Semenyih]], [[Selangor]] sehingga kematiannya. Allahyarham juga sering melakukan siaran "Live" di TikTok miliknya untuk berkongsi kepada peminat tentang perniagaan sarapan paginya. <ref>Nur Huda Musa (16 April 2021). [https://www.kosmo.com.my/2021/04/16/along-eyzendy-isteri-selamat-dibedah-pagi-semalam/ Along Eyzendy, isteri selamat dibedah pagi semalam] [[Kosmo!]]. Dicapai pada 18 April 2021.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2003 ! ''[[Gedebe]]'' | Cassius | Filem pertama |- | 2008 ! ''[[Budak Kelantan]]'' | Libokbong | |- | 2009 ! ''[[Santau (filem)|Santau]]'' | Onn | |- | rowspan="2"|2010 ! ''[[Lu Pikirlah Sendiri de Movie]]'' | Man Kuey Teow | |- ! ''[[Belukar (filem)|Belukar]]'' | Hitam | |- | rowspan="3"|2011 ! ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]]'' | Rosman | |- ! ''[[Seru]]'' | Sam | |- ! ''[[Karak (filem)|Karak]]'' | Jack | |- | rowspan="4"|2012 ! ''[[Bunohan (filem)|Bunohan]]'' | Gasi | |- ! ''[[Seram Sejuk]]'' | Panglima Kodak | |- ! ''[[Pe3]]'' | Along | |- ! ''[[Strawberi Cinta]]'' | Naruhundo | |- | rowspan="9"|2013 ! ''[[Cerita Kita]]'' | Abu | |- ! ''[[Pecah (filem)|Pecah]]'' | Radi | |- ! ''[[1 Lawan Satu]]'' | Oman | |- ! ''[[Paku Pontianak]]'' | Farid | |- ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Put | |- ! ''[[Longkai]]'' | Mojo | |- ! ''[[Kisah Paling Gangster]]'' | Ayah Budak (kubur) | |- ! ''[[Ustaz, Mu Tunggu Aku Datang]]'' | Hamzah | |- ! ''[[Kolumpo (filem)|Kolumpo]]'' | Mat Rempit | |- | rowspan="5"|2014 ! ''[[Laga (filem)|Laga]]'' | Bujang | |- ! ''[[Kawan Aku Mati Dalam Rumah Sewa]]'' | Pelakon | |- ! ''[[Nasi Tangas]]'' | Faiz | |- ! ''[[Kaki Kitai]]'' | Murad | |- ! ''[[Kasut Ku Kusut]]'' | Hamid | |- | rowspan="6"|2015 ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Atan | |- ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Mojo | Penampilan khas |- ! ''[[Girlfriend Kontrak]]'' | Encik Johari | |- ! ''[[Abang Lejen]]'' | Karim | |- ! ''[[Mat Moto (filem 2015)|Mat Moto]]'' | Abang Al | |- ! ''[[Usop Wilcha Meghonjang Makhluk Muzium]]'' | Bendahara Tun Pepatih Putih | |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Lu Mafia Gua Gangster]]'' | Kenji | |- ! ''[[Bo-Peng]]'' | Abdullah | |- | 2017 ! ''[[Minah Moto]]'' | | |- | 2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Zul | |- | 2019 ! ''[[Busut Bonang]]'' | Joey | |- | 2021 ! ''[[Jangan Takut: Kau Takut Aku Pun Takut]]'' | Pemandu Kereta Buruk | |- | 2022 ! ''Jeritan Jin'' | Along | |- | 2023 ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Ayah Azad | |- | rowspan="2"|2024 ! ''Waruga: Kutukan Ilmu Hitam'' | Sarom | |- ! ''Mak'' | | Filem pendek |- | rowspan="4"|2025 ! ''Harimau Merah: Konflik Bermula'' | rowspan="3"|Bobbi | |- ! ''Harimau Merah: Intrik Dalaman'' | |- ! ''Harimau Merah: Resolusi'' | |- ! ''[[Abu Si Raksasa]]'' | Ayahanda Tasik | Filem terakhir |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2006–2007 ! ''[[CID 3278]]'' | Detektif Eddy | [[TV9]] | Drama pertama |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Amran | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | 2009 ! ''[[Bio-Nik]]'' | Kamal | |- | 2010 ! ''[[Arjuna (siri TV)|Arjuna]]'' | Bebon | |- | rowspan="3"|2011 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 13) | Eddie | [[TV2]] | Episod: "Syurga Rumah Kosong" |- ! ''[[Ahmad Albob Yang Punya]]'' | Hussein | rowspan="4" |[[TV3]] | |- ! ''[[Keranamu Laila]]'' | Murad | |- | 2011–2012 ! ''[[Santau Merasuk]]'' | Farel | |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Bini-Bini Perkasa]]'' | Dol | |- ! ''[[Friday I'm In Love]]'' | James Beng | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 7) | Kamal | [[Astro Oasis]] | Episod: "Cintaku Dunia" |- ! ''[[Dewi Lasak]]'' | | [[TV3]] | tidak dinamakan |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Cinta Pandang Kedua'' | Zuhri | [[TV9]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 12) | Yusof | [[Astro Oasis]] | Episod: "Fitnah" |- | rowspan="2" | 2015 ! [[Dendam Semalam|''Dendam Semalam'']] | Nazrul | [[TV3]] | |- ! ''[[Pengembaraan Jason Murad]]'' | | [[TV9]] | |- | rowspan="2" |2016 ! ''Kerambit'' | Rahim | [[TV2]] | |- ! ''Kias Ramadan'' | Suami | [[TV3]] | Episod: "Wudhu Palsu" |- | rowspan="2"|2017 ! ''Cinta Samar'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Muzium Misteri]]'' | Adam | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 18) | | [[TV2]] | Episod: "Dron" |- !''Legasi 69 Komando'' | |[[TV1]] | |- | rowspan="2" |2019 ![[Kereta Sewa (drama)|''Kereta Sewa'']] | | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''Aku Tak Raya'' | Along | |- | 2020–2021 ! ''Potong'' | Galah | [[Astro Warna]] | Pelakon undangan |- | 2021 ! ''[[Budak Tebing (musim 2)|Budak Tebing]]'' (Musim 2) | Abg Paan | [[TV3]] | |- | rowspan=4|2022 ! ''Reen Putus Cinta'' | | rowspan=2|[[Awesome TV]] | |- ! ''[[Epilog 3 Naga]]'' | Black | |- ! ''[[Bukan Pi Mai Pi Mai]]'' | | [[Astro Ria]] | Pelakon undangan |- ! ''Gila Viral'' | Encik Mut | [[Astro Warna]] | Drama terakhir |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''KOPI'' | Indra | rowspan="2"|[[Tonton]] | Drama web pertama; episod: "Venti" |- | 2023 ! ''[[Penggali Kubur dan Miss Sleepwalker]]'' | Jaafar | |- | 2024 ! ''Ultimate Cook Fighting'' | G-Man | Pablo Amirul Brotherhood TV | Drama web terakhir |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''Tragedi Malam Raya'' | | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | rowspan="3" | 2011 ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Samad | [[Astro Citra]] | |- ! ''Sekering Jiwa Ente'' | Ajis | [[TV9]] | |- ! ''Kenapa Aku Mencuri?'' | Samseng | [[Astro Prima]] | Penampilan khas |- | 2012 ! ''Parut Ashikin'' | Kamal | [[Astro Citra]] | |- | 2013 ! ''Opah Raya Stail'' | Devan | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Hantu Selfie]]'' | Usop | |- ! ''Kem Cuci Tangan (Kecut)'' | AG | rowspan="2" | [[Unifi TV]] | |- | 2015 ! ''Aidil Dan Fitri'' | Bro Burn | |- | rowspan="3" |2016 ! ''Ada Hantu Malam Raya'' | Samad | [[TV3]] | |- ! ''Abang Posmen'' | Abang Posmen | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Last Kopek Havoc'' | Mail | DVD | Juga sebagai pengarah bersama dan penerbit eksekutif |- | rowspan="2"|2017 ! ''Misteri Sofa Lama'' | Khusaini | [[Astro Citra]] | |- ! ''Lambor Kanan Belakang Dewan'' | Malik | [[Astro Prima]] | |- | 2018 ! ''Janin'' | | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" |2020 ! ''Panjak 7'' | | [[TV3]] | |- ! ''Pak Dogo'' | Sidek | [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''Dalang'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''Bro Jenin'' | Pengawal Keselamatan | [[Astro Citra]] | Penampilan khas |- ! ''Bonji'' | Bonji | [[TV2]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Isa Selamat | [[TV1]] | Penampilan khas |- | 2025 ! ''Anak Dara Ke Janda Baik'' | Chaom | [[TV2]] | Telefilem terakhir |- |} ===Telefilem web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Magika! Bulan Mengambang (Magika! The Lunar Secret)|Magika! Bulan Mengambang]]'' | Ayah Opai | Do Drama | Telefilem web pertama; telefilem terakhir |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Nominasi ! Keputusan |- | 2012 ! [[Anugerah Skrin 2012]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | ''Parut Ashikin'' | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm5393716}} [[Kategori:Kelahiran 1979]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Alumni Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] 5p05qt6hchbq86r1fazngrxtidq2jec 6809828 6809827 2026-03-26T14:45:02Z ~2026-12431-53 389621 6809828 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Along Eyzendy |birth_date = 12 Oktober 1979 |birth_place = [[Ipoh]], [[Perak]], [[Malaysia]] |death_date = {{death date and age|2026|2|8|1979|10|12}} |death_place = [[Hospital Sultan Idris Shah Serdang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |death_cause = Pendarahan dalam perut |resting_place = Tanah Perkuburan Islam Cahaya Masai, [[Pasir Gudang]], [[Johor]], [[Malaysia]] |birth_name = Mohamad Eyzendy bin Mohd Aziz |other_names = Eyzendy Aziz, Along |occupation = Pelakon, pengarah, penerbit |years_active = 2003–2026 |alma_mater = [[ASWARA|Akademi Seni Budaya Dan Warisan Kebangsaan]] (ASWARA) |spouse = Hamidah Mohd Yatim |children = 3 <!-- Jangan masukkan nama anak beliau di sini kerana mereka tidak terkenal. --> }} '''Mohamad Eyzendy Mohd Aziz''' atau lebih terkenal sebagai '''Along Eyzendy''' (12 Oktober 1979 – 8 Februari 2026) ialah seorang pelakon lelaki [[Malaysia]] terkenal menerusi peranan di televisyen dan filem. <ref name="Budak Kelantan">[http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_07.htm Budak Kelantan mahu jadi superstar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180407182601/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_07.htm |date=2018-04-07 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 Mei 2011). Dicapai pada 30 April 2012.</ref><ref>[http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/along-eyzendy-dadah-buat-diri-lebih-dikenali-1.59758 Along Eyzendy: Dadah buat diri lebih dikenali] ''[[Utusan Malaysia]]'' (15 Februari 2015). Dicapai pada 30 April 2015.</ref><ref>Amirul Haswendy Ashari (9 Ogos 2015). [https://www.hmetro.com.my/node/69207 Cabar diri buat bisnes] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 30 Ogos 2015.</ref> ==Kerjaya lakonan== Sebelum memulakan kerjaya lakonan, Along Eyzendy terlebih dahulu memulakan kerjaya awalnya sebagai peniup trumpet. Beliau kemudiannya menyambung pelajaran dalam jurusan muzik di [[ASWARA|Akademi Seni Budaya Dan Warisan Kebangsaan (Aswara)]].<ref name="Budak Kelantan"/> Kerjaya lakonannya bermula pada 2003 menerusi filem arahan [[Namron]], ''[[Gedebe (filem)|Gedebe]]'' yang turut dibintangi oleh [[Zul Huzaimy]] dan [[Soffi Jikan]].<ref>Luqman Hakim (20 Ogos 2003). [http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2003&dt=0820&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm Filem Gedebe - Percubaan yang berani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818053623/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2003&dt=0820&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm |date=2018-08-18 }} ''[[Utusan Malaysia]]''. Diperoleh pada 18 Ogos 2010.</ref> Tiga tahun kemudian, beliau muncul dalam drama penyiasatan ''[[CID 3278]]'' terbitan [[Rosyam Nor]] menerusi [[Suhan Movies & Trading]], lakonan bersama Allahyarham [[Faizal Yusup]] dan [[Salina Saibi]]. Pada tahun 2008, beliau berlakon bersama [[Bienda]] dan [[Danny X-Factor]] dalam filem ''[[Budak Kelantan]]'' arahan Wan Azli Wan Jusoh.<ref name=gua>{{cite news|title=Budak Kelantan|author=Izuan Shah|publisher=[[gua.com.my]]|date=2008-10-24|url=http://www.gua.com.my/Entertainment/ReviewsMoviesDetail.aspx?ArticleID=2613|accessdate=2008-11-02}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Along memegang watak sebagai Rosman, seorang pemandu van jenazah dalam filem seram yang meraih kutipan pecah panggung, ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]]'' arahan [[Syamsul Yusof]],<ref>[http://mstar.com.my/hiburan/tengokwayang/cerita.asp?file=/2011/1/20/mstar_tengokwayang/20110120121847&sec=mstar_tengokwayang Saspens, Kejutan Diuji Dalam 'Khurafat'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110125070900/http://www.mstar.com.my/hiburan/tengokwayang/cerita.asp?file=%2F2011%2F1%2F20%2Fmstar_tengokwayang%2F20110120121847&sec=mstar_tengokwayang |date=2011-01-25 }}, mStar Online, 20 Januari 2011. Dicapai pada 2 Februari 2011.</ref> diikuti oleh satu lagi filem seram, iaitu ''[[Karak (filem)|Karak]]'' arahan [[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]].<ref>Wahiduzzaman (5 Jun 2011). [http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2011/06/05/momentum-seram-musnahkan-karak/ Momentum seram musnahkan Karak] ''[[mSTAR Online]]''. Dicapai pada 27 April 2012.</ref> Kedua-dua filem ini ditayangkan pada 2011. Eyzendy kemudian bekerjasama dengan [[Pierre Andre]] menerusi dua filem arahannnya, ''[[Cerita Kita]]'' dan ''[[1 Lawan Satu]]'' yang kedua-keduanya dikeluarkan pada 2013.<ref>{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|title=Aksi 1 Lawan Satu|publisher=[[Kosmo!]]|date=27 Jun 2013|accessdate=17 Oktober 2013|archive-date=2017-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403014748/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|url-status=dead}}</ref> Tiga tahun kemudian, beliau berlakon di samping kumpulan Zero dalam filem ''[[Lu Mafia Gua Gangster]]'' arahan Krishna Roy yang turut dibintangi oleh [[Jalaluddin Hassan]] dan [[Zack Taipan]].<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/04/15/lu-mafia-stres/|title=Lu Mafia Gua Gangster untuk individu tertekan|author=Kemalia Othman|publisher=[[mSTAR Online]]|date=15 April 2016|accessdate=17 April 2016|archive-date=2018-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508124450/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/04/15/lu-mafia-stres/|url-status=dead}}</ref> Selain sebagai pelakon, Along berkhidmat sebagai pensyarah untuk Teater Tradisional Makyong di ASWARA.<ref>Norhayati Nordin (6 Julai 2019). [https://www.hmetro.com.my/rap/2019/07/472539/tak-lupa-minat-asal Tak lupa minat asal] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 29 Mei 2020.</ref> ==Kehidupan peribadi== Along berkahwin dengan Hamidah Mohd Yatim dan dikurniakan tiga orang anak. Beliau disahkan menghidap penyakit buah pinggang tahap akhir dan isterinya telah mendermakan satu daripada buah pinggangnya kepada beliau. Along menjalankan perniagaan menjual aneka juadah sarapan pagi antaranya nasi lemak bersama-sama isterinya di [[Semenyih]], [[Selangor]] sehingga kematiannya. Allahyarham juga sering melakukan siaran "Live" di TikTok miliknya untuk berkongsi kepada peminat tentang perniagaan sarapan paginya. <ref>Nur Huda Musa (16 April 2021). [https://www.kosmo.com.my/2021/04/16/along-eyzendy-isteri-selamat-dibedah-pagi-semalam/ Along Eyzendy, isteri selamat dibedah pagi semalam] [[Kosmo!]]. Dicapai pada 18 April 2021.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2003 ! ''[[Gedebe]]'' | Cassius | Filem pertama |- | 2008 ! ''[[Budak Kelantan]]'' | Libokbong | |- | 2009 ! ''[[Santau (filem)|Santau]]'' | Onn | |- | rowspan="2"|2010 ! ''[[Lu Pikirlah Sendiri de Movie]]'' | Man Kuey Teow | |- ! ''[[Belukar (filem)|Belukar]]'' | Hitam | |- | rowspan="3"|2011 ! ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]]'' | Rosman | |- ! ''[[Seru]]'' | Sam | |- ! ''[[Karak (filem)|Karak]]'' | Jack | |- | rowspan="4"|2012 ! ''[[Bunohan (filem)|Bunohan]]'' | Gasi | |- ! ''[[Seram Sejuk]]'' | Panglima Kodak | |- ! ''[[Pe3]]'' | Along | |- ! ''[[Strawberi Cinta]]'' | Naruhundo | |- | rowspan="9"|2013 ! ''[[Cerita Kita]]'' | Abu | |- ! ''[[Pecah (filem)|Pecah]]'' | Radi | |- ! ''[[1 Lawan Satu]]'' | Oman | |- ! ''[[Paku Pontianak]]'' | Farid | |- ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Put | |- ! ''[[Longkai]]'' | Mojo | |- ! ''[[Kisah Paling Gangster]]'' | Ayah Budak (kubur) | |- ! ''[[Ustaz, Mu Tunggu Aku Datang]]'' | Hamzah | |- ! ''[[Kolumpo (filem)|Kolumpo]]'' | Mat Rempit | |- | rowspan="5"|2014 ! ''[[Laga (filem)|Laga]]'' | Bujang | |- ! ''[[Kawan Aku Mati Dalam Rumah Sewa]]'' | Pelakon | |- ! ''[[Nasi Tangas]]'' | Faiz | |- ! ''[[Kaki Kitai]]'' | Murad | |- ! ''[[Kasut Ku Kusut]]'' | Hamid | |- | rowspan="6"|2015 ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Atan | |- ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Mojo | Penampilan khas |- ! ''[[Girlfriend Kontrak]]'' | Encik Johari | |- ! ''[[Abang Lejen]]'' | Karim | |- ! ''[[Mat Moto (filem 2015)|Mat Moto]]'' | Abang Al | |- ! ''[[Usop Wilcha Meghonjang Makhluk Muzium]]'' | Bendahara Tun Pepatih Putih | |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Lu Mafia Gua Gangster]]'' | Kenji | |- ! ''[[Bo-Peng]]'' | Abdullah | |- | 2017 ! ''[[Minah Moto]]'' | | |- | 2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Zul | |- | 2019 ! ''[[Busut Bonang]]'' | Joey | |- | 2021 ! ''[[Jangan Takut: Kau Takut Aku Pun Takut]]'' | Pemandu Kereta Buruk | |- | 2022 ! ''Jeritan Jin'' | Along | |- | 2023 ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Ayah Azad | |- | rowspan="2"|2024 ! ''Waruga: Kutukan Ilmu Hitam'' | Sarom | |- ! ''Mak'' | | Filem pendek |- | rowspan="4"|2025 ! ''Harimau Merah: Konflik Bermula'' | rowspan="3"|Bobbi | |- ! ''Harimau Merah: Intrik Dalaman'' | |- ! ''Harimau Merah: Resolusi'' | |- ! ''[[Abu Si Raksasa]]'' | Ayahanda Tasik | Filem terakhir |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2006–2007 ! ''[[CID 3278]]'' | Detektif Eddy | [[TV9]] | Drama pertama |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Amran | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | 2009 ! ''[[Bio-Nik]]'' | Kamal | |- | 2010 ! ''[[Arjuna (siri TV)|Arjuna]]'' | Bebon | |- | rowspan="3"|2011 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 13) | Eddie | [[TV2]] | Episod: "Syurga Rumah Kosong" |- ! ''[[Ahmad Albob Yang Punya]]'' | Hussein | rowspan="4" |[[TV3]] | |- ! ''[[Keranamu Laila]]'' | Murad | |- | 2011–2012 ! ''[[Santau Merasuk]]'' | Farel | |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Bini-Bini Perkasa]]'' | Dol | |- ! ''[[Friday I'm In Love]]'' | James Beng | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 7) | Kamal | [[Astro Oasis]] | Episod: "Cintaku Dunia" |- ! ''[[Dewi Lasak]]'' | | [[TV3]] | tidak dinamakan |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Cinta Pandang Kedua'' | Zuhri | [[TV9]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 12) | Yusof | [[Astro Oasis]] | Episod: "Fitnah" |- | rowspan="2" | 2015 ! [[Dendam Semalam|''Dendam Semalam'']] | Nazrul | [[TV3]] | |- ! ''[[Pengembaraan Jason Murad]]'' | | [[TV9]] | |- | rowspan="2" |2016 ! ''Kerambit'' | Rahim | [[TV2]] | |- ! ''Kias Ramadan'' | Suami | [[TV3]] | Episod: "Wudhu Palsu" |- | rowspan="2"|2017 ! ''Cinta Samar'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Muzium Misteri]]'' | Adam | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 18) | | [[TV2]] | Episod: "Dron" |- !''Legasi 69 Komando'' | |[[TV1]] | |- | rowspan="2" |2019 ![[Kereta Sewa (drama)|''Kereta Sewa'']] |Aizat | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''Aku Tak Raya'' | Along | |- | 2020–2021 ! ''Potong'' | Galah | [[Astro Warna]] | Pelakon undangan |- | 2021 ! ''[[Budak Tebing (musim 2)|Budak Tebing]]'' (Musim 2) | Abg Paan | [[TV3]] | |- | rowspan=4|2022 ! ''Reen Putus Cinta'' | | rowspan=2|[[Awesome TV]] | |- ! ''[[Epilog 3 Naga]]'' | Black | |- ! ''[[Bukan Pi Mai Pi Mai]]'' | | [[Astro Ria]] | Pelakon undangan |- ! ''Gila Viral'' | Encik Mut | [[Astro Warna]] | Drama terakhir |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''KOPI'' | Indra | rowspan="2"|[[Tonton]] | Drama web pertama; episod: "Venti" |- | 2023 ! ''[[Penggali Kubur dan Miss Sleepwalker]]'' | Jaafar | |- | 2024 ! ''Ultimate Cook Fighting'' | G-Man | Pablo Amirul Brotherhood TV | Drama web terakhir |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''Tragedi Malam Raya'' | | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | rowspan="3" | 2011 ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Samad | [[Astro Citra]] | |- ! ''Sekering Jiwa Ente'' | Ajis | [[TV9]] | |- ! ''Kenapa Aku Mencuri?'' | Samseng | [[Astro Prima]] | Penampilan khas |- | 2012 ! ''Parut Ashikin'' | Kamal | [[Astro Citra]] | |- | 2013 ! ''Opah Raya Stail'' | Devan | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Hantu Selfie]]'' | Usop | |- ! ''Kem Cuci Tangan (Kecut)'' | AG | rowspan="2" | [[Unifi TV]] | |- | 2015 ! ''Aidil Dan Fitri'' | Bro Burn | |- | rowspan="3" |2016 ! ''Ada Hantu Malam Raya'' | Samad | [[TV3]] | |- ! ''Abang Posmen'' | Abang Posmen | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Last Kopek Havoc'' | Mail | DVD | Juga sebagai pengarah bersama dan penerbit eksekutif |- | rowspan="2"|2017 ! ''Misteri Sofa Lama'' | Khusaini | [[Astro Citra]] | |- ! ''Lambor Kanan Belakang Dewan'' | Malik | [[Astro Prima]] | |- | 2018 ! ''Janin'' | | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" |2020 ! ''Panjak 7'' | | [[TV3]] | |- ! ''Pak Dogo'' | Sidek | [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''Dalang'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''Bro Jenin'' | Pengawal Keselamatan | [[Astro Citra]] | Penampilan khas |- ! ''Bonji'' | Bonji | [[TV2]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Isa Selamat | [[TV1]] | Penampilan khas |- | 2025 ! ''Anak Dara Ke Janda Baik'' | Chaom | [[TV2]] | Telefilem terakhir |- |} ===Telefilem web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Magika! Bulan Mengambang (Magika! The Lunar Secret)|Magika! Bulan Mengambang]]'' | Ayah Opai | Do Drama | Telefilem web pertama; telefilem terakhir |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Nominasi ! Keputusan |- | 2012 ! [[Anugerah Skrin 2012]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | ''Parut Ashikin'' | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm5393716}} [[Kategori:Kelahiran 1979]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Alumni Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] pggfy8lecqx45xyl8h4kueu5rr9dgmt 6810018 6809828 2026-03-27T03:16:24Z Udin Azmi 248944 6810018 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Along Eyzendy |birth_date = 12 Oktober 1979 |birth_place = [[Ipoh]], [[Perak]], [[Malaysia]] |death_date = {{death date and age|2026|2|8|1979|10|12}} |death_place = [[Hospital Sultan Idris Shah Serdang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |death_cause = Pendarahan dalam perut |resting_place = Tanah Perkuburan Islam Cahaya Masai, [[Pasir Gudang]], [[Johor]], [[Malaysia]] |birth_name = Mohamad Eyzendy bin Mohd Aziz |other_names = Eyzendy Aziz, Along |occupation = Pelakon, pengarah, penerbit |years_active = 2003–2026 |alma_mater = [[ASWARA|Akademi Seni Budaya Dan Warisan Kebangsaan]] (ASWARA) |spouse = Hamidah Mohd Yatim |children = 3 <!-- Jangan masukkan nama anak beliau di sini kerana mereka tidak terkenal. --> }} '''Mohamad Eyzendy Mohd Aziz''' atau lebih terkenal sebagai '''Along Eyzendy''' (12 Oktober 1979 – 8 Februari 2026) ialah seorang pelakon lelaki [[Malaysia]] terkenal menerusi peranan di televisyen dan filem. <ref name="Budak Kelantan">[http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_07.htm Budak Kelantan mahu jadi superstar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180407182601/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2011&dt=0515&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_07.htm |date=2018-04-07 }} ''[[Kosmo!]]'' (15 Mei 2011). Dicapai pada 30 April 2012.</ref><ref>[http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/along-eyzendy-dadah-buat-diri-lebih-dikenali-1.59758 Along Eyzendy: Dadah buat diri lebih dikenali] ''[[Utusan Malaysia]]'' (15 Februari 2015). Dicapai pada 30 April 2015.</ref><ref>Amirul Haswendy Ashari (9 Ogos 2015). [https://www.hmetro.com.my/node/69207 Cabar diri buat bisnes] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 30 Ogos 2015.</ref> ==Kerjaya lakonan== Sebelum memulakan kerjaya lakonan, Along Eyzendy terlebih dahulu memulakan kerjaya awalnya sebagai peniup trumpet. Beliau kemudiannya menyambung pelajaran dalam jurusan muzik di [[ASWARA|Akademi Seni Budaya Dan Warisan Kebangsaan (Aswara)]].<ref name="Budak Kelantan"/> Kerjaya lakonannya bermula pada 2003 menerusi filem arahan [[Namron]], ''[[Gedebe (filem)|Gedebe]]'' yang turut dibintangi oleh [[Zul Huzaimy]] dan [[Soffi Jikan]].<ref>Luqman Hakim (20 Ogos 2003). [http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2003&dt=0820&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm Filem Gedebe - Percubaan yang berani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180818053623/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2003&dt=0820&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm |date=2018-08-18 }} ''[[Utusan Malaysia]]''. Diperoleh pada 18 Ogos 2010.</ref> Tiga tahun kemudian, beliau muncul dalam drama penyiasatan ''[[CID 3278]]'' terbitan [[Rosyam Nor]] menerusi [[Suhan Movies & Trading]], lakonan bersama Allahyarham [[Faizal Yusup]] dan [[Salina Saibi]]. Pada tahun 2008, beliau berlakon bersama [[Bienda]] dan [[Danny X-Factor]] dalam filem ''[[Budak Kelantan]]'' arahan Wan Azli Wan Jusoh.<ref name=gua>{{cite news|title=Budak Kelantan|author=Izuan Shah|publisher=[[gua.com.my]]|date=2008-10-24|url=http://www.gua.com.my/Entertainment/ReviewsMoviesDetail.aspx?ArticleID=2613|accessdate=2008-11-02}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Along memegang watak sebagai Rosman, seorang pemandu van jenazah dalam filem seram yang meraih kutipan pecah panggung, ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]]'' arahan [[Syamsul Yusof]],<ref>[http://mstar.com.my/hiburan/tengokwayang/cerita.asp?file=/2011/1/20/mstar_tengokwayang/20110120121847&sec=mstar_tengokwayang Saspens, Kejutan Diuji Dalam 'Khurafat'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110125070900/http://www.mstar.com.my/hiburan/tengokwayang/cerita.asp?file=%2F2011%2F1%2F20%2Fmstar_tengokwayang%2F20110120121847&sec=mstar_tengokwayang |date=2011-01-25 }}, mStar Online, 20 Januari 2011. Dicapai pada 2 Februari 2011.</ref> diikuti oleh satu lagi filem seram, iaitu ''[[Karak (filem)|Karak]]'' arahan [[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]].<ref>Wahiduzzaman (5 Jun 2011). [http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2011/06/05/momentum-seram-musnahkan-karak/ Momentum seram musnahkan Karak] ''[[mSTAR Online]]''. Dicapai pada 27 April 2012.</ref> Kedua-dua filem ini ditayangkan pada 2011. Eyzendy kemudian bekerjasama dengan [[Pierre Andre]] menerusi dua filem arahannnya, ''[[Cerita Kita]]'' dan ''[[1 Lawan Satu]]'' yang kedua-keduanya dikeluarkan pada 2013.<ref>{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|title=Aksi 1 Lawan Satu|publisher=[[Kosmo!]]|date=27 Jun 2013|accessdate=17 Oktober 2013|archive-date=2017-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170403014748/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0627&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|url-status=dead}}</ref> Tiga tahun kemudian, beliau berlakon di samping kumpulan Zero dalam filem ''[[Lu Mafia Gua Gangster]]'' arahan Krishna Roy yang turut dibintangi oleh [[Jalaluddin Hassan]] dan [[Zack Taipan]].<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/04/15/lu-mafia-stres/|title=Lu Mafia Gua Gangster untuk individu tertekan|author=Kemalia Othman|publisher=[[mSTAR Online]]|date=15 April 2016|accessdate=17 April 2016|archive-date=2018-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508124450/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/04/15/lu-mafia-stres/|url-status=dead}}</ref> Selain sebagai pelakon, Along berkhidmat sebagai pensyarah untuk Teater Tradisional Makyong di ASWARA.<ref>Norhayati Nordin (6 Julai 2019). [https://www.hmetro.com.my/rap/2019/07/472539/tak-lupa-minat-asal Tak lupa minat asal] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 29 Mei 2020.</ref> ==Kehidupan peribadi== Along berkahwin dengan Hamidah Mohd Yatim dan dikurniakan tiga orang anak. Beliau disahkan menghidap penyakit buah pinggang tahap akhir dan isterinya telah mendermakan satu daripada buah pinggangnya kepada beliau. Along menjalankan perniagaan menjual aneka juadah sarapan pagi antaranya nasi lemak bersama-sama isterinya di [[Semenyih]], [[Selangor]] sehingga kematiannya. Allahyarham juga sering melakukan siaran "Live" di TikTok miliknya untuk berkongsi kepada peminat tentang perniagaan sarapan paginya. <ref>Nur Huda Musa (16 April 2021). [https://www.kosmo.com.my/2021/04/16/along-eyzendy-isteri-selamat-dibedah-pagi-semalam/ Along Eyzendy, isteri selamat dibedah pagi semalam] [[Kosmo!]]. Dicapai pada 18 April 2021.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2003 ! ''[[Gedebe]]'' | Cassius | Filem pertama |- | 2008 ! ''[[Budak Kelantan]]'' | Libokbong | |- | 2009 ! ''[[Santau (filem)|Santau]]'' | Onn | |- | rowspan="2"|2010 ! ''[[Lu Pikirlah Sendiri de Movie]]'' | Man Kuey Teow | |- ! ''[[Belukar (filem)|Belukar]]'' | Hitam | |- | rowspan="3"|2011 ! ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]]'' | Rosman | |- ! ''[[Seru]]'' | Sam | |- ! ''[[Karak (filem)|Karak]]'' | Jack | |- | rowspan="4"|2012 ! ''[[Bunohan (filem)|Bunohan]]'' | Gasi | |- ! ''[[Seram Sejuk]]'' | Panglima Kodak | |- ! ''[[Pe3]]'' | Along | |- ! ''[[Strawberi Cinta]]'' | Naruhundo | |- | rowspan="9"|2013 ! ''[[Cerita Kita]]'' | Abu | |- ! ''[[Pecah (filem)|Pecah]]'' | Radi | |- ! ''[[1 Lawan Satu]]'' | Oman | |- ! ''[[Paku Pontianak]]'' | Farid | |- ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Put | |- ! ''[[Longkai]]'' | Mojo | |- ! ''[[Kisah Paling Gangster]]'' | Ayah Budak (kubur) | |- ! ''[[Ustaz, Mu Tunggu Aku Datang]]'' | Hamzah | |- ! ''[[Kolumpo (filem)|Kolumpo]]'' | Mat Rempit | |- | rowspan="5"|2014 ! ''[[Laga (filem)|Laga]]'' | Bujang | |- ! ''[[Kawan Aku Mati Dalam Rumah Sewa]]'' | Pelakon | |- ! ''[[Nasi Tangas]]'' | Faiz | |- ! ''[[Kaki Kitai]]'' | Murad | |- ! ''[[Kasut Ku Kusut]]'' | Hamid | |- | rowspan="6"|2015 ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Atan | |- ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Mojo | Penampilan khas |- ! ''[[Girlfriend Kontrak]]'' | Encik Johari | |- ! ''[[Abang Lejen]]'' | Karim | |- ! ''[[Mat Moto (filem 2015)|Mat Moto]]'' | Abang Al | |- ! ''[[Usop Wilcha Meghonjang Makhluk Muzium]]'' | Bendahara Tun Pepatih Putih | |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Lu Mafia Gua Gangster]]'' | Kenji | |- ! ''[[Bo-Peng]]'' | Abdullah | |- | 2017 ! ''[[Minah Moto]]'' | | |- | 2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Zul | |- | 2019 ! ''[[Busut Bonang]]'' | Joey | |- | 2021 ! ''[[Jangan Takut: Kau Takut Aku Pun Takut]]'' | Pemandu Kereta Buruk | |- | 2022 ! ''Jeritan Jin'' | Along | |- | 2023 ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Ayah Azad | |- | rowspan="2"|2024 ! ''Waruga: Kutukan Ilmu Hitam'' | Sarom | |- ! ''Mak'' | | Filem pendek |- | rowspan="4"|2025 ! ''Harimau Merah: Konflik Bermula'' | rowspan="3"|Bobbi | |- ! ''Harimau Merah: Intrik Dalaman'' | |- ! ''Harimau Merah: Resolusi'' | |- ! ''[[Abu Si Raksasa]]'' | Ayahanda Tasik | Filem terakhir |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2006–2007 ! ''[[CID 3278]]'' | Detektif Eddy | [[TV9]] | Drama pertama |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Amran | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | 2009 ! ''[[Bio-Nik]]'' | Kamal | |- | 2010 ! ''[[Arjuna (siri TV)|Arjuna]]'' | Bebon | |- | rowspan="3"|2011 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 13) | Eddie | [[TV2]] | Episod: "Syurga Rumah Kosong" |- ! ''[[Ahmad Albob Yang Punya]]'' | Hussein | rowspan="4" |[[TV3]] | |- ! ''[[Keranamu Laila]]'' | Murad | |- | 2011–2012 ! ''[[Santau Merasuk]]'' | Farel | |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Bini-Bini Perkasa]]'' | Dol | |- ! ''[[Friday I'm In Love]]'' | James Beng | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 7) | Kamal | [[Astro Oasis]] | Episod: "Cintaku Dunia" |- ! ''[[Dewi Lasak]]'' | | [[TV3]] | tidak dinamakan |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Cinta Pandang Kedua'' | Zuhri | [[TV9]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 12) | Yusof | [[Astro Oasis]] | Episod: "Fitnah" |- | rowspan="2" | 2015 ! [[Dendam Semalam|''Dendam Semalam'']] | Nazrul | [[TV3]] | |- ! ''[[Pengembaraan Jason Murad]]'' | | [[TV9]] | |- | rowspan="2" |2016 ! ''Kerambit'' | Rahim | [[TV2]] | |- ! ''Kias Ramadan'' | Suami | [[TV3]] | Episod: "Wudhu Palsu" |- | rowspan="2"|2017 ! ''Cinta Samar'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Muzium Misteri]]'' | Adam | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 18) | | [[TV2]] | Episod: "Dron" |- ! ''Legasi 69 Komando'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2" |2019 ! [[Kereta Sewa (drama)|''Kereta Sewa'']] | Aizat | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''Aku Tak Raya'' | Along | |- | 2020–2021 ! ''Potong'' | Galah | [[Astro Warna]] | Pelakon undangan |- | 2021 ! ''[[Budak Tebing (musim 2)|Budak Tebing]]'' (Musim 2) | Abg Paan | [[TV3]] | |- | rowspan=4|2022 ! ''Reen Putus Cinta'' | | rowspan=2|[[Awesome TV]] | |- ! ''[[Epilog 3 Naga]]'' | Black | |- ! ''[[Bukan Pi Mai Pi Mai]]'' | | [[Astro Ria]] | Pelakon undangan |- ! ''Gila Viral'' | Encik Mut | [[Astro Warna]] | Drama terakhir |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''KOPI'' | Indra | rowspan="2"|[[Tonton]] | Drama web pertama; episod: "Venti" |- | 2023 ! ''[[Penggali Kubur dan Miss Sleepwalker]]'' | Jaafar | |- | 2024 ! ''Ultimate Cook Fighting'' | G-Man | Pablo Amirul Brotherhood TV | Drama web terakhir |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''Tragedi Malam Raya'' | | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | rowspan="3" | 2011 ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Samad | [[Astro Citra]] | |- ! ''Sekering Jiwa Ente'' | Ajis | [[TV9]] | |- ! ''Kenapa Aku Mencuri?'' | Samseng | [[Astro Prima]] | Penampilan khas |- | 2012 ! ''Parut Ashikin'' | Kamal | [[Astro Citra]] | |- | 2013 ! ''Opah Raya Stail'' | Devan | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Hantu Selfie]]'' | Usop | |- ! ''Kem Cuci Tangan (Kecut)'' | AG | rowspan="2" | [[Unifi TV]] | |- | 2015 ! ''Aidil Dan Fitri'' | Bro Burn | |- | rowspan="3" |2016 ! ''Ada Hantu Malam Raya'' | Samad | [[TV3]] | |- ! ''Abang Posmen'' | Abang Posmen | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Last Kopek Havoc'' | Mail | DVD | Juga sebagai pengarah bersama dan penerbit eksekutif |- | rowspan="2"|2017 ! ''Misteri Sofa Lama'' | Khusaini | [[Astro Citra]] | |- ! ''Lambor Kanan Belakang Dewan'' | Malik | [[Astro Prima]] | |- | 2018 ! ''Janin'' | | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" |2020 ! ''Panjak 7'' | | [[TV3]] | |- ! ''Pak Dogo'' | Sidek | [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''Dalang'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''Bro Jenin'' | Pengawal Keselamatan | [[Astro Citra]] | Penampilan khas |- ! ''Bonji'' | Bonji | [[TV2]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Isa Selamat | [[TV1]] | Penampilan khas |- | 2025 ! ''Anak Dara Ke Janda Baik'' | Chaom | [[TV2]] | Telefilem terakhir |- |} ===Telefilem web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Magika! Bulan Mengambang (Magika! The Lunar Secret)|Magika! Bulan Mengambang]]'' | Ayah Opai | Do Drama | Telefilem web pertama; telefilem terakhir |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Nominasi ! Keputusan |- | 2012 ! [[Anugerah Skrin 2012]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | ''Parut Ashikin'' | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm5393716}} [[Kategori:Kelahiran 1979]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Alumni Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] 2du0q4lztgo9afo9s9i4tossqaneqhp 0 820985 6810099 6745495 2026-03-27T06:07:19Z Sayaanakmalaysia92 361790 Sayaanakmalaysia92 telah memindahkan laman [[Liga-I]] ke [[Liga Bola Sepak India]]: Penukaran nama 6745495 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Liga-I | image = | pixels = 300px | country = {{flag|India}} | other countries = | confed = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] | founded = 2007 | relegation = [[Liga-I Divisyen 2]] | levels = 1 | teams = 9 | domest_cup = [[Piala Persekutuan (India)|Piala Persekutuan]] | league_cup = [[Piala Durand]] | confed_cup = [[Piala AFC]]<br />[[Liga Juara-Juara AFC]] (Kelayakan play-off) | champions = [[Bengaluru FC]] (2 gelaran) | season = [[Liga-I 2015–16|2015–16]] | most_successful_club = [[Dempo S.C.|Dempo]]<br>(3 gelaran) | tv = [[TEN Action]] | website = [http://i-league.org/ I-League.org] | current = [[Liga-I 2025–26]] }} '''Liga-I''', secara rasmi dikenali sebagai '''Liga-I [[Hero MotoCorp|Hero]]''' atas sebab-sebab penajaan, adalah liga kelab [[bola sepak]] profesional India untuk lelaki. Ditandingi oleh 11 kelab (pada masa ini), ia beroperasi pada sistem [[Promosi dan Penyingkiran]] dengan [[Liga-I Divisyen 2]] dan juga sebagai satu sistem [[Pengembangan pasukan|terus masuk]]. Musim dijalankan dari Januari hingga Mei, dengan pasukan bermain 18 perlawanan setiap satu, berjumlah 90 perlawanan musim ini.<ref>{{cite web|title=India - I-League (2013 - 2014)|url=http://tipsterarea.com/match/dempo-goa-mumbai-fc-india-i-league-328258|work=Tipster Area|accessdate=25 April 2014}}</ref> Kebanyakan permainan biasanya dimainkan pada waktu petang pada hujung minggu atau pertengahan minggu. Ia kini ditaja oleh [[Hero MotoCorp|Hero]]. Pertandingan dibentuk sebagai '''Liga-I ONGC''' pada tahun 2007 dalam usaha professionalisma suukan itu di India selepas mengadakan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] lama sebelas musim, menggantikan NFL sebagai pertandingan utama di negara ini.<ref>{{cite web|title=Event Information|url=http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|work=The All India Football Federation|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603221459/http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|url-status=bot: unknown}}</ref> Penyiar rasmi yang pertama liga adalah [[TEN Action|Zee Sports]].<ref name="Television Point">{{cite web|last=Khurana|first=Ashish|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|work=Televisionpoint.com|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Gol pertama untuk liga adalah dengan mengadakan 16 pasukan dengan musim ketiga, yang mana liga akan ditebarkan di seluruh India.<ref name="Television Point"/> Sejak ditubuhkan liga, sebanyak lima kelab telah dinobatkan [[Senarai juara bola sepak India|juara]] dalam Liga-I. Daripada 21 kelab telah bertanding sejak penubuhan Liga-I pada tahun 2007, pasukan yang telah memenangi gelaran itu adalah [[Mohun Bagan A.C.]] (1), [[Bengaluru FC]] (1), [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] (2), [[Dempo S.C.|Dempo]] (3), dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] (1). Gelaran ini hanya telah menang dua kali oleh satu pasukan dari luar negeri [[Goa]] dengan yang pertama enam daripada lapan edisi liga yang dimenangi oleh pasukan Goa. Juara semasa Liga-I adalah [[Mohun Bagan A.C.]] menewaskan juara musim 2013-14 [[Bengaluru FC]] dengan cabutan perlawanan acara kemuncak musim di Stadium Sree Kanteerava di Bangalore. Ini adalah gelaran Negara yang pertama Mohun Bagan AC dalam 13 tahun. ==Sejarah== ===Asal usul=== Pada tahun 1996 liga domestik yang pertama telah bermula di India yang dikenali sebagai [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]].<ref name=GoldenTimes>{{cite web|title=Indian National League (I-League) 2011-12 Season Review|url=http://www.goaldentimes.org/indian-national-league-i-league-2011-12-season-review/|website=Goalden Times|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga telah dimulakan dalam usaha untuk memperkenalkan profesionalisme kepada bola sepak India.<ref name=GoldenTimes/> Walaupun cita-cita itu, yang tidak pernah dicapai. Semasa hari-hari Liga Bola Sepak Kebangsaan liga mengalami infrastruktur yang lemah dan tidak professionalisma dari kelab-kelab itu. Salah satu kelab dalam liga, [[FC Kochin]] lalu sudah tidak berfungsi pada tahun 2002 selepas ia telah mendedahkan bahawa kelab itu telah tidak dibayar gaji sejak tahun 2000 selepas menjalankan 2.5 crores kerugian musim itu.<ref>{{cite web|last1=Radhakrishnan|first1=M.G.|title=The final whistle|url=http://indiatoday.intoday.in/story/first-indian-professional-football-club-fc-kochin-faces-closure-as-players-migrate/1/219886.html|website=India Today|accessdate=11 July 2014}}</ref> Selepas sedekad penurunan dengan Liga Bola Sepak Kebangsaan, [[Persekutuan Bola Sepak India]] memutuskan ia adalah masa untuk perubahan dan penjenamaan semula peringkat bahagian di India.<ref>{{cite web|title=History|url=http://ileague.in/history/|website=ileague.in|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716214408/http://ileague.in/history/|url-status=dead}}</ref> ===Formasi=== Selepas NFL musim [[Liga Bola Sepak Kebangsaan India 2006-07|2006-07]], telah diumumkan bahawa [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] akan dilancarkan semula dan dijenamakan semula sebagai Liga-I musim 2007-08.<ref name="I-League relaunched">{{cite web|title=AIFF's I-League to have 10 teams|url=http://www.rediff.com/sports/2007/nov/21aiff.htm|website=Rediff|accessdate=11 July 2014}}</ref> Musim pertama liga terdiri daripada lapan pasukan daripada kempen NFL sebelumnya dan dua pasukan dari Divisyen 2 untuk membentuk liga 10 pasukan.<ref name="I-League relaunched"/> [[Oil and Natural Gas Corporation]] (ONGC), penaja gelaran NFL sebelumnya, dinamakan sebagai penaja gelaran Liga-I sebelum liga dimulakan pada November 2007.<ref>{{cite web|last1=Amin-ul Islam|first1=Mohammad|title=I-League partners ONGC cry foul|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/I-League-partners-ONGC-cry-foul/articleshow/2579593.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga turut mengumumkan berubah dalam sekatan pemain asing mereka dengan peraturan baru adalah bahawa semua kelab-kelab boleh menandatangani empat warga asing - tiga bukan dari Asia dan salah satu mesti Asia.<ref>{{cite web|title=I-League Clubs have Too Many Foreigners: Bhutia|url=http://www.outlookindia.com/news/article/ILeague-Clubs-have-Too-Many-Foreigners-Bhutia/668120|website=Outlook India|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga itu juga mengumumkan bahawa, untuk musim pertama, perlawanan akan disiarkan di [[TEN Action|Zee Sports]].<ref>{{cite web|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|website=Televisionpoint|accessdate=11 July 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Sepuluh kelab asal dalam musim pertama Liga-I adalah [[Air India FC|Air India]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], [[Dempo S.C.|Dempo]], [[East Bengal F.C.|East Bengal]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]], [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]], [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]], dan [[Chirag United Club Kerala|Viva Kerala]]. ===Musim awal (2007–2010)=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em; float:right;" |- !style="width:85px"|Musim !style="width:135px"|Juara |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2007–08|2007–08]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2008–09|2008–09]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2009–10|2009–10]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2010–11|2010–11]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2011–12|2011–12]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2012–13|2012–13]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] | [[Bengaluru FC]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2014–15|2014–15]] | [[Mohun Bagan]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2015–16|2015–16]] | [[Bengaluru FC]] |- | style="text-align:center" colspan="2"|{{Further2|<br />[[Senarai Juara bola sepak India|Juara bola sepak India]]}} |} Perlawanan Pertama Liga-I berlangsung pada 24 November 2007 di antara [[Dempo S.C.|Dempo]] dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]]. Perlawanan yang berlangsung di [[Stadium Fatorda]] di [[Margao]], berakhir 3-0 memihak kepada Dempo dengan [[Chidi Edeh]] menjaringkan gol yang pertama dalam sejarah liga pada minit ketiga.<ref>{{cite web|title=Dempo beat Salgaocar 3-0 with Chidi's brace|url=http://news.oneindia.in/2007/11/24/dempo-beat-salgaocar-3-0-with-chidis-brace-1195916716.html|website=ONE India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Selepas lapan belas pusingan ia adalah Dempo yang keluar sebagai juara yang pertama dalam Liga-I.<ref name="Hindu Dempo Champions 2007">{{cite web|title=Dempo SC is I-League champion|url=http://www.thehindu.com/sport/football/dempo-sc-is-ileague-champion/article3336931.ece|website=The Hindu|accessdate=14 July 2014}}</ref> [[Chirag United Club Kerala|Viva Kerala]] dan Salgaocar, bagaimanapun, berakhir sebagai kedua-dua pasukan pertama yang pernah tersingkir daripada Liga-I.<ref>{{cite web|title=Salgaocar, Viva Kerala relegated from I-League|url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/salgaocar-viva-kerala-relegated-from-i-league_10018495.html|website=Tha Indian|accessdate=14 July 2014}}</ref> Musim depan Liga-I telah diperluaskan dari 10 hingga 12 pasukan. [[Mumbai F.C.|Mumbai]], [[United S.C.|Chirag United]], [[Mohammedan S.C. (Kolkata)|Mohammedan]], dan [[Vasco S.C.|Vasco]] semua telah dinaikkan pangkat dari [[Liga-I Divisyen 2]] untuk diperkembangkan.<ref name="ILeague National Tournament">{{cite web|last1=Rajan|first1=P Sujesh|title=Is the I-League a national tournament?|url=http://archive.indianexpress.com/news/is-the-ileague-a-national-tournament-/364621/|website=Indian Express|accessdate=14 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, ini dibawa kebimbangan awal ke atas "negara" Liga-I yang bagaimana. Musim [[Liga-I 2008–09|2008–09]] akan melihat sebelas daripada dua belas pasukan datang dari tiga bandar yang berbeza. Musim sebelum melihat segala sepuluh pasukan berasal dari empat bandar yang berbeza.<ref name="ILeague National Tournament"/> [[Baichung Bhutia]], kemudian kapten [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|pasukan kebangsaan India]], berkata bahawa ia adalah tugas [[Persekutuan Bola Sepak India|persekutuan]] untuk menyebarkan permainan ini di seluruh negara dan ia perlu berlaku.<ref name="ILeague National Tournament"/> Tidak kira kritikan awal, Liga-I berjalan seperti yang dijadualkan dan sekali musim 2008-09 membuat kesimpulan ia adalah [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] yang berada di kedudukan teratas.<ref>{{cite web|title=Young Brothers outlast their elders|url=http://www.foxsportspulse.com/assoc_page.cgi?c=0-996-0-0-0&sID=12633&articleID=8880625&news_task=DETAIL|website=FOX Sports|accessdate=14 July 2014}}</ref> Kemudian, sebelum musim [[Liga-I 2009-10|2009-10]], liga sekali lagi berkembang daripada 12 pasukan untuk 14. Dalam usaha untuk membuat ini berlaku Salgaocar, Viva Kerala, [[Pune F.C.|Pune]], dan [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] semua telah dinaikkan pangkat dari Divisyen ke-2 kepada Liga-I.<ref name="Telegraph India Nationals">{{cite web|title=Shillong’s Lajong FC defy odds|url=http://www.telegraphindia.com/1090419/jsp/sports/story_10842811.jsp|website=Telegraph India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Ini membantu Liga-I mengekalkan beberapa kritikan tentang bagaimana liga negara itu seperti sekarang liga akan bermain dalam tujuh bandar/negeri yang berbeza: [[Goa]], [[Kerala]], [[Kolkata]], [[Mumbai]], [[Pune]], [[Punjab (India)|Punjab]], dan [[Shillong]].<ref name="Telegraph India Nationals"/> Selepas musim 2009-10 ia adalah Dempo yang berada di kedudukan teratas buat kali kedua dalam sejarah Liga-I.<ref name="Hindu Dempo Champions 2007"/> ===2010–sekarang=== ====Konflik dari pihak==== Pada 9 Disember 2010, [[Persekutuan Bola Sepak India]] menandatangani 15 tahun, perjanjian 700 crore dengan [[Reliance Industries]] dan [[IMG (company)|Kumpulan Pengurusan Antarabangsa]] dari Amerika Syarikat.<ref name="IMG Deal 2010">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms?referral=PM|website=Times of India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Perjanjian itu memberikan IMG-Reliance hak komersial eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, video, francais, dan hak untuk mewujudkan satu liga bola sepak yang baru.<ref name="IMG Deal 2010"/> Perjanjian ini muncul selepas AIFF berakhir perjanjian 10 tahun mereka dengan [[TEN Action|Zee Sports]] lima tahun awal tahun dari pada bulan Oktober 2010.<ref>{{cite web|title=AIFF approaches Jindal, Videocon to sponsor I-League|url=http://topnews.in/sports/aiff-approaches-jindal-videocon-sponsor-i-league-214114|website=Top News|accessdate=14 July 2014}}</ref> Dua bulan kemudian, pada 8 Februari 2011, ia telah melaporkan bahawa dua belas empat belas kelab Liga-I mengadakan mesyuarat swasta di [[Mumbai]] untuk membincangkan isu-isu yang berterusan berkaitan dengan liga.<ref name="Owners Meeting February 2011">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Football : BREAKING NEWS (8th February, 2012) : I-League Clubs On War Path With AIFF?|url=http://www.thehardtackle.com/2012/indian-football-breaking-news-8th-february-2012-i-league-clubs-on-war-path-with-aiff/|website=The Hard Tackle|accessdate=14 July 2014}}</ref> Ia tidak pernah didedahkan apa yang sebenarnya diperkatakan di mesyuarat ini.<ref name="Owners Meeting February 2011"/> Kemudian, pada 22 Februari, telah diumumkan bahawa dua belas kelab Liga-I yang menghadiri mesyuarat itu tidak akan menandatangani [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] - Kertas pelesenan untuk bermain di dalam Liga-I.<ref name="TOI Clubs Refuse">{{cite web|title=I-League clubs refuse to accept AIFF diktat|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/I-League-clubs-refuse-to-accept-AIFF-diktat/articleshow/11982740.cms|website=Times of India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Sebab untuk ini adalah kerana kelab-kelab Liga-I tidak berpuas hati atas hakikat bahawa IMG-Reliance setakat ini telah melakukan apa-apa untuk menggalakkan Liga-I dan mereka menuntut Liga-I dibuat entiti berasingan daripada kedua-dua AIFF dan IMG-Reliance.<ref name="TOI Clubs Refuse"/> Pada masa ini namun ada khabar angin bahawa IMG-Reliance telah merancang ke atas pembaharuan Liga-I sepanjang garis yang sama seperti [[Liga Bola Sepak Utama (MLS)|Liga Bola Sepak Utama]] Amerika Syarikat untuk musim 2012-13.<ref name="TOI Clubs Refuse"/> Pada 11 Mac 2012, berikutan pembubaran dua bekas kelab Liga-I – [[JCT FC|JCT]] dan [[Mahindra United]], telah diumumkan bahawa kelab-kelab Liga-I akan membentuk organisasi mereka sendiri yang dikenali sebagai ''Persatuan Bola Sepak Profesional Kelab-kelab India'' (IPFCA) untuk melindungi kepentingan mereka dan menggalakkan bola sepak di India.<ref name="Hindu March 2012">{{cite web|title=I-League club owners press for sustainable revenue model|url=http://www.thehindu.com/sport/football/article2982415.ece|website=The Hindu|accessdate=14 July 2014}}</ref> Setiap kelab, kecuali [[HAL SC|HAL]] dan AIFF–pemilik [[Pailan Arrows]], menyertai organisasi yang baru ditubuhkan.<ref name="Hindu March 2012"/> Tidak lama selepas itu, ia telah mengumumkan bahawa akan ada mesyuarat yang diadakan antara AIFF itu, IMG-Reliance, dan IPFCA pada 20 April 2012. Dalam mesyuarat ini, IMG-Reliance akan membentangkan rancangan mereka bagaimana mereka akan mengembangkan Liga-I tetapi mesyuarat itu tidak pernah diadakan atas sebab-sebab yang tidak diketahui.<ref name="AIFF IPFCA Non-Meeting">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=AIFF and IMG-Reliance’s ‘Slack’ behaviour results in no plan on Indian football being presented|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/3059078|website=Goal.com|accessdate=14 July 2014}}</ref> Kemudian, pada 4 Mei 2012, AIFF dihoskan mesyuarat terakhir ad hoc - mesyuarat tahunan antara [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] dan AIFF untuk menilai pertumbuhan bola sepak India. Presiden AFC pada masa itu, [[Zhang Jilong]], turut hadir di mesyuarat ini.<ref name="IPFCA Ad hoc">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=AFC president Zhang Jilong greeted with I-League clubs’ absence|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/05/05/3081509/afc-president-zhang-jilong-greeted-with-i-league-clubs|website=Goal.com|accessdate=14 July 2014}}</ref> Dilaporkan bahawa IPFCA akan menggunakan mesyuarat ini untuk menyuarakan rasa tidak senang di AIFF dan IMG-Reliance tetapi persatuan itu tidak pernah muncul pada mesyuarat itu.<ref name="IPFCA Ad hoc"/> Pada 18 Jun 2012 IPFCA secara rasmi yang dibenarkan di bawah Akta Persatuan 1960.<ref name="IPFCA Society">{{cite web|title=IPFCA office bearers nominated|url=http://www.sportskeeda.com/football/ipfca-office-bearers-nominated/|website=SportsKeeda|accessdate=14 July 2014}}</ref> ====Peningkatan liga==== Walaupun perang berterusan antara AIFF, IMG-Reliance, dan IPFCA, liga tidak berjaya untuk meningkatkan produknya di padang dan kesedaran melakukan peningkatan dalam tempoh ini. Semuanya bermula apabila [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan bola sepak India]] mengambil bahagian dalam [[Piala Asia]] di [[Piala Asia 2011|2011]] untuk kali pertama dalam 27 tahun.<ref>{{cite web|title=After 27 years, India bids to make mark on Asian Cup|url=http://www.dawn.com/news/595840/after-27-years-india-bids-to-make-mark-on-asian-cup|website=Dawn|accessdate=15 July 2014}}</ref> Walaupun tersingkir di peringkat kumpulan selepas tewas ketiga-tiga perlawanan, India yang kembali ke tanah air menjadi semakin popular berbanding sebelum ini. [[Subrata Pal]], dari [[Pune F.C.|Pune]] mendapat populariti yang paling banyak selepas persembahan hebat beliau dalam gol untuk India ketika di Piala Asia.<ref>{{cite web|title=Subrata Pal the spiderman on trial in Germany|url=http://www.indianfootballnetwork.com/blog/2012/07/17/subrata-pal-the-spiderman-on-trial-in-germany/|website=Indian Football Network|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pada masa yang sama, sebelum Piala Asia, [[Sunil Chhetri]] menjadi pemain bola sepak India kedua dalam era bola sepak moden untuk bergerak di luar negara apabila dia menandatangani untuk [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] di [[Liga Bola Sepak Utama (MLS)|Liga Bola Sepak Utama]] pada 2010. Beliau juga menjadi yang pertama dieksport India dari Liga-I.<ref>{{cite web|title=KC Wizards sign Sunil Chhetri – will be first Indian player to play in MLS|url=http://theoriginalwinger.com/2010-03-26-kc-wizards-sign-sunil-chhetri-will-be-first-indian-player-to-play-in-mls|website=The Original Winger|accessdate=15 July 2014|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314135603/http://theoriginalwinger.com/2010-03-26-kc-wizards-sign-sunil-chhetri-will-be-first-indian-player-to-play-in-mls|url-status=dead}}</ref> Liga kemudian diberi rangsangan utama dari derby utamanya, [[Kolkata derby]], di antara [[East Bengal F.C.|East Bengal]] dan [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]]. Pada 20 November 2011, 90,000 orang menonton di [[Stadium Salt Lake]] dan Mohun Bagan mengalahkan East Bengal 1-0.<ref>{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=Mohun Bagan 1-0 East Bengal – Marines Go Second As Trevor Morgan Suffers First Derby Defeat|url=http://www.goal.com/en-india/match/mohun-bagan-vs-east-bengal/1215860/report|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Liga juga menyaksikan pengembangan yang lebih ke kawasan-kawasan lain dengan promosi [[United Sikkim F.C.|United Sikkim]] dari Divisyen 2,<ref>{{cite web|last1=Mangar|first1=Nirmal|title=United Sikkim enters I-League - Draw for Bhaichung boys|url=http://www.samachar.com/united-sikkim-enters-i-league-meseLqghgfc.html|website=Samachar|accessdate=15 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716072158/http://www.samachar.com/united-sikkim-enters-i-league-meseLqghgfc.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, mereka tidak bertahan lama dan masalah kewangan menyaksikan mereka tersingkir musim berikutnya.<ref>{{cite web|last1=Srivastava|first1=Ayush|title=Club management to blame for United Sikkim's relegation|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/04/22/3921495/club-management-to-blame-for-united-sikkims-relegation|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Sementara itu, ketika liga terus berkembang, begitu juga permintaan pemain. Semasa ini banyak pemain India mahu melakukan percubaan ke kelab luar negara, terutamanya di Eropah. Selepas kembali dari MLS, Sunil Chhetri dan rakan sepasukan antarabangsa [[Jeje Lalpekhlua]] telah dipanggil untuk ujian di pasukan [[Rangers F.C.|Rangers]] pada 2011 dalam [[Liga Perdana Scotland]].<ref>{{cite web|title=Jeje Lalpekhlua, Sunil Chhetri at Glasgow Rangers|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Jeje-Lalpekhlua-Sunil-Chhetri-at-Glasgow-Rangers/articleshow/10886660.cms|website=Times of India|accessdate=15 July 2014}}</ref> Subrata Pal mempunyai ujian percubaan di [[RB Leipzig]] sebelum akhirnya menandatangani untuk [[FC Vestsjælland|Vestsjælland]] pada 2014.<ref>{{cite web|title=Subrata Paul signs 6-month contract with FC Vikings|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Subrata-Paul-signs-6-month-contract-with-FC-Vikings/articleshow/29618387.cms|website=Times of India|accessdate=15 July 2014}}</ref> Dan [[Gurpreet Singh Sandhu]] kemudian menjalani percubaan di [[Liga Perdana Inggeris]] pasukan [[Wigan Athletic F.C.|Wigan Athletic]].<ref>{{cite web|title=Gurpreet Singh Sandhu set for a trial cum training stint with Wigan Athletic|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/07/15/3243610/gurpreet-singh-sandhu-set-for-a-trial-cum-training-stint|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pada masa yang sama, kerana permintaan pemain India di luar negara meningkat, permintaan untuk warga asing yang berkualiti tinggi di dalam Liga-I juga meningkat. Bekas pemain antarabangsa [[Liga-A]] tahun ini [[Carlos Hernández (pemain bola sepak)|Carlos Hernández]] dari {{nft|Costa Rica}} menandatangani dengan [[United S.C.|Prayag United]] sebelum musim [[Liga-I 2012–13|2012–13]] dari [[Melbourne Victory FC|Melbourne Victory]].<ref>{{cite web|title=Carlos signs one year deal with Prayag United|url=http://www.indiansportsnews.com/top-stories/15302-carlos-signs-one-year-deal-with-prayag.html|website=Indian Sports News|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pemain antarabangsa {{nft|Lubnan}} [[Bilal Najjarine]] turut menandatangani dengan [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] pada 2012.<ref>{{cite web|last1=Srivastava|first1=Ayush|title=Lebanese defender Bilal Najjarin leaves Churchill Brothers|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/01/24/3697682/lebanese-defender-bilal-najjarin-leaves-churchill-brothers|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> ==Format Kejohanan== ===Kejohanan=== Sejak liga bermula pada tahun 2007 peraturan liga telah berubah hampir setiap tahun. Pada masa ini liga mempunyai 11 pasukan tetapi musim sebelumnya terdapat 13 kelab di I-League. Setiap kelab bermain antara satu sama lain dua kali sepanjang musim ini, sekali di rumah dan yang lain berada di rumah sebenar. Pasukan yang memenangi perlawanan yang menerima tiga mata manakala kedua-dua pasukan mendapat satu mata jika mereka seri. Pasukan yang Kalah tidak diberi sebarang mata. Pada akhir musim ini, pasukan dengan mata yang paling banyak akan memenangi liga.<ref>{{cite web|title=2013-14 Regulations|url=http://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|website=The All India Football Federation|accessdate=27 June 2014|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802154856/https://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|url-status=dead}}</ref> ===Kelayakan AFC=== Kelab daripada pelbagai Liga-I khususnya mengambil bahagian di peringkat antarabangsa dalam [[Piala AFC]], Walau bagaimanapun, beberapa kelab Liga-I mempunyai peluang untuk layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. Dari tahun 2007 hingga 2011, juara musim sebelumnya Liga-I telah dibenarkan untuk bermain dalam kelayakan ke Liga Juara-Juara AFC.<ref>{{cite web|title=India Gets AFC Champions League Slot|url=http://i-league.org/?p=9546|website=I-League|accessdate=27 June 2014}}</ref> Kemudian dari 2011 hingga 2013 tiada kelab Liga-I bermain dalam kelayakan sehingga [[Pune F.C.|Pune]] pada tahun 2014 selepas kelab itu lulus Kriteria Pelesenan AFC.<ref>{{cite web|last1=Sarmah|first1=Bhargab|title=Pune FC In AFC Champions League, Club World Cup Bid, U19 I-League And Other Things To Watch Out For In 2014|url=http://www.thehardtackle.com/2014/pune-fc-in-afc-champions-league-club-world-cup-u19-i-league-and-other-things-to-watch-out-for-in-2014/|website=The Hard Tackle|accessdate=27 June 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, sehingga ke hari ini, tidak ada kelab dari Liga-I yang telah benar-benar layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. ==Penajaan== <!-- Deleted image removed: [[File:I-League logo.png|175px|thumb|The old ONGC I-League logo.]] --> Sejak dari asal [[Liga Bola Sepak Negara (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]], liga India sentiasa ditaja. Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 Penaja terakhir dari Liga Bola Sepak Kebangsaan yang lama , [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]], di mana dibawa masuk sebagai penaja, membuat liga dikenali sebagai ''Liga-I ONGC''.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=ONGC Agrees To Sponsor The I-League|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/08/26/1461617/ongc-agrees-to-sponsor-the-i-league|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]], perjanjian dengan ONGC tidak diperbaharui dan Liga-I ditinggalkan tanpa perjanjian penajaan sehingga 2013.<ref>{{cite web|last1=Santikari|first1=Soumalya|title=All India Football Federation wants to jazz up I-League from next season|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aiff-wants-to-jazz-up-i-league-from-next-season/1/169948.html|website=India Today|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada 24 September 2013, telah diumumkan bahawa Syarikat [[telekomunikasi]], [[Bharti Airtel|Airtel]] akan menjadi penaja baru Liga-I, menjadikan liga dikenali sebagai ''Liga-I Airtel''.<ref>{{cite web|title=AIFF signs up Airtel for new I-League season|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4630/soccerex/2013/09/24/4285010/aiff-signs-up-airtel-for-new-i-league-season|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada Disember 2014, telah diumumkan bahawa [[Hero MotoCorp]] akan menggantikan Airtel sebagai penaja utama untuk liga dan dengan itu liga akan dikenali sebagai ''Liga-I Hero''.<ref>{{cite web|url=http://i-league.org/hero-i-leagues-1st-kolkata-derby-on-jan-25/|title=Hero I-League's 1st Kolkata Derby on Jan 25|date=28 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! Musim ! Penaja |- | 2007-2011 | [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]] |- | 2011-2013 | ''tiada'' |- | 2013-2014 | [[Airtel]] |- | 2014-''Sekarang'' | [[Hero MotoCorp|Hero]] |} ==Liputan media== ===India=== Sejak tahun Liga-I 2007 telah berjaya mencari jalan untuk disiarkan, yang drastik dalam meningkatkan profil dan populariti liga. Sebelum musim sulung [[Liga-I 2007-08|2007-08]], [[Persekutuan Bola Sepak India]] mencapai persetujuan dengan [[TEN Action|Zee Sports]] untuk menyiarkan 45 daripada 90 perlawanan musim itu dengan [[TEN Sports]] menyiarkan 15 perlawanan dalam pusingan yang pertama.<ref name=HinduTelevision>{{cite web|title=I-League kicks off on Nov. 24|url=http://www.hindu.com/2007/11/22/stories/2007112263001900.htm|website=The Hindu|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian dengan Zee Sports merupakan kesinambungan daripada perjanjian 10 tahun dicapai antara AIFF dan Zee Sports pada tahun 2005.<ref name="Ten Year Deal">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=Zee Sports Wants A Review In The 10 Year Deal With The AIFF|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/10/16/1563971/zee-sports-wants-a-review-in-the-10-year-deal-with-the-aiff|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2009, Zee Sports dilaporkan menghantar surat kepada AIFF meminta Persekutuan untuk mengkaji semula kontrak 10 tahun selepas kebimbangan telah dibangkitkan oleh penyiar yang liga tidak menarik banyak penaja menyukainya.<ref name="Ten Year Deal"/> Pada bulan Ogos 2010 ia telah mendedahkan bahawa terdapat cadangan krisis antara AIFF dan Zee Sports atas kebimbangan ini dan bahawa terdapat peruntukan dalam perjanjian 10 tahun itu berkata ia boleh dikaji semula selepas lima tahun pertama.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=I-League: AIFF And Zee Sports Still Locked In Reviewing Their Contract As The Friendly Games And I-League Lurk|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2010/08/05/2056547/i-league-aiff-and-zee-sports-still-locked-in-reviewing-their|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Kemudian, pada bulan Oktober 2010, ia telah mendedahkan bahawa AIFF telah memutuskan untuk menamatkan perjanjian 10 tahun dengan Zee Sports lima bulan awal.<ref name="Zee Compensation">{{cite web|title=Zee demands Rs70 crore compensation from AIFF|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-demands-rs70-crore-compensation-from-aiff/702994/|website=Indian Express|accessdate=9 July 2014}}</ref> Ia juga mengumumkan bahawa AIFF telah membariskan [[IMG (syarikat)|IMG]]-[[Reliance Industries|Reliance]] sebagai rakan kongsi hak pemasaran baru liga dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan kebangsaan]].<ref name="Zee Compensation"/> Ia juga mengumumkan bahawa Zee Sports mahu Rs. 70 crore dalam pampasan bagi AIFF menamatkan kontrak 10 tahun sebelumnya.<ref name="Zee Compensation"/> Perjanjian dengan IMG-Reliance telah diumumkan secara rasmi pada 9 Disember 2010.<ref name="IMG Deal">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms|website=Times of India|accessdate=9 July 2014}}</ref> Melalui perjanjian ini, IMG-Reliance telah diberi hak eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, filem, video dan data, harta intelek, francais dan hak liga baru.<ref name="IMG Deal"/> Walau bagaimanapun, walaupun perjanjian ini, musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]] yang lalu tanpa mana-mana pekongsi penyiaran nasional.<ref>{{cite web|title=I-League kicks off without title sponsor, TV coverage|url=http://www.deccanherald.com/content/117432/content/213868/we-have-comments-tool.html|website=Deccan Herald|accessdate=9 July 2014}}</ref> AIFF mula menjemput cadangan namun bagi siaran stesen penyiaran baru tetapi ia hanya akan menjadi untuk musim 2010-11. Ia adalah sepuluh mengumumkan pada 3 Februari 2010 bahawa saluran Bengali tempatan, [[Mahuaa Bangla]], akan menjadi satu-satunya penyiar daripada liga untuk sepanjang musim ini.<ref>{{cite web|last1=Chaudhuri|first1=Arunava|title=Bengali TV channel Mahua Bangla to show I-League|url=http://www.sportskeeda.com/football/bengali-tv-channel-mahua-bangla-to-show-i-league/|website=SportsKeeda|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada bulan September 2010, selepas bencana yang adalah musim 2010-11 untuk televisyen di dalam Liga-I, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai persetujuan dengan penyiar tempatan ''Komunikasi Brand Value'' mempunyai permainan ditunjukkan setempat pada [[News Time]] di Bengal Barat dan Assam untuk satu musim.<ref>{{cite web|title=I-League: Regional Broadcast partner announced|url=http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|website=Arunfoot|accessdate=9 July 2014|archive-date=2014-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227023210/http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2011, telah diumumkan bahawa satu perjanjian dengan penyiaran kebangsaan telah ditemui dan yang bersama dengan [[TEN Action]] untuk satu musim.<ref name="TEN Action 2011">{{cite web|title=I-League 2011-12: Exciting Times Ahead|url=http://www.thehardtackle.com/2011/i-league-2011-12-exciting-times-ahead/|website=The Hard Tackle|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian itu termasuk 75 perlawanan untuk musim [[Liga-I 2011-12|2011-12]].<ref name="TEN Action 2011"/> Kemudian, selepas musim 2011-12, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai satu perjanjian mega dengan [[TEN Sports]] untuk menyiarkan Liga-I dan pasukan kebangsaan selama tiga tahun.<ref name="TEN Sports Three">{{cite web|title=IMG-Reliance, Ten Sports in 3-year I-League TV deal|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k12/oct/oct42.php|website=Indian Television|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian, yang bermula untuk usim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dan akan berakhir selepas musim [[Liga-I 2014-15|2014-15]], akan menyaksikan TEN akan digunakan untuk siaran 75 perlawanan semusim.<ref name="TEN Sports Three"/> ===Seluruh Dunia=== Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 dan perjanjian itu dengan [[TEN Action|Zee Sports]] dan [[TEN Sports]] telah diumumkan bahawa TEN Sports di Timur Tengah dan Zee Sports di Amerika Syarikat akan menyiarkan 30 perlawanan secara langsung untuk musim [[Liga-I 2007-08|2007-08]].<ref name=HinduTelevision/> ==Kritikan== ===Kedudukan Kewangan=== Salah satu kritikan utama Liga-I telah menjadi ketidakstabilan kewangan liga berterusan.<ref name="THT Financial Trouble">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Club Football: How Financially Sustainable Is Football In India?|url=http://www.thehardtackle.com/2011/indian-club-football-how-financially-sustainable-is-football-in-india/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Sejak liga bermula pada tahun 2007 liga menyaksikan empat kelab bubar operasi mereka – [[Chirag United Club Kerala|Chirag United Kerala]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], dan [[Pailan Arrows]].<ref name="TOI Pailan Disbands">{{cite web|last1=Ganguly|first1=Abhishek|title=AIFF disbands Pailan Arrows outfit|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-disbands-Pailan-Arrows-outfit/articleshow/22149611.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref><ref name="THT Chirag Kerala Disband">{{cite web|last1=Ajgoankar|first1=Ashlesh|title=Indian Football: Can Kerala Produce Next I.M. Vijayan?|url=http://www.thehardtackle.com/2013/indian-football-can-kerala-produce-next-i-m-vijayan/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Apabila JCT dibubarkan, ketua operasi, Samir Thapar menyatakan bahawa ketiadaan sebarang pendedahan yang boleh dipercayai dan wang sebagai alasan utama untuk pembubaran JCT.<ref name="THT Financial Trouble"/> Majoriti kelab-kelab dalam liga bergantung kepada penaja utama dana pasukan melalui musim sekurang-kurangnya. Ini adalah disebabkan oleh hakikat bahawa kelab di Liga-I tidak bergantung kepada pendapatan daripada jualan barangan atau jualan tiket dan bahawa pendapatan televisyen pergi terus kepada [[Persekutuan Bola Sepak India]] dan bukannya kelab-kelab.<ref name="THT Financial Trouble"/> Pada masa ini kehadiran di dalam Liga-I sedang menderita kerana musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] hanya purata 5,618 setiap permainan.<ref name="I-League attendance">{{cite web|title=I-League 13/14: Avg Spectators Of Clubs|url=http://i-league.org/?p=13557|website=I-League|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144031/http://i-league.org/?p=13557|url-status=dead}}</ref> [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] purata kebanyakan penonton yang musim itu dengan purata 17.068 manakala [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] akhirnya menjadi satu-satunya kelab Liga-I selesai dengan purata kehadiran lebih 10,000 apabila selesai pada 11.308 setiap permainan.<ref name="I-League attendance"/> Sebahagian daripada sebab untuk ini kehadiran selain daripada kekurangan pemasaran telah dinamakan sebagai fakta bahawa kebanyakan perlawanan Liga-I bermula pada sebelah petang apabila ia terlalu panas untuk peminat daripada waktu malam.<ref>{{cite web|last1=Malhotra|first1=Kratik|title=Fanview: Have Your Say - Would You Prefer Watching I-League Matches At The Cooperage Ground In The Afternoon Or Evening?|url=http://www.goal.com/en-india/news/2292/editorials/2011/06/12/2528478/fanview-have-your-say-would-you-prefer-watching-i-league-matches-|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ===Institusi bola sepak=== Kelab bola sepak yang paling banyak di India adalah dipanggil pasukan''Institusi''.<ref name=THTInstitutionalPart1>{{cite web|last=Sengupta|first=Somnath|title=Institutional Sides in Indian Football : Future Uncertain ? (Part-1)|url=http://www.thehardtackle.com/2011/institutional-sides-in-indian-football-future-uncertain-part-1/|work=The Hard Tackle|accessdate=19 July 2012}}</ref> Ini bermakna ia adalah sukar untuk pemain atau jurulatih untuk menjadi profesional yang lengkap.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pemain yang bermain untuk pasukan institusi juga akan bekerja pada kerja sepenuh masa di luar permainan untuk syarikat pasukan yang ditajanya.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Ini adalah model yang lebih yang sama ditemui di Jepun sebelum pengenalan [[Liga J.]].<ref name=Soccerphile>{{cite web|last=Hood|first=Christopher|title=History of Japanese Football|url=http://www.soccerphile.com/soccerphile/archives/wc2002/fo/co/jf.html|work=Soccerphile|accessdate=19 July 2012}}</ref> Positif bahawa pasukan biasanya juga mempunyai sumber dengan pemain mendapatkan wang yang baik dan prospek pekerjaan selepas selesai hari bola sepak mereka.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Dari sudut negatif, pasukan hanya mewakili beberapa ribu pekerja dan bukan seluruh kota dan dengan itu tidak mendapat sokongan luas.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pada 21 Februari 2014 ia secara rasmi mengumumkan bahawa dua lagi Kelab institusi di dalam Liga-I – [[Air India FC|Air India]] dan [[ONGC F.C.|ONGC]] – telah dibuang daripada Liga-I dan bahawa semua Kelab institusi lain yang tidak akan dibenarkan untuk mengambil bahagian dalam liga.<ref>{{cite web|last1=Noronha|first1=Anselm|title=Air India and ONGC FC officially out of next season's I-League - report|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/02/21/3767975/air-india-and-ongc-fc-officially-out-of-next-seasons-i|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ==Kelab== ==Ketua Jurulatih== <!--{{See also|List of I-League head coaches}}--> Peranan ketua jurulatih di dalam pilihan Liga-I dari kelab ke kelab. Beberapa kelab dalam Liga-I-suka untuk melantik pengarah teknikal dan juga ketua jurulatih dan pengarah teknikal bagi sebahagian besar diberi kuasa yang memilih skuad dan kadang-kadang pengurusan pasukan keseluruhan.<ref name="AIFF Strict TDs">{{cite web|title=AIFF is set to act strict|url=http://www.telegraphindia.com/1140509/jsp/sports/story_18323654.jsp#.U7BZY41dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Persekutuan Bola Sepak India]] tidak mengenakan keperluan pelesenan bagi ketua jurulatih di dalam Liga-I, peraturan adalah bahawa ketua jurulatih mesti mempunyai Lesen-A AFC untuk jurulatih di dalam Liga-I, bagaimanapun, beberapa Kelab dan jurulatih seperti [[Subhash Bhowmick]], [[Subrata Bhattacharya (pemain bola sepak)|Subrata Bhattacharya]], [[Sukhwinder Singh (jurulatih bola sepak)|Sukhwinder Singh]], dan [[Bimal Ghosh]] dikenali kerana menerima peranan pengarah teknikal untuk memintas keperluan Ketua bimbingan tanpa Lesen-A.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Ini telah membeli kira-kira banyak berita kontroversi dalam Liga-I, Yang baru menjadi ialah apabila [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dengan Subhash Bhowmick berjalan seluruh pasukan di dalam dan luar padang tetapi tidak memenangi anugerah "Jurulatih Terbaik" kerana disenaraikan sebagai pengarah teknikal dan bukan ketua jurulatih.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Melihat ini, pengarah teknikal AIFF, [[Rob Baan]], dan juga yang lain, menyokong persekutuan itu mewajibkan kedua-dua pengarah teknikal dan Ketua jurulatih untuk mempunyai Lesen-A AFC.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Pada 14 Mei 2014 ini telah secara rasmi dimasukkan ke dalam perbuatan oleh AIFF semasa mesyuarat jawatankuasa pelesenan Liga-I mereka.<ref>{{cite web|title=A-Licence degree must for technical directors: AIFF|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/A-Licence-degree-must-for-technical-directors-AIFF/articleshow/35120576.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> Dari segi prestasi bimbingan, selepas tujuh musim pertama Liga-I, seorang ketua jurulatih India telah memenangi Liga-I empat kali manakala ketua jurulatih asing telah memenangi tiga kali. [[Zoran Đorđević]] dari [[Serbia]] adalah Ketua jurulatih asing yang pertama pernah untuk memenangi Liga-I<ref>{{cite web|title=I-League: Don't Let The Players Go - Zoran Djordjevic|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/04/20/1218789/i-league-dont-let-the-players-go-zoran-djordjevic|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> manakala jurulatih kedua adalah [[Karim Bencherifa]] daripada [[Maghribi]].<ref>{{cite web|title=AIFF suspends Ashley Bengaluru FC coach banned for 4 matches and fined Rs 50,000|url=http://www.telegraphindia.com/1140424/jsp/sports/story_18273052.jsp#.U7BggI1dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] dari [[England|Inggeris]] merupakan jurulatih asing yang terbaru untuk memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]].<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC retain coach Ashley Westwood|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-retain-coach-Ashley-Westwood/articleshow/37129509.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Armando Colaco]] merupakan jurulatih India pertama yang memenangi Liga-I dalam pusingan pembukaan liga dan beliau mempunyai tiga kejuaraan Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Majumdar|first1=Samya|title=East Bengal Should Continue With Armando Colaco Next Season|url=http://www.thehardtackle.com/2014/east-bengal-should-continue-with-armando-colaco-next-season/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Mariano Dias]] adalah satu-satunya jurulatih India yang lain untuk memenangi Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Bhutani|first1=Rahul|title=Churchill Brothers – Defending I-League Champions Stare At A Possible Relegation|url=http://www.thehardtackle.com/2014/churchill-brothers-defending-i-league-champions-stare-at-a-possible-relegation/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> Paling terkini pelantikan Ketua bimbingan Biswajit Bhattacharya sebagai ketua jurulatih [[East Bengal F.C.|East Bengal]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> Ketua Jurulatih semasa di dalam Liga-I ialah: {| class="wikitable sortable" !Negara !Nama !Kelab !Dilantik |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Khalid_Jamil_At_Mumbai_FC_Pre_Match_Conference.JPG|thumb|80px]]{{sortname|Khalid|Jamil}} || [[Mumbai F.C.|Mumbai]] || 2009<ref>{{cite web|title=Mumbai FC Sign A Japanese Striker|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1493753/|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Thangboi|Singto}} || [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] || 22 Januari 2013<ref>{{cite web|title=Shillong Lajong FC Part Ways With Desmond Bulpin|url=http://www.shillonglajong.com/shillong-lajong-fc-part-ways-with-desmond-bulpin|website=Shillong Lajong Football Club|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Derrick|Pereira}} || [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] || 3 Mei 2013<ref>{{cite web|title=Salgaocar FC signs Derrick as coach|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Salgaocar-FC-signs-Derrick-as-coach/articleshow/19859981.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Australia|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Trevor Morgan (footballer).jpg|thumb|60px]]{{sortname|Trevor|Morgan|Trevor Morgan (footballer)}} || [[Dempo S.C.|Dempo]] || 27 Mei 2013<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Arthur Papas is the new manager of former I-League champions, Dempo SC|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/05/27/4008526/breaking-arthur-papas-is-the-new-manager-of-former-i-league?ICID=HP|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Westwood, Ashley.jpg|thumb|80px]][[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] || [[Bengaluru FC]] || 2 Julai 2013<ref>{{cite web|title=Ashley Westwood appointed JSW coach for upcoming I-League season|url=http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014|archive-date=2013-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705210833/http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|url-status=dead}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || Santosh Kashyap || [[Royal Wahingdoh F.C.|Royal Wahingdoh]] || 2014<ref>{{cite web|title=2nd Div League: Royal Wahingdoh FC|url=http://i-league.org/?p=10937|website=I-League|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Morocco|{{flagicon|MAR}}}} || {{sortname|Karim|Bencherifa}} || [[Pune F.C.|Pune]] || 9 Jun 2014<ref name="sports.ndtv.com">{{cite web|title=Pune FC appoint Karim Bencherifa as coach|url=http://sports.ndtv.com/football/news/225388-pune-fc-appoint-karim-bencherifa-as-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || {{sortname|Stuart|Watkiss}} || [[Bharat FC]] || 5 November 2014 |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Sanjay sen.jpg|thumb|60px]]{{sortname|Sanjoy|Sen}} || [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] || 9 Disember 2014<ref>{{cite web|title=Mohun Bagan appoint Sanjoy Sen as their new coach|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2014/12/09/6897682/sen-appointed-bagans-coach?ICID=TP_HN_HP_RI_0_2|website=Goal.com|accessdate=23 December 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Mateus|Costa}} || [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]] || 10 Januari 2015<ref>{{cite web|last1=Mohan|first1=Srinivasan|title=Mateus Costa-Bengalurus defence is very good|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/10/7825442/mateus-costa-bengalurus-defense-is-very-good?ICID=TP_NL_5|website=Goal.com|accessdate=10 January 2015}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Biswajit|Bhattacharya}} || [[East Bengal F.C.|East Bengal]] || 19 Jun 2015<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> |} ==Statistik dan pemain== ===Statistik bermusim=== [[File:Sunil Chhetri.jpg|thumb|Sunil Chhetri, satu-satunya pemain India untuk memenangi keseluruhan kasut emas.]] {| class="wikitable sortable" |- ! Musim !! Jumlah Gol !! Perlawanan dimainkan !! Purata setiap Permainan |- | [[Liga-I 2007–08|2007–08]] || 226 || 90 || 2.51<ref>{{cite web|title=I-League 2007-08|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2007-2008/regular-season/r5773/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]] || 318 || 132|| 2.41<ref>{{cite web|title=I-League 2008-09|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2008-2009/regular-season/r7539/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]] || 486 || 182 || 2.67<ref>{{cite web|title=I-League 2009-10|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2009-2010/regular-season/r10302/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]] || 489 || 182 || 2.69<ref>{{cite web|title=I-League 2010-11|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2010-2011/regular-season/r13090/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]] || 521 || 182 || 2.88<ref>{{cite web|title=I-League 2011-12|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2011-2012/regular-season/r16043/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]] || 530 || 182 || 2.91<ref>{{cite web|title=I-League 2012-13|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20122013/regular-season/r18294/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]] || 402 || 156 || 2.47<ref name="2013 season">{{cite web|title=I-League 2013-14|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20132014/regular-season/r22699/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2014–15|2014–15]] || 280 || 110 || 2.55<ref>{{cite web|title=I-League 2014-15|url=http://uk.soccerway.com/national/india/i-league/20142015/regular-season/r29929/|website=Soccerway|accessdate=24 August 2015}}</ref> |} ===Penjaring Teratas=== {{Main|Kasut Emas Liga-I}} Musim selepas musim, pemain di dalam Liga-I bersaing untuk gelaran [[Kasut Emas Liga-I|kasut emas]], yang diberikan pada akhir setiap musim untuk penjaring terbanyak di seluruh musim. Pemenang terbaru Kasut Emas adalah [[Sunil Chhetri]], [[Darryl Duffy]], dan [[Cornell Glenn]], yang memenangi Kasut Emas pada akhir musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] selepas menjaringkan 14 gol setiap satu. [[Odafe Onyeka Okolie]] dan [[Ranti Martins]] kedua-duanya kini pemegang gelaran kasut emas dengan masing-masing tiga. Kedua-dua warga Nigeria membentuk tujuh kasut emas yang dimenangi, yang juga paling banyak kewarganegaraan dalam liga. {{col-start}} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Pemenang Kasut Emas Liga-I !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11">{{cite web|title=From the history books|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=1965|website=The All Indian Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|26 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|30 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|32 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|27 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|title=Ranti Martins voted Best Player of I-League 2012-13|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5019|website=The All India Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |rowspan="3"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |rowspan="3" style="text-align:center"|14 |rowspan="3" style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- !scope="row"|{{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] |[[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- !scope="row"|{{flagicon|TRI}} [[Cornell Glenn]] |[[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|17 | |} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Penjaring Teratas India !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Baichung Bhutia]] |[[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers">{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=League: Sunil Chhetri two goals away from surpassing Bhaichung Bhutia’s 17-year-old record|url=https://cricket.yahoo.com/news/league-sunil-chhetri-two-goals-114752578.html|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] |[[Mahindra United]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] |[[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Chinadorai Sabeeth]] |[[Pailan Arrows]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[C.K. Vineeth]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|7 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |style="text-align:center"|14 |style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] |align="left"|{{flagicon|IND}} [[Thongkhosiem Haokip]] |align="left"|Pune |style="text-align:center"|7 | |} {{col-2}} {{col-end}} ==Anugerah== ===Trofi=== Liga-I hanya telah menganugerahkan trofi yang betul untuk juara sejak 2013 apabila juara musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], memenangi liga.<ref name="New Trophy">{{cite web|title=AIFF designs new trophy for I-League champions|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-designs-new-trophy-for-I-League-champions/articleshow/19912694.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> Sebelum juara Liga-I 2013 menerima trofi asas.<ref name="New Trophy"/> Trofi baru direka di Eropah dan dimodelkan sepanjang garis trofi juara dalam liga utama Eropah.<ref name="New Trophy"/> Mengenai trofi itu, Setiausaha Agung [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]], Kushal Das, berkata "Ia adalah usaha untuk AIFF untuk mengamalkan prinsip-prinsip yang terbaik dalam liga lain dan dengan itu kita fikir untuk mencipta pandangan yang lebih kontemporari untuk trofi Liga-I selaras dengan trofi diberikan dalam liga Eropah ".<ref name="New Trophy"/> ===Anugerah Pemain dan Jurulatih=== Anugerah Liga-I akhir musim sedang dijalankan oleh [[Pemain Persatuan Bola Sepak India]] sejak tahun 2009. Anugerah ini termasuk ketua jurulatih terbaik, pemain asing terbaik, pemain India terbaik, pemain muda terbaik dan peminat pemain tahun ini . [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] memberi anugerah pengadil terbaik. {{col-start}} {{col-2}} ====Pemain Asing Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=Chhetri Shines At First FPAI Awards Nite!|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1684648/|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=FPAI Awards: Mohammed Rafi Bags The Best Indian Player, While Subrata Is Still The Fan's Favourite|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2010/09/13/2115689/fpai-awards-mohammed-rafi-bags-the-best-indian-player-while?ICID=AR_RA_1|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards">{{cite web|title=Indian Football Awards 2011|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2011/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719172745/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2011%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|BRA}} [[Roberto Mendes Silva|Beto]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards">{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards">{{cite web|last1=Marar|first1=Nandakumar|title=FPAI honours outstanding performers|url=http://www.thehindu.com/sport/football/fpai-honours-outstanding-performers/article4747085.ece|website=The Hindu|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[United S.C.|Prayag United]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards">{{cite web|title=Westwood bags FPAI best coach award, PK lifetime achievement|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Westwood-bags-FPAI-best-coach-award-PK-lifetime-achievement/articleshow/34389027.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |} {{col-2}} ====Pemain Terbaik India Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Mahindra United]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2012|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2012/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2015-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114120220/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2012%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Syed Nabi]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Lenny Rodrigues]] | [[Pemain tengah]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Balwant Singh (pemain bola sepak)|Balwant Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Ketua Jurulatih Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Ketua Jurulatih ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Dave Booth]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Armando Colaco]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|MAR}} [[Karim Bencherifa]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|ENG}} [[Trevor Morgan (pemain bola sepak)|Trevor Morgan]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Derrick Pereira]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] | [[Bengaluru FC]] |} {{col-2}} ====Pemain Muda Terbaik Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Baljit Sahni]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[JCT FC|JCT]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Joaquim Abranches]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Manandeep Singh (pemain bola sepak)|Manandeep Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Peminat Pemain Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2009|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2009/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718200203/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2009%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Subrata Pal]] | [[Penjaga gol (bola sepak)|Penjaga Gol]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Francis Fernandes]] | [[Pemain tengah]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|AFG}} [[Zohib Islam Amiri]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Boithang Haokip]] | [[Pemain tengah]] | [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |} {{col-2}} ====Pengadil Terbaik==== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Pengadil |- | 2012<ref>{{cite web|last=Chakraborty|first=Krishna Kanta|title=Srikrishna named best referee by AIFF|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|work=Times of India|accessdate=20 July 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215746/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[C.R. Srikrishna]] |- | 2013<ref>{{cite web|title=Pratap Singh Best Referee of the Year|url=http://www.shillonglajong.com/pratap-singh-best-referee-of-the-year|work=Shillong Lajong Football Club|accessdate=11 August 2013}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Pratap Singh (pengadil)|Pratap Singh]] |- | 2014 |} {{col-end}} ==Hadiah== ===Hadiah Wang Tunai=== Hadiah wang untuk [[Liga-I 2015-16|musim Liga-I 2015-16]]. Jumlah dalam [[Rupee India]]. <br /> <small>As updated on 27 November 2015.</small> {|class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! Kedudukan !! Hadiah |- | Juara || 1 crore (US$150,000) |- | Naib Juara || 60 lakh (US$90,000) |- | Tempat Ketiga || 40 lakh (US$60,000) |- | Tempat Keempat || 25 lakh (US$37,000) |- | Subsidi hari perlawanan || 1 lakh (US$1,500) |- | Pemenang perlawanan || 50,000 (US$750) |- |} ==Kelab Liga-I di Asia== {{Main|Kelab bola sepak India dalam pertandingan Asia}} Secara tradisinya, kelab Liga-I telah melakukan dengan baik terutama dalam Piala AFC. Dalam [[Piala AFC 2008|2008]] [[Dempo S.C.|Dempo]]berjaya sampai ke separuh akhir Piala AFC sebelum dikalahkan oleh [[Al-Safa' SC|Al-Safa]] dari Lubnan.<ref>{{cite web|title=East Bengal’s Golden Continental Run|url=http://www.goaldentimes.org/east-bengals-golden-continental-run/|website=Goalden Times|accessdate=27 June 2014}}</ref> [[East Bengal F.C.|East Bengal]] juga berjaya sampai ke separuh akhir pada [[Piala AFC 2013|2013]] sebelum disingkirkan keluar oleh [[Kuwait SC]].<ref name="AFC Cup Loss East">{{cite web|title=Kuwait SC prove too good for East Bengal in AFC Cup SF|url=http://www.rediff.com/sports/report/kuwait-sc-prove-too-good-for-east-bengal-in-afc-cup-semi-final/20131022.htm|website=Rediff|accessdate=27 June 2014}}</ref> Setakat ini tiada kelab Liga-I telah berjaya ke perlawanan akhir Piala AFC.<ref name="AFC Cup Loss East"/> Walau bagaimanapun dalam [[Liga Juara-Juara AFC]], tiada kelab Liga-I pernah berjaya berjaya melepasi pusingan kelayakan.<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC set sight on AFC Champions League qualification|url=http://sports.ndtv.com/football/news/223401-bengaluru-fc-set-sight-on-afc-champions-league-qualification|website=NDTV Sports|accessdate=7 July 2014}}</ref> ==Lihat juga== * [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] * [[Liga Super India]] * [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] * [[Liga-I Divisyen 2]] * [[Liga-I Remaja B15]] ==Rujukan== <ref>[http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php "iLeague Fixtures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629213824/http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php |date=2017-06-29 }}, League Winner. Retrieved on 31 May 2015.</ref> {{reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Commons category|I-League}} * {{Official website|http://i-league.org/}} * [https://www.facebook.com/ILeagueOfficial facebook rasmi ILeague] * {{Twitter|ILeagueOfficial}} {{Liga-I}} [[Kategori:Liga-I| ]] [[Kategori:Liga-India]] [[Kategori:Liga bola sepak di India|1]] [[Kategori:Liga bola sepak teratas di Asia|India]] [[Kategori:Penubuhan 2007 di India]] [[Kategori:Liga sukan ditubuhkan pada tahun 2007]] [[Kategori:Liga sukan profesional di India]] bcqp2alsmy6p8qqgf70c6t92f2635d6 6810103 6810099 2026-03-27T06:19:58Z Sayaanakmalaysia92 361790 6810103 wikitext text/x-wiki {{{Infobox football league | name = Indian Football League <Br/> Liga Bola Sepak India | image = | pixels = | organiser = [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India|AIFF]] | founded = {{Start date and age|2007}} (Sebagai ''I-League''; menggantikan ''[[Liga Bola Sepak Kebangsaan|National Football League]]'')<br />{{Start date and age|2026}} (sebagai ''Indian Football League'') | country = India | confed = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] | teams = 10<ref>https://www.facebook.com/ILeagueOfficial/photos/the-indian-football-league-2025-26-will-kick-off-on-february-27-more-details-bit/896922206054404/</ref> | levels = [[Sistem liga bola sepak di India|2]] | promotion = [[Liga Super India]] | relegation = [[Liga Bola Sepak India 2]] | domest_cup = [[Piala Federasi]] | league_cup = [[Piala Durand]] | confed_cup = [[Liga Juara-Juara Dua AFC]] (melalui ''Piala Super'') | champions = [[Inter Kashi FC|Inter Kashi]] (1st title) | top_goalscorer = [[Ranti Martins]] (214 goals) | most_successful_club = [[Dempo SC|Dempo]] (3 titles) | tv = [[DD Sports|DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] (TV Satelit) <br/> Waves, [[SonyLIV]] (OTT)<br/>[[Onefootball]] (Siaran Antrabangsa) | website = {{URL|https://indianfootballleague.in}} | current = }} ''' Indian Football League (IFL)''' atau '''Liga-I''', secara rasmi dikenali sebagai '''Liga-I [[Hero MotoCorp|Hero]]''' atas sebab-sebab penajaan, adalah liga kelab [[bola sepak]] profesional India untuk lelaki. Ditandingi oleh 11 kelab (pada masa ini), ia beroperasi pada sistem [[Promosi dan Penyingkiran]] dengan [[Liga-I Divisyen 2]] dan juga sebagai satu sistem [[Pengembangan pasukan|terus masuk]]. Musim dijalankan dari Januari hingga Mei, dengan pasukan bermain 18 perlawanan setiap satu, berjumlah 90 perlawanan musim ini.<ref>{{cite web|title=India - I-League (2013 - 2014)|url=http://tipsterarea.com/match/dempo-goa-mumbai-fc-india-i-league-328258|work=Tipster Area|accessdate=25 April 2014}}</ref> Kebanyakan permainan biasanya dimainkan pada waktu petang pada hujung minggu atau pertengahan minggu. Ia kini ditaja oleh [[Hero MotoCorp|Hero]]. Pertandingan dibentuk sebagai '''Liga-I ONGC''' pada tahun 2007 dalam usaha professionalisma suukan itu di India selepas mengadakan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] lama sebelas musim, menggantikan NFL sebagai pertandingan utama di negara ini.<ref>{{cite web|title=Event Information|url=http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|work=The All India Football Federation|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603221459/http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|url-status=bot: unknown}}</ref> Penyiar rasmi yang pertama liga adalah [[TEN Action|Zee Sports]].<ref name="Television Point">{{cite web|last=Khurana|first=Ashish|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|work=Televisionpoint.com|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Gol pertama untuk liga adalah dengan mengadakan 16 pasukan dengan musim ketiga, yang mana liga akan ditebarkan di seluruh India.<ref name="Television Point"/> Sejak ditubuhkan liga, sebanyak lima kelab telah dinobatkan [[Senarai juara bola sepak India|juara]] dalam Liga-I. Daripada 21 kelab telah bertanding sejak penubuhan Liga-I pada tahun 2007, pasukan yang telah memenangi gelaran itu adalah [[Mohun Bagan A.C.]] (1), [[Bengaluru FC]] (1), [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] (2), [[Dempo S.C.|Dempo]] (3), dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] (1). Gelaran ini hanya telah menang dua kali oleh satu pasukan dari luar negeri [[Goa]] dengan yang pertama enam daripada lapan edisi liga yang dimenangi oleh pasukan Goa. Juara semasa Liga-I adalah [[Mohun Bagan A.C.]] menewaskan juara musim 2013-14 [[Bengaluru FC]] dengan cabutan perlawanan acara kemuncak musim di Stadium Sree Kanteerava di Bangalore. Ini adalah gelaran Negara yang pertama Mohun Bagan AC dalam 13 tahun. ==Sejarah== ===Asal usul=== Pada tahun 1996 liga domestik yang pertama telah bermula di India yang dikenali sebagai [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]].<ref name=GoldenTimes>{{cite web|title=Indian National League (I-League) 2011-12 Season Review|url=http://www.goaldentimes.org/indian-national-league-i-league-2011-12-season-review/|website=Goalden Times|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga telah dimulakan dalam usaha untuk memperkenalkan profesionalisme kepada bola sepak India.<ref name=GoldenTimes/> Walaupun cita-cita itu, yang tidak pernah dicapai. Semasa hari-hari Liga Bola Sepak Kebangsaan liga mengalami infrastruktur yang lemah dan tidak professionalisma dari kelab-kelab itu. Salah satu kelab dalam liga, [[FC Kochin]] lalu sudah tidak berfungsi pada tahun 2002 selepas ia telah mendedahkan bahawa kelab itu telah tidak dibayar gaji sejak tahun 2000 selepas menjalankan 2.5 crores kerugian musim itu.<ref>{{cite web|last1=Radhakrishnan|first1=M.G.|title=The final whistle|url=http://indiatoday.intoday.in/story/first-indian-professional-football-club-fc-kochin-faces-closure-as-players-migrate/1/219886.html|website=India Today|accessdate=11 July 2014}}</ref> Selepas sedekad penurunan dengan Liga Bola Sepak Kebangsaan, [[Persekutuan Bola Sepak India]] memutuskan ia adalah masa untuk perubahan dan penjenamaan semula peringkat bahagian di India.<ref>{{cite web|title=History|url=http://ileague.in/history/|website=ileague.in|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716214408/http://ileague.in/history/|url-status=dead}}</ref> ===Formasi=== Selepas NFL musim [[Liga Bola Sepak Kebangsaan India 2006-07|2006-07]], telah diumumkan bahawa [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] akan dilancarkan semula dan dijenamakan semula sebagai Liga-I musim 2007-08.<ref name="I-League relaunched">{{cite web|title=AIFF's I-League to have 10 teams|url=http://www.rediff.com/sports/2007/nov/21aiff.htm|website=Rediff|accessdate=11 July 2014}}</ref> Musim pertama liga terdiri daripada lapan pasukan daripada kempen NFL sebelumnya dan dua pasukan dari Divisyen 2 untuk membentuk liga 10 pasukan.<ref name="I-League relaunched"/> [[Oil and Natural Gas Corporation]] (ONGC), penaja gelaran NFL sebelumnya, dinamakan sebagai penaja gelaran Liga-I sebelum liga dimulakan pada November 2007.<ref>{{cite web|last1=Amin-ul Islam|first1=Mohammad|title=I-League partners ONGC cry foul|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/I-League-partners-ONGC-cry-foul/articleshow/2579593.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga turut mengumumkan berubah dalam sekatan pemain asing mereka dengan peraturan baru adalah bahawa semua kelab-kelab boleh menandatangani empat warga asing - tiga bukan dari Asia dan salah satu mesti Asia.<ref>{{cite web|title=I-League Clubs have Too Many Foreigners: Bhutia|url=http://www.outlookindia.com/news/article/ILeague-Clubs-have-Too-Many-Foreigners-Bhutia/668120|website=Outlook India|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga itu juga mengumumkan bahawa, untuk musim pertama, perlawanan akan disiarkan di [[TEN Action|Zee Sports]].<ref>{{cite web|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|website=Televisionpoint|accessdate=11 July 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Sepuluh kelab asal dalam musim pertama Liga-I adalah [[Air India FC|Air India]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], [[Dempo S.C.|Dempo]], [[East Bengal F.C.|East Bengal]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]], [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]], [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]], dan [[Chirag United Club Kerala|Viva Kerala]]. ===Musim awal (2007–2010)=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em; float:right;" |- !style="width:85px"|Musim !style="width:135px"|Juara |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2007–08|2007–08]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2008–09|2008–09]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2009–10|2009–10]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2010–11|2010–11]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2011–12|2011–12]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2012–13|2012–13]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] | [[Bengaluru FC]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2014–15|2014–15]] | [[Mohun Bagan]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2015–16|2015–16]] | [[Bengaluru FC]] |- | style="text-align:center" colspan="2"|{{Further2|<br />[[Senarai Juara bola sepak India|Juara bola sepak India]]}} |} Perlawanan Pertama Liga-I berlangsung pada 24 November 2007 di antara [[Dempo S.C.|Dempo]] dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]]. Perlawanan yang berlangsung di [[Stadium Fatorda]] di [[Margao]], berakhir 3-0 memihak kepada Dempo dengan [[Chidi Edeh]] menjaringkan gol yang pertama dalam sejarah liga pada minit ketiga.<ref>{{cite web|title=Dempo beat Salgaocar 3-0 with Chidi's brace|url=http://news.oneindia.in/2007/11/24/dempo-beat-salgaocar-3-0-with-chidis-brace-1195916716.html|website=ONE India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Selepas lapan belas pusingan ia adalah Dempo yang keluar sebagai juara yang pertama dalam Liga-I.<ref name="Hindu Dempo Champions 2007">{{cite web|title=Dempo SC is I-League champion|url=http://www.thehindu.com/sport/football/dempo-sc-is-ileague-champion/article3336931.ece|website=The Hindu|accessdate=14 July 2014}}</ref> [[Chirag United Club Kerala|Viva Kerala]] dan Salgaocar, bagaimanapun, berakhir sebagai kedua-dua pasukan pertama yang pernah tersingkir daripada Liga-I.<ref>{{cite web|title=Salgaocar, Viva Kerala relegated from I-League|url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/salgaocar-viva-kerala-relegated-from-i-league_10018495.html|website=Tha Indian|accessdate=14 July 2014}}</ref> Musim depan Liga-I telah diperluaskan dari 10 hingga 12 pasukan. [[Mumbai F.C.|Mumbai]], [[United S.C.|Chirag United]], [[Mohammedan S.C. (Kolkata)|Mohammedan]], dan [[Vasco S.C.|Vasco]] semua telah dinaikkan pangkat dari [[Liga-I Divisyen 2]] untuk diperkembangkan.<ref name="ILeague National Tournament">{{cite web|last1=Rajan|first1=P Sujesh|title=Is the I-League a national tournament?|url=http://archive.indianexpress.com/news/is-the-ileague-a-national-tournament-/364621/|website=Indian Express|accessdate=14 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, ini dibawa kebimbangan awal ke atas "negara" Liga-I yang bagaimana. Musim [[Liga-I 2008–09|2008–09]] akan melihat sebelas daripada dua belas pasukan datang dari tiga bandar yang berbeza. Musim sebelum melihat segala sepuluh pasukan berasal dari empat bandar yang berbeza.<ref name="ILeague National Tournament"/> [[Baichung Bhutia]], kemudian kapten [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|pasukan kebangsaan India]], berkata bahawa ia adalah tugas [[Persekutuan Bola Sepak India|persekutuan]] untuk menyebarkan permainan ini di seluruh negara dan ia perlu berlaku.<ref name="ILeague National Tournament"/> Tidak kira kritikan awal, Liga-I berjalan seperti yang dijadualkan dan sekali musim 2008-09 membuat kesimpulan ia adalah [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] yang berada di kedudukan teratas.<ref>{{cite web|title=Young Brothers outlast their elders|url=http://www.foxsportspulse.com/assoc_page.cgi?c=0-996-0-0-0&sID=12633&articleID=8880625&news_task=DETAIL|website=FOX Sports|accessdate=14 July 2014}}</ref> Kemudian, sebelum musim [[Liga-I 2009-10|2009-10]], liga sekali lagi berkembang daripada 12 pasukan untuk 14. Dalam usaha untuk membuat ini berlaku Salgaocar, Viva Kerala, [[Pune F.C.|Pune]], dan [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] semua telah dinaikkan pangkat dari Divisyen ke-2 kepada Liga-I.<ref name="Telegraph India Nationals">{{cite web|title=Shillong’s Lajong FC defy odds|url=http://www.telegraphindia.com/1090419/jsp/sports/story_10842811.jsp|website=Telegraph India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Ini membantu Liga-I mengekalkan beberapa kritikan tentang bagaimana liga negara itu seperti sekarang liga akan bermain dalam tujuh bandar/negeri yang berbeza: [[Goa]], [[Kerala]], [[Kolkata]], [[Mumbai]], [[Pune]], [[Punjab (India)|Punjab]], dan [[Shillong]].<ref name="Telegraph India Nationals"/> Selepas musim 2009-10 ia adalah Dempo yang berada di kedudukan teratas buat kali kedua dalam sejarah Liga-I.<ref name="Hindu Dempo Champions 2007"/> ===2010–sekarang=== ====Konflik dari pihak==== Pada 9 Disember 2010, [[Persekutuan Bola Sepak India]] menandatangani 15 tahun, perjanjian 700 crore dengan [[Reliance Industries]] dan [[IMG (company)|Kumpulan Pengurusan Antarabangsa]] dari Amerika Syarikat.<ref name="IMG Deal 2010">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms?referral=PM|website=Times of India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Perjanjian itu memberikan IMG-Reliance hak komersial eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, video, francais, dan hak untuk mewujudkan satu liga bola sepak yang baru.<ref name="IMG Deal 2010"/> Perjanjian ini muncul selepas AIFF berakhir perjanjian 10 tahun mereka dengan [[TEN Action|Zee Sports]] lima tahun awal tahun dari pada bulan Oktober 2010.<ref>{{cite web|title=AIFF approaches Jindal, Videocon to sponsor I-League|url=http://topnews.in/sports/aiff-approaches-jindal-videocon-sponsor-i-league-214114|website=Top News|accessdate=14 July 2014}}</ref> Dua bulan kemudian, pada 8 Februari 2011, ia telah melaporkan bahawa dua belas empat belas kelab Liga-I mengadakan mesyuarat swasta di [[Mumbai]] untuk membincangkan isu-isu yang berterusan berkaitan dengan liga.<ref name="Owners Meeting February 2011">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Football : BREAKING NEWS (8th February, 2012) : I-League Clubs On War Path With AIFF?|url=http://www.thehardtackle.com/2012/indian-football-breaking-news-8th-february-2012-i-league-clubs-on-war-path-with-aiff/|website=The Hard Tackle|accessdate=14 July 2014}}</ref> Ia tidak pernah didedahkan apa yang sebenarnya diperkatakan di mesyuarat ini.<ref name="Owners Meeting February 2011"/> Kemudian, pada 22 Februari, telah diumumkan bahawa dua belas kelab Liga-I yang menghadiri mesyuarat itu tidak akan menandatangani [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] - Kertas pelesenan untuk bermain di dalam Liga-I.<ref name="TOI Clubs Refuse">{{cite web|title=I-League clubs refuse to accept AIFF diktat|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/I-League-clubs-refuse-to-accept-AIFF-diktat/articleshow/11982740.cms|website=Times of India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Sebab untuk ini adalah kerana kelab-kelab Liga-I tidak berpuas hati atas hakikat bahawa IMG-Reliance setakat ini telah melakukan apa-apa untuk menggalakkan Liga-I dan mereka menuntut Liga-I dibuat entiti berasingan daripada kedua-dua AIFF dan IMG-Reliance.<ref name="TOI Clubs Refuse"/> Pada masa ini namun ada khabar angin bahawa IMG-Reliance telah merancang ke atas pembaharuan Liga-I sepanjang garis yang sama seperti [[Liga Bola Sepak Utama (MLS)|Liga Bola Sepak Utama]] Amerika Syarikat untuk musim 2012-13.<ref name="TOI Clubs Refuse"/> Pada 11 Mac 2012, berikutan pembubaran dua bekas kelab Liga-I – [[JCT FC|JCT]] dan [[Mahindra United]], telah diumumkan bahawa kelab-kelab Liga-I akan membentuk organisasi mereka sendiri yang dikenali sebagai ''Persatuan Bola Sepak Profesional Kelab-kelab India'' (IPFCA) untuk melindungi kepentingan mereka dan menggalakkan bola sepak di India.<ref name="Hindu March 2012">{{cite web|title=I-League club owners press for sustainable revenue model|url=http://www.thehindu.com/sport/football/article2982415.ece|website=The Hindu|accessdate=14 July 2014}}</ref> Setiap kelab, kecuali [[HAL SC|HAL]] dan AIFF–pemilik [[Pailan Arrows]], menyertai organisasi yang baru ditubuhkan.<ref name="Hindu March 2012"/> Tidak lama selepas itu, ia telah mengumumkan bahawa akan ada mesyuarat yang diadakan antara AIFF itu, IMG-Reliance, dan IPFCA pada 20 April 2012. Dalam mesyuarat ini, IMG-Reliance akan membentangkan rancangan mereka bagaimana mereka akan mengembangkan Liga-I tetapi mesyuarat itu tidak pernah diadakan atas sebab-sebab yang tidak diketahui.<ref name="AIFF IPFCA Non-Meeting">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=AIFF and IMG-Reliance’s ‘Slack’ behaviour results in no plan on Indian football being presented|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/3059078|website=Goal.com|accessdate=14 July 2014}}</ref> Kemudian, pada 4 Mei 2012, AIFF dihoskan mesyuarat terakhir ad hoc - mesyuarat tahunan antara [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] dan AIFF untuk menilai pertumbuhan bola sepak India. Presiden AFC pada masa itu, [[Zhang Jilong]], turut hadir di mesyuarat ini.<ref name="IPFCA Ad hoc">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=AFC president Zhang Jilong greeted with I-League clubs’ absence|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/05/05/3081509/afc-president-zhang-jilong-greeted-with-i-league-clubs|website=Goal.com|accessdate=14 July 2014}}</ref> Dilaporkan bahawa IPFCA akan menggunakan mesyuarat ini untuk menyuarakan rasa tidak senang di AIFF dan IMG-Reliance tetapi persatuan itu tidak pernah muncul pada mesyuarat itu.<ref name="IPFCA Ad hoc"/> Pada 18 Jun 2012 IPFCA secara rasmi yang dibenarkan di bawah Akta Persatuan 1960.<ref name="IPFCA Society">{{cite web|title=IPFCA office bearers nominated|url=http://www.sportskeeda.com/football/ipfca-office-bearers-nominated/|website=SportsKeeda|accessdate=14 July 2014}}</ref> ====Peningkatan liga==== Walaupun perang berterusan antara AIFF, IMG-Reliance, dan IPFCA, liga tidak berjaya untuk meningkatkan produknya di padang dan kesedaran melakukan peningkatan dalam tempoh ini. Semuanya bermula apabila [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan bola sepak India]] mengambil bahagian dalam [[Piala Asia]] di [[Piala Asia 2011|2011]] untuk kali pertama dalam 27 tahun.<ref>{{cite web|title=After 27 years, India bids to make mark on Asian Cup|url=http://www.dawn.com/news/595840/after-27-years-india-bids-to-make-mark-on-asian-cup|website=Dawn|accessdate=15 July 2014}}</ref> Walaupun tersingkir di peringkat kumpulan selepas tewas ketiga-tiga perlawanan, India yang kembali ke tanah air menjadi semakin popular berbanding sebelum ini. [[Subrata Pal]], dari [[Pune F.C.|Pune]] mendapat populariti yang paling banyak selepas persembahan hebat beliau dalam gol untuk India ketika di Piala Asia.<ref>{{cite web|title=Subrata Pal the spiderman on trial in Germany|url=http://www.indianfootballnetwork.com/blog/2012/07/17/subrata-pal-the-spiderman-on-trial-in-germany/|website=Indian Football Network|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pada masa yang sama, sebelum Piala Asia, [[Sunil Chhetri]] menjadi pemain bola sepak India kedua dalam era bola sepak moden untuk bergerak di luar negara apabila dia menandatangani untuk [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] di [[Liga Bola Sepak Utama (MLS)|Liga Bola Sepak Utama]] pada 2010. Beliau juga menjadi yang pertama dieksport India dari Liga-I.<ref>{{cite web|title=KC Wizards sign Sunil Chhetri – will be first Indian player to play in MLS|url=http://theoriginalwinger.com/2010-03-26-kc-wizards-sign-sunil-chhetri-will-be-first-indian-player-to-play-in-mls|website=The Original Winger|accessdate=15 July 2014|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314135603/http://theoriginalwinger.com/2010-03-26-kc-wizards-sign-sunil-chhetri-will-be-first-indian-player-to-play-in-mls|url-status=dead}}</ref> Liga kemudian diberi rangsangan utama dari derby utamanya, [[Kolkata derby]], di antara [[East Bengal F.C.|East Bengal]] dan [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]]. Pada 20 November 2011, 90,000 orang menonton di [[Stadium Salt Lake]] dan Mohun Bagan mengalahkan East Bengal 1-0.<ref>{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=Mohun Bagan 1-0 East Bengal – Marines Go Second As Trevor Morgan Suffers First Derby Defeat|url=http://www.goal.com/en-india/match/mohun-bagan-vs-east-bengal/1215860/report|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Liga juga menyaksikan pengembangan yang lebih ke kawasan-kawasan lain dengan promosi [[United Sikkim F.C.|United Sikkim]] dari Divisyen 2,<ref>{{cite web|last1=Mangar|first1=Nirmal|title=United Sikkim enters I-League - Draw for Bhaichung boys|url=http://www.samachar.com/united-sikkim-enters-i-league-meseLqghgfc.html|website=Samachar|accessdate=15 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716072158/http://www.samachar.com/united-sikkim-enters-i-league-meseLqghgfc.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, mereka tidak bertahan lama dan masalah kewangan menyaksikan mereka tersingkir musim berikutnya.<ref>{{cite web|last1=Srivastava|first1=Ayush|title=Club management to blame for United Sikkim's relegation|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/04/22/3921495/club-management-to-blame-for-united-sikkims-relegation|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Sementara itu, ketika liga terus berkembang, begitu juga permintaan pemain. Semasa ini banyak pemain India mahu melakukan percubaan ke kelab luar negara, terutamanya di Eropah. Selepas kembali dari MLS, Sunil Chhetri dan rakan sepasukan antarabangsa [[Jeje Lalpekhlua]] telah dipanggil untuk ujian di pasukan [[Rangers F.C.|Rangers]] pada 2011 dalam [[Liga Perdana Scotland]].<ref>{{cite web|title=Jeje Lalpekhlua, Sunil Chhetri at Glasgow Rangers|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Jeje-Lalpekhlua-Sunil-Chhetri-at-Glasgow-Rangers/articleshow/10886660.cms|website=Times of India|accessdate=15 July 2014}}</ref> Subrata Pal mempunyai ujian percubaan di [[RB Leipzig]] sebelum akhirnya menandatangani untuk [[FC Vestsjælland|Vestsjælland]] pada 2014.<ref>{{cite web|title=Subrata Paul signs 6-month contract with FC Vikings|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Subrata-Paul-signs-6-month-contract-with-FC-Vikings/articleshow/29618387.cms|website=Times of India|accessdate=15 July 2014}}</ref> Dan [[Gurpreet Singh Sandhu]] kemudian menjalani percubaan di [[Liga Perdana Inggeris]] pasukan [[Wigan Athletic F.C.|Wigan Athletic]].<ref>{{cite web|title=Gurpreet Singh Sandhu set for a trial cum training stint with Wigan Athletic|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/07/15/3243610/gurpreet-singh-sandhu-set-for-a-trial-cum-training-stint|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pada masa yang sama, kerana permintaan pemain India di luar negara meningkat, permintaan untuk warga asing yang berkualiti tinggi di dalam Liga-I juga meningkat. Bekas pemain antarabangsa [[Liga-A]] tahun ini [[Carlos Hernández (pemain bola sepak)|Carlos Hernández]] dari {{nft|Costa Rica}} menandatangani dengan [[United S.C.|Prayag United]] sebelum musim [[Liga-I 2012–13|2012–13]] dari [[Melbourne Victory FC|Melbourne Victory]].<ref>{{cite web|title=Carlos signs one year deal with Prayag United|url=http://www.indiansportsnews.com/top-stories/15302-carlos-signs-one-year-deal-with-prayag.html|website=Indian Sports News|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pemain antarabangsa {{nft|Lubnan}} [[Bilal Najjarine]] turut menandatangani dengan [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] pada 2012.<ref>{{cite web|last1=Srivastava|first1=Ayush|title=Lebanese defender Bilal Najjarin leaves Churchill Brothers|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/01/24/3697682/lebanese-defender-bilal-najjarin-leaves-churchill-brothers|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> ==Format Kejohanan== ===Kejohanan=== Sejak liga bermula pada tahun 2007 peraturan liga telah berubah hampir setiap tahun. Pada masa ini liga mempunyai 11 pasukan tetapi musim sebelumnya terdapat 13 kelab di I-League. Setiap kelab bermain antara satu sama lain dua kali sepanjang musim ini, sekali di rumah dan yang lain berada di rumah sebenar. Pasukan yang memenangi perlawanan yang menerima tiga mata manakala kedua-dua pasukan mendapat satu mata jika mereka seri. Pasukan yang Kalah tidak diberi sebarang mata. Pada akhir musim ini, pasukan dengan mata yang paling banyak akan memenangi liga.<ref>{{cite web|title=2013-14 Regulations|url=http://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|website=The All India Football Federation|accessdate=27 June 2014|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802154856/https://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|url-status=dead}}</ref> ===Kelayakan AFC=== Kelab daripada pelbagai Liga-I khususnya mengambil bahagian di peringkat antarabangsa dalam [[Piala AFC]], Walau bagaimanapun, beberapa kelab Liga-I mempunyai peluang untuk layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. Dari tahun 2007 hingga 2011, juara musim sebelumnya Liga-I telah dibenarkan untuk bermain dalam kelayakan ke Liga Juara-Juara AFC.<ref>{{cite web|title=India Gets AFC Champions League Slot|url=http://i-league.org/?p=9546|website=I-League|accessdate=27 June 2014}}</ref> Kemudian dari 2011 hingga 2013 tiada kelab Liga-I bermain dalam kelayakan sehingga [[Pune F.C.|Pune]] pada tahun 2014 selepas kelab itu lulus Kriteria Pelesenan AFC.<ref>{{cite web|last1=Sarmah|first1=Bhargab|title=Pune FC In AFC Champions League, Club World Cup Bid, U19 I-League And Other Things To Watch Out For In 2014|url=http://www.thehardtackle.com/2014/pune-fc-in-afc-champions-league-club-world-cup-u19-i-league-and-other-things-to-watch-out-for-in-2014/|website=The Hard Tackle|accessdate=27 June 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, sehingga ke hari ini, tidak ada kelab dari Liga-I yang telah benar-benar layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. ==Penajaan== <!-- Deleted image removed: [[File:I-League logo.png|175px|thumb|The old ONGC I-League logo.]] --> Sejak dari asal [[Liga Bola Sepak Negara (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]], liga India sentiasa ditaja. Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 Penaja terakhir dari Liga Bola Sepak Kebangsaan yang lama , [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]], di mana dibawa masuk sebagai penaja, membuat liga dikenali sebagai ''Liga-I ONGC''.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=ONGC Agrees To Sponsor The I-League|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/08/26/1461617/ongc-agrees-to-sponsor-the-i-league|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]], perjanjian dengan ONGC tidak diperbaharui dan Liga-I ditinggalkan tanpa perjanjian penajaan sehingga 2013.<ref>{{cite web|last1=Santikari|first1=Soumalya|title=All India Football Federation wants to jazz up I-League from next season|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aiff-wants-to-jazz-up-i-league-from-next-season/1/169948.html|website=India Today|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada 24 September 2013, telah diumumkan bahawa Syarikat [[telekomunikasi]], [[Bharti Airtel|Airtel]] akan menjadi penaja baru Liga-I, menjadikan liga dikenali sebagai ''Liga-I Airtel''.<ref>{{cite web|title=AIFF signs up Airtel for new I-League season|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4630/soccerex/2013/09/24/4285010/aiff-signs-up-airtel-for-new-i-league-season|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada Disember 2014, telah diumumkan bahawa [[Hero MotoCorp]] akan menggantikan Airtel sebagai penaja utama untuk liga dan dengan itu liga akan dikenali sebagai ''Liga-I Hero''.<ref>{{cite web|url=http://i-league.org/hero-i-leagues-1st-kolkata-derby-on-jan-25/|title=Hero I-League's 1st Kolkata Derby on Jan 25|date=28 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! Musim ! Penaja |- | 2007-2011 | [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]] |- | 2011-2013 | ''tiada'' |- | 2013-2014 | [[Airtel]] |- | 2014-''Sekarang'' | [[Hero MotoCorp|Hero]] |} ==Liputan media== ===India=== Sejak tahun Liga-I 2007 telah berjaya mencari jalan untuk disiarkan, yang drastik dalam meningkatkan profil dan populariti liga. Sebelum musim sulung [[Liga-I 2007-08|2007-08]], [[Persekutuan Bola Sepak India]] mencapai persetujuan dengan [[TEN Action|Zee Sports]] untuk menyiarkan 45 daripada 90 perlawanan musim itu dengan [[TEN Sports]] menyiarkan 15 perlawanan dalam pusingan yang pertama.<ref name=HinduTelevision>{{cite web|title=I-League kicks off on Nov. 24|url=http://www.hindu.com/2007/11/22/stories/2007112263001900.htm|website=The Hindu|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian dengan Zee Sports merupakan kesinambungan daripada perjanjian 10 tahun dicapai antara AIFF dan Zee Sports pada tahun 2005.<ref name="Ten Year Deal">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=Zee Sports Wants A Review In The 10 Year Deal With The AIFF|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/10/16/1563971/zee-sports-wants-a-review-in-the-10-year-deal-with-the-aiff|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2009, Zee Sports dilaporkan menghantar surat kepada AIFF meminta Persekutuan untuk mengkaji semula kontrak 10 tahun selepas kebimbangan telah dibangkitkan oleh penyiar yang liga tidak menarik banyak penaja menyukainya.<ref name="Ten Year Deal"/> Pada bulan Ogos 2010 ia telah mendedahkan bahawa terdapat cadangan krisis antara AIFF dan Zee Sports atas kebimbangan ini dan bahawa terdapat peruntukan dalam perjanjian 10 tahun itu berkata ia boleh dikaji semula selepas lima tahun pertama.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=I-League: AIFF And Zee Sports Still Locked In Reviewing Their Contract As The Friendly Games And I-League Lurk|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2010/08/05/2056547/i-league-aiff-and-zee-sports-still-locked-in-reviewing-their|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Kemudian, pada bulan Oktober 2010, ia telah mendedahkan bahawa AIFF telah memutuskan untuk menamatkan perjanjian 10 tahun dengan Zee Sports lima bulan awal.<ref name="Zee Compensation">{{cite web|title=Zee demands Rs70 crore compensation from AIFF|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-demands-rs70-crore-compensation-from-aiff/702994/|website=Indian Express|accessdate=9 July 2014}}</ref> Ia juga mengumumkan bahawa AIFF telah membariskan [[IMG (syarikat)|IMG]]-[[Reliance Industries|Reliance]] sebagai rakan kongsi hak pemasaran baru liga dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan kebangsaan]].<ref name="Zee Compensation"/> Ia juga mengumumkan bahawa Zee Sports mahu Rs. 70 crore dalam pampasan bagi AIFF menamatkan kontrak 10 tahun sebelumnya.<ref name="Zee Compensation"/> Perjanjian dengan IMG-Reliance telah diumumkan secara rasmi pada 9 Disember 2010.<ref name="IMG Deal">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms|website=Times of India|accessdate=9 July 2014}}</ref> Melalui perjanjian ini, IMG-Reliance telah diberi hak eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, filem, video dan data, harta intelek, francais dan hak liga baru.<ref name="IMG Deal"/> Walau bagaimanapun, walaupun perjanjian ini, musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]] yang lalu tanpa mana-mana pekongsi penyiaran nasional.<ref>{{cite web|title=I-League kicks off without title sponsor, TV coverage|url=http://www.deccanherald.com/content/117432/content/213868/we-have-comments-tool.html|website=Deccan Herald|accessdate=9 July 2014}}</ref> AIFF mula menjemput cadangan namun bagi siaran stesen penyiaran baru tetapi ia hanya akan menjadi untuk musim 2010-11. Ia adalah sepuluh mengumumkan pada 3 Februari 2010 bahawa saluran Bengali tempatan, [[Mahuaa Bangla]], akan menjadi satu-satunya penyiar daripada liga untuk sepanjang musim ini.<ref>{{cite web|last1=Chaudhuri|first1=Arunava|title=Bengali TV channel Mahua Bangla to show I-League|url=http://www.sportskeeda.com/football/bengali-tv-channel-mahua-bangla-to-show-i-league/|website=SportsKeeda|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada bulan September 2010, selepas bencana yang adalah musim 2010-11 untuk televisyen di dalam Liga-I, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai persetujuan dengan penyiar tempatan ''Komunikasi Brand Value'' mempunyai permainan ditunjukkan setempat pada [[News Time]] di Bengal Barat dan Assam untuk satu musim.<ref>{{cite web|title=I-League: Regional Broadcast partner announced|url=http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|website=Arunfoot|accessdate=9 July 2014|archive-date=2014-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227023210/http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2011, telah diumumkan bahawa satu perjanjian dengan penyiaran kebangsaan telah ditemui dan yang bersama dengan [[TEN Action]] untuk satu musim.<ref name="TEN Action 2011">{{cite web|title=I-League 2011-12: Exciting Times Ahead|url=http://www.thehardtackle.com/2011/i-league-2011-12-exciting-times-ahead/|website=The Hard Tackle|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian itu termasuk 75 perlawanan untuk musim [[Liga-I 2011-12|2011-12]].<ref name="TEN Action 2011"/> Kemudian, selepas musim 2011-12, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai satu perjanjian mega dengan [[TEN Sports]] untuk menyiarkan Liga-I dan pasukan kebangsaan selama tiga tahun.<ref name="TEN Sports Three">{{cite web|title=IMG-Reliance, Ten Sports in 3-year I-League TV deal|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k12/oct/oct42.php|website=Indian Television|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian, yang bermula untuk usim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dan akan berakhir selepas musim [[Liga-I 2014-15|2014-15]], akan menyaksikan TEN akan digunakan untuk siaran 75 perlawanan semusim.<ref name="TEN Sports Three"/> ===Seluruh Dunia=== Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 dan perjanjian itu dengan [[TEN Action|Zee Sports]] dan [[TEN Sports]] telah diumumkan bahawa TEN Sports di Timur Tengah dan Zee Sports di Amerika Syarikat akan menyiarkan 30 perlawanan secara langsung untuk musim [[Liga-I 2007-08|2007-08]].<ref name=HinduTelevision/> ==Kritikan== ===Kedudukan Kewangan=== Salah satu kritikan utama Liga-I telah menjadi ketidakstabilan kewangan liga berterusan.<ref name="THT Financial Trouble">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Club Football: How Financially Sustainable Is Football In India?|url=http://www.thehardtackle.com/2011/indian-club-football-how-financially-sustainable-is-football-in-india/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Sejak liga bermula pada tahun 2007 liga menyaksikan empat kelab bubar operasi mereka – [[Chirag United Club Kerala|Chirag United Kerala]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], dan [[Pailan Arrows]].<ref name="TOI Pailan Disbands">{{cite web|last1=Ganguly|first1=Abhishek|title=AIFF disbands Pailan Arrows outfit|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-disbands-Pailan-Arrows-outfit/articleshow/22149611.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref><ref name="THT Chirag Kerala Disband">{{cite web|last1=Ajgoankar|first1=Ashlesh|title=Indian Football: Can Kerala Produce Next I.M. Vijayan?|url=http://www.thehardtackle.com/2013/indian-football-can-kerala-produce-next-i-m-vijayan/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Apabila JCT dibubarkan, ketua operasi, Samir Thapar menyatakan bahawa ketiadaan sebarang pendedahan yang boleh dipercayai dan wang sebagai alasan utama untuk pembubaran JCT.<ref name="THT Financial Trouble"/> Majoriti kelab-kelab dalam liga bergantung kepada penaja utama dana pasukan melalui musim sekurang-kurangnya. Ini adalah disebabkan oleh hakikat bahawa kelab di Liga-I tidak bergantung kepada pendapatan daripada jualan barangan atau jualan tiket dan bahawa pendapatan televisyen pergi terus kepada [[Persekutuan Bola Sepak India]] dan bukannya kelab-kelab.<ref name="THT Financial Trouble"/> Pada masa ini kehadiran di dalam Liga-I sedang menderita kerana musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] hanya purata 5,618 setiap permainan.<ref name="I-League attendance">{{cite web|title=I-League 13/14: Avg Spectators Of Clubs|url=http://i-league.org/?p=13557|website=I-League|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144031/http://i-league.org/?p=13557|url-status=dead}}</ref> [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] purata kebanyakan penonton yang musim itu dengan purata 17.068 manakala [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] akhirnya menjadi satu-satunya kelab Liga-I selesai dengan purata kehadiran lebih 10,000 apabila selesai pada 11.308 setiap permainan.<ref name="I-League attendance"/> Sebahagian daripada sebab untuk ini kehadiran selain daripada kekurangan pemasaran telah dinamakan sebagai fakta bahawa kebanyakan perlawanan Liga-I bermula pada sebelah petang apabila ia terlalu panas untuk peminat daripada waktu malam.<ref>{{cite web|last1=Malhotra|first1=Kratik|title=Fanview: Have Your Say - Would You Prefer Watching I-League Matches At The Cooperage Ground In The Afternoon Or Evening?|url=http://www.goal.com/en-india/news/2292/editorials/2011/06/12/2528478/fanview-have-your-say-would-you-prefer-watching-i-league-matches-|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ===Institusi bola sepak=== Kelab bola sepak yang paling banyak di India adalah dipanggil pasukan''Institusi''.<ref name=THTInstitutionalPart1>{{cite web|last=Sengupta|first=Somnath|title=Institutional Sides in Indian Football : Future Uncertain ? (Part-1)|url=http://www.thehardtackle.com/2011/institutional-sides-in-indian-football-future-uncertain-part-1/|work=The Hard Tackle|accessdate=19 July 2012}}</ref> Ini bermakna ia adalah sukar untuk pemain atau jurulatih untuk menjadi profesional yang lengkap.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pemain yang bermain untuk pasukan institusi juga akan bekerja pada kerja sepenuh masa di luar permainan untuk syarikat pasukan yang ditajanya.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Ini adalah model yang lebih yang sama ditemui di Jepun sebelum pengenalan [[Liga J.]].<ref name=Soccerphile>{{cite web|last=Hood|first=Christopher|title=History of Japanese Football|url=http://www.soccerphile.com/soccerphile/archives/wc2002/fo/co/jf.html|work=Soccerphile|accessdate=19 July 2012}}</ref> Positif bahawa pasukan biasanya juga mempunyai sumber dengan pemain mendapatkan wang yang baik dan prospek pekerjaan selepas selesai hari bola sepak mereka.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Dari sudut negatif, pasukan hanya mewakili beberapa ribu pekerja dan bukan seluruh kota dan dengan itu tidak mendapat sokongan luas.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pada 21 Februari 2014 ia secara rasmi mengumumkan bahawa dua lagi Kelab institusi di dalam Liga-I – [[Air India FC|Air India]] dan [[ONGC F.C.|ONGC]] – telah dibuang daripada Liga-I dan bahawa semua Kelab institusi lain yang tidak akan dibenarkan untuk mengambil bahagian dalam liga.<ref>{{cite web|last1=Noronha|first1=Anselm|title=Air India and ONGC FC officially out of next season's I-League - report|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/02/21/3767975/air-india-and-ongc-fc-officially-out-of-next-seasons-i|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ==Kelab== ==Ketua Jurulatih== <!--{{See also|List of I-League head coaches}}--> Peranan ketua jurulatih di dalam pilihan Liga-I dari kelab ke kelab. Beberapa kelab dalam Liga-I-suka untuk melantik pengarah teknikal dan juga ketua jurulatih dan pengarah teknikal bagi sebahagian besar diberi kuasa yang memilih skuad dan kadang-kadang pengurusan pasukan keseluruhan.<ref name="AIFF Strict TDs">{{cite web|title=AIFF is set to act strict|url=http://www.telegraphindia.com/1140509/jsp/sports/story_18323654.jsp#.U7BZY41dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Persekutuan Bola Sepak India]] tidak mengenakan keperluan pelesenan bagi ketua jurulatih di dalam Liga-I, peraturan adalah bahawa ketua jurulatih mesti mempunyai Lesen-A AFC untuk jurulatih di dalam Liga-I, bagaimanapun, beberapa Kelab dan jurulatih seperti [[Subhash Bhowmick]], [[Subrata Bhattacharya (pemain bola sepak)|Subrata Bhattacharya]], [[Sukhwinder Singh (jurulatih bola sepak)|Sukhwinder Singh]], dan [[Bimal Ghosh]] dikenali kerana menerima peranan pengarah teknikal untuk memintas keperluan Ketua bimbingan tanpa Lesen-A.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Ini telah membeli kira-kira banyak berita kontroversi dalam Liga-I, Yang baru menjadi ialah apabila [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dengan Subhash Bhowmick berjalan seluruh pasukan di dalam dan luar padang tetapi tidak memenangi anugerah "Jurulatih Terbaik" kerana disenaraikan sebagai pengarah teknikal dan bukan ketua jurulatih.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Melihat ini, pengarah teknikal AIFF, [[Rob Baan]], dan juga yang lain, menyokong persekutuan itu mewajibkan kedua-dua pengarah teknikal dan Ketua jurulatih untuk mempunyai Lesen-A AFC.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Pada 14 Mei 2014 ini telah secara rasmi dimasukkan ke dalam perbuatan oleh AIFF semasa mesyuarat jawatankuasa pelesenan Liga-I mereka.<ref>{{cite web|title=A-Licence degree must for technical directors: AIFF|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/A-Licence-degree-must-for-technical-directors-AIFF/articleshow/35120576.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> Dari segi prestasi bimbingan, selepas tujuh musim pertama Liga-I, seorang ketua jurulatih India telah memenangi Liga-I empat kali manakala ketua jurulatih asing telah memenangi tiga kali. [[Zoran Đorđević]] dari [[Serbia]] adalah Ketua jurulatih asing yang pertama pernah untuk memenangi Liga-I<ref>{{cite web|title=I-League: Don't Let The Players Go - Zoran Djordjevic|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/04/20/1218789/i-league-dont-let-the-players-go-zoran-djordjevic|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> manakala jurulatih kedua adalah [[Karim Bencherifa]] daripada [[Maghribi]].<ref>{{cite web|title=AIFF suspends Ashley Bengaluru FC coach banned for 4 matches and fined Rs 50,000|url=http://www.telegraphindia.com/1140424/jsp/sports/story_18273052.jsp#.U7BggI1dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] dari [[England|Inggeris]] merupakan jurulatih asing yang terbaru untuk memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]].<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC retain coach Ashley Westwood|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-retain-coach-Ashley-Westwood/articleshow/37129509.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Armando Colaco]] merupakan jurulatih India pertama yang memenangi Liga-I dalam pusingan pembukaan liga dan beliau mempunyai tiga kejuaraan Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Majumdar|first1=Samya|title=East Bengal Should Continue With Armando Colaco Next Season|url=http://www.thehardtackle.com/2014/east-bengal-should-continue-with-armando-colaco-next-season/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Mariano Dias]] adalah satu-satunya jurulatih India yang lain untuk memenangi Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Bhutani|first1=Rahul|title=Churchill Brothers – Defending I-League Champions Stare At A Possible Relegation|url=http://www.thehardtackle.com/2014/churchill-brothers-defending-i-league-champions-stare-at-a-possible-relegation/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> Paling terkini pelantikan Ketua bimbingan Biswajit Bhattacharya sebagai ketua jurulatih [[East Bengal F.C.|East Bengal]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> Ketua Jurulatih semasa di dalam Liga-I ialah: {| class="wikitable sortable" !Negara !Nama !Kelab !Dilantik |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Khalid_Jamil_At_Mumbai_FC_Pre_Match_Conference.JPG|thumb|80px]]{{sortname|Khalid|Jamil}} || [[Mumbai F.C.|Mumbai]] || 2009<ref>{{cite web|title=Mumbai FC Sign A Japanese Striker|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1493753/|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Thangboi|Singto}} || [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] || 22 Januari 2013<ref>{{cite web|title=Shillong Lajong FC Part Ways With Desmond Bulpin|url=http://www.shillonglajong.com/shillong-lajong-fc-part-ways-with-desmond-bulpin|website=Shillong Lajong Football Club|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Derrick|Pereira}} || [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] || 3 Mei 2013<ref>{{cite web|title=Salgaocar FC signs Derrick as coach|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Salgaocar-FC-signs-Derrick-as-coach/articleshow/19859981.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Australia|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Trevor Morgan (footballer).jpg|thumb|60px]]{{sortname|Trevor|Morgan|Trevor Morgan (footballer)}} || [[Dempo S.C.|Dempo]] || 27 Mei 2013<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Arthur Papas is the new manager of former I-League champions, Dempo SC|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/05/27/4008526/breaking-arthur-papas-is-the-new-manager-of-former-i-league?ICID=HP|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Westwood, Ashley.jpg|thumb|80px]][[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] || [[Bengaluru FC]] || 2 Julai 2013<ref>{{cite web|title=Ashley Westwood appointed JSW coach for upcoming I-League season|url=http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014|archive-date=2013-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705210833/http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|url-status=dead}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || Santosh Kashyap || [[Royal Wahingdoh F.C.|Royal Wahingdoh]] || 2014<ref>{{cite web|title=2nd Div League: Royal Wahingdoh FC|url=http://i-league.org/?p=10937|website=I-League|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Morocco|{{flagicon|MAR}}}} || {{sortname|Karim|Bencherifa}} || [[Pune F.C.|Pune]] || 9 Jun 2014<ref name="sports.ndtv.com">{{cite web|title=Pune FC appoint Karim Bencherifa as coach|url=http://sports.ndtv.com/football/news/225388-pune-fc-appoint-karim-bencherifa-as-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || {{sortname|Stuart|Watkiss}} || [[Bharat FC]] || 5 November 2014 |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Sanjay sen.jpg|thumb|60px]]{{sortname|Sanjoy|Sen}} || [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] || 9 Disember 2014<ref>{{cite web|title=Mohun Bagan appoint Sanjoy Sen as their new coach|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2014/12/09/6897682/sen-appointed-bagans-coach?ICID=TP_HN_HP_RI_0_2|website=Goal.com|accessdate=23 December 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Mateus|Costa}} || [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]] || 10 Januari 2015<ref>{{cite web|last1=Mohan|first1=Srinivasan|title=Mateus Costa-Bengalurus defence is very good|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/10/7825442/mateus-costa-bengalurus-defense-is-very-good?ICID=TP_NL_5|website=Goal.com|accessdate=10 January 2015}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Biswajit|Bhattacharya}} || [[East Bengal F.C.|East Bengal]] || 19 Jun 2015<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> |} ==Statistik dan pemain== ===Statistik bermusim=== [[File:Sunil Chhetri.jpg|thumb|Sunil Chhetri, satu-satunya pemain India untuk memenangi keseluruhan kasut emas.]] {| class="wikitable sortable" |- ! Musim !! Jumlah Gol !! Perlawanan dimainkan !! Purata setiap Permainan |- | [[Liga-I 2007–08|2007–08]] || 226 || 90 || 2.51<ref>{{cite web|title=I-League 2007-08|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2007-2008/regular-season/r5773/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]] || 318 || 132|| 2.41<ref>{{cite web|title=I-League 2008-09|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2008-2009/regular-season/r7539/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]] || 486 || 182 || 2.67<ref>{{cite web|title=I-League 2009-10|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2009-2010/regular-season/r10302/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]] || 489 || 182 || 2.69<ref>{{cite web|title=I-League 2010-11|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2010-2011/regular-season/r13090/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]] || 521 || 182 || 2.88<ref>{{cite web|title=I-League 2011-12|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2011-2012/regular-season/r16043/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]] || 530 || 182 || 2.91<ref>{{cite web|title=I-League 2012-13|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20122013/regular-season/r18294/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]] || 402 || 156 || 2.47<ref name="2013 season">{{cite web|title=I-League 2013-14|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20132014/regular-season/r22699/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2014–15|2014–15]] || 280 || 110 || 2.55<ref>{{cite web|title=I-League 2014-15|url=http://uk.soccerway.com/national/india/i-league/20142015/regular-season/r29929/|website=Soccerway|accessdate=24 August 2015}}</ref> |} ===Penjaring Teratas=== {{Main|Kasut Emas Liga-I}} Musim selepas musim, pemain di dalam Liga-I bersaing untuk gelaran [[Kasut Emas Liga-I|kasut emas]], yang diberikan pada akhir setiap musim untuk penjaring terbanyak di seluruh musim. Pemenang terbaru Kasut Emas adalah [[Sunil Chhetri]], [[Darryl Duffy]], dan [[Cornell Glenn]], yang memenangi Kasut Emas pada akhir musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] selepas menjaringkan 14 gol setiap satu. [[Odafe Onyeka Okolie]] dan [[Ranti Martins]] kedua-duanya kini pemegang gelaran kasut emas dengan masing-masing tiga. Kedua-dua warga Nigeria membentuk tujuh kasut emas yang dimenangi, yang juga paling banyak kewarganegaraan dalam liga. {{col-start}} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Pemenang Kasut Emas Liga-I !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11">{{cite web|title=From the history books|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=1965|website=The All Indian Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|26 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|30 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|32 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|27 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|title=Ranti Martins voted Best Player of I-League 2012-13|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5019|website=The All India Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |rowspan="3"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |rowspan="3" style="text-align:center"|14 |rowspan="3" style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- !scope="row"|{{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] |[[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- !scope="row"|{{flagicon|TRI}} [[Cornell Glenn]] |[[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|17 | |} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Penjaring Teratas India !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Baichung Bhutia]] |[[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers">{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=League: Sunil Chhetri two goals away from surpassing Bhaichung Bhutia’s 17-year-old record|url=https://cricket.yahoo.com/news/league-sunil-chhetri-two-goals-114752578.html|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] |[[Mahindra United]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] |[[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Chinadorai Sabeeth]] |[[Pailan Arrows]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[C.K. Vineeth]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|7 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |style="text-align:center"|14 |style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] |align="left"|{{flagicon|IND}} [[Thongkhosiem Haokip]] |align="left"|Pune |style="text-align:center"|7 | |} {{col-2}} {{col-end}} ==Anugerah== ===Trofi=== Liga-I hanya telah menganugerahkan trofi yang betul untuk juara sejak 2013 apabila juara musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], memenangi liga.<ref name="New Trophy">{{cite web|title=AIFF designs new trophy for I-League champions|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-designs-new-trophy-for-I-League-champions/articleshow/19912694.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> Sebelum juara Liga-I 2013 menerima trofi asas.<ref name="New Trophy"/> Trofi baru direka di Eropah dan dimodelkan sepanjang garis trofi juara dalam liga utama Eropah.<ref name="New Trophy"/> Mengenai trofi itu, Setiausaha Agung [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]], Kushal Das, berkata "Ia adalah usaha untuk AIFF untuk mengamalkan prinsip-prinsip yang terbaik dalam liga lain dan dengan itu kita fikir untuk mencipta pandangan yang lebih kontemporari untuk trofi Liga-I selaras dengan trofi diberikan dalam liga Eropah ".<ref name="New Trophy"/> ===Anugerah Pemain dan Jurulatih=== Anugerah Liga-I akhir musim sedang dijalankan oleh [[Pemain Persatuan Bola Sepak India]] sejak tahun 2009. Anugerah ini termasuk ketua jurulatih terbaik, pemain asing terbaik, pemain India terbaik, pemain muda terbaik dan peminat pemain tahun ini . [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] memberi anugerah pengadil terbaik. {{col-start}} {{col-2}} ====Pemain Asing Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=Chhetri Shines At First FPAI Awards Nite!|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1684648/|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=FPAI Awards: Mohammed Rafi Bags The Best Indian Player, While Subrata Is Still The Fan's Favourite|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2010/09/13/2115689/fpai-awards-mohammed-rafi-bags-the-best-indian-player-while?ICID=AR_RA_1|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards">{{cite web|title=Indian Football Awards 2011|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2011/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719172745/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2011%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|BRA}} [[Roberto Mendes Silva|Beto]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards">{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards">{{cite web|last1=Marar|first1=Nandakumar|title=FPAI honours outstanding performers|url=http://www.thehindu.com/sport/football/fpai-honours-outstanding-performers/article4747085.ece|website=The Hindu|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[United S.C.|Prayag United]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards">{{cite web|title=Westwood bags FPAI best coach award, PK lifetime achievement|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Westwood-bags-FPAI-best-coach-award-PK-lifetime-achievement/articleshow/34389027.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |} {{col-2}} ====Pemain Terbaik India Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Mahindra United]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2012|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2012/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2015-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114120220/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2012%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Syed Nabi]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Lenny Rodrigues]] | [[Pemain tengah]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Balwant Singh (pemain bola sepak)|Balwant Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Ketua Jurulatih Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Ketua Jurulatih ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Dave Booth]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Armando Colaco]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|MAR}} [[Karim Bencherifa]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|ENG}} [[Trevor Morgan (pemain bola sepak)|Trevor Morgan]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Derrick Pereira]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] | [[Bengaluru FC]] |} {{col-2}} ====Pemain Muda Terbaik Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Baljit Sahni]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[JCT FC|JCT]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Joaquim Abranches]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Manandeep Singh (pemain bola sepak)|Manandeep Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Peminat Pemain Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2009|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2009/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718200203/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2009%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Subrata Pal]] | [[Penjaga gol (bola sepak)|Penjaga Gol]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Francis Fernandes]] | [[Pemain tengah]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|AFG}} [[Zohib Islam Amiri]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Boithang Haokip]] | [[Pemain tengah]] | [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |} {{col-2}} ====Pengadil Terbaik==== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Pengadil |- | 2012<ref>{{cite web|last=Chakraborty|first=Krishna Kanta|title=Srikrishna named best referee by AIFF|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|work=Times of India|accessdate=20 July 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215746/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[C.R. Srikrishna]] |- | 2013<ref>{{cite web|title=Pratap Singh Best Referee of the Year|url=http://www.shillonglajong.com/pratap-singh-best-referee-of-the-year|work=Shillong Lajong Football Club|accessdate=11 August 2013}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Pratap Singh (pengadil)|Pratap Singh]] |- | 2014 |} {{col-end}} ==Hadiah== ===Hadiah Wang Tunai=== Hadiah wang untuk [[Liga-I 2015-16|musim Liga-I 2015-16]]. Jumlah dalam [[Rupee India]]. <br /> <small>As updated on 27 November 2015.</small> {|class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! Kedudukan !! Hadiah |- | Juara || 1 crore (US$150,000) |- | Naib Juara || 60 lakh (US$90,000) |- | Tempat Ketiga || 40 lakh (US$60,000) |- | Tempat Keempat || 25 lakh (US$37,000) |- | Subsidi hari perlawanan || 1 lakh (US$1,500) |- | Pemenang perlawanan || 50,000 (US$750) |- |} ==Kelab Liga-I di Asia== {{Main|Kelab bola sepak India dalam pertandingan Asia}} Secara tradisinya, kelab Liga-I telah melakukan dengan baik terutama dalam Piala AFC. Dalam [[Piala AFC 2008|2008]] [[Dempo S.C.|Dempo]]berjaya sampai ke separuh akhir Piala AFC sebelum dikalahkan oleh [[Al-Safa' SC|Al-Safa]] dari Lubnan.<ref>{{cite web|title=East Bengal’s Golden Continental Run|url=http://www.goaldentimes.org/east-bengals-golden-continental-run/|website=Goalden Times|accessdate=27 June 2014}}</ref> [[East Bengal F.C.|East Bengal]] juga berjaya sampai ke separuh akhir pada [[Piala AFC 2013|2013]] sebelum disingkirkan keluar oleh [[Kuwait SC]].<ref name="AFC Cup Loss East">{{cite web|title=Kuwait SC prove too good for East Bengal in AFC Cup SF|url=http://www.rediff.com/sports/report/kuwait-sc-prove-too-good-for-east-bengal-in-afc-cup-semi-final/20131022.htm|website=Rediff|accessdate=27 June 2014}}</ref> Setakat ini tiada kelab Liga-I telah berjaya ke perlawanan akhir Piala AFC.<ref name="AFC Cup Loss East"/> Walau bagaimanapun dalam [[Liga Juara-Juara AFC]], tiada kelab Liga-I pernah berjaya berjaya melepasi pusingan kelayakan.<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC set sight on AFC Champions League qualification|url=http://sports.ndtv.com/football/news/223401-bengaluru-fc-set-sight-on-afc-champions-league-qualification|website=NDTV Sports|accessdate=7 July 2014}}</ref> ==Lihat juga== * [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] * [[Liga Super India]] * [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] * [[Liga-I Divisyen 2]] * [[Liga-I Remaja B15]] ==Rujukan== <ref>[http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php "iLeague Fixtures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629213824/http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php |date=2017-06-29 }}, League Winner. Retrieved on 31 May 2015.</ref> {{reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Commons category|I-League}} * {{Official website|http://i-league.org/}} * [https://www.facebook.com/ILeagueOfficial facebook rasmi ILeague] * {{Twitter|ILeagueOfficial}} {{Liga-I}} [[Kategori:Liga-I| ]] [[Kategori:Liga-India]] [[Kategori:Liga bola sepak di India|1]] [[Kategori:Liga bola sepak teratas di Asia|India]] [[Kategori:Penubuhan 2007 di India]] [[Kategori:Liga sukan ditubuhkan pada tahun 2007]] [[Kategori:Liga sukan profesional di India]] 6yozs3f2sh7fnq2ihbk60i64nejc6ca 6810109 6810103 2026-03-27T06:33:26Z Sayaanakmalaysia92 361790 6810109 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Indian Football League <Br/> Liga Bola Sepak India | image = | pixels = | organiser = [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India|AIFF]] | founded = {{Start date and age|2007}} (Sebagai ''I-League''; menggantikan ''[[Liga Bola Sepak Kebangsaan|National Football League]]'')<br />{{Start date and age|2026}} (sebagai ''Indian Football League'') | country = India | confed = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] | teams = 10<ref>https://www.facebook.com/ILeagueOfficial/photos/the-indian-football-league-2025-26-will-kick-off-on-february-27-more-details-bit/896922206054404/</ref> | levels = [[Sistem liga bola sepak di India|2]] | promotion = [[Liga Super India]] | relegation = [[Liga Bola Sepak India 2]] | domest_cup = [[Piala Federasi]] | league_cup = [[Piala Durand]] | confed_cup = [[Liga Juara-Juara Dua AFC]] (melalui ''Piala Super'') | champions = [[Inter Kashi FC|Inter Kashi]] (1st title) | top_goalscorer = [[Ranti Martins]] (214 goals) | most_successful_club = [[Dempo SC|Dempo]] (3 titles) | tv = [[DD Sports|DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] (TV Satelit) <br/> Waves, [[SonyLIV]] (OTT)<br/>[[Onefootball]] (Siaran Antrabangsa) | website = {{URL|https://indianfootballleague.in}} | current = }} ''' Indian Football League (IFL)''' atau '''Liga-I''', secara rasmi dikenali sebagai '''Liga-I [[Hero MotoCorp|Hero]]''' atas sebab-sebab penajaan, adalah liga kelab [[bola sepak]] profesional India untuk lelaki. Ditandingi oleh 11 kelab (pada masa ini), ia beroperasi pada sistem [[Promosi dan Penyingkiran]] dengan [[Liga-I Divisyen 2]] dan juga sebagai satu sistem [[Pengembangan pasukan|terus masuk]]. Musim dijalankan dari Januari hingga Mei, dengan pasukan bermain 18 perlawanan setiap satu, berjumlah 90 perlawanan musim ini.<ref>{{cite web|title=India - I-League (2013 - 2014)|url=http://tipsterarea.com/match/dempo-goa-mumbai-fc-india-i-league-328258|work=Tipster Area|accessdate=25 April 2014}}</ref> Kebanyakan permainan biasanya dimainkan pada waktu petang pada hujung minggu atau pertengahan minggu. Ia kini ditaja oleh [[Hero MotoCorp|Hero]]. Pertandingan dibentuk sebagai '''Liga-I ONGC''' pada tahun 2007 dalam usaha professionalisma suukan itu di India selepas mengadakan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] lama sebelas musim, menggantikan NFL sebagai pertandingan utama di negara ini.<ref>{{cite web|title=Event Information|url=http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|work=The All India Football Federation|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603221459/http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|url-status=bot: unknown}}</ref> Penyiar rasmi yang pertama liga adalah [[TEN Action|Zee Sports]].<ref name="Television Point">{{cite web|last=Khurana|first=Ashish|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|work=Televisionpoint.com|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Gol pertama untuk liga adalah dengan mengadakan 16 pasukan dengan musim ketiga, yang mana liga akan ditebarkan di seluruh India.<ref name="Television Point"/> Sejak ditubuhkan liga, sebanyak lima kelab telah dinobatkan [[Senarai juara bola sepak India|juara]] dalam Liga-I. Daripada 21 kelab telah bertanding sejak penubuhan Liga-I pada tahun 2007, pasukan yang telah memenangi gelaran itu adalah [[Mohun Bagan A.C.]] (1), [[Bengaluru FC]] (1), [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] (2), [[Dempo S.C.|Dempo]] (3), dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] (1). Gelaran ini hanya telah menang dua kali oleh satu pasukan dari luar negeri [[Goa]] dengan yang pertama enam daripada lapan edisi liga yang dimenangi oleh pasukan Goa. Juara semasa Liga-I adalah [[Mohun Bagan A.C.]] menewaskan juara musim 2013-14 [[Bengaluru FC]] dengan cabutan perlawanan acara kemuncak musim di Stadium Sree Kanteerava di Bangalore. Ini adalah gelaran Negara yang pertama Mohun Bagan AC dalam 13 tahun. ==Sejarah== ===Asal usul=== Pada tahun 1996 liga domestik yang pertama telah bermula di India yang dikenali sebagai [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]].<ref name=GoldenTimes>{{cite web|title=Indian National League (I-League) 2011-12 Season Review|url=http://www.goaldentimes.org/indian-national-league-i-league-2011-12-season-review/|website=Goalden Times|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga telah dimulakan dalam usaha untuk memperkenalkan profesionalisme kepada bola sepak India.<ref name=GoldenTimes/> Walaupun cita-cita itu, yang tidak pernah dicapai. Semasa hari-hari Liga Bola Sepak Kebangsaan liga mengalami infrastruktur yang lemah dan tidak professionalisma dari kelab-kelab itu. Salah satu kelab dalam liga, [[FC Kochin]] lalu sudah tidak berfungsi pada tahun 2002 selepas ia telah mendedahkan bahawa kelab itu telah tidak dibayar gaji sejak tahun 2000 selepas menjalankan 2.5 crores kerugian musim itu.<ref>{{cite web|last1=Radhakrishnan|first1=M.G.|title=The final whistle|url=http://indiatoday.intoday.in/story/first-indian-professional-football-club-fc-kochin-faces-closure-as-players-migrate/1/219886.html|website=India Today|accessdate=11 July 2014}}</ref> Selepas sedekad penurunan dengan Liga Bola Sepak Kebangsaan, [[Persekutuan Bola Sepak India]] memutuskan ia adalah masa untuk perubahan dan penjenamaan semula peringkat bahagian di India.<ref>{{cite web|title=History|url=http://ileague.in/history/|website=ileague.in|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716214408/http://ileague.in/history/|url-status=dead}}</ref> ===Formasi=== Selepas NFL musim [[Liga Bola Sepak Kebangsaan India 2006-07|2006-07]], telah diumumkan bahawa [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] akan dilancarkan semula dan dijenamakan semula sebagai Liga-I musim 2007-08.<ref name="I-League relaunched">{{cite web|title=AIFF's I-League to have 10 teams|url=http://www.rediff.com/sports/2007/nov/21aiff.htm|website=Rediff|accessdate=11 July 2014}}</ref> Musim pertama liga terdiri daripada lapan pasukan daripada kempen NFL sebelumnya dan dua pasukan dari Divisyen 2 untuk membentuk liga 10 pasukan.<ref name="I-League relaunched"/> [[Oil and Natural Gas Corporation]] (ONGC), penaja gelaran NFL sebelumnya, dinamakan sebagai penaja gelaran Liga-I sebelum liga dimulakan pada November 2007.<ref>{{cite web|last1=Amin-ul Islam|first1=Mohammad|title=I-League partners ONGC cry foul|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/I-League-partners-ONGC-cry-foul/articleshow/2579593.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga turut mengumumkan berubah dalam sekatan pemain asing mereka dengan peraturan baru adalah bahawa semua kelab-kelab boleh menandatangani empat warga asing - tiga bukan dari Asia dan salah satu mesti Asia.<ref>{{cite web|title=I-League Clubs have Too Many Foreigners: Bhutia|url=http://www.outlookindia.com/news/article/ILeague-Clubs-have-Too-Many-Foreigners-Bhutia/668120|website=Outlook India|accessdate=11 July 2014}}</ref> Liga itu juga mengumumkan bahawa, untuk musim pertama, perlawanan akan disiarkan di [[TEN Action|Zee Sports]].<ref>{{cite web|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|website=Televisionpoint|accessdate=11 July 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Sepuluh kelab asal dalam musim pertama Liga-I adalah [[Air India FC|Air India]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], [[Dempo S.C.|Dempo]], [[East Bengal F.C.|East Bengal]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]], [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]], [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]], dan [[Chirag United Club Kerala|Viva Kerala]]. ===Musim awal (2007–2010)=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin-left:1em; float:right;" |- !style="width:85px"|Musim !style="width:135px"|Juara |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2007–08|2007–08]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2008–09|2008–09]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2009–10|2009–10]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2010–11|2010–11]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2011–12|2011–12]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2012–13|2012–13]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] | [[Bengaluru FC]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2014–15|2014–15]] | [[Mohun Bagan]] |- | style="text-align:center"|[[Liga-I 2015–16|2015–16]] | [[Bengaluru FC]] |- | style="text-align:center" colspan="2"|{{Further2|<br />[[Senarai Juara bola sepak India|Juara bola sepak India]]}} |} Perlawanan Pertama Liga-I berlangsung pada 24 November 2007 di antara [[Dempo S.C.|Dempo]] dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]]. Perlawanan yang berlangsung di [[Stadium Fatorda]] di [[Margao]], berakhir 3-0 memihak kepada Dempo dengan [[Chidi Edeh]] menjaringkan gol yang pertama dalam sejarah liga pada minit ketiga.<ref>{{cite web|title=Dempo beat Salgaocar 3-0 with Chidi's brace|url=http://news.oneindia.in/2007/11/24/dempo-beat-salgaocar-3-0-with-chidis-brace-1195916716.html|website=ONE India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Selepas lapan belas pusingan ia adalah Dempo yang keluar sebagai juara yang pertama dalam Liga-I.<ref name="Hindu Dempo Champions 2007">{{cite web|title=Dempo SC is I-League champion|url=http://www.thehindu.com/sport/football/dempo-sc-is-ileague-champion/article3336931.ece|website=The Hindu|accessdate=14 July 2014}}</ref> [[Chirag United Club Kerala|Viva Kerala]] dan Salgaocar, bagaimanapun, berakhir sebagai kedua-dua pasukan pertama yang pernah tersingkir daripada Liga-I.<ref>{{cite web|title=Salgaocar, Viva Kerala relegated from I-League|url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/salgaocar-viva-kerala-relegated-from-i-league_10018495.html|website=Tha Indian|accessdate=14 July 2014}}</ref> Musim depan Liga-I telah diperluaskan dari 10 hingga 12 pasukan. [[Mumbai F.C.|Mumbai]], [[United S.C.|Chirag United]], [[Mohammedan S.C. (Kolkata)|Mohammedan]], dan [[Vasco S.C.|Vasco]] semua telah dinaikkan pangkat dari [[Liga-I Divisyen 2]] untuk diperkembangkan.<ref name="ILeague National Tournament">{{cite web|last1=Rajan|first1=P Sujesh|title=Is the I-League a national tournament?|url=http://archive.indianexpress.com/news/is-the-ileague-a-national-tournament-/364621/|website=Indian Express|accessdate=14 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, ini dibawa kebimbangan awal ke atas "negara" Liga-I yang bagaimana. Musim [[Liga-I 2008–09|2008–09]] akan melihat sebelas daripada dua belas pasukan datang dari tiga bandar yang berbeza. Musim sebelum melihat segala sepuluh pasukan berasal dari empat bandar yang berbeza.<ref name="ILeague National Tournament"/> [[Baichung Bhutia]], kemudian kapten [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|pasukan kebangsaan India]], berkata bahawa ia adalah tugas [[Persekutuan Bola Sepak India|persekutuan]] untuk menyebarkan permainan ini di seluruh negara dan ia perlu berlaku.<ref name="ILeague National Tournament"/> Tidak kira kritikan awal, Liga-I berjalan seperti yang dijadualkan dan sekali musim 2008-09 membuat kesimpulan ia adalah [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] yang berada di kedudukan teratas.<ref>{{cite web|title=Young Brothers outlast their elders|url=http://www.foxsportspulse.com/assoc_page.cgi?c=0-996-0-0-0&sID=12633&articleID=8880625&news_task=DETAIL|website=FOX Sports|accessdate=14 July 2014}}</ref> Kemudian, sebelum musim [[Liga-I 2009-10|2009-10]], liga sekali lagi berkembang daripada 12 pasukan untuk 14. Dalam usaha untuk membuat ini berlaku Salgaocar, Viva Kerala, [[Pune F.C.|Pune]], dan [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] semua telah dinaikkan pangkat dari Divisyen ke-2 kepada Liga-I.<ref name="Telegraph India Nationals">{{cite web|title=Shillong’s Lajong FC defy odds|url=http://www.telegraphindia.com/1090419/jsp/sports/story_10842811.jsp|website=Telegraph India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Ini membantu Liga-I mengekalkan beberapa kritikan tentang bagaimana liga negara itu seperti sekarang liga akan bermain dalam tujuh bandar/negeri yang berbeza: [[Goa]], [[Kerala]], [[Kolkata]], [[Mumbai]], [[Pune]], [[Punjab (India)|Punjab]], dan [[Shillong]].<ref name="Telegraph India Nationals"/> Selepas musim 2009-10 ia adalah Dempo yang berada di kedudukan teratas buat kali kedua dalam sejarah Liga-I.<ref name="Hindu Dempo Champions 2007"/> ===2010–sekarang=== ====Konflik dari pihak==== Pada 9 Disember 2010, [[Persekutuan Bola Sepak India]] menandatangani 15 tahun, perjanjian 700 crore dengan [[Reliance Industries]] dan [[IMG (company)|Kumpulan Pengurusan Antarabangsa]] dari Amerika Syarikat.<ref name="IMG Deal 2010">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms?referral=PM|website=Times of India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Perjanjian itu memberikan IMG-Reliance hak komersial eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, video, francais, dan hak untuk mewujudkan satu liga bola sepak yang baru.<ref name="IMG Deal 2010"/> Perjanjian ini muncul selepas AIFF berakhir perjanjian 10 tahun mereka dengan [[TEN Action|Zee Sports]] lima tahun awal tahun dari pada bulan Oktober 2010.<ref>{{cite web|title=AIFF approaches Jindal, Videocon to sponsor I-League|url=http://topnews.in/sports/aiff-approaches-jindal-videocon-sponsor-i-league-214114|website=Top News|accessdate=14 July 2014}}</ref> Dua bulan kemudian, pada 8 Februari 2011, ia telah melaporkan bahawa dua belas empat belas kelab Liga-I mengadakan mesyuarat swasta di [[Mumbai]] untuk membincangkan isu-isu yang berterusan berkaitan dengan liga.<ref name="Owners Meeting February 2011">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Football : BREAKING NEWS (8th February, 2012) : I-League Clubs On War Path With AIFF?|url=http://www.thehardtackle.com/2012/indian-football-breaking-news-8th-february-2012-i-league-clubs-on-war-path-with-aiff/|website=The Hard Tackle|accessdate=14 July 2014}}</ref> Ia tidak pernah didedahkan apa yang sebenarnya diperkatakan di mesyuarat ini.<ref name="Owners Meeting February 2011"/> Kemudian, pada 22 Februari, telah diumumkan bahawa dua belas kelab Liga-I yang menghadiri mesyuarat itu tidak akan menandatangani [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] - Kertas pelesenan untuk bermain di dalam Liga-I.<ref name="TOI Clubs Refuse">{{cite web|title=I-League clubs refuse to accept AIFF diktat|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/I-League-clubs-refuse-to-accept-AIFF-diktat/articleshow/11982740.cms|website=Times of India|accessdate=14 July 2014}}</ref> Sebab untuk ini adalah kerana kelab-kelab Liga-I tidak berpuas hati atas hakikat bahawa IMG-Reliance setakat ini telah melakukan apa-apa untuk menggalakkan Liga-I dan mereka menuntut Liga-I dibuat entiti berasingan daripada kedua-dua AIFF dan IMG-Reliance.<ref name="TOI Clubs Refuse"/> Pada masa ini namun ada khabar angin bahawa IMG-Reliance telah merancang ke atas pembaharuan Liga-I sepanjang garis yang sama seperti [[Liga Bola Sepak Utama (MLS)|Liga Bola Sepak Utama]] Amerika Syarikat untuk musim 2012-13.<ref name="TOI Clubs Refuse"/> Pada 11 Mac 2012, berikutan pembubaran dua bekas kelab Liga-I – [[JCT FC|JCT]] dan [[Mahindra United]], telah diumumkan bahawa kelab-kelab Liga-I akan membentuk organisasi mereka sendiri yang dikenali sebagai ''Persatuan Bola Sepak Profesional Kelab-kelab India'' (IPFCA) untuk melindungi kepentingan mereka dan menggalakkan bola sepak di India.<ref name="Hindu March 2012">{{cite web|title=I-League club owners press for sustainable revenue model|url=http://www.thehindu.com/sport/football/article2982415.ece|website=The Hindu|accessdate=14 July 2014}}</ref> Setiap kelab, kecuali [[HAL SC|HAL]] dan AIFF–pemilik [[Pailan Arrows]], menyertai organisasi yang baru ditubuhkan.<ref name="Hindu March 2012"/> Tidak lama selepas itu, ia telah mengumumkan bahawa akan ada mesyuarat yang diadakan antara AIFF itu, IMG-Reliance, dan IPFCA pada 20 April 2012. Dalam mesyuarat ini, IMG-Reliance akan membentangkan rancangan mereka bagaimana mereka akan mengembangkan Liga-I tetapi mesyuarat itu tidak pernah diadakan atas sebab-sebab yang tidak diketahui.<ref name="AIFF IPFCA Non-Meeting">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=AIFF and IMG-Reliance’s ‘Slack’ behaviour results in no plan on Indian football being presented|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/3059078|website=Goal.com|accessdate=14 July 2014}}</ref> Kemudian, pada 4 Mei 2012, AIFF dihoskan mesyuarat terakhir ad hoc - mesyuarat tahunan antara [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] dan AIFF untuk menilai pertumbuhan bola sepak India. Presiden AFC pada masa itu, [[Zhang Jilong]], turut hadir di mesyuarat ini.<ref name="IPFCA Ad hoc">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=AFC president Zhang Jilong greeted with I-League clubs’ absence|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/05/05/3081509/afc-president-zhang-jilong-greeted-with-i-league-clubs|website=Goal.com|accessdate=14 July 2014}}</ref> Dilaporkan bahawa IPFCA akan menggunakan mesyuarat ini untuk menyuarakan rasa tidak senang di AIFF dan IMG-Reliance tetapi persatuan itu tidak pernah muncul pada mesyuarat itu.<ref name="IPFCA Ad hoc"/> Pada 18 Jun 2012 IPFCA secara rasmi yang dibenarkan di bawah Akta Persatuan 1960.<ref name="IPFCA Society">{{cite web|title=IPFCA office bearers nominated|url=http://www.sportskeeda.com/football/ipfca-office-bearers-nominated/|website=SportsKeeda|accessdate=14 July 2014}}</ref> ====Peningkatan liga==== Walaupun perang berterusan antara AIFF, IMG-Reliance, dan IPFCA, liga tidak berjaya untuk meningkatkan produknya di padang dan kesedaran melakukan peningkatan dalam tempoh ini. Semuanya bermula apabila [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan bola sepak India]] mengambil bahagian dalam [[Piala Asia]] di [[Piala Asia 2011|2011]] untuk kali pertama dalam 27 tahun.<ref>{{cite web|title=After 27 years, India bids to make mark on Asian Cup|url=http://www.dawn.com/news/595840/after-27-years-india-bids-to-make-mark-on-asian-cup|website=Dawn|accessdate=15 July 2014}}</ref> Walaupun tersingkir di peringkat kumpulan selepas tewas ketiga-tiga perlawanan, India yang kembali ke tanah air menjadi semakin popular berbanding sebelum ini. [[Subrata Pal]], dari [[Pune F.C.|Pune]] mendapat populariti yang paling banyak selepas persembahan hebat beliau dalam gol untuk India ketika di Piala Asia.<ref>{{cite web|title=Subrata Pal the spiderman on trial in Germany|url=http://www.indianfootballnetwork.com/blog/2012/07/17/subrata-pal-the-spiderman-on-trial-in-germany/|website=Indian Football Network|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pada masa yang sama, sebelum Piala Asia, [[Sunil Chhetri]] menjadi pemain bola sepak India kedua dalam era bola sepak moden untuk bergerak di luar negara apabila dia menandatangani untuk [[Sporting Kansas City|Kansas City Wizards]] di [[Liga Bola Sepak Utama (MLS)|Liga Bola Sepak Utama]] pada 2010. Beliau juga menjadi yang pertama dieksport India dari Liga-I.<ref>{{cite web|title=KC Wizards sign Sunil Chhetri – will be first Indian player to play in MLS|url=http://theoriginalwinger.com/2010-03-26-kc-wizards-sign-sunil-chhetri-will-be-first-indian-player-to-play-in-mls|website=The Original Winger|accessdate=15 July 2014|archive-date=2014-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140314135603/http://theoriginalwinger.com/2010-03-26-kc-wizards-sign-sunil-chhetri-will-be-first-indian-player-to-play-in-mls|url-status=dead}}</ref> Liga kemudian diberi rangsangan utama dari derby utamanya, [[Kolkata derby]], di antara [[East Bengal F.C.|East Bengal]] dan [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]]. Pada 20 November 2011, 90,000 orang menonton di [[Stadium Salt Lake]] dan Mohun Bagan mengalahkan East Bengal 1-0.<ref>{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=Mohun Bagan 1-0 East Bengal – Marines Go Second As Trevor Morgan Suffers First Derby Defeat|url=http://www.goal.com/en-india/match/mohun-bagan-vs-east-bengal/1215860/report|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Liga juga menyaksikan pengembangan yang lebih ke kawasan-kawasan lain dengan promosi [[United Sikkim F.C.|United Sikkim]] dari Divisyen 2,<ref>{{cite web|last1=Mangar|first1=Nirmal|title=United Sikkim enters I-League - Draw for Bhaichung boys|url=http://www.samachar.com/united-sikkim-enters-i-league-meseLqghgfc.html|website=Samachar|accessdate=15 July 2014|archive-date=2014-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140716072158/http://www.samachar.com/united-sikkim-enters-i-league-meseLqghgfc.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, mereka tidak bertahan lama dan masalah kewangan menyaksikan mereka tersingkir musim berikutnya.<ref>{{cite web|last1=Srivastava|first1=Ayush|title=Club management to blame for United Sikkim's relegation|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/04/22/3921495/club-management-to-blame-for-united-sikkims-relegation|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Sementara itu, ketika liga terus berkembang, begitu juga permintaan pemain. Semasa ini banyak pemain India mahu melakukan percubaan ke kelab luar negara, terutamanya di Eropah. Selepas kembali dari MLS, Sunil Chhetri dan rakan sepasukan antarabangsa [[Jeje Lalpekhlua]] telah dipanggil untuk ujian di pasukan [[Rangers F.C.|Rangers]] pada 2011 dalam [[Liga Perdana Scotland]].<ref>{{cite web|title=Jeje Lalpekhlua, Sunil Chhetri at Glasgow Rangers|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Jeje-Lalpekhlua-Sunil-Chhetri-at-Glasgow-Rangers/articleshow/10886660.cms|website=Times of India|accessdate=15 July 2014}}</ref> Subrata Pal mempunyai ujian percubaan di [[RB Leipzig]] sebelum akhirnya menandatangani untuk [[FC Vestsjælland|Vestsjælland]] pada 2014.<ref>{{cite web|title=Subrata Paul signs 6-month contract with FC Vikings|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Subrata-Paul-signs-6-month-contract-with-FC-Vikings/articleshow/29618387.cms|website=Times of India|accessdate=15 July 2014}}</ref> Dan [[Gurpreet Singh Sandhu]] kemudian menjalani percubaan di [[Liga Perdana Inggeris]] pasukan [[Wigan Athletic F.C.|Wigan Athletic]].<ref>{{cite web|title=Gurpreet Singh Sandhu set for a trial cum training stint with Wigan Athletic|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/07/15/3243610/gurpreet-singh-sandhu-set-for-a-trial-cum-training-stint|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pada masa yang sama, kerana permintaan pemain India di luar negara meningkat, permintaan untuk warga asing yang berkualiti tinggi di dalam Liga-I juga meningkat. Bekas pemain antarabangsa [[Liga-A]] tahun ini [[Carlos Hernández (pemain bola sepak)|Carlos Hernández]] dari {{nft|Costa Rica}} menandatangani dengan [[United S.C.|Prayag United]] sebelum musim [[Liga-I 2012–13|2012–13]] dari [[Melbourne Victory FC|Melbourne Victory]].<ref>{{cite web|title=Carlos signs one year deal with Prayag United|url=http://www.indiansportsnews.com/top-stories/15302-carlos-signs-one-year-deal-with-prayag.html|website=Indian Sports News|accessdate=15 July 2014}}</ref> Pemain antarabangsa {{nft|Lubnan}} [[Bilal Najjarine]] turut menandatangani dengan [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] pada 2012.<ref>{{cite web|last1=Srivastava|first1=Ayush|title=Lebanese defender Bilal Najjarin leaves Churchill Brothers|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/01/24/3697682/lebanese-defender-bilal-najjarin-leaves-churchill-brothers|website=Goal.com|accessdate=15 July 2014}}</ref> ==Format Kejohanan== ===Kejohanan=== Sejak liga bermula pada tahun 2007 peraturan liga telah berubah hampir setiap tahun. Pada masa ini liga mempunyai 11 pasukan tetapi musim sebelumnya terdapat 13 kelab di I-League. Setiap kelab bermain antara satu sama lain dua kali sepanjang musim ini, sekali di rumah dan yang lain berada di rumah sebenar. Pasukan yang memenangi perlawanan yang menerima tiga mata manakala kedua-dua pasukan mendapat satu mata jika mereka seri. Pasukan yang Kalah tidak diberi sebarang mata. Pada akhir musim ini, pasukan dengan mata yang paling banyak akan memenangi liga.<ref>{{cite web|title=2013-14 Regulations|url=http://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|website=The All India Football Federation|accessdate=27 June 2014|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802154856/https://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|url-status=dead}}</ref> ===Kelayakan AFC=== Kelab daripada pelbagai Liga-I khususnya mengambil bahagian di peringkat antarabangsa dalam [[Piala AFC]], Walau bagaimanapun, beberapa kelab Liga-I mempunyai peluang untuk layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. Dari tahun 2007 hingga 2011, juara musim sebelumnya Liga-I telah dibenarkan untuk bermain dalam kelayakan ke Liga Juara-Juara AFC.<ref>{{cite web|title=India Gets AFC Champions League Slot|url=http://i-league.org/?p=9546|website=I-League|accessdate=27 June 2014}}</ref> Kemudian dari 2011 hingga 2013 tiada kelab Liga-I bermain dalam kelayakan sehingga [[Pune F.C.|Pune]] pada tahun 2014 selepas kelab itu lulus Kriteria Pelesenan AFC.<ref>{{cite web|last1=Sarmah|first1=Bhargab|title=Pune FC In AFC Champions League, Club World Cup Bid, U19 I-League And Other Things To Watch Out For In 2014|url=http://www.thehardtackle.com/2014/pune-fc-in-afc-champions-league-club-world-cup-u19-i-league-and-other-things-to-watch-out-for-in-2014/|website=The Hard Tackle|accessdate=27 June 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, sehingga ke hari ini, tidak ada kelab dari Liga-I yang telah benar-benar layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. ==Penajaan== <!-- Deleted image removed: [[File:I-League logo.png|175px|thumb|The old ONGC I-League logo.]] --> Sejak dari asal [[Liga Bola Sepak Negara (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]], liga India sentiasa ditaja. Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 Penaja terakhir dari Liga Bola Sepak Kebangsaan yang lama , [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]], di mana dibawa masuk sebagai penaja, membuat liga dikenali sebagai ''Liga-I ONGC''.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=ONGC Agrees To Sponsor The I-League|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/08/26/1461617/ongc-agrees-to-sponsor-the-i-league|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]], perjanjian dengan ONGC tidak diperbaharui dan Liga-I ditinggalkan tanpa perjanjian penajaan sehingga 2013.<ref>{{cite web|last1=Santikari|first1=Soumalya|title=All India Football Federation wants to jazz up I-League from next season|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aiff-wants-to-jazz-up-i-league-from-next-season/1/169948.html|website=India Today|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada 24 September 2013, telah diumumkan bahawa Syarikat [[telekomunikasi]], [[Bharti Airtel|Airtel]] akan menjadi penaja baru Liga-I, menjadikan liga dikenali sebagai ''Liga-I Airtel''.<ref>{{cite web|title=AIFF signs up Airtel for new I-League season|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4630/soccerex/2013/09/24/4285010/aiff-signs-up-airtel-for-new-i-league-season|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada Disember 2014, telah diumumkan bahawa [[Hero MotoCorp]] akan menggantikan Airtel sebagai penaja utama untuk liga dan dengan itu liga akan dikenali sebagai ''Liga-I Hero''.<ref>{{cite web|url=http://i-league.org/hero-i-leagues-1st-kolkata-derby-on-jan-25/|title=Hero I-League's 1st Kolkata Derby on Jan 25|date=28 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! Musim ! Penaja |- | 2007-2011 | [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]] |- | 2011-2013 | ''tiada'' |- | 2013-2014 | [[Airtel]] |- | 2014-''Sekarang'' | [[Hero MotoCorp|Hero]] |} ==Liputan media== ===India=== Sejak tahun Liga-I 2007 telah berjaya mencari jalan untuk disiarkan, yang drastik dalam meningkatkan profil dan populariti liga. Sebelum musim sulung [[Liga-I 2007-08|2007-08]], [[Persekutuan Bola Sepak India]] mencapai persetujuan dengan [[TEN Action|Zee Sports]] untuk menyiarkan 45 daripada 90 perlawanan musim itu dengan [[TEN Sports]] menyiarkan 15 perlawanan dalam pusingan yang pertama.<ref name=HinduTelevision>{{cite web|title=I-League kicks off on Nov. 24|url=http://www.hindu.com/2007/11/22/stories/2007112263001900.htm|website=The Hindu|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian dengan Zee Sports merupakan kesinambungan daripada perjanjian 10 tahun dicapai antara AIFF dan Zee Sports pada tahun 2005.<ref name="Ten Year Deal">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=Zee Sports Wants A Review In The 10 Year Deal With The AIFF|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/10/16/1563971/zee-sports-wants-a-review-in-the-10-year-deal-with-the-aiff|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2009, Zee Sports dilaporkan menghantar surat kepada AIFF meminta Persekutuan untuk mengkaji semula kontrak 10 tahun selepas kebimbangan telah dibangkitkan oleh penyiar yang liga tidak menarik banyak penaja menyukainya.<ref name="Ten Year Deal"/> Pada bulan Ogos 2010 ia telah mendedahkan bahawa terdapat cadangan krisis antara AIFF dan Zee Sports atas kebimbangan ini dan bahawa terdapat peruntukan dalam perjanjian 10 tahun itu berkata ia boleh dikaji semula selepas lima tahun pertama.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=I-League: AIFF And Zee Sports Still Locked In Reviewing Their Contract As The Friendly Games And I-League Lurk|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2010/08/05/2056547/i-league-aiff-and-zee-sports-still-locked-in-reviewing-their|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Kemudian, pada bulan Oktober 2010, ia telah mendedahkan bahawa AIFF telah memutuskan untuk menamatkan perjanjian 10 tahun dengan Zee Sports lima bulan awal.<ref name="Zee Compensation">{{cite web|title=Zee demands Rs70 crore compensation from AIFF|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-demands-rs70-crore-compensation-from-aiff/702994/|website=Indian Express|accessdate=9 July 2014}}</ref> Ia juga mengumumkan bahawa AIFF telah membariskan [[IMG (syarikat)|IMG]]-[[Reliance Industries|Reliance]] sebagai rakan kongsi hak pemasaran baru liga dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan kebangsaan]].<ref name="Zee Compensation"/> Ia juga mengumumkan bahawa Zee Sports mahu Rs. 70 crore dalam pampasan bagi AIFF menamatkan kontrak 10 tahun sebelumnya.<ref name="Zee Compensation"/> Perjanjian dengan IMG-Reliance telah diumumkan secara rasmi pada 9 Disember 2010.<ref name="IMG Deal">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms|website=Times of India|accessdate=9 July 2014}}</ref> Melalui perjanjian ini, IMG-Reliance telah diberi hak eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, filem, video dan data, harta intelek, francais dan hak liga baru.<ref name="IMG Deal"/> Walau bagaimanapun, walaupun perjanjian ini, musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]] yang lalu tanpa mana-mana pekongsi penyiaran nasional.<ref>{{cite web|title=I-League kicks off without title sponsor, TV coverage|url=http://www.deccanherald.com/content/117432/content/213868/we-have-comments-tool.html|website=Deccan Herald|accessdate=9 July 2014}}</ref> AIFF mula menjemput cadangan namun bagi siaran stesen penyiaran baru tetapi ia hanya akan menjadi untuk musim 2010-11. Ia adalah sepuluh mengumumkan pada 3 Februari 2010 bahawa saluran Bengali tempatan, [[Mahuaa Bangla]], akan menjadi satu-satunya penyiar daripada liga untuk sepanjang musim ini.<ref>{{cite web|last1=Chaudhuri|first1=Arunava|title=Bengali TV channel Mahua Bangla to show I-League|url=http://www.sportskeeda.com/football/bengali-tv-channel-mahua-bangla-to-show-i-league/|website=SportsKeeda|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada bulan September 2010, selepas bencana yang adalah musim 2010-11 untuk televisyen di dalam Liga-I, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai persetujuan dengan penyiar tempatan ''Komunikasi Brand Value'' mempunyai permainan ditunjukkan setempat pada [[News Time]] di Bengal Barat dan Assam untuk satu musim.<ref>{{cite web|title=I-League: Regional Broadcast partner announced|url=http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|website=Arunfoot|accessdate=9 July 2014|archive-date=2014-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227023210/http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2011, telah diumumkan bahawa satu perjanjian dengan penyiaran kebangsaan telah ditemui dan yang bersama dengan [[TEN Action]] untuk satu musim.<ref name="TEN Action 2011">{{cite web|title=I-League 2011-12: Exciting Times Ahead|url=http://www.thehardtackle.com/2011/i-league-2011-12-exciting-times-ahead/|website=The Hard Tackle|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian itu termasuk 75 perlawanan untuk musim [[Liga-I 2011-12|2011-12]].<ref name="TEN Action 2011"/> Kemudian, selepas musim 2011-12, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai satu perjanjian mega dengan [[TEN Sports]] untuk menyiarkan Liga-I dan pasukan kebangsaan selama tiga tahun.<ref name="TEN Sports Three">{{cite web|title=IMG-Reliance, Ten Sports in 3-year I-League TV deal|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k12/oct/oct42.php|website=Indian Television|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian, yang bermula untuk usim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dan akan berakhir selepas musim [[Liga-I 2014-15|2014-15]], akan menyaksikan TEN akan digunakan untuk siaran 75 perlawanan semusim.<ref name="TEN Sports Three"/> ===Seluruh Dunia=== Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 dan perjanjian itu dengan [[TEN Action|Zee Sports]] dan [[TEN Sports]] telah diumumkan bahawa TEN Sports di Timur Tengah dan Zee Sports di Amerika Syarikat akan menyiarkan 30 perlawanan secara langsung untuk musim [[Liga-I 2007-08|2007-08]].<ref name=HinduTelevision/> ==Kritikan== ===Kedudukan Kewangan=== Salah satu kritikan utama Liga-I telah menjadi ketidakstabilan kewangan liga berterusan.<ref name="THT Financial Trouble">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Club Football: How Financially Sustainable Is Football In India?|url=http://www.thehardtackle.com/2011/indian-club-football-how-financially-sustainable-is-football-in-india/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Sejak liga bermula pada tahun 2007 liga menyaksikan empat kelab bubar operasi mereka – [[Chirag United Club Kerala|Chirag United Kerala]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], dan [[Pailan Arrows]].<ref name="TOI Pailan Disbands">{{cite web|last1=Ganguly|first1=Abhishek|title=AIFF disbands Pailan Arrows outfit|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-disbands-Pailan-Arrows-outfit/articleshow/22149611.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref><ref name="THT Chirag Kerala Disband">{{cite web|last1=Ajgoankar|first1=Ashlesh|title=Indian Football: Can Kerala Produce Next I.M. Vijayan?|url=http://www.thehardtackle.com/2013/indian-football-can-kerala-produce-next-i-m-vijayan/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Apabila JCT dibubarkan, ketua operasi, Samir Thapar menyatakan bahawa ketiadaan sebarang pendedahan yang boleh dipercayai dan wang sebagai alasan utama untuk pembubaran JCT.<ref name="THT Financial Trouble"/> Majoriti kelab-kelab dalam liga bergantung kepada penaja utama dana pasukan melalui musim sekurang-kurangnya. Ini adalah disebabkan oleh hakikat bahawa kelab di Liga-I tidak bergantung kepada pendapatan daripada jualan barangan atau jualan tiket dan bahawa pendapatan televisyen pergi terus kepada [[Persekutuan Bola Sepak India]] dan bukannya kelab-kelab.<ref name="THT Financial Trouble"/> Pada masa ini kehadiran di dalam Liga-I sedang menderita kerana musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] hanya purata 5,618 setiap permainan.<ref name="I-League attendance">{{cite web|title=I-League 13/14: Avg Spectators Of Clubs|url=http://i-league.org/?p=13557|website=I-League|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144031/http://i-league.org/?p=13557|url-status=dead}}</ref> [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] purata kebanyakan penonton yang musim itu dengan purata 17.068 manakala [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] akhirnya menjadi satu-satunya kelab Liga-I selesai dengan purata kehadiran lebih 10,000 apabila selesai pada 11.308 setiap permainan.<ref name="I-League attendance"/> Sebahagian daripada sebab untuk ini kehadiran selain daripada kekurangan pemasaran telah dinamakan sebagai fakta bahawa kebanyakan perlawanan Liga-I bermula pada sebelah petang apabila ia terlalu panas untuk peminat daripada waktu malam.<ref>{{cite web|last1=Malhotra|first1=Kratik|title=Fanview: Have Your Say - Would You Prefer Watching I-League Matches At The Cooperage Ground In The Afternoon Or Evening?|url=http://www.goal.com/en-india/news/2292/editorials/2011/06/12/2528478/fanview-have-your-say-would-you-prefer-watching-i-league-matches-|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ===Institusi bola sepak=== Kelab bola sepak yang paling banyak di India adalah dipanggil pasukan''Institusi''.<ref name=THTInstitutionalPart1>{{cite web|last=Sengupta|first=Somnath|title=Institutional Sides in Indian Football : Future Uncertain ? (Part-1)|url=http://www.thehardtackle.com/2011/institutional-sides-in-indian-football-future-uncertain-part-1/|work=The Hard Tackle|accessdate=19 July 2012}}</ref> Ini bermakna ia adalah sukar untuk pemain atau jurulatih untuk menjadi profesional yang lengkap.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pemain yang bermain untuk pasukan institusi juga akan bekerja pada kerja sepenuh masa di luar permainan untuk syarikat pasukan yang ditajanya.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Ini adalah model yang lebih yang sama ditemui di Jepun sebelum pengenalan [[Liga J.]].<ref name=Soccerphile>{{cite web|last=Hood|first=Christopher|title=History of Japanese Football|url=http://www.soccerphile.com/soccerphile/archives/wc2002/fo/co/jf.html|work=Soccerphile|accessdate=19 July 2012}}</ref> Positif bahawa pasukan biasanya juga mempunyai sumber dengan pemain mendapatkan wang yang baik dan prospek pekerjaan selepas selesai hari bola sepak mereka.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Dari sudut negatif, pasukan hanya mewakili beberapa ribu pekerja dan bukan seluruh kota dan dengan itu tidak mendapat sokongan luas.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pada 21 Februari 2014 ia secara rasmi mengumumkan bahawa dua lagi Kelab institusi di dalam Liga-I – [[Air India FC|Air India]] dan [[ONGC F.C.|ONGC]] – telah dibuang daripada Liga-I dan bahawa semua Kelab institusi lain yang tidak akan dibenarkan untuk mengambil bahagian dalam liga.<ref>{{cite web|last1=Noronha|first1=Anselm|title=Air India and ONGC FC officially out of next season's I-League - report|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/02/21/3767975/air-india-and-ongc-fc-officially-out-of-next-seasons-i|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ==Kelab== ==Ketua Jurulatih== <!--{{See also|List of I-League head coaches}}--> Peranan ketua jurulatih di dalam pilihan Liga-I dari kelab ke kelab. Beberapa kelab dalam Liga-I-suka untuk melantik pengarah teknikal dan juga ketua jurulatih dan pengarah teknikal bagi sebahagian besar diberi kuasa yang memilih skuad dan kadang-kadang pengurusan pasukan keseluruhan.<ref name="AIFF Strict TDs">{{cite web|title=AIFF is set to act strict|url=http://www.telegraphindia.com/1140509/jsp/sports/story_18323654.jsp#.U7BZY41dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Persekutuan Bola Sepak India]] tidak mengenakan keperluan pelesenan bagi ketua jurulatih di dalam Liga-I, peraturan adalah bahawa ketua jurulatih mesti mempunyai Lesen-A AFC untuk jurulatih di dalam Liga-I, bagaimanapun, beberapa Kelab dan jurulatih seperti [[Subhash Bhowmick]], [[Subrata Bhattacharya (pemain bola sepak)|Subrata Bhattacharya]], [[Sukhwinder Singh (jurulatih bola sepak)|Sukhwinder Singh]], dan [[Bimal Ghosh]] dikenali kerana menerima peranan pengarah teknikal untuk memintas keperluan Ketua bimbingan tanpa Lesen-A.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Ini telah membeli kira-kira banyak berita kontroversi dalam Liga-I, Yang baru menjadi ialah apabila [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dengan Subhash Bhowmick berjalan seluruh pasukan di dalam dan luar padang tetapi tidak memenangi anugerah "Jurulatih Terbaik" kerana disenaraikan sebagai pengarah teknikal dan bukan ketua jurulatih.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Melihat ini, pengarah teknikal AIFF, [[Rob Baan]], dan juga yang lain, menyokong persekutuan itu mewajibkan kedua-dua pengarah teknikal dan Ketua jurulatih untuk mempunyai Lesen-A AFC.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Pada 14 Mei 2014 ini telah secara rasmi dimasukkan ke dalam perbuatan oleh AIFF semasa mesyuarat jawatankuasa pelesenan Liga-I mereka.<ref>{{cite web|title=A-Licence degree must for technical directors: AIFF|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/A-Licence-degree-must-for-technical-directors-AIFF/articleshow/35120576.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> Dari segi prestasi bimbingan, selepas tujuh musim pertama Liga-I, seorang ketua jurulatih India telah memenangi Liga-I empat kali manakala ketua jurulatih asing telah memenangi tiga kali. [[Zoran Đorđević]] dari [[Serbia]] adalah Ketua jurulatih asing yang pertama pernah untuk memenangi Liga-I<ref>{{cite web|title=I-League: Don't Let The Players Go - Zoran Djordjevic|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/04/20/1218789/i-league-dont-let-the-players-go-zoran-djordjevic|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> manakala jurulatih kedua adalah [[Karim Bencherifa]] daripada [[Maghribi]].<ref>{{cite web|title=AIFF suspends Ashley Bengaluru FC coach banned for 4 matches and fined Rs 50,000|url=http://www.telegraphindia.com/1140424/jsp/sports/story_18273052.jsp#.U7BggI1dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] dari [[England|Inggeris]] merupakan jurulatih asing yang terbaru untuk memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]].<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC retain coach Ashley Westwood|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-retain-coach-Ashley-Westwood/articleshow/37129509.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Armando Colaco]] merupakan jurulatih India pertama yang memenangi Liga-I dalam pusingan pembukaan liga dan beliau mempunyai tiga kejuaraan Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Majumdar|first1=Samya|title=East Bengal Should Continue With Armando Colaco Next Season|url=http://www.thehardtackle.com/2014/east-bengal-should-continue-with-armando-colaco-next-season/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Mariano Dias]] adalah satu-satunya jurulatih India yang lain untuk memenangi Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Bhutani|first1=Rahul|title=Churchill Brothers – Defending I-League Champions Stare At A Possible Relegation|url=http://www.thehardtackle.com/2014/churchill-brothers-defending-i-league-champions-stare-at-a-possible-relegation/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> Paling terkini pelantikan Ketua bimbingan Biswajit Bhattacharya sebagai ketua jurulatih [[East Bengal F.C.|East Bengal]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> Ketua Jurulatih semasa di dalam Liga-I ialah: {| class="wikitable sortable" !Negara !Nama !Kelab !Dilantik |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Khalid_Jamil_At_Mumbai_FC_Pre_Match_Conference.JPG|thumb|80px]]{{sortname|Khalid|Jamil}} || [[Mumbai F.C.|Mumbai]] || 2009<ref>{{cite web|title=Mumbai FC Sign A Japanese Striker|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1493753/|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Thangboi|Singto}} || [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] || 22 Januari 2013<ref>{{cite web|title=Shillong Lajong FC Part Ways With Desmond Bulpin|url=http://www.shillonglajong.com/shillong-lajong-fc-part-ways-with-desmond-bulpin|website=Shillong Lajong Football Club|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Derrick|Pereira}} || [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] || 3 Mei 2013<ref>{{cite web|title=Salgaocar FC signs Derrick as coach|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Salgaocar-FC-signs-Derrick-as-coach/articleshow/19859981.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Australia|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Trevor Morgan (footballer).jpg|thumb|60px]]{{sortname|Trevor|Morgan|Trevor Morgan (footballer)}} || [[Dempo S.C.|Dempo]] || 27 Mei 2013<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Arthur Papas is the new manager of former I-League champions, Dempo SC|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/05/27/4008526/breaking-arthur-papas-is-the-new-manager-of-former-i-league?ICID=HP|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Westwood, Ashley.jpg|thumb|80px]][[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] || [[Bengaluru FC]] || 2 Julai 2013<ref>{{cite web|title=Ashley Westwood appointed JSW coach for upcoming I-League season|url=http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014|archive-date=2013-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705210833/http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|url-status=dead}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || Santosh Kashyap || [[Royal Wahingdoh F.C.|Royal Wahingdoh]] || 2014<ref>{{cite web|title=2nd Div League: Royal Wahingdoh FC|url=http://i-league.org/?p=10937|website=I-League|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Morocco|{{flagicon|MAR}}}} || {{sortname|Karim|Bencherifa}} || [[Pune F.C.|Pune]] || 9 Jun 2014<ref name="sports.ndtv.com">{{cite web|title=Pune FC appoint Karim Bencherifa as coach|url=http://sports.ndtv.com/football/news/225388-pune-fc-appoint-karim-bencherifa-as-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || {{sortname|Stuart|Watkiss}} || [[Bharat FC]] || 5 November 2014 |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Sanjay sen.jpg|thumb|60px]]{{sortname|Sanjoy|Sen}} || [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] || 9 Disember 2014<ref>{{cite web|title=Mohun Bagan appoint Sanjoy Sen as their new coach|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2014/12/09/6897682/sen-appointed-bagans-coach?ICID=TP_HN_HP_RI_0_2|website=Goal.com|accessdate=23 December 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Mateus|Costa}} || [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]] || 10 Januari 2015<ref>{{cite web|last1=Mohan|first1=Srinivasan|title=Mateus Costa-Bengalurus defence is very good|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/10/7825442/mateus-costa-bengalurus-defense-is-very-good?ICID=TP_NL_5|website=Goal.com|accessdate=10 January 2015}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Biswajit|Bhattacharya}} || [[East Bengal F.C.|East Bengal]] || 19 Jun 2015<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> |} ==Statistik dan pemain== ===Statistik bermusim=== [[File:Sunil Chhetri.jpg|thumb|Sunil Chhetri, satu-satunya pemain India untuk memenangi keseluruhan kasut emas.]] {| class="wikitable sortable" |- ! Musim !! Jumlah Gol !! Perlawanan dimainkan !! Purata setiap Permainan |- | [[Liga-I 2007–08|2007–08]] || 226 || 90 || 2.51<ref>{{cite web|title=I-League 2007-08|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2007-2008/regular-season/r5773/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]] || 318 || 132|| 2.41<ref>{{cite web|title=I-League 2008-09|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2008-2009/regular-season/r7539/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]] || 486 || 182 || 2.67<ref>{{cite web|title=I-League 2009-10|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2009-2010/regular-season/r10302/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]] || 489 || 182 || 2.69<ref>{{cite web|title=I-League 2010-11|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2010-2011/regular-season/r13090/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]] || 521 || 182 || 2.88<ref>{{cite web|title=I-League 2011-12|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2011-2012/regular-season/r16043/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]] || 530 || 182 || 2.91<ref>{{cite web|title=I-League 2012-13|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20122013/regular-season/r18294/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]] || 402 || 156 || 2.47<ref name="2013 season">{{cite web|title=I-League 2013-14|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20132014/regular-season/r22699/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2014–15|2014–15]] || 280 || 110 || 2.55<ref>{{cite web|title=I-League 2014-15|url=http://uk.soccerway.com/national/india/i-league/20142015/regular-season/r29929/|website=Soccerway|accessdate=24 August 2015}}</ref> |} ===Penjaring Teratas=== {{Main|Kasut Emas Liga-I}} Musim selepas musim, pemain di dalam Liga-I bersaing untuk gelaran [[Kasut Emas Liga-I|kasut emas]], yang diberikan pada akhir setiap musim untuk penjaring terbanyak di seluruh musim. Pemenang terbaru Kasut Emas adalah [[Sunil Chhetri]], [[Darryl Duffy]], dan [[Cornell Glenn]], yang memenangi Kasut Emas pada akhir musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] selepas menjaringkan 14 gol setiap satu. [[Odafe Onyeka Okolie]] dan [[Ranti Martins]] kedua-duanya kini pemegang gelaran kasut emas dengan masing-masing tiga. Kedua-dua warga Nigeria membentuk tujuh kasut emas yang dimenangi, yang juga paling banyak kewarganegaraan dalam liga. {{col-start}} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Pemenang Kasut Emas Liga-I !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11">{{cite web|title=From the history books|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=1965|website=The All Indian Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|26 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|30 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|32 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|27 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|title=Ranti Martins voted Best Player of I-League 2012-13|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5019|website=The All India Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |rowspan="3"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |rowspan="3" style="text-align:center"|14 |rowspan="3" style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- !scope="row"|{{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] |[[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- !scope="row"|{{flagicon|TRI}} [[Cornell Glenn]] |[[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|17 | |} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Penjaring Teratas India !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Baichung Bhutia]] |[[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers">{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=League: Sunil Chhetri two goals away from surpassing Bhaichung Bhutia’s 17-year-old record|url=https://cricket.yahoo.com/news/league-sunil-chhetri-two-goals-114752578.html|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] |[[Mahindra United]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] |[[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Chinadorai Sabeeth]] |[[Pailan Arrows]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[C.K. Vineeth]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|7 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |style="text-align:center"|14 |style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] |align="left"|{{flagicon|IND}} [[Thongkhosiem Haokip]] |align="left"|Pune |style="text-align:center"|7 | |} {{col-2}} {{col-end}} ==Anugerah== ===Trofi=== Liga-I hanya telah menganugerahkan trofi yang betul untuk juara sejak 2013 apabila juara musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], memenangi liga.<ref name="New Trophy">{{cite web|title=AIFF designs new trophy for I-League champions|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-designs-new-trophy-for-I-League-champions/articleshow/19912694.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> Sebelum juara Liga-I 2013 menerima trofi asas.<ref name="New Trophy"/> Trofi baru direka di Eropah dan dimodelkan sepanjang garis trofi juara dalam liga utama Eropah.<ref name="New Trophy"/> Mengenai trofi itu, Setiausaha Agung [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]], Kushal Das, berkata "Ia adalah usaha untuk AIFF untuk mengamalkan prinsip-prinsip yang terbaik dalam liga lain dan dengan itu kita fikir untuk mencipta pandangan yang lebih kontemporari untuk trofi Liga-I selaras dengan trofi diberikan dalam liga Eropah ".<ref name="New Trophy"/> ===Anugerah Pemain dan Jurulatih=== Anugerah Liga-I akhir musim sedang dijalankan oleh [[Pemain Persatuan Bola Sepak India]] sejak tahun 2009. Anugerah ini termasuk ketua jurulatih terbaik, pemain asing terbaik, pemain India terbaik, pemain muda terbaik dan peminat pemain tahun ini . [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] memberi anugerah pengadil terbaik. {{col-start}} {{col-2}} ====Pemain Asing Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=Chhetri Shines At First FPAI Awards Nite!|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1684648/|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=FPAI Awards: Mohammed Rafi Bags The Best Indian Player, While Subrata Is Still The Fan's Favourite|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2010/09/13/2115689/fpai-awards-mohammed-rafi-bags-the-best-indian-player-while?ICID=AR_RA_1|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards">{{cite web|title=Indian Football Awards 2011|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2011/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719172745/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2011%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|BRA}} [[Roberto Mendes Silva|Beto]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards">{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards">{{cite web|last1=Marar|first1=Nandakumar|title=FPAI honours outstanding performers|url=http://www.thehindu.com/sport/football/fpai-honours-outstanding-performers/article4747085.ece|website=The Hindu|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[United S.C.|Prayag United]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards">{{cite web|title=Westwood bags FPAI best coach award, PK lifetime achievement|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Westwood-bags-FPAI-best-coach-award-PK-lifetime-achievement/articleshow/34389027.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |} {{col-2}} ====Pemain Terbaik India Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Mahindra United]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2012|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2012/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2015-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114120220/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2012%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Syed Nabi]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Lenny Rodrigues]] | [[Pemain tengah]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Balwant Singh (pemain bola sepak)|Balwant Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Ketua Jurulatih Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Ketua Jurulatih ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Dave Booth]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Armando Colaco]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|MAR}} [[Karim Bencherifa]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|ENG}} [[Trevor Morgan (pemain bola sepak)|Trevor Morgan]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Derrick Pereira]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] | [[Bengaluru FC]] |} {{col-2}} ====Pemain Muda Terbaik Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Baljit Sahni]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[JCT FC|JCT]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Joaquim Abranches]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Manandeep Singh (pemain bola sepak)|Manandeep Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Peminat Pemain Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2009|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2009/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718200203/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2009%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Subrata Pal]] | [[Penjaga gol (bola sepak)|Penjaga Gol]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Francis Fernandes]] | [[Pemain tengah]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|AFG}} [[Zohib Islam Amiri]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Boithang Haokip]] | [[Pemain tengah]] | [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |} {{col-2}} ====Pengadil Terbaik==== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Pengadil |- | 2012<ref>{{cite web|last=Chakraborty|first=Krishna Kanta|title=Srikrishna named best referee by AIFF|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|work=Times of India|accessdate=20 July 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215746/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[C.R. Srikrishna]] |- | 2013<ref>{{cite web|title=Pratap Singh Best Referee of the Year|url=http://www.shillonglajong.com/pratap-singh-best-referee-of-the-year|work=Shillong Lajong Football Club|accessdate=11 August 2013}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Pratap Singh (pengadil)|Pratap Singh]] |- | 2014 |} {{col-end}} ==Hadiah== ===Hadiah Wang Tunai=== Hadiah wang untuk [[Liga-I 2015-16|musim Liga-I 2015-16]]. Jumlah dalam [[Rupee India]]. <br /> <small>As updated on 27 November 2015.</small> {|class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! Kedudukan !! Hadiah |- | Juara || 1 crore (US$150,000) |- | Naib Juara || 60 lakh (US$90,000) |- | Tempat Ketiga || 40 lakh (US$60,000) |- | Tempat Keempat || 25 lakh (US$37,000) |- | Subsidi hari perlawanan || 1 lakh (US$1,500) |- | Pemenang perlawanan || 50,000 (US$750) |- |} ==Kelab Liga-I di Asia== {{Main|Kelab bola sepak India dalam pertandingan Asia}} Secara tradisinya, kelab Liga-I telah melakukan dengan baik terutama dalam Piala AFC. Dalam [[Piala AFC 2008|2008]] [[Dempo S.C.|Dempo]]berjaya sampai ke separuh akhir Piala AFC sebelum dikalahkan oleh [[Al-Safa' SC|Al-Safa]] dari Lubnan.<ref>{{cite web|title=East Bengal’s Golden Continental Run|url=http://www.goaldentimes.org/east-bengals-golden-continental-run/|website=Goalden Times|accessdate=27 June 2014}}</ref> [[East Bengal F.C.|East Bengal]] juga berjaya sampai ke separuh akhir pada [[Piala AFC 2013|2013]] sebelum disingkirkan keluar oleh [[Kuwait SC]].<ref name="AFC Cup Loss East">{{cite web|title=Kuwait SC prove too good for East Bengal in AFC Cup SF|url=http://www.rediff.com/sports/report/kuwait-sc-prove-too-good-for-east-bengal-in-afc-cup-semi-final/20131022.htm|website=Rediff|accessdate=27 June 2014}}</ref> Setakat ini tiada kelab Liga-I telah berjaya ke perlawanan akhir Piala AFC.<ref name="AFC Cup Loss East"/> Walau bagaimanapun dalam [[Liga Juara-Juara AFC]], tiada kelab Liga-I pernah berjaya berjaya melepasi pusingan kelayakan.<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC set sight on AFC Champions League qualification|url=http://sports.ndtv.com/football/news/223401-bengaluru-fc-set-sight-on-afc-champions-league-qualification|website=NDTV Sports|accessdate=7 July 2014}}</ref> ==Lihat juga== * [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] * [[Liga Super India]] * [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] * [[Liga-I Divisyen 2]] * [[Liga-I Remaja B15]] ==Rujukan== <ref>[http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php "iLeague Fixtures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629213824/http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php |date=2017-06-29 }}, League Winner. Retrieved on 31 May 2015.</ref> {{reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Commons category|I-League}} * {{Official website|http://i-league.org/}} * [https://www.facebook.com/ILeagueOfficial facebook rasmi ILeague] * {{Twitter|ILeagueOfficial}} {{Liga-I}} [[Kategori:Liga-I| ]] [[Kategori:Liga-India]] [[Kategori:Liga bola sepak di India|1]] [[Kategori:Liga bola sepak teratas di Asia|India]] [[Kategori:Penubuhan 2007 di India]] [[Kategori:Liga sukan ditubuhkan pada tahun 2007]] [[Kategori:Liga sukan profesional di India]] gzrjmi4hot34sm29pkewdtmjylnisuv 6810111 6810109 2026-03-27T06:34:39Z Sayaanakmalaysia92 361790 /* Sejarah */ 6810111 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Indian Football League <Br/> Liga Bola Sepak India | image = | pixels = | organiser = [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India|AIFF]] | founded = {{Start date and age|2007}} (Sebagai ''I-League''; menggantikan ''[[Liga Bola Sepak Kebangsaan|National Football League]]'')<br />{{Start date and age|2026}} (sebagai ''Indian Football League'') | country = India | confed = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] | teams = 10<ref>https://www.facebook.com/ILeagueOfficial/photos/the-indian-football-league-2025-26-will-kick-off-on-february-27-more-details-bit/896922206054404/</ref> | levels = [[Sistem liga bola sepak di India|2]] | promotion = [[Liga Super India]] | relegation = [[Liga Bola Sepak India 2]] | domest_cup = [[Piala Federasi]] | league_cup = [[Piala Durand]] | confed_cup = [[Liga Juara-Juara Dua AFC]] (melalui ''Piala Super'') | champions = [[Inter Kashi FC|Inter Kashi]] (1st title) | top_goalscorer = [[Ranti Martins]] (214 goals) | most_successful_club = [[Dempo SC|Dempo]] (3 titles) | tv = [[DD Sports|DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] (TV Satelit) <br/> Waves, [[SonyLIV]] (OTT)<br/>[[Onefootball]] (Siaran Antrabangsa) | website = {{URL|https://indianfootballleague.in}} | current = }} ''' Indian Football League (IFL)''' atau '''Liga-I''', secara rasmi dikenali sebagai '''Liga-I [[Hero MotoCorp|Hero]]''' atas sebab-sebab penajaan, adalah liga kelab [[bola sepak]] profesional India untuk lelaki. Ditandingi oleh 11 kelab (pada masa ini), ia beroperasi pada sistem [[Promosi dan Penyingkiran]] dengan [[Liga-I Divisyen 2]] dan juga sebagai satu sistem [[Pengembangan pasukan|terus masuk]]. Musim dijalankan dari Januari hingga Mei, dengan pasukan bermain 18 perlawanan setiap satu, berjumlah 90 perlawanan musim ini.<ref>{{cite web|title=India - I-League (2013 - 2014)|url=http://tipsterarea.com/match/dempo-goa-mumbai-fc-india-i-league-328258|work=Tipster Area|accessdate=25 April 2014}}</ref> Kebanyakan permainan biasanya dimainkan pada waktu petang pada hujung minggu atau pertengahan minggu. Ia kini ditaja oleh [[Hero MotoCorp|Hero]]. Pertandingan dibentuk sebagai '''Liga-I ONGC''' pada tahun 2007 dalam usaha professionalisma suukan itu di India selepas mengadakan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] lama sebelas musim, menggantikan NFL sebagai pertandingan utama di negara ini.<ref>{{cite web|title=Event Information|url=http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|work=The All India Football Federation|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603221459/http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|url-status=bot: unknown}}</ref> Penyiar rasmi yang pertama liga adalah [[TEN Action|Zee Sports]].<ref name="Television Point">{{cite web|last=Khurana|first=Ashish|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|work=Televisionpoint.com|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Gol pertama untuk liga adalah dengan mengadakan 16 pasukan dengan musim ketiga, yang mana liga akan ditebarkan di seluruh India.<ref name="Television Point"/> Sejak ditubuhkan liga, sebanyak lima kelab telah dinobatkan [[Senarai juara bola sepak India|juara]] dalam Liga-I. Daripada 21 kelab telah bertanding sejak penubuhan Liga-I pada tahun 2007, pasukan yang telah memenangi gelaran itu adalah [[Mohun Bagan A.C.]] (1), [[Bengaluru FC]] (1), [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] (2), [[Dempo S.C.|Dempo]] (3), dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] (1). Gelaran ini hanya telah menang dua kali oleh satu pasukan dari luar negeri [[Goa]] dengan yang pertama enam daripada lapan edisi liga yang dimenangi oleh pasukan Goa. Juara semasa Liga-I adalah [[Mohun Bagan A.C.]] menewaskan juara musim 2013-14 [[Bengaluru FC]] dengan cabutan perlawanan acara kemuncak musim di Stadium Sree Kanteerava di Bangalore. Ini adalah gelaran Negara yang pertama Mohun Bagan AC dalam 13 tahun. ==Format Kejohanan== ===Kejohanan=== Sejak liga bermula pada tahun 2007 peraturan liga telah berubah hampir setiap tahun. Pada masa ini liga mempunyai 11 pasukan tetapi musim sebelumnya terdapat 13 kelab di I-League. Setiap kelab bermain antara satu sama lain dua kali sepanjang musim ini, sekali di rumah dan yang lain berada di rumah sebenar. Pasukan yang memenangi perlawanan yang menerima tiga mata manakala kedua-dua pasukan mendapat satu mata jika mereka seri. Pasukan yang Kalah tidak diberi sebarang mata. Pada akhir musim ini, pasukan dengan mata yang paling banyak akan memenangi liga.<ref>{{cite web|title=2013-14 Regulations|url=http://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|website=The All India Football Federation|accessdate=27 June 2014|archive-date=2017-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802154856/https://www.the-aiff.com/downloaddocumentlibrary.php?id=46|url-status=dead}}</ref> ===Kelayakan AFC=== Kelab daripada pelbagai Liga-I khususnya mengambil bahagian di peringkat antarabangsa dalam [[Piala AFC]], Walau bagaimanapun, beberapa kelab Liga-I mempunyai peluang untuk layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. Dari tahun 2007 hingga 2011, juara musim sebelumnya Liga-I telah dibenarkan untuk bermain dalam kelayakan ke Liga Juara-Juara AFC.<ref>{{cite web|title=India Gets AFC Champions League Slot|url=http://i-league.org/?p=9546|website=I-League|accessdate=27 June 2014}}</ref> Kemudian dari 2011 hingga 2013 tiada kelab Liga-I bermain dalam kelayakan sehingga [[Pune F.C.|Pune]] pada tahun 2014 selepas kelab itu lulus Kriteria Pelesenan AFC.<ref>{{cite web|last1=Sarmah|first1=Bhargab|title=Pune FC In AFC Champions League, Club World Cup Bid, U19 I-League And Other Things To Watch Out For In 2014|url=http://www.thehardtackle.com/2014/pune-fc-in-afc-champions-league-club-world-cup-u19-i-league-and-other-things-to-watch-out-for-in-2014/|website=The Hard Tackle|accessdate=27 June 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, sehingga ke hari ini, tidak ada kelab dari Liga-I yang telah benar-benar layak ke [[Liga Juara-Juara AFC]]. ==Penajaan== <!-- Deleted image removed: [[File:I-League logo.png|175px|thumb|The old ONGC I-League logo.]] --> Sejak dari asal [[Liga Bola Sepak Negara (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]], liga India sentiasa ditaja. Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 Penaja terakhir dari Liga Bola Sepak Kebangsaan yang lama , [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]], di mana dibawa masuk sebagai penaja, membuat liga dikenali sebagai ''Liga-I ONGC''.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=ONGC Agrees To Sponsor The I-League|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/08/26/1461617/ongc-agrees-to-sponsor-the-i-league|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]], perjanjian dengan ONGC tidak diperbaharui dan Liga-I ditinggalkan tanpa perjanjian penajaan sehingga 2013.<ref>{{cite web|last1=Santikari|first1=Soumalya|title=All India Football Federation wants to jazz up I-League from next season|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aiff-wants-to-jazz-up-i-league-from-next-season/1/169948.html|website=India Today|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada 24 September 2013, telah diumumkan bahawa Syarikat [[telekomunikasi]], [[Bharti Airtel|Airtel]] akan menjadi penaja baru Liga-I, menjadikan liga dikenali sebagai ''Liga-I Airtel''.<ref>{{cite web|title=AIFF signs up Airtel for new I-League season|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4630/soccerex/2013/09/24/4285010/aiff-signs-up-airtel-for-new-i-league-season|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada Disember 2014, telah diumumkan bahawa [[Hero MotoCorp]] akan menggantikan Airtel sebagai penaja utama untuk liga dan dengan itu liga akan dikenali sebagai ''Liga-I Hero''.<ref>{{cite web|url=http://i-league.org/hero-i-leagues-1st-kolkata-derby-on-jan-25/|title=Hero I-League's 1st Kolkata Derby on Jan 25|date=28 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! Musim ! Penaja |- | 2007-2011 | [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]] |- | 2011-2013 | ''tiada'' |- | 2013-2014 | [[Airtel]] |- | 2014-''Sekarang'' | [[Hero MotoCorp|Hero]] |} ==Liputan media== ===India=== Sejak tahun Liga-I 2007 telah berjaya mencari jalan untuk disiarkan, yang drastik dalam meningkatkan profil dan populariti liga. Sebelum musim sulung [[Liga-I 2007-08|2007-08]], [[Persekutuan Bola Sepak India]] mencapai persetujuan dengan [[TEN Action|Zee Sports]] untuk menyiarkan 45 daripada 90 perlawanan musim itu dengan [[TEN Sports]] menyiarkan 15 perlawanan dalam pusingan yang pertama.<ref name=HinduTelevision>{{cite web|title=I-League kicks off on Nov. 24|url=http://www.hindu.com/2007/11/22/stories/2007112263001900.htm|website=The Hindu|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian dengan Zee Sports merupakan kesinambungan daripada perjanjian 10 tahun dicapai antara AIFF dan Zee Sports pada tahun 2005.<ref name="Ten Year Deal">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=Zee Sports Wants A Review In The 10 Year Deal With The AIFF|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/10/16/1563971/zee-sports-wants-a-review-in-the-10-year-deal-with-the-aiff|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2009, Zee Sports dilaporkan menghantar surat kepada AIFF meminta Persekutuan untuk mengkaji semula kontrak 10 tahun selepas kebimbangan telah dibangkitkan oleh penyiar yang liga tidak menarik banyak penaja menyukainya.<ref name="Ten Year Deal"/> Pada bulan Ogos 2010 ia telah mendedahkan bahawa terdapat cadangan krisis antara AIFF dan Zee Sports atas kebimbangan ini dan bahawa terdapat peruntukan dalam perjanjian 10 tahun itu berkata ia boleh dikaji semula selepas lima tahun pertama.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=I-League: AIFF And Zee Sports Still Locked In Reviewing Their Contract As The Friendly Games And I-League Lurk|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2010/08/05/2056547/i-league-aiff-and-zee-sports-still-locked-in-reviewing-their|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Kemudian, pada bulan Oktober 2010, ia telah mendedahkan bahawa AIFF telah memutuskan untuk menamatkan perjanjian 10 tahun dengan Zee Sports lima bulan awal.<ref name="Zee Compensation">{{cite web|title=Zee demands Rs70 crore compensation from AIFF|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-demands-rs70-crore-compensation-from-aiff/702994/|website=Indian Express|accessdate=9 July 2014}}</ref> Ia juga mengumumkan bahawa AIFF telah membariskan [[IMG (syarikat)|IMG]]-[[Reliance Industries|Reliance]] sebagai rakan kongsi hak pemasaran baru liga dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan kebangsaan]].<ref name="Zee Compensation"/> Ia juga mengumumkan bahawa Zee Sports mahu Rs. 70 crore dalam pampasan bagi AIFF menamatkan kontrak 10 tahun sebelumnya.<ref name="Zee Compensation"/> Perjanjian dengan IMG-Reliance telah diumumkan secara rasmi pada 9 Disember 2010.<ref name="IMG Deal">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms|website=Times of India|accessdate=9 July 2014}}</ref> Melalui perjanjian ini, IMG-Reliance telah diberi hak eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, filem, video dan data, harta intelek, francais dan hak liga baru.<ref name="IMG Deal"/> Walau bagaimanapun, walaupun perjanjian ini, musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]] yang lalu tanpa mana-mana pekongsi penyiaran nasional.<ref>{{cite web|title=I-League kicks off without title sponsor, TV coverage|url=http://www.deccanherald.com/content/117432/content/213868/we-have-comments-tool.html|website=Deccan Herald|accessdate=9 July 2014}}</ref> AIFF mula menjemput cadangan namun bagi siaran stesen penyiaran baru tetapi ia hanya akan menjadi untuk musim 2010-11. Ia adalah sepuluh mengumumkan pada 3 Februari 2010 bahawa saluran Bengali tempatan, [[Mahuaa Bangla]], akan menjadi satu-satunya penyiar daripada liga untuk sepanjang musim ini.<ref>{{cite web|last1=Chaudhuri|first1=Arunava|title=Bengali TV channel Mahua Bangla to show I-League|url=http://www.sportskeeda.com/football/bengali-tv-channel-mahua-bangla-to-show-i-league/|website=SportsKeeda|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada bulan September 2010, selepas bencana yang adalah musim 2010-11 untuk televisyen di dalam Liga-I, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai persetujuan dengan penyiar tempatan ''Komunikasi Brand Value'' mempunyai permainan ditunjukkan setempat pada [[News Time]] di Bengal Barat dan Assam untuk satu musim.<ref>{{cite web|title=I-League: Regional Broadcast partner announced|url=http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|website=Arunfoot|accessdate=9 July 2014|archive-date=2014-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227023210/http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2011, telah diumumkan bahawa satu perjanjian dengan penyiaran kebangsaan telah ditemui dan yang bersama dengan [[TEN Action]] untuk satu musim.<ref name="TEN Action 2011">{{cite web|title=I-League 2011-12: Exciting Times Ahead|url=http://www.thehardtackle.com/2011/i-league-2011-12-exciting-times-ahead/|website=The Hard Tackle|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian itu termasuk 75 perlawanan untuk musim [[Liga-I 2011-12|2011-12]].<ref name="TEN Action 2011"/> Kemudian, selepas musim 2011-12, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai satu perjanjian mega dengan [[TEN Sports]] untuk menyiarkan Liga-I dan pasukan kebangsaan selama tiga tahun.<ref name="TEN Sports Three">{{cite web|title=IMG-Reliance, Ten Sports in 3-year I-League TV deal|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k12/oct/oct42.php|website=Indian Television|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian, yang bermula untuk usim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dan akan berakhir selepas musim [[Liga-I 2014-15|2014-15]], akan menyaksikan TEN akan digunakan untuk siaran 75 perlawanan semusim.<ref name="TEN Sports Three"/> ===Seluruh Dunia=== Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 dan perjanjian itu dengan [[TEN Action|Zee Sports]] dan [[TEN Sports]] telah diumumkan bahawa TEN Sports di Timur Tengah dan Zee Sports di Amerika Syarikat akan menyiarkan 30 perlawanan secara langsung untuk musim [[Liga-I 2007-08|2007-08]].<ref name=HinduTelevision/> ==Kritikan== ===Kedudukan Kewangan=== Salah satu kritikan utama Liga-I telah menjadi ketidakstabilan kewangan liga berterusan.<ref name="THT Financial Trouble">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Club Football: How Financially Sustainable Is Football In India?|url=http://www.thehardtackle.com/2011/indian-club-football-how-financially-sustainable-is-football-in-india/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Sejak liga bermula pada tahun 2007 liga menyaksikan empat kelab bubar operasi mereka – [[Chirag United Club Kerala|Chirag United Kerala]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], dan [[Pailan Arrows]].<ref name="TOI Pailan Disbands">{{cite web|last1=Ganguly|first1=Abhishek|title=AIFF disbands Pailan Arrows outfit|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-disbands-Pailan-Arrows-outfit/articleshow/22149611.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref><ref name="THT Chirag Kerala Disband">{{cite web|last1=Ajgoankar|first1=Ashlesh|title=Indian Football: Can Kerala Produce Next I.M. Vijayan?|url=http://www.thehardtackle.com/2013/indian-football-can-kerala-produce-next-i-m-vijayan/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Apabila JCT dibubarkan, ketua operasi, Samir Thapar menyatakan bahawa ketiadaan sebarang pendedahan yang boleh dipercayai dan wang sebagai alasan utama untuk pembubaran JCT.<ref name="THT Financial Trouble"/> Majoriti kelab-kelab dalam liga bergantung kepada penaja utama dana pasukan melalui musim sekurang-kurangnya. Ini adalah disebabkan oleh hakikat bahawa kelab di Liga-I tidak bergantung kepada pendapatan daripada jualan barangan atau jualan tiket dan bahawa pendapatan televisyen pergi terus kepada [[Persekutuan Bola Sepak India]] dan bukannya kelab-kelab.<ref name="THT Financial Trouble"/> Pada masa ini kehadiran di dalam Liga-I sedang menderita kerana musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] hanya purata 5,618 setiap permainan.<ref name="I-League attendance">{{cite web|title=I-League 13/14: Avg Spectators Of Clubs|url=http://i-league.org/?p=13557|website=I-League|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144031/http://i-league.org/?p=13557|url-status=dead}}</ref> [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] purata kebanyakan penonton yang musim itu dengan purata 17.068 manakala [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] akhirnya menjadi satu-satunya kelab Liga-I selesai dengan purata kehadiran lebih 10,000 apabila selesai pada 11.308 setiap permainan.<ref name="I-League attendance"/> Sebahagian daripada sebab untuk ini kehadiran selain daripada kekurangan pemasaran telah dinamakan sebagai fakta bahawa kebanyakan perlawanan Liga-I bermula pada sebelah petang apabila ia terlalu panas untuk peminat daripada waktu malam.<ref>{{cite web|last1=Malhotra|first1=Kratik|title=Fanview: Have Your Say - Would You Prefer Watching I-League Matches At The Cooperage Ground In The Afternoon Or Evening?|url=http://www.goal.com/en-india/news/2292/editorials/2011/06/12/2528478/fanview-have-your-say-would-you-prefer-watching-i-league-matches-|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ===Institusi bola sepak=== Kelab bola sepak yang paling banyak di India adalah dipanggil pasukan''Institusi''.<ref name=THTInstitutionalPart1>{{cite web|last=Sengupta|first=Somnath|title=Institutional Sides in Indian Football : Future Uncertain ? (Part-1)|url=http://www.thehardtackle.com/2011/institutional-sides-in-indian-football-future-uncertain-part-1/|work=The Hard Tackle|accessdate=19 July 2012}}</ref> Ini bermakna ia adalah sukar untuk pemain atau jurulatih untuk menjadi profesional yang lengkap.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pemain yang bermain untuk pasukan institusi juga akan bekerja pada kerja sepenuh masa di luar permainan untuk syarikat pasukan yang ditajanya.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Ini adalah model yang lebih yang sama ditemui di Jepun sebelum pengenalan [[Liga J.]].<ref name=Soccerphile>{{cite web|last=Hood|first=Christopher|title=History of Japanese Football|url=http://www.soccerphile.com/soccerphile/archives/wc2002/fo/co/jf.html|work=Soccerphile|accessdate=19 July 2012}}</ref> Positif bahawa pasukan biasanya juga mempunyai sumber dengan pemain mendapatkan wang yang baik dan prospek pekerjaan selepas selesai hari bola sepak mereka.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Dari sudut negatif, pasukan hanya mewakili beberapa ribu pekerja dan bukan seluruh kota dan dengan itu tidak mendapat sokongan luas.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pada 21 Februari 2014 ia secara rasmi mengumumkan bahawa dua lagi Kelab institusi di dalam Liga-I – [[Air India FC|Air India]] dan [[ONGC F.C.|ONGC]] – telah dibuang daripada Liga-I dan bahawa semua Kelab institusi lain yang tidak akan dibenarkan untuk mengambil bahagian dalam liga.<ref>{{cite web|last1=Noronha|first1=Anselm|title=Air India and ONGC FC officially out of next season's I-League - report|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/02/21/3767975/air-india-and-ongc-fc-officially-out-of-next-seasons-i|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ==Kelab== ==Ketua Jurulatih== <!--{{See also|List of I-League head coaches}}--> Peranan ketua jurulatih di dalam pilihan Liga-I dari kelab ke kelab. Beberapa kelab dalam Liga-I-suka untuk melantik pengarah teknikal dan juga ketua jurulatih dan pengarah teknikal bagi sebahagian besar diberi kuasa yang memilih skuad dan kadang-kadang pengurusan pasukan keseluruhan.<ref name="AIFF Strict TDs">{{cite web|title=AIFF is set to act strict|url=http://www.telegraphindia.com/1140509/jsp/sports/story_18323654.jsp#.U7BZY41dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Persekutuan Bola Sepak India]] tidak mengenakan keperluan pelesenan bagi ketua jurulatih di dalam Liga-I, peraturan adalah bahawa ketua jurulatih mesti mempunyai Lesen-A AFC untuk jurulatih di dalam Liga-I, bagaimanapun, beberapa Kelab dan jurulatih seperti [[Subhash Bhowmick]], [[Subrata Bhattacharya (pemain bola sepak)|Subrata Bhattacharya]], [[Sukhwinder Singh (jurulatih bola sepak)|Sukhwinder Singh]], dan [[Bimal Ghosh]] dikenali kerana menerima peranan pengarah teknikal untuk memintas keperluan Ketua bimbingan tanpa Lesen-A.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Ini telah membeli kira-kira banyak berita kontroversi dalam Liga-I, Yang baru menjadi ialah apabila [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dengan Subhash Bhowmick berjalan seluruh pasukan di dalam dan luar padang tetapi tidak memenangi anugerah "Jurulatih Terbaik" kerana disenaraikan sebagai pengarah teknikal dan bukan ketua jurulatih.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Melihat ini, pengarah teknikal AIFF, [[Rob Baan]], dan juga yang lain, menyokong persekutuan itu mewajibkan kedua-dua pengarah teknikal dan Ketua jurulatih untuk mempunyai Lesen-A AFC.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Pada 14 Mei 2014 ini telah secara rasmi dimasukkan ke dalam perbuatan oleh AIFF semasa mesyuarat jawatankuasa pelesenan Liga-I mereka.<ref>{{cite web|title=A-Licence degree must for technical directors: AIFF|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/A-Licence-degree-must-for-technical-directors-AIFF/articleshow/35120576.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> Dari segi prestasi bimbingan, selepas tujuh musim pertama Liga-I, seorang ketua jurulatih India telah memenangi Liga-I empat kali manakala ketua jurulatih asing telah memenangi tiga kali. [[Zoran Đorđević]] dari [[Serbia]] adalah Ketua jurulatih asing yang pertama pernah untuk memenangi Liga-I<ref>{{cite web|title=I-League: Don't Let The Players Go - Zoran Djordjevic|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/04/20/1218789/i-league-dont-let-the-players-go-zoran-djordjevic|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> manakala jurulatih kedua adalah [[Karim Bencherifa]] daripada [[Maghribi]].<ref>{{cite web|title=AIFF suspends Ashley Bengaluru FC coach banned for 4 matches and fined Rs 50,000|url=http://www.telegraphindia.com/1140424/jsp/sports/story_18273052.jsp#.U7BggI1dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] dari [[England|Inggeris]] merupakan jurulatih asing yang terbaru untuk memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]].<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC retain coach Ashley Westwood|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-retain-coach-Ashley-Westwood/articleshow/37129509.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Armando Colaco]] merupakan jurulatih India pertama yang memenangi Liga-I dalam pusingan pembukaan liga dan beliau mempunyai tiga kejuaraan Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Majumdar|first1=Samya|title=East Bengal Should Continue With Armando Colaco Next Season|url=http://www.thehardtackle.com/2014/east-bengal-should-continue-with-armando-colaco-next-season/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Mariano Dias]] adalah satu-satunya jurulatih India yang lain untuk memenangi Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Bhutani|first1=Rahul|title=Churchill Brothers – Defending I-League Champions Stare At A Possible Relegation|url=http://www.thehardtackle.com/2014/churchill-brothers-defending-i-league-champions-stare-at-a-possible-relegation/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> Paling terkini pelantikan Ketua bimbingan Biswajit Bhattacharya sebagai ketua jurulatih [[East Bengal F.C.|East Bengal]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> Ketua Jurulatih semasa di dalam Liga-I ialah: {| class="wikitable sortable" !Negara !Nama !Kelab !Dilantik |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Khalid_Jamil_At_Mumbai_FC_Pre_Match_Conference.JPG|thumb|80px]]{{sortname|Khalid|Jamil}} || [[Mumbai F.C.|Mumbai]] || 2009<ref>{{cite web|title=Mumbai FC Sign A Japanese Striker|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1493753/|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Thangboi|Singto}} || [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] || 22 Januari 2013<ref>{{cite web|title=Shillong Lajong FC Part Ways With Desmond Bulpin|url=http://www.shillonglajong.com/shillong-lajong-fc-part-ways-with-desmond-bulpin|website=Shillong Lajong Football Club|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Derrick|Pereira}} || [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] || 3 Mei 2013<ref>{{cite web|title=Salgaocar FC signs Derrick as coach|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Salgaocar-FC-signs-Derrick-as-coach/articleshow/19859981.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Australia|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Trevor Morgan (footballer).jpg|thumb|60px]]{{sortname|Trevor|Morgan|Trevor Morgan (footballer)}} || [[Dempo S.C.|Dempo]] || 27 Mei 2013<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Arthur Papas is the new manager of former I-League champions, Dempo SC|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/05/27/4008526/breaking-arthur-papas-is-the-new-manager-of-former-i-league?ICID=HP|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Westwood, Ashley.jpg|thumb|80px]][[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] || [[Bengaluru FC]] || 2 Julai 2013<ref>{{cite web|title=Ashley Westwood appointed JSW coach for upcoming I-League season|url=http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014|archive-date=2013-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705210833/http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|url-status=dead}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || Santosh Kashyap || [[Royal Wahingdoh F.C.|Royal Wahingdoh]] || 2014<ref>{{cite web|title=2nd Div League: Royal Wahingdoh FC|url=http://i-league.org/?p=10937|website=I-League|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Morocco|{{flagicon|MAR}}}} || {{sortname|Karim|Bencherifa}} || [[Pune F.C.|Pune]] || 9 Jun 2014<ref name="sports.ndtv.com">{{cite web|title=Pune FC appoint Karim Bencherifa as coach|url=http://sports.ndtv.com/football/news/225388-pune-fc-appoint-karim-bencherifa-as-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || {{sortname|Stuart|Watkiss}} || [[Bharat FC]] || 5 November 2014 |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Sanjay sen.jpg|thumb|60px]]{{sortname|Sanjoy|Sen}} || [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] || 9 Disember 2014<ref>{{cite web|title=Mohun Bagan appoint Sanjoy Sen as their new coach|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2014/12/09/6897682/sen-appointed-bagans-coach?ICID=TP_HN_HP_RI_0_2|website=Goal.com|accessdate=23 December 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Mateus|Costa}} || [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]] || 10 Januari 2015<ref>{{cite web|last1=Mohan|first1=Srinivasan|title=Mateus Costa-Bengalurus defence is very good|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/10/7825442/mateus-costa-bengalurus-defense-is-very-good?ICID=TP_NL_5|website=Goal.com|accessdate=10 January 2015}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Biswajit|Bhattacharya}} || [[East Bengal F.C.|East Bengal]] || 19 Jun 2015<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> |} ==Statistik dan pemain== ===Statistik bermusim=== [[File:Sunil Chhetri.jpg|thumb|Sunil Chhetri, satu-satunya pemain India untuk memenangi keseluruhan kasut emas.]] {| class="wikitable sortable" |- ! Musim !! Jumlah Gol !! Perlawanan dimainkan !! Purata setiap Permainan |- | [[Liga-I 2007–08|2007–08]] || 226 || 90 || 2.51<ref>{{cite web|title=I-League 2007-08|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2007-2008/regular-season/r5773/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]] || 318 || 132|| 2.41<ref>{{cite web|title=I-League 2008-09|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2008-2009/regular-season/r7539/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]] || 486 || 182 || 2.67<ref>{{cite web|title=I-League 2009-10|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2009-2010/regular-season/r10302/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]] || 489 || 182 || 2.69<ref>{{cite web|title=I-League 2010-11|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2010-2011/regular-season/r13090/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]] || 521 || 182 || 2.88<ref>{{cite web|title=I-League 2011-12|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2011-2012/regular-season/r16043/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]] || 530 || 182 || 2.91<ref>{{cite web|title=I-League 2012-13|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20122013/regular-season/r18294/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]] || 402 || 156 || 2.47<ref name="2013 season">{{cite web|title=I-League 2013-14|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20132014/regular-season/r22699/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2014–15|2014–15]] || 280 || 110 || 2.55<ref>{{cite web|title=I-League 2014-15|url=http://uk.soccerway.com/national/india/i-league/20142015/regular-season/r29929/|website=Soccerway|accessdate=24 August 2015}}</ref> |} ===Penjaring Teratas=== {{Main|Kasut Emas Liga-I}} Musim selepas musim, pemain di dalam Liga-I bersaing untuk gelaran [[Kasut Emas Liga-I|kasut emas]], yang diberikan pada akhir setiap musim untuk penjaring terbanyak di seluruh musim. Pemenang terbaru Kasut Emas adalah [[Sunil Chhetri]], [[Darryl Duffy]], dan [[Cornell Glenn]], yang memenangi Kasut Emas pada akhir musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] selepas menjaringkan 14 gol setiap satu. [[Odafe Onyeka Okolie]] dan [[Ranti Martins]] kedua-duanya kini pemegang gelaran kasut emas dengan masing-masing tiga. Kedua-dua warga Nigeria membentuk tujuh kasut emas yang dimenangi, yang juga paling banyak kewarganegaraan dalam liga. {{col-start}} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Pemenang Kasut Emas Liga-I !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11">{{cite web|title=From the history books|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=1965|website=The All Indian Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|26 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|30 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|32 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|27 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|title=Ranti Martins voted Best Player of I-League 2012-13|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5019|website=The All India Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |rowspan="3"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |rowspan="3" style="text-align:center"|14 |rowspan="3" style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- !scope="row"|{{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] |[[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- !scope="row"|{{flagicon|TRI}} [[Cornell Glenn]] |[[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|17 | |} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Penjaring Teratas India !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Baichung Bhutia]] |[[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers">{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=League: Sunil Chhetri two goals away from surpassing Bhaichung Bhutia’s 17-year-old record|url=https://cricket.yahoo.com/news/league-sunil-chhetri-two-goals-114752578.html|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] |[[Mahindra United]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] |[[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Chinadorai Sabeeth]] |[[Pailan Arrows]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[C.K. Vineeth]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|7 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |style="text-align:center"|14 |style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] |align="left"|{{flagicon|IND}} [[Thongkhosiem Haokip]] |align="left"|Pune |style="text-align:center"|7 | |} {{col-2}} {{col-end}} ==Anugerah== ===Trofi=== Liga-I hanya telah menganugerahkan trofi yang betul untuk juara sejak 2013 apabila juara musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], memenangi liga.<ref name="New Trophy">{{cite web|title=AIFF designs new trophy for I-League champions|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-designs-new-trophy-for-I-League-champions/articleshow/19912694.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> Sebelum juara Liga-I 2013 menerima trofi asas.<ref name="New Trophy"/> Trofi baru direka di Eropah dan dimodelkan sepanjang garis trofi juara dalam liga utama Eropah.<ref name="New Trophy"/> Mengenai trofi itu, Setiausaha Agung [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]], Kushal Das, berkata "Ia adalah usaha untuk AIFF untuk mengamalkan prinsip-prinsip yang terbaik dalam liga lain dan dengan itu kita fikir untuk mencipta pandangan yang lebih kontemporari untuk trofi Liga-I selaras dengan trofi diberikan dalam liga Eropah ".<ref name="New Trophy"/> ===Anugerah Pemain dan Jurulatih=== Anugerah Liga-I akhir musim sedang dijalankan oleh [[Pemain Persatuan Bola Sepak India]] sejak tahun 2009. Anugerah ini termasuk ketua jurulatih terbaik, pemain asing terbaik, pemain India terbaik, pemain muda terbaik dan peminat pemain tahun ini . [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] memberi anugerah pengadil terbaik. {{col-start}} {{col-2}} ====Pemain Asing Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=Chhetri Shines At First FPAI Awards Nite!|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1684648/|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=FPAI Awards: Mohammed Rafi Bags The Best Indian Player, While Subrata Is Still The Fan's Favourite|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2010/09/13/2115689/fpai-awards-mohammed-rafi-bags-the-best-indian-player-while?ICID=AR_RA_1|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards">{{cite web|title=Indian Football Awards 2011|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2011/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719172745/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2011%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|BRA}} [[Roberto Mendes Silva|Beto]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards">{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards">{{cite web|last1=Marar|first1=Nandakumar|title=FPAI honours outstanding performers|url=http://www.thehindu.com/sport/football/fpai-honours-outstanding-performers/article4747085.ece|website=The Hindu|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[United S.C.|Prayag United]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards">{{cite web|title=Westwood bags FPAI best coach award, PK lifetime achievement|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Westwood-bags-FPAI-best-coach-award-PK-lifetime-achievement/articleshow/34389027.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |} {{col-2}} ====Pemain Terbaik India Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Mahindra United]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2012|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2012/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2015-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114120220/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2012%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Syed Nabi]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Lenny Rodrigues]] | [[Pemain tengah]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Balwant Singh (pemain bola sepak)|Balwant Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Ketua Jurulatih Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Ketua Jurulatih ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Dave Booth]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Armando Colaco]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|MAR}} [[Karim Bencherifa]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|ENG}} [[Trevor Morgan (pemain bola sepak)|Trevor Morgan]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Derrick Pereira]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] | [[Bengaluru FC]] |} {{col-2}} ====Pemain Muda Terbaik Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Baljit Sahni]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[JCT FC|JCT]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Joaquim Abranches]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Manandeep Singh (pemain bola sepak)|Manandeep Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Peminat Pemain Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2009|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2009/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718200203/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2009%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Subrata Pal]] | [[Penjaga gol (bola sepak)|Penjaga Gol]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Francis Fernandes]] | [[Pemain tengah]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|AFG}} [[Zohib Islam Amiri]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Boithang Haokip]] | [[Pemain tengah]] | [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |} {{col-2}} ====Pengadil Terbaik==== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Pengadil |- | 2012<ref>{{cite web|last=Chakraborty|first=Krishna Kanta|title=Srikrishna named best referee by AIFF|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|work=Times of India|accessdate=20 July 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215746/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[C.R. Srikrishna]] |- | 2013<ref>{{cite web|title=Pratap Singh Best Referee of the Year|url=http://www.shillonglajong.com/pratap-singh-best-referee-of-the-year|work=Shillong Lajong Football Club|accessdate=11 August 2013}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Pratap Singh (pengadil)|Pratap Singh]] |- | 2014 |} {{col-end}} ==Hadiah== ===Hadiah Wang Tunai=== Hadiah wang untuk [[Liga-I 2015-16|musim Liga-I 2015-16]]. Jumlah dalam [[Rupee India]]. <br /> <small>As updated on 27 November 2015.</small> {|class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! Kedudukan !! Hadiah |- | Juara || 1 crore (US$150,000) |- | Naib Juara || 60 lakh (US$90,000) |- | Tempat Ketiga || 40 lakh (US$60,000) |- | Tempat Keempat || 25 lakh (US$37,000) |- | Subsidi hari perlawanan || 1 lakh (US$1,500) |- | Pemenang perlawanan || 50,000 (US$750) |- |} ==Kelab Liga-I di Asia== {{Main|Kelab bola sepak India dalam pertandingan Asia}} Secara tradisinya, kelab Liga-I telah melakukan dengan baik terutama dalam Piala AFC. Dalam [[Piala AFC 2008|2008]] [[Dempo S.C.|Dempo]]berjaya sampai ke separuh akhir Piala AFC sebelum dikalahkan oleh [[Al-Safa' SC|Al-Safa]] dari Lubnan.<ref>{{cite web|title=East Bengal’s Golden Continental Run|url=http://www.goaldentimes.org/east-bengals-golden-continental-run/|website=Goalden Times|accessdate=27 June 2014}}</ref> [[East Bengal F.C.|East Bengal]] juga berjaya sampai ke separuh akhir pada [[Piala AFC 2013|2013]] sebelum disingkirkan keluar oleh [[Kuwait SC]].<ref name="AFC Cup Loss East">{{cite web|title=Kuwait SC prove too good for East Bengal in AFC Cup SF|url=http://www.rediff.com/sports/report/kuwait-sc-prove-too-good-for-east-bengal-in-afc-cup-semi-final/20131022.htm|website=Rediff|accessdate=27 June 2014}}</ref> Setakat ini tiada kelab Liga-I telah berjaya ke perlawanan akhir Piala AFC.<ref name="AFC Cup Loss East"/> Walau bagaimanapun dalam [[Liga Juara-Juara AFC]], tiada kelab Liga-I pernah berjaya berjaya melepasi pusingan kelayakan.<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC set sight on AFC Champions League qualification|url=http://sports.ndtv.com/football/news/223401-bengaluru-fc-set-sight-on-afc-champions-league-qualification|website=NDTV Sports|accessdate=7 July 2014}}</ref> ==Lihat juga== * [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] * [[Liga Super India]] * [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] * [[Liga-I Divisyen 2]] * [[Liga-I Remaja B15]] ==Rujukan== <ref>[http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php "iLeague Fixtures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629213824/http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php |date=2017-06-29 }}, League Winner. Retrieved on 31 May 2015.</ref> {{reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Commons category|I-League}} * {{Official website|http://i-league.org/}} * [https://www.facebook.com/ILeagueOfficial facebook rasmi ILeague] * {{Twitter|ILeagueOfficial}} {{Liga-I}} [[Kategori:Liga-I| ]] [[Kategori:Liga-India]] [[Kategori:Liga bola sepak di India|1]] [[Kategori:Liga bola sepak teratas di Asia|India]] [[Kategori:Penubuhan 2007 di India]] [[Kategori:Liga sukan ditubuhkan pada tahun 2007]] [[Kategori:Liga sukan profesional di India]] aumm5q64qgljmaunl3lcpmr4j8qtm56 6810112 6810111 2026-03-27T06:34:50Z Sayaanakmalaysia92 361790 /* Format Kejohanan */ 6810112 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Indian Football League <Br/> Liga Bola Sepak India | image = | pixels = | organiser = [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India|AIFF]] | founded = {{Start date and age|2007}} (Sebagai ''I-League''; menggantikan ''[[Liga Bola Sepak Kebangsaan|National Football League]]'')<br />{{Start date and age|2026}} (sebagai ''Indian Football League'') | country = India | confed = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] | teams = 10<ref>https://www.facebook.com/ILeagueOfficial/photos/the-indian-football-league-2025-26-will-kick-off-on-february-27-more-details-bit/896922206054404/</ref> | levels = [[Sistem liga bola sepak di India|2]] | promotion = [[Liga Super India]] | relegation = [[Liga Bola Sepak India 2]] | domest_cup = [[Piala Federasi]] | league_cup = [[Piala Durand]] | confed_cup = [[Liga Juara-Juara Dua AFC]] (melalui ''Piala Super'') | champions = [[Inter Kashi FC|Inter Kashi]] (1st title) | top_goalscorer = [[Ranti Martins]] (214 goals) | most_successful_club = [[Dempo SC|Dempo]] (3 titles) | tv = [[DD Sports|DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] (TV Satelit) <br/> Waves, [[SonyLIV]] (OTT)<br/>[[Onefootball]] (Siaran Antrabangsa) | website = {{URL|https://indianfootballleague.in}} | current = }} ''' Indian Football League (IFL)''' atau '''Liga-I''', secara rasmi dikenali sebagai '''Liga-I [[Hero MotoCorp|Hero]]''' atas sebab-sebab penajaan, adalah liga kelab [[bola sepak]] profesional India untuk lelaki. Ditandingi oleh 11 kelab (pada masa ini), ia beroperasi pada sistem [[Promosi dan Penyingkiran]] dengan [[Liga-I Divisyen 2]] dan juga sebagai satu sistem [[Pengembangan pasukan|terus masuk]]. Musim dijalankan dari Januari hingga Mei, dengan pasukan bermain 18 perlawanan setiap satu, berjumlah 90 perlawanan musim ini.<ref>{{cite web|title=India - I-League (2013 - 2014)|url=http://tipsterarea.com/match/dempo-goa-mumbai-fc-india-i-league-328258|work=Tipster Area|accessdate=25 April 2014}}</ref> Kebanyakan permainan biasanya dimainkan pada waktu petang pada hujung minggu atau pertengahan minggu. Ia kini ditaja oleh [[Hero MotoCorp|Hero]]. Pertandingan dibentuk sebagai '''Liga-I ONGC''' pada tahun 2007 dalam usaha professionalisma suukan itu di India selepas mengadakan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] lama sebelas musim, menggantikan NFL sebagai pertandingan utama di negara ini.<ref>{{cite web|title=Event Information|url=http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|work=The All India Football Federation|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603221459/http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|url-status=bot: unknown}}</ref> Penyiar rasmi yang pertama liga adalah [[TEN Action|Zee Sports]].<ref name="Television Point">{{cite web|last=Khurana|first=Ashish|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|work=Televisionpoint.com|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Gol pertama untuk liga adalah dengan mengadakan 16 pasukan dengan musim ketiga, yang mana liga akan ditebarkan di seluruh India.<ref name="Television Point"/> Sejak ditubuhkan liga, sebanyak lima kelab telah dinobatkan [[Senarai juara bola sepak India|juara]] dalam Liga-I. Daripada 21 kelab telah bertanding sejak penubuhan Liga-I pada tahun 2007, pasukan yang telah memenangi gelaran itu adalah [[Mohun Bagan A.C.]] (1), [[Bengaluru FC]] (1), [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] (2), [[Dempo S.C.|Dempo]] (3), dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] (1). Gelaran ini hanya telah menang dua kali oleh satu pasukan dari luar negeri [[Goa]] dengan yang pertama enam daripada lapan edisi liga yang dimenangi oleh pasukan Goa. Juara semasa Liga-I adalah [[Mohun Bagan A.C.]] menewaskan juara musim 2013-14 [[Bengaluru FC]] dengan cabutan perlawanan acara kemuncak musim di Stadium Sree Kanteerava di Bangalore. Ini adalah gelaran Negara yang pertama Mohun Bagan AC dalam 13 tahun. ==Penajaan== <!-- Deleted image removed: [[File:I-League logo.png|175px|thumb|The old ONGC I-League logo.]] --> Sejak dari asal [[Liga Bola Sepak Negara (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]], liga India sentiasa ditaja. Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 Penaja terakhir dari Liga Bola Sepak Kebangsaan yang lama , [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]], di mana dibawa masuk sebagai penaja, membuat liga dikenali sebagai ''Liga-I ONGC''.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=ONGC Agrees To Sponsor The I-League|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/08/26/1461617/ongc-agrees-to-sponsor-the-i-league|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]], perjanjian dengan ONGC tidak diperbaharui dan Liga-I ditinggalkan tanpa perjanjian penajaan sehingga 2013.<ref>{{cite web|last1=Santikari|first1=Soumalya|title=All India Football Federation wants to jazz up I-League from next season|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aiff-wants-to-jazz-up-i-league-from-next-season/1/169948.html|website=India Today|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada 24 September 2013, telah diumumkan bahawa Syarikat [[telekomunikasi]], [[Bharti Airtel|Airtel]] akan menjadi penaja baru Liga-I, menjadikan liga dikenali sebagai ''Liga-I Airtel''.<ref>{{cite web|title=AIFF signs up Airtel for new I-League season|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4630/soccerex/2013/09/24/4285010/aiff-signs-up-airtel-for-new-i-league-season|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada Disember 2014, telah diumumkan bahawa [[Hero MotoCorp]] akan menggantikan Airtel sebagai penaja utama untuk liga dan dengan itu liga akan dikenali sebagai ''Liga-I Hero''.<ref>{{cite web|url=http://i-league.org/hero-i-leagues-1st-kolkata-derby-on-jan-25/|title=Hero I-League's 1st Kolkata Derby on Jan 25|date=28 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! Musim ! Penaja |- | 2007-2011 | [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]] |- | 2011-2013 | ''tiada'' |- | 2013-2014 | [[Airtel]] |- | 2014-''Sekarang'' | [[Hero MotoCorp|Hero]] |} ==Liputan media== ===India=== Sejak tahun Liga-I 2007 telah berjaya mencari jalan untuk disiarkan, yang drastik dalam meningkatkan profil dan populariti liga. Sebelum musim sulung [[Liga-I 2007-08|2007-08]], [[Persekutuan Bola Sepak India]] mencapai persetujuan dengan [[TEN Action|Zee Sports]] untuk menyiarkan 45 daripada 90 perlawanan musim itu dengan [[TEN Sports]] menyiarkan 15 perlawanan dalam pusingan yang pertama.<ref name=HinduTelevision>{{cite web|title=I-League kicks off on Nov. 24|url=http://www.hindu.com/2007/11/22/stories/2007112263001900.htm|website=The Hindu|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian dengan Zee Sports merupakan kesinambungan daripada perjanjian 10 tahun dicapai antara AIFF dan Zee Sports pada tahun 2005.<ref name="Ten Year Deal">{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=Zee Sports Wants A Review In The 10 Year Deal With The AIFF|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/10/16/1563971/zee-sports-wants-a-review-in-the-10-year-deal-with-the-aiff|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2009, Zee Sports dilaporkan menghantar surat kepada AIFF meminta Persekutuan untuk mengkaji semula kontrak 10 tahun selepas kebimbangan telah dibangkitkan oleh penyiar yang liga tidak menarik banyak penaja menyukainya.<ref name="Ten Year Deal"/> Pada bulan Ogos 2010 ia telah mendedahkan bahawa terdapat cadangan krisis antara AIFF dan Zee Sports atas kebimbangan ini dan bahawa terdapat peruntukan dalam perjanjian 10 tahun itu berkata ia boleh dikaji semula selepas lima tahun pertama.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=I-League: AIFF And Zee Sports Still Locked In Reviewing Their Contract As The Friendly Games And I-League Lurk|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2010/08/05/2056547/i-league-aiff-and-zee-sports-still-locked-in-reviewing-their|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Kemudian, pada bulan Oktober 2010, ia telah mendedahkan bahawa AIFF telah memutuskan untuk menamatkan perjanjian 10 tahun dengan Zee Sports lima bulan awal.<ref name="Zee Compensation">{{cite web|title=Zee demands Rs70 crore compensation from AIFF|url=http://archive.indianexpress.com/news/zee-demands-rs70-crore-compensation-from-aiff/702994/|website=Indian Express|accessdate=9 July 2014}}</ref> Ia juga mengumumkan bahawa AIFF telah membariskan [[IMG (syarikat)|IMG]]-[[Reliance Industries|Reliance]] sebagai rakan kongsi hak pemasaran baru liga dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|Pasukan kebangsaan]].<ref name="Zee Compensation"/> Ia juga mengumumkan bahawa Zee Sports mahu Rs. 70 crore dalam pampasan bagi AIFF menamatkan kontrak 10 tahun sebelumnya.<ref name="Zee Compensation"/> Perjanjian dengan IMG-Reliance telah diumumkan secara rasmi pada 9 Disember 2010.<ref name="IMG Deal">{{cite web|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms|website=Times of India|accessdate=9 July 2014}}</ref> Melalui perjanjian ini, IMG-Reliance telah diberi hak eksklusif untuk tajaan, pengiklanan, penyiaran, perdagangan, filem, video dan data, harta intelek, francais dan hak liga baru.<ref name="IMG Deal"/> Walau bagaimanapun, walaupun perjanjian ini, musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]] yang lalu tanpa mana-mana pekongsi penyiaran nasional.<ref>{{cite web|title=I-League kicks off without title sponsor, TV coverage|url=http://www.deccanherald.com/content/117432/content/213868/we-have-comments-tool.html|website=Deccan Herald|accessdate=9 July 2014}}</ref> AIFF mula menjemput cadangan namun bagi siaran stesen penyiaran baru tetapi ia hanya akan menjadi untuk musim 2010-11. Ia adalah sepuluh mengumumkan pada 3 Februari 2010 bahawa saluran Bengali tempatan, [[Mahuaa Bangla]], akan menjadi satu-satunya penyiar daripada liga untuk sepanjang musim ini.<ref>{{cite web|last1=Chaudhuri|first1=Arunava|title=Bengali TV channel Mahua Bangla to show I-League|url=http://www.sportskeeda.com/football/bengali-tv-channel-mahua-bangla-to-show-i-league/|website=SportsKeeda|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada bulan September 2010, selepas bencana yang adalah musim 2010-11 untuk televisyen di dalam Liga-I, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai persetujuan dengan penyiar tempatan ''Komunikasi Brand Value'' mempunyai permainan ditunjukkan setempat pada [[News Time]] di Bengal Barat dan Assam untuk satu musim.<ref>{{cite web|title=I-League: Regional Broadcast partner announced|url=http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|website=Arunfoot|accessdate=9 July 2014|archive-date=2014-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140227023210/http://arunfoot.blogspot.com/2011/09/i-league-regional-broadcast-partner.html|url-status=dead}}</ref> Walau bagaimanapun, pada bulan Oktober 2011, telah diumumkan bahawa satu perjanjian dengan penyiaran kebangsaan telah ditemui dan yang bersama dengan [[TEN Action]] untuk satu musim.<ref name="TEN Action 2011">{{cite web|title=I-League 2011-12: Exciting Times Ahead|url=http://www.thehardtackle.com/2011/i-league-2011-12-exciting-times-ahead/|website=The Hard Tackle|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian itu termasuk 75 perlawanan untuk musim [[Liga-I 2011-12|2011-12]].<ref name="TEN Action 2011"/> Kemudian, selepas musim 2011-12, telah diumumkan bahawa AIFF dan IMG-Reliance telah mencapai satu perjanjian mega dengan [[TEN Sports]] untuk menyiarkan Liga-I dan pasukan kebangsaan selama tiga tahun.<ref name="TEN Sports Three">{{cite web|title=IMG-Reliance, Ten Sports in 3-year I-League TV deal|url=http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k12/oct/oct42.php|website=Indian Television|accessdate=9 July 2014}}</ref> Perjanjian, yang bermula untuk usim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dan akan berakhir selepas musim [[Liga-I 2014-15|2014-15]], akan menyaksikan TEN akan digunakan untuk siaran 75 perlawanan semusim.<ref name="TEN Sports Three"/> ===Seluruh Dunia=== Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 dan perjanjian itu dengan [[TEN Action|Zee Sports]] dan [[TEN Sports]] telah diumumkan bahawa TEN Sports di Timur Tengah dan Zee Sports di Amerika Syarikat akan menyiarkan 30 perlawanan secara langsung untuk musim [[Liga-I 2007-08|2007-08]].<ref name=HinduTelevision/> ==Kritikan== ===Kedudukan Kewangan=== Salah satu kritikan utama Liga-I telah menjadi ketidakstabilan kewangan liga berterusan.<ref name="THT Financial Trouble">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Club Football: How Financially Sustainable Is Football In India?|url=http://www.thehardtackle.com/2011/indian-club-football-how-financially-sustainable-is-football-in-india/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Sejak liga bermula pada tahun 2007 liga menyaksikan empat kelab bubar operasi mereka – [[Chirag United Club Kerala|Chirag United Kerala]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], dan [[Pailan Arrows]].<ref name="TOI Pailan Disbands">{{cite web|last1=Ganguly|first1=Abhishek|title=AIFF disbands Pailan Arrows outfit|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-disbands-Pailan-Arrows-outfit/articleshow/22149611.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref><ref name="THT Chirag Kerala Disband">{{cite web|last1=Ajgoankar|first1=Ashlesh|title=Indian Football: Can Kerala Produce Next I.M. Vijayan?|url=http://www.thehardtackle.com/2013/indian-football-can-kerala-produce-next-i-m-vijayan/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Apabila JCT dibubarkan, ketua operasi, Samir Thapar menyatakan bahawa ketiadaan sebarang pendedahan yang boleh dipercayai dan wang sebagai alasan utama untuk pembubaran JCT.<ref name="THT Financial Trouble"/> Majoriti kelab-kelab dalam liga bergantung kepada penaja utama dana pasukan melalui musim sekurang-kurangnya. Ini adalah disebabkan oleh hakikat bahawa kelab di Liga-I tidak bergantung kepada pendapatan daripada jualan barangan atau jualan tiket dan bahawa pendapatan televisyen pergi terus kepada [[Persekutuan Bola Sepak India]] dan bukannya kelab-kelab.<ref name="THT Financial Trouble"/> Pada masa ini kehadiran di dalam Liga-I sedang menderita kerana musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] hanya purata 5,618 setiap permainan.<ref name="I-League attendance">{{cite web|title=I-League 13/14: Avg Spectators Of Clubs|url=http://i-league.org/?p=13557|website=I-League|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144031/http://i-league.org/?p=13557|url-status=dead}}</ref> [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] purata kebanyakan penonton yang musim itu dengan purata 17.068 manakala [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] akhirnya menjadi satu-satunya kelab Liga-I selesai dengan purata kehadiran lebih 10,000 apabila selesai pada 11.308 setiap permainan.<ref name="I-League attendance"/> Sebahagian daripada sebab untuk ini kehadiran selain daripada kekurangan pemasaran telah dinamakan sebagai fakta bahawa kebanyakan perlawanan Liga-I bermula pada sebelah petang apabila ia terlalu panas untuk peminat daripada waktu malam.<ref>{{cite web|last1=Malhotra|first1=Kratik|title=Fanview: Have Your Say - Would You Prefer Watching I-League Matches At The Cooperage Ground In The Afternoon Or Evening?|url=http://www.goal.com/en-india/news/2292/editorials/2011/06/12/2528478/fanview-have-your-say-would-you-prefer-watching-i-league-matches-|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ===Institusi bola sepak=== Kelab bola sepak yang paling banyak di India adalah dipanggil pasukan''Institusi''.<ref name=THTInstitutionalPart1>{{cite web|last=Sengupta|first=Somnath|title=Institutional Sides in Indian Football : Future Uncertain ? (Part-1)|url=http://www.thehardtackle.com/2011/institutional-sides-in-indian-football-future-uncertain-part-1/|work=The Hard Tackle|accessdate=19 July 2012}}</ref> Ini bermakna ia adalah sukar untuk pemain atau jurulatih untuk menjadi profesional yang lengkap.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pemain yang bermain untuk pasukan institusi juga akan bekerja pada kerja sepenuh masa di luar permainan untuk syarikat pasukan yang ditajanya.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Ini adalah model yang lebih yang sama ditemui di Jepun sebelum pengenalan [[Liga J.]].<ref name=Soccerphile>{{cite web|last=Hood|first=Christopher|title=History of Japanese Football|url=http://www.soccerphile.com/soccerphile/archives/wc2002/fo/co/jf.html|work=Soccerphile|accessdate=19 July 2012}}</ref> Positif bahawa pasukan biasanya juga mempunyai sumber dengan pemain mendapatkan wang yang baik dan prospek pekerjaan selepas selesai hari bola sepak mereka.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Dari sudut negatif, pasukan hanya mewakili beberapa ribu pekerja dan bukan seluruh kota dan dengan itu tidak mendapat sokongan luas.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pada 21 Februari 2014 ia secara rasmi mengumumkan bahawa dua lagi Kelab institusi di dalam Liga-I – [[Air India FC|Air India]] dan [[ONGC F.C.|ONGC]] – telah dibuang daripada Liga-I dan bahawa semua Kelab institusi lain yang tidak akan dibenarkan untuk mengambil bahagian dalam liga.<ref>{{cite web|last1=Noronha|first1=Anselm|title=Air India and ONGC FC officially out of next season's I-League - report|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/02/21/3767975/air-india-and-ongc-fc-officially-out-of-next-seasons-i|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ==Kelab== ==Ketua Jurulatih== <!--{{See also|List of I-League head coaches}}--> Peranan ketua jurulatih di dalam pilihan Liga-I dari kelab ke kelab. Beberapa kelab dalam Liga-I-suka untuk melantik pengarah teknikal dan juga ketua jurulatih dan pengarah teknikal bagi sebahagian besar diberi kuasa yang memilih skuad dan kadang-kadang pengurusan pasukan keseluruhan.<ref name="AIFF Strict TDs">{{cite web|title=AIFF is set to act strict|url=http://www.telegraphindia.com/1140509/jsp/sports/story_18323654.jsp#.U7BZY41dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Persekutuan Bola Sepak India]] tidak mengenakan keperluan pelesenan bagi ketua jurulatih di dalam Liga-I, peraturan adalah bahawa ketua jurulatih mesti mempunyai Lesen-A AFC untuk jurulatih di dalam Liga-I, bagaimanapun, beberapa Kelab dan jurulatih seperti [[Subhash Bhowmick]], [[Subrata Bhattacharya (pemain bola sepak)|Subrata Bhattacharya]], [[Sukhwinder Singh (jurulatih bola sepak)|Sukhwinder Singh]], dan [[Bimal Ghosh]] dikenali kerana menerima peranan pengarah teknikal untuk memintas keperluan Ketua bimbingan tanpa Lesen-A.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Ini telah membeli kira-kira banyak berita kontroversi dalam Liga-I, Yang baru menjadi ialah apabila [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dengan Subhash Bhowmick berjalan seluruh pasukan di dalam dan luar padang tetapi tidak memenangi anugerah "Jurulatih Terbaik" kerana disenaraikan sebagai pengarah teknikal dan bukan ketua jurulatih.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Melihat ini, pengarah teknikal AIFF, [[Rob Baan]], dan juga yang lain, menyokong persekutuan itu mewajibkan kedua-dua pengarah teknikal dan Ketua jurulatih untuk mempunyai Lesen-A AFC.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Pada 14 Mei 2014 ini telah secara rasmi dimasukkan ke dalam perbuatan oleh AIFF semasa mesyuarat jawatankuasa pelesenan Liga-I mereka.<ref>{{cite web|title=A-Licence degree must for technical directors: AIFF|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/A-Licence-degree-must-for-technical-directors-AIFF/articleshow/35120576.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> Dari segi prestasi bimbingan, selepas tujuh musim pertama Liga-I, seorang ketua jurulatih India telah memenangi Liga-I empat kali manakala ketua jurulatih asing telah memenangi tiga kali. [[Zoran Đorđević]] dari [[Serbia]] adalah Ketua jurulatih asing yang pertama pernah untuk memenangi Liga-I<ref>{{cite web|title=I-League: Don't Let The Players Go - Zoran Djordjevic|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/04/20/1218789/i-league-dont-let-the-players-go-zoran-djordjevic|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> manakala jurulatih kedua adalah [[Karim Bencherifa]] daripada [[Maghribi]].<ref>{{cite web|title=AIFF suspends Ashley Bengaluru FC coach banned for 4 matches and fined Rs 50,000|url=http://www.telegraphindia.com/1140424/jsp/sports/story_18273052.jsp#.U7BggI1dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] dari [[England|Inggeris]] merupakan jurulatih asing yang terbaru untuk memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]].<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC retain coach Ashley Westwood|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-retain-coach-Ashley-Westwood/articleshow/37129509.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Armando Colaco]] merupakan jurulatih India pertama yang memenangi Liga-I dalam pusingan pembukaan liga dan beliau mempunyai tiga kejuaraan Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Majumdar|first1=Samya|title=East Bengal Should Continue With Armando Colaco Next Season|url=http://www.thehardtackle.com/2014/east-bengal-should-continue-with-armando-colaco-next-season/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Mariano Dias]] adalah satu-satunya jurulatih India yang lain untuk memenangi Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Bhutani|first1=Rahul|title=Churchill Brothers – Defending I-League Champions Stare At A Possible Relegation|url=http://www.thehardtackle.com/2014/churchill-brothers-defending-i-league-champions-stare-at-a-possible-relegation/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> Paling terkini pelantikan Ketua bimbingan Biswajit Bhattacharya sebagai ketua jurulatih [[East Bengal F.C.|East Bengal]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> Ketua Jurulatih semasa di dalam Liga-I ialah: {| class="wikitable sortable" !Negara !Nama !Kelab !Dilantik |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Khalid_Jamil_At_Mumbai_FC_Pre_Match_Conference.JPG|thumb|80px]]{{sortname|Khalid|Jamil}} || [[Mumbai F.C.|Mumbai]] || 2009<ref>{{cite web|title=Mumbai FC Sign A Japanese Striker|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1493753/|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Thangboi|Singto}} || [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] || 22 Januari 2013<ref>{{cite web|title=Shillong Lajong FC Part Ways With Desmond Bulpin|url=http://www.shillonglajong.com/shillong-lajong-fc-part-ways-with-desmond-bulpin|website=Shillong Lajong Football Club|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Derrick|Pereira}} || [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] || 3 Mei 2013<ref>{{cite web|title=Salgaocar FC signs Derrick as coach|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Salgaocar-FC-signs-Derrick-as-coach/articleshow/19859981.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Australia|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Trevor Morgan (footballer).jpg|thumb|60px]]{{sortname|Trevor|Morgan|Trevor Morgan (footballer)}} || [[Dempo S.C.|Dempo]] || 27 Mei 2013<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Arthur Papas is the new manager of former I-League champions, Dempo SC|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/05/27/4008526/breaking-arthur-papas-is-the-new-manager-of-former-i-league?ICID=HP|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Westwood, Ashley.jpg|thumb|80px]][[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] || [[Bengaluru FC]] || 2 Julai 2013<ref>{{cite web|title=Ashley Westwood appointed JSW coach for upcoming I-League season|url=http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014|archive-date=2013-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705210833/http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|url-status=dead}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || Santosh Kashyap || [[Royal Wahingdoh F.C.|Royal Wahingdoh]] || 2014<ref>{{cite web|title=2nd Div League: Royal Wahingdoh FC|url=http://i-league.org/?p=10937|website=I-League|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Morocco|{{flagicon|MAR}}}} || {{sortname|Karim|Bencherifa}} || [[Pune F.C.|Pune]] || 9 Jun 2014<ref name="sports.ndtv.com">{{cite web|title=Pune FC appoint Karim Bencherifa as coach|url=http://sports.ndtv.com/football/news/225388-pune-fc-appoint-karim-bencherifa-as-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || {{sortname|Stuart|Watkiss}} || [[Bharat FC]] || 5 November 2014 |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Sanjay sen.jpg|thumb|60px]]{{sortname|Sanjoy|Sen}} || [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] || 9 Disember 2014<ref>{{cite web|title=Mohun Bagan appoint Sanjoy Sen as their new coach|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2014/12/09/6897682/sen-appointed-bagans-coach?ICID=TP_HN_HP_RI_0_2|website=Goal.com|accessdate=23 December 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Mateus|Costa}} || [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]] || 10 Januari 2015<ref>{{cite web|last1=Mohan|first1=Srinivasan|title=Mateus Costa-Bengalurus defence is very good|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/10/7825442/mateus-costa-bengalurus-defense-is-very-good?ICID=TP_NL_5|website=Goal.com|accessdate=10 January 2015}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Biswajit|Bhattacharya}} || [[East Bengal F.C.|East Bengal]] || 19 Jun 2015<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> |} ==Statistik dan pemain== ===Statistik bermusim=== [[File:Sunil Chhetri.jpg|thumb|Sunil Chhetri, satu-satunya pemain India untuk memenangi keseluruhan kasut emas.]] {| class="wikitable sortable" |- ! Musim !! Jumlah Gol !! Perlawanan dimainkan !! Purata setiap Permainan |- | [[Liga-I 2007–08|2007–08]] || 226 || 90 || 2.51<ref>{{cite web|title=I-League 2007-08|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2007-2008/regular-season/r5773/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]] || 318 || 132|| 2.41<ref>{{cite web|title=I-League 2008-09|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2008-2009/regular-season/r7539/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]] || 486 || 182 || 2.67<ref>{{cite web|title=I-League 2009-10|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2009-2010/regular-season/r10302/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]] || 489 || 182 || 2.69<ref>{{cite web|title=I-League 2010-11|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2010-2011/regular-season/r13090/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]] || 521 || 182 || 2.88<ref>{{cite web|title=I-League 2011-12|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2011-2012/regular-season/r16043/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]] || 530 || 182 || 2.91<ref>{{cite web|title=I-League 2012-13|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20122013/regular-season/r18294/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]] || 402 || 156 || 2.47<ref name="2013 season">{{cite web|title=I-League 2013-14|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20132014/regular-season/r22699/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2014–15|2014–15]] || 280 || 110 || 2.55<ref>{{cite web|title=I-League 2014-15|url=http://uk.soccerway.com/national/india/i-league/20142015/regular-season/r29929/|website=Soccerway|accessdate=24 August 2015}}</ref> |} ===Penjaring Teratas=== {{Main|Kasut Emas Liga-I}} Musim selepas musim, pemain di dalam Liga-I bersaing untuk gelaran [[Kasut Emas Liga-I|kasut emas]], yang diberikan pada akhir setiap musim untuk penjaring terbanyak di seluruh musim. Pemenang terbaru Kasut Emas adalah [[Sunil Chhetri]], [[Darryl Duffy]], dan [[Cornell Glenn]], yang memenangi Kasut Emas pada akhir musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] selepas menjaringkan 14 gol setiap satu. [[Odafe Onyeka Okolie]] dan [[Ranti Martins]] kedua-duanya kini pemegang gelaran kasut emas dengan masing-masing tiga. Kedua-dua warga Nigeria membentuk tujuh kasut emas yang dimenangi, yang juga paling banyak kewarganegaraan dalam liga. {{col-start}} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Pemenang Kasut Emas Liga-I !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11">{{cite web|title=From the history books|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=1965|website=The All Indian Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|26 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|30 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|32 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|27 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|title=Ranti Martins voted Best Player of I-League 2012-13|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5019|website=The All India Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |rowspan="3"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |rowspan="3" style="text-align:center"|14 |rowspan="3" style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- !scope="row"|{{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] |[[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- !scope="row"|{{flagicon|TRI}} [[Cornell Glenn]] |[[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|17 | |} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Penjaring Teratas India !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Baichung Bhutia]] |[[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers">{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=League: Sunil Chhetri two goals away from surpassing Bhaichung Bhutia’s 17-year-old record|url=https://cricket.yahoo.com/news/league-sunil-chhetri-two-goals-114752578.html|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] |[[Mahindra United]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] |[[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Chinadorai Sabeeth]] |[[Pailan Arrows]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[C.K. Vineeth]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|7 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |style="text-align:center"|14 |style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] |align="left"|{{flagicon|IND}} [[Thongkhosiem Haokip]] |align="left"|Pune |style="text-align:center"|7 | |} {{col-2}} {{col-end}} ==Anugerah== ===Trofi=== Liga-I hanya telah menganugerahkan trofi yang betul untuk juara sejak 2013 apabila juara musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], memenangi liga.<ref name="New Trophy">{{cite web|title=AIFF designs new trophy for I-League champions|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-designs-new-trophy-for-I-League-champions/articleshow/19912694.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> Sebelum juara Liga-I 2013 menerima trofi asas.<ref name="New Trophy"/> Trofi baru direka di Eropah dan dimodelkan sepanjang garis trofi juara dalam liga utama Eropah.<ref name="New Trophy"/> Mengenai trofi itu, Setiausaha Agung [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]], Kushal Das, berkata "Ia adalah usaha untuk AIFF untuk mengamalkan prinsip-prinsip yang terbaik dalam liga lain dan dengan itu kita fikir untuk mencipta pandangan yang lebih kontemporari untuk trofi Liga-I selaras dengan trofi diberikan dalam liga Eropah ".<ref name="New Trophy"/> ===Anugerah Pemain dan Jurulatih=== Anugerah Liga-I akhir musim sedang dijalankan oleh [[Pemain Persatuan Bola Sepak India]] sejak tahun 2009. Anugerah ini termasuk ketua jurulatih terbaik, pemain asing terbaik, pemain India terbaik, pemain muda terbaik dan peminat pemain tahun ini . [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] memberi anugerah pengadil terbaik. {{col-start}} {{col-2}} ====Pemain Asing Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=Chhetri Shines At First FPAI Awards Nite!|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1684648/|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=FPAI Awards: Mohammed Rafi Bags The Best Indian Player, While Subrata Is Still The Fan's Favourite|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2010/09/13/2115689/fpai-awards-mohammed-rafi-bags-the-best-indian-player-while?ICID=AR_RA_1|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards">{{cite web|title=Indian Football Awards 2011|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2011/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719172745/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2011%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|BRA}} [[Roberto Mendes Silva|Beto]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards">{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards">{{cite web|last1=Marar|first1=Nandakumar|title=FPAI honours outstanding performers|url=http://www.thehindu.com/sport/football/fpai-honours-outstanding-performers/article4747085.ece|website=The Hindu|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[United S.C.|Prayag United]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards">{{cite web|title=Westwood bags FPAI best coach award, PK lifetime achievement|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Westwood-bags-FPAI-best-coach-award-PK-lifetime-achievement/articleshow/34389027.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |} {{col-2}} ====Pemain Terbaik India Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Mahindra United]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2012|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2012/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2015-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114120220/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2012%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Syed Nabi]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Lenny Rodrigues]] | [[Pemain tengah]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Balwant Singh (pemain bola sepak)|Balwant Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Ketua Jurulatih Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Ketua Jurulatih ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Dave Booth]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Armando Colaco]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|MAR}} [[Karim Bencherifa]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|ENG}} [[Trevor Morgan (pemain bola sepak)|Trevor Morgan]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Derrick Pereira]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] | [[Bengaluru FC]] |} {{col-2}} ====Pemain Muda Terbaik Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Baljit Sahni]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[JCT FC|JCT]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Joaquim Abranches]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Manandeep Singh (pemain bola sepak)|Manandeep Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Peminat Pemain Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2009|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2009/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718200203/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2009%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Subrata Pal]] | [[Penjaga gol (bola sepak)|Penjaga Gol]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Francis Fernandes]] | [[Pemain tengah]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|AFG}} [[Zohib Islam Amiri]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Boithang Haokip]] | [[Pemain tengah]] | [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |} {{col-2}} ====Pengadil Terbaik==== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Pengadil |- | 2012<ref>{{cite web|last=Chakraborty|first=Krishna Kanta|title=Srikrishna named best referee by AIFF|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|work=Times of India|accessdate=20 July 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215746/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[C.R. Srikrishna]] |- | 2013<ref>{{cite web|title=Pratap Singh Best Referee of the Year|url=http://www.shillonglajong.com/pratap-singh-best-referee-of-the-year|work=Shillong Lajong Football Club|accessdate=11 August 2013}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Pratap Singh (pengadil)|Pratap Singh]] |- | 2014 |} {{col-end}} ==Hadiah== ===Hadiah Wang Tunai=== Hadiah wang untuk [[Liga-I 2015-16|musim Liga-I 2015-16]]. Jumlah dalam [[Rupee India]]. <br /> <small>As updated on 27 November 2015.</small> {|class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! Kedudukan !! Hadiah |- | Juara || 1 crore (US$150,000) |- | Naib Juara || 60 lakh (US$90,000) |- | Tempat Ketiga || 40 lakh (US$60,000) |- | Tempat Keempat || 25 lakh (US$37,000) |- | Subsidi hari perlawanan || 1 lakh (US$1,500) |- | Pemenang perlawanan || 50,000 (US$750) |- |} ==Kelab Liga-I di Asia== {{Main|Kelab bola sepak India dalam pertandingan Asia}} Secara tradisinya, kelab Liga-I telah melakukan dengan baik terutama dalam Piala AFC. Dalam [[Piala AFC 2008|2008]] [[Dempo S.C.|Dempo]]berjaya sampai ke separuh akhir Piala AFC sebelum dikalahkan oleh [[Al-Safa' SC|Al-Safa]] dari Lubnan.<ref>{{cite web|title=East Bengal’s Golden Continental Run|url=http://www.goaldentimes.org/east-bengals-golden-continental-run/|website=Goalden Times|accessdate=27 June 2014}}</ref> [[East Bengal F.C.|East Bengal]] juga berjaya sampai ke separuh akhir pada [[Piala AFC 2013|2013]] sebelum disingkirkan keluar oleh [[Kuwait SC]].<ref name="AFC Cup Loss East">{{cite web|title=Kuwait SC prove too good for East Bengal in AFC Cup SF|url=http://www.rediff.com/sports/report/kuwait-sc-prove-too-good-for-east-bengal-in-afc-cup-semi-final/20131022.htm|website=Rediff|accessdate=27 June 2014}}</ref> Setakat ini tiada kelab Liga-I telah berjaya ke perlawanan akhir Piala AFC.<ref name="AFC Cup Loss East"/> Walau bagaimanapun dalam [[Liga Juara-Juara AFC]], tiada kelab Liga-I pernah berjaya berjaya melepasi pusingan kelayakan.<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC set sight on AFC Champions League qualification|url=http://sports.ndtv.com/football/news/223401-bengaluru-fc-set-sight-on-afc-champions-league-qualification|website=NDTV Sports|accessdate=7 July 2014}}</ref> ==Lihat juga== * [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] * [[Liga Super India]] * [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] * [[Liga-I Divisyen 2]] * [[Liga-I Remaja B15]] ==Rujukan== <ref>[http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php "iLeague Fixtures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629213824/http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php |date=2017-06-29 }}, League Winner. Retrieved on 31 May 2015.</ref> {{reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Commons category|I-League}} * {{Official website|http://i-league.org/}} * [https://www.facebook.com/ILeagueOfficial facebook rasmi ILeague] * {{Twitter|ILeagueOfficial}} {{Liga-I}} [[Kategori:Liga-I| ]] [[Kategori:Liga-India]] [[Kategori:Liga bola sepak di India|1]] [[Kategori:Liga bola sepak teratas di Asia|India]] [[Kategori:Penubuhan 2007 di India]] [[Kategori:Liga sukan ditubuhkan pada tahun 2007]] [[Kategori:Liga sukan profesional di India]] lfztloc9nqvcia2uaylr89pij3buvr5 6810113 6810112 2026-03-27T06:38:05Z Sayaanakmalaysia92 361790 /* Liputan media */ 6810113 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Indian Football League <Br/> Liga Bola Sepak India | image = | pixels = | organiser = [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India|AIFF]] | founded = {{Start date and age|2007}} (Sebagai ''I-League''; menggantikan ''[[Liga Bola Sepak Kebangsaan|National Football League]]'')<br />{{Start date and age|2026}} (sebagai ''Indian Football League'') | country = India | confed = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] | teams = 10<ref>https://www.facebook.com/ILeagueOfficial/photos/the-indian-football-league-2025-26-will-kick-off-on-february-27-more-details-bit/896922206054404/</ref> | levels = [[Sistem liga bola sepak di India|2]] | promotion = [[Liga Super India]] | relegation = [[Liga Bola Sepak India 2]] | domest_cup = [[Piala Federasi]] | league_cup = [[Piala Durand]] | confed_cup = [[Liga Juara-Juara Dua AFC]] (melalui ''Piala Super'') | champions = [[Inter Kashi FC|Inter Kashi]] (1st title) | top_goalscorer = [[Ranti Martins]] (214 goals) | most_successful_club = [[Dempo SC|Dempo]] (3 titles) | tv = [[DD Sports|DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] (TV Satelit) <br/> Waves, [[SonyLIV]] (OTT)<br/>[[Onefootball]] (Siaran Antrabangsa) | website = {{URL|https://indianfootballleague.in}} | current = }} ''' Indian Football League (IFL)''' atau '''Liga-I''', secara rasmi dikenali sebagai '''Liga-I [[Hero MotoCorp|Hero]]''' atas sebab-sebab penajaan, adalah liga kelab [[bola sepak]] profesional India untuk lelaki. Ditandingi oleh 11 kelab (pada masa ini), ia beroperasi pada sistem [[Promosi dan Penyingkiran]] dengan [[Liga-I Divisyen 2]] dan juga sebagai satu sistem [[Pengembangan pasukan|terus masuk]]. Musim dijalankan dari Januari hingga Mei, dengan pasukan bermain 18 perlawanan setiap satu, berjumlah 90 perlawanan musim ini.<ref>{{cite web|title=India - I-League (2013 - 2014)|url=http://tipsterarea.com/match/dempo-goa-mumbai-fc-india-i-league-328258|work=Tipster Area|accessdate=25 April 2014}}</ref> Kebanyakan permainan biasanya dimainkan pada waktu petang pada hujung minggu atau pertengahan minggu. Ia kini ditaja oleh [[Hero MotoCorp|Hero]]. Pertandingan dibentuk sebagai '''Liga-I ONGC''' pada tahun 2007 dalam usaha professionalisma suukan itu di India selepas mengadakan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] lama sebelas musim, menggantikan NFL sebagai pertandingan utama di negara ini.<ref>{{cite web|title=Event Information|url=http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|work=The All India Football Federation|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603221459/http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|url-status=bot: unknown}}</ref> Penyiar rasmi yang pertama liga adalah [[TEN Action|Zee Sports]].<ref name="Television Point">{{cite web|last=Khurana|first=Ashish|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|work=Televisionpoint.com|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Gol pertama untuk liga adalah dengan mengadakan 16 pasukan dengan musim ketiga, yang mana liga akan ditebarkan di seluruh India.<ref name="Television Point"/> Sejak ditubuhkan liga, sebanyak lima kelab telah dinobatkan [[Senarai juara bola sepak India|juara]] dalam Liga-I. Daripada 21 kelab telah bertanding sejak penubuhan Liga-I pada tahun 2007, pasukan yang telah memenangi gelaran itu adalah [[Mohun Bagan A.C.]] (1), [[Bengaluru FC]] (1), [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] (2), [[Dempo S.C.|Dempo]] (3), dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] (1). Gelaran ini hanya telah menang dua kali oleh satu pasukan dari luar negeri [[Goa]] dengan yang pertama enam daripada lapan edisi liga yang dimenangi oleh pasukan Goa. Juara semasa Liga-I adalah [[Mohun Bagan A.C.]] menewaskan juara musim 2013-14 [[Bengaluru FC]] dengan cabutan perlawanan acara kemuncak musim di Stadium Sree Kanteerava di Bangalore. Ini adalah gelaran Negara yang pertama Mohun Bagan AC dalam 13 tahun. ==Penajaan== <!-- Deleted image removed: [[File:I-League logo.png|175px|thumb|The old ONGC I-League logo.]] --> Sejak dari asal [[Liga Bola Sepak Negara (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]], liga India sentiasa ditaja. Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 Penaja terakhir dari Liga Bola Sepak Kebangsaan yang lama , [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]], di mana dibawa masuk sebagai penaja, membuat liga dikenali sebagai ''Liga-I ONGC''.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=ONGC Agrees To Sponsor The I-League|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/08/26/1461617/ongc-agrees-to-sponsor-the-i-league|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]], perjanjian dengan ONGC tidak diperbaharui dan Liga-I ditinggalkan tanpa perjanjian penajaan sehingga 2013.<ref>{{cite web|last1=Santikari|first1=Soumalya|title=All India Football Federation wants to jazz up I-League from next season|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aiff-wants-to-jazz-up-i-league-from-next-season/1/169948.html|website=India Today|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada 24 September 2013, telah diumumkan bahawa Syarikat [[telekomunikasi]], [[Bharti Airtel|Airtel]] akan menjadi penaja baru Liga-I, menjadikan liga dikenali sebagai ''Liga-I Airtel''.<ref>{{cite web|title=AIFF signs up Airtel for new I-League season|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4630/soccerex/2013/09/24/4285010/aiff-signs-up-airtel-for-new-i-league-season|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada Disember 2014, telah diumumkan bahawa [[Hero MotoCorp]] akan menggantikan Airtel sebagai penaja utama untuk liga dan dengan itu liga akan dikenali sebagai ''Liga-I Hero''.<ref>{{cite web|url=http://i-league.org/hero-i-leagues-1st-kolkata-derby-on-jan-25/|title=Hero I-League's 1st Kolkata Derby on Jan 25|date=28 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! Musim ! Penaja |- | 2007-2011 | [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]] |- | 2011-2013 | ''tiada'' |- | 2013-2014 | [[Airtel]] |- | 2014-''Sekarang'' | [[Hero MotoCorp|Hero]] |} ==Liputan media== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |- |+ Rakan penyiaran ! Musim ! Siaran televisyen ! Penstriman dalam talian |- ! scope=row|2007–2010 | [[Sony Sports Network|Zee Sports]] | — |- ! scope=row|2010–2017 | [[Sony Sports Network|Ten Action]], [[Ten Sports]] | [[DittoTV]] |- ! scope=row|2017–2019 | [[Star Sports]] | [[Disney+ Hotstar]], [[JioTV]] |- ! scope=row|2019–2022 | [[1Sports]] | [[Facebook]], [[JioTV]] |- ! scope=row|2022–2023 | [[Eurosport]], [[DD Sports]] | [[Discovery+|Discovery plus]] |- ! scope=row|2023–2024 | [[Eurosport]] | [[FanCode]] |- ! scope=row|2024–2025 | [[Sony Sports Network|Sony Sports]]<ref>{{Cite web |last=Bhattacharjee |first=Neeladri |date=2024-11-23 |title=Sony Sports to broadcast upcoming rounds of I-League 2024-25: Shrachi MD Rahul Todi |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/i-league-2024-25-tv-channel-sony-to-broadcast-upcoming-rounds-shrachi-sports-app-indian-football-news/article68903302.ece |access-date=2024-11-30 |website=Sportstar |language=en}}</ref> | {{URL|https://ssen.co/|SSEN}} |- ! scope=row|2026–present | [[DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] | Waves, [[SonyLIV]] |} ==Kritikan== ===Kedudukan Kewangan=== Salah satu kritikan utama Liga-I telah menjadi ketidakstabilan kewangan liga berterusan.<ref name="THT Financial Trouble">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Somnath|title=Indian Club Football: How Financially Sustainable Is Football In India?|url=http://www.thehardtackle.com/2011/indian-club-football-how-financially-sustainable-is-football-in-india/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Sejak liga bermula pada tahun 2007 liga menyaksikan empat kelab bubar operasi mereka – [[Chirag United Club Kerala|Chirag United Kerala]], [[JCT FC|JCT]], [[Mahindra United]], dan [[Pailan Arrows]].<ref name="TOI Pailan Disbands">{{cite web|last1=Ganguly|first1=Abhishek|title=AIFF disbands Pailan Arrows outfit|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-disbands-Pailan-Arrows-outfit/articleshow/22149611.cms|website=Times of India|accessdate=11 July 2014}}</ref><ref name="THT Chirag Kerala Disband">{{cite web|last1=Ajgoankar|first1=Ashlesh|title=Indian Football: Can Kerala Produce Next I.M. Vijayan?|url=http://www.thehardtackle.com/2013/indian-football-can-kerala-produce-next-i-m-vijayan/|website=The Hard Tackle|accessdate=11 July 2014}}</ref> Apabila JCT dibubarkan, ketua operasi, Samir Thapar menyatakan bahawa ketiadaan sebarang pendedahan yang boleh dipercayai dan wang sebagai alasan utama untuk pembubaran JCT.<ref name="THT Financial Trouble"/> Majoriti kelab-kelab dalam liga bergantung kepada penaja utama dana pasukan melalui musim sekurang-kurangnya. Ini adalah disebabkan oleh hakikat bahawa kelab di Liga-I tidak bergantung kepada pendapatan daripada jualan barangan atau jualan tiket dan bahawa pendapatan televisyen pergi terus kepada [[Persekutuan Bola Sepak India]] dan bukannya kelab-kelab.<ref name="THT Financial Trouble"/> Pada masa ini kehadiran di dalam Liga-I sedang menderita kerana musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] hanya purata 5,618 setiap permainan.<ref name="I-League attendance">{{cite web|title=I-League 13/14: Avg Spectators Of Clubs|url=http://i-league.org/?p=13557|website=I-League|accessdate=11 July 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714144031/http://i-league.org/?p=13557|url-status=dead}}</ref> [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] purata kebanyakan penonton yang musim itu dengan purata 17.068 manakala [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] akhirnya menjadi satu-satunya kelab Liga-I selesai dengan purata kehadiran lebih 10,000 apabila selesai pada 11.308 setiap permainan.<ref name="I-League attendance"/> Sebahagian daripada sebab untuk ini kehadiran selain daripada kekurangan pemasaran telah dinamakan sebagai fakta bahawa kebanyakan perlawanan Liga-I bermula pada sebelah petang apabila ia terlalu panas untuk peminat daripada waktu malam.<ref>{{cite web|last1=Malhotra|first1=Kratik|title=Fanview: Have Your Say - Would You Prefer Watching I-League Matches At The Cooperage Ground In The Afternoon Or Evening?|url=http://www.goal.com/en-india/news/2292/editorials/2011/06/12/2528478/fanview-have-your-say-would-you-prefer-watching-i-league-matches-|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ===Institusi bola sepak=== Kelab bola sepak yang paling banyak di India adalah dipanggil pasukan''Institusi''.<ref name=THTInstitutionalPart1>{{cite web|last=Sengupta|first=Somnath|title=Institutional Sides in Indian Football : Future Uncertain ? (Part-1)|url=http://www.thehardtackle.com/2011/institutional-sides-in-indian-football-future-uncertain-part-1/|work=The Hard Tackle|accessdate=19 July 2012}}</ref> Ini bermakna ia adalah sukar untuk pemain atau jurulatih untuk menjadi profesional yang lengkap.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pemain yang bermain untuk pasukan institusi juga akan bekerja pada kerja sepenuh masa di luar permainan untuk syarikat pasukan yang ditajanya.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Ini adalah model yang lebih yang sama ditemui di Jepun sebelum pengenalan [[Liga J.]].<ref name=Soccerphile>{{cite web|last=Hood|first=Christopher|title=History of Japanese Football|url=http://www.soccerphile.com/soccerphile/archives/wc2002/fo/co/jf.html|work=Soccerphile|accessdate=19 July 2012}}</ref> Positif bahawa pasukan biasanya juga mempunyai sumber dengan pemain mendapatkan wang yang baik dan prospek pekerjaan selepas selesai hari bola sepak mereka.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Dari sudut negatif, pasukan hanya mewakili beberapa ribu pekerja dan bukan seluruh kota dan dengan itu tidak mendapat sokongan luas.<ref name=THTInstitutionalPart1/> Pada 21 Februari 2014 ia secara rasmi mengumumkan bahawa dua lagi Kelab institusi di dalam Liga-I – [[Air India FC|Air India]] dan [[ONGC F.C.|ONGC]] – telah dibuang daripada Liga-I dan bahawa semua Kelab institusi lain yang tidak akan dibenarkan untuk mengambil bahagian dalam liga.<ref>{{cite web|last1=Noronha|first1=Anselm|title=Air India and ONGC FC officially out of next season's I-League - report|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/02/21/3767975/air-india-and-ongc-fc-officially-out-of-next-seasons-i|website=Goal.com|accessdate=11 July 2014}}</ref> ==Kelab== ==Ketua Jurulatih== <!--{{See also|List of I-League head coaches}}--> Peranan ketua jurulatih di dalam pilihan Liga-I dari kelab ke kelab. Beberapa kelab dalam Liga-I-suka untuk melantik pengarah teknikal dan juga ketua jurulatih dan pengarah teknikal bagi sebahagian besar diberi kuasa yang memilih skuad dan kadang-kadang pengurusan pasukan keseluruhan.<ref name="AIFF Strict TDs">{{cite web|title=AIFF is set to act strict|url=http://www.telegraphindia.com/1140509/jsp/sports/story_18323654.jsp#.U7BZY41dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Persekutuan Bola Sepak India]] tidak mengenakan keperluan pelesenan bagi ketua jurulatih di dalam Liga-I, peraturan adalah bahawa ketua jurulatih mesti mempunyai Lesen-A AFC untuk jurulatih di dalam Liga-I, bagaimanapun, beberapa Kelab dan jurulatih seperti [[Subhash Bhowmick]], [[Subrata Bhattacharya (pemain bola sepak)|Subrata Bhattacharya]], [[Sukhwinder Singh (jurulatih bola sepak)|Sukhwinder Singh]], dan [[Bimal Ghosh]] dikenali kerana menerima peranan pengarah teknikal untuk memintas keperluan Ketua bimbingan tanpa Lesen-A.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Ini telah membeli kira-kira banyak berita kontroversi dalam Liga-I, Yang baru menjadi ialah apabila [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]] dengan Subhash Bhowmick berjalan seluruh pasukan di dalam dan luar padang tetapi tidak memenangi anugerah "Jurulatih Terbaik" kerana disenaraikan sebagai pengarah teknikal dan bukan ketua jurulatih.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Melihat ini, pengarah teknikal AIFF, [[Rob Baan]], dan juga yang lain, menyokong persekutuan itu mewajibkan kedua-dua pengarah teknikal dan Ketua jurulatih untuk mempunyai Lesen-A AFC.<ref name="AIFF Strict TDs"/> Pada 14 Mei 2014 ini telah secara rasmi dimasukkan ke dalam perbuatan oleh AIFF semasa mesyuarat jawatankuasa pelesenan Liga-I mereka.<ref>{{cite web|title=A-Licence degree must for technical directors: AIFF|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/A-Licence-degree-must-for-technical-directors-AIFF/articleshow/35120576.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> Dari segi prestasi bimbingan, selepas tujuh musim pertama Liga-I, seorang ketua jurulatih India telah memenangi Liga-I empat kali manakala ketua jurulatih asing telah memenangi tiga kali. [[Zoran Đorđević]] dari [[Serbia]] adalah Ketua jurulatih asing yang pertama pernah untuk memenangi Liga-I<ref>{{cite web|title=I-League: Don't Let The Players Go - Zoran Djordjevic|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/04/20/1218789/i-league-dont-let-the-players-go-zoran-djordjevic|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> manakala jurulatih kedua adalah [[Karim Bencherifa]] daripada [[Maghribi]].<ref>{{cite web|title=AIFF suspends Ashley Bengaluru FC coach banned for 4 matches and fined Rs 50,000|url=http://www.telegraphindia.com/1140424/jsp/sports/story_18273052.jsp#.U7BggI1dUU8|website=Telegraph India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] dari [[England|Inggeris]] merupakan jurulatih asing yang terbaru untuk memenangi Liga-I selepas musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]].<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC retain coach Ashley Westwood|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-retain-coach-Ashley-Westwood/articleshow/37129509.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Armando Colaco]] merupakan jurulatih India pertama yang memenangi Liga-I dalam pusingan pembukaan liga dan beliau mempunyai tiga kejuaraan Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Majumdar|first1=Samya|title=East Bengal Should Continue With Armando Colaco Next Season|url=http://www.thehardtackle.com/2014/east-bengal-should-continue-with-armando-colaco-next-season/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> [[Mariano Dias]] adalah satu-satunya jurulatih India yang lain untuk memenangi Liga-I.<ref>{{cite web|last1=Bhutani|first1=Rahul|title=Churchill Brothers – Defending I-League Champions Stare At A Possible Relegation|url=http://www.thehardtackle.com/2014/churchill-brothers-defending-i-league-champions-stare-at-a-possible-relegation/|website=The Hard Tackle|accessdate=29 June 2014}}</ref> Paling terkini pelantikan Ketua bimbingan Biswajit Bhattacharya sebagai ketua jurulatih [[East Bengal F.C.|East Bengal]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> Ketua Jurulatih semasa di dalam Liga-I ialah: {| class="wikitable sortable" !Negara !Nama !Kelab !Dilantik |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Khalid_Jamil_At_Mumbai_FC_Pre_Match_Conference.JPG|thumb|80px]]{{sortname|Khalid|Jamil}} || [[Mumbai F.C.|Mumbai]] || 2009<ref>{{cite web|title=Mumbai FC Sign A Japanese Striker|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1493753/|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Thangboi|Singto}} || [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] || 22 Januari 2013<ref>{{cite web|title=Shillong Lajong FC Part Ways With Desmond Bulpin|url=http://www.shillonglajong.com/shillong-lajong-fc-part-ways-with-desmond-bulpin|website=Shillong Lajong Football Club|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Derrick|Pereira}} || [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] || 3 Mei 2013<ref>{{cite web|title=Salgaocar FC signs Derrick as coach|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Salgaocar-FC-signs-Derrick-as-coach/articleshow/19859981.cms|website=Times of India|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Australia|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Trevor Morgan (footballer).jpg|thumb|60px]]{{sortname|Trevor|Morgan|Trevor Morgan (footballer)}} || [[Dempo S.C.|Dempo]] || 27 Mei 2013<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Arthur Papas is the new manager of former I-League champions, Dempo SC|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2013/05/27/4008526/breaking-arthur-papas-is-the-new-manager-of-former-i-league?ICID=HP|website=Goal.com|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || [[File:Westwood, Ashley.jpg|thumb|80px]][[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] || [[Bengaluru FC]] || 2 Julai 2013<ref>{{cite web|title=Ashley Westwood appointed JSW coach for upcoming I-League season|url=http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014|archive-date=2013-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130705210833/http://sports.ndtv.com/football/news/210155-former-manchester-united-academy-trainee-appointed-jsws-coach|url-status=dead}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || Santosh Kashyap || [[Royal Wahingdoh F.C.|Royal Wahingdoh]] || 2014<ref>{{cite web|title=2nd Div League: Royal Wahingdoh FC|url=http://i-league.org/?p=10937|website=I-League|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|Morocco|{{flagicon|MAR}}}} || {{sortname|Karim|Bencherifa}} || [[Pune F.C.|Pune]] || 9 Jun 2014<ref name="sports.ndtv.com">{{cite web|title=Pune FC appoint Karim Bencherifa as coach|url=http://sports.ndtv.com/football/news/225388-pune-fc-appoint-karim-bencherifa-as-coach|website=NDTV Sports|accessdate=29 June 2014}}</ref> |- | {{sort|England|{{flagicon|ENG}}}} || {{sortname|Stuart|Watkiss}} || [[Bharat FC]] || 5 November 2014 |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || [[File:Sanjay sen.jpg|thumb|60px]]{{sortname|Sanjoy|Sen}} || [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] || 9 Disember 2014<ref>{{cite web|title=Mohun Bagan appoint Sanjoy Sen as their new coach|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2014/12/09/6897682/sen-appointed-bagans-coach?ICID=TP_HN_HP_RI_0_2|website=Goal.com|accessdate=23 December 2014}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Mateus|Costa}} || [[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]] || 10 Januari 2015<ref>{{cite web|last1=Mohan|first1=Srinivasan|title=Mateus Costa-Bengalurus defence is very good|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/10/7825442/mateus-costa-bengalurus-defense-is-very-good?ICID=TP_NL_5|website=Goal.com|accessdate=10 January 2015}}</ref> |- | {{sort|India|{{flagicon|IND}}}} || {{sortname|Biswajit|Bhattacharya}} || [[East Bengal F.C.|East Bengal]] || 19 Jun 2015<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2015/06/19/12878172/biswajit-is-the-new-east-bengal-coach?ICID=SP_HN_1|title=BREAKING: East Bengal have announced Biswajit Bhattacharya as coach for the 2015-16 season|date=19 June 2015}}</ref> |} ==Statistik dan pemain== ===Statistik bermusim=== [[File:Sunil Chhetri.jpg|thumb|Sunil Chhetri, satu-satunya pemain India untuk memenangi keseluruhan kasut emas.]] {| class="wikitable sortable" |- ! Musim !! Jumlah Gol !! Perlawanan dimainkan !! Purata setiap Permainan |- | [[Liga-I 2007–08|2007–08]] || 226 || 90 || 2.51<ref>{{cite web|title=I-League 2007-08|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2007-2008/regular-season/r5773/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]] || 318 || 132|| 2.41<ref>{{cite web|title=I-League 2008-09|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2008-2009/regular-season/r7539/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]] || 486 || 182 || 2.67<ref>{{cite web|title=I-League 2009-10|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2009-2010/regular-season/r10302/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]] || 489 || 182 || 2.69<ref>{{cite web|title=I-League 2010-11|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2010-2011/regular-season/r13090/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]] || 521 || 182 || 2.88<ref>{{cite web|title=I-League 2011-12|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/2011-2012/regular-season/r16043/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]] || 530 || 182 || 2.91<ref>{{cite web|title=I-League 2012-13|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20122013/regular-season/r18294/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]] || 402 || 156 || 2.47<ref name="2013 season">{{cite web|title=I-League 2013-14|url=http://us.soccerway.com/national/india/i-league/20132014/regular-season/r22699/|website=Soccerway|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- | [[Liga-I 2014–15|2014–15]] || 280 || 110 || 2.55<ref>{{cite web|title=I-League 2014-15|url=http://uk.soccerway.com/national/india/i-league/20142015/regular-season/r29929/|website=Soccerway|accessdate=24 August 2015}}</ref> |} ===Penjaring Teratas=== {{Main|Kasut Emas Liga-I}} Musim selepas musim, pemain di dalam Liga-I bersaing untuk gelaran [[Kasut Emas Liga-I|kasut emas]], yang diberikan pada akhir setiap musim untuk penjaring terbanyak di seluruh musim. Pemenang terbaru Kasut Emas adalah [[Sunil Chhetri]], [[Darryl Duffy]], dan [[Cornell Glenn]], yang memenangi Kasut Emas pada akhir musim [[Liga-I 2013-14|2013-14]] selepas menjaringkan 14 gol setiap satu. [[Odafe Onyeka Okolie]] dan [[Ranti Martins]] kedua-duanya kini pemegang gelaran kasut emas dengan masing-masing tiga. Kedua-dua warga Nigeria membentuk tujuh kasut emas yang dimenangi, yang juga paling banyak kewarganegaraan dalam liga. {{col-start}} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Pemenang Kasut Emas Liga-I !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11">{{cite web|title=From the history books|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=1965|website=The All Indian Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|26 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] |[[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |style="text-align:center"|22 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|30 |style="text-align:center"|<ref name="AIFF Books 07-11"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[Dempo S.C.|Dempo]] |style="text-align:center"|32 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|27 |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|title=Ranti Martins voted Best Player of I-League 2012-13|url=http://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=5019|website=The All India Football Federation|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |rowspan="3"|[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |rowspan="3" style="text-align:center"|14 |rowspan="3" style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- !scope="row"|{{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] |[[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- !scope="row"|{{flagicon|TRI}} [[Cornell Glenn]] |[[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] !scope="row"|{{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|17 | |} {{col-2}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Penjaring Teratas India !scope="col"|Musim !scope="col"|Pemain !scope="col"|Kelab !scope="col"|Gol !scope="col" class="unsortable"|{{tooltip|Ruj|Rujukan}} |- |[[Liga-I 2007–08|2007–08]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Baichung Bhutia]] |[[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers">{{cite web|last1=Ghoshal|first1=Amoy|title=League: Sunil Chhetri two goals away from surpassing Bhaichung Bhutia’s 17-year-old record|url=https://cricket.yahoo.com/news/league-sunil-chhetri-two-goals-114752578.html|website=Goal.com|accessdate=7 July 2014}}</ref> |- |[[Liga-I 2008–09|2008–09]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[East Bengal F.C.|East Bengal]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2009–10|2009–10]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] |[[Mahindra United]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2010–11|2010–11]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] |[[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |style="text-align:center"|13 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2011–12|2011–12]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Chinadorai Sabeeth]] |[[Pailan Arrows]] |style="text-align:center"|9 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2012–13|2012–13]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[C.K. Vineeth]] |[[United S.C.|Prayag United]] |style="text-align:center"|7 |style="text-align:center"|<ref name="Indian top scorers"/> |- |[[Liga-I 2013–14|2013–14]] !scope="row"|{{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] |[[Bengaluru FC]] |style="text-align:center"|14 |style="text-align:center"|<ref name="2013 season"/> |- |[[Liga-I 2014–15|2014–15]] |align="left"|{{flagicon|IND}} [[Thongkhosiem Haokip]] |align="left"|Pune |style="text-align:center"|7 | |} {{col-2}} {{col-end}} ==Anugerah== ===Trofi=== Liga-I hanya telah menganugerahkan trofi yang betul untuk juara sejak 2013 apabila juara musim [[Liga-I 2012-13|2012-13]], [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]], memenangi liga.<ref name="New Trophy">{{cite web|title=AIFF designs new trophy for I-League champions|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/AIFF-designs-new-trophy-for-I-League-champions/articleshow/19912694.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> Sebelum juara Liga-I 2013 menerima trofi asas.<ref name="New Trophy"/> Trofi baru direka di Eropah dan dimodelkan sepanjang garis trofi juara dalam liga utama Eropah.<ref name="New Trophy"/> Mengenai trofi itu, Setiausaha Agung [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]], Kushal Das, berkata "Ia adalah usaha untuk AIFF untuk mengamalkan prinsip-prinsip yang terbaik dalam liga lain dan dengan itu kita fikir untuk mencipta pandangan yang lebih kontemporari untuk trofi Liga-I selaras dengan trofi diberikan dalam liga Eropah ".<ref name="New Trophy"/> ===Anugerah Pemain dan Jurulatih=== Anugerah Liga-I akhir musim sedang dijalankan oleh [[Pemain Persatuan Bola Sepak India]] sejak tahun 2009. Anugerah ini termasuk ketua jurulatih terbaik, pemain asing terbaik, pemain India terbaik, pemain muda terbaik dan peminat pemain tahun ini . [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] memberi anugerah pengadil terbaik. {{col-start}} {{col-2}} ====Pemain Asing Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=Chhetri Shines At First FPAI Awards Nite!|url=http://m.goal.com/s/en-india/news/1684648/|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards">{{cite web|last1=Sengupta|first1=Rahul|title=FPAI Awards: Mohammed Rafi Bags The Best Indian Player, While Subrata Is Still The Fan's Favourite|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2010/09/13/2115689/fpai-awards-mohammed-rafi-bags-the-best-indian-player-while?ICID=AR_RA_1|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards">{{cite web|title=Indian Football Awards 2011|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2011/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719172745/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2011%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|BRA}} [[Roberto Mendes Silva|Beto]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards">{{cite web|last1=Bera|first1=Kaustav|title=Ranti Martins bags a double as I-League 2011-12 top performers announced|url=http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|website=Goal.com|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608053623/http://www.goal.com/en-india/news/136/india/2012/06/15/3176353/ranti-martins-bags-a-double-as-i-league-2011-12-top|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards">{{cite web|last1=Marar|first1=Nandakumar|title=FPAI honours outstanding performers|url=http://www.thehindu.com/sport/football/fpai-honours-outstanding-performers/article4747085.ece|website=The Hindu|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Ranti Martins]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[United S.C.|Prayag United]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards">{{cite web|title=Westwood bags FPAI best coach award, PK lifetime achievement|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Westwood-bags-FPAI-best-coach-award-PK-lifetime-achievement/articleshow/34389027.cms|website=Times of India|accessdate=8 July 2014}}</ref> | {{flagicon|SCO}} [[Darryl Duffy]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |} {{col-2}} ====Pemain Terbaik India Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Sunil Chhetri]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mohammed Rafi (pemain bola sepak)|Mohammed Rafi]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Mahindra United]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2012|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2012/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2015-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114120220/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2012%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Syed Nabi]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mohun Bagan A.C.|Mohun Bagan]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Lenny Rodrigues]] | [[Pemain tengah]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Balwant Singh (pemain bola sepak)|Balwant Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Ketua Jurulatih Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Ketua Jurulatih ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Dave Booth]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Armando Colaco]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|MAR}} [[Karim Bencherifa]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|ENG}} [[Trevor Morgan (pemain bola sepak)|Trevor Morgan]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Derrick Pereira]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|ENG}} [[Ashley Westwood (pemain bola sepak kelahiran 1976)|Ashley Westwood]] | [[Bengaluru FC]] |} {{col-2}} ====Pemain Muda Terbaik Musim==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Baljit Sahni]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[JCT FC|JCT]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Joaquim Abranches]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Jeje Lalpekhlua]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows|Indian Arrows]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Manandeep Singh (pemain bola sepak)|Manandeep Singh]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Pailan Arrows]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Alwyn George]] | [[Pemain tengah]] | [[Dempo S.C.|Dempo]] |} {{col-end}} {{col-start}} {{col-2}} ====Peminat Pemain Terbaik==== {| class="wikitable sortable" |- ! Musim ! Pemain ! Posisi ! Pasukan |- | [[Liga-I 2008–09|2008–09]]<ref name="2009 Awards 2">{{cite web|title=Indian Football Awards 2009|url=http://www.thefpai.net/events.php?folder=events/awards2009/|website=The Football Players Association of India|accessdate=8 July 2014|archive-date=2014-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140718200203/http://www.thefpai.net/events.php?folder=events%2Fawards2009%2F|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|NGA}} [[Odafe Onyeka Okolie]] | [[Penyerang (bola sepak)|Penyerang]] | [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] |- | [[Liga-I 2009–10|2009–10]]<ref name="2010 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Subrata Pal]] | [[Penjaga gol (bola sepak)|Penjaga Gol]] | [[Pune F.C.|Pune]] |- | [[Liga-I 2010–11|2010–11]]<ref name="2011 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Mehtab Hossain]] | [[Pemain tengah]] | [[East Bengal F.C.|East Bengal]] |- | [[Liga-I 2011–12|2011–12]]<ref name="2012 Awards 2"/> | {{flagicon|IND}} [[Francis Fernandes]] | [[Pemain tengah]] | [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] |- | [[Liga-I 2012–13|2012–13]]<ref name="2013 Awards"/> | {{flagicon|AFG}} [[Zohib Islam Amiri]] | [[Pemain pertahanan (bola sepak)|Pertahanan]] | [[Mumbai F.C.|Mumbai]] |- | [[Liga-I 2013–14|2013–14]]<ref name="2014 Awards"/> | {{flagicon|IND}} [[Boithang Haokip]] | [[Pemain tengah]] | [[Shillong Lajong F.C.|Shillong Lajong]] |} {{col-2}} ====Pengadil Terbaik==== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Pengadil |- | 2012<ref>{{cite web|last=Chakraborty|first=Krishna Kanta|title=Srikrishna named best referee by AIFF|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|work=Times of India|accessdate=20 July 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215746/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-22/top-stories/32367635_1_referee-tn-man-elite-panel|url-status=dead}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[C.R. Srikrishna]] |- | 2013<ref>{{cite web|title=Pratap Singh Best Referee of the Year|url=http://www.shillonglajong.com/pratap-singh-best-referee-of-the-year|work=Shillong Lajong Football Club|accessdate=11 August 2013}}</ref> | {{flagicon|IND}} [[Pratap Singh (pengadil)|Pratap Singh]] |- | 2014 |} {{col-end}} ==Hadiah== ===Hadiah Wang Tunai=== Hadiah wang untuk [[Liga-I 2015-16|musim Liga-I 2015-16]]. Jumlah dalam [[Rupee India]]. <br /> <small>As updated on 27 November 2015.</small> {|class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! Kedudukan !! Hadiah |- | Juara || 1 crore (US$150,000) |- | Naib Juara || 60 lakh (US$90,000) |- | Tempat Ketiga || 40 lakh (US$60,000) |- | Tempat Keempat || 25 lakh (US$37,000) |- | Subsidi hari perlawanan || 1 lakh (US$1,500) |- | Pemenang perlawanan || 50,000 (US$750) |- |} ==Kelab Liga-I di Asia== {{Main|Kelab bola sepak India dalam pertandingan Asia}} Secara tradisinya, kelab Liga-I telah melakukan dengan baik terutama dalam Piala AFC. Dalam [[Piala AFC 2008|2008]] [[Dempo S.C.|Dempo]]berjaya sampai ke separuh akhir Piala AFC sebelum dikalahkan oleh [[Al-Safa' SC|Al-Safa]] dari Lubnan.<ref>{{cite web|title=East Bengal’s Golden Continental Run|url=http://www.goaldentimes.org/east-bengals-golden-continental-run/|website=Goalden Times|accessdate=27 June 2014}}</ref> [[East Bengal F.C.|East Bengal]] juga berjaya sampai ke separuh akhir pada [[Piala AFC 2013|2013]] sebelum disingkirkan keluar oleh [[Kuwait SC]].<ref name="AFC Cup Loss East">{{cite web|title=Kuwait SC prove too good for East Bengal in AFC Cup SF|url=http://www.rediff.com/sports/report/kuwait-sc-prove-too-good-for-east-bengal-in-afc-cup-semi-final/20131022.htm|website=Rediff|accessdate=27 June 2014}}</ref> Setakat ini tiada kelab Liga-I telah berjaya ke perlawanan akhir Piala AFC.<ref name="AFC Cup Loss East"/> Walau bagaimanapun dalam [[Liga Juara-Juara AFC]], tiada kelab Liga-I pernah berjaya berjaya melepasi pusingan kelayakan.<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC set sight on AFC Champions League qualification|url=http://sports.ndtv.com/football/news/223401-bengaluru-fc-set-sight-on-afc-champions-league-qualification|website=NDTV Sports|accessdate=7 July 2014}}</ref> ==Lihat juga== * [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] * [[Liga Super India]] * [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] * [[Liga-I Divisyen 2]] * [[Liga-I Remaja B15]] ==Rujukan== <ref>[http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php "iLeague Fixtures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629213824/http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php |date=2017-06-29 }}, League Winner. Retrieved on 31 May 2015.</ref> {{reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Commons category|I-League}} * {{Official website|http://i-league.org/}} * [https://www.facebook.com/ILeagueOfficial facebook rasmi ILeague] * {{Twitter|ILeagueOfficial}} {{Liga-I}} [[Kategori:Liga-I| ]] [[Kategori:Liga-India]] [[Kategori:Liga bola sepak di India|1]] [[Kategori:Liga bola sepak teratas di Asia|India]] [[Kategori:Penubuhan 2007 di India]] [[Kategori:Liga sukan ditubuhkan pada tahun 2007]] [[Kategori:Liga sukan profesional di India]] 8lv85ok1sv8q01ud8fh8pon4uflj7o4 6810114 6810113 2026-03-27T06:42:01Z Sayaanakmalaysia92 361790 6810114 wikitext text/x-wiki {{Infobox football league | name = Indian Football League <Br/> Liga Bola Sepak India | image = | pixels = | organiser = [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India|AIFF]] | founded = {{Start date and age|2007}} (Sebagai ''I-League''; menggantikan ''[[Liga Bola Sepak Kebangsaan|National Football League]]'')<br />{{Start date and age|2026}} (sebagai ''Indian Football League'') | country = India | confed = [[Konfederasi Bola Sepak Asia|AFC]] | teams = 10<ref>https://www.facebook.com/ILeagueOfficial/photos/the-indian-football-league-2025-26-will-kick-off-on-february-27-more-details-bit/896922206054404/</ref> | levels = [[Sistem liga bola sepak di India|2]] | promotion = [[Liga Super India]] | relegation = [[Liga Bola Sepak India 2]] | domest_cup = [[Piala Federasi]] | league_cup = [[Piala Durand]] | confed_cup = [[Liga Juara-Juara Dua AFC]] (melalui ''Piala Super'') | champions = [[Inter Kashi FC|Inter Kashi]] (1st title) | top_goalscorer = [[Ranti Martins]] (214 goals) | most_successful_club = [[Dempo SC|Dempo]] (3 titles) | tv = [[DD Sports|DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] (TV Satelit) <br/> Waves, [[SonyLIV]] (OTT)<br/>[[Onefootball]] (Siaran Antrabangsa) | website = {{URL|https://indianfootballleague.in}} | current = }} ''' Indian Football League (IFL)''' atau '''Liga-I''', secara rasmi dikenali sebagai '''Liga-I [[Hero MotoCorp|Hero]]''' atas sebab-sebab penajaan, adalah liga kelab [[bola sepak]] profesional India untuk lelaki. Ditandingi oleh 11 kelab (pada masa ini), ia beroperasi pada sistem [[Promosi dan Penyingkiran]] dengan [[Liga-I Divisyen 2]] dan juga sebagai satu sistem [[Pengembangan pasukan|terus masuk]]. Musim dijalankan dari Januari hingga Mei, dengan pasukan bermain 18 perlawanan setiap satu, berjumlah 90 perlawanan musim ini.<ref>{{cite web|title=India - I-League (2013 - 2014)|url=http://tipsterarea.com/match/dempo-goa-mumbai-fc-india-i-league-328258|work=Tipster Area|accessdate=25 April 2014}}</ref> Kebanyakan permainan biasanya dimainkan pada waktu petang pada hujung minggu atau pertengahan minggu. Ia kini ditaja oleh [[Hero MotoCorp|Hero]]. Pertandingan dibentuk sebagai '''Liga-I ONGC''' pada tahun 2007 dalam usaha professionalisma suukan itu di India selepas mengadakan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] lama sebelas musim, menggantikan NFL sebagai pertandingan utama di negara ini.<ref>{{cite web|title=Event Information|url=http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|work=The All India Football Federation|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603221459/http://www.the-aiff.com/pages/tournament/tournament-event.php?tournamentdetail=15|url-status=bot: unknown}}</ref> Penyiar rasmi yang pertama liga adalah [[TEN Action|Zee Sports]].<ref name="Television Point">{{cite web|last=Khurana|first=Ashish|title=Zee Sports, AIFF ready with ONGC I-League|url=http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|work=Televisionpoint.com|accessdate=25 April 2014|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322125703/http://www.televisionpoint.com/news2007/print.php?id=1195724736|url-status=bot: unknown}}</ref> Gol pertama untuk liga adalah dengan mengadakan 16 pasukan dengan musim ketiga, yang mana liga akan ditebarkan di seluruh India.<ref name="Television Point"/> Sejak ditubuhkan liga, sebanyak lima kelab telah dinobatkan [[Senarai juara bola sepak India|juara]] dalam Liga-I. Daripada 21 kelab telah bertanding sejak penubuhan Liga-I pada tahun 2007, pasukan yang telah memenangi gelaran itu adalah [[Mohun Bagan A.C.]] (1), [[Bengaluru FC]] (1), [[Churchill Brothers S.C.|Churchill Brothers]] (2), [[Dempo S.C.|Dempo]] (3), dan [[Salgaocar F.C.|Salgaocar]] (1). Gelaran ini hanya telah menang dua kali oleh satu pasukan dari luar negeri [[Goa]] dengan yang pertama enam daripada lapan edisi liga yang dimenangi oleh pasukan Goa. Juara semasa Liga-I adalah [[Mohun Bagan A.C.]] menewaskan juara musim 2013-14 [[Bengaluru FC]] dengan cabutan perlawanan acara kemuncak musim di Stadium Sree Kanteerava di Bangalore. Ini adalah gelaran Negara yang pertama Mohun Bagan AC dalam 13 tahun. ==Penajaan== <!-- Deleted image removed: [[File:I-League logo.png|175px|thumb|The old ONGC I-League logo.]] --> Sejak dari asal [[Liga Bola Sepak Negara (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]], liga India sentiasa ditaja. Apabila Liga-I bermula pada tahun 2007 Penaja terakhir dari Liga Bola Sepak Kebangsaan yang lama , [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]], di mana dibawa masuk sebagai penaja, membuat liga dikenali sebagai ''Liga-I ONGC''.<ref>{{cite web|last1=Bali|first1=Rahul|title=ONGC Agrees To Sponsor The I-League|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2009/08/26/1461617/ongc-agrees-to-sponsor-the-i-league|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Walau bagaimanapun, selepas musim [[Liga-I 2010-11|2010-11]], perjanjian dengan ONGC tidak diperbaharui dan Liga-I ditinggalkan tanpa perjanjian penajaan sehingga 2013.<ref>{{cite web|last1=Santikari|first1=Soumalya|title=All India Football Federation wants to jazz up I-League from next season|url=http://indiatoday.intoday.in/story/aiff-wants-to-jazz-up-i-league-from-next-season/1/169948.html|website=India Today|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada 24 September 2013, telah diumumkan bahawa Syarikat [[telekomunikasi]], [[Bharti Airtel|Airtel]] akan menjadi penaja baru Liga-I, menjadikan liga dikenali sebagai ''Liga-I Airtel''.<ref>{{cite web|title=AIFF signs up Airtel for new I-League season|url=http://www.goal.com/en-gh/news/4630/soccerex/2013/09/24/4285010/aiff-signs-up-airtel-for-new-i-league-season|website=Goal.com|accessdate=9 July 2014}}</ref> Pada Disember 2014, telah diumumkan bahawa [[Hero MotoCorp]] akan menggantikan Airtel sebagai penaja utama untuk liga dan dengan itu liga akan dikenali sebagai ''Liga-I Hero''.<ref>{{cite web|url=http://i-league.org/hero-i-leagues-1st-kolkata-derby-on-jan-25/|title=Hero I-League's 1st Kolkata Derby on Jan 25|date=28 December 2014}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- ! Musim ! Penaja |- | 2007-2011 | [[Perbadanan Minyak dan Gas Asli|ONGC]] |- | 2011-2013 | ''tiada'' |- | 2013-2014 | [[Airtel]] |- | 2014-''Sekarang'' | [[Hero MotoCorp|Hero]] |} ==Liputan media== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |- |+ Rakan penyiaran ! Musim ! Siaran televisyen ! Penstriman dalam talian |- ! scope=row|2007–2010 | [[Sony Sports Network|Zee Sports]] | — |- ! scope=row|2010–2017 | [[Sony Sports Network|Ten Action]], [[Ten Sports]] | [[DittoTV]] |- ! scope=row|2017–2019 | [[Star Sports]] | [[Disney+ Hotstar]], [[JioTV]] |- ! scope=row|2019–2022 | [[1Sports]] | [[Facebook]], [[JioTV]] |- ! scope=row|2022–2023 | [[Eurosport]], [[DD Sports]] | [[Discovery+|Discovery plus]] |- ! scope=row|2023–2024 | [[Eurosport]] | [[FanCode]] |- ! scope=row|2024–2025 | [[Sony Sports Network|Sony Sports]]<ref>{{Cite web |last=Bhattacharjee |first=Neeladri |date=2024-11-23 |title=Sony Sports to broadcast upcoming rounds of I-League 2024-25: Shrachi MD Rahul Todi |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/i-league-2024-25-tv-channel-sony-to-broadcast-upcoming-rounds-shrachi-sports-app-indian-football-news/article68903302.ece |access-date=2024-11-30 |website=Sportstar |language=en}}</ref> | {{URL|https://ssen.co/|SSEN}} |- ! scope=row|2026–present | [[DD Sports]], [[Sony Sports Network|Sony Sports]] | Waves, [[SonyLIV]] |} ==Juara== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !Musim !style="background:gold"|Juara !style="background:silver"|Nain Juara !style="background:#c96"|Tempat Ke-3 !Kelab |- | style="text-align:center"|2007–08 |[[Dempo SC|Dempo]] |[[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]] |[[JCT FC|JCT]] |10 |- | style="text-align:center"|2008–09 |[[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]] |[[Mohun Bagan Super Giant|Mohun Bagan]] |[[Sporting Clube de Goa|Sporting Goa]] |12 |- | style="text-align:center"|2009–10 |[[Dempo SC|Dempo]] (2) |[[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]] |[[Pune FC|Pune]] |14 |- | style="text-align:center"|2010–11 |[[Salgaocar FC|Salgaocar]] |[[East Bengal FC|East Bengal]] |[[Dempo SC|Dempo]] |14 |- | style="text-align:center"|2011–12 |[[Dempo SC|Dempo]] (3) |[[East Bengal FC|East Bengal]] |[[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]] |14 |- | style="text-align:center"|2012–13 |[[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]] (2) |[[Pune FC|Pune]] |[[East Bengal FC|East Bengal]] |14 |- | style="text-align:center"|2013–14 |[[Bengaluru FC|Bengaluru]] |[[East Bengal FC|East Bengal]] |[[Salgaocar FC|Salgaocar]] |13 |- | style="text-align:center"|2014–15 |[[Mohun Bagan Super Giant|Mohun Bagan]] |[[Bengaluru FC|Bengaluru]] |[[Royal Wahingdoh FC|Royal Wahingdoh]] |11 |- | style="text-align:center"|2015–16 |[[Bengaluru FC|Bengaluru]] (2) |[[Mohun Bagan Super Giant|Mohun Bagan]] |[[East Bengal FC|East Bengal]] |9 |- | style="text-align:center"|2016–17 |[[Aizawl FC|Aizawl]] |[[Mohun Bagan Super Giant|Mohun Bagan]] |[[East Bengal FC|East Bengal]] |10 |- | style="text-align:center"|2017–18 |[[Minerva Academy FC|Minerva Punjab]] |[[NEROCA F.C.|NEROCA]] |[[Mohun Bagan Super Giant|Mohun Bagan]] |10 |- | style="text-align:center"|2018–19 |[[Chennai City FC|Chennai City]] |[[East Bengal FC|East Bengal]] |[[Real Kashmir FC|Real Kashmir]] |11 |- | style="text-align:center"|2019–20 |[[Mohun Bagan Super Giant|Mohun Bagan]] (2) | colspan="2"|''Not awarded''{{efn|name=fn1}} |11 |- |2020–21 |[[Gokulam Kerala FC|Gokulam Kerala]] |[[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]] |[[TRAU FC|TRAU]] |11 |- |2021–22 |[Gokulam Kerala FC|Gokulam Kerala]] (2) |[[Mohammedan SC (Kolkata)|Mohammedan]] |[[Sreenidi Deccan FC|Sreenidi Deccan]] |13 |- |2022–23 |[[RoundGlass Punjab FC|RoundGlass Punjab]] |[[Sreenidi Deccan FC|Sreenidi Deccan]] |[[Gokulam Kerala FC|Gokulam Kerala]] |12 |- |2023–24 |[[Mohammedan SC (Kolkata)|Mohammedan]] |[[Sreenidi Deccan FC|Sreenidi Deccan]] |[[Gokulam Kerala FC|Gokulam Kerala]] |13 |- ||2024–25 |[[Inter Kashi FC|Inter Kashi]] |[[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]] |[[Real Kashmir]] |12 |} ;Notes: {{Notelist|refs= {{efn|name=fn1|Matches after 14th March 2020 were cancelled due to the [[COVID-19 pandemic]]. Mohun Bagan were declared the champions, having enough point difference between the second-placed club.<ref name="SS1">{{cite news |last1=Sharma|first1=Amitabha Das|title=No relegation, no individual prize money in I-League 2019-20 |url=https://sportstar.thehindu.com/football/i-league-2019-20-cancelled-aiff-approval-mohun-bagan-east-bengal-gokulam-kerala-relagtion-indian-football-news-covid-19-coronavirus/article31394211.ece |access-date=9 June 2020 |work=Sportstar |publisher=The Hindu |date=21 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627195952/https://sportstar.thehindu.com/football/i-league-2019-20-cancelled-aiff-approval-mohun-bagan-east-bengal-gokulam-kerala-relagtion-indian-football-news-covid-19-coronavirus/article31394211.ece|archive-date=27 June 2020|url-status=live}}</ref>}} }} ==Lihat juga== * [[Liga Bola Sepak Kebangsaan (India)|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] * [[Liga Super India]] * [[Persekutuan Bola Sepak India|AIFF]] * [[Liga-I Divisyen 2]] * [[Liga-I Remaja B15]] ==Rujukan== <ref>[http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php "iLeague Fixtures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629213824/http://www.kolkatasports.com/ileague-2015-fixture.php |date=2017-06-29 }}, League Winner. Retrieved on 31 May 2015.</ref> {{reflist|30em}} ==Pautan luar== {{Commons category|I-League}} * {{Official website|http://i-league.org/}} * [https://www.facebook.com/ILeagueOfficial facebook rasmi ILeague] * {{Twitter|ILeagueOfficial}} {{Liga-I}} [[Kategori:Liga-I| ]] [[Kategori:Liga-India]] [[Kategori:Liga bola sepak di India|1]] [[Kategori:Liga bola sepak teratas di Asia|India]] [[Kategori:Penubuhan 2007 di India]] [[Kategori:Liga sukan ditubuhkan pada tahun 2007]] [[Kategori:Liga sukan profesional di India]] e4km63gd1mk4mhdwe4x9c1t6djud75c 0 823972 6809873 6795323 2026-03-26T16:34:10Z Wangegau 168293 /* Pembabitan */ 6809873 wikitext text/x-wiki {{Notability}} {{Hatnote|"Wan Gegau Lawak Solo" dan "Wan Gegau Samsudin" dilencongkan di sini.}} {{Infobox person | name = Wan Gegau | image = Wan Gegau Pelakon.jpg | image_size = 300px |caption = Sesi Photoshoot di Hari Rock Negara Dataran Merdeka |birth_name = Mohd Saffuan Bin Samsudin |birth_date = {{birth date and age|1987|6|21}} |birth_place = [[Masjid Tanah]], [[Melaka]], [[Malaysia]] |nationality = [[Malaysia]] |other_names = '''Wan Gegau''' |occupation = [[Pelakon]], [[pelawak]], [[pengacara]], [[Pemuzik]], [[Penulis lagu]], [[Komposer]] |years_active = 2013&ndash;kini |height = {{height|ft=5|in=5.5}} |religion = |parents = Samsudin Md Shariff <br> Hadijah Md Yunos |relatives =[[Roslan Salleh]] <br> [[Angah Raja Lawak]] |module={{Infobox comedian |embed= yes | medium = [[Televisyen]], [[filem]] | genre = [[Lawak]], [[satira]], [[sketsa]] | subject = [[budaya pop|Budaya masyhur]], [[berita|peristiwa semasa]] }} |Modul=}} '''Mohd Saffuan Samsudin''' atau dikenali sebagai ''''Wan Gegau'''' (lahir 21 Jun 1987) merupakan [https://gempak.com/berita-terkini/wan-gegau-bawa-semangat-arwah-ibu-di-pentas-lawak-solo-2712 Pelawak] dan [https://www.hmetro.com.my/rap/2021/06/715978/hiburan-ketika-di-rumah Pelakon] di [[Malaysia]] yang terkenal dengan Tag Line ''"Nampaktakkk".'' Mula melibatkan diri secara serius dalam bidang seni sejak tahun 2013, apabila menyertai Program komedi [[Bintang Mencari Bintang]][https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2013/03/06/tv3-kenalkan-12-peserta-bintang-mencari-bintang] musim pertama secara duo (Kumpulan Gegau) di bawah pimpinan kumpulan lawak No.1 Malaysia, [[Kumpulan Senario|Senario]] [https://galaksi-media.com/hiburan-bintang-mencari-bintang-titan-ungguli-kumpulan-b/]. [[Kategori:Kelahiran 1987]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Melaka]] == Kerjaya == Menyertai Program [[Bintang Mencari Bintang]] dibawah didikan Kumpulan Senario dibawah terbitan [[TV3]]. Pernah juga menyertai Lawak Solo & [[Maharaja Lawak Mega]] serta beberapa program lain dibawah terbitan [[Astro Warna]] Pembabitan dalam bidang lakonan bermula apabila diberi peluang untuk membawa watak penting dalam drama bersiri [[Kisah Yang Hilang]] dan selain itu turut juga membintangi beberapa buah filem diataranya Zaara, Mawas, [[Vik2ria Secret]], [[Arwah Pak Mat, Lif & AJK]], [[6 Jilake]], Sumpah Keramat Mat Kilau dan Hantu Karipap Kamarudin (Coming Soon). Juga terlibat dengan banyak Tele, drama dan lain-lain. Turut juga menghasilkan 2 buah lagu untuk kumpulan Kyoji Sky Band Yang Berjuduk "Mat Afro" dan "Ciptaan Maha Esa" dalam mini album [[Chapter 5 (Mini Album)]]. Akan menerbitkan SINGLE bersama Kumpulan Rock [[Silverchain]] dengan lagu berjudul "TRAUMA". <references group="https://gempak.com/berita-terkini/tak-kecewa-ini-pencapaian-terbaik-kami-xoxo-4218" /> == Kehidupan Awal == Wan Gegau merupakan anak bongsu dari 5 beradik. Merupakan anak kelahiran [[Negeri Melaka]]. Pertuturan-nya dalam loghat Negeri Sembilan oleh kerana tempat membesar beliau adalah di kawasan bersempadan dengan Negeri tersebut. Masih belum berumahtangga. == Kehidupan Peribadi == Masih belum berumahtangga dan sedang mencari pasangan pilihan hati. Gemar bermain muzik dan amat meminati dunia Lakonan. == Filemografi == ===Filem=== {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Terbitan !Tayangan |- |2021 |'''[[Arwah Pak Mat, Lif & AJK]]''' |Pak Mat |Excellent Pictures & Cinemalaya Studio |[[Astro First]] |- |2022 |'''Zaara''' |Andy |Red Fire Production |[[Netflix]] |- |2023 |'''[[Vik2ria Secret]]''' |Saad |Sheunix Sdn Bhd |Pawagam |- |2025 |'''[[6 Jilake]]''' |Badak Berendam |Eartistic Production Sdn. Bhd. |Pawagam |- |rowspan="2"|TBA |'''Mawas''' |Bobo |Red Fire Production |Belum Keluar |- |'''Sumpah Keramat Mat Kilau''' |Khir (Ketua Samseng) | |Belum Keluar |} ===Drama=== {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Terbitan !Siaran |- |2017 |'''[[Kisah Yang Hilang]]''' |Asmat |MIG Production |[[TV3]] |- |2021 |'''[[Resort Kasih Bunga Raya]]''' (Episod 3) | Wan |Arie Zaharie Production & Knack Knack Studios |RTM |- | rowspan="2" |2022 | '''[https://www.rtm.gov.my/contents/322/siaran-media-lelaki-untuk-dicintai Lelaki Untuk Di Cinta]''' |Joned |Magnificent Studio |RTM |- |'''Hanya Dikau''' |Tuan Maiden |Fenomena Seni Produksi Sdn Bhd |RTM |- |2023 |'''Misi Seramedi'''[https://www.myinfotaip.com/2021/10/misi-seramedi.html?m=1] |Pawang Yani |NS Star Sdn Bhd |[[TV Okey]] |- |rowspan="2"|2024 |'''[[Calar Cinta]]''' |Rahul |Million Pictures |[[TV3]] |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Terbitan !Siaran |- | rowspan="2" |2013 |''O.M.G Hero Kampung'' |Orang Kampung |Media Prima |TV3 |- | ''[https://m.imdb.com/title/tt32367086/ Senario : Misteri Malam Raya]'' |Bodyguard |Media Prima |TV9 |- |2014 |''Apabila Kau Tersenyum'' (penghormatan terhadap Allahyarham Tansri P.Ramlee) |Penculik |Unit Drama RTM |TV2 |- | rowspan="2" |2019 |''[https://www.myinfotaip.com/2019/08/rendang-krispie.html?m=1 Rendang Krispie]'' |Jamal |Madness Production |Astro |- |''[https://m.imdb.com/title/tt32324005/fullcredits/ Busker Bercinta]'' |Hassan |Teguh Setanding Production |RTM 2 |- |2021 |''[https://www.myinfotaip.com/2023/04/mualaf-ekspres.html?m=1 Mualaf Ekspress]'' |Wak (Penyiasat Persendirian) |Produksi Rumah Merah |RTM 2 |- |2022 |"Sejenis Raya Senario Union" (Muzikal) |Gegar Pomen (Ganti Pak Ya) |Ace Motion Picture Sdn Bhd |Astro Warna |- |2024 |''[https://www.rtm.gov.my/listings/426 Ah Chong Posmen]'' |Mat Senior |Teguh Setanding Production |RTM 2 |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! [[Leha, Leya Lawa]] | Bobby | [[Tonton]] | Drama Pertama |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Terbitan !Siaran |- |2013 |'''Bintang Mencari Pasal Raya''' |Pelakon utama |[[Primeworks Studio]] |TV3 |- |2014 |'''Projek Meja''' |Kuncu Taiko |[[Primeworks Studio]] |TV3 |- |2015 |'''Juara Parody''' ft. (Kump, SENAMAN) |Artis jemputan |Vision Work |[[Astro Warna]] |- |2016 |'''Kapsul Lawak Solo''' (7 minggu) |Peserta |[[Astro Warna]] |[[Astro Warna]] & [[Mustika HD]] |- | rowspan="5" |2019 |'''[[Bintang Bersama Bintang]]''' - minggu 2 bersama [[Achey Bocey (pelawak)]] |Artis Jemputan |[[Primeworks Studio]] |TV3 |- |'''Certot Terlampau''' (Ramadhan Sarkastik) |Penampilan Khas |Maxman.TV |[[Astro Warna]] |- |'''[[Raja Lawak Junior]]''' |Penampilan Khas |Homegrown |[[Astro Warna]] |- |'''Kami Geng Bola''' (KGB) |Penampilan Khas |Vision Work |[[Astro Warna]] |- |'''Pendekar Muda Peringkat Akhir''' |Penampilan Khas |Jalur Seni Production |[[Bernama TV]] |- | rowspan="7" |2020 |'''Lawak Sentral''' |Pelakon utama |Homegrown |Hypp Inspirasi Unifi |- |'''Warung Wak''' (Talk Show) |Artis Jemputan |[[Awesome TV]] |[[Awesome TV]] |- |'''Huru Hara''' (Talk Show) |Artis Jemputan |Homegrown |Hypp Inspirasi Unifi<br /> |- |'''Komedi Solo''' #dudukrumah |Artis Jemputan |[[Astro Warna]] |Astro |- |'''Lawak Edisi''' #dudukrumah |Artis Jemputan |[[Astro Warna]] |[[Astro Warna]] |- |'''Punchline Komedi Solo''' |Artis Jemputan |[[Astro Warna]] |[[Astro Warna]] |- |'''Kaki Bahan''' |Pengacara |Hypp Inspirasi |Unifi Tv |- | rowspan="3" |2021 |'''Muzikal Lawak Superstar Raya''' |Kump. Zombi Bersama Kump. Heart |[[Astro Warna]] |[[Astro Warna]] |- |'''Perang Prank''' Bersama Elly Mazlien |Mangsa Prank |[[Astro Warna]] |[[Astro Warna]] |- |'''Meja Panggang''' Bersama Datuk Rosyam Nor |Mafia Kuala Pilah |[[Astro Warna]] |[[Astro Warna]] |- |2022 |'''Mega Lawak Superstar''' Bersama Achey & Ajak |Artis Jemputan |[[Astro Warna]] |[[Astro Warna]] |} ===Sitcom=== {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Watak !Terbitan !Tayangan |- |2021 |'''KAFE DUKE''' |Wan Kontraktor |Prime Work |TV3 |- |2022 |'''3 Otai @ Kolej''' |Wan Mat (Pak Guard) |Denai Sempurna Production |RTM |- |2023 |'''Ahlan Wa Sahlan''' |TK (Tukang Kebun) |Astro |Astro Oasis |} ===TVC=== {| class="wikitable" !Tahun !Produk !Watak !Tayangan !Terbitan |- | rowspan="2" |2018 |'''Cantik Wangi''' |Suami |TV3 |Malay Studio Production |} ===Radio=== {| class="wikitable" !Tahun !Segmen !Watak !Saluran !Terbitan |- |2020 |'''Gobus Tak Ompok Edisi Raya''' |Dek Wan |Negeri FM |RTM Negeri Sembilan |} ===Teater=== {| class="wikitable" !Tahun !Segmen !Watak !Saluran !Terbitan |- |2023 |'''Alahai Ujang Sibujang Senang''' |Pak Dolah |Panggung Experiment ASWARA |ZYHY Production |} == Kompitisi == ==== Peserta ==== {| class="wikitable" !Tahun !Program !Siaran !Ahli !Kumpulan !Pencapaian |- |2013 |'''[[Bintang Mencari Bintang]]''' (Musim 1) |TV3 |Faizal |Kump. GEGAU |Juara Mingguan |- |2015 |''Projek Komedi Warna'' (Musim 1) |[[Astro Warna]] |Aliff Mokhtar |Kump. SADOW |Minggu 3 |- |2016 |''Lawak Solo'' |[[Astro warna]] |Wan Gegau |'''Wan Gegau''' |Separuh Akhir |- |2017 |''[[Maharaja Lawak Mega 2017]]'' |[[Astro Warna]] |One & Chot |[[Kumpulan XOXO]] |Minggu 7 |- | rowspan="2" |2019 |'''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 1)]]''' |[[Astro Warna]] |[[Syura (penyanyi)]] & [[Amir Raja Lawak]] |Kump. WASAP |Minggu 7 |- |''[[Maharaja Lawak Mega 2019]]'' (Hot Seat) |[[Astro Warna]] |Abu Mamu & Ilham Abata |Kump. GAM |Kalah |- |2020 |'''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 2)]]''' |[[Astro Warna]] |[[Ezlynn]] & hazone XoXo |Kump. ZOMBI |Minggu 7 |- | rowspan="2" |2021 |''Gema Lawak Superstar'' (Edisi Ramadhan) |[[Astro warna]] |[[Azlee Senario]] & PU Amin |Kump. REMBAT |Akhir |- |[[Maharaja Lawak Mega 2021]] |[[Astro warna]] |Che Mat & Aliff Yasraff |Kump. CAWAN |Minggu 7 |- |2022 |'''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 3)]]''' |[[Astro Warna]] |Iskandar & Salman Al-Farisi |Kump. WISEL |Minggu 7 |} [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] == Diskografi == ==== Pembabitan ==== {| class="wikitable" !Tahun !Nama Lagu !Album/Single !Ahli !Kegiatan Utama !Kegiatan Lain !Terbitan |- | rowspan="2" |2023 |'''Ciptaan Maha Esa''' |rowspan="2" |[[Chapter 5 (Mini Album)]] | rowspan="2" |[[Kyoji Sky (kumpulan muzik)]] | rowspan="2" |Penulis Lirik & Lagu | rowspan="2" |Gitar Bass | rowspan="2" |Mindalustrasi Production |- |'''Mat Afro''' |- |2024 |'''Teka Teki Raya''' |Lagu Raya |Afiq Bruno, [[Nizam Jentik-Jentik]] & [[Wan Gegau]] |Penulis Lirik |Penyanyi |ABM Records |- |2025 |'''Trauma''' |Single |[[Silverchain]] |Penulis Lirik & Lagu |Gitar Bass |Silverchain Moosic Productions & ABM Records |} [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] == Rujukan == <references /> * [http://galaksi-media.com/tag/gegau-senario/ Penampilan sulung Wan Gegau (Kumpulan Gegau) dibawah didikan Kumpulan Senario] *[https://archive.ph/20180521131355/http://apps.tv3.com.my/bintang/gegau.html Pengenalan Wan Gegau Dalam Bintang Mencari Bintang] * [http://www.gempak.com/artikel/2712/wan-gegau-bawa-semangat-arwah-ibu-di-pentas-lawak-solo Wan Gegau Bawa Semangat Arwah Ibu Di Pentas Lawak Solo] * [http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/bintang-mencari-bintang-kumpulan-b-sengit-1.144989 Bintang Mencari Bintang: Kumpulan B sengit] *[https://www.myinfotaip.com/2017/11/kisah-yang-hilang.html?m=1 Wan Gegau dalam Drama bersiri Kisah Yang Hilang] * [https://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=1678&title=astro-warna-perkenal-hos-juri-&-peserta-lawak-solo Perkenal Peserta Lawak Solo 2016 : Wan Gegau Cuba Nasib] *[http://dimensinews.com.my/2017/06/14/pelawak-perlu-berhati-hati-jaga-mulut Nasihat berguna dari Wan Gegau : Melawak harus berwaspada] * [https://www.urtv.com.my/pelawak-pelakon-dan-penyanyi-bergabung-dalam-muzikal-lawak-superstar Perkenalkan Peserta Muzikal Lawak Superstar: Wan Gegau Kumpulan Wasap] * [https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sarawak/20161021/281535110522392 Penampilan Awal di Lawak Solo terbitan Utusan] * [http://rainbowstorylife.blogspot.com/2019/03/bbb-2019-minggu-kedua-persembahan-achey.html?m=1 Gandingan Jemputan Achey di BBB: Wan Gegau] * [https://www.urtv.com.my/pelawak-pelakon-dan-penyanyi-bergabung-dalam-muzikal-lawak-superstar PC Muzikal Lawak Superstar: Wan Gegau Sertai Kumpulan Wasap di Pentas MLS] *[http://www.gempak.com/muzikallawaksuperstar/peserta Senarai Peserta MLS: Wan Gegau,Amir Raja Lawak & Syura Badron (WASAP)] *[https://www.myinfotaip.com/2019/08/rendang-krispie.html Rendang Krispie : Wan Gegau sbg Jamal] *[https://www.maestromediamy.com/2019/07/muzikal-lawak-superstar-minggu-ke-3.html?m=1 Seleksi Minggu ke 3 MLS : Wan Gegau jadi ayah kepada Syura Badron manakala Amirreka menjadi broker tanah (Wasap)] *[https://gempak.com/berita-terkini/muzikal-lawak-superstar-2-zombi-44532 Kumpulan Zombi Muzikal Lawak Superstar 2 gandingan Wan Gegau bersama Ezlynn dan Hazone XoXo] * [https://awesometv.my/warung-wak/episode/14 Sitcom Warung Wak Penampilan Istimewa Wan Gegau & Azlee Senario] *[https://gempak.com/topic/wan-gegau/ Kisah Wan Gegau] * [https://gempak.com/berita-terkini/mlm2021-syukur-dapat-beraksi-lagi-minggu-ini-tapi-kalau-tersingkir-minggu-lepas-cawan-pasrah-wan-gegau-68365 Ulasan Wan Gegau Mewakili Kumpulan Cawan] * [https://m.facebook.com/REDFIRESSFILMPRODUCTION/videos/official-trailer-zaara-zaarabukannamaku-akan-datang-di-pawagam-seluruh-malaysia-/3301487926822163/?_se_imp=03bs7YhJL6razI1Ai Zaara Bukan Nama Aku] * [https://gempak.com/berita-terkini/muzikal-lawak-superstar-3-wisel-73665 Perkenalan Anggota WISEL MLS 2022] * [https://www.myinfotaip.com/2021/10/misi-seramedi.html?m=1 Wan Gegau jadi Pawang] *[https://www.utusan.com.my/nasional/2023/07/finas-enggan-ulas-isu-kutipan-mengecewakan-filem-vik2ria-secret/ Vik2ria Secret di Utusan Malaysia] *[https://majoriti.com.my/relaks/2025/01/09/selain-melawak-wan-gegau-juga-berbakat-cipta-lagu-serlah-jiwa-rock-bersama-silverchain-band-yang-039belum-siap039/ Selain melawak Wan Gegau juga berbakat mencipta lagu] *[https://6jilakemovie.com/index.php/cast/ Wan Gegau dalam 6 Jilake di Portal 6 Jilake] * [https://www.bharian.com.my/amp/hiburan/selebriti/2025/04/1388366/6-jilake-identiti-budaya-melayu-purba/ Wan Gegau Liputan Berita Harian berkaitan Filem 6 Jilake] * [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2025/03/1373879/6-jilake-sasar-kutip-rm10-juta/ Sasaran kutipan 6 Jilake jadi tebakan. Gambar barisan artis 6 Jilake] == Pautan luar == * {{IMDb nama|nm9621639}} * {{Instagram|wangegau}} * {{Facebook|wangegauofficial}} * {{TikTok | wangegauofficial}} *[https://youtube.com/wangegausamsudin/?=m1 Wan Gegau] di [[Youtube]] [[Kategori:Kelahiran 1987]] 7g2rbqcw41s50wog7ij35f7d9t473uc 0 826191 6809820 6809677 2026-03-26T14:33:06Z Udin Azmi 248944 6809820 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor |name = Kazar Saisi |native_name = {{font color|green|كازر ساءيسي}} |birth_date = {{birth date and age|1959|4|28}} |birth_place = [[Kampung Jeram]], [[Kampar]], {{flag|Perak}}, [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini {{MYS}}) |birth_name = Kazaruddin bin Saisi |occupation = Pelakon, pelawak, penyanyi |years_active = 1984–kini |spouse = Rashidah Latiff (bercerai) |relatives = |children = 5 (termasuk [[Ira Kazar]]) }} '''Kazaruddin Saisi''' ([[Jawi]]: كازاروددين ساءيسي; lahir 28 April 1959) ialah seorang pelakon, pelawak dan penyanyi lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Kampung Jeram]], [[Perak]].<ref>Amirul Haswendy Ashari (10 September 2017). [https://www.hmetro.com.my/rap/2017/09/261955/tak-hirau-bayaran-picisan Tak hirau bayaran picisan] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 10 September 2017.</ref> Beliau terkenal menerusi lagu "Memburu Impian" yang menjadi lagu tema filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'', seterusnya membina nama sebagai pelakon.<ref>Amirul Haswendy Ashari (25 Mac 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/03/324288/tidak-tolak-buat-single Tidak tolak buat single] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 25 Mac 2018.</ref> ==Kehidupan peribadi== Kazar merupakan anak kepada 8 adik beradik daripada pasangan Arwah Saisi Hj Nurdin (mantan Guru Besar SK Bidor) dan Arwah Halimah Hj Mohd Hassan iaitu Sabariah, Sabarudin (arwah), Salihuddin (penerima Pingat Gagah Berani & pesara Cawangan Khas), Azammuddin, Norhayati, Nordin, Kamarulzaman. Arwah Cikgu Saisi Hj Nurdin berasal dari Kg Datuk, Tapah Perak. Anaknya, Faghirah Fatini atau Ira Kazar berkahwin dengan pelakon dan pengarah, [[Syamsul Yusof]] pada Januari 2023 di Thailand. Perkahwinan anak keempatnya dengan Syamsul mencetuskan perbalahan antara kedua-dua belah pihak keluarga mereka termasuk bekas isteri Syamsul. 19 Ogos 2024, Syamsul didakwa telah menfailkan penceraian terhadap isterinya, Ira Kazar di Mahkamah Syariah Gombak Timur. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Litar Kasih]]'' | Sani | Filem pertama |- | 2007 ! ''[[9 September (filem)|9 September]]'' | Pemandu Bot | |- | 2008 ! ''[[Histeria (filem)|Histeria]]'' | Tukang Kebun | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Jangan Tegur]]'' | Pak Su | |- ! ''[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]]'' | Abu | |- | 2010 ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Bapa Omar Rudy | |- | rowspan="3" |2011 ! ''[[Sini Ada Hantu]]'' | Tukang Kebun | |- ! ''[[Rasuk]]'' | Tok Batin | |- ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Wadi | Filem langganan Astro Citra Eksklusif |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Sumpahan Kum Kum]]'' | Pak Nuar | |- ! ''[[Jalan Kembali: Bohsia 2]]'' | Abu | |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Wawa Semput]]'' | Pak Kudin | |- ! ''Tokak'' | Toban | |- ! ''[[Bro, Nampak Motor Gua?]]'' | Tauke Kedai Motor | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Boleh]]'' | Pak Dukun | |- ! ''[[Amir dan Loqman Pergi ke Laut]]'' | Chatchai | |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Ada Apa Dekat Bas Stop]]'' | | |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Pak Bidin | |- | 2016 ! ''[[Usin UFO]]'' | Cikgu Osman | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Pak Pong]]'' | Penasihat Bunian | |- ! ''[[Jibam The Movie|Jibam]]'' | Wok | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | Petugas hukuman gantung | |- ! ''[[Enjin No.9]]'' | Pak Leman | |- ! ''[[This Is Pilah The Movie]]'' | Pak Dollah | |- | 2019 ! ''[[Hero: Jangan Bikin Panas]]'' | Pak Su | |- | 2020 ! ''[[Butak]]'' | Tok Ketua Kampung | |- | rowspan="4"|2021 ! ''[[18 Puasa Di Kampong Pisang]]'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Kita Setandan'' | Pak Din | Filem pendek |- ! ''Budak Kripto'' | Lelaki Tertipu | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | Pak Din | |- ! ''Bunga dan Kayu'' | Hameed | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | Cif Kazar | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Selalu Ada (filem pendek)|Selalu Ada]]'' | Pak Latip | Filem pendek |- ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | Dato Wahab | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Wak Jambalee | |- ! ''19 Puasa: Playboys Of Plestik Hitam'' | Pak Din | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[6 Jilake]]'' | Tok Lepat | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1996 ! ''Chempiang'' <ref> [https://iluminasi.com/bm/10-drama-dan-filem-superhero-melayu-yang-popular-satu-ketika-dahulu.html]</ref> | Joe Jenin | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2003 ! ''Mengejar Pelangi'' | | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3"|2004 ! ''Batu Kikir Jambatan Bosi'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Aril | [[NTV7|ntv7]] | Sitkom, pelakon undangan |- ! ''Kisah Benar'' (Musim 24) | Doktor Kamil | [[TV3]] | Episod: "Ubat Terlarang" |- | 2005 ! ''[[Rafflesia (drama)|Rafflesia]]'' | | [[TV2]] | |- | 2006 ! ''[[Badai Pesona Ringgit]]'' | Indera | [[TV1]] | |- | 2006–2010 ! ''Akademi Polis'' | Sarjan Mejar Manap | [[TV9]] | |- | rowspan="3"|2007 ! ''[[Susuk (musim 1)]]'' | rowspan="2"|Dukun Degawan | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)]]'' | |- ! ''[[Airmata Maria]]'' | Kakitangan Johan | |- | rowspan="2"|2008 ! ''Tentang Bulan the Series'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Ta'in (drama)|Ta'in]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2009 ! ''[[Ceplos]]'' | Ipin | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | Chik Mat | |- ! ''Jongkang Jongkit'' | Doktor Ismadi | [[Astro Warna]] | Pelakon pembantu dalam episod 1-26 - bersama Ros Iskandar dan [[Raja Azmi]] |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Makbul'' | Jamil | [[TV2]] | |- ! ''Isteriku Bukan Queen Control'' | Kamarul | rowspan="5" |[[TV3]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Hamidi | |- | rowspan="4" |2011 ! ''[[Antara Maghrib Dan Isyak]]'' | | |- ! ''[[Terowong (drama)|Terowong]]'' | Pahlawan Daik (Bunian) | Episod: "Alam Lain" |- ! ''Senario: Misteri Bamboo'' | | |- ! ''Waris 2'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4" |2012 ! ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | Hamdi | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''[[Runtun Qalbu]]'' | Zaidi | |- ! ''[[6 Progresif]]'' | Pengetua Ahmad | [[TV9]] | |- ! ''Mentua vs Mentua'' | | [[TV3]] | |- | 2012–2015 ! ''Osman Baku'' | Budin Kontraktor | [[TV2]] | |- | 2013 ! ''Rumah Kedai'' | Pak Ayob | [[TV3]] | |- | rowspan="6" |2014 ! ''Cucu Wan Lebor'' | | [[TV1]] | |- ! ''Bedah VS Joyah'' | Daud | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | Shuib | Episod: "Duit" |- ! ''Sambal Kerang Najwa'' | Pak Ijot | [[TV2]] | |- ! ''[[7 Suami]]'' | Haji Dollah | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Setitis Kasih Darmia (drama)|Setitis Kasih Darmia]]'' | Pak Ngah | |- | 2015 ! ''Ya Solihin'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="6"|2016 ! ''Adik Aku Datin'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Inikah Cinta (drama)|Inikah Cinta]]'' | Haji Zahari | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kak Marr]]'' | Dato Azmi | Penampilan khas |- ! ''[[Cinta 11 Syarat]]'' | Pak Omar | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | Ayah Lisa | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | Atok | |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Jangan Ikut Aku]]'' | Dukun Anjang Hitam | [[TV3]] | |- ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Abu Rani | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Joyah'' | Daud | |- ! ''Chor & Chah'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- | rowspan="4"|2018 ! ''[[Isteri Bukan Untuk Disewa]]'' | Imran | [[Astro Ria]] | |- ! ''Chor & Chah 2'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- ! ''[[Mawar Murni]]'' | Halim | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Lemon Madu]]'' | Haji Kasman | |- | rowspan="6"|2019 ! ''[[Adam Chempaka]]'' | Pak Dan | |- ! ''[[Kariah Cak Pong]]'' | Pak Nin | |- ! ''[[Adellea Sofea]]'' | Aziz | |- ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]] | | |- ! ''[[Misteri Jenazah]]'' | Lebai Latif / Pak Teh | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- ! ''[[Suri Katriana]]'' | Pak Wan | |- | rowspan="6"|2020 ! ''[[Isteri Misteri]]'' | Yahya | [[TV3]] | |- ! ''Cinta Pedia'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Rumah Rara'' | Abah Zaki | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Pak Din Pest Control | [[Astro Citra]] | |- ! ''Potong'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 2)|7 Hari Mencintaiku 2]]'' | Pak Samad | [[TV3]] | Menggantikan pelakon asal [[Aman Graseka]] |- | rowspan="7"|2021 ! ''Assalamualaikum Mustafa'' | Atok Budin | [[TV9]] | |- ! ''Mamu Mami Gosip'' | Mamu | [[Filem Negara Malaysia]] | Sitkom |- ! ''[[Jom Mak, Raya KL!]]'' | Pak Ngah | [[TV3]] | |- ! ''[[Keluarga Instafamous]]'' | Kabri | [[Awesome TV]] | |- ! rowspan="2"|''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Pak Kasim | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | Episod: "Hantu Raya" |- | Tok Batin | Episod: "Hantu Orang Asli" |- ! ''Balai Kampung'' | Pak Yoeb | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[30 Hari Sebelum Raya]]'' | Pak Jeri | [[TV9]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 3)|7 Hari Mencintaiku 3]]'' | Pak Samad | [[TV3]] | |- ! ''Gangster Ke?'' | Subrano (Tok Ketua) | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Fantasia Inn]]'' | Hakim Fansuri | [[TV Okey]] | |- | rowspan="4"|2023 ! ''[[Adnan Runner]]'' | Tuan Jenal | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kampung Mat Saleh]]'' | Tuan Shakur | Pelakon undangan |- ! ''[[Haloba]]'' | | |- ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | | DEGUP | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Boleh Saya Bantu? (musim 1)|Boleh Saya Bantu?]]'' (Musim 1) | Tok Penghulu | [[TV3]] | Pelakon jemputan; Episod 12 |- ! ''Hero Seorang Cinderella 2'' | | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Hassan | |- ! ''[[Ofis Politik]]'' | Tuan Harun | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Kembali Mencintai]]'' | Abi | [[TV1]] | |- ! ''[[Perempuan Tidak Ternikah]]'' | Malik | [[TV3]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Abang Imam Minah Skuter'' | Pak Yob | rowspan="2"|[[Viu]] | Drama web pertama |- ! ''[[Mitos Cinta Akira]]'' | Ahmad | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1991 ! ''Ipin'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | 1995 ! ''Ketupat'' | | |- | 1997 ! ''4 Bini.. 1 Rumah'' | Mansor | | |- | 2002 ! ''[[Momok 2]]'' | Dolah | rowspan="2"|[[Video CD|VCD]] | |- | rowspan="5"|2003 ! ''Paling Comel'' | Leman | |- ! ''The Sangam Boys'' | Sarip Kapoor | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Momok 3]]'' | Zahid | rowspan="3"|[[Video CD|VCD]] | |- ! ''Perempuan, Pontianak dan Dot. Dot. Dot...'' | | |- ! ''Indi Anak Jon'' | Pemburu 1 | |- | 2005 ! ''Sutun'' | Abah | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | 2006 ! ''Sutun 2'' | Abah | |- | 2008 ! ''Tolong Orang Tipu Orang'' | Alang | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | 2009 ! ''Daerah Kelabu'' | | |- | rowspan="3"|2011 ! ''Mak Andam Semah'' | Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Wan Tempe Ke London'' | Wak Mastur | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | Budin Bakso | |- | rowspan="8"|2012 ! ''Bibik Cyber'' | | | |- ! ''Cucu Wan Lebor'' | Ayah Budin | [[TV1]] | |- ! ''Nasi Yong Lemak Tau Fu'' | | | |- ! ''[[Taubat Seorang Samseng (telefilem)|Taubat Seorang Samseng]]'' | Ketua Kampung Dusun | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Masuk TV'' | rowspan="2"|Daud | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Bila Joyah Jadi Jutawan'' | |- ! ''Anakku Ghazali'' | | |- ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Pondan Tua & Pemandu Teksi | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''Pak Deris Jambul'' | Pak Deris Jambul | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Arman'' | Pak Yassin | |- | rowspan="14" |2014 ! ''Al Kazzab'' | Haji Rahim | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Dah Goyah'' | Daud | rowspan="3" |[[TV9]] | |- ! ''Si Wayar Putus'' | Satar | |- ! ''Ustaz Klon'' | Haniff | |- ! ''Alahai Abah'' | | | |- ! ''Nak Kahwin Lagi?'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Mak Ngah Rempit'' | Pak Uda | |- ! ''Wartawan Kampung'' | | [[Astro Warna]] | |- ! ''Ketupat Rendang Keju'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Papa Pop Yeh Yeh'' | | [[TV2]] | |- ! ''Rock Kampung'' | | [[TV1]] | |- ! ''Rock Sangkut'' | Imam | [[Astro Prima]] | Kemudian digantikan oleh [[Ropie Cecupak]] pada [[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]] |- ! ''7 Hari Nak Raya'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Rania Tip Top'' | | |- | rowspan="12"|2015 ! ''Rendang Aku Kau Yang Panas'' | | |- ! ''Veteran Rock'' | Kazar | [[TV9]] | |- ! ''Nasi Dagang Lembu Korban'' | Pak Hassan | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Pen Merah Pen Biru'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Pagar'' | Haji Hafiz | |- ! ''Abang Haji'' | | |- ! ''Lintang Pukang'' | Sahak | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jodoh Di Pagi Raya'' | Haji Masri | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''Menantu Encik Ikan Masin'' | Pak Osman | |- ! ''Tetangga'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Aidil dan Adha'' | | |- | rowspan="9"|2016 ! ''Menantuku Rock'' | Pak Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Rongples Rongtaim'' | Ustaz | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bujang Terlajak Senang'' | Haji Dawi | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Takraw Kampung'' | Sifu Rahman | |- ! ''Sabotaj'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''[[Opah Bahulu Lola Cupcake]]'' | Tok Sani | |- ! ''Roti Bom Mak Tom'' | Pak Hassan | rowspan="5"|[[TV2]] | |- ! ''Hati-Hati Yang Bercinta | | |- ! ''Berhantunya Raya'' | | |- | rowspan="11"|2017 ! ''Baru Nak Untung'' | Pak Salim | |- ! ''Siapa Tak Sayang Laki'' | | |- ! ''Asam Pedas Pewitt'' | Ayah Leman | [[TV3]] | |- ! ''Roda Ceketeng'' | | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Kabus Di Lembah'' | Tok Serai | |- ! ''Rindu Yang Tertunda'' | Haji Kareem | |- ! ''Bapa Mentuaku'' | Pak Mansor | |- ! ''Tempat Ketiga'' | | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You Raya]]'' | Atok | [[Astro Ria]] | |- ! ''#TerobekRaya'' | | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Rombongan Marhaban Sesat Jalan'' | | | |- | rowspan="7"|2018 ! ''Din Sardin Beraya'' | Abu Rani | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Ghahim Takut Nak Azan'' | | |- ! ''[[Haji Gugel]]'' | Amran | |- ! ''Korban Jalil & Jiman'' | Jiman | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Cerita Orang Lama'' | | |- ! ''Telingkah'' |Kidol | [[TV2]] | |- ! ''[[My Sweet Madu]]'' | Haji Samsul | [[NTV7|ntv7]] | |- | rowspan="11"|2019 ! ''Al-Kisah Dua Roda'' | Pak Yaakob | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Khutbah Terakhir'' | | |- ! ''Menantu Raya'' | Tok Amat | |- ! ''Abang! Adik Patah Balik | | |- ! ''Rendang Buatan Timah'' | | |- ! ''Hijrah Itu Indah'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Jodoh Wassap'' | Pak Ali | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Hantu Don'' | | |- ! ''Penunggu Simpang'' | Tok Ketua | |- ! ''Jamil Balik Kampung'' | Ayah Jamilah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kampung Arena Panggang'' | | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="8"|2020 ! ''Heri Bota'' | Penghulu Hussien | rowspan="3"|[[TV1]] | |- ! ''Ala-Ala Manja'' | | |- ! ''Aku Bukan SyurgaMu'' | | |- ! ''Puteri Buluh Lemang'' | | [[TV2]] | |- ! ''Saka Viral'' | | [[TV3]] | |- ! ''5 Hari 3 Dusta'' | Wan Hashim | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Perang Dingin (filem)|Perang Dingin]]'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Osman Baku'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="9"|2021 ! ''Kuba Guling Karipap Pusing'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Suamiku Yang Tak Perfect'' | Baharum | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Bibik Kayangan]]'' | Saadon | [[Awesome TV]] | |- ! ''Raya Hampir Tak Jadi'' | Salleh | [[TV3]] | |- ! ''Potong Raya'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kalut'' | | [[TV1]] | |- ! ''Keluarga JJ'' | Jidan | [[TV2]] | |- ! ''Cinta Round 1'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kelab Otai Perasan Muda'' | Meor | [[TV1]] | |- | rowspan="4"|2022 ! ''Oh My Vaksin'' | | [[TV3]] | |- ! ''Atuk On Tak On'' | Bakar | [[TV Okey]] | |- ! ''Tanam Apa Tu Bang Aji'' | Abang Aji | [[TV3]] | |- ! ''Korban Pak Tam'' | Pak Tam | [[TV1]] | |- | rowspan="7"|2023 ! ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Jamal | [[Tonton]] | |- ! ''Mistik Bilik Mayat'' | Pak Latif / Saka Lembaga Hitam | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Azan Terakhir'' | Lebai Kasim | [[TV Okey]] | |- ! ''30 Hari Sebelum Raya Lagi'' | Pak Jeri | [[TV3]] | |- ! ''Pontianak 100kg'' | Pak Bayang | [[Tonton]] | |- ! ''Bonji'' |Haji Samsuri | [[TV2]] | |- ! ''Durjana Pujaan'' | Karim | rowspan="4"|[[TV1]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Pak Dollah | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Pak Ujang | |- ! ''Jersi 45'' | | |- |} ==Diskografi== ===Album=== * Ani (1984) * Kerana Urusan (1985) ===Lagu-lagu=== * Kali Pertama Kasih Ku Bersemi (1984) * Memburu Impian (1985) * Tiap Waktu Terluang (1985) * Tidak Kesampaian (1985) * Bunga Kasih * Tunangku Kekasih Orang * Cuba Bayangkan * Pecutan Impian(2019) * Bayangkan Bertamu(2026) ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" |- !Tahun !Anugerah !Kategori !Keputusan |- |2014 |[[Anugerah Lawak Warna 2014]] |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |2016 |Anugerah Sri Angkasa |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4152726}} *[https://www.instagram.com/kazar35/?hl=en Kazar Saisi] di Instagram [[Kategori:Kelahiran 1959]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] bh8dx9d56713qy3os9u1ma05p3y0qe9 6809821 6809820 2026-03-26T14:33:56Z Udin Azmi 248944 6809821 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor |name = Kazar Saisi |native_name = {{font color|green|كازر ساءيسي}} |birth_date = {{birth date and age|1959|4|28}} |birth_place = [[Kampung Jeram]], [[Kampar]], {{flag|Perak}}, [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini {{MYS}}) |birth_name = Kazaruddin bin Saisi |occupation = Pelakon, pelawak, penyanyi |years_active = 1984–kini |spouse = Rashidah Latiff (bercerai) |relatives = |children = 5 (termasuk [[Ira Kazar]]) }} '''Kazaruddin Saisi''' ([[Jawi]]: كازاروددين ساءيسي; lahir 28 April 1959) ialah seorang pelakon, pelawak dan penyanyi lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Kampung Jeram]], [[Perak]].<ref>Amirul Haswendy Ashari (10 September 2017). [https://www.hmetro.com.my/rap/2017/09/261955/tak-hirau-bayaran-picisan Tak hirau bayaran picisan] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 10 September 2017.</ref> Beliau terkenal menerusi lagu "Memburu Impian" yang menjadi lagu tema filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'', seterusnya membina nama sebagai pelakon.<ref>Amirul Haswendy Ashari (25 Mac 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/03/324288/tidak-tolak-buat-single Tidak tolak buat single] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 25 Mac 2018.</ref> ==Kehidupan peribadi== Kazar merupakan anak kepada 8 adik beradik daripada pasangan Arwah Saisi Hj Nurdin (mantan Guru Besar SK Bidor) dan Arwah Halimah Hj Mohd Hassan iaitu Sabariah, Sabarudin (arwah), Salihuddin (penerima Pingat Gagah Berani & pesara Cawangan Khas), Azammuddin, Norhayati, Nordin, Kamarulzaman. Arwah Cikgu Saisi Hj Nurdin berasal dari Kg Datuk, Tapah Perak. Anaknya, Faghirah Fatini atau Ira Kazar berkahwin dengan pelakon dan pengarah, [[Syamsul Yusof]] pada Januari 2023 di Thailand. Perkahwinan anak keempatnya dengan Syamsul mencetuskan perbalahan antara kedua-dua belah pihak keluarga mereka termasuk bekas isteri Syamsul. 19 Ogos 2024, Syamsul didakwa telah menfailkan penceraian terhadap isterinya, Ira Kazar di Mahkamah Syariah Gombak Timur. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Litar Kasih]]'' | Sani | Filem pertama |- | 2007 ! ''[[9 September (filem)|9 September]]'' | Pemandu Bot | |- | 2008 ! ''[[Histeria (filem)|Histeria]]'' | Tukang Kebun | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Jangan Tegur]]'' | Pak Su | |- ! ''[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]]'' | Abu | |- | 2010 ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Bapa Omar Rudy | |- | rowspan="3" |2011 ! ''[[Sini Ada Hantu]]'' | Tukang Kebun | |- ! ''[[Rasuk]]'' | Tok Batin | |- ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Wadi | Filem langganan Astro Citra Eksklusif |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Sumpahan Kum Kum]]'' | Pak Nuar | |- ! ''[[Jalan Kembali: Bohsia 2]]'' | Abu | |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Wawa Semput]]'' | Pak Kudin | |- ! ''Tokak'' | Toban | |- ! ''[[Bro, Nampak Motor Gua?]]'' | Tauke Kedai Motor | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Boleh]]'' | Pak Dukun | |- ! ''[[Amir dan Loqman Pergi ke Laut]]'' | Chatchai | |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Ada Apa Dekat Bas Stop]]'' | | |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Pak Bidin | |- | 2016 ! ''[[Usin UFO]]'' | Cikgu Osman | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Pak Pong]]'' | Penasihat Bunian | |- ! ''[[Jibam The Movie|Jibam]]'' | Wok | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | Petugas hukuman gantung | |- ! ''[[Enjin No.9]]'' | Pak Leman | |- ! ''[[This Is Pilah The Movie]]'' | Pak Dollah | |- | 2019 ! ''[[Hero: Jangan Bikin Panas]]'' | Pak Su | |- | 2020 ! ''[[Butak]]'' | Tok Ketua Kampung | |- | rowspan="4"|2021 ! ''[[18 Puasa Di Kampong Pisang]]'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Kita Setandan'' | Pak Din | Filem pendek |- ! ''Budak Kripto'' | Lelaki Tertipu | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | Pak Din | |- ! ''Bunga dan Kayu'' | Hameed | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | Cif Kazar | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Selalu Ada (filem pendek)|Selalu Ada]]'' | Pak Latip | Filem pendek |- ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | Dato Wahab | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Wak Jambalee | |- ! ''19 Puasa: Playboys Of Plestik Hitam'' | Pak Din | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[6 Jilake]]'' | Tok Lepat | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1996 ! ''Chempiang'' <ref> [https://iluminasi.com/bm/10-drama-dan-filem-superhero-melayu-yang-popular-satu-ketika-dahulu.html]</ref> | Joe Jenin | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2003 ! ''Mengejar Pelangi'' | | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3"|2004 ! ''Batu Kikir Jambatan Bosi'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Aril | [[NTV7|ntv7]] | Sitkom, pelakon undangan |- ! ''Kisah Benar'' (Musim 24) | Doktor Kamil | [[TV3]] | Episod: "Ubat Terlarang" |- | 2005 ! ''[[Rafflesia (drama)|Rafflesia]]'' | | [[TV2]] | |- | 2006 ! ''[[Badai Pesona Ringgit]]'' | Indera | [[TV1]] | |- | 2006–2010 ! ''Akademi Polis'' | Sarjan Mejar Manap | [[TV9]] | |- | rowspan="3"|2007 ! ''[[Susuk (musim 1)]]'' | rowspan="2"|Dukun Degawan | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)]]'' | |- ! ''[[Airmata Maria]]'' | Kakitangan Johan | |- | rowspan="2"|2008 ! ''Tentang Bulan the Series'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Ta'in (drama)|Ta'in]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2009 ! ''[[Ceplos]]'' | Ipin | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | Chik Mat | |- ! ''Jongkang Jongkit'' | Doktor Ismadi | [[Astro Warna]] | Pelakon pembantu dalam episod 1-26 - bersama Ros Iskandar dan [[Raja Azmi]] |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Makbul'' | Jamil | [[TV2]] | |- ! ''Isteriku Bukan Queen Control'' | Kamarul | rowspan="5" |[[TV3]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Hamidi | |- | rowspan="4" |2011 ! ''[[Antara Maghrib Dan Isyak]]'' | | |- ! ''[[Terowong (drama)|Terowong]]'' | Pahlawan Daik (Bunian) | Episod: "Alam Lain" |- ! ''Senario: Misteri Bamboo'' | | |- ! ''Waris 2'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4" |2012 ! ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | Hamdi | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''[[Runtun Qalbu]]'' | Zaidi | |- ! ''[[6 Progresif]]'' | Pengetua Ahmad | [[TV9]] | |- ! ''Mentua vs Mentua'' | | [[TV3]] | |- | 2012–2015 ! ''Osman Baku'' | Budin Kontraktor | [[TV2]] | |- | 2013 ! ''Rumah Kedai'' | Pak Ayob | [[TV3]] | |- | rowspan="6" |2014 ! ''Cucu Wan Lebor'' | | [[TV1]] | |- ! ''Bedah VS Joyah'' | Daud | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | Shuib | Episod: "Duit" |- ! ''Sambal Kerang Najwa'' | Pak Ijot | [[TV2]] | |- ! ''[[7 Suami]]'' | Haji Dollah | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Setitis Kasih Darmia (drama)|Setitis Kasih Darmia]]'' | Pak Ngah | |- | 2015 ! ''Ya Solihin'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="6"|2016 ! ''Adik Aku Datin'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Inikah Cinta (drama)|Inikah Cinta]]'' | Haji Zahari | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kak Marr]]'' | Dato Azmi | Penampilan khas |- ! ''[[Cinta 11 Syarat]]'' | Pak Omar | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | Ayah Lisa | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | Atok | |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Jangan Ikut Aku]]'' | Dukun Anjang Hitam | [[TV3]] | |- ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Abu Rani | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Joyah'' | Daud | |- ! ''Chor & Chah'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- | rowspan="4"|2018 ! ''[[Isteri Bukan Untuk Disewa]]'' | Imran | [[Astro Ria]] | |- ! ''Chor & Chah 2'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- ! ''[[Mawar Murni]]'' | Halim | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Lemon Madu]]'' | Haji Kasman | |- | rowspan="6"|2019 ! ''[[Adam Chempaka]]'' | Pak Dan | |- ! ''[[Kariah Cak Pong]]'' | Pak Nin | |- ! ''[[Adellea Sofea]]'' | Aziz | |- ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]] | | |- ! ''[[Misteri Jenazah]]'' | Lebai Latif / Pak Teh | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- ! ''[[Suri Katriana]]'' | Pak Wan | |- | rowspan="6"|2020 ! ''[[Isteri Misteri]]'' | Yahya | [[TV3]] | |- ! ''Cinta Pedia'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Rumah Rara'' | Abah Zaki | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Pak Din Pest Control | [[Astro Citra]] | |- ! ''Potong'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 2)|7 Hari Mencintaiku 2]]'' | Pak Samad | [[TV3]] | Menggantikan pelakon asal [[Aman Graseka]] |- | rowspan="7"|2021 ! ''Assalamualaikum Mustafa'' | Atok Budin | [[TV9]] | |- ! ''Mamu Mami Gosip'' | Mamu | [[Filem Negara Malaysia]] | Sitkom |- ! ''[[Jom Mak, Raya KL!]]'' | Pak Ngah | [[TV3]] | |- ! ''[[Keluarga Instafamous]]'' | Kabri | [[Awesome TV]] | |- ! rowspan="2"|''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Pak Kasim | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | Episod: "Hantu Raya" |- | Tok Batin | Episod: "Hantu Orang Asli" |- ! ''Balai Kampung'' | Pak Yoeb | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[30 Hari Sebelum Raya]]'' | Pak Jeri | [[TV9]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 3)|7 Hari Mencintaiku 3]]'' | Pak Samad | [[TV3]] | |- ! ''Gangster Ke?'' | Subrano (Tok Ketua) | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Fantasia Inn]]'' | Hakim Fansuri | [[TV Okey]] | |- | rowspan="4"|2023 ! ''[[Adnan Runner]]'' | Tuan Jenal | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kampung Mat Saleh]]'' | Tuan Shakur | Pelakon undangan |- ! ''[[Haloba]]'' | | |- ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | | DEGUP | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Boleh Saya Bantu? (musim 1)|Boleh Saya Bantu?]]'' (Musim 1) | Tok Penghulu | [[TV3]] | Pelakon jemputan; Episod 12 |- ! ''Hero Seorang Cinderella 2'' | | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Hassan | |- ! ''[[Ofis Politik]]'' | Tuan Harun | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Kembali Mencintai]]'' | Abi | [[TV1]] | |- ! ''[[Perempuan Tidak Ternikah]]'' | Malik | [[TV3]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Abang Imam Minah Skuter'' | Pak Yob | rowspan="2"|[[Viu]] | Drama web pertama |- ! ''[[Mitos Cinta Akira]]'' | Ahmad | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1991 ! ''Ipin'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | Telefilem pertama |- | 1995 ! ''Ketupat'' | | |- | 1997 ! ''4 Bini.. 1 Rumah'' | Mansor | | |- | 2002 ! ''[[Momok 2]]'' | Dolah | rowspan="2"|[[Video CD|VCD]] | |- | rowspan="5"|2003 ! ''Paling Comel'' | Leman | |- ! ''The Sangam Boys'' | Sarip Kapoor | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Momok 3]]'' | Zahid | rowspan="3"|[[Video CD|VCD]] | |- ! ''Perempuan, Pontianak dan Dot. Dot. Dot...'' | | |- ! ''Indi Anak Jon'' | Pemburu 1 | |- | 2005 ! ''Sutun'' | Abah | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | 2006 ! ''Sutun 2'' | Abah | |- | 2008 ! ''Tolong Orang Tipu Orang'' | Alang | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | 2009 ! ''Daerah Kelabu'' | | |- | rowspan="3"|2011 ! ''Mak Andam Semah'' | Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Wan Tempe Ke London'' | Wak Mastur | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | Budin Bakso | |- | rowspan="8"|2012 ! ''Bibik Cyber'' | | | |- ! ''Cucu Wan Lebor'' | Ayah Budin | [[TV1]] | |- ! ''Nasi Yong Lemak Tau Fu'' | | | |- ! ''[[Taubat Seorang Samseng (telefilem)|Taubat Seorang Samseng]]'' | Ketua Kampung Dusun | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Masuk TV'' | rowspan="2"|Daud | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Bila Joyah Jadi Jutawan'' | |- ! ''Anakku Ghazali'' | | |- ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Pondan Tua & Pemandu Teksi | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''Pak Deris Jambul'' | Pak Deris Jambul | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Arman'' | Pak Yassin | |- | rowspan="14" |2014 ! ''Al Kazzab'' | Haji Rahim | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Dah Goyah'' | Daud | rowspan="3" |[[TV9]] | |- ! ''Si Wayar Putus'' | Satar | |- ! ''Ustaz Klon'' | Haniff | |- ! ''Alahai Abah'' | | | |- ! ''Nak Kahwin Lagi?'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Mak Ngah Rempit'' | Pak Uda | |- ! ''Wartawan Kampung'' | | [[Astro Warna]] | |- ! ''Ketupat Rendang Keju'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Papa Pop Yeh Yeh'' | | [[TV2]] | |- ! ''Rock Kampung'' | | [[TV1]] | |- ! ''Rock Sangkut'' | Imam | [[Astro Prima]] | Kemudian digantikan oleh [[Ropie Cecupak]] pada [[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]] |- ! ''7 Hari Nak Raya'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Rania Tip Top'' | | |- | rowspan="12"|2015 ! ''Rendang Aku Kau Yang Panas'' | | |- ! ''Veteran Rock'' | Kazar | [[TV9]] | |- ! ''Nasi Dagang Lembu Korban'' | Pak Hassan | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Pen Merah Pen Biru'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Pagar'' | Haji Hafiz | |- ! ''Abang Haji'' | | |- ! ''Lintang Pukang'' | Sahak | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jodoh Di Pagi Raya'' | Haji Masri | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''Menantu Encik Ikan Masin'' | Pak Osman | |- ! ''Tetangga'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Aidil dan Adha'' | | |- | rowspan="9"|2016 ! ''Menantuku Rock'' | Pak Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Rongples Rongtaim'' | Ustaz | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bujang Terlajak Senang'' | Haji Dawi | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Takraw Kampung'' | Sifu Rahman | |- ! ''Sabotaj'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''[[Opah Bahulu Lola Cupcake]]'' | Tok Sani | |- ! ''Roti Bom Mak Tom'' | Pak Hassan | rowspan="5"|[[TV2]] | |- ! ''Hati-Hati Yang Bercinta | | |- ! ''Berhantunya Raya'' | | |- | rowspan="11"|2017 ! ''Baru Nak Untung'' | Pak Salim | |- ! ''Siapa Tak Sayang Laki'' | | |- ! ''Asam Pedas Pewitt'' | Ayah Leman | [[TV3]] | |- ! ''Roda Ceketeng'' | | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Kabus Di Lembah'' | Tok Serai | |- ! ''Rindu Yang Tertunda'' | Haji Kareem | |- ! ''Bapa Mentuaku'' | Pak Mansor | |- ! ''Tempat Ketiga'' | | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You Raya]]'' | Atok | [[Astro Ria]] | |- ! ''#TerobekRaya'' | | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Rombongan Marhaban Sesat Jalan'' | | | |- | rowspan="7"|2018 ! ''Din Sardin Beraya'' | Abu Rani | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Ghahim Takut Nak Azan'' | | |- ! ''[[Haji Gugel]]'' | Amran | |- ! ''Korban Jalil & Jiman'' | Jiman | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Cerita Orang Lama'' | | |- ! ''Telingkah'' |Kidol | [[TV2]] | |- ! ''[[My Sweet Madu]]'' | Haji Samsul | [[NTV7|ntv7]] | |- | rowspan="11"|2019 ! ''Al-Kisah Dua Roda'' | Pak Yaakob | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Khutbah Terakhir'' | | |- ! ''Menantu Raya'' | Tok Amat | |- ! ''Abang! Adik Patah Balik | | |- ! ''Rendang Buatan Timah'' | | |- ! ''Hijrah Itu Indah'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Jodoh Wassap'' | Pak Ali | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Hantu Don'' | | |- ! ''Penunggu Simpang'' | Tok Ketua | |- ! ''Jamil Balik Kampung'' | Ayah Jamilah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kampung Arena Panggang'' | | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="8"|2020 ! ''Heri Bota'' | Penghulu Hussien | rowspan="3"|[[TV1]] | |- ! ''Ala-Ala Manja'' | | |- ! ''Aku Bukan SyurgaMu'' | | |- ! ''Puteri Buluh Lemang'' | | [[TV2]] | |- ! ''Saka Viral'' | | [[TV3]] | |- ! ''5 Hari 3 Dusta'' | Wan Hashim | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Perang Dingin (filem)|Perang Dingin]]'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Osman Baku'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="9"|2021 ! ''Kuba Guling Karipap Pusing'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Suamiku Yang Tak Perfect'' | Baharum | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Bibik Kayangan]]'' | Saadon | [[Awesome TV]] | |- ! ''Raya Hampir Tak Jadi'' | Salleh | [[TV3]] | |- ! ''Potong Raya'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kalut'' | | [[TV1]] | |- ! ''Keluarga JJ'' | Jidan | [[TV2]] | |- ! ''Cinta Round 1'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kelab Otai Perasan Muda'' | Meor | [[TV1]] | |- | rowspan="4"|2022 ! ''Oh My Vaksin'' | | [[TV3]] | |- ! ''Atuk On Tak On'' | Bakar | [[TV Okey]] | |- ! ''Tanam Apa Tu Bang Aji'' | Abang Aji | [[TV3]] | |- ! ''Korban Pak Tam'' | Pak Tam | [[TV1]] | |- | rowspan="7"|2023 ! ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Jamal | [[Tonton]] | |- ! ''Mistik Bilik Mayat'' | Pak Latif / Saka Lembaga Hitam | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Azan Terakhir'' | Lebai Kasim | [[TV Okey]] | |- ! ''30 Hari Sebelum Raya Lagi'' | Pak Jeri | [[TV3]] | |- ! ''Pontianak 100kg'' | Pak Bayang | [[Tonton]] | |- ! ''Bonji'' | Haji Samsuri | [[TV2]] | |- ! ''Durjana Pujaan'' | Karim | rowspan="4"|[[TV1]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Pak Dollah | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Pak Ujang | |- ! ''Jersi 45'' | | |- |} ==Diskografi== ===Album=== * Ani (1984) * Kerana Urusan (1985) ===Lagu-lagu=== * Kali Pertama Kasih Ku Bersemi (1984) * Memburu Impian (1985) * Tiap Waktu Terluang (1985) * Tidak Kesampaian (1985) * Bunga Kasih * Tunangku Kekasih Orang * Cuba Bayangkan * Pecutan Impian(2019) * Bayangkan Bertamu(2026) ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" |- !Tahun !Anugerah !Kategori !Keputusan |- |2014 |[[Anugerah Lawak Warna 2014]] |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |2016 |Anugerah Sri Angkasa |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4152726}} *[https://www.instagram.com/kazar35/?hl=en Kazar Saisi] di Instagram [[Kategori:Kelahiran 1959]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] aespvsiob7dhyf4lifggvbuqmjhhrc9 6809822 6809821 2026-03-26T14:34:05Z Udin Azmi 248944 6809822 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor |name = Kazar Saisi |native_name = {{font color|green|كازر ساءيسي}} |birth_date = {{birth date and age|1959|4|28}} |birth_place = [[Kampung Jeram]], [[Kampar]], {{flag|Perak}}, [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini {{MYS}}) |birth_name = Kazaruddin bin Saisi |occupation = Pelakon, pelawak, penyanyi |years_active = 1984–kini |spouse = Rashidah Latiff (bercerai) |relatives = |children = 5 (termasuk [[Ira Kazar]]) }} '''Kazaruddin Saisi''' ([[Jawi]]: كازاروددين ساءيسي; lahir 28 April 1959) ialah seorang pelakon, pelawak dan penyanyi lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Kampung Jeram]], [[Perak]].<ref>Amirul Haswendy Ashari (10 September 2017). [https://www.hmetro.com.my/rap/2017/09/261955/tak-hirau-bayaran-picisan Tak hirau bayaran picisan] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 10 September 2017.</ref> Beliau terkenal menerusi lagu "Memburu Impian" yang menjadi lagu tema filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'', seterusnya membina nama sebagai pelakon.<ref>Amirul Haswendy Ashari (25 Mac 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/03/324288/tidak-tolak-buat-single Tidak tolak buat single] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 25 Mac 2018.</ref> ==Kehidupan peribadi== Kazar merupakan anak kepada 8 adik beradik daripada pasangan Arwah Saisi Hj Nurdin (mantan Guru Besar SK Bidor) dan Arwah Halimah Hj Mohd Hassan iaitu Sabariah, Sabarudin (arwah), Salihuddin (penerima Pingat Gagah Berani & pesara Cawangan Khas), Azammuddin, Norhayati, Nordin, Kamarulzaman. Arwah Cikgu Saisi Hj Nurdin berasal dari Kg Datuk, Tapah Perak. Anaknya, Faghirah Fatini atau Ira Kazar berkahwin dengan pelakon dan pengarah, [[Syamsul Yusof]] pada Januari 2023 di Thailand. Perkahwinan anak keempatnya dengan Syamsul mencetuskan perbalahan antara kedua-dua belah pihak keluarga mereka termasuk bekas isteri Syamsul. 19 Ogos 2024, Syamsul didakwa telah menfailkan penceraian terhadap isterinya, Ira Kazar di Mahkamah Syariah Gombak Timur. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Litar Kasih]]'' | Sani | Filem pertama |- | 2007 ! ''[[9 September (filem)|9 September]]'' | Pemandu Bot | |- | 2008 ! ''[[Histeria (filem)|Histeria]]'' | Tukang Kebun | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Jangan Tegur]]'' | Pak Su | |- ! ''[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]]'' | Abu | |- | 2010 ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Bapa Omar Rudy | |- | rowspan="3" |2011 ! ''[[Sini Ada Hantu]]'' | Tukang Kebun | |- ! ''[[Rasuk]]'' | Tok Batin | |- ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Wadi | Filem langganan Astro Citra Eksklusif |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Sumpahan Kum Kum]]'' | Pak Nuar | |- ! ''[[Jalan Kembali: Bohsia 2]]'' | Abu | |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Wawa Semput]]'' | Pak Kudin | |- ! ''Tokak'' | Toban | |- ! ''[[Bro, Nampak Motor Gua?]]'' | Tauke Kedai Motor | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Boleh]]'' | Pak Dukun | |- ! ''[[Amir dan Loqman Pergi ke Laut]]'' | Chatchai | |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Ada Apa Dekat Bas Stop]]'' | | |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Pak Bidin | |- | 2016 ! ''[[Usin UFO]]'' | Cikgu Osman | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Pak Pong]]'' | Penasihat Bunian | |- ! ''[[Jibam The Movie|Jibam]]'' | Wok | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | Petugas hukuman gantung | |- ! ''[[Enjin No.9]]'' | Pak Leman | |- ! ''[[This Is Pilah The Movie]]'' | Pak Dollah | |- | 2019 ! ''[[Hero: Jangan Bikin Panas]]'' | Pak Su | |- | 2020 ! ''[[Butak]]'' | Tok Ketua Kampung | |- | rowspan="4"|2021 ! ''[[18 Puasa Di Kampong Pisang]]'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Kita Setandan'' | Pak Din | Filem pendek |- ! ''Budak Kripto'' | Lelaki Tertipu | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | Pak Din | |- ! ''Bunga dan Kayu'' | Hameed | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | Cif Kazar | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Selalu Ada (filem pendek)|Selalu Ada]]'' | Pak Latip | Filem pendek |- ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | Dato Wahab | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Wak Jambalee | |- ! ''19 Puasa: Playboys Of Plestik Hitam'' | Pak Din | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[6 Jilake]]'' | Tok Lepat | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1996 ! ''Chempiang'' <ref> [https://iluminasi.com/bm/10-drama-dan-filem-superhero-melayu-yang-popular-satu-ketika-dahulu.html]</ref> | Joe Jenin | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2003 ! ''Mengejar Pelangi'' | | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3"|2004 ! ''Batu Kikir Jambatan Bosi'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Aril | [[NTV7|ntv7]] | Sitkom, pelakon undangan |- ! ''Kisah Benar'' (Musim 24) | Doktor Kamil | [[TV3]] | Episod: "Ubat Terlarang" |- | 2005 ! ''[[Rafflesia (drama)|Rafflesia]]'' | | [[TV2]] | |- | 2006 ! ''[[Badai Pesona Ringgit]]'' | Indera | [[TV1]] | |- | 2006–2010 ! ''Akademi Polis'' | Sarjan Mejar Manap | [[TV9]] | |- | rowspan="3"|2007 ! ''[[Susuk (musim 1)]]'' | rowspan="2"|Dukun Degawan | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)]]'' | |- ! ''[[Airmata Maria]]'' | Kakitangan Johan | |- | rowspan="2"|2008 ! ''Tentang Bulan the Series'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Ta'in (drama)|Ta'in]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2009 ! ''[[Ceplos]]'' | Ipin | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | Chik Mat | |- ! ''Jongkang Jongkit'' | Doktor Ismadi | [[Astro Warna]] | Pelakon pembantu dalam episod 1-26 - bersama Ros Iskandar dan [[Raja Azmi]] |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Makbul'' | Jamil | [[TV2]] | |- ! ''Isteriku Bukan Queen Control'' | Kamarul | rowspan="5" |[[TV3]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Hamidi | |- | rowspan="4" |2011 ! ''[[Antara Maghrib Dan Isyak]]'' | | |- ! ''[[Terowong (drama)|Terowong]]'' | Pahlawan Daik (Bunian) | Episod: "Alam Lain" |- ! ''Senario: Misteri Bamboo'' | | |- ! ''Waris 2'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4" |2012 ! ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | Hamdi | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''[[Runtun Qalbu]]'' | Zaidi | |- ! ''[[6 Progresif]]'' | Pengetua Ahmad | [[TV9]] | |- ! ''Mentua vs Mentua'' | | [[TV3]] | |- | 2012–2015 ! ''Osman Baku'' | Budin Kontraktor | [[TV2]] | |- | 2013 ! ''Rumah Kedai'' | Pak Ayob | [[TV3]] | |- | rowspan="6" |2014 ! ''Cucu Wan Lebor'' | | [[TV1]] | |- ! ''Bedah VS Joyah'' | Daud | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | Shuib | Episod: "Duit" |- ! ''Sambal Kerang Najwa'' | Pak Ijot | [[TV2]] | |- ! ''[[7 Suami]]'' | Haji Dollah | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Setitis Kasih Darmia (drama)|Setitis Kasih Darmia]]'' | Pak Ngah | |- | 2015 ! ''Ya Solihin'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="6"|2016 ! ''Adik Aku Datin'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Inikah Cinta (drama)|Inikah Cinta]]'' | Haji Zahari | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kak Marr]]'' | Dato Azmi | Penampilan khas |- ! ''[[Cinta 11 Syarat]]'' | Pak Omar | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | Ayah Lisa | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | Atok | |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Jangan Ikut Aku]]'' | Dukun Anjang Hitam | [[TV3]] | |- ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Abu Rani | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Joyah'' | Daud | |- ! ''Chor & Chah'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- | rowspan="4"|2018 ! ''[[Isteri Bukan Untuk Disewa]]'' | Imran | [[Astro Ria]] | |- ! ''Chor & Chah 2'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- ! ''[[Mawar Murni]]'' | Halim | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Lemon Madu]]'' | Haji Kasman | |- | rowspan="6"|2019 ! ''[[Adam Chempaka]]'' | Pak Dan | |- ! ''[[Kariah Cak Pong]]'' | Pak Nin | |- ! ''[[Adellea Sofea]]'' | Aziz | |- ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]] | | |- ! ''[[Misteri Jenazah]]'' | Lebai Latif / Pak Teh | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- ! ''[[Suri Katriana]]'' | Pak Wan | |- | rowspan="6"|2020 ! ''[[Isteri Misteri]]'' | Yahya | [[TV3]] | |- ! ''Cinta Pedia'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Rumah Rara'' | Abah Zaki | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Pak Din Pest Control | [[Astro Citra]] | |- ! ''Potong'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 2)|7 Hari Mencintaiku 2]]'' | Pak Samad | [[TV3]] | Menggantikan pelakon asal [[Aman Graseka]] |- | rowspan="7"|2021 ! ''Assalamualaikum Mustafa'' | Atok Budin | [[TV9]] | |- ! ''Mamu Mami Gosip'' | Mamu | [[Filem Negara Malaysia]] | Sitkom |- ! ''[[Jom Mak, Raya KL!]]'' | Pak Ngah | [[TV3]] | |- ! ''[[Keluarga Instafamous]]'' | Kabri | [[Awesome TV]] | |- ! rowspan="2"|''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Pak Kasim | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | Episod: "Hantu Raya" |- | Tok Batin | Episod: "Hantu Orang Asli" |- ! ''Balai Kampung'' | Pak Yoeb | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[30 Hari Sebelum Raya]]'' | Pak Jeri | [[TV9]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 3)|7 Hari Mencintaiku 3]]'' | Pak Samad | [[TV3]] | |- ! ''Gangster Ke?'' | Subrano (Tok Ketua) | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Fantasia Inn]]'' | Hakim Fansuri | [[TV Okey]] | |- | rowspan="4"|2023 ! ''[[Adnan Runner]]'' | Tuan Jenal | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kampung Mat Saleh]]'' | Tuan Shakur | Pelakon undangan |- ! ''[[Haloba]]'' | | |- ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | | DEGUP | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Boleh Saya Bantu? (musim 1)|Boleh Saya Bantu?]]'' (Musim 1) | Tok Penghulu | [[TV3]] | Pelakon jemputan; Episod 12 |- ! ''Hero Seorang Cinderella 2'' | | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Hassan | |- ! ''[[Ofis Politik]]'' | Tuan Harun | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Kembali Mencintai]]'' | Abi | [[TV1]] | |- ! ''[[Perempuan Tidak Ternikah]]'' | Malik | [[TV3]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | rowspan="2"|2025 ! ''Abang Imam Minah Skuter'' | Pak Yob | rowspan="2"|[[Viu]] | Drama web pertama |- ! ''[[Mitos Cinta Akira]]'' | Ahmad | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1991 ! ''Ipin'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | Telefilem pertama |- | 1995 ! ''Ketupat'' | | |- | 1997 ! ''4 Bini.. 1 Rumah'' | Mansor | | |- | 2002 ! ''[[Momok 2]]'' | Dolah | rowspan="2"|[[Video CD|VCD]] | |- | rowspan="5"|2003 ! ''Paling Comel'' | Leman | |- ! ''The Sangam Boys'' | Sarip Kapoor | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Momok 3]]'' | Zahid | rowspan="3"|[[Video CD|VCD]] | |- ! ''Perempuan, Pontianak dan Dot. Dot. Dot...'' | | |- ! ''Indi Anak Jon'' | Pemburu 1 | |- | 2005 ! ''Sutun'' | Abah | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | 2006 ! ''Sutun 2'' | Abah | |- | 2008 ! ''Tolong Orang Tipu Orang'' | Alang | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | 2009 ! ''Daerah Kelabu'' | | |- | rowspan="3"|2011 ! ''Mak Andam Semah'' | Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Wan Tempe Ke London'' | Wak Mastur | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | Budin Bakso | |- | rowspan="8"|2012 ! ''Bibik Cyber'' | | | |- ! ''Cucu Wan Lebor'' | Ayah Budin | [[TV1]] | |- ! ''Nasi Yong Lemak Tau Fu'' | | | |- ! ''[[Taubat Seorang Samseng (telefilem)|Taubat Seorang Samseng]]'' | Ketua Kampung Dusun | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Masuk TV'' | rowspan="2"|Daud | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Bila Joyah Jadi Jutawan'' | |- ! ''Anakku Ghazali'' | | |- ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Pondan Tua & Pemandu Teksi | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''Pak Deris Jambul'' | Pak Deris Jambul | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Arman'' | Pak Yassin | |- | rowspan="14" |2014 ! ''Al Kazzab'' | Haji Rahim | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Dah Goyah'' | Daud | rowspan="3" |[[TV9]] | |- ! ''Si Wayar Putus'' | Satar | |- ! ''Ustaz Klon'' | Haniff | |- ! ''Alahai Abah'' | | | |- ! ''Nak Kahwin Lagi?'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Mak Ngah Rempit'' | Pak Uda | |- ! ''Wartawan Kampung'' | | [[Astro Warna]] | |- ! ''Ketupat Rendang Keju'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Papa Pop Yeh Yeh'' | | [[TV2]] | |- ! ''Rock Kampung'' | | [[TV1]] | |- ! ''Rock Sangkut'' | Imam | [[Astro Prima]] | Kemudian digantikan oleh [[Ropie Cecupak]] pada [[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]] |- ! ''7 Hari Nak Raya'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Rania Tip Top'' | | |- | rowspan="12"|2015 ! ''Rendang Aku Kau Yang Panas'' | | |- ! ''Veteran Rock'' | Kazar | [[TV9]] | |- ! ''Nasi Dagang Lembu Korban'' | Pak Hassan | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Pen Merah Pen Biru'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Pagar'' | Haji Hafiz | |- ! ''Abang Haji'' | | |- ! ''Lintang Pukang'' | Sahak | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jodoh Di Pagi Raya'' | Haji Masri | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''Menantu Encik Ikan Masin'' | Pak Osman | |- ! ''Tetangga'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Aidil dan Adha'' | | |- | rowspan="9"|2016 ! ''Menantuku Rock'' | Pak Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Rongples Rongtaim'' | Ustaz | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bujang Terlajak Senang'' | Haji Dawi | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Takraw Kampung'' | Sifu Rahman | |- ! ''Sabotaj'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''[[Opah Bahulu Lola Cupcake]]'' | Tok Sani | |- ! ''Roti Bom Mak Tom'' | Pak Hassan | rowspan="5"|[[TV2]] | |- ! ''Hati-Hati Yang Bercinta | | |- ! ''Berhantunya Raya'' | | |- | rowspan="11"|2017 ! ''Baru Nak Untung'' | Pak Salim | |- ! ''Siapa Tak Sayang Laki'' | | |- ! ''Asam Pedas Pewitt'' | Ayah Leman | [[TV3]] | |- ! ''Roda Ceketeng'' | | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Kabus Di Lembah'' | Tok Serai | |- ! ''Rindu Yang Tertunda'' | Haji Kareem | |- ! ''Bapa Mentuaku'' | Pak Mansor | |- ! ''Tempat Ketiga'' | | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You Raya]]'' | Atok | [[Astro Ria]] | |- ! ''#TerobekRaya'' | | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Rombongan Marhaban Sesat Jalan'' | | | |- | rowspan="7"|2018 ! ''Din Sardin Beraya'' | Abu Rani | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Ghahim Takut Nak Azan'' | | |- ! ''[[Haji Gugel]]'' | Amran | |- ! ''Korban Jalil & Jiman'' | Jiman | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Cerita Orang Lama'' | | |- ! ''Telingkah'' |Kidol | [[TV2]] | |- ! ''[[My Sweet Madu]]'' | Haji Samsul | [[NTV7|ntv7]] | |- | rowspan="11"|2019 ! ''Al-Kisah Dua Roda'' | Pak Yaakob | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Khutbah Terakhir'' | | |- ! ''Menantu Raya'' | Tok Amat | |- ! ''Abang! Adik Patah Balik | | |- ! ''Rendang Buatan Timah'' | | |- ! ''Hijrah Itu Indah'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Jodoh Wassap'' | Pak Ali | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Hantu Don'' | | |- ! ''Penunggu Simpang'' | Tok Ketua | |- ! ''Jamil Balik Kampung'' | Ayah Jamilah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kampung Arena Panggang'' | | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="8"|2020 ! ''Heri Bota'' | Penghulu Hussien | rowspan="3"|[[TV1]] | |- ! ''Ala-Ala Manja'' | | |- ! ''Aku Bukan SyurgaMu'' | | |- ! ''Puteri Buluh Lemang'' | | [[TV2]] | |- ! ''Saka Viral'' | | [[TV3]] | |- ! ''5 Hari 3 Dusta'' | Wan Hashim | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Perang Dingin (filem)|Perang Dingin]]'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Osman Baku'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="9"|2021 ! ''Kuba Guling Karipap Pusing'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Suamiku Yang Tak Perfect'' | Baharum | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Bibik Kayangan]]'' | Saadon | [[Awesome TV]] | |- ! ''Raya Hampir Tak Jadi'' | Salleh | [[TV3]] | |- ! ''Potong Raya'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kalut'' | | [[TV1]] | |- ! ''Keluarga JJ'' | Jidan | [[TV2]] | |- ! ''Cinta Round 1'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kelab Otai Perasan Muda'' | Meor | [[TV1]] | |- | rowspan="4"|2022 ! ''Oh My Vaksin'' | | [[TV3]] | |- ! ''Atuk On Tak On'' | Bakar | [[TV Okey]] | |- ! ''Tanam Apa Tu Bang Aji'' | Abang Aji | [[TV3]] | |- ! ''Korban Pak Tam'' | Pak Tam | [[TV1]] | |- | rowspan="7"|2023 ! ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Jamal | [[Tonton]] | |- ! ''Mistik Bilik Mayat'' | Pak Latif / Saka Lembaga Hitam | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Azan Terakhir'' | Lebai Kasim | [[TV Okey]] | |- ! ''30 Hari Sebelum Raya Lagi'' | Pak Jeri | [[TV3]] | |- ! ''Pontianak 100kg'' | Pak Bayang | [[Tonton]] | |- ! ''Bonji'' | Haji Samsuri | [[TV2]] | |- ! ''Durjana Pujaan'' | Karim | rowspan="4"|[[TV1]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Pak Dollah | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Pak Ujang | |- ! ''Jersi 45'' | | |- |} ==Diskografi== ===Album=== * Ani (1984) * Kerana Urusan (1985) ===Lagu-lagu=== * Kali Pertama Kasih Ku Bersemi (1984) * Memburu Impian (1985) * Tiap Waktu Terluang (1985) * Tidak Kesampaian (1985) * Bunga Kasih * Tunangku Kekasih Orang * Cuba Bayangkan * Pecutan Impian(2019) * Bayangkan Bertamu(2026) ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" |- !Tahun !Anugerah !Kategori !Keputusan |- |2014 |[[Anugerah Lawak Warna 2014]] |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |2016 |Anugerah Sri Angkasa |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4152726}} *[https://www.instagram.com/kazar35/?hl=en Kazar Saisi] di Instagram [[Kategori:Kelahiran 1959]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] pjr1e33ufhvaxukeyw04mlhlu8dr4tm 6809823 6809822 2026-03-26T14:35:11Z Udin Azmi 248944 6809823 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor |name = Kazar Saisi |native_name = {{font color|green|كازر ساءيسي}} |birth_date = {{birth date and age|1959|4|28}} |birth_place = [[Kampung Jeram]], [[Kampar]], {{flag|Perak}}, [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini {{MYS}}) |birth_name = Kazaruddin bin Saisi |occupation = Pelakon, pelawak, penyanyi |years_active = 1984–kini |spouse = Rashidah Latiff (bercerai) |relatives = |children = 5 (termasuk [[Ira Kazar]]) }} '''Kazaruddin Saisi''' ([[Jawi]]: كازاروددين ساءيسي; lahir 28 April 1959) ialah seorang pelakon, pelawak dan penyanyi lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Kampung Jeram]], [[Perak]].<ref>Amirul Haswendy Ashari (10 September 2017). [https://www.hmetro.com.my/rap/2017/09/261955/tak-hirau-bayaran-picisan Tak hirau bayaran picisan] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 10 September 2017.</ref> Beliau terkenal menerusi lagu "Memburu Impian" yang menjadi lagu tema filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'', seterusnya membina nama sebagai pelakon.<ref>Amirul Haswendy Ashari (25 Mac 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/03/324288/tidak-tolak-buat-single Tidak tolak buat single] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 25 Mac 2018.</ref> ==Kehidupan peribadi== Kazar merupakan anak kepada 8 adik beradik daripada pasangan Arwah Saisi Hj Nurdin (mantan Guru Besar SK Bidor) dan Arwah Halimah Hj Mohd Hassan iaitu Sabariah, Sabarudin (arwah), Salihuddin (penerima Pingat Gagah Berani & pesara Cawangan Khas), Azammuddin, Norhayati, Nordin, Kamarulzaman. Arwah Cikgu Saisi Hj Nurdin berasal dari Kg Datuk, Tapah Perak. Anaknya, Faghirah Fatini atau Ira Kazar berkahwin dengan pelakon dan pengarah, [[Syamsul Yusof]] pada Januari 2023 di Thailand. Perkahwinan anak keempatnya dengan Syamsul mencetuskan perbalahan antara kedua-dua belah pihak keluarga mereka termasuk bekas isteri Syamsul. 19 Ogos 2024, Syamsul didakwa telah menfailkan penceraian terhadap isterinya, Ira Kazar di Mahkamah Syariah Gombak Timur. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Litar Kasih]]'' | Sani | Filem pertama |- | 2007 ! ''[[9 September (filem)|9 September]]'' | Pemandu Bot | |- | 2008 ! ''[[Histeria (filem)|Histeria]]'' | Tukang Kebun | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Jangan Tegur]]'' | Pak Su | |- ! ''[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]]'' | Abu | |- | 2010 ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Bapa Omar Rudy | |- | rowspan="3" |2011 ! ''[[Sini Ada Hantu]]'' | Tukang Kebun | |- ! ''[[Rasuk]]'' | Tok Batin | |- ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Wadi | Filem langganan Astro Citra Eksklusif |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Sumpahan Kum Kum]]'' | Pak Nuar | |- ! ''[[Jalan Kembali: Bohsia 2]]'' | Abu | |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Wawa Semput]]'' | Pak Kudin | |- ! ''Tokak'' | Toban | |- ! ''[[Bro, Nampak Motor Gua?]]'' | Tauke Kedai Motor | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Boleh]]'' | Pak Dukun | |- ! ''[[Amir dan Loqman Pergi ke Laut]]'' | Chatchai | |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Ada Apa Dekat Bas Stop]]'' | | |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Pak Bidin | |- | 2016 ! ''[[Usin UFO]]'' | Cikgu Osman | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Pak Pong]]'' | Penasihat Bunian | |- ! ''[[Jibam The Movie|Jibam]]'' | Wok | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | Petugas hukuman gantung | |- ! ''[[Enjin No.9]]'' | Pak Leman | |- ! ''[[This Is Pilah The Movie]]'' | Pak Dollah | |- | 2019 ! ''[[Hero: Jangan Bikin Panas]]'' | Pak Su | |- | 2020 ! ''[[Butak]]'' | Tok Ketua Kampung | |- | rowspan="4"|2021 ! ''[[18 Puasa Di Kampong Pisang]]'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Kita Setandan'' | Pak Din | Filem pendek |- ! ''Budak Kripto'' | Lelaki Tertipu | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | Pak Din | |- ! ''Bunga dan Kayu'' | Hameed | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | Cif Kazar | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Selalu Ada (filem pendek)|Selalu Ada]]'' | Pak Latip | Filem pendek |- ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | Dato Wahab | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Wak Jambalee | |- ! ''19 Puasa: Playboys Of Plestik Hitam'' | Pak Din | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[6 Jilake]]'' | Tok Lepat | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1996 ! ''Chempiang'' <ref> [https://iluminasi.com/bm/10-drama-dan-filem-superhero-melayu-yang-popular-satu-ketika-dahulu.html]</ref> | Joe Jenin | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2003 ! ''Mengejar Pelangi'' | | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3"|2004 ! ''Batu Kikir Jambatan Bosi'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Aril | [[NTV7|ntv7]] | Sitkom, pelakon undangan |- ! ''Kisah Benar'' (Musim 24) | Doktor Kamil | [[TV3]] | Episod: "Ubat Terlarang" |- | 2005 ! ''[[Rafflesia (drama)|Rafflesia]]'' | | [[TV2]] | |- | 2006 ! ''[[Badai Pesona Ringgit]]'' | Indera | [[TV1]] | |- | 2006–2010 ! ''Akademi Polis'' | Sarjan Mejar Manap | [[TV9]] | |- | rowspan="3"|2007 ! ''[[Susuk (musim 1)]]'' | rowspan="2"|Dukun Degawan | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)]]'' | |- ! ''[[Airmata Maria]]'' | Kakitangan Johan | |- | rowspan="2"|2008 ! ''Tentang Bulan the Series'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Ta'in (drama)|Ta'in]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2009 ! ''[[Ceplos]]'' | Ipin | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | Chik Mat | |- ! ''Jongkang Jongkit'' | Doktor Ismadi | [[Astro Warna]] | Pelakon pembantu dalam episod 1-26 - bersama Ros Iskandar dan [[Raja Azmi]] |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Makbul'' | Jamil | [[TV2]] | |- ! ''Isteriku Bukan Queen Control'' | Kamarul | rowspan="5" |[[TV3]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Hamidi | |- | rowspan="4" |2011 ! ''[[Antara Maghrib Dan Isyak]]'' | | |- ! ''[[Terowong (drama)|Terowong]]'' | Pahlawan Daik (Bunian) | Episod: "Alam Lain" |- ! ''Senario: Misteri Bamboo'' | | |- ! ''Waris 2'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4" |2012 ! ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | Hamdi | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''[[Runtun Qalbu]]'' | Zaidi | |- ! ''[[6 Progresif]]'' | Pengetua Ahmad | [[TV9]] | |- ! ''Mentua vs Mentua'' | | [[TV3]] | |- | 2012–2015 ! ''Osman Baku'' | Budin Kontraktor | [[TV2]] | |- | 2013 ! ''Rumah Kedai'' | Pak Ayob | [[TV3]] | |- | rowspan="6" |2014 ! ''Cucu Wan Lebor'' | | [[TV1]] | |- ! ''Bedah VS Joyah'' | Daud | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | Shuib | Episod: "Duit" |- ! ''Sambal Kerang Najwa'' | Pak Ijot | [[TV2]] | |- ! ''[[7 Suami]]'' | Haji Dollah | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Setitis Kasih Darmia (drama)|Setitis Kasih Darmia]]'' | Pak Ngah | |- | 2015 ! ''Ya Solihin'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="6"|2016 ! ''Adik Aku Datin'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Inikah Cinta (drama)|Inikah Cinta]]'' | Haji Zahari | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kak Marr]]'' | Dato Azmi | Penampilan khas |- ! ''[[Cinta 11 Syarat]]'' | Pak Omar | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | Ayah Lisa | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | Atok | |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Jangan Ikut Aku]]'' | Dukun Anjang Hitam | [[TV3]] | |- ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Abu Rani | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Joyah'' | Daud | |- ! ''Chor & Chah'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- | rowspan="4"|2018 ! ''[[Isteri Bukan Untuk Disewa]]'' | Imran | [[Astro Ria]] | |- ! ''Chor & Chah'' (Musim 2) | Haji Kudin | Suhan Channel | |- ! ''[[Mawar Murni]]'' | Halim | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Lemon Madu]]'' | Haji Kasman | |- | rowspan="6"|2019 ! ''[[Adam Chempaka]]'' | Pak Dan | |- ! ''[[Kariah Cak Pong]]'' | Pak Nin | |- ! ''[[Adellea Sofea]]'' | Aziz | |- ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]] | | |- ! ''[[Misteri Jenazah]]'' | Lebai Latif / Pak Teh | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- ! ''[[Suri Katriana]]'' | Pak Wan | |- | rowspan="6"|2020 ! ''[[Isteri Misteri]]'' | Yahya | [[TV3]] | |- ! ''Cinta Pedia'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Rumah Rara'' | Abah Zaki | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Pak Din Pest Control | [[Astro Citra]] | |- ! ''Potong'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 2)|7 Hari Mencintaiku]]'' (Musim 2) | Pak Samad | [[TV3]] | Menggantikan pelakon asal [[Aman Graseka]] |- | rowspan="7"|2021 ! ''Assalamualaikum Mustafa'' | Atok Budin | [[TV9]] | |- ! ''Mamu Mami Gosip'' | Mamu | [[Filem Negara Malaysia]] | Sitkom |- ! ''[[Jom Mak, Raya KL!]]'' | Pak Ngah | [[TV3]] | |- ! ''[[Keluarga Instafamous]]'' | Kabri | [[Awesome TV]] | |- ! rowspan="2"|''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Pak Kasim | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | Episod: "Hantu Raya" |- | Tok Batin | Episod: "Hantu Orang Asli" |- ! ''Balai Kampung'' | Pak Yoeb | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[30 Hari Sebelum Raya]]'' | Pak Jeri | [[TV9]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 3)|7 Hari Mencintaiku]]'' (Musim 3) | Pak Samad | [[TV3]] | |- ! ''Gangster Ke?'' | Subrano (Tok Ketua) | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Fantasia Inn]]'' | Hakim Fansuri | [[TV Okey]] | |- | rowspan="4"|2023 ! ''[[Adnan Runner]]'' | Tuan Jenal | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kampung Mat Saleh]]'' | Tuan Shakur | Pelakon undangan |- ! ''[[Haloba]]'' | | |- ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | | DEGUP | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Boleh Saya Bantu? (musim 1)|Boleh Saya Bantu?]]'' (Musim 1) | Tok Penghulu | [[TV3]] | Pelakon jemputan; Episod 12 |- ! ''Hero Seorang Cinderella 2'' | | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Hassan | |- ! ''[[Ofis Politik]]'' | Tuan Harun | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Kembali Mencintai]]'' | Abi | [[TV1]] | |- ! ''[[Perempuan Tidak Ternikah]]'' | Malik | [[TV3]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | rowspan="2"|2025 ! ''Abang Imam Minah Skuter'' | Pak Yob | rowspan="2"|[[Viu]] | Drama web pertama |- ! ''[[Mitos Cinta Akira]]'' | Ahmad | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1991 ! ''Ipin'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | Telefilem pertama |- | 1995 ! ''Ketupat'' | | |- | 1997 ! ''4 Bini.. 1 Rumah'' | Mansor | | |- | 2002 ! ''[[Momok 2]]'' | Dolah | rowspan="2"|[[Video CD|VCD]] | |- | rowspan="5"|2003 ! ''Paling Comel'' | Leman | |- ! ''The Sangam Boys'' | Sarip Kapoor | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Momok 3]]'' | Zahid | rowspan="3"|[[Video CD|VCD]] | |- ! ''Perempuan, Pontianak dan Dot. Dot. Dot...'' | | |- ! ''Indi Anak Jon'' | Pemburu 1 | |- | 2005 ! ''Sutun'' | Abah | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | 2006 ! ''Sutun 2'' | Abah | |- | 2008 ! ''Tolong Orang Tipu Orang'' | Alang | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | 2009 ! ''Daerah Kelabu'' | | |- | rowspan="3"|2011 ! ''Mak Andam Semah'' | Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Wan Tempe Ke London'' | Wak Mastur | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | Budin Bakso | |- | rowspan="8"|2012 ! ''Bibik Cyber'' | | | |- ! ''Cucu Wan Lebor'' | Ayah Budin | [[TV1]] | |- ! ''Nasi Yong Lemak Tau Fu'' | | | |- ! ''[[Taubat Seorang Samseng (telefilem)|Taubat Seorang Samseng]]'' | Ketua Kampung Dusun | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Masuk TV'' | rowspan="2"|Daud | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Bila Joyah Jadi Jutawan'' | |- ! ''Anakku Ghazali'' | | |- ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Pondan Tua & Pemandu Teksi | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''Pak Deris Jambul'' | Pak Deris Jambul | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Arman'' | Pak Yassin | |- | rowspan="14" |2014 ! ''Al Kazzab'' | Haji Rahim | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Dah Goyah'' | Daud | rowspan="3" |[[TV9]] | |- ! ''Si Wayar Putus'' | Satar | |- ! ''Ustaz Klon'' | Haniff | |- ! ''Alahai Abah'' | | | |- ! ''Nak Kahwin Lagi?'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Mak Ngah Rempit'' | Pak Uda | |- ! ''Wartawan Kampung'' | | [[Astro Warna]] | |- ! ''Ketupat Rendang Keju'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Papa Pop Yeh Yeh'' | | [[TV2]] | |- ! ''Rock Kampung'' | | [[TV1]] | |- ! ''Rock Sangkut'' | Imam | [[Astro Prima]] | Kemudian digantikan oleh [[Ropie Cecupak]] pada [[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]] |- ! ''7 Hari Nak Raya'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Rania Tip Top'' | | |- | rowspan="12"|2015 ! ''Rendang Aku Kau Yang Panas'' | | |- ! ''Veteran Rock'' | Kazar | [[TV9]] | |- ! ''Nasi Dagang Lembu Korban'' | Pak Hassan | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Pen Merah Pen Biru'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Pagar'' | Haji Hafiz | |- ! ''Abang Haji'' | | |- ! ''Lintang Pukang'' | Sahak | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jodoh Di Pagi Raya'' | Haji Masri | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''Menantu Encik Ikan Masin'' | Pak Osman | |- ! ''Tetangga'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Aidil dan Adha'' | | |- | rowspan="9"|2016 ! ''Menantuku Rock'' | Pak Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Rongples Rongtaim'' | Ustaz | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bujang Terlajak Senang'' | Haji Dawi | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Takraw Kampung'' | Sifu Rahman | |- ! ''Sabotaj'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''[[Opah Bahulu Lola Cupcake]]'' | Tok Sani | |- ! ''Roti Bom Mak Tom'' | Pak Hassan | rowspan="5"|[[TV2]] | |- ! ''Hati-Hati Yang Bercinta | | |- ! ''Berhantunya Raya'' | | |- | rowspan="11"|2017 ! ''Baru Nak Untung'' | Pak Salim | |- ! ''Siapa Tak Sayang Laki'' | | |- ! ''Asam Pedas Pewitt'' | Ayah Leman | [[TV3]] | |- ! ''Roda Ceketeng'' | | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Kabus Di Lembah'' | Tok Serai | |- ! ''Rindu Yang Tertunda'' | Haji Kareem | |- ! ''Bapa Mentuaku'' | Pak Mansor | |- ! ''Tempat Ketiga'' | | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You Raya]]'' | Atok | [[Astro Ria]] | |- ! ''#TerobekRaya'' | | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Rombongan Marhaban Sesat Jalan'' | | | |- | rowspan="7"|2018 ! ''Din Sardin Beraya'' | Abu Rani | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Ghahim Takut Nak Azan'' | | |- ! ''[[Haji Gugel]]'' | Amran | |- ! ''Korban Jalil & Jiman'' | Jiman | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Cerita Orang Lama'' | | |- ! ''Telingkah'' |Kidol | [[TV2]] | |- ! ''[[My Sweet Madu]]'' | Haji Samsul | [[NTV7|ntv7]] | |- | rowspan="11"|2019 ! ''Al-Kisah Dua Roda'' | Pak Yaakob | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Khutbah Terakhir'' | | |- ! ''Menantu Raya'' | Tok Amat | |- ! ''Abang! Adik Patah Balik | | |- ! ''Rendang Buatan Timah'' | | |- ! ''Hijrah Itu Indah'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Jodoh Wassap'' | Pak Ali | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Hantu Don'' | | |- ! ''Penunggu Simpang'' | Tok Ketua | |- ! ''Jamil Balik Kampung'' | Ayah Jamilah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kampung Arena Panggang'' | | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="8"|2020 ! ''Heri Bota'' | Penghulu Hussien | rowspan="3"|[[TV1]] | |- ! ''Ala-Ala Manja'' | | |- ! ''Aku Bukan SyurgaMu'' | | |- ! ''Puteri Buluh Lemang'' | | [[TV2]] | |- ! ''Saka Viral'' | | [[TV3]] | |- ! ''5 Hari 3 Dusta'' | Wan Hashim | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Perang Dingin (filem)|Perang Dingin]]'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Osman Baku'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="9"|2021 ! ''Kuba Guling Karipap Pusing'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Suamiku Yang Tak Perfect'' | Baharum | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Bibik Kayangan]]'' | Saadon | [[Awesome TV]] | |- ! ''Raya Hampir Tak Jadi'' | Salleh | [[TV3]] | |- ! ''Potong Raya'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kalut'' | | [[TV1]] | |- ! ''Keluarga JJ'' | Jidan | [[TV2]] | |- ! ''Cinta Round 1'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kelab Otai Perasan Muda'' | Meor | [[TV1]] | |- | rowspan="4"|2022 ! ''Oh My Vaksin'' | | [[TV3]] | |- ! ''Atuk On Tak On'' | Bakar | [[TV Okey]] | |- ! ''Tanam Apa Tu Bang Aji'' | Abang Aji | [[TV3]] | |- ! ''Korban Pak Tam'' | Pak Tam | [[TV1]] | |- | rowspan="7"|2023 ! ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Jamal | [[Tonton]] | |- ! ''Mistik Bilik Mayat'' | Pak Latif / Saka Lembaga Hitam | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Azan Terakhir'' | Lebai Kasim | [[TV Okey]] | |- ! ''30 Hari Sebelum Raya Lagi'' | Pak Jeri | [[TV3]] | |- ! ''Pontianak 100kg'' | Pak Bayang | [[Tonton]] | |- ! ''Bonji'' | Haji Samsuri | [[TV2]] | |- ! ''Durjana Pujaan'' | Karim | rowspan="4"|[[TV1]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Pak Dollah | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Pak Ujang | |- ! ''Jersi 45'' | | |- |} ==Diskografi== ===Album=== * Ani (1984) * Kerana Urusan (1985) ===Lagu-lagu=== * Kali Pertama Kasih Ku Bersemi (1984) * Memburu Impian (1985) * Tiap Waktu Terluang (1985) * Tidak Kesampaian (1985) * Bunga Kasih * Tunangku Kekasih Orang * Cuba Bayangkan * Pecutan Impian(2019) * Bayangkan Bertamu(2026) ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" |- !Tahun !Anugerah !Kategori !Keputusan |- |2014 |[[Anugerah Lawak Warna 2014]] |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |2016 |Anugerah Sri Angkasa |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4152726}} *[https://www.instagram.com/kazar35/?hl=en Kazar Saisi] di Instagram [[Kategori:Kelahiran 1959]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] tkdkb8w41i6x3swp4jddiol5vwfli95 6809832 6809823 2026-03-26T14:50:49Z ~2026-12431-53 389621 6809832 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor |name = Kazar Saisi |native_name = {{font color|green|كازر ساءيسي}} |birth_date = {{birth date and age|1959|4|28}} |birth_place = [[Kampung Jeram]], [[Kampar]], {{flag|Perak}}, [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini {{MYS}}) |birth_name = Kazaruddin bin Saisi |occupation = Pelakon, pelawak, penyanyi |years_active = 1984–kini |spouse = Rashidah Latiff (bercerai) |relatives = |children = 5 (termasuk [[Ira Kazar]]) }} '''Kazaruddin Saisi''' ([[Jawi]]: كازاروددين ساءيسي; lahir 28 April 1959) ialah seorang pelakon, pelawak dan penyanyi lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Kampung Jeram]], [[Perak]].<ref>Amirul Haswendy Ashari (10 September 2017). [https://www.hmetro.com.my/rap/2017/09/261955/tak-hirau-bayaran-picisan Tak hirau bayaran picisan] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 10 September 2017.</ref> Beliau terkenal menerusi lagu "Memburu Impian" yang menjadi lagu tema filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'', seterusnya membina nama sebagai pelakon.<ref>Amirul Haswendy Ashari (25 Mac 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/03/324288/tidak-tolak-buat-single Tidak tolak buat single] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 25 Mac 2018.</ref> ==Kehidupan peribadi== Kazar merupakan anak kepada 8 adik beradik daripada pasangan Arwah Saisi Hj Nurdin (mantan Guru Besar SK Bidor) dan Arwah Halimah Hj Mohd Hassan iaitu Sabariah, Sabarudin (arwah), Salihuddin (penerima Pingat Gagah Berani & pesara Cawangan Khas), Azammuddin, Norhayati, Nordin, Kamarulzaman. Arwah Cikgu Saisi Hj Nurdin berasal dari Kg Datuk, Tapah Perak. Anaknya, Faghirah Fatini atau Ira Kazar berkahwin dengan pelakon dan pengarah, [[Syamsul Yusof]] pada Januari 2023 di Thailand. Perkahwinan anak keempatnya dengan Syamsul mencetuskan perbalahan antara kedua-dua belah pihak keluarga mereka termasuk bekas isteri Syamsul. 19 Ogos 2024, Syamsul didakwa telah menfailkan penceraian terhadap isterinya, Ira Kazar di Mahkamah Syariah Gombak Timur. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Litar Kasih]]'' | Sani | Filem pertama |- | 2007 ! ''[[9 September (filem)|9 September]]'' | Pemandu Bot | |- | 2008 ! ''[[Histeria (filem)|Histeria]]'' | Tukang Kebun | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Jangan Tegur]]'' | Pak Su | |- ! ''[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]]'' | Abu | |- | 2010 ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | Bapa Omar Rudy | |- | rowspan="3" |2011 ! ''[[Sini Ada Hantu]]'' | Tukang Kebun | |- ! ''[[Rasuk]]'' | Tok Batin | |- ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Wadi | Filem langganan Astro Citra Eksklusif |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Sumpahan Kum Kum]]'' | Pak Nuar | |- ! ''[[Jalan Kembali: Bohsia 2]]'' | Abu | |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Wawa Semput]]'' | Pak Kudin | |- ! ''Tokak'' | Toban | |- ! ''[[Bro, Nampak Motor Gua?]]'' | Tauke Kedai Motor | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Boleh]]'' | Pak Dukun | |- ! ''[[Amir dan Loqman Pergi ke Laut]]'' | Chatchai | |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Ada Apa Dekat Bas Stop]]'' | | |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Pak Bidin | |- | 2016 ! ''[[Usin UFO]]'' | Cikgu Osman | |- | rowspan="2"|2017 ! ''[[Pak Pong]]'' | Penasihat Bunian | |- ! ''[[Jibam The Movie|Jibam]]'' | Wok | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | Petugas hukuman gantung | |- ! ''[[Enjin No.9]]'' | Pak Leman | |- ! ''[[This Is Pilah The Movie]]'' | Pak Dollah | |- | 2019 ! ''[[Hero: Jangan Bikin Panas]]'' | Pak Su | |- | 2020 ! ''[[Butak]]'' | Tok Ketua Kampung | |- | rowspan="4"|2021 ! ''[[18 Puasa Di Kampong Pisang]]'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa'' | Pak Din | |- ! ''Kampong Pisang Kita Setandan'' | Pak Din | Filem pendek |- ! ''Budak Kripto'' | Lelaki Tertipu | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | Pak Din | |- ! ''Bunga dan Kayu'' | Hameed | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | Cif Kazar | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Selalu Ada (filem pendek)|Selalu Ada]]'' | Pak Latip | Filem pendek |- ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | Dato Wahab | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Wak Jambalee | |- ! ''19 Puasa: Playboys Of Plestik Hitam'' | Pak Din | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[6 Jilake]]'' | Tok Lepat | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1996 ! ''Chempiang'' <ref> [https://iluminasi.com/bm/10-drama-dan-filem-superhero-melayu-yang-popular-satu-ketika-dahulu.html]</ref> | Joe Jenin | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2003 ! ''Mengejar Pelangi'' | | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3"|2004 ! ''Batu Kikir Jambatan Bosi'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Aril | [[NTV7|ntv7]] | Sitkom, pelakon undangan |- ! ''Kisah Benar'' (Musim 24) | Doktor Kamil | [[TV3]] | Episod: "Ubat Terlarang" |- | 2005 ! ''[[Rafflesia (drama)|Rafflesia]]'' | | [[TV2]] | |- | 2006 ! ''[[Badai Pesona Ringgit]]'' | Indera | [[TV1]] | |- | 2006–2010 ! ''Akademi Polis'' | Sarjan Mejar Manap | [[TV9]] | |- | rowspan="3"|2007 ! ''[[Susuk (musim 1)]]'' | rowspan="2"|Dukun Degawan | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Susuk (musim 2)]]'' | |- ! ''[[Airmata Maria]]'' | Kakitangan Johan | |- | rowspan="2"|2008 ! ''Tentang Bulan the Series'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Ta'in (drama)|Ta'in]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2009 ! ''[[Ceplos]]'' | Ipin | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | Chik Mat | |- ! ''Jongkang Jongkit'' | Doktor Ismadi | [[Astro Warna]] | Pelakon pembantu dalam episod 1-26 - bersama Ros Iskandar dan [[Raja Azmi]] |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Makbul'' | Jamil | [[TV2]] | |- ! ''Isteriku Bukan Queen Control'' | Kamarul | rowspan="5" |[[TV3]] | |- | 2010–2011 ! ''[[Putera Katak]]'' | Hamidi | |- | rowspan="4" |2011 ! ''[[Antara Maghrib Dan Isyak]]'' | | |- ! ''[[Terowong (drama)|Terowong]]'' | Pahlawan Daik (Bunian) | Episod: "Alam Lain" |- ! ''Senario: Misteri Bamboo'' | | |- ! ''Waris 2'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4" |2012 ! ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | Hamdi | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''[[Runtun Qalbu]]'' | Zaidi | |- ! ''[[6 Progresif]]'' | Pengetua Ahmad | [[TV9]] | |- ! ''Mentua vs Mentua'' | | [[TV3]] | |- | 2012–2015 ! ''Osman Baku'' | Budin Kontraktor | [[TV2]] | |- | 2013 ! ''Rumah Kedai'' | Pak Ayob | [[TV3]] | |- | rowspan="6" |2014 ! ''Cucu Wan Lebor'' | | [[TV1]] | |- ! ''Bedah VS Joyah'' | Daud | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | Shuib | Episod: "Duit" |- ! ''Sambal Kerang Najwa'' | Pak Ijot | [[TV2]] | |- ! ''[[7 Suami]]'' | Haji Dollah | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''[[Setitis Kasih Darmia (drama)|Setitis Kasih Darmia]]'' | Pak Ngah | |- | 2015 ! ''Ya Solihin'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="6"|2016 ! ''Adik Aku Datin'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Inikah Cinta (drama)|Inikah Cinta]]'' | Haji Zahari | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kak Marr]]'' | Dato Azmi | Penampilan khas |- ! ''[[Cinta 11 Syarat]]'' | Pak Omar | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | Ayah Lisa | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You]]'' | Atok | |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Jangan Ikut Aku]]'' | Dukun Anjang Hitam | [[TV3]] | |- ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Abu Rani | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Joyah'' | Daud | |- ! ''Chor & Chah'' | Haji Kudin | Suhan Channel | |- | rowspan="4"|2018 ! ''[[Isteri Bukan Untuk Disewa]]'' | Imran | [[Astro Ria]] | |- ! ''Chor & Chah'' (Musim 2) | Haji Kudin | Suhan Channel | |- ! ''[[Mawar Murni]]'' | Halim | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Lemon Madu]]'' | Haji Kasman | |- | rowspan="6"|2019 ! ''[[Adam Chempaka]]'' | Pak Dan | |- ! ''[[Kariah Cak Pong]]'' | Pak Nin | |- ! ''[[Adellea Sofea]]'' | Aziz | |- ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]] |Pak Cik Nyanyuk |Pelakon undangan |- ! ''[[Misteri Jenazah]]'' | Lebai Latif / Pak Teh | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- ! ''[[Suri Katriana]]'' | Pak Wan | |- | rowspan="6"|2020 ! ''[[Isteri Misteri]]'' | Yahya | [[TV3]] | |- ! ''Cinta Pedia'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Rumah Rara'' | Abah Zaki | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Pak Din Pest Control | [[Astro Citra]] | |- ! ''Potong'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 2)|7 Hari Mencintaiku]]'' (Musim 2) | Pak Samad | [[TV3]] | Menggantikan pelakon asal [[Aman Graseka]] |- | rowspan="7"|2021 ! ''Assalamualaikum Mustafa'' | Atok Budin | [[TV9]] | |- ! ''Mamu Mami Gosip'' | Mamu | [[Filem Negara Malaysia]] | Sitkom |- ! ''[[Jom Mak, Raya KL!]]'' | Pak Ngah | [[TV3]] | |- ! ''[[Keluarga Instafamous]]'' | Kabri | [[Awesome TV]] | |- ! rowspan="2"|''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Pak Kasim | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | Episod: "Hantu Raya" |- | Tok Batin | Episod: "Hantu Orang Asli" |- ! ''Balai Kampung'' | Pak Yoeb | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[30 Hari Sebelum Raya]]'' | Pak Jeri | [[TV9]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 3)|7 Hari Mencintaiku]]'' (Musim 3) | Pak Samad | [[TV3]] | |- ! ''Gangster Ke?'' | Subrano (Tok Ketua) | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Fantasia Inn]]'' | Hakim Fansuri | [[TV Okey]] | |- | rowspan="4"|2023 ! ''[[Adnan Runner]]'' | Tuan Jenal | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kampung Mat Saleh]]'' | Tuan Shakur | Pelakon undangan |- ! ''[[Haloba]]'' | | |- ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | | DEGUP | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Boleh Saya Bantu? (musim 1)|Boleh Saya Bantu?]]'' (Musim 1) | Tok Penghulu | [[TV3]] | Pelakon jemputan; Episod 12 |- ! ''Hero Seorang Cinderella 2'' | | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Hassan | |- ! ''[[Ofis Politik]]'' | Tuan Harun | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Kembali Mencintai]]'' | Abi | [[TV1]] | |- ! ''[[Perempuan Tidak Ternikah]]'' | Malik | [[TV3]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | rowspan="2"|2025 ! ''Abang Imam Minah Skuter'' | Pak Yob | rowspan="2"|[[Viu]] | Drama web pertama |- ! ''[[Mitos Cinta Akira]]'' | Ahmad | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1991 ! ''Ipin'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | Telefilem pertama |- | 1995 ! ''Ketupat'' | | |- | 1997 ! ''4 Bini.. 1 Rumah'' | Mansor | | |- | 2002 ! ''[[Momok 2]]'' | Dolah | rowspan="2"|[[Video CD|VCD]] | |- | rowspan="5"|2003 ! ''Paling Comel'' | Leman | |- ! ''The Sangam Boys'' | Sarip Kapoor | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Momok 3]]'' | Zahid | rowspan="3"|[[Video CD|VCD]] | |- ! ''Perempuan, Pontianak dan Dot. Dot. Dot...'' | | |- ! ''Indi Anak Jon'' | Pemburu 1 | |- | 2005 ! ''Sutun'' | Abah | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | 2006 ! ''Sutun 2'' | Abah | |- | 2008 ! ''Tolong Orang Tipu Orang'' | Alang | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | 2009 ! ''Daerah Kelabu'' | | |- | rowspan="3"|2011 ! ''Mak Andam Semah'' | Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Wan Tempe Ke London'' | Wak Mastur | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | Budin Bakso | |- | rowspan="8"|2012 ! ''Bibik Cyber'' | | | |- ! ''Cucu Wan Lebor'' | Ayah Budin | [[TV1]] | |- ! ''Nasi Yong Lemak Tau Fu'' | | | |- ! ''[[Taubat Seorang Samseng (telefilem)|Taubat Seorang Samseng]]'' | Ketua Kampung Dusun | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Masuk TV'' | rowspan="2"|Daud | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Bila Joyah Jadi Jutawan'' | |- ! ''Anakku Ghazali'' | | |- ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Pondan Tua & Pemandu Teksi | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''Pak Deris Jambul'' | Pak Deris Jambul | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Arman'' | Pak Yassin | |- | rowspan="14" |2014 ! ''Al Kazzab'' | Haji Rahim | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Bila Joyah Dah Goyah'' | Daud | rowspan="3" |[[TV9]] | |- ! ''Si Wayar Putus'' | Satar | |- ! ''Ustaz Klon'' | Haniff | |- ! ''Alahai Abah'' | | | |- ! ''Nak Kahwin Lagi?'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Mak Ngah Rempit'' | Pak Uda | |- ! ''Wartawan Kampung'' | | [[Astro Warna]] | |- ! ''Ketupat Rendang Keju'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Papa Pop Yeh Yeh'' | | [[TV2]] | |- ! ''Rock Kampung'' | | [[TV1]] | |- ! ''Rock Sangkut'' | Imam | [[Astro Prima]] | Kemudian digantikan oleh [[Ropie Cecupak]] pada [[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]] |- ! ''7 Hari Nak Raya'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Rania Tip Top'' | | |- | rowspan="12"|2015 ! ''Rendang Aku Kau Yang Panas'' | | |- ! ''Veteran Rock'' | Kazar | [[TV9]] | |- ! ''Nasi Dagang Lembu Korban'' | Pak Hassan | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Pen Merah Pen Biru'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Pagar'' | Haji Hafiz | |- ! ''Abang Haji'' | | |- ! ''Lintang Pukang'' | Sahak | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jodoh Di Pagi Raya'' | Haji Masri | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''Menantu Encik Ikan Masin'' | Pak Osman | |- ! ''Tetangga'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Aidil dan Adha'' | | |- | rowspan="9"|2016 ! ''Menantuku Rock'' | Pak Majid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Rongples Rongtaim'' | Ustaz | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bujang Terlajak Senang'' | Haji Dawi | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Takraw Kampung'' | Sifu Rahman | |- ! ''Sabotaj'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''[[Opah Bahulu Lola Cupcake]]'' | Tok Sani | |- ! ''Roti Bom Mak Tom'' | Pak Hassan | rowspan="5"|[[TV2]] | |- ! ''Hati-Hati Yang Bercinta | | |- ! ''Berhantunya Raya'' | | |- | rowspan="11"|2017 ! ''Baru Nak Untung'' | Pak Salim | |- ! ''Siapa Tak Sayang Laki'' | | |- ! ''Asam Pedas Pewitt'' | Ayah Leman | [[TV3]] | |- ! ''Roda Ceketeng'' | | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Kabus Di Lembah'' | Tok Serai | |- ! ''Rindu Yang Tertunda'' | Haji Kareem | |- ! ''Bapa Mentuaku'' | Pak Mansor | |- ! ''Tempat Ketiga'' | | |- ! ''[[Abang Bomba I Love You Raya]]'' | Atok | [[Astro Ria]] | |- ! ''#TerobekRaya'' | | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Rombongan Marhaban Sesat Jalan'' | | | |- | rowspan="7"|2018 ! ''Din Sardin Beraya'' | Abu Rani | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Ghahim Takut Nak Azan'' | | |- ! ''[[Haji Gugel]]'' | Amran | |- ! ''Korban Jalil & Jiman'' | Jiman | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''Cerita Orang Lama'' | | |- ! ''Telingkah'' |Kidol | [[TV2]] | |- ! ''[[My Sweet Madu]]'' | Haji Samsul | [[NTV7|ntv7]] | |- | rowspan="11"|2019 ! ''Al-Kisah Dua Roda'' | Pak Yaakob | rowspan="5"|[[TV1]] | |- ! ''Khutbah Terakhir'' | | |- ! ''Menantu Raya'' | Tok Amat | |- ! ''Abang! Adik Patah Balik | | |- ! ''Rendang Buatan Timah'' | | |- ! ''Hijrah Itu Indah'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Jodoh Wassap'' | Pak Ali | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Hantu Don'' | | |- ! ''Penunggu Simpang'' | Tok Ketua | |- ! ''Jamil Balik Kampung'' | Ayah Jamilah | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kampung Arena Panggang'' | | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="8"|2020 ! ''Heri Bota'' | Penghulu Hussien | rowspan="3"|[[TV1]] | |- ! ''Ala-Ala Manja'' | | |- ! ''Aku Bukan SyurgaMu'' | | |- ! ''Puteri Buluh Lemang'' | | [[TV2]] | |- ! ''Saka Viral'' | | [[TV3]] | |- ! ''5 Hari 3 Dusta'' | Wan Hashim | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Perang Dingin (filem)|Perang Dingin]]'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Osman Baku'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="9"|2021 ! ''Kuba Guling Karipap Pusing'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''Suamiku Yang Tak Perfect'' | Baharum | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Bibik Kayangan]]'' | Saadon | [[Awesome TV]] | |- ! ''Raya Hampir Tak Jadi'' | Salleh | [[TV3]] | |- ! ''Potong Raya'' | Mustafa | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kalut'' | | [[TV1]] | |- ! ''Keluarga JJ'' | Jidan | [[TV2]] | |- ! ''Cinta Round 1'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kelab Otai Perasan Muda'' | Meor | [[TV1]] | |- | rowspan="4"|2022 ! ''Oh My Vaksin'' | | [[TV3]] | |- ! ''Atuk On Tak On'' | Bakar | [[TV Okey]] | |- ! ''Tanam Apa Tu Bang Aji'' | Abang Aji | [[TV3]] | |- ! ''Korban Pak Tam'' | Pak Tam | [[TV1]] | |- | rowspan="7"|2023 ! ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Jamal | [[Tonton]] | |- ! ''Mistik Bilik Mayat'' | Pak Latif / Saka Lembaga Hitam | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Azan Terakhir'' | Lebai Kasim | [[TV Okey]] | |- ! ''30 Hari Sebelum Raya Lagi'' | Pak Jeri | [[TV3]] | |- ! ''Pontianak 100kg'' | Pak Bayang | [[Tonton]] | |- ! ''Bonji'' | Haji Samsuri | [[TV2]] | |- ! ''Durjana Pujaan'' | Karim | rowspan="4"|[[TV1]] | |- | 2024 ! ''This Is Pilah'' | Pak Dollah | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Pak Ujang | |- ! ''Jersi 45'' | | |- |} ==Diskografi== ===Album=== * Ani (1984) * Kerana Urusan (1985) ===Lagu-lagu=== * Kali Pertama Kasih Ku Bersemi (1984) * Memburu Impian (1985) * Tiap Waktu Terluang (1985) * Tidak Kesampaian (1985) * Bunga Kasih * Tunangku Kekasih Orang * Cuba Bayangkan * Pecutan Impian(2019) * Bayangkan Bertamu(2026) ==Anugerah dan pencalonan== {|class="wikitable" |- !Tahun !Anugerah !Kategori !Keputusan |- |2014 |[[Anugerah Lawak Warna 2014]] |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |2016 |Anugerah Sri Angkasa |Pelakon Komedi Lelaki Terbaik TV |{{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4152726}} *[https://www.instagram.com/kazar35/?hl=en Kazar Saisi] di Instagram [[Kategori:Kelahiran 1959]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] k5o829dnaz025bi3cthq7e7jb7y9jtu 0 831009 6809812 6792600 2026-03-26T14:23:48Z Udin Azmi 248944 6809812 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|1948}} '''1948 di Malaya''' == Peringkat tengah == * Gabenor Malaya : ** [[Edward Gent]] - (sehingga 4 Julai) ** [[Henry Gurney]] - (dari 1 Oktober) * Ketua Menteri [[Persekutuan Tanah Melayu]] : ** [[Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj]] (dari 1 Februari) == Peringkat negeri == * {{flagicon|Perlis}} [[Perlis]] : ** [[Raja Perlis]] : [[Tuanku Syed Putra ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail|Syed Harun Putra Jamalullail]]  ** [[Menteri Besar Perlis]]: [[Raja Ahmad Raja Endut]] (dari 1 Februari) * {{flagicon|Johor}} [[Johor]] : ** [[Sultan Johor]] : [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar|Sultan Ibrahim Al-Masyhur]] ** [[Menteri Besar Johor]] : [[Onn Jaafar]] * {{flagicon|Kedah}} [[Kedah]] : ** [[Sultan Kedah]] : [[Sultan Badlishah ibni Sultan Abdul Hamid|Sultan Badlishah]] ** [[Menteri Besar Kedah]] : [[Mohamad Sheriff Osman]] (dari 1 Februari) * {{flagicon|Kelantan}} [[Kelantan]] : ** [[Sultan Kelantan]] : [[Sultan Ibrahim Petra]] ** [[Menteri Besar Kelantan]] : [[Nik Ahmad Kamil Nik Mahmud]]  * {{flagicon|Terengganu|1933}} [[Terengganu]] : ** [[Sultan Terengganu]] : [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni Almarhum Sultan Zainal Abidin|Sultan Ismail Nasiruddin Shah]] ** [[Menteri Besar Terengganu]] : [[Tengku Mohamad Sultan Ahmad]] * {{flagicon|Selangor|pre-1965}} [[Selangor]] : ** [[Sultan Selangor]] : [[Sultan Hisamuddin Alam Shah]]  ** [[Menteri Besar Selangor]] : [[Hamzah Abdullah]] * {{flagicon|Penang|1946}} [[Pulau Pinang]] : ** Raja : Raja [[George VI]] ** Residen Komisioner : *** [[Sydney Noel King]] (sehingga tarikh tidak diketahui) *** [[Arthur Vincent Aston]] (dari tarikh tidak diketahui) * {{flagicon|Malacca|1946}} [[Melaka]] : ** Raja : Raja [[George VI]] ** Residen Komisioner : John Falconer * {{flagicon|Negeri Sembilan}} [[Negeri Sembilan]] : ** [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]] : [[Tuanku Abdul Rahman]]  ** [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] : [[Abdul Malek Yusuf]] (dari 1 Februari) * {{flagicon|Pahang}} [[Pahang]] : ** [[Sultan Pahang]] : Sultan [[Sultan Abu Bakar Riayatuddin alMuazzam Shah ibni Almarhum Sultan Abdullah|Abu Bakar]] ** [[Menteri Besar Pahang]] : [[Mahmud Mat]] (dari 1 Februari) * {{flagicon|Perak}} [[Perak]] : ** Penasihat British Perak : *** [[Arthur Vincent Aston]] (sehingga tarikh tidak diketahui) *** [[James Innes Miller]] (dari tarikh tidak diketahui) ** [[Sultan Perak]] : ** [[Sultan Abdul Aziz al-Mutasim Billah Shah ibni al-Marhum Raja Muda Musa|Sultan Abdul Aziz Al-Mutasim Billah Shah Ibni Almarhum Raja Muda Musa I]] (sehingga 27 Mac) *** [[Sultan Yussuff Izzuddin Shah ibni al-Marhum Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah|Sultan Yusuf Izzuddin Shah]] (dari 27 Mac) ** [[Menteri Besar Perak]] : [[Abdul Wahab Toh Muda Abdul Aziz]] (dari 1 Februari) == Peristiwa == * Tarikh tidak diketahui - Majlis Perundangan Persekutuan (Malaya) ditubuhkan adalah badan perundangan Persekutuan Tanah Melayu dan pendahulu Parlimen Malaysia. * Tarikh tidak diketahui - Tentera Pembebasan Tanah Malaya ditubuhkan dan dibubarkan pada tahun 1989. * Tarikh tidak diketahui - Bulan Sabit Merah Malaysia ditubuhkan sebagai cabang Persatuan Palang Merah Inggeris. * Tarikh tidak diketahui - Monumen Warisan Melaka disiapkan dan dilancarkan. * Tarikh tidak diketahui - [[Akta Hasutan 1948]] digubal. * Tarikh tidak diketahui - [[Akta Tafsiran 1948]] digubal. * Tarikh tidak diketahui - Keretapi Negeri Melayu Bersekutu (FMSR) dibubarkan dan digantikan oleh [[Keretapi Tanah Melayu]]. * Tarikh tidak diketahui - [[Majlis Bertindak Bersama Se-Malaya]] (AMCJA) dibubarkan. * 1 Februari - [[Persekutuan Tanah Melayu]] ditubuhkan menggantikan [[Malayan Union]] * 18 Februari - [[Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja]] diwujudkan. * 16 Jun - 3 pengurus ladang Eropah dibunuh di Sg. Siput, Perak, yang membawa kepada peristiwa-peristiwa pada 19 Jun. * 19 Jun - Keadaan darurat diisytiharkan di Tanah Melayu berikut pemberontakan Komunis * Jun - Pemimpin anggota CPM Lau Yew dibunuh * 1 Ogos - Pasukan Operasi Am ditubuhkan sebagai Skuad Hutan. * 6 Oktober - Sir Henry Gurney dilantik Pesuruhjaya Tinggi Malaya * 12 Dis - 25 orang awam dibunuh oleh tentera British di Batang Kali, Selangor * Disember - Kampung Kachau di Selangor dibakar oleh British kepada asap keluar gerila Komunis == Kelahiran == * 14 Januari - [[Tuanku Muhriz]] - [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]] ke-11 * 17 Januari - [[Tajuddin Abdul Rahman]] - ahli parlimen, politik * 20 Januari - [[Sophia Ibrahim]] - pelakon veteran (meninggal dunia 2025) * 20 Januari - [[Habibah Harun]] - pelakon veteran * 1 Februari - [[Mohd Effendi Norwawi]] - ahli politik, bekas Menteri Pertanian * 14 Februari - [[DJ Dave]] - penyanyi * 27 Februari - [[Zainal Dahalan]] - ahli politik * 29 Februari - [[Khalid Salleh]] - pelakon (meninggal dunia 2018) * 2 Mac - [[Sharifah Mordiah Tuanku Fauzi]] - ahli politik * 6 Mac - [[Hilmi Yahaya]] &mdash; Timbalan Menteri Kesihatan * 15 Mac - [[Hang Mokhtar]] - penyanyi (meninggal dunia 2018) * 24 Mac - [[Murni Sarawak]] - pelakon (meninggal dunia 2016) * 2 April - [[Harun Jusoh]] - pemain bola sepak (meninggal dunia 2023) * 20 April - [[Abu Bakar Juah]] - pelakon, bekas pegawai penjara (meninggal dunia 2020) * 22 April - [[Mak Jah]] - pelakon * 25 April - [[Abu Bakar Omar]] - pelakon (meninggal dunia 2021) * 20 Mei - [[Hashim Abdul Rahman]] - pelakon (meninggal dunia 2023) * 23 Jun - [[Zakri Abdul Hamid]] - ahli sains dan pendidik * 28 Jun - [[Abdul Manan Ismail]] - ahli politik (meninggal dunia 2018) * 1 Ogos - [[Alina Rahman]] - penyanyi * 3 Ogos - [[Rossem]] - kartunis * 28 Ogos - [[Shaharuddin Abdullah]] - pemain bola sepak (meninggal dunia 2023) * 3 September - [[Hamden Ahmad]] - ahli politik * 11 September - [[Hassan Mahmud]] - ulama * 12 Oktober - [[Syed Abas Syed Ali]] - ahli politik * 30 Oktober - [[Hassan Alban Sandukong]] - ahli politik * 12 November - [[Wadi Leta S.A.]] - penyair (meninggal dunia 2026) * 2 Disember - [[Ismail Kamus]] - penceramah, ahli politik (meninggal dunia 2020) * 11 Disember - [[Aripin Said]] - penulis * 19 Disember - [[Norlia Ghani]] - pelakon * 30 Disember - [[:en:Salleh Mat Som|Salleh Mat Som]] - bekas pegawai polis (meninggal dunia 2008) * 31 Disember - [[Jelaing anak Mersat]] - ahli politik (meninggal dunia 2023) ===Tarikh tidak diketahui=== * [[Radzi Jaafar]] - bekas mangsa tebusan [[rusuhan Penjara Pudu]] (meninggal dunia 2003) * [[Khatijah Abu Hassan]] - pelakon * [[Ghazali Shabudin|S. Azli]] - pelakon * [[S. Roha]] - penyanyi era 60an (meninggal dunia 2023) * [[Zaharuddin Abu Kassim]] - ahli politik (meninggal dunia 2011) == Kematian == * 16 Julai - Lau Yew - Ahli [[Parti Komunis Malaya]] == Lihat juga == * [[1948]] * [[Sejarah Malaysia]] * [[1947 di Malaya]] | [[1949 di Malaya]] {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:1940-an di Persekutuan Tanah Melayu]] [[Kategori:1948 di Persekutuan Tanah Melayu]] trv9txz7hyvprkwosld8eoq7fvodtfy 0 832248 6809845 6758492 2026-03-26T15:15:21Z Normal rookie 279720 6809845 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk|Dato']] [[Doktor|Dr.]] | name = Mohamed Fadzli Hassan | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DJMK|JMK}} [[Doktor|Ph.D]] | native_name = {{font color|green|محمد فضلي حسن‎‎}} | image = Dato Dr Fadzli Hassan.png | imagesize = 200 | caption = Dato' Dr. Fadzli Hassan | height = | birth_date = {{birth date and age|1968|7|12|df=yes}} | birth_place = Kampung Kabah, [[Machang]], [[Kelantan]] | residence = {{flagicon|Kelantan}} [[Kelantan]] | office = [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Timbalan Menteri Besar Kelantan]] | term_start = 15 Ogos 2023 | term_end = | predecessor = [[Mohd Amar Abdullah]] | successor = | 1blankname = Sultan | 1namedata = [[Sultan Muhammad V]] | 2blankname = Menteri Besar | 2namedata = [[Mohd Nassuruddin Daud]] | constituency = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | office2 = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan]] | term_start2 = 2023 | term_end2 = | 1blankname2 = Portfolio | 1namedata2 = Pembangunan Wilayah, Sumber Asli, Integriti, Pembangunan Insan dan Undang-undang | constituency2 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname2 = Menteri Besar | 2namedata2 = [[Mohd Nassuruddin Daud]] | term_start3 = 2018 | term_end3 = 2023 | 1blankname3 = Portfolio | 1namedata3 = Pembangunan Insan, Pendidikan, Pengajian Tinggi, Sains dan Teknologi | constituency3 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname3 = Menteri Besar | 2namedata3 = [[Ahmad Yakob]] | term_start4 = 2013 | term_end4 = 2018 | 1blankname4 = Portfolio | 1namedata4 = Pembangunan Insan, Pendidikan dan Pengajian Tinggi | constituency4 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname4 = Menteri Besar | 2namedata4 = [[Ahmad Yakob]] | term_start5 = 2008 | term_end5 = 2013 | 1blankname5 = Portfolio | 1namedata5 = Penerangan, Pembangunan Maklumat, Sains dan Teknologi | constituency5 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname5 = Menteri Besar | 2namedata5 = [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] | constituency_AM6 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | assembly6 = Negeri Kelantan | term_start6 = 2008 | term_end6 = | predecessor6 = [[Hassan Muhamad]] | successor6 = | father = [[Hassan Muhamad]] | mother = Munah @ Hasnah binti Salleh | party = {{PAS}} | religion = [[Islam]] | occupation = [[Ahli politik]] | majority = | spouse = Datin Bahrulnurarifah Baharuddin | children = 5 | website = | footnotes = }} [[Datuk|Dato']] [[Doktor|Dr.]] '''Mohamed Fadzli bin''' [[Datuk|Dato']] [[Haji]] '''Hassan''' (Jawi: ‏محمد فضلي بن حسن‎‎) ialah ahli politik [[Malaysia]] berbangsa [[Melayu]] dari [[Parti Islam Se-Malaysia]] yang juga merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Temangan dan kini memegang jawatan sebagai '''Timbalan Menteri Besar Kelantan'''. Beliau dilahirkan pada '''12 Julai 1968''' di '''Kampung Kaabah, Kelaweh, Temangan,''' Kelantan yang merupakan putera sulung kepada pasangan Allahyarham '''Dato' Haji [[Hassan Muhamad]]''' dan '''Datin Munah @ Hasnah Salleh'''. Sebagai tokoh yang dihormati dalam politik Kelantan, YB Dato' Dr. Fadzli bukan sahaja aktif dalam pentadbiran kerajaan negeri tetapi juga memainkan peranan penting di peringkat nasional menerusi pelbagai jawatan dalam [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]. Penglibatan beliau dalam politik dan kerajaan telah memberi sumbangan besar kepada pembangunan Negeri Kelantan khususnya dalam bidang pembangunan insan, pendidikan dan undang-undang. == Politik == Pada tahun 2008, YB Dato' Dr. Fadzli Hassan membuat keputusan untuk meletakkan jawatannya sebagai '''Penolong Profesor,''' '''Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''' dan '''Penolong Pengarah, Pusat Undang-Undang Harun M. Hashim,''' '''[[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (UIAM)''' setelah mendapat cadangan daripada '''[[Nik Abdul Aziz Nik Mat|Tuan Guru Nik Aziz Nik Mat]]''', Menteri Besar Kelantan dan Mursyidul Am '''[[Parti Islam Se-Malaysia|Parti Islam Se-Malaysia (PAS)]]''' sebagai calon PAS di '''[[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Dewan Undangan Negeri]] Temangan N43''' bagi menggantikan ayahanda beliau '''Dato' Haji Hassan Muhamad''' yang merupakan Exco Pendidikan Kelantan. Beliau mula berkhidmat sebagai '''[[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN)]] [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]]''' sejak '''2008''' setelah memenangi kerusi tersebut dalam '''Pilihan Raya Umum ke-12 (PRU-12)'''. Beliau telah berjaya mempertahankan kerusi DUN tersebut sehingga '''PRU-15''' pada tahun '''2023''' yang mencerminkan sokongan berterusan dari pengundi di kawasan itu dan menandakan sumbangan beliau yang konsisten dalam pembangunan Negeri Kelantan serta perjuangan aspirasi rakyat. Sewaktu beliau menuntut di kampus UIAM, beliau merupakan Amir Jamaah dan merupakan '''Presiden Hizbi United Kingdom dan Eire''' pada tahun 1999-2001, sebuah persatuan pelajar Islam terkemuka di United Kingdom. Beliau juga merupakan '''Pengerusi Forum Malaysia United Kingdom dan Eire''' 1999-2001 (FMUKE), sebuah persatuan induk yang dianggotai oleh lebih dari 20 buah persatuan pelajar Malaysia di United Kingdom dan Ireland, serta '''Pengerusi Gabungan Pelajar Islam Malaysia Sedunia''' 2000-2001 (GPIMS), yang menghimpunkan persatuan pelajar dari United Kingdom, Amerika Syarikat, Timur Tengah, Pakistan, India, Indonesia dan Jepun. Di peringkat organisasi, beliau pernah menjadi '''Ahli Lembaga Pengarah Pusat Strategik PAS''' dan memegang jawatan sebagai '''Penolong Setiausaha Kerja Lajnah Tarbiyyah PAS Pusat'''. Selain itu, beliau juga adalah '''Ahli Jawatankuasa PAS Pusat''', '''Pengerusi Lajnah Pendidikan PAS Pusat''', dan '''AJK Institut Latihan dan Kepimpinan PAS Pusat (ILHAM)''', di mana beliau diamanahkan sebagai '''Timbalan Pengarah ILHAM'''. Di peringkat PAS Negeri Kelantan, beliau memegang beberapa peranan penting termasuk sebagai '''Timbalan Pesuruhjaya III PAS Negeri Kelantan''', '''Ketua Penerangan PAS Kelantan''', '''Yang Dipertua PAS Kawasan Machang''' dan '''Timbalan Yang Dipertua PAS Kawasan Machang'''. Dalam Kerajaan Negeri Kelantan, YB Dato' Dr. Fadzli telah memegang beberapa jawatan penting: * 2008–2013: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Penerangan, Pembangunan Maklumat, Sains dan Teknologi''' * 2013–2018: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Insan, Pendidikan dan Pengajian Tinggi''' * 2018–2023: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Insan, Pendidikan, Pengajian Tinggi, Sains dan Teknologi''' * 2023 hingga kini: '''Timbalan Menteri Besar Kelantan''' dan '''Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Wilayah, Sumber Asli, Integriti, Pembangunan Insan dan Undang-Undang''' == Pendidikan == Beliau memulakan perjalanan pengajian awalnya di '''Maahad Shamsul Maarif''', Pulai Chondong. Beliau telah melanjutkan pengajian di '''Kolej Islam Klang''', salah satu institusi terkemuka yang menawarkan pendidikan Islam. Selepas tamat di Kolej Islam Klang, Dr. Fadzli meneruskan pendidikan tinggi di '''Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)''' melalui program matrikulasi. Pada tahun 1990, beliau berjaya memperoleh '''Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LL.B)''' dari UIAM. Setahun kemudian, pada tahun 1991, beliau melengkapkan '''Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang Syariah (LL.B (s)),''' dari UAIM juga. Selepas kejayaan akademik di Malaysia, beliau melanjutkan pengajian ke luar negara. Pada tahun 1993, beliau menerima '''Ijazah Sarjana Undang-Undang (LL.M)''' dari '''University of Warwick''', United Kingdom. Kemudian, beliau meneruskan pengajian di '''University of Birmingham''', United Kingdom, di mana beliau berjaya memperoleh '''Ijazah Doktor Falsafah (Ph.D) Islamic Study (Comparatina Law)''' pada tahun 2001. Perjalanan pendidikan Dr. Fadzli Hassan yang merangkumi pelbagai peringkat dan bidang dari undang-undang sivil hingga undang-undang syariah serta penyelidikan mendalam di peringkat doktor falsafah yang mencerminkan komitmennya dalam memperkasakan pengetahuan dan kepakaran dalam bidang undang-undang dan syariah. * Maahad Shamsul Maarif, Pulai Chondong * Kolej Islam Klang (KIK) * Matrikulasi, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LL.B), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang Syariah (LL.B (S)), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Undang-Undang (LL.M), University of Warwick, United Kingdom * Ijazah Doktor Falsafah (Ph.D) Islamic Study (Comparatina Law), University of Birmingham, United Kingdom == Pengalaman Kerjaya == * 1992: '''Penolong Pensyarah di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 1992 - 2001: '''Pensyarah di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2002 - 2008: '''Penolong Profesor di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2004 - 2008: '''Penolong Pengarah Pusat Undang-Undang Harun M. Hashim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2005 - 2008: '''Penasihat Syariah''', Standard Charted Bank. * Di samping peranan di UIAM, beliau juga pernah berkhidmat sebagai Pensyarah Sambilan di Universiti Malaya (UM) dan Universiti Teknologi Malaysia (UTM). ==Anugerah== * {{flag|Kelantan}} ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (D.J.M.K.) – '''Dato'''' (2012)<ref>[https://www.penerangan.gov.my/index.php/ms/e-penyertaan/17-personalisation-awam/239-maklumat-exco-kerajaan-negeri-kelantan Maklumat Exco Kerajaan Negeri Kelantan]</ref> ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Darjah Jiwa Mahkota Kelantan (J.M.K.) (2010) ==Rujukan== <references/> {{EXCO Ahmad Yakob 2018}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Perikatan Nasional}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Alumni Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Warwick]] [[Kategori:Alumni Universiti Birmingham]] [[Kategori:Timbalan Menteri Besar Kelantan]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-15]] 8iecux4r9nz0wrjdhmtrc4z49igkifd 6809948 6809845 2026-03-27T01:23:58Z Normal rookie 279720 6809948 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk|Dato']] [[Doktor|Dr.]] | name = Mohamed Fadzli Hassan | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DJMK|JMK|ADUN (Kelantan)}} [[Doktor|Ph.D]] | native_name = {{font color|green|محمد فضلي حسن‎‎}} | image = Dato Dr Fadzli Hassan.png | imagesize = 200 | caption = Dato' Dr. Fadzli Hassan | height = | birth_date = {{birth date and age|1968|7|12|df=yes}} | birth_place = Kampung Kabah, [[Machang]], [[Kelantan]] | residence = {{flagicon|Kelantan}} [[Kelantan]] | office = [[Menteri Besar Kelantan|Timbalan Menteri Besar Kelantan]] | term_start = 15 Ogos 2023 | term_end = | predecessor = [[Mohd Amar Abdullah]] | successor = | 1blankname = Sultan | 1namedata = [[Sultan Muhammad V]] | 2blankname = Menteri Besar | 2namedata = [[Mohd Nassuruddin Daud]] | constituency = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | office2 = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan]] | term_start2 = 2023 | term_end2 = | 1blankname2 = Portfolio | 1namedata2 = Pembangunan Wilayah, Sumber Asli, Integriti, Pembangunan Insan dan Undang-undang | constituency2 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname2 = Menteri Besar | 2namedata2 = [[Mohd Nassuruddin Daud]] | term_start3 = 2018 | term_end3 = 2023 | 1blankname3 = Portfolio | 1namedata3 = Pembangunan Insan, Pendidikan, Pengajian Tinggi, Sains dan Teknologi | constituency3 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname3 = Menteri Besar | 2namedata3 = [[Ahmad Yakob]] | term_start4 = 2013 | term_end4 = 2018 | 1blankname4 = Portfolio | 1namedata4 = Pembangunan Insan, Pendidikan dan Pengajian Tinggi | constituency4 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname4 = Menteri Besar | 2namedata4 = [[Ahmad Yakob]] | term_start5 = 2008 | term_end5 = 2013 | 1blankname5 = Portfolio | 1namedata5 = Penerangan, Pembangunan Maklumat, Sains dan Teknologi | constituency5 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname5 = Menteri Besar | 2namedata5 = [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] | constituency_AM6 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | assembly6 = Negeri Kelantan | term_start6 = 2008 | term_end6 = | predecessor6 = [[Hassan Muhamad]] | successor6 = | father = [[Hassan Muhamad]] | mother = Munah @ Hasnah binti Salleh | party = {{PAS}} | religion = [[Islam]] | occupation = [[Ahli politik]] | majority = | spouse = Datin Bahrulnurarifah Baharuddin | children = 5 | website = | footnotes = }} [[Datuk|Dato']] [[Doktor|Dr.]] '''Mohamed Fadzli bin''' [[Datuk|Dato']] [[Haji]] '''Hassan''' (Jawi: ‏محمد فضلي بن حسن‎‎) ialah ahli politik [[Malaysia]] berbangsa [[Melayu]] dari [[Parti Islam Se-Malaysia]] yang juga merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Temangan dan kini memegang jawatan sebagai '''Timbalan Menteri Besar Kelantan'''. Beliau dilahirkan pada '''12 Julai 1968''' di '''Kampung Kaabah, Kelaweh, Temangan,''' Kelantan yang merupakan putera sulung kepada pasangan Allahyarham '''Dato' Haji [[Hassan Muhamad]]''' dan '''Datin Munah @ Hasnah Salleh'''. Sebagai tokoh yang dihormati dalam politik Kelantan, YB Dato' Dr. Fadzli bukan sahaja aktif dalam pentadbiran kerajaan negeri tetapi juga memainkan peranan penting di peringkat nasional menerusi pelbagai jawatan dalam [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]. Penglibatan beliau dalam politik dan kerajaan telah memberi sumbangan besar kepada pembangunan Negeri Kelantan khususnya dalam bidang pembangunan insan, pendidikan dan undang-undang. == Politik == Pada tahun 2008, YB Dato' Dr. Fadzli Hassan membuat keputusan untuk meletakkan jawatannya sebagai '''Penolong Profesor,''' '''Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''' dan '''Penolong Pengarah, Pusat Undang-Undang Harun M. Hashim,''' '''[[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (UIAM)''' setelah mendapat cadangan daripada '''[[Nik Abdul Aziz Nik Mat|Tuan Guru Nik Aziz Nik Mat]]''', Menteri Besar Kelantan dan Mursyidul Am '''[[Parti Islam Se-Malaysia|Parti Islam Se-Malaysia (PAS)]]''' sebagai calon PAS di '''[[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Dewan Undangan Negeri]] Temangan N43''' bagi menggantikan ayahanda beliau '''Dato' Haji Hassan Muhamad''' yang merupakan Exco Pendidikan Kelantan. Beliau mula berkhidmat sebagai '''[[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN)]] [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]]''' sejak '''2008''' setelah memenangi kerusi tersebut dalam '''Pilihan Raya Umum ke-12 (PRU-12)'''. Beliau telah berjaya mempertahankan kerusi DUN tersebut sehingga '''PRU-15''' pada tahun '''2023''' yang mencerminkan sokongan berterusan dari pengundi di kawasan itu dan menandakan sumbangan beliau yang konsisten dalam pembangunan Negeri Kelantan serta perjuangan aspirasi rakyat. Sewaktu beliau menuntut di kampus UIAM, beliau merupakan Amir Jamaah dan merupakan '''Presiden Hizbi United Kingdom dan Eire''' pada tahun 1999-2001, sebuah persatuan pelajar Islam terkemuka di United Kingdom. Beliau juga merupakan '''Pengerusi Forum Malaysia United Kingdom dan Eire''' 1999-2001 (FMUKE), sebuah persatuan induk yang dianggotai oleh lebih dari 20 buah persatuan pelajar Malaysia di United Kingdom dan Ireland, serta '''Pengerusi Gabungan Pelajar Islam Malaysia Sedunia''' 2000-2001 (GPIMS), yang menghimpunkan persatuan pelajar dari United Kingdom, Amerika Syarikat, Timur Tengah, Pakistan, India, Indonesia dan Jepun. Di peringkat organisasi, beliau pernah menjadi '''Ahli Lembaga Pengarah Pusat Strategik PAS''' dan memegang jawatan sebagai '''Penolong Setiausaha Kerja Lajnah Tarbiyyah PAS Pusat'''. Selain itu, beliau juga adalah '''Ahli Jawatankuasa PAS Pusat''', '''Pengerusi Lajnah Pendidikan PAS Pusat''', dan '''AJK Institut Latihan dan Kepimpinan PAS Pusat (ILHAM)''', di mana beliau diamanahkan sebagai '''Timbalan Pengarah ILHAM'''. Di peringkat PAS Negeri Kelantan, beliau memegang beberapa peranan penting termasuk sebagai '''Timbalan Pesuruhjaya III PAS Negeri Kelantan''', '''Ketua Penerangan PAS Kelantan''', '''Yang Dipertua PAS Kawasan Machang''' dan '''Timbalan Yang Dipertua PAS Kawasan Machang'''. Dalam Kerajaan Negeri Kelantan, YB Dato' Dr. Fadzli telah memegang beberapa jawatan penting: * 2008–2013: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Penerangan, Pembangunan Maklumat, Sains dan Teknologi''' * 2013–2018: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Insan, Pendidikan dan Pengajian Tinggi''' * 2018–2023: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Insan, Pendidikan, Pengajian Tinggi, Sains dan Teknologi''' * 2023 hingga kini: '''Timbalan Menteri Besar Kelantan''' dan '''Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Wilayah, Sumber Asli, Integriti, Pembangunan Insan dan Undang-Undang''' == Pendidikan == Beliau memulakan perjalanan pengajian awalnya di '''Maahad Shamsul Maarif''', Pulai Chondong. Beliau telah melanjutkan pengajian di '''Kolej Islam Klang''', salah satu institusi terkemuka yang menawarkan pendidikan Islam. Selepas tamat di Kolej Islam Klang, Dr. Fadzli meneruskan pendidikan tinggi di '''Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)''' melalui program matrikulasi. Pada tahun 1990, beliau berjaya memperoleh '''Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LL.B)''' dari UIAM. Setahun kemudian, pada tahun 1991, beliau melengkapkan '''Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang Syariah (LL.B (s)),''' dari UAIM juga. Selepas kejayaan akademik di Malaysia, beliau melanjutkan pengajian ke luar negara. Pada tahun 1993, beliau menerima '''Ijazah Sarjana Undang-Undang (LL.M)''' dari '''University of Warwick''', United Kingdom. Kemudian, beliau meneruskan pengajian di '''University of Birmingham''', United Kingdom, di mana beliau berjaya memperoleh '''Ijazah Doktor Falsafah (Ph.D) Islamic Study (Comparatina Law)''' pada tahun 2001. Perjalanan pendidikan Dr. Fadzli Hassan yang merangkumi pelbagai peringkat dan bidang dari undang-undang sivil hingga undang-undang syariah serta penyelidikan mendalam di peringkat doktor falsafah yang mencerminkan komitmennya dalam memperkasakan pengetahuan dan kepakaran dalam bidang undang-undang dan syariah. * Maahad Shamsul Maarif, Pulai Chondong * Kolej Islam Klang (KIK) * Matrikulasi, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LL.B), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang Syariah (LL.B (S)), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Undang-Undang (LL.M), University of Warwick, United Kingdom * Ijazah Doktor Falsafah (Ph.D) Islamic Study (Comparatina Law), University of Birmingham, United Kingdom == Pengalaman Kerjaya == * 1992: '''Penolong Pensyarah di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 1992 - 2001: '''Pensyarah di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2002 - 2008: '''Penolong Profesor di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2004 - 2008: '''Penolong Pengarah Pusat Undang-Undang Harun M. Hashim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2005 - 2008: '''Penasihat Syariah''', Standard Charted Bank. * Di samping peranan di UIAM, beliau juga pernah berkhidmat sebagai Pensyarah Sambilan di Universiti Malaya (UM) dan Universiti Teknologi Malaysia (UTM). == Election results == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]<ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|language=Malay|accessdate=17 May 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=24 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2008|2008]] | rowspan=6|'''N34 [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]]''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''Mohamed Fadzli Hassan'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right"|'''7,120''' | '''54.77%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|Rahimah Mahamad}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |5,881 |45.23% |13,147 |1,239 |84.96% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2013|2013]] |{{Party shading/PAS}} | |'''Mohamed Fadzli Hassan''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right"| '''8,258''' | '''53.52%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Azemi Mat Zin ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" | 7,173 | 46.48% | 15,598 | 1,085 | 87.00% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/PAS}} | |rowspan=2| '''Mohamed Fadzli Hassan''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |rowspan=2 align="right"| '''8,711''' |rowspan=2| '''52.99%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|Wan Mohd Adnan Wan Aziz}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" | 6,814 | 41.45% |rowspan=2| 16,831 |rowspan=2| 1,897 |rowspan=2| 82.70% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |Mohd Redzuan Alias ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" | 914 |align=right| 5.56% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2023|2023]] | rowspan=2 {{Party shading/PAS}} | | rowspan=2| '''Mohamed Fadzli Hassan''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | rowspan=2 align="right"|'''11,446''' | rowspan=2|'''73.25%''' |{{party shading/PH}} | |Abdul Kadir Othman ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | align="right"|3,967 |25.39% | rowspan=2|15,764 | rowspan=2|7,479 | rowspan=2|60.60% |- |{{party shading/Independent}} | |Fauzi Seman ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|212 | align=right|1.36% |} ==Anugerah== * {{flag|Kelantan}} ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (D.J.M.K.) – '''Dato'''' (2012)<ref>[https://www.penerangan.gov.my/index.php/ms/e-penyertaan/17-personalisation-awam/239-maklumat-exco-kerajaan-negeri-kelantan Maklumat Exco Kerajaan Negeri Kelantan]</ref> ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Darjah Jiwa Mahkota Kelantan (J.M.K.) (2010) ==Rujukan== <references/> {{EXCO Ahmad Yakob 2018}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Perikatan Nasional}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Alumni Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Warwick]] [[Kategori:Alumni Universiti Birmingham]] [[Kategori:Timbalan Menteri Besar Kelantan]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-15]] 2c29kjtevfbe1fj3dvbxb2lwcht2kzc 6809950 6809948 2026-03-27T01:36:45Z Normal rookie 279720 6809950 wikitext text/x-wiki {{kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk|Dato']] [[Doktor|Dr.]] | name = Mohamed Fadzli Hassan | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|DJMK|JMK|ADUN (Kelantan)}} [[Doktor|Ph.D]] | native_name = {{font color|green|محمد فضلي حسن‎‎}} | image = Dato Dr Fadzli Hassan.png | imagesize = 200 | caption = Dato' Dr. Fadzli Hassan | height = | birth_date = {{birth date and age|1968|7|12|df=yes}} | birth_place = Kampung Kabah, [[Machang]], [[Kelantan]] | residence = {{flagicon|Kelantan}} [[Kelantan]] | office = [[Menteri Besar Kelantan|Timbalan Menteri Besar Kelantan]] | term_start = 15 Ogos 2023 | term_end = | predecessor = [[Mohd Amar Abdullah]] | successor = | 1blankname = Sultan | 1namedata = [[Sultan Muhammad V]] | 2blankname = Menteri Besar | 2namedata = [[Mohd Nassuruddin Daud]] | constituency = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | office2 = Ahli [[Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan]] | term_start2 = 2023 | term_end2 = | 1blankname2 = Portfolio | 1namedata2 = Pembangunan Wilayah, Sumber Asli, Integriti, Pembangunan Insan dan Undang-undang | constituency2 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname2 = Menteri Besar | 2namedata2 = [[Mohd Nassuruddin Daud]] | term_start3 = 2018 | term_end3 = 2023 | 1blankname3 = Portfolio | 1namedata3 = Pembangunan Insan, Pendidikan, Pengajian Tinggi, Sains dan Teknologi | constituency3 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname3 = Menteri Besar | 2namedata3 = [[Ahmad Yakob]] | term_start4 = 2013 | term_end4 = 2018 | 1blankname4 = Portfolio | 1namedata4 = Pembangunan Insan, Pendidikan dan Pengajian Tinggi | constituency4 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname4 = Menteri Besar | 2namedata4 = [[Ahmad Yakob]] | term_start5 = 2008 | term_end5 = 2013 | 1blankname5 = Portfolio | 1namedata5 = Penerangan, Pembangunan Maklumat, Sains dan Teknologi | constituency5 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | 2blankname5 = Menteri Besar | 2namedata5 = [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] | constituency_AM6 = [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | assembly6 = Negeri Kelantan | term_start6 = 2008 | term_end6 = | predecessor6 = [[Hassan Muhamad]] | successor6 = | father = [[Hassan Muhamad]] | mother = Munah @ Hasnah binti Salleh | party = {{PAS}} | religion = [[Islam]] | occupation = [[Ahli politik]] | majority = | spouse = Datin Bahrulnurarifah Baharuddin | children = 5 | website = | footnotes = }} [[Datuk|Dato']] [[Doktor|Dr.]] '''Mohamed Fadzli bin''' [[Datuk|Dato']] [[Haji]] '''Hassan''' (Jawi: ‏محمد فضلي بن حسن‎‎) ialah ahli politik [[Malaysia]] berbangsa [[Melayu]] dari [[Parti Islam Se-Malaysia]] yang juga merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Temangan dan kini memegang jawatan sebagai '''Timbalan Menteri Besar Kelantan'''. Beliau dilahirkan pada '''12 Julai 1968''' di '''Kampung Kaabah, Kelaweh, Temangan,''' Kelantan yang merupakan putera sulung kepada pasangan Allahyarham '''Dato' Haji [[Hassan Muhamad]]''' dan '''Datin Munah @ Hasnah Salleh'''. Sebagai tokoh yang dihormati dalam politik Kelantan, YB Dato' Dr. Fadzli bukan sahaja aktif dalam pentadbiran kerajaan negeri tetapi juga memainkan peranan penting di peringkat nasional menerusi pelbagai jawatan dalam [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]. Penglibatan beliau dalam politik dan kerajaan telah memberi sumbangan besar kepada pembangunan Negeri Kelantan khususnya dalam bidang pembangunan insan, pendidikan dan undang-undang. == Politik == Pada tahun 2008, YB Dato' Dr. Fadzli Hassan membuat keputusan untuk meletakkan jawatannya sebagai '''Penolong Profesor,''' '''Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''' dan '''Penolong Pengarah, Pusat Undang-Undang Harun M. Hashim,''' '''[[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (UIAM)''' setelah mendapat cadangan daripada '''[[Nik Abdul Aziz Nik Mat|Tuan Guru Nik Aziz Nik Mat]]''', Menteri Besar Kelantan dan Mursyidul Am '''[[Parti Islam Se-Malaysia|Parti Islam Se-Malaysia (PAS)]]''' sebagai calon PAS di '''[[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Dewan Undangan Negeri]] Temangan N43''' bagi menggantikan ayahanda beliau '''Dato' Haji Hassan Muhamad''' yang merupakan Exco Pendidikan Kelantan. Beliau mula berkhidmat sebagai '''[[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN)]] [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]]''' sejak '''2008''' setelah memenangi kerusi tersebut dalam '''Pilihan Raya Umum ke-12 (PRU-12)'''. Beliau telah berjaya mempertahankan kerusi DUN tersebut sehingga '''PRU-15''' pada tahun '''2023''' yang mencerminkan sokongan berterusan dari pengundi di kawasan itu dan menandakan sumbangan beliau yang konsisten dalam pembangunan Negeri Kelantan serta perjuangan aspirasi rakyat. Sewaktu beliau menuntut di kampus UIAM, beliau merupakan Amir Jamaah dan merupakan '''Presiden Hizbi United Kingdom dan Eire''' pada tahun 1999-2001, sebuah persatuan pelajar Islam terkemuka di United Kingdom. Beliau juga merupakan '''Pengerusi Forum Malaysia United Kingdom dan Eire''' 1999-2001 (FMUKE), sebuah persatuan induk yang dianggotai oleh lebih dari 20 buah persatuan pelajar Malaysia di United Kingdom dan Ireland, serta '''Pengerusi Gabungan Pelajar Islam Malaysia Sedunia''' 2000-2001 (GPIMS), yang menghimpunkan persatuan pelajar dari United Kingdom, Amerika Syarikat, Timur Tengah, Pakistan, India, Indonesia dan Jepun. Di peringkat organisasi, beliau pernah menjadi '''Ahli Lembaga Pengarah Pusat Strategik PAS''' dan memegang jawatan sebagai '''Penolong Setiausaha Kerja Lajnah Tarbiyyah PAS Pusat'''. Selain itu, beliau juga adalah '''Ahli Jawatankuasa PAS Pusat''', '''Pengerusi Lajnah Pendidikan PAS Pusat''', dan '''AJK Institut Latihan dan Kepimpinan PAS Pusat (ILHAM)''', di mana beliau diamanahkan sebagai '''Timbalan Pengarah ILHAM'''. Di peringkat PAS Negeri Kelantan, beliau memegang beberapa peranan penting termasuk sebagai '''Timbalan Pesuruhjaya III PAS Negeri Kelantan''', '''Ketua Penerangan PAS Kelantan''', '''Yang Dipertua PAS Kawasan Machang''' dan '''Timbalan Yang Dipertua PAS Kawasan Machang'''. Dalam Kerajaan Negeri Kelantan, YB Dato' Dr. Fadzli telah memegang beberapa jawatan penting: * 2008–2013: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Penerangan, Pembangunan Maklumat, Sains dan Teknologi''' * 2013–2018: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Insan, Pendidikan dan Pengajian Tinggi''' * 2018–2023: '''Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Kelantan, Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Insan, Pendidikan, Pengajian Tinggi, Sains dan Teknologi''' * 2023 hingga kini: '''Timbalan Menteri Besar Kelantan''' dan '''Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Wilayah, Sumber Asli, Integriti, Pembangunan Insan dan Undang-Undang''' == Pendidikan == Beliau memulakan perjalanan pengajian awalnya di '''Maahad Shamsul Maarif''', Pulai Chondong. Beliau telah melanjutkan pengajian di '''Kolej Islam Klang''', salah satu institusi terkemuka yang menawarkan pendidikan Islam. Selepas tamat di Kolej Islam Klang, Dr. Fadzli meneruskan pendidikan tinggi di '''Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)''' melalui program matrikulasi. Pada tahun 1990, beliau berjaya memperoleh '''Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LL.B)''' dari UIAM. Setahun kemudian, pada tahun 1991, beliau melengkapkan '''Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang Syariah (LL.B (s)),''' dari UAIM juga. Selepas kejayaan akademik di Malaysia, beliau melanjutkan pengajian ke luar negara. Pada tahun 1993, beliau menerima '''Ijazah Sarjana Undang-Undang (LL.M)''' dari '''University of Warwick''', United Kingdom. Kemudian, beliau meneruskan pengajian di '''University of Birmingham''', United Kingdom, di mana beliau berjaya memperoleh '''Ijazah Doktor Falsafah (Ph.D) Islamic Study (Comparatina Law)''' pada tahun 2001. Perjalanan pendidikan Dr. Fadzli Hassan yang merangkumi pelbagai peringkat dan bidang dari undang-undang sivil hingga undang-undang syariah serta penyelidikan mendalam di peringkat doktor falsafah yang mencerminkan komitmennya dalam memperkasakan pengetahuan dan kepakaran dalam bidang undang-undang dan syariah. * Maahad Shamsul Maarif, Pulai Chondong * Kolej Islam Klang (KIK) * Matrikulasi, Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang (LL.B), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Muda Undang-Undang Syariah (LL.B (S)), Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) * Ijazah Sarjana Undang-Undang (LL.M), University of Warwick, United Kingdom * Ijazah Doktor Falsafah (Ph.D) Islamic Study (Comparatina Law), University of Birmingham, United Kingdom == Pengalaman Kerjaya == * 1992: '''Penolong Pensyarah di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 1992 - 2001: '''Pensyarah di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2002 - 2008: '''Penolong Profesor di Kulliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2004 - 2008: '''Penolong Pengarah Pusat Undang-Undang Harun M. Hashim''', Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). * 2005 - 2008: '''Penasihat Syariah''', Standard Charted Bank. * Di samping peranan di UIAM, beliau juga pernah berkhidmat sebagai Pensyarah Sambilan di Universiti Malaya (UM) dan Universiti Teknologi Malaysia (UTM). == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]<ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Election Commission of Malaysia]]|language=Malay|accessdate=17 May 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=24 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2008|2008]] | rowspan=6|'''N34 [[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]]''' |{{Party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''Mohamed Fadzli Hassan'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align="right"|'''7,120''' | '''54.77%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|Rahimah Mahamad}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align="right" |5,881 |45.23% |13,147 |1,239 |84.96% |- |[[Pilihan raya negeri Kelantan 2013|2013]] |{{Party shading/PAS}} | |'''Mohamed Fadzli Hassan''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right"| '''8,258''' | '''53.52%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Azemi Mat Zin ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" | 7,173 | 46.48% | 15,598 | 1,085 | 87.00% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/PAS}} | |rowspan=2| '''Mohamed Fadzli Hassan''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |rowspan=2 align="right"| '''8,711''' |rowspan=2| '''52.99%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|Wan Mohd Adnan Wan Aziz}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" | 6,814 | 41.45% |rowspan=2| 16,831 |rowspan=2| 1,897 |rowspan=2| 82.70% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |Mohd Redzuan Alias ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" | 914 |align=right| 5.56% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2023|2023]] | rowspan=2 {{Party shading/PAS}} | | rowspan=2| '''Mohamed Fadzli Hassan''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | rowspan=2 align="right"|'''11,446''' | rowspan=2|'''73.25%''' |{{party shading/PH}} | |Abdul Kadir Othman ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | align="right"|3,967 |25.39% | rowspan=2|15,764 | rowspan=2|7,479 | rowspan=2|60.60% |- |{{party shading/Independent}} | |Fauzi Seman ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|212 | align=right|1.36% |} ==Anugerah== * {{flag|Kelantan}} ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan (D.J.M.K.) – '''Dato'''' (2012)<ref>[https://www.penerangan.gov.my/index.php/ms/e-penyertaan/17-personalisation-awam/239-maklumat-exco-kerajaan-negeri-kelantan Maklumat Exco Kerajaan Negeri Kelantan]</ref> ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] Darjah Jiwa Mahkota Kelantan (J.M.K.) (2010) ==Rujukan== <references/> {{EXCO Ahmad Yakob 2018}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Perikatan Nasional}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Alumni Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Warwick]] [[Kategori:Alumni Universiti Birmingham]] [[Kategori:Timbalan Menteri Besar Kelantan]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-15]] jfeyf4np1oeedyw0avkn9tqz5ho2mbf 0 845543 6809921 6421201 2026-03-26T22:57:47Z Rulwarih 91672 kemasan 6809921 wikitext text/x-wiki {{Culture of the Philippines}} [[Bahasa Melayu]] ditutur oleh minoriti orang Filipina, khususnya di [[Kepulauan Sulu]] dan sebahagian dari [[Mindanao]], kebanyakannya dalam bentuk bahasa-bahasa [[Malay trade and creole languages|kreol dan perdagangan]]. Mengikut sejarah, bahasa Melayu ditutur sebagai ''[[lingua franca]]'' sebelum jajahan Sepanyol di Filipina dan bahasa Melayu ditutur oleh golongan bangsawan. [[Ferdinand Magellan]] menggunakan seorang suruhan [[Etnik Melayu|Melayu]] [[Enrique of Malacca|Melaka Enrique]] untuk bercakap dengan [[orang Visaya]]. Varian ini digelar [[Bahasa Melayu Lama]]. Walaupun dalam komuniti bukan Melayu, kebanyakannya dalam komuniti Islam, pangkat bangsawan seperti ''datu'' atau ''raja'' (yang tersendirinya berasal dari [[bahasa Sanskrit]]) dikekalkan. Sebahagian besarnya yang lain, dan dialek Melayu yang betul yang dituturkan di Filipina adalah [[bahasa Indonesia]], yang dituturkan oleh [[Primbumi Indonesia|orang Indonesia]] yang menetap atau menjalankan perniagaan di Filipina. Ia juga dipelajari sebagai bahasa asing, oleh pelajar dan ahli-ahli angkatan tentera. == Sejarah == Penggunaan Bahasa Melayu adalah hasil daripada interaksi yang meluas di antara kerajaan-kerajaan asli di Filipina dan pelbagai tamadun Melayu lama yang wujud di zaman moden [[Brunei]], [[Malaysia]] dan [[Indonesia]] kerana ia adalah bahasa perdagangan di seluruh rantau Maritim Asia Tenggara. The [[Laguna kepingan tembaga Prasasti]], dokumen paling awal terkenal di Filipina telah ditulis dalam campuran [[Old Melayu]], Klasik Tagalog dan [[Jawa Kuno]] dan di [[Kawi abjad]] yang Rekod perbualan antara tamadun klasik dalam [[Luzon]] dengan [orang Jawa [| Jawa]] kerajaan Majapahit dan [[Melayu Etnik|Bahasa Malaysia]] [[Empayar Srivijaya]]. The Malay Old yang dituturkan di Nusantara juga mencerminkan sifat agama di rantau ini - Nusantara dihuni oleh campuran Buddha, animis, dan Hindu. Setelah kedatangan conquistador Portugis [[Ferdinand Magellan]] dalam [[Cebu]], hamba-Nya, [[Enrique Melaka|Enrique]], yang Melaka asli terpaksa bercakap bagi pihaknya kerana dia adalah seorang penceramah asli Melayu yang bertindak sebagai penterjemah antara Sepanyol, Portugis dan Melayu. Enrique mungkin terkorban di Pulau Mactan semasa [[Pertempuran Mactan|pertempuran]] yang membunuh Ferdinand Magellan pada tahun 1521. Nama '' Visayas '' itu sendiri berasal dari '' Srivijaya '', sebuah kerajaan Melayu purba yang memerintah [[Sumatera]] dan bahagian-bahagian yang [[Bahasa Malaysia Semenanjung]]. Penggunaan bahasa Melayu mencapai kemuncak bercakap dengan pengenalan [[Islam]] oleh [[Melayu Etnik|Bahasa Malaysia]] umat Islam, [[Arab]], pendakwah Muslim Muslim dan India Cina ke pulau-pulau. Walau bagaimanapun, ini adalah dalam bentuk [[Klasik Melayu]], dialek yang berasal dari rantau Riau-Melaka. Bersama-sama dengan itu, [[bahasa Bahasa Arab|Arab]] juga telah diperkenalkan dan juga pengenalan [[tulisan Jawi]], abjad yang berpangkalan di Arab untuk Melayu. Dinasti kesultanan Islam di Mindanao adalah diri mereka daripada etnik [[Melayu Etnik|Bahasa Malaysia]] keturunan dengan taburan daripada [[Arab]] keturunan<ref>{{cite web|url=http://www.mnlf.net/History/The%20Maguindanao%20Sultanate.htm |title=is for sale |publisher=Mnlf.net |date= |accessdate=2016-05-18}}</ref> seperti yang terdapat di dalam [[Kesultanan Maguindanao]]. Dengan kemajuan penaklukan Sepanyol di 1500-an, penggunaan bahasa Melayu di kalangan orang asli Filipina dengan cepat merosot dan berkurangan kerana ia telah digantikan oleh [[bahasa Sepanyol|Sepanyol]]. Ia menjadi tidak wujud di kalangan rakyat Filipina Kristian. Melayu kekal lebih terhad kepada penduduk Islam di Mindanao dan Kepulauan Sulu, yang secara aktif menentang pemerintahan Sepanyol dan cubaan oleh mubaligh untuk menukar mereka untuk [[agama Kristian di Filipina|Kristian]]. Dalam tahun 1800-an, dengan kemerosotan [[Sepanyol Hindia|pemerintahan Sepanyol]], sebuah gerakan Pan-Malayan bermula di Filipina, yang diterajui oleh wira negara [[José Rizal]], yang mempunyai visi "menyatukan Tanah Melayu bangsa "daripada ikatan pemisahan oleh kuasa-kuasa penjajah. Dia sebenarnya telah cuba mempelajari bahasa Melayu, setelah percaya ia menjadi asal Tagalog.<ref>{{cite web |last=Paredes |first=Joel C. |url=http://www.interaksyon.com/article/57875/pre-malaysia-federation--the-malay-ties-that-bind-and-a-pan-malay-dream-betrayed |title=PRE-MALAYSIA FEDERATION &#124; The 'Malay' ties that bind, and a pan-Malay dream betrayed |publisher=Interaksyon.com |date=2013-03-25 |accessdate=2016-05-18 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305073234/http://www.interaksyon.com/article/57875/pre-malaysia-federation--the-malay-ties-that-bind-and-a-pan-malay-dream-betrayed |url-status=dead }}</ref> Ahli-ahli politik di Filipina sebenarnya telah dipertimbangkan pada penamaan semula negara ini untuk "Malaysia", sebelum [[Malaysia|Persekutuan sebenar]] telah dinamakan demikian.<ref>{{Cite book|last = Sakai|first = Minako|editor1-last = Cao|editor1-first = Elizabeth|editor2-last = Morrell|title = Regional Minorities and Development in Asia|publisher = Routledge|year = 2009|page = 124|url = http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf|isbn = 978-0-415-55130-4|chapter = Reviving Malay Connections in Southeast Asia|access-date = 2017-02-28|archive-date = 2014-10-13|archive-url = https://web.archive.org/web/20141013055904/http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf|url-status = bot: unknown}}</ref> Sesetengah peta juga telah merujuk kepada kawasan yang kini terdiri daripada [[Filipina]], [[Indonesia]] dan [[Malaysia Timur]] sebagai "Malaysia" secara keseluruhannya. Melayu adalah berkaitan dengan bahasa berasal dari Filipina, sebagai bahasa Austronesia. Banyak perkataan dalam [[bahasa Tagalog|Tagalog]] dan [[bahasa Visayan|pelbagai Visayan]] bahasa berasal dari [[Lama Bahasa Malaysia]]. Walaupun sejarah pengaruh Melayu dalam sejarah Filipina adalah subjek perbualan, tiada lagi percubaan telah dibuat untuk menggalakkan pernah [[bahasa Sepanyol di Filipina|Sepanyol]] Malay atau bahkan. Bilangan Melayu-penceramah di Filipina tidak diketahui, akibat daripada pemerintahan Sepanyol 300 tahun yang kebanyakan mereka adalah sangat terhad kepada bahagian selatan [[Mindanao]] (khususnya dalam [[Zamboanga Peninsula]]) dan yang [[Kepulauan Sulu]] di kawasan yang dikenali sebagai [[Bangsamoro]]. rantau ini, berasal daripada perkataan Melayu '' bangsa '' dan Sepanyol '' moro '', orang-orang Islam di Filipina merujuk kepada diri mereka sendiri [[orang Moro|Moro]] yang berasal dari perkataan Sepanyol yang bermaksud "berlabuh". Orang-orang ini lebih-kurang tidak menganggap diri mereka '' Filipina ''. == Penggunaan kontemporari == Layanan ke atas orang Islam Mindanao oleh kerajaan Kristian yang mendominasi Filipina pada tahun 1970 juga memburukkan sebarang harapan penggunaan bahasa Melayu akan dihidupkan semula dan mula digunakan di seluruh negara lagi. Hari ini [[bahasa Filipina]] dan [[bahasa Inggeris|Inggeris]] adalah bahasa rasmi di [[Filipina]]. Terdapat juga salah faham di Filipina di antara [[etnik Melayu]] dan [[bangsa Melayu]].<ref>{{cite web|url=http://thediplomat.com/2013/02/are-filipinos-malays/|title=Are Filipinos Malays?|author=Mong Palatino|publisher=[[The Diplomat]]|date=27 February 2013|accessdate=18 June 2015}}</ref> Walaupun benar bahawa kumpulan-kumpulan etnik Filipina tertentu (iaitu [[Visayan]] dan [[orang Maguindanao|Maguindanao]]) berasal daripada nenek moyang Melayu; etnik Melayu sendiri tertumpu di [[Semenanjung Melayu]], timur [[Sumatera]], pantai [[Borneo]] dan selatan [[Thailand]]. Bangsa Melayu tergolong dalam kelas yang lebih besar iaitu kumpulan etnik Austronesia di seluruh [[Kepulauan Melayu]]. Ini mengakibatkan perlabelan salah kepada pemerintahan pra-penjajahan seperti [[Lapu-Lapu]], ketua tempatan yang terkenal kerana membunuh Magellan sebagai [[etnik Melayu|Melayu]] Muslim meskipun beliau adalah etnik [[Visayan]] yang bertutur [[bahasa Cebuano|Cebuano lama]] dan yang latar belakang agama adalah kabur. [[Bahasa Indonesia]], yang mana merupakan dialek rasmi Melayu yang dituturkan di jiran selatan Filipina iaitu Indonesia, memiliki penutur yang ramnai di [[Davao City]] sejak bandar ini menjadi tempat bagi Sekolah Indonesia yang mana diasaskan untuk memenuhi keperluan pekerja asing di Mindanao dan bertujuan untuk melindungi bahasa dan budaya Indonesia dalam masyarakat pekerja asing.<ref>{{citation|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=194092|periodical=Philippine Star|title=Fire hits Indonesian Cultural Center in Davao City|date=2003-02-04|accessdate=2011-06-20|first=Edith|last=Regalado}}</ref> Bahasa Indonesia juga diajar sebagai bahasa asing di [[Universiti Filipina]]. Sejak tahun 2013, Kedutaan Indonesia di Filipina telah memberi kursus asas bahasa Indonesia kepada 16 kumpulan pelajar Filipina, selain latihan kepada angggota [[Angkatan Tentera Filipina]]. Oleh sebab permohonan yang meningkat daripada para pelajar, pihak Kedutaan akan membuka kursus pertengahan bahasa Indonesia pada hujung tahun itu. Kedutaan Indonesia di Washington, D.C., A.S juga mula menawarkan kursus bahasa asas dan pertengahan Indonesia secara percuma.<ref>{{cite web|url=http://www.embassyofindonesia.org/wordpress/?page_id=1105 |title=Indonesian Language Club &#124; Embassy of Indonesia &#124; Washington D.C |publisher=Embassy of Indonesia |date=2016-02-10 |accessdate=2016-05-18}}</ref> Dalam datu temuramah, Setiausaha [[Jabatan Pendidikan (Filipina)|Jabatan Pendidikan]] [[Armin Luistro]]<ref>{{cite news|last=Rainier Alain|first=Ronda|title=Bahasa in schools? DepEd eyes 2nd foreign language|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/03/22/922576/bahasa-schools-deped-eyes-2nd-foreign-language|accessdate=11 June 2013|newspaper=The Philippine Star|date=22 March 2013}}</ref> berkata bahawa kerajaan patut mempromosikan bahasa Indonesia dan Malaysia yang mana bersangkutan dengan bahasa Filipina dan bahasa-bahasa wilayah yang lain. Oleh itu, ia berkemungkinan akan menjadi mata pelajaran pilihan yang akan ditawarkan di sekolah awam sedang dikaji. == Lihat juga == * [[Senarai kata pinjaman dalam Tagalog]] * [[Orang Melayu di Filipina]] * [[Bahasa Melayu lama]] * [[Inskripsi Plat Tembaga Laguna]] * [[Bahasa-bahasa Filipina]] * [[Bahasa Malaysia]] * [[Bahasa Indonesia]] == Sumber == <references/> {{Languages of the Philippines}} {{Philippines topics}} {{Topik Asia|Bahasa-bahasa di}} [[Kategori:Bahasa Melayu]] [[Kategori:Bahasa di Filipina]] 0yuxg9jfmzqv70eek0bj1vj9a3iu4da 0 872539 6809971 4074606 2026-03-27T02:18:57Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809971 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Abbasabad, Aqqala |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Abbasabad, Aqqala''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] 6cqkn3rokob79of0if0rena1bbyzgxf 0 872546 6810188 4074599 2026-03-27T09:25:23Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6810188 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Abeh-ye Golha |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Abeh-ye Golha''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] 2p382n1uh3ung7x0d7lpztn91cjt8q5 0 872556 6809989 4074589 2026-03-27T02:24:24Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809989 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Azadshahr |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Azadshahr''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] hcj3k4zy2lbvhpp94x4fdqivktq4y7s 0 872562 6809993 4074583 2026-03-27T02:26:04Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809993 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Azdar Tappeh |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Azdar Tappeh''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] 2ty0qj21d7o3kurbq091qlatw3c5oyq 0 872618 6809963 4075164 2026-03-27T02:18:06Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809963 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Aq Dagesh-e Olya |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Aq Dagesh-e Olya''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] qyky6jwonjifm62ujkid6bfur8j8rni 0 872622 6809972 4075160 2026-03-27T02:19:02Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809972 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Aminabad, Golestan |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Aminabad, Golestan''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] t0cn4azs5cdseawuuxteidvwdip9a9q 0 872628 6809992 4075154 2026-03-27T02:26:00Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809992 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Akbarabad, Azadshahr |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Akbarabad, Azadshahr''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] 76edqpa5l6p8860zit5aikvhk6p8dzv 0 872726 6809964 4074898 2026-03-27T02:18:10Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809964 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Chin Sebili |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Chin Sebili''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] no0mf6ovyvpa8fi09wr90v8daev06tk 0 872785 6809974 4074840 2026-03-27T02:19:11Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809974 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Eslamabad-e Pain, Golestan |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Eslamabad-e Pain, Golestan''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] hnwgr0hi8s3x7k1akn3kb1a0zncwpv8 0 872788 6809973 4074837 2026-03-27T02:19:06Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809973 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Eslamabad-e Bala |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Eslamabad-e Bala''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] p8hh6qyngt2pc8y2rj93ni2gnfzzk40 0 872805 6809994 4074820 2026-03-27T02:26:10Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809994 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Fazelabad, Azadshahr |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Fazelabad, Azadshahr''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] h3mba5tp6a74a5jkh16k7hh4pehmn61 0 872850 6809975 4074780 2026-03-27T02:19:15Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809975 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Guk Tappeh-ye Shomareh-ye Do |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Guk Tappeh-ye Shomareh-ye Do''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] dfw8e9izzgn6cu9ktl1b2cuqn17v38l 0 872851 6809976 4074779 2026-03-27T02:19:19Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809976 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Guk Tappeh-ye Shomareh-ye Yek |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Guk Tappeh-ye Shomareh-ye Yek''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] 71p9qz2k1q8g9ned449tda9zqqj2o63 0 872857 6809977 4074773 2026-03-27T02:19:24Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809977 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Habib Ishan |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Habib Ishan''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] h1m752xnib54use228l0c62p6fblf3n 0 872945 6809995 4074691 2026-03-27T02:26:15Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809995 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Khan Duz-e Sadat |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Khan Duz-e Sadat''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] aob1li8xwdkk5axzgkke9un0jxmouih 0 872996 6809996 4074641 2026-03-27T02:26:29Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809996 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kuh Mian |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Kuh Mian''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] og5jgzfzfz8ygx8hq7hdx9u2sx5w8k5 0 873062 6809991 4075043 2026-03-27T02:25:58Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809991 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Neginshahr |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Neginshahr''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] 7c73s401ue0d34ai5lgj0iprzr43ber 0 873073 6809997 4506545 2026-03-27T02:26:34Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809997 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Marzbon |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Marzbon''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas-Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] sni0i1ekhk9xm0ms0ougrp9k59ju0v4 0 873092 6809965 4075013 2026-03-27T02:18:15Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809965 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Mazraeh-ye Karim Jarjani |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Mazraeh-ye Karim Jarjani''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] fza566uegkwzw9hgjiyty8u5hu8hg4c 0 873094 6809966 4075011 2026-03-27T02:18:19Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809966 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Mazraeh-ye Mansur Jarjani |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Mazraeh-ye Mansur Jarjani''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] kvg4uh3u4uo9uyqsnukvdaqymnlf97t 0 873097 6809978 4075008 2026-03-27T02:19:29Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809978 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Mazraeh-ye Nemuneh Artash |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Mazraeh-ye Nemuneh Artash''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] tqgihauqyxaaac6ycxzbx3lf7z2lp39 0 873114 6809999 4074991 2026-03-27T02:26:48Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809999 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Nili, Iran |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Nili, Iran''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] 0iif3zdk6ssvm144do225hmn9o69epz 0 873152 6809979 4074953 2026-03-27T02:19:33Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809979 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Mohammadabad-e Bala |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Mohammadabad-e Bala''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] bick71xlpbefx604qgxbfnkak12j0oq 0 873153 6809980 4074952 2026-03-27T02:19:38Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809980 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Mohammadabad-e Pain, Golestan |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Mohammadabad-e Pain, Golestan''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ckqriahgnvbx1wcpqet6bscvfrdhvwe 0 873302 6809981 4076051 2026-03-27T02:19:42Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809981 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Qasemabad-e Yolmeh Salian |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Qasemabad-e Yolmeh Salian''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] a2jkxp3oeuhnx23xfxocemj2i7h3sgu 0 873311 6809967 4076042 2026-03-27T02:18:23Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809967 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Qaranjik-e Pur Aman |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Qaranjik-e Pur Aman''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] balk8o2qwnirf352suqa0mrylzy05yc 0 873358 6809983 4075998 2026-03-27T02:22:39Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809983 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sadgorgan va Ettehad Seh |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Sadgorgan va Ettehad Seh''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] rboh5bfsgowyeemu6vn42y8lf01rgos 0 873386 6810000 4076175 2026-03-27T02:26:51Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6810000 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sar Kahriza |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Sar Kahriza''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] iutms8jr1k81vqyefowd18rcfbk6gkb 0 873421 6809984 4076145 2026-03-27T02:22:42Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809984 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sazeman-e Enqelab |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Sazeman-e Enqelab''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] 0ruefgyxw9p2l06xynjbwq0l7epeym3 0 873422 6809985 4076144 2026-03-27T02:22:46Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809985 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sazeman-e Ettehad Shomareh Yek va Do |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Sazeman-e Ettehad Shomareh Yek va Do''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] p7ar84rud2a5ohm6ssiign3tzc9ooym 0 873435 6810001 4076220 2026-03-27T02:26:55Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6810001 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Seyyedabad, Golestan |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Seyyedabad, Golestan''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] 1ni600ybcn1ijv88z41kqs0a97ciuhs 0 873462 6809986 4076196 2026-03-27T02:22:50Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809986 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sheykhabad-e Yolmeh Salian |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Sheykhabad-e Yolmeh Salian''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] 5fbvibhhpygsg74h44nb0myw5wq7qwc 0 873538 6809969 4076881 2026-03-27T02:18:28Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809969 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Tazehabad, Golestan |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Tazehabad, Golestan''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] 51mie54dvziuhr0bu2rd18v45kzm5lw 0 873544 6810002 4076874 2026-03-27T02:27:03Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6810002 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Tilan |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Tilan''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Azadshahr]] jq73xnzinsy22au793qg4xl3rgq8hak 0 873619 6809987 4076957 2026-03-27T02:22:53Z Wiki Farazi 262662 menghapuskan [[Kategori:Kawasan di Iran]]; menambah [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809987 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Yolmeh Salian |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type =[[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Kawasan]] di [[Iran]] |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map =Blank-Map-Iran-With-Water-Bodies.PNG |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =Lokasi di Iran <!-- Location ------------------> |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{flag|Iran}} |subdivision_type1 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Iran]] |subdivision_name1 = |subdivision_type2 = [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|Wilayah]] |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Etnik |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =[[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 |timezone_DST =[[Waktu Piawai Iran|IRDT]] |utc_offset_DST = +4:30 | latd = | longd = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''Yolmeh Salian''' merupakan sebuah [[Senarai bandaraya bandar dan kampung di Wilayah Golestan|kawasan]] yang terletak di [[Iran]]. == Rujukan == {{Reflist}} {{tunas|Iran}} [[Kategori:Petempatan di Kaunti Aqqala]] pnxpyhrq4cxtqn1jkm6out8pd8xd6zh 0 891193 6810052 6789972 2026-03-27T04:04:37Z Normal rookie 279720 6810052 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Christina Liew Chin Jin" dilencongkan di sini}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = Yang Berbahagia Datuk Seri Panglima | name = Christina Liew Chin Jin | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|sep=,|SPDK|PGDK}} | native_name = {{nobold|刘静芝}} | native_name_lang = zh-my | image = | imagesize = | smallimage = | caption = | order = | office3 = Menteri <br> Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar [[Sabah]] | term_start3 = 11 Januari 2023 | term_end3 = | predecessor3 = {{BN UMNO}} [[Jafry Ariffin]] | successor3 = | 1blankname3 = Ketua Menteri | 1namedata3 = [[Hajiji Noor]] | term_start4 = 16 Mei 2018 | term_end4 = 30 Julai 2020 | predecessor4 = {{BN UMNO}} [[Masidi Manjun]] | successor4 = {{BN UMNO}} [[Jafry Ariffin]] | 1blankname4 = Ketua Menteri | 1namedata4 = [[Mohd Shafie Apdal]] | constituency_AM5 = [[Api-Api (kawasan negeri)|Api-Api]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 6 Mei 2013 | term_end5 = | majority5 = 795 (2013)<br />2,954 (2018)<br />5,347 (2020) | predecessor5 = {{BN PBS}} [[Yee Moh Chai]] | successor5 = | office6 = Naib Presiden [[Pakatan Harapan]] | term_start6 = 11 September 2017 | term_end6 = | successor6 = | office7 = Pengerusi [[Pakatan Harapan]] Sabah | term_start7 = 11 September 2017 | term_end7 = 1 Disember 2024 | successor7 = [[Ewon Benedick]] | office9 = Ketua PKR Cabang [[Kota Kinabalu (kawasan persekutuan)|Kota Kinabalu]] | term_start9 = 2022 | term_end9 = | office10 = Pengerusi [[Parti Keadilan Rakyat]] Sabah | term_start10 = 2 Oktober 2016 | term_end10 = 2022 | predecessor10 = [[Lajim Ukin]] | successor10= [[Sangkar Rasam]] | constituency_MP11 = [[Tawau (kawasan persekutuan)|Tawau]], [[Sabah]] | parliament11 = Malaysia | term_start11 = 16 Julai 2018 | term_end11 = 10 Oktober 2022 | majority11 = 4,727 (PRU-14) | predecessor11 = {{BN PBS}} [[Mary Yap Kain Ching]] | successor11 = {{GRS PBS}} [[Lo Su Fui]] | office12 = Timbalan Ketua Menteri Sabah <ref>[http://www.sabah.gov.my/bip/?q=vip/801 Profil Timbalan Ketua Menteri Sabah]</ref> | term_start12 = <small>bersama</small><br>[[Wilfred Madius Tangau]]<br>[[Jaujan Sambakong]]<br>16 Mei 2018 | term_end12 = 30 Julai 2020 | monarch12 = | president12 = | primeminister12 = | governor12 = [[Juhar Mahiruddin]] | predecessor12 = | successor12 =[[Bung Moktar Radin]]<br>[[Jeffrey Kitingan]] | 1blankname12 = [[Ketua Menteri Sabah|Ketua Menteri]] | 1namedata12 = [[Mohd Shafie Apdal]] | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1952|9|14|df=y}} | birth_place = {{flag|British Hong Kong}} | death_date = | death_place = | nationality = Malaysia | party = {{PH PKR}} [[Parti Keadilan Rakyat]] | otherparty = <!--For additional political affiliations --> | parents = | spouse = Kurnadi Hadikusomo | relations = | children = | residence = | alma_mater = Bond University, Gold Coast, [[Australia]] | occupation = | profession = Peguam | religion = | signature = | website = | footnotes = }} YB Datuk Seri Panglima '''Christina Liew Chin Jin''' (lahir 14 September 1952) ialah ahli politik wanita [[Malaysia]] berketurunan [[Cina]]. Beliau kini berkhidmat sebagai Menteri Pelancongan Sabah dan ADUN {{DUN|Api-Api}}. Di peringkat parti beliau ialah Ahli Majlis Pimpinan Pusat (MPP) [[PKR]] (dilantik), Pengerusi Biro Politik [[PKR]] [[Sabah]] dan Ketua PKR Cabang {{Parlimen|Kota Kinabalu}}. == Kehidupan peribadi == Christina dilahirkan di [[Hong Kong British]] sebagai anak daripada ibu bapa Cina [[Hakka]]. Ibu bapanya berhijrah ke [[Tawau]] di bawah [[Jajahan Mahkota Borneo Utara]] ketika beliau berusia beberapa bulan.<ref name="Christina background">{{cite web|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=85745|title=Liew demands apology from NGO Sec|publisher=Daily Express|date=21 Jun 2013|access-date=17 Mei 2018}}</ref> Christina berkahwin dengan orang Cina Indonesia berketurunan [[Hokkien]] yang berhijrah ke Amerika Syarikat tetapi sering merantau untuk tinggal bersamanya dan anak-anak mereka.<ref name="Christina background"/><ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2013/06/20/rci-member-shoots-down-claim-christina-liew-an-indonesian/|title=RCI member shoots down claim Christina Liew an Indonesian|author=Murib Morpi|publisher=The Borneo Post|date=20 Jun 2013|access-date=17 Mei 2018}}</ref> == Kontroversi dan kritikan == Christina mendapat kritikan daripada penduduk Tawau selaku Ahli Parlimen Tawau kerana dilihat kurang mengambil kisah berkenaan nasib penduduk Tawau. Menurut wakil penduduk, Christina didakwa jarang datang ke Tawau, dan dikatakan hanya pernah dilihat turun padang ketika [[Pilihan raya negeri Sabah 2020|pilihan raya negeri Sabah pada 2020]].<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/572121|title=MP Tawau: Lagi seminggu dua saya balik beri bantuan makanan|website=Malaysiakini|date=25 April 2021|access-date=26 April 2021}}</ref> Ketika meletusnya sebuah protes di [[Kampung Muhibbah Raya]], Tawau pada April 2021 susulan tekanan penduduk akibat [[Perintah Kawalan Pergerakan Diperketatkan]], Christina dikutuk oleh pihak pemuda PKR Sabah kerana menunda pemberian bantuan makanan selama 'seminggu dua' selepas protes tersebut.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/572144|title=Pemimpin AMK Sabah bidas MP Tawau isu bantuan diberi 'lagi seminggu dua'|website=Malaysiakini|date=25 April 2021|access-date=25 April 2021}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2022]], beliau akhirnya telah dikalahkan di Parlimen Tawau oleh calon muda dari [[Parti Bersatu Sabah]] (PBS), Tuan [[Lo Su Fui]] dengan menggunakan tiket [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS). Pada tahun 2014, Christina adalah salah satu daripada tiga orang yang diperintahkan untuk membayar ganti rugi kepada Borneo Samudera Sdn Bhd (BSSB) kerana mendorong peserta Skim Pekebun Kecil Bahagak secara salah untuk melanggar perjanjian usaha sama mereka (JVA) dengan BSSB.<ref>{{cite web|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=92625|title=Liew to pay record RM557mil|publisher=Daily Express|date=26 Oktober 2014|access-date=18 Mei 2018|quote=In the suit, BSSB as plaintiff had named Siti Rahfizah Mihaldin as first defendant, Samsuri Baharudin as second defendant and opposition PKR's Api Api Assemblywoman Christina Liew as the third defendant.|lang=en}}</ref> ==Sokongan Terhadap Hajiji== Pada 6hb Januari 2023, Pengerusi UMNO Sabah merangkap Timbalan Ketua Menteri Sabah dan ADUN {{DUN|Lamag}} bersama beberapa ADUN UMNO yang lain telah menarik sokongan terhadap [[Hajiji Noor]] sebagai [[Ketua Menteri Sabah]]. Hal ini disebabkan, tindakan beliau dan kesemua ADUN [[BERSATU]] telah keluar parti dan menyertai [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] (GAGASAN). Walau bagaimanapun terdapat beberapa ADUN UMNO yang bertindak kekal menyokong Hajiji seperti [[Shahelmey Yahya]], [[James Ratib]], [[Mohd Arsad Bistari]], [[Jasnih Daya]] dan [[Yusof Yacob]] serta [[Andi Muhammad Suryady Bandy]] dan [[Harun Durabi]]. Christina Liew sebagai Pengerusi PH Sabah telah membawa 7 ADUN PH iaitu 4 DAP, 2 PKR dan 1 UPKO untuk menyokong Hajiji Noor sebagai Ketua Menteri Sabah. Tindakan 7 ADUN UMNO kekal menyokong Hajiji dengan sokongan 7 ADUN PH telah menyebabkan Hajiji memperoleh majoriti mudah untuk terus kekal sebagai KM Sabah. [[Perdana Menteri Malaysia]], [[Anwar Ibrahim]] merestui Hajiji Noor untuk kekal sebagai Ketua Menteri Sabah. [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]], [[Ahmad Zahid Hamidi]] juga turun ke [[Sabah]] mengiringi PM bagi membincangkan hal ini dan mencadangkan agar sebuah Kerajaan Perpaduan dibentuk di Sabah. Walau bagaimanapun, berlaku rombakan kabinet Sabah yang mana [[Bung Moktar Radin]] telah digugurkan sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah dan Menteri Kerja Raya Sabah. Beliau telah digantikan oleh [[Shahelmey Yahya]] yang juga Ahli Parlimen {{Parlimen|Putatan}}. Beberapa ADUN UMNO yang berkhidmat sebagai Pembantu Menteri juga digugurkan. Kesan daripada sokongan ADUN PH, Christina Liew (PKR) dan [[Phoong Jin Zhe]] (DAP) masing-masing dilantik sebagai Menteri Pelancongan dan Kebudayaan Sabah dan Menteri Pembangunan Perindustrian Sabah. [[Tan Lee Fatt]] (DAP) dilantik sebagai Pembantu Menteri Kewangan Sabah dan [[Peto Galim]] (PKR) dilantik sebagai Pembantu Menteri Pertanian Sabah. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|access-date=18 Mei 2018}} Peratusan berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|access-date=18 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archive-date=17 May 2018|url-status=dead}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=2|1986 |rowspan=2|'''P151 [[Tawau (kawasan persekutuan)|Tawau]]''' |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|{{nowrap|Christina Liew}} ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |rowspan=2 align="right" |4,814 |rowspan=2|27.12% |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |'''Samson Chin Chee Tsu''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" |'''8,277''' |'''46.62%''' |rowspan=2|17,923 |rowspan=2|3,463 |rowspan=2|63.12% |- |{{Party shading/Independent}} | |[[Abdul Ghapur Salleh]] ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 4,663 |26.26% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya kecil Malaysia|2002]] |rowspan=2|'''P150 [[Gaya (kawasan persekutuan)|Gaya]]''' |rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=2|{{nowrap|Christina Liew}} ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) |rowspan=2 align="right" |2,613 |rowspan=2|11.89% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Liew Teck Chan''' ([[Parti Progresif Sabah|'''SAPP''']]) |align="right" |'''15,639''' |'''71.19%''' |rowspan=2|22,100 |rowspan=2|11,923 |rowspan=2|44.71% |- |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |[[Hiew King Cheu]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |align="right" | 3,716 |16.92% |- |rowspan=3|2008 |rowspan=3|'''P172 [[Kota Kinabalu (kawasan persekutuan)|Kota Kinabalu]]''' |rowspan=3 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=3|{{nowrap|Christina Liew}} ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |rowspan=3 align="right" |9,358 |rowspan=3|33.93% |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |'''[[Hiew King Cheu]]''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" |'''9,464''' |'''34.31%''' |rowspan=3|27,909 |rowspan=3|106 |rowspan=3|64.09% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Liew Teck Chan ([[Parti Progresif Sabah|SAPP]]) |align="right" | 8,420 |30.53% |- |{{Party shading/Independent}} | |Kong Yu Kiong ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 341 |1.24% |- |rowspan=3|2018 |rowspan=3|'''P190 [[Tawau (kawasan persekutuan)|Tawau]]''' |rowspan=3 {{Party shading/PKR}} | |rowspan=3|'''{{nowrap|Christina Liew}}''' ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=3 align="right" |'''21,400''' |rowspan=3|'''50.05%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Mary Yap Kain Ching|Yap Kain Ching]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |16,673 |39.00% |rowspan=3|43,734 |rowspan=3|4,727 |rowspan=3|73.20% |- |{{Party shading/PAS}} | |Mohamad Husain ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 2,518 |5.89% |- |{{Party shading/Sabah People's Hope Party}} | |Alizaman Jijurahman ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) |align="right" | 2,162 |5.06% |- |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]<ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n53 |title= N53 Senallang |publisher= [[Malaysiakini]] |access-date= 30 Mei 2020 |archive-date= 2018-06-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180616185230/https://undi.info/sabah/r18/N53 |url-status= dead }}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=4|2013 |rowspan=8|'''N15 [[Api-Api (kawasan negeri)|Api-Api]]''' |rowspan=4 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=4| {{nowrap|'''Christina Liew'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=4 align="right" | '''5,853''' |rowspan=4| '''49.64%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yee Moh Chai]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" | 5,058 |42.90% |rowspan=4|12,099 |rowspan=4|795 |rowspan=4|80.20% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Wong Yit Ming ([[Parti Progresif Sabah|SAPP]]) |align="right" | 713 |6.05% |- |{{Party shading/State Reform Party}} | |Felix Chong Kat Fah ([[Parti Reformasi Negeri|STAR]]) |align="right" | 152 |1.29% |- |{{Party shading/Independent}} | |Marcel Jude Ms Joseph ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 14 |0.12% |- |rowspan=4|2018 |rowspan=4 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=4| {{nowrap|'''Christina Liew'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=4 align="right" | '''8,174''' |rowspan=4| '''57.04%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yee Moh Chai]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" | 5,220 |36.43% |rowspan=4|14,729 |rowspan=4|2,954 |rowspan=4|76.40% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Lim Kat Chung ([[Parti Progresif Sabah|SAPP]]) |align="right" | 598 |4.17% |- |bgcolor="{{Sabah Native Co-operation Party/meta/shading}}" | |Len Lip Fong ([[Sabah Native Co-operation Party|PKAN]]) |align="right" | 244 |1.70% |- |{{Party shading/Independent}} | |Chan Chee Ching ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 94 |0.66% |- |rowspan=8|2020 |rowspan=8|'''N20 [[Api-Api (kawasan negeri)|Api-Api]]''' |rowspan=8 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=8| {{nowrap|'''Christina Liew'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=8 align="right" |'''7,796''' |rowspan=8| '''67.80%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |[[Yee Moh Chai]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |2,449 |21.29% |rowspan=8|11,499 |rowspan=8|5,347 |rowspan=8|60.05% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Pang Yuk Ming ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" |431 |3.75% |- |bgcolor="{{Liberal Democratic Party (Malaysia)/meta/color}}" | |[[Chin Su Phin]] ([[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]) |align="right" |317 |2.76% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Lo Yau Foh ([[Sabah People's Unity Party|PPRS]]) |align="right" |280 |2.43% |- |bgcolor=blue | |Chong Tze Kiun ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]) |align="right" |97 |0.84% |- |{{Party shading/Independent}} | |Sim Sie Hong ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" |72 |0.63% |- |{{Party shading/Independent}} | |Ng Chun Sua ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" |41 |0.36% |- |{{Party shading/Independent}} | |Marcel Jude ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" |16 |0.14% |} == Anugerah == * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2024) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (P.G.D.K.) – '''Datuk''' (2018) == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Facebook|christinaliewchinjin}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Pakatan Harapan}} {{Parti Keadilan Rakyat}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1953|}} [[Kategori:Ahli politik wanita Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Anggota wanita Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli wanita Dewan Undangan Negeri Malaysia]] [[Kategori:Ahli wanita Dewan Rakyat Malaysia]] [[Kategori:Timbalan Ketua Menteri Sabah]] gv5mdky07dzz45zu5h770o4uj99zibd 6810054 6810052 2026-03-27T04:06:22Z Normal rookie 279720 6810054 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Christina Liew Chin Jin" dilencongkan di sini}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = Yang Berbahagia Datuk Seri Panglima | name = Christina Liew Chin Jin | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|sep=,|SPDK|PGDK}} | native_name = {{nobold|刘静芝}} | native_name_lang = zh-my | image = | imagesize = | smallimage = | caption = | order = | office3 = Menteri <br> Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar [[Sabah]] | term_start3 = 11 Januari 2023 | term_end3 = | predecessor3 = {{BN UMNO}} [[Jafry Ariffin]] | successor3 = | 1blankname3 = Ketua Menteri | 1namedata3 = [[Hajiji Noor]] | term_start4 = 16 Mei 2018 | term_end4 = 30 Julai 2020 | predecessor4 = {{BN UMNO}} [[Masidi Manjun]] | successor4 = {{BN UMNO}} [[Jafry Ariffin]] | 1blankname4 = Ketua Menteri | 1namedata4 = [[Mohd Shafie Apdal]] | constituency_AM5 = [[Api-Api (kawasan negeri)|Api-Api]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 6 Mei 2013 | term_end5 = | majority5 = 795 (2013)<br />2,954 (2018)<br />5,347 (2020) | predecessor5 = {{BN PBS}} [[Yee Moh Chai]] | successor5 = | office6 = Naib Presiden [[Pakatan Harapan]] | term_start6 = 11 September 2017 | term_end6 = | successor6 = | office7 = Pengerusi [[Pakatan Harapan]] Sabah | term_start7 = 11 September 2017 | term_end7 = 1 Disember 2024 | successor7 = [[Ewon Benedick]] | office9 = Ketua PKR Cabang [[Kota Kinabalu (kawasan persekutuan)|Kota Kinabalu]] | term_start9 = 2022 | term_end9 = | office10 = Pengerusi [[Parti Keadilan Rakyat]] Sabah | term_start10 = 2 Oktober 2016 | term_end10 = 2022 | predecessor10 = [[Lajim Ukin]] | successor10= [[Sangkar Rasam]] | constituency_MP11 = [[Tawau (kawasan persekutuan)|Tawau]], [[Sabah]] | parliament11 = Malaysia | term_start11 = 16 Julai 2018 | term_end11 = 10 Oktober 2022 | majority11 = 4,727 (PRU-14) | predecessor11 = {{BN PBS}} [[Mary Yap Kain Ching]] | successor11 = {{GRS PBS}} [[Lo Su Fui]] | office12 = Timbalan Ketua Menteri Sabah <ref>[http://www.sabah.gov.my/bip/?q=vip/801 Profil Timbalan Ketua Menteri Sabah]</ref> | term_start12 = <small>bersama</small><br>[[Wilfred Madius Tangau]]<br>[[Jaujan Sambakong]]<br>16 Mei 2018 | term_end12 = 30 Julai 2020 | monarch12 = | president12 = | primeminister12 = | governor12 = [[Juhar Mahiruddin]] | predecessor12 = | successor12 =[[Bung Moktar Radin]]<br>[[Jeffrey Kitingan]] | 1blankname12 = [[Ketua Menteri Sabah|Ketua Menteri]] | 1namedata12 = [[Mohd Shafie Apdal]] | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1952|9|14|df=y}} | birth_place = {{flag|British Hong Kong}} | death_date = | death_place = | nationality = Malaysia | party = {{PH PKR}} [[Parti Keadilan Rakyat]] | otherparty = <!--For additional political affiliations --> | parents = | spouse = Kurnadi Hadikusomo | relations = | children = | residence = | alma_mater = Bond University, Gold Coast, [[Australia]] | occupation = | profession = Peguam | religion = | signature = | website = | footnotes = }} YB Datuk Seri Panglima '''Christina Liew Chin Jin''' (lahir 14 September 1952) ialah ahli politik wanita [[Malaysia]] berketurunan [[Cina]]. Beliau kini berkhidmat sebagai Menteri Pelancongan Sabah dan ADUN {{DUN|Api-Api}}. Di peringkat parti beliau ialah Ahli Majlis Pimpinan Pusat (MPP) [[PKR]] (dilantik), Pengerusi Biro Politik [[PKR]] [[Sabah]] dan Ketua PKR Cabang {{Parlimen|Kota Kinabalu}}. == Kehidupan peribadi == Christina dilahirkan di [[Hong Kong British]] sebagai anak daripada ibu bapa Cina [[Hakka]]. Ibu bapanya berhijrah ke [[Tawau]] di bawah [[Jajahan Mahkota Borneo Utara]] ketika beliau berusia beberapa bulan.<ref name="Christina background">{{cite web|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=85745|title=Liew demands apology from NGO Sec|publisher=Daily Express|date=21 Jun 2013|access-date=17 Mei 2018}}</ref> Christina berkahwin dengan orang Cina Indonesia berketurunan [[Hokkien]] yang berhijrah ke Amerika Syarikat tetapi sering merantau untuk tinggal bersamanya dan anak-anak mereka.<ref name="Christina background"/><ref>{{cite web|url=http://www.theborneopost.com/2013/06/20/rci-member-shoots-down-claim-christina-liew-an-indonesian/|title=RCI member shoots down claim Christina Liew an Indonesian|author=Murib Morpi|publisher=The Borneo Post|date=20 Jun 2013|access-date=17 Mei 2018}}</ref> == Kontroversi dan kritikan == Christina mendapat kritikan daripada penduduk Tawau selaku Ahli Parlimen Tawau kerana dilihat kurang mengambil kisah berkenaan nasib penduduk Tawau. Menurut wakil penduduk, Christina didakwa jarang datang ke Tawau, dan dikatakan hanya pernah dilihat turun padang ketika [[Pilihan raya negeri Sabah 2020|pilihan raya negeri Sabah pada 2020]].<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/572121|title=MP Tawau: Lagi seminggu dua saya balik beri bantuan makanan|website=Malaysiakini|date=25 April 2021|access-date=26 April 2021}}</ref> Ketika meletusnya sebuah protes di [[Kampung Muhibbah Raya]], Tawau pada April 2021 susulan tekanan penduduk akibat [[Perintah Kawalan Pergerakan Diperketatkan]], Christina dikutuk oleh pihak pemuda PKR Sabah kerana menunda pemberian bantuan makanan selama 'seminggu dua' selepas protes tersebut.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/572144|title=Pemimpin AMK Sabah bidas MP Tawau isu bantuan diberi 'lagi seminggu dua'|website=Malaysiakini|date=25 April 2021|access-date=25 April 2021}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2022]], beliau akhirnya telah dikalahkan di Parlimen Tawau oleh calon muda dari [[Parti Bersatu Sabah]] (PBS), Tuan [[Lo Su Fui]] dengan menggunakan tiket [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS). Pada tahun 2014, Christina adalah salah satu daripada tiga orang yang diperintahkan untuk membayar ganti rugi kepada Borneo Samudera Sdn Bhd (BSSB) kerana mendorong peserta Skim Pekebun Kecil Bahagak secara salah untuk melanggar perjanjian usaha sama mereka (JVA) dengan BSSB.<ref>{{cite web|url=http://www.dailyexpress.com.my/news.cfm?NewsID=92625|title=Liew to pay record RM557mil|publisher=Daily Express|date=26 Oktober 2014|access-date=18 Mei 2018|quote=In the suit, BSSB as plaintiff had named Siti Rahfizah Mihaldin as first defendant, Samsuri Baharudin as second defendant and opposition PKR's Api Api Assemblywoman Christina Liew as the third defendant.|lang=en}}</ref> ==Sokongan Terhadap Hajiji== Pada 6hb Januari 2023, Pengerusi UMNO Sabah merangkap Timbalan Ketua Menteri Sabah dan ADUN {{DUN|Lamag}} bersama beberapa ADUN UMNO yang lain telah menarik sokongan terhadap [[Hajiji Noor]] sebagai [[Ketua Menteri Sabah]]. Hal ini disebabkan, tindakan beliau dan kesemua ADUN [[BERSATU]] telah keluar parti dan menyertai [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] (GAGASAN). Walau bagaimanapun terdapat beberapa ADUN UMNO yang bertindak kekal menyokong Hajiji seperti [[Shahelmey Yahya]], [[James Ratib]], [[Mohd Arsad Bistari]], [[Jasnih Daya]] dan [[Yusof Yacob]] serta [[Andi Muhammad Suryady Bandy]] dan [[Harun Durabi]]. Christina Liew sebagai Pengerusi PH Sabah telah membawa 7 ADUN PH iaitu 4 DAP, 2 PKR dan 1 UPKO untuk menyokong Hajiji Noor sebagai Ketua Menteri Sabah. Tindakan 7 ADUN UMNO kekal menyokong Hajiji dengan sokongan 7 ADUN PH telah menyebabkan Hajiji memperoleh majoriti mudah untuk terus kekal sebagai KM Sabah. [[Perdana Menteri Malaysia]], [[Anwar Ibrahim]] merestui Hajiji Noor untuk kekal sebagai Ketua Menteri Sabah. [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia]], [[Ahmad Zahid Hamidi]] juga turun ke [[Sabah]] mengiringi PM bagi membincangkan hal ini dan mencadangkan agar sebuah Kerajaan Perpaduan dibentuk di Sabah. Walau bagaimanapun, berlaku rombakan kabinet Sabah yang mana [[Bung Moktar Radin]] telah digugurkan sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah dan Menteri Kerja Raya Sabah. Beliau telah digantikan oleh [[Shahelmey Yahya]] yang juga Ahli Parlimen {{Parlimen|Putatan}}. Beberapa ADUN UMNO yang berkhidmat sebagai Pembantu Menteri juga digugurkan. Kesan daripada sokongan ADUN PH, Christina Liew (PKR) dan [[Phoong Jin Zhe]] (DAP) masing-masing dilantik sebagai Menteri Pelancongan dan Kebudayaan Sabah dan Menteri Pembangunan Perindustrian Sabah. [[Tan Lee Fatt]] (DAP) dilantik sebagai Pembantu Menteri Kewangan Sabah dan [[Peto Galim]] (PKR) dilantik sebagai Pembantu Menteri Pertanian Sabah. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|access-date=18 Mei 2018}} Peratusan berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|access-date=18 Mei 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archive-date=17 May 2018|url-status=dead}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=2|1986 |rowspan=2|'''P151 [[Tawau (kawasan persekutuan)|Tawau]]''' |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|{{nowrap|Christina Liew}} ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |rowspan=2 align="right" |4,814 |rowspan=2|27.12% |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |'''Samson Chin Chee Tsu''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" |'''8,277''' |'''46.62%''' |rowspan=2|17,923 |rowspan=2|3,463 |rowspan=2|63.12% |- |{{Party shading/Independent}} | |[[Abdul Ghapur Salleh]] ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 4,663 |26.26% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya kecil Malaysia|2002]] |rowspan=2|'''P150 [[Gaya (kawasan persekutuan)|Gaya]]''' |rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=2|{{nowrap|Christina Liew}} ([[Parti Keadilan Nasional|KeADILan]]) |rowspan=2 align="right" |2,613 |rowspan=2|11.89% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Liew Teck Chan''' ([[Parti Progresif Sabah|'''SAPP''']]) |align="right" |'''15,639''' |'''71.19%''' |rowspan=2|22,100 |rowspan=2|11,923 |rowspan=2|44.71% |- |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |[[Hiew King Cheu]] ([[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) |align="right" | 3,716 |16.92% |- |rowspan=3|2008 |rowspan=3|'''P172 [[Kota Kinabalu (kawasan persekutuan)|Kota Kinabalu]]''' |rowspan=3 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=3|{{nowrap|Christina Liew}} ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |rowspan=3 align="right" |9,358 |rowspan=3|33.93% |{{Party shading/Democratic Action Party}} | |'''[[Hiew King Cheu]]''' ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) |align="right" |'''9,464''' |'''34.31%''' |rowspan=3|27,909 |rowspan=3|106 |rowspan=3|64.09% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Liew Teck Chan ([[Parti Progresif Sabah|SAPP]]) |align="right" | 8,420 |30.53% |- |{{Party shading/Independent}} | |Kong Yu Kiong ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 341 |1.24% |- |rowspan=3|2018 |rowspan=3|'''P190 [[Tawau (kawasan persekutuan)|Tawau]]''' |rowspan=3 {{Party shading/PKR}} | |rowspan=3|'''{{nowrap|Christina Liew}}''' ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=3 align="right" |'''21,400''' |rowspan=3|'''50.05%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Mary Yap Kain Ching|Yap Kain Ching]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |16,673 |39.00% |rowspan=3|43,734 |rowspan=3|4,727 |rowspan=3|73.20% |- |{{Party shading/PAS}} | |Mohamad Husain ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 2,518 |5.89% |- |{{Party shading/Sabah People's Hope Party}} | |Alizaman Jijurahman ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) |align="right" | 2,162 |5.06% |- |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]<ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n53 |title= N53 Senallang |publisher= [[Malaysiakini]] |access-date= 30 Mei 2020 |archive-date= 2018-06-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180616185230/https://undi.info/sabah/r18/N53 |url-status= dead }}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=4|2013 |rowspan=8|'''N15 [[Api-Api (kawasan negeri)|Api-Api]]''' |rowspan=4 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=4| {{nowrap|'''Christina Liew'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=4 align="right" | '''5,853''' |rowspan=4| '''49.64%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yee Moh Chai]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" | 5,058 |42.90% |rowspan=4|12,099 |rowspan=4|795 |rowspan=4|80.20% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Wong Yit Ming ([[Parti Progresif Sabah|SAPP]]) |align="right" | 713 |6.05% |- |{{Party shading/State Reform Party}} | |Felix Chong Kat Fah ([[Parti Reformasi Negeri|STAR]]) |align="right" | 152 |1.29% |- |{{Party shading/Independent}} | |Marcel Jude Ms Joseph ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 14 |0.12% |- |rowspan=4|2018 |rowspan=4 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=4| {{nowrap|'''Christina Liew'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=4 align="right" | '''8,174''' |rowspan=4| '''57.04%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Yee Moh Chai]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" | 5,220 |36.43% |rowspan=4|14,729 |rowspan=4|2,954 |rowspan=4|76.40% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Lim Kat Chung ([[Parti Progresif Sabah|SAPP]]) |align="right" | 598 |4.17% |- |bgcolor="{{Sabah Native Co-operation Party/meta/shading}}" | |Len Lip Fong ([[Sabah Native Co-operation Party|PKAN]]) |align="right" | 244 |1.70% |- |{{Party shading/Independent}} | |Chan Chee Ching ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" | 94 |0.66% |- |rowspan=8|2020 |rowspan=8|'''N20 [[Api-Api (kawasan negeri)|Api-Api]]''' |rowspan=8 {{Party shading/Keadilan}} | |rowspan=8| {{nowrap|'''Christina Liew'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=8 align="right" |'''7,796''' |rowspan=8| '''67.80%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |[[Yee Moh Chai]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |2,449 |21.29% |rowspan=8|11,499 |rowspan=8|5,347 |rowspan=8|60.05% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Pang Yuk Ming ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" |431 |3.75% |- |bgcolor="{{Liberal Democratic Party (Malaysia)/meta/color}}" | |[[Chin Su Phin]] ([[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]) |align="right" |317 |2.76% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Lo Yau Foh ([[Sabah People's Unity Party|PPRS]]) |align="right" |280 |2.43% |- |bgcolor=blue | |Chong Tze Kiun ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]) |align="right" |97 |0.84% |- |{{Party shading/Independent}} | |Sim Sie Hong ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" |72 |0.63% |- |{{Party shading/Independent}} | |Ng Chun Sua ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" |41 |0.36% |- |{{Party shading/Independent}} | |Marcel Jude ([[Bebas (ahli politik)|Bebas]]) |align="right" |16 |0.14% |} == Anugerah == * {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2024) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (P.G.D.K.) – '''Datuk''' (2018) == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Facebook|christinaliewchinjin}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Pakatan Harapan}} {{Parti Keadilan Rakyat}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Liew, Christina}} {{Kehidupan|1953|}} [[Kategori:Ahli politik wanita Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Anggota wanita Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli wanita Dewan Undangan Negeri Malaysia]] [[Kategori:Ahli wanita Dewan Rakyat Malaysia]] [[Kategori:Timbalan Ketua Menteri Sabah]] ayu5q7ein01fkqhk5jzpfc8bug39ith 0 906301 6810074 6080329 2026-03-27T04:41:05Z AyyanD 298271 6810074 wikitext text/x-wiki [[Fail:Drinking_glass_00118.gif|kiri|thumb|258x258px|Segelas air ''sparkling'' dengan buih yang terapung ke atas.]] '''Air berkarbonat''' ({{Jawi|ا{{hamzahtigasuku}}ير بركربونت}}), juga lazim dikenali sebagai '''air gas''', '''air belanda''','''<ref>{{Cite magazine|last=Rachmadita|first=Amanda|date=4 Apr 2023|title=Menghirup Sirup dan Air Belanda|url=https://historia.id/kultur/articles/menghirup-sirup-dan-air-belanda-PGaN2/page/1|magazine=Historia}}</ref>''' '''seltzer''', atau '''air bersoda''' ialah [[air]] yang mengandungi bahan gas [[karbon dioksida]] dengan tekanan tinggi. Air jenis ini barangkalinya mempunyai bahan penambah lain seperti [[natrium klorida]], [[natrium bikarbonat]] atau bahan-bahan lainnya. Air belanda hampir selalunya terdiri daripada air dan karbon dioksida tanpa bahan tambahan lain. [[Pengkarbonatan]] adalah proses menyebabkan air menjadi berbuih. Kebanyakan air belanda dijual ke dalam balutan botol sedia diminum seperti [[minuman ringan]], tetapi ia juga boleh disediakan di rumah dengan menggunakan alat pembuat soda. Air belanda pertama dicipta oleh [[Joseph Priestley]] pada tahun 1767 ketika beliau menemukan kaedah yang menyuntikkan air dengan karbon dioksida selepas menggantung mangkuk air di atas tong bir di tempat pembuatan bir di [[Leeds]], [[England]]. Beliau menulis mengenai "rasa kepuasan yang aneh" sewaktu meminum air tersebut, dan beliau kemudiannya menerbitkan sebuah laporan bertajuk ''Impregnating Water with Fixed Air'' (Mengisi Air dengan Udara Tetap Karbon Dioksida) pada tahun 1772.<ref>{{Cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/science/steve-jones/10153920/Our-fizzy-seas-of-soda-water.html|title=Our fizzy seas of soda water|date=21 September 2016|publisher=The Telegraph}}</ref> == Sifat kimia dan fizik == Gas [[karbon dioksida]] larut ke dalam air pada kepekatan rendah (0.2–1.0%) menghasilkan [[asid karbonik]] (H₂CO₃)<ref name="CO2Equilibrium">{{Cite web|url=http://www.thuisexperimenteren.nl/science/carbonaatkinetiek/Carbondioxide%20in%20water%20equilibrium.doc|title=Carbon Dioxide in Water Equilibrium, Page 1|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=23 Julai 2010}}</ref> berdasarkan tindak balas berikut: : H₂O (cecair) + CO₂ (gas) ⇌ H₂CO₃ (akueus) [[Asid]] yang terkandung dalam air ini memberikan sedikit rasa masam (disebabkan oleh [[asid karbonik]]). Aras [[pH]] antara 3 dan 4<ref name="ph">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=C0sO1gNFWLAC&lpg=PA210&dq=%22carbonated%20water%22%20ph&pg=PA210#v=onepage&q=%22carbonated%20water%22%20ph&f=false|title=Modern food microbiology|last=James Monroe Jay|last2=Martin J. Loessner|last3=David Allen Golden|publisher=シュプリンガー・ジャパン株式会社|year=2005|isbn=0-387-23180-3|page=210}}</ref> dikira antara keasidan jus epal dan jus oren tetapi kurang daripada asid perut. Tubuh badan manusia mengekalkan keseimbangan pH melalui [[homeostasis asid–bes]], dan ia tidak akan terganggu oleh pengambilan air berkarbonat yang kosong. Keasidan air ini akan dikurangkan jika [[Garam (kimia)|garam]] [[Kealkalian|alkali]] seperti natrium bikarbonat, kalium bikarbonat atau kalium sitrat ditambahkan ke dalamnya. == Kesan kepada kesihatan == Air berkarbonat memberikan sedikit kesan pada kesihatan manusia dengan sendirinya.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cIhPAwAAQBAJ&pg=PT998|title=Manual of Dietetic Practice|last=|first=|date=2014|publisher=John Wiley & Sons|year=|isbn=9781118760574|edition=ke-5|location=|page=998|pages=|access-date=19 Jun 2016}}</ref> Sifat air bergas agak berasid namun ia cepat dineutralkan oleh [[kelenjar liur]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QK6KdgOubbUC&pg=PA58|title=Advanced dental nursing|last=Ireland|first=Robert S. (eds)|date=2010|publisher=Wiley-Blackwell|year=|isbn=9781405192675|edition=ke-2|location=Chichester, U.K.|page=58|pages=|access-date=19 Jun 2016}}</ref> Minuman ringan ialah kira-kira 100 kali lebih menghakis kepada pelapisan gigi berbanding air berkarbonat biasa. Air ini boleh meningkatkan gejala kembung perut dan pengumpulan gas daripada [[Sindrom Rengsa Usus|sindrom rengsa usus]] akibat pelepasan karbon dioksida dalam saluran pencernaan.<ref name="edition.cnn.com">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2011/HEALTH/expert.q.a/05/06/carbonated.water.jampolis/|title=Expert Q&A - Can I drink carbonated water?|last=Jampolis|first=Melina|date=6 Mei 2011|website=CNN|publisher=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=15 Mac 2016}}</ref> Ia tidak tampak meninggalkan kesan pada penyakit refluks gastroesofagus.<ref>{{Cite journal|last=Johnson|first=T|last2=Gerson|first2=L|last3=Hershcovici|first3=T|last4=Stave|first4=C|last5=Fass|first5=R|date=Mac 2010|year=|title=Systematic review: the effects of carbonated beverages on gastro-oesophageal reflux disease.|url=|journal=Alimentary pharmacology & therapeutics|volume=31|issue=6|pages=607–14|doi=10.1111/j.1365-2036.2010.04232.x|pmid=20055784|via=}}</ref> Terdapat bukti sementaraan bahawa air berkarbonat boleh melegakan sukar buang air pada mereka yang pernah menghidap [[angin ahmar]].<ref>{{Cite journal|last=Coggrave|first=M|last2=Norton|first2=C|last3=Cody|first3=JD|date=13 Januari 2014|year=|title=Management of faecal incontinence and constipation in adults with central neurological diseases.|url=|journal=The Cochrane database of systematic reviews|volume=|issue=1|pages=CD002115|doi=10.1002/14651858.CD002115.pub5|pmid=24420006|via=}}</ref> == Rujukan == {{Reflist|30em}} [[Kategori:Kebudayaan British]] [[Kategori:Minuman ringan]] qnulhevxd0xfw9o8620slm7nua3tfv2 0 909815 6810124 6797879 2026-03-27T07:07:10Z ~2026-19223-95 393159 6810124 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Eyra Rahman |birth_name = Nor Zahirah binti Abdul Rahman |birth_date = {{birth year and age|1982}} |birth_place = [[Malaysia]] |occupation = Pengarah filem, penolong pengarah, penulis, penerbit |years_active = 2007–kini }} '''Nor Zahirah Abdul Rahman''' merupakan seorang pengarah filem dan televisyen Malaysia. Beliau diperkenalkan oleh penerbit [[Metrowealth Pictures]], [[David Teo]] menerusi program Skim Pengarah Muda MIG. Eyra merupakan pengarah wanita kedua yang diperkenalkan oleh MIG selepas [[Yana Samsudin]]. Beliau sebelum ini merupakan seorang eksekutif di [[Filem Negara Malaysia]]. ==Filemografi== ===Sebagai penolong pengarah=== ====Filem==== * ''[[Anak Halal]]'' (2007) * ''[[V3: Samseng Jalanan]]'' (2010) * ''[[Cun!]]'' (2011) ====Drama==== * ''Intan Asmara'' (2008) ===Sebagai pengarah=== ====Filem==== * ''[[Aku Terima Nikahnya]]'' (2012) * ''[[Dua Kalimah]]'' (2013) * ''[[Bencinta (filem)|Bencinta]]'' (2013) * ''[[Aku Pilih Kamu]]'' (2013) * ''[[Awak Nak Kahwin Dengan Saya?]]'' (2014) * ''[[Pengantin Malam]]'' (2014) * ''[[Gudang Kubur]]'' (2015)<ref>[http://www.sinarharian.com.my/hiburan/lagi-filem-seram-eyra-rahman-1.430028 Lagi filem seram Eyra Rahman] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 1 Februari 2018.</ref> * ''[[Badi (filem)|Badi]]'' (2015)<ref>[http://www.cinema.com.my/bm/articles/interviews_details.aspx?search=2015.i_eyrarahmantakletak_25737&title=Eyra-Rahman-tak-letak-sasaran-terhadap-Badi-#dOO5mkoeWVmbCYxZ.97 Eyra Rahman tak letak sasaran trhadap Badi] Cinema.com.my. Dicapai pada 1 Februari 2018.</ref> * ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' (2015) * ''[[Isteri Untuk Dijual]]'' (2015) * ''[[Kipidapp! Selamatkan Hari Jadi]]'' (2016) * ''[[Dorm Melati]]'' (2017) * ''[[Kolestrol vs Cinta]]'' (2017)<ref>[http://www.themalaymailonline.com/showbiz/article/eyra-rahman-i-want-tiz-to-be-malaysias-cameron-diaz Eyra Rahman: "I want Tiz to be Malaysia's Cameron Diaz] ''[[The Malay Mail]]''. Dicapai pada 1 Februari 2018.</ref> * ''[[M4M4]]'' (2020) * ''[[7 Minggu Sebelum Kahwin]]'' (2022) * ''Mustaqim'' (2024) ====Drama==== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Saluran TV ! Catatan |- | 2011 ! ''Suri Bakawali'' | [[TV9]] | |- | 2015 ! ''[[Ajaibnya Cinta]]'' | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Sha & Shah]] | rowspan="5"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | |- | 2017 ! ''[[Mencintaimu Mr. Photographer]]'' | |- | 2018 ! ''[[Sejuta Rasa Buat Adelia]]'' | |- | 2019-2020 ! ''[[Cemburu Seorang Perempuan]]'' | |- | 2020 ! ''[[Sang Pewaris]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Suamiku Lelaki Pendosa]]'' | |- ! ''Jiwa Wanita'' | [[TV9]] | |- ! ''[[Luka Di Hati Diya]]'' | [[TV1]] | |- | 2023-2024 ! ''[[Syurga Itu Bukan Mudah]]'' | rowspan="3"| [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Layang Layang Perkahwinan]]'' | |- ! ''[[Curang Tanpa Niat]]'' | |- | rowspan="3"| 2025 ! ''Wok'' | Sensasi | |- ! ''[[Thariq Ridzuwan: His Treasure]]'' | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Impiana: Karma]] | |- |} ===Drama Web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''[[I Love You, Stupid]]'' | rowspan="2"|[[Viu]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Anggun Mikayla]]'' | |- ! ''[[Senyawa (drama web)|Senyawa]]'' | [[IQiyi]] | |} ====Telefilem==== * ''[[Cekelat Semanis Honey]]'' (2017) * ''Nyanyuk'' (2022) * ''[[Angah (telefilem)|Angah]]'' (2022) * ''[[Amshar Bukan Asha]]'' (2022) * ''Dania'' (2022) * ''[[Mah (telefilem)|MAH]]'' (2025) * ''Sebatas Waktu'' (2026) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm5486112}} {{Eyra Rahman}} [[Kategori:Kelahiran 1982]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pengarah filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah filem wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Warga Filem Negara Malaysia]] k404bcn4afq1dtz1loxccv22zf50b9q 0 916036 6810155 5689643 2026-03-27T08:01:07Z ~2026-18984-54 393164 /* Manteri Bertauliah */ 6810155 wikitext text/x-wiki {{Bezakan|Menteri}}{{Politik Brunei}} '''Manteri''' merupakan salah satu golongan [[pembesar diraja Brunei]]. Ianya berkedudukan di bawah [[Cheteria]] dan yang di bawah sekali dalam hierarki pembesar. Terdapat dua kumpulan utama dalam golongan Manteri, iaitu Manteri Berchiri dan Manteri Bertauliah. Setiap orang yang diberikan kedudukan dalam golongan Manteri juga diberikan gelaran tertentu, biasanya dengan pangkal gelaran "[[Pehin]]", "[[Orang Kaya]]", "[[Datu]]", "Pengarah", "Mudim" dan sebagainya. Mereka juga dirujuk dalam pertuturan dan persuratan rasmi dengan [[rujukan kehormat]] tertentu, pada asasnya "Yang Dimuliakan Lagi Dihormati" atau "Yang Dimuliakan" bagi Manteri Berchiri dan "Yang Mulia" bagi Manteri Bertauliah.<ref name=":0">{{Cite book|title=Adat Istiadat Diraja Brunei|last=Al-Sufri|first=Mohd. Jamil|publisher=Jabatan Adat Istiadat Negara|year=2002|isbn=9991734228|location=Bandar Seri Begawan|pages=13}}</ref> Gelaran Manteri diberikan kepada orang biasa dan diadakan dalam suatu upacara, yang mana bagi pengurniaan gelaran Pehin Manteri, ianya dikenali dengan istilah "menyampiri gelaran".<ref>{{Cite book|title=Melayu Islam Beraja Menengah II|last=|first=|publisher=Jabatan Perkembangan Kurikulum|year=1998|isbn=9991722394|location=|pages=18}}</ref> == Hierarki == Golongan Manteri dibahagikan kepada dua kumpulan utama, iaitu Manteri Berchiri dan Manteri Bertauliah. === Manteri Berchiri === Manteri Berchiri merupakan Manteri yang dibacakan [[Chiri]] semasa upacara menyampiri gelaran. Ianya juga dikenali sebagai Pehin Manteri kerana Manteri-Manteri dalam kumpulan ini membawa gelaran "Pehin". Kedudukan dalam Manteri Berchiri adalah berdasarkan sistem [[Empat Lipatan]] iaitu sehingga lipatan tiga puluh dua. Walau bagaimanapun terdapat kedudukan-tambahan sama ada di atas atau di bawah tingkatan-tingkatan tertentu. Kedudukan-kedudukan dalam Manteri Berchiri adalah seperti berikut:<ref>{{Cite book|title=Adat Istiadat Diraja Brunei|last=Al-Sufri|first=Mohd. Jamil|publisher=Jabatan Adat Istiadat Negara|year=2002|isbn=9991734228|location=Bandar Seri Begawan|pages=579-592}}</ref> * Kepala Manteri * Kepala Manteri Ugama * Kepala Manteri 4 * Manteri Tambahan di Atas Manteri 4 * Manteri 4 * Manteri Dagang di Bawah Manteri 4 * Manteri 8 atau Manteri Pengalasan Besar * Manteri Ugama di Bawah Manteri 8 * Manteri Ugama Tambahan di Bawah Manteri Ugama (di bawah Manteri 8) * Manteri 16 atau Manteri Pengalasan Biasa * Manteri 32 atau Manteri Pengalasan Damit * Manteri Tambahan di Bawah Manteri 32 * Manteri (Dalam) Istana * Manteri Dagang di Bawah Manteri Istana * Manteri Ugama (Pehin Khatib) === Manteri Bertauliah === Berbeza dengan Manteri Berchiri, upacara pengurniaan gelaran bagi Manteri Bertauliah tidak menggunakan istilah "menyampiri" serta tidak dibacakan Chiri tetapi hanya dibacakan 'Tauliah'.<ref>{{Cite book|title=Melayu Islam Beraja Menengah II|last=|first=|publisher=Jabatan Perkembangan Kurikulum|year=1998|isbn=9991722394|location=|pages=19}}</ref> Kedudukan-kedudukan dalam Manteri Bertauliah adalah seperti berikut:<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.adat-istiadat.gov.bn/SiteCollectionDocuments/Senarai%20Gelaran/Manteri%20Pendalaman%20Dan%20Hulubalang.pdf|title=Manteri Pendalaman dan Hulubalang|last=|first=|date=2018-01-30|website=www.adat-istiadat.gov.bn|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-02-03}}</ref> * Mudim * Penglima * Perwira * Pahlawan * [[Patih|Pateh]] * Damong * Pengarah * Janang * Malek * Ketua Juru Laki * Juru Laki * Juru Bini * Kepala Manteri Pendalaman * Manteri Pendalaman atau Manteri Darat == Terasul == {{Utama|Terasul}} === Gelaran === {{Lihat juga|Senarai gelaran Manteri}} Perbezaan di antara gelaran bagi Manteri Berchiri dan Manteri Bertauliah adalah hanya Manteri Berchiri mempunyai pangkal gelaran "Pehin". Walau bagaimanapun, terdapat dua kedudukan dalam Manteri Berchiri yang tidak membawa gelaran "Pehin" iaitu kedudukan dalam Manteri Istana yang membawa gelaran "Seri Lela Pengiring Diraja" dan "Dayang-Dayang Diraja". Gelaran penuh bagi Manteri Berchiri ialah "Pehin" diikuti dengan frasa tambahan, yang mana frasa ini juga mungkin menggunakan gelaran-gelaran Manteri Bertauliah "Orang Kaya" dan "Datu" contohnya "Pehin Orang Kaya Pekerma Dewa" dan "Pehin Datu Lailaraja". Bagi Menteri Bertauliah, pangkal gelarannya adalah seperti nama kedudukan, contohnya "Pengarah" bagi Pengarah, "Mudim" bagi Mudim dan "Hulubalang Diraja" dan "Hulubalang Asgar" bagi Hulubalang. Walau bagaimanapun, pangkal gelaran bagi Manteri Pendalaman atau Manteri Darat ialah "Orang Kaya" dan "Datu" serta satu kedudukan membawa gelaran "Bendahari". Bagi kedudukan Pehin Khatib dan Mudim, penyandangnya adalah kerana jawatan dan apabila ianya telah bersara gelarannya ditambah dengan pangkal "Begawan".<ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.adat-istiadat.gov.bn/SiteCollectionDocuments/Senarai%20Gelaran/Pehin-Pehin%20Manteri%20Dan%20Manteri%20Ugama.pdf|title=Pehin-Pehin Manteri dan Manteri Ugama|last=|first=|date=2018-01-30|website=www.adat-istiadat.gov.bn|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2018-02-03}}</ref><ref name=":1" /> Oleh itu, "Pehin Khatib" menjadi "Begawan Pehin Khatib" dan "Mudim" menjadi "Begawan Mudim". === Rujukan kehormat === Rujukan-rujukan kehormat bagi Manteri-Manteri adalah seperti berikut:<ref name=":0" /> * "Yang Dimuliakan Lagi Dihormati" — Kepala Manteri, Kepala Manteri Ugama dan Kepala Manteri Empat * "Yang Dimuliakan" — Manteri Berchiri selainnya * "Yang Mulia" — Manteri Bertauliah Walau bagaimanapun, jika seseorang Manteri adalah ahli [[Majlis Mesyuarat Menteri-Menteri Kabinet]], Majlis Mesyuarat Negara atau Majlis Mesyuarat Diraja, rujukan kehormat baginya digantikan dengan "Yang Berhormat".<ref name=":2" /> == Lihat juga == * [[Wazir (Brunei)]] * [[Cheteria]] == Rujukan == <references /> == Bibliografi == * Mohd. Jamil Al-Sufri (2002). ''Adat Istiadat Diraja Brunei''. [[Bandar Seri Begawan]]: Jabatan Adat Istiadat Negara. {{ISBN|9991734228}}. * Jabatan Perkembangan Kurikulum (1998). ''Melayu Islam Beraja Menengah II''. [<nowiki/>[[Bandar Seri Begawan]]]: Jabatan Perkembangan Kurikulum. {{ISBN|9991722394}} [[Kategori:Manteri|*]] [[Kategori:Pembesar diraja Brunei]] [[Kategori:Adat istiadat diraja Brunei]] 34rjnfi6en9hau9jtzfjzf2qg8a6kjt 0 921161 6809826 6809478 2026-03-26T14:42:10Z Udin Azmi 248944 6809826 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Namron | birth_name = Shahili bin Abdan | birth_date = {{Birth date and age|1969|11|21}} | birth_place = [[Kangar]], [[Perlis]], [[Malaysia]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> | death_place = | alma_mater = [[ASWARA|Akademi Seni Budaya & Warisan Kebangsaan (ASWARA)]] | other_names = Namron, Tok Ayah | occupation = Pengarah, penulis skrip, pelakon, aktivis teater | years_active = 1989&ndash;kini | spouse = {{marriage|[[June Lojong]]|2004}} | children = 3 <!-- Jangan masukkan nama anak beliau di sini kerana mereka tidak terkenal. --> | relatives = | parents = }} '''Shahili Abdan''' atau lebih dikenali sebagai '''Namron''' (lahir 21 November 1969) merupakan seorang pengarah, penulis skrip dan pelakon lelaki [[Malaysia]] yang bergiat aktif untuk [[teater]], [[filem]] dan [[televisyen]]. Beliau bersama-sama dengan isterinya, [[June Lojong]], [[Syamsul Yusof]], [[Bront Palarae]], [[Shaheizy Sam]], [[Chew Kin Wah]], [[Zahiril Adzim]], [[Maya Karin]] dan [[Puteri Balqis]] telah disenaraikan sebagai salah seorang dari 10 pelakon popular yang berjaya meraih pengiktirafan di peringkat global oleh ''[[Harian Metro]]'' pada Jun 2018.<ref>{{cite news|author=Amirul Haswendy Ashari|date=30 Jun 2018|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2018/06/353173/harum-di-pentas-dunia|title=Harum di pentas dunia|publisher=[[Harian Metro]]|accessdate=30 Jun 2018}}</ref> Menerusi filem ''[[One Two Jaga]]'' (2018) arahan beliau,<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2018/09/13/one-two-jaga/|title=‘One Two Jaga’ sebuah karya mahal Nam Ron dan rakan-rakan|author=Shazryn Mohd Faizal|publisher=[[mStar Online]]|date=13 September 2018|accessdate=18 September 2018|archive-date=2018-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918091148/http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2018/09/13/one-two-jaga/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dailyseni.com/v4/one-two-jaga/|title=One, Two, Jaga: Nam Ron’s gritty film about foreign labourers is coming out this year!|author=Zim Ahmadi|publisher=The Daily Seni|date=6 Mac 2018|accessdate=15 Ogos 2018}}</ref> Namron meraih kemenangan besar di [[Festival Filem Malaysia ke-30]] dan [[Anugerah dan Festival Filem Antarabangsa ASEAN 2019]] apabila beliau telah memenangi trofi Pengarah Terbaik. Menurut beliau, pengiktirafan karya berkisar gejala rasuah dalam kalangan anggota polis melalui filem arahannya itu membuatkan beliau lebih berani menghasilkan karya yang ada "suara".<ref>Amirul Haswendy Ashari (4 April 2019). [https://www.hmetro.com.my/rap/2019/04/440693/berani-hasilkan-karya-ada-suara Berani hasilkan karya ada 'suara'] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 22 November 2019.</ref><ref>Amirul Haswendy Ashari (28 April 2019).[https://www.hmetro.com.my/rap/2019/04/449596/nam-ron-pengarah-terbaik-asean Nam Ron pengarah terbaik ASEAN] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 22 November 2019.</ref> ==Kehidupan peribadi== Namron dilahiran dan dibesarkan di [[Kangar]], [[Perlis]]. Beliau berkahwin dengan [[June Lojong]] dan dikurniakan tiga anak.<ref>Syarrizuan Abdul Rashid (24 September 2017). [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2017/09/329625/sedar-wajah-tak-jambu Sedar wajah tak 'jambu'] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 22 November 2017.</ref> Beliau ialah seorang yang menitik beratkan kedaulatan bahasa kebangsaan dan pernah bertutur bahasa kebangsaan ketika menghadiri forum teater di Jepun pada 2004 hingga 2008. Ketika menghadiri forum membicarakan filem arahannya ''[[One, Two, Jaga]]'' di New York Asian Film Festival (NYAFF), beliau bertutur sepenuhnya dalam bahasa Melayu.<ref>Norhayati Nordin (10 Ogos 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/08/366867/biar-mereka-tahu-bahasa-kita-nam-ron Biar mereka tahu bahasa kita - Nam Ron] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 22 November 2018.</ref> ==Kerjaya== ===Penglibatan awal=== Beliau mula melibatkan diri di dalam pentas teater pada 1989 dengan menyertai kumpulan teater AKSI<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/Hiburan/20140817/hi_09/Nam-Ron-minyak-hitam-jadi-bintang Nam Ron minyak hitam, jadi bintang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170425010335/http://ww1.utusan.com.my/utusan/Hiburan/20140817/hi_09/Nam-Ron-minyak-hitam-jadi-bintang |date=2017-04-25 }} ''[[Utusan Malaysia]]'' (17 Ogos 2014). Dicapai pada 22 November 2014.</ref> di [[Kangar]], [[Perlis]]. Semasa bersama kumpulan teater AKSI beliau terlibat dengan beberapa pementasan kecil sebagai pelakon. Hubungan beliau dengan group teater AKSI hanya selama dua tahun, perselisihan pandangan tentang pementasan teater telah mendorong beliau menubuhkan kumpulan teaternya sendiri pada tahun 1991 dengan menamakannya SEBATU. Ketika beliau bersama kumpulan teater SEBATU, dua buah teater telah dipentaskan di [[Kangar]], [[Perlis]] iaitu ''Jiwa'' (1992) dan ''Sel Terakhir'' (1994). Semasa pementasan teater ''Jiwa'', Nam Ron menjadi pengarah dan penulis skrip serta turut sama berlakon sementara di dalam pementasan ''Sel Terakhir'', beliau hanya mengarah dan menulis skripnya. ===Zaman pengajian=== Pada tahun 1994, beliau sekali lagi terpaksa meninggalkan SEBATU kumpulan yang beliau asaskan sendiri kerana melanjutkan pengajian di dalam teater di Akademi Seni Kebangsaan (ASK) yang sekarang ini lebih dikenali sebagai [[ASWARA]]. Beliau sudahpun berusia 25 tahun ketika menjejak kaki ke [[ASWARA|ASK]].<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/Hiburan/20140219/hi_01/Daripada-indie-ke-arus-perdana Daripada indie ke arus perdana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180226092730/http://ww1.utusan.com.my/utusan/Hiburan/20140219/hi_01/Daripada-indie-ke-arus-perdana |date=2018-02-26 }} ''[[Utusan Malaysia]]'' (19 Februari 2014). Dicapai pada 22 November 2014.</ref> Ketika di ASK beliau rapat dengan pensyarahnya yang juga merupakan Ketua Jabatan Teater di ASK iaitu Datuk Krishen Jit (克里申吉). Datuk Krishen Jit yang juga merupakan seorang pengarah teater bahasa inggeris dan salah seorang pengasas Five Arts Center secara tidak langsung menjadi mentor kepada Namron. Sepanjang tempoh pengajian di ASK, beliau menumpukan kepada kerja-kerja pengarahan, di antara teater-teater yang ditulis dan diarahkan olehnya adalah ''Main-Main Bersama Teater'' (1994), ''Kerana Anna'' (1995) dan ''Percakapan Seorang Aku'' (1995). Ketiga-tiga pementasan itu diadakan di kawasan kampus ASK dan penontonnya terdiri dari penuntut dan kakitangan ASK serta penonton dari luar yang terdiri dari pengemar teater. Kejayaan ketiga-tiga pementasan tersebut membuatkan beliau terus menghasilkan siri pementasannya. Pada tahun 1996 secara tidak rasmi Nam Ron telah menubuhkan kumpulan teaternya yang diberi nama Alternative Stage. Melalui Alternative Stage, beliau telah mementaskan sebuah skrip karya Dinsman (丁斯曼) berjudul ''Di Pulau Sa dan Di'', di ASK. Pementasan teater tersebut kemudiannya dijadikan teater keliling apabila dipentaskan di [[Kuching]], [[Sri Aman]], [[Sarikei]] dan [[Mukah]] di [[Sarawak]]. Dan, penamatnya diadakan di British Council, Kuala Lumpur. Pada tahun 1997, beliau telah digantung dari pengajiannya kerana tidak menyiapkan kerja krusus dan kembali semula ke ASK pada tahun berikutnya. Pada tahun 1998, melalui Alternative Stage beliau mementaskan sebuah lagi karya Dinsman iaitu ''Bukan Bunuh Diri'' dan pada tahun 1999 beliau mementaskan ''Look Back in Anger'' karya<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0112&pub=Utusan_Malaysia&sec=Sastera&pg=sa_04.htm Ijat generasi teater masa depan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180226094705/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0112&pub=Utusan_Malaysia&sec=Sastera&pg=sa_04.htm |date=2018-02-26 }} ''[[Utusan Malaysia]]'' (12 Januari 2002). Dicapai pada 22 November 2011.</ref> John Osborne sebagai projek akhir akademiknya di ASK. ===Penggiat teater=== Tamat pengajian Namron bersama rakannya Toemoe telah mendaftarkan Alternative Stage sebagai sebuah syarikat teater. Pada tahun 2000 beliau telah mengarahkan teater ''MISI'' tulisan bersama [[Faisal Tehrani]] di Mini Auditorium MTC. Kejayaan teater tersebut mendorong [[Dewan Bahasa dan Pustaka]] (DBP) menaja persembahan tersebut untuk dibawa ke [[Sabah]], Sarawak dan [[Pulau Pinang]]. Selepas teater ''Misi'', beliau telah mengarah dan menulis beberapa lagi teater bersama Alternative Stage antaranya adalah ''Proses'', ''Gedebe'' (2001),<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0430&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm Gedebe...pemikiran generasi muda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180226094823/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0430&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm |date=2018-02-26 }} ''[[Utusan Malaysia]]'' (30 April 2001). Dicapai pada 22 November 2010.</ref> ''Lembu'' (2002), ''Jangan Bunuh Sam'' karya [[Zakaria Ariffin]] (2003), ''Matderihkolaperlih'' (2003), ''Aku Nak Jadi Bintang'' (2004), ''Laut lebih Indah dari Bulan'', Projek kolaborasi ''Ka Si Pe Cah'' (2006), ''Alih Punggong'' (2007). ''Matderihkolaperlih'' telah dipentaskan di [[Singapura]] di bawah projek beg galas, projek kolaborasi antara pengiat teater [[Singapura]] dan [[Malaysia]]. Manakala melalui projek Kolaborasi ''Ka Si Pe Cah'', beliau yang mementaskan karya WIP telah berkolaborasi bersama pengiat teater bahasa Cina iaitu Loh Kok Man dan penggiat teater bahasa Inggeris, Jo Kukathas telah mementaskannya di Malaysia dan [[Tokyo]], [[Jepun]]. Sepanjang tempoh ini juga beliau telah mengikuti suatu program yang dinamakan Asian Theatre Practice 1, bermula dari tahun 2003 hingga 2005 dan Asian Theatre Practice 2 bermula 2007 hingga 2008. Kedua-dua program tersebut diadakan di Tokyo, Jepun selain di [[Filipina]] dan [[Indonesia]]. Bagi memastikan kesinambungan kerja-kerja teater dilaksanakan oleh generasi selepasnya, beliau bersama beberapa karyawan muda teater seperti Ayam Fared, [[Zahiril Adzim]], Khairunazwan Rodzy, Khairil Ridzuan dll telah menubuhkan [[Rumah Anak Teater]] (RAT) dan Nam Ron bertindak sebagai pengarah artistik.<ref>Najiy Jefri (25 September 2017). [https://www.hmetro.com.my/utama/2017/09/266525/tahun-gemilang-namron Tahun gemilang Namron] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 1 Oktober 2017.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="3"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pelakon ! Pengarah ! Penulis skrip |- | rowspan="3" | 2003 ! ''[[Paloh (filem)|Paloh]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Ahmad | Filem pertama |- ! ''[[Gedebe]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | Filem arahan pertama |- ! ''[[The Big Durian]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Dirinya sendiri | |- | 2005 ! ''[[Tokyo Magic Hour]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pencerita | |- | 2006 ! ''[[Gubra (filem)|Gubra]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Li @ Pak Bilal | |- | 2008 ! ''[[Histeria (filem)|Histeria]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Detektif Polis | |- | 2009 ! ''[[Gadoh (filem)|Gadoh]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Azman | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Berkelana: Year Without a Summer'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Azam | |- ! ''[[Aku Tak Bodoh]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Jaafar | |- | rowspan="3" | 2011 ! ''Jalan Pintas'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Misteri Jalan Lama]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Botak | |- ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Hassan | Filem langganan Astro Citra Eksklusif |- | rowspan="3" | 2012 ! ''[[Bunohan (filem)|Bunohan]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pok Wah | |- ! ''[[Chow Kit (filem)|Chow Kit]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Osman | |- ! ''[[29 Februari (filem)|29 Februari]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Encik Salam | |- | rowspan="4" | 2013 ! ''[[Langgar (filem)|Langgar]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Radzi | |- ! ''[[PSIKO : Pencuri Hati]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Ular (filem)|Ular]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Aziz | |- ! ''[[Kolumpo]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Lelaki Flat | Penampilan khas |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Pintu Neraka]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Inspektor Forensik | |- ! ''[[Terbaik dari Langit]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Cikgu Deris | Penampilan khas |- | 2015 ! ''[[Usop Wilcha Meghonjang Makhluk Muzium]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Maharaja Lela | |- | 2016 ! ''[[Redha (filem)|Redha]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Razlan | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Mencari Rahmat]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Razak | Filem bebas |- ! ''[[Balun (filem)|Balun]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Tok Penghulu | |- | rowspan="5" | 2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | ASP Talib | |- ! ''[[Munafik 2]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Rahman | Penampilan khas |- ! ''[[One, Two, Jaga]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{yes|Cerita}} | Dato' | Penampilan khas |- ! ''[[PASKAL (filem)|PASKAL]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Leftenan Komander Maznan | Pelakon undangan |- ! ''Orang Itu'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Penjaga Gelandangan | |- | rowspan="7" | 2019 ! ''[[Misteri Dilaila]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Imam Aziz | |- ! ''[[Till Death: Azalea's Wrath]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Shahidan | |- ! ''[[Warkah (filem)|Warkah]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Kamil | |- ! ''[[Dendam Pontianak]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Su'ut Din | Filem Singapura |- ! ''[[Suatu Ketika]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pak Sa'ad | |- ! ''[[Geran (filem)|Geran]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pak Nayan | |- ! ''[[WIRA (filem)|Wira]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Leftenan Komander Maznan | Penampilan kameo |- | rowspan="3" | 2020 ! ''[[Roh (filem)|Roh]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pemburu | |- ! ''[[Pasal Kau!]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Maznan | |- ! ''[[Saka Nan Sepi]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Othman | |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[18 Puasa Di Kampong Pisang]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Tyson | |- ! ''[[Prebet Sapu]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Penumpang Buta | |- ! ''Tarantula X'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Adam Mahfuz | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Spilt Gravy on Rice]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Nordin | Pelakon undangan |- ! ''[[Mat Kilau: Kebangkitan Pahlawan]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Haji Sulong Semantan | |- | rowspan="5" | 2023 ! ''[[Pulau (filem)|Pulau]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Azhan | |- ! ''Eraser'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Ahmad | |- ! ''[[Walid (filem 2023)|Walid]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pak Ku | |- ! ''[[La Luna (filem)|La Luna]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Ayob | |- ! ''MagiK'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Dato' Mainan | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[Pendekar Awang: Darah Indera Gajah]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Haji Sulong Semantan | |- ! ''[[Harimau Malaya: The Untold Journey]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Aldi | |- | rowspan="3" | 2025 ! ''Mantera'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | |- ! ''[[Martabat: Misi Berdarah]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pak Anas | |- ! ''[[Qifarah (filem)|Qifarah]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pak Mat | |- | rowspan="3" |2026 ! ''[[Pemuja (filem)|Pemuja]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pak Erman | |- ! ''[[Polong (filem)|Polong]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | |- ! ''Nar'sata: Sekutu Setan'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | |- | rowspan="7"|TBA ! ''Padang Kertas'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | ''Pos-produksi'' |- ! ''Safari Mall'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | ''Pos-produksi'' |- ! ''Abang'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Pak Nayan | ''Pos-produksi'' |- ! ''Luka'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Salleh | ''Pos-produksi'' |- ! ''Dari Yong Peng Ke Kodiang'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | ''Pos-produksi'' |- ! ''Jejak Kabus'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | ''Pos-produksi'' |- ! ''Mojoku Hilang'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | ''Pos-produksi'' |- |} ===Filem pendek=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2002 ! ''6horts #5: Kamunting'' | Suara |- | 2016 ! ''Babi Berbau Melon Di Musim Sejuk'' | |- | 2017 ! ''Dari Hati'' | |- | 2018 ! ''Lelaki Yang Dirindui'' | Bapak |- | 2019 ! ''Cargo'' | Ayah |- | 2022 ! ''Ms. Pontianak'' | Aziz |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2007 ! ''Sadiq & Co'' | Lelaki misteri di koridor Mahkamah | [[NTV7|ntv7]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2008 ! ''Lima'' | Yazid | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[5 Jingga]]'' | Encik Jaafar | [[8TV]] | |- | 2009 ! ''[[Warkah Terakhir: Rosli Dhoby]]'' | Awang Ramli Mat Deli | [[Astro Citra]] | |- | 2012&ndash;2013 ! ''[[Dendam Sarakit]]'' | Pak Bado | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2013 ! ''[[Karlos]]'' | Rashid | |- | rowspan="2" |2014 ! ''Berpaling Dari Syurga'' | Rosli | [[TV2]] | |- ! ''Seludup'' | Tam | rowspan="2" | [[Astro Prima]] | |- |2017 !''Joni Togo'' | | |- | 2019–2020 ! ''[[Kampung People (musim 1)|Kampung People]]'' (Musim 1) | rowspan="2" | Tuan Suhaimi | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2020 ! ''[[Kampung People (musim 2)|Kampung People]]'' (Musim 2) | |- | 2022 ! ''[[Histeria The Series]]'' | Inspektor Ismail | [[Astro Citra]] | |- | 2022&ndash;2023 ! ''[[Kudeta (drama)|Kudeta]]'' | Hamid Nik Mohammad | [[Astro Ria]] | |- | 2023 ! ''Nak Dengar Cerita Hantu?'' | Pak Harun | DEGUP | |- | 2024 ! ''[[Framed]]'' | Aziz | [[Astro Premier]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | rowspan="2" | 2019&ndash;2021 ! ''[[Keluarga Baha Don]]'' | Awang Kebas | rowspan="2" | [[Viu]] | Drama web pertama |- ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' | Kapten Amirul | |- | 2020 ! ''[[KL Gangster: Underworld]]'' (Musim 2) | Mat Nor | [[WeTV]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Special Force: Anarchy]]'' | Tuan Amir | [[Disney+ Hotstar]] | |- ! ''[[Alter-Naratif]]'' | Jaafar | [[Viu]] | |- ! ''Entitled'' | Hamzah | [[Prime Video]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2008 ! ''Bernafas dalam Lumpur'' | Din | rowspan="2" | [[NTV7|ntv7]] | Telefilem pertama |- ! ''Kurus'' | Budi | |- | rowspan="2" |2011 ! ''Parit Jawa'' | Husaini | [[Astro Box Office]] | |- ! ''Balasan Mak Tiri'' | Roslan | [[Astro Prima]] | |- | 2012 ! ''Lembut Bukan Lelaki'' | Bapa | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" |2013 ! ''Budak Flat Jalan Bayan'' | Agus | rowspan="2" |[[TV9]] | |- ! ''Tetamu Maria'' | Azlan | |- | rowspan="5" |2014 ! ''Imam Bisu'' | Haji Jumiran | rowspan="2" |[[Astro Oasis]] | |- ! ''Al Kazzab'' | Hassan | |- ! ''Kerana Lemang'' | | rowspan="2" | [[TV2]] | |- ! ''Yassin Buat Bidadari'' | Kadir | |- ! ''Balqis'' | Jalil | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" |2016 ! ''Sehelai Songket Berbunga Penuh'' | Fadhil |- ! ''Rantai'' | Sudin | [[TV2]] |- ! ''Transmisi Kampung'' | Pak Din (Tok Dalang) | [[TV1]] | |- ! ''Sirat Al-Mustaqeem'' | Ustaz Muhammad | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="5" |2017 ! ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' | Talib | [[TV9]] | |- ! ''Janji'' | Amran | [[TV2]] | |- ! ''Che Pa'' | Che Pa @ Jaafar Kasim | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Jongkong'' | Wan Raja | rowspan="3" | [[Astro Citra]] | |- ! ''Hisyam dan 3 Hantutiyears'' | | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''Hamba Iblis'' | Halim | |- ! ''[[The Hantus]]'' | Bomoh | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | rowspan="2"|2020 ! ''Poster Wayang Terakhir'' | Ibrahim / Ayen | [[TV1]] | |- ! ''Ayahku Suparman'' | | [[TV Okey]] | |- | 2021 ! ''[[Hierarki (telefilem)|Hierarki]]'' | Pak Yus | [[Astro Ria]] | |- | 2022 ! ''Yang Soleh'' | Bahrin | [[TV2]] | |- | 2025 ! ''Mencari Tuhan Di Sebalik Dosa'' | | [[TV3]] | |- | 2026 ! ''Buru'' | Dato' Zack / Zakri | [[TV1]] | |- |} ===Telefilem web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''Pukul Mersing'' | Tok Ayah | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- |} ===Teater=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2011 ! ''Malam'' | |- | 2012 ! ''A Year Sithout Summer'' | |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Karya tercalon ! Keputusan |- | 2004 ! [[Festival Filem Malaysia ke-17]] | [[Pelakon Lelaki Terbaik (FFM)|Pelakon Lelaki Terbaik]] | ''Paloh'' | {{nom}} |- | 2011 ! [[Anugerah Skrin 2011]] | [[Pelakon Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|Pelakon Lelaki Terbaik (Drama)]] | ''Sanggul Beracun'' | {{nom}} |- | 2012 ! [[Anugerah Skrin 2012]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | ''Parit Jawa'' | {{won}} |- | 2014 ! Anugerah Skrin 2014 | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | ''Balqis'' | {{won}} |- | 2017 ! [[Festival Filem Malaysia ke-29]] | [[Pelakon Lelaki Terbaik (FFM)|Pelakon Lelaki Terbaik]] | ''Redha'' | {{won}} |- | 2018 ! [[Anugerah Skrin 2018]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik Filem | ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | {{won}} |- | rowspan="2" | 2019 ! [[Festival Filem Malaysia ke-30]] | [[Pengarah Terbaik (FFM)|Pengarah Terbaik]] | ''One Two Jaga'' | {{won}} |- ! [[Anugerah dan Festival Filem Antarabangsa ASEAN 2019]] | Pengarah Terbaik | ''One Two Jaga'' | {{won}} |- | 2021 ! [[Festival Filem Malaysia ke-31]] | [[Pelakon Lelaki Terbaik (FFM)|Pelakon Lelaki Terbaik]] | ''Roh'' | {{nom}} |- |} ==Bibliografi== * Namron (2009) ''Laut Lebih Indah Dari Bulan: Antologi Skrip Teater Namron'', Kuala Lumpur, Oxygen Media. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|1046595}} * {{Youtube|channel=UC_pY3EFSltalNhXuEkgmjVg|Channel Tok Ayah}} {{Nam Ron}} {{Pelakon Lelaki Terbaik (FFM)}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1969]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pengarah filem Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perlis]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon pentas Malaysia]] [[Kategori:Penulis skrip Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Lelaki Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2016]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2012,2014]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2018]] [[Kategori:Orang dari Kangar]] [[Kategori:Alumni Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] 5ngampy758jz0msw2spxsakf2zenjef 0 929760 6809882 6245628 2026-03-26T20:52:17Z Dostojewskij 136510 Kategori:Kematian 2026 6809882 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Lionel Jospin | honorific-suffix = | image = Fail:Lionel Jospin (835339651).jpg | office = {{flagicon|France}} [[Perdana Menteri Perancis]] | term_start = 2 Jun 1997 | term_end = 6 Mei 2002 | president = [[Jacques Chirac]] | predecessor = [[Alain Juppé]] | successor = [[Jean-Pierre Raffarin]] | office2 = Setiausaha Utama [[Parti Sosialis (Perancis)|Parti Sosialis]] | term_start2 = 1995 | term_end2 = 1997 | predecessor2 = [[Henri Emmanuelli]] | successor2 = [[François Hollande]] | term_start3 = 24 Januari 1981 | term_end3 = 12 Mei 1988 | predecessor3 = [[François Mitterrand]] | successor3 = [[Pierre Mauroy]] | office4 = Menteri Pendidikan Kebangsaan, Belia dan Sukan | term_start4 = 12 Mei 1988 | term_end4 = 2 April 1992 | predecessor4 = [[René Monory]] | successor4 = [[Jack Lang]] | birth_name = Lionel Jospin | birth_date = 12 Julai 1937 | birth_place = [[Meudon]], [[Perancis]] | party = [[Parti Sosialis (Perancis)|Parti Sosialis]] | spouse = [[Elisabeth Dannenmuller]] (bercerai) <br/> [[Sylviane Agacinski]] | children = 3 | alma_mater = [[École nationale d'administration]] <br /> [[Institut d'Études Politiques de Paris]] | signature = Lionel_Jospin_signature.svg }} '''Lionel Jospin''' (lahir 12 Julai 1937) merupakan ahli politik [[Perancis]] yang pernah menegang jawatan Perdana Menteri tahun 1997 sehingga 2002. Beliau pernah bertanding dalam pilihan presiden pada tahun 1995 dan 2002, tahun 1995 sedikit didahului oleh [[Jacques Chirac]]. Tahun 2002 ketika beliau bertanding semula, beliau tersingkir daripada pusingan pertama dan membuat keputusan bahawa beliau akan mengundurkan diri daripada bidang politik. == Kehidupan awal == Lionel Jospin dilahirkan di [[Meudon]], salah sebahagian [[Paris]], pada hari 12 Julai 1937. Beliau berkelulusan dari [[Institut d'Études Politiques de Paris]] dan [[École nationale d'administration]]. Pada masa muda beliau mengambil khidmat negara di [[Trier]], [[Jerman]]. == Bidang politik == Jospin mendapat pekerjaan di Kementerian Luar Negeri pada tahun 1965. Beliau lalu masuk [[Parti Sosialis (Perancis)|Parti Sosialis]] (PS) pada tahun 1971, beriringan dengan [[François Mitterrand]] yang bakal menjadi Presiden Republik. Posisinya dalam parti terus meningkat ke atas, dan apabila Mitterrand menang dalam pilihan presiden tahun 1981, beliau disangka sebagai bakan Perdana Menteri. Namun, ia tidak pernah jadi sehingga kematian Mitterrand. Malah, pada awal tahun 1981 beliau berjaya menjadi Ketua PS, dan memegang jawatan berikutnya sehingga 1988, tatkala Mitterrand dipilih semula. Setelah itu, beliau dilantik sebagai Menteri Sukan, dan juga Menteri Pendidikan Kebangsaan. Tahun 1995 berada pilihan presiden lagi, Jospin bertanding dalam primer PS. Beliau mendapat 65.85% mendahului [[Henri Emmanuelli]] yang sekadar mendapat 34.15% sahaja. Sebagai calon Presiden PS, beliau bertanding dengan Jacques Chirac dari [[Perhimpunan untuk Republik]] (RPR). Dalam pusingan pertama, Jospin berdarjat pertama mendapat 23.30%. Walau bagaimanapun, beliau kecundang didahului Chirac yang mendapat 52.64%.<ref>{{Cite web |url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0504&pub=Utusan_Malaysia&sec=Luar_Negara&pg=lu_04.htm |title=salinan arkib |access-date=2018-05-10 |archive-date=2018-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510123938/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0504&pub=Utusan_Malaysia&sec=Luar_Negara&pg=lu_04.htm |url-status=dead }}</ref> Setelah kecundangan tersebut, beliau dipilih semula sebagai Ketua PS. Populariti Chirac mula terjatuh ke bawah tanah, masa ini Jospin sebagai ketua memimpin partinya. Dalam pilihan raya umum tahun 1997, PS menang besar dan beliau dilantik sebagai Perdana Menteri. Dalam masa ini, sebagai ''de facto'' pemimpin negara, beliau mendapat populariti yang amat tinggi. Tahun 2002 sebelum pilihan presiden, Jospin dipilih semula sebagai calon Presiden PS dan bertanding dengan Chirac semula. Tingginya populariti beliau, dan ramai rakyat Perancis ingin dan sangka bahawa Jospin sebagai bakal presiden. Kali ini beliau betul-betul pasti sebagai bakal presiden. Namun, masa itu ekonomi dan keselamatan negara dalam kesusahan, dan ia melakukan calon-calon sosialis yang minoriti bertanding juga. Lagipun, [[Jean-Marie Le Pen]], calon [[Barisan Nasional (Perancis)|Barisan Nasional]] (FN) dan ahli politik rasis kanan jauh, meninggi populariti dengan hasutan yang keras. Dalam perceraian sosialis dan hasutan kuasa rasis, Jospin mendapat 16.18% berdarjat ketiga, membuat beliau tersingkir daripada pusingan pertama.<ref>{{Cite web |url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0424&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_08.htm |title=salinan arkib |access-date=2018-05-10 |archive-date=2018-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510122500/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0424&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_08.htm |url-status=dead }}</ref> Rakyat Perancis terperanjat atas keputusan ini kerana keputusan yang tidak pernah disangka oleh sesiapa pun. Hal ini masih diingat oleh jutaan rakyat Perancis, sebagai "[[Pilihan Presiden Perancis 2002|Peristiwa 21 April]]". Jospin mengakui bahawa beliau akan mengundurkan diri daripada bidang politik. {{Petikan|Jika anggarannya benar sefikiran kita, keputusan pusingan pertama pilihan presiden ini bagai kilat. Sambil kanan jauh mendapat jumlah 20% dan kita terpaksa memilih satu antara dua calon berhaluan kanan, ianya tanda yang membimbangkan Perancis dan juga tanda bahaya kepada demokrasi. ... Kerana hasutan kanan jauh dan perceraian kiri, saya membuat keputusan sebagai tanggungjawab atas kecundangan ini, bahawa saya akan mengundurkan diri daripada bidang politik selepas pilihan presiden tamat.}} Sesudah itu, Jospin tidak menunjukkan kehidupan peribadi. Malah, beliau masih lagi dianggap sebagai bakal calon presiden PS untuk pilihan tahun 2007. Buku karya beliau keluaran 2005 buat rakyat mengharapkan kepulangan Jospin. Dalam primer PS tahun 2006, beliau kata bahawa beliau barangkali bertanding dalam primer berikutnya jika rakyat ingini. Walau bagaimanapun, kali ini keadaannya tidak baik untuk beliau kerana didahului [[Ségolène Royal]] dalam pengundian. Akhirnya, beliau mengakui tidak akan bertanding untuk "tidak ceraikan", tetapi sokongkan sepenuhnya Royal yang menang dalam primer tersebut. == Kehidupan peribadi == Jospin pernah berkahwin dengan Élisabeth Dannenmuller namun tidak dikurniakan anak, lalu bercerai. Beliau lalu berkahwin semula dengan [[Sylviane Agacinski]], bekas isteri kepada [[Jacques Derrida]], dan dikurniakan dua anak - Hugo dan Eva. Eva kini bekerja sebagai artis dan pereka bentuk. == Pautan luar == <references /> {{DEFAULTSORT:Jospin, Lionel}} [[Category:Kelahiran 1937]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Category:Orang hidup]] [[Category:Perdana Menteri Perancis]] [[Category:Ahli politik Perancis]] 9toyavl97jaivu6olyx8t5lw8ar7drr 10 930371 6810126 6521446 2026-03-27T07:09:22Z ~2026-18959-63 393160 6810126 wikitext text/x-wiki {{sidebar | name = Kerabat Diraja Perlis | class = collapsible <includeonly>collapsed</includeonly> | titlestyle = font-size:88%; line-height:150%; background:lavender; | title = <div style="padding:0 3em">{{resize|150%|[[Raja Perlis|Kerabat<br>Jamalullail]]}}</div> | image = [[Fail:Coat of arms of Perlis.svg|140px]] | contentstyle = text-align:left; border-top:1px #aaa solid; | content1 = '''[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail|DYMM Raja]]'''<br/>[[Tengku Fauziah binti Almarhum Tengku Abdul Rashid|DYMM Raja Perempuan]] * [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail|DYTM Raja Muda]]<br/>[[Tuanku Lailatul Shahreen Akashah Khalil|DYTM Raja Puan Muda]] ** [[Sharifah Khatreena Nuraniah|YAM Sharifah Khatreena Nuraniah Jamalullail]] ** [[Sharifah Farah Adriana|YAM Sharifah Farah Adriana Jamalullail]] ** [[Syed Sirajuddin Areeb Putra|YAM Syed Sirajuddin Areeb Putra Jamalullail]] * [[Sharifah Fazira|YAM Tengku Puteri Mahkota]]<br/>YABhg. Dato' Paduka Mohammad Yaacob bin Dato' Seri Azizul Hassan ** YM Puteri Nurlin Syazwani | content2 = YAM Tengku Syarif Bendahara<br/>YM Tengku Puan Bendahara * YM Syed Mashafuddin Jamalullail<br/>YM Sharifah Lubnah Jamalullail * YM Sharifah Basma Alawiya Jamalullail<br/>YBhg. Encik Faizal ** Muhammad Azim Ilyas ** Ilnas Aisha ** Inara * YM Sharifah Bahiya Abla Jamalullail * YM Sharifah Bashira Asma Jamalullail | content3 = YAM Tengku Syarif Temenggong<br/>YM Che Puan Temenggong * YDM Syed Budriz Putra Jamalullail, Engku Maharaja Lela Setia Paduka Selangor<br/>YM Tengku Aressa Helanie binti Tengku Abdul Halim ** YM Syed Aqil Harryth Jamalullail ** YM Sharifah Allyssa Hanis Jamalullail * YM Sharifah Rima Irwani Jamalullail<br/> ** Wan Putra Muhammad Khalil ** Wan Putri Khadija * YM Sharifah Amelia Safina Jamalullail * YM Sharifah Nurul Afzan Jamalullail * YM Sharifah Selena Jamalullail | content4 = [[Syed Razlan Syed Putra Jamalullail|YAM Tengku Syarif Laksamana]]<br/>YM Tengku Puan Laksamana * YM Syed Muhammad Hazrain Jamalullail<br/>Halina binti Abdul Halim ** YM Syed Hazriq Jamalullail ** YM Syed Hazriv Jamalullail * YM Syed Muhammad Hafiz Jamalullail * YM Sharifah Razlin Jamalullail * YM Sharifah Raihan Jamalullail | content5 = [[Syed Zainol Anwar Syed Putra Jamalullail|YAM Tengku Syarif Panglima]]<br/>YAM Tengku Puan Panglima * YDM Dato' Syed Haizam Hishamuddin Putra Jamalullail, Engku Panglima Setia Diraja Selangor<br/>YBhg. Datin Nurlin binti Dato' Seri Mohd Salleh **Sharifah Nur Alara Budriah Jamalullail **Syed Azlan Salahuddin Putra Jamalullail **Sharifah Nur Zahra Hatijah Jamalullailʼn **Sharifah Nur Ilana Bainunsafia Jamalullail * YM Syed Jufri Dhiauddin Putra Jamalullail **YM Syed Ayden Husain Mateen Aziz Putra Jamalullail * YM Datin Dr. Sharifah Eliza Cornelia Putri Jamalullail<br/>YTM Dato' Dr. Tunku Muzafar Shah ** YM Tunku Inaya Rahimah | content6 = YAM Dato’ Seri Syed Zainal Rashid | content7 = YAM Dato’ Seri Syed Azni Jamalullail<br/>YM Dato' Paduka Tengku Ilham Malina binti Tengku Arif Temenggong Tengku Haji Abdul Aziz * YM Syed Fariz Naqiuddin Jamalullail * YM Syed Haniff Jamalullail * YM Sharifah Zarina Tasha Jamalullail | content8 = YAM Dato’ Seri Syed Badlishah Jamalullail<br/>YBhg. Datin Seri Fazlyn binti Ahmad * YM Syed Fezriq Jamalullail * YM Syed Felsharn Jamalullail * YM Syed Fernarsh Jamalullail * YM Sharifah Felucia Aneetra Delfea Jamalullail * YM Syed Fedriel Putra Jamalullail }}<noinclude> [[Kategori:Templat Perlis]] [[Kategori:Templat kerabat diraja Asia|Perlis]] [[Kategori:Templat pemerintahan beraja Malaysia]] </noinclude> 7agqn6opsah7lkmcqiv19pfx3we1mrh 6810128 6810126 2026-03-27T07:11:50Z ~2026-18959-63 393160 6810128 wikitext text/x-wiki {{sidebar | name = Kerabat Diraja Perlis | class = collapsible <includeonly>collapsed</includeonly> | titlestyle = font-size:88%; line-height:150%; background:lavender; | title = <div style="padding:0 3em">{{resize|150%|[[Raja Perlis|Kerabat<br>Jamalullail]]}}</div> | image = [[Fail:Coat of arms of Perlis.svg|140px]] | contentstyle = text-align:left; border-top:1px #aaa solid; | content1 = '''[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail|DYMM Raja]]'''<br/>[[Tengku Fauziah binti Almarhum Tengku Abdul Rashid|DYMM Raja Perempuan]] * [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail|DYTM Raja Muda]]<br/>[[Tuanku Lailatul Shahreen Akashah Khalil|DYTM Raja Puan Muda]] ** [[Sharifah Khatreena Nuraniah|YAM Sharifah Khatreena Nuraniah Jamalullail]] ** [[Sharifah Farah Adriana|YAM Sharifah Farah Adriana Jamalullail]] ** [[Syed Sirajuddin Areeb Putra|YAM Syed Sirajuddin Areeb Putra Jamalullail]] * [[Sharifah Fazira|YAM Tengku Puteri Mahkota]]<br/>YABhg. Dato' Paduka Mohammad Yaacob bin Dato' Seri Azizul Hassan ** Puteri Nurlin Syazwani | content2 = YAM Tengku Syarif Bendahara<br/>YM Tengku Puan Bendahara * YM Syed Mashafuddin Jamalullail<br/>YM Sharifah Lubnah Jamalullail * YM Sharifah Basma Alawiya Jamalullail<br/>YBhg. Encik Faizal ** Muhammad Azim Ilyas ** Ilnas Aisha ** Inara * YM Sharifah Bahiya Abla Jamalullail * YM Sharifah Bashira Asma Jamalullail | content3 = YAM Tengku Syarif Temenggong<br/>YM Che Puan Temenggong * YDM Syed Budriz Putra Jamalullail, Engku Maharaja Lela Setia Paduka Selangor<br/>YM Tengku Aressa Helanie binti Tengku Abdul Halim ** YM Syed Aqil Harryth Jamalullail ** YM Sharifah Allyssa Hanis Jamalullail * YM Sharifah Rima Irwani Jamalullail<br/> ** Wan Putra Muhammad Khalil ** Wan Putri Khadija * YM Sharifah Amelia Safina Jamalullail * YM Sharifah Nurul Afzan Jamalullail * YM Sharifah Selena Jamalullail | content4 = [[Syed Razlan Syed Putra Jamalullail|YAM Tengku Syarif Laksamana]]<br/>YM Tengku Puan Laksamana * YM Syed Muhammad Hazrain Jamalullail<br/>Halina binti Abdul Halim ** YM Syed Hazriq Jamalullail ** YM Syed Hazriv Jamalullail * YM Syed Muhammad Hafiz Jamalullail * YM Sharifah Razlin Jamalullail * YM Sharifah Raihan Jamalullail | content5 = [[Syed Zainol Anwar Syed Putra Jamalullail|YAM Tengku Syarif Panglima]]<br/>YAM Tengku Puan Panglima * YDM Dato' Syed Haizam Hishamuddin Putra Jamalullail, Engku Panglima Setia Diraja Selangor<br/>YBhg. Datin Nurlin binti Dato' Seri Mohd Salleh **Sharifah Nur Alara Budriah Jamalullail **Syed Azlan Salahuddin Putra Jamalullail **Sharifah Nur Zahra Hatijah Jamalullailʼn **Sharifah Nur Ilana Bainunsafia Jamalullail * YM Syed Jufri Dhiauddin Putra Jamalullail **YM Syed Ayden Husain Mateen Aziz Putra Jamalullail * YM Datin Dr. Sharifah Eliza Cornelia Putri Jamalullail<br/>YTM Dato' Dr. Tunku Muzafar Shah ** YM Tunku Inaya Rahimah | content6 = YAM Dato’ Seri Syed Zainal Rashid Jamalullail | content7 = YAM Dato’ Seri Syed Azni Jamalullail<br/>YM Dato' Paduka Tengku Ilham Malina binti Tengku Arif Temenggong Tengku Haji Abdul Aziz * YM Syed Fariz Naqiuddin Jamalullail * YM Syed Haniff Jamalullail * YM Sharifah Zarina Tasha Jamalullail | content8 = YAM Dato’ Seri Syed Badlishah Jamalullail<br/>YBhg. Datin Seri Fazlyn binti Ahmad * YM Syed Fezriq Jamalullail * YM Syed Felsharn Jamalullail * YM Syed Fernarsh Jamalullail * YM Sharifah Felucia Aneetra Delfea Jamalullail * YM Syed Fedriel Putra Jamalullail }}<noinclude> [[Kategori:Templat Perlis]] [[Kategori:Templat kerabat diraja Asia|Perlis]] [[Kategori:Templat pemerintahan beraja Malaysia]] </noinclude> 4dmdfq3dge6ecmg6tkmmywd4zllcvz5 6810129 6810128 2026-03-27T07:12:49Z ~2026-18959-63 393160 6810129 wikitext text/x-wiki {{sidebar | name = Kerabat Diraja Perlis | class = collapsible <includeonly>collapsed</includeonly> | titlestyle = font-size:88%; line-height:150%; background:lavender; | title = <div style="padding:0 3em">{{resize|150%|[[Raja Perlis|Kerabat<br>Jamalullail (Perlis)]]}}</div> | image = [[Fail:Coat of arms of Perlis.svg|140px]] | contentstyle = text-align:left; border-top:1px #aaa solid; | content1 = '''[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail|DYMM Raja]]'''<br/>[[Tengku Fauziah binti Almarhum Tengku Abdul Rashid|DYMM Raja Perempuan]] * [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail|DYTM Raja Muda]]<br/>[[Tuanku Lailatul Shahreen Akashah Khalil|DYTM Raja Puan Muda]] ** [[Sharifah Khatreena Nuraniah|YAM Sharifah Khatreena Nuraniah Jamalullail]] ** [[Sharifah Farah Adriana|YAM Sharifah Farah Adriana Jamalullail]] ** [[Syed Sirajuddin Areeb Putra|YAM Syed Sirajuddin Areeb Putra Jamalullail]] * [[Sharifah Fazira|YAM Tengku Puteri Mahkota]]<br/>YABhg. Dato' Paduka Mohammad Yaacob bin Dato' Seri Azizul Hassan ** Puteri Nurlin Syazwani | content2 = YAM Tengku Syarif Bendahara<br/>YM Tengku Puan Bendahara * YM Syed Mashafuddin Jamalullail<br/>YM Sharifah Lubnah Jamalullail * YM Sharifah Basma Alawiya Jamalullail<br/>YBhg. Encik Faizal ** Muhammad Azim Ilyas ** Ilnas Aisha ** Inara * YM Sharifah Bahiya Abla Jamalullail * YM Sharifah Bashira Asma Jamalullail | content3 = YAM Tengku Syarif Temenggong<br/>YM Che Puan Temenggong * YDM Syed Budriz Putra Jamalullail, Engku Maharaja Lela Setia Paduka Selangor<br/>YM Tengku Aressa Helanie binti Tengku Abdul Halim ** YM Syed Aqil Harryth Jamalullail ** YM Sharifah Allyssa Hanis Jamalullail * YM Sharifah Rima Irwani Jamalullail<br/> ** Wan Putra Muhammad Khalil ** Wan Putri Khadija * YM Sharifah Amelia Safina Jamalullail * YM Sharifah Nurul Afzan Jamalullail * YM Sharifah Selena Jamalullail | content4 = [[Syed Razlan Syed Putra Jamalullail|YAM Tengku Syarif Laksamana]]<br/>YM Tengku Puan Laksamana * YM Syed Muhammad Hazrain Jamalullail<br/>Halina binti Abdul Halim ** YM Syed Hazriq Jamalullail ** YM Syed Hazriv Jamalullail * YM Syed Muhammad Hafiz Jamalullail * YM Sharifah Razlin Jamalullail * YM Sharifah Raihan Jamalullail | content5 = [[Syed Zainol Anwar Syed Putra Jamalullail|YAM Tengku Syarif Panglima]]<br/>YAM Tengku Puan Panglima * YDM Dato' Syed Haizam Hishamuddin Putra Jamalullail, Engku Panglima Setia Diraja Selangor<br/>YBhg. Datin Nurlin binti Dato' Seri Mohd Salleh **Sharifah Nur Alara Budriah Jamalullail **Syed Azlan Salahuddin Putra Jamalullail **Sharifah Nur Zahra Hatijah Jamalullailʼn **Sharifah Nur Ilana Bainunsafia Jamalullail * YM Syed Jufri Dhiauddin Putra Jamalullail **YM Syed Ayden Husain Mateen Aziz Putra Jamalullail * YM Datin Dr. Sharifah Eliza Cornelia Putri Jamalullail<br/>YTM Dato' Dr. Tunku Muzafar Shah ** YM Tunku Inaya Rahimah | content6 = YAM Dato’ Seri Syed Zainal Rashid Jamalullail | content7 = YAM Dato’ Seri Syed Azni Jamalullail<br/>YM Dato' Paduka Tengku Ilham Malina binti Tengku Arif Temenggong Tengku Haji Abdul Aziz * YM Syed Fariz Naqiuddin Jamalullail * YM Syed Haniff Jamalullail * YM Sharifah Zarina Tasha Jamalullail | content8 = YAM Dato’ Seri Syed Badlishah Jamalullail<br/>YBhg. Datin Seri Fazlyn binti Ahmad * YM Syed Fezriq Jamalullail * YM Syed Felsharn Jamalullail * YM Syed Fernarsh Jamalullail * YM Sharifah Felucia Aneetra Delfea Jamalullail * YM Syed Fedriel Putra Jamalullail }}<noinclude> [[Kategori:Templat Perlis]] [[Kategori:Templat kerabat diraja Asia|Perlis]] [[Kategori:Templat pemerintahan beraja Malaysia]] </noinclude> 8bhtmkhhecl8yjn3fpxr4fkhd3j7a4d 0 932294 6810063 6725966 2026-03-27T04:18:02Z Normal rookie 279720 6810063 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk (gelaran)|Datuk]] | name = Chan Foong Hin | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|ASDK|AP}} | native_name = {{nobold|陈泓缣}} | native_name_lang = zh-my | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1978|12|25}} | birth_place = [[Tawau]], [[Sabah]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://news.seehua.com/?p=362197|date=2018-05-07|website=[[See Hua Daily News|See Hua Online]]|language=zh|title=陈泓缣因一顿宵夜入党 为政治牺牲头发}}</ref> | residence = | death_date = | death_place = | primeminister2 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office5 = [[Timbalan Menteri Perladangan dan Komoditi Malaysia|Timbalan Menteri Perladangan dan Komoditi]] | monarch5 = [[Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]]<br>[[Sultan Ibrahim Ismail]] | term_start5 = 12 Disember 2023 | term_end5 = 16 Disember 2025 | primeminister5 = {{PH PKR}} Anwar Ibrahim | constituency5 = Kota Kinabalu | minister5 = {{BN UMNO}} [[Johari Abdul Ghani]] | predecessor5 = {{BN UMNO}} [[Siti Aminah Aching]] | successor5 = [[Huang Tiong Sii]] | office2 = [[Timbalan Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan Malaysia]] | term_start3 = 10 Disember 2022 | term_end3 = 12 Disember 2023 | predecessor3 = {{ubl|[[Ahmad Hamzah]]|[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]]}} | term_start2 = 17 Disember 2025 | constituency2 = Kota Kinabalu | minister2 = {{PH AMANAH}} [[Mohamad Sabu]] | constituency3 = Kota Kinabalu | monarch3 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister3 = {{PH PKR}} Anwar Ibrahim | monarch2 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | predecessor2 = {{BN PBRS}} Arthur Joseph Kurup | constituency_MP4 = [[Kota Kinabalu (kawasan persekutuan)|Kota Kinabalu]], [[Sabah]] | parliament4 = Malaysia | term_start4 = 9 Mei 2018 | term_end4 = | majority4 = | successor3 = | predecessor4 = {{PH DAP}} [[Wong Sze Phin]] | successor4 = | citizenship = | party = [[Democratic Action Party (Malaysia)|DAP]]—[[Pakatan Harapan]] | religion = | occupation = Ahli Politik | profession = Jurutera Kimia | majority = | relations = | spouse = Datin Koh Chen Yean | children = | website = | footnotes = }} [[Datuk]] '''Chan Foong Hin''' ({{lang-zh|陈泓缣}} lahir 25 Disember 1978) merupakan ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Cina]]. Beliau kini berkhidmat sebagai Timbalan Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan dan ahli parlimen bagi [[Kota Kinabalu]]. <ref>{{cite web|url=http://www.sbh.icu.gov.my/html/kk.htm|title=Profail Ahli Parlimen|language=Malay|publisher=State Federation Development Office|accessdate=23 May 2018|archive-date=2018-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180523173007/http://www.sbh.icu.gov.my/html/kk.htm|url-status=dead}}</ref> Beliau juga merupakan mantan ahli DUN bagi Sri Tanjung, Tawau. == Anugerah == * {{flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2023)<ref>{{Cite web |date=2023-10-06 |title=Acryl Sani dahului 1,209 senarai penerima darjah kebesaran Sabah |url=https://www.sinarharian.com.my/article/282931/berita/semasa/acryl-sani-dahului-1209-senarai-penerima-darjah-kebesaran-sabah |access-date=2023-10-07 |website=Sinar Harian |language=ms}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2023/10/963918/former-igp-acryl-tops-list-1209-sabah-state-award-honourees|title=Former IGP Acryl tops list of 1,209 Sabah State Award honourees|work=New Straits Times}}</ref> ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - ASDK-ADK-BSK-BK.svg|50px]] Ahli Setia Darjah Kinabalu (ASDK) (2018)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002580.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2018|website=www.sabah.gov.my}}</ref> == Pautan Luar == * {{facebook|ChanFoongHin}} ==Rujukan== {{Reflist}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{malaysia-politician-stub}} {{DEFAULTSORT:Chan, Foong Hin}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1978]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Orang dari Tawau]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] iy4sit77riqeq1k8z78tcad53ntszf7 0 933591 6810153 4358215 2026-03-27T08:00:53Z EmausBot 52282 Robot: Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Pesawat tanpa pemandu]] 6810153 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Pesawat tanpa pemandu]] {{R from move}} hgeun062pg4md6mmcaiwg876qk73qi5 0 933595 6810152 4358227 2026-03-27T08:00:41Z EmausBot 52282 Robot: Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Pesawat tanpa pemandu]] 6810152 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Pesawat tanpa pemandu]] d96uxjkeb89d7fstjhtqznaw0030ycu 0 936199 6810021 6572516 2026-03-27T03:19:59Z Foryou42686 357700 6810021 wikitext text/x-wiki {{Infobox games|name=SUKMA 2004|logo=|host city=[[Negeri Sembilan]]|events=30 acara|Motto=Atlet cemerlang, Negara gemilang|athletes participating=6000|Opening ceremony=29 Mei|Closing ceremony=6 Jun|teams participating=17|Officially opened by=[[Tuanku Ja'afar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman]] {{small|[[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]]}}|stadium=[[Stadium Tuanku Abdul Rahman]]|previous=[[Sukan Malaysia 2002|Sabah 2002]]|next=[[Sukan Malaysia 2006|Kedah 2006]]|website=[https://web.archive.org/web/20040411031017/http://www.sukmax2004.com.my/eng/default.htm 2004 Sukma Games]}}'''[[Sukan Malaysia]] 2004''', dikenali secara rasmi sebagai '''Sukan Malaysia ke-10''' merupakan sebuah acara beraneka sukan yang diadakan di [[Negeri Sembilan]] dari 29 Mei hingga 6 Jun 2004. Perenang Sarawak [[Daniel Bego]] dan perenang Perak Cindy Ong diumumkan sebagai Olahragawan terbaik dan Olahragawati terbaik.<ref>{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2003&dt=0423&pub=utusan_malaysia&sec=Sukan&pg=su_04.htm|title=Sukma tanpa atlet kebangsaan}}</ref><ref>{{cite web|url=https://en.numista.com/catalogue/pieces81056.html|title=Commemorative Medal}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0608&pub=Utusan_Malaysia&sec=Sukan&pg=su_01.htm|title=Sukma X penuh suka duka|access-date=2018-07-01|archive-date=2017-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006062008/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0608&pub=Utusan_Malaysia&sec=Sukan&pg=su_01.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://my1foto.penerangan.gov.my/stock-photo/sukma-ke10-2004-berlangsung-di-negeri-sembilan-71614.html|title=Foto sukma|access-date=2018-07-01|archive-date=2018-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624150500/http://my1foto.penerangan.gov.my/stock-photo/sukma-ke10-2004-berlangsung-di-negeri-sembilan-71614.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20040531174532if_/http://www.sukmax2004.com.my:80/eng/eventSchedule/opening.htm|title=Official website opening ceremony schedule}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0608&pub=Utusan_Express&sec=Sports&pg=sp_03.htm|title=Has the 10th Sukma achieved its objectives?|access-date=2018-07-01|archive-date=2017-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006113234/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0608&pub=Utusan_Express&sec=Sports&pg=sp_03.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0607&pub=Utusan_Malaysia&sec=Sukan&pg=su_02.htm|title=Jadikan Sukma medan erat perpaduan|access-date=2018-07-01|archive-date=2017-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006113012/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0607&pub=Utusan_Malaysia&sec=Sukan&pg=su_02.htm|url-status=dead}}</ref> ==Tempat== Berikut merupakan secara lokasi pertandingan sepanjang program berlangsung<ref>{{Cite web |url=http://www.sukmax2004.com.my/bm/gSchedule/main.htm |title=Jadual |access-date=2004-07-01 |archive-date=2004-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040701213928/http://www.sukmax2004.com.my/bm/gSchedule/main.htm |url-status=live }}</ref>: {| class="wikitable" !Daerah !Tempat pertandingan !Sukan |- | rowspan="22" |Seremban |[[Stadium Tuanku Abdul Rahman]] |Olahraga, Bola sepak, Upacara pembukaan dan penutupan |- |[[Sekolah Menengah Kebangsaan King George V|SMK King George V]] |Bola sepak |- |Padang Dataran Rahang |Bola sepak |- |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Tuanku Jaafar|SMK Taman Tuanku Jaafar]] |Bola sepak |- |[[Institut Pendidikan Guru Kampus Raja Melewar]] |Bola sepak |- |Pusat Akuatik Negeri Paroi |Renang, Terjun, Renang berirama |- |Dewan Kelab Rekreasi Cina Negeri Sembilan |Badminton |- |Paroi Center Court |Sepak Takraw, Tinju, Bola jaring |- |Kelab Golf Antarabangsa Seremban |Golf |- |Dewan Tertutup Bandar Baru Nilai |Gimnastik |- |Dewan [[Majlis Perbandaran Seremban]] |Karate, Pencak silat |- |Stadium Astroturf Seremban |Hoki |- |Padang Majlis Perbandaran Seremban |Kriket |- |Seremban Golden Bowl |Boling |- |Staffield Country Resort, Seremban |Skuasy |- |Padang golf Nilai Springs |Skuasy |- |[[Kompleks Belia dan Sukan Paroi]] |Tenis |- |Sekolah Tinggi Chung Hua, Seremban |Ping pong, Wusyu |- |Lapang Sasar Galla, Mantin |Menembak |- |Padang boling Seremban |Boling padang |- |Kolej Tuanku Jaafar |Kriket |- |SMK Dusun Nyior |Kriket |- | rowspan="4" |Port Dickson |[[Lebuhraya Seremban-Port Dickson|Lebuhraya Port Dickson-Seremban]] |Lumba basikal (Jalan) |- |Royal Port Dickson Yacht Club |Perahu layar |- |Pusat Sukan Rakan Muda |Taekwondo |- |Dewan Bola Keranjang Port Dickson |Bola keranjang |- | rowspan="3" |Kuala Pilah |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Chung Hua, Kuala Pilah|SMJK Chung Hua, Kuala Pilah]] |Bola tampar |- |Ulu Bendul, Kuala Pilah |Lumba basikal (bukit) |- |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tuanku Muhammad|SMK Tuanku Muhammad]] |Ragbi |- | rowspan="2" |Rembau |Dewan [[Institut Kemahiran Belia Negara|IKBN]] Chembong |Judo, Lawan pedang, Angkat berat |- |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Dato' Haji Hassan Haji Sail|SMKA Pedas]] |Memanah |} ==Jadual pingat== <ref>{{cite web|url=http://www.sukmax2004.com.my/rs2004/bm/cm/MedalsTally.aspx |title=Pungutan pingat|work=Laman rasmi|archivedate=1 July 2004 |deadurl=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040701205356/http://www.sukmax2004.com.my/rs2004/bm/cm/MedalsTally.aspx }}</ref> ;Petunjuk {{Color box|#ccccff|&nbsp;<nowiki>*</nowiki>&nbsp;|border=darkgray}} Tuan rumah (Negeri Sembilan) {| {{RankedMedalTable|team=Negeri|class=wikitable sortable plainrowheaders|caption=Jadual pingat Sukan Malaysia 2004}} |- | 1 ||align=left| {{flag|Selangor}} <span style="font-size:90%;">(SEL)</span> || 56 || 58 || 52 || 166 |- | 2 ||align=left| {{flag|Sarawak}} <span style="font-size:90%;">(SAR)</span> || 53 || 56 || 44 || 153 |- | 3 ||align=left| {{flag|Perak}} <span style="font-size:90%;">(PRK)</span> || 47 || 35 || 50 || 132 |- | 4 ||align=left| {{flag|Pulau Pinang}} <span style="font-size:90%;">(PEN)</span> || 36 || 35 || 61 || 132 |- | 5 ||align=left| {{flag|Kuala Lumpur}} <span style="font-size:90%;">(KUL)</span> || 33 || 29 || 42 || 104 |- | 6 ||align=left| {{flag|Johor}} <span style="font-size:90%;">(JOH)</span> || 27 || 31 || 29 || 87 |- | 7 ||align=left| {{flag|Pahang}} <span style="font-size:90%;">(PAH)</span> || 27 || 17 || 35 || 79 |- | 8 ||align=left| {{flag|Melaka}} <span style="font-size:90%;">(MEL)</span> || 24 || 16 || 25 || 65 |- | 9 ||align=left| {{flag|Sabah}} <span style="font-size:90%;">(SAB)</span> || 21 || 28 || 37 || 86 |-style="background:#ccccff" | 10 ||align=left| {{flag|Negeri Sembilan}} <span style="font-size:90%;">(NSE)</span>* || 20 || 18 || 23 || 61 |- | 11 ||align=left| {{flag|Kedah}} <span style="font-size:90%;">(KED)</span> || 13 || 19 || 21 || 53 |- | 12 ||align=left| {{flag|Terengganu}} <span style="font-size:90%;">(TER)</span> || 6 || 9 || 15 || 30 |- | 13 ||align=left| {{flag|Kelantan}} <span style="font-size:90%;">(KEL)</span> || 4 || 7 || 10 || 21 |- | 14 ||align=left| {{flagicon image|Flag of the Royal Malaysian Police.svg}} [[Polis Diraja Malaysia|Polis]] <span style="font-size:90%;">(POL)</span> || 2 || 2 || 4 || 8 |- | 15 ||align=left| {{flag|Brunei}} <span style="font-size:90%;">(BRU)</span> || 1 || 5 || 5 || 11 |- | 16 ||align=left| {{flag|Perlis}} <span style="font-size:90%;">(PER)</span> || 0 || 2 || 6 || 8 |- | 17 ||align=left| {{flag|Labuan}} <span style="font-size:90%;">(LBN)</span> || 0 || 1 || 5 || 6 |- ! colspan=2|Jumlah (17 Negeri)!! 370 !! 368 !! 464 !! 1202 |} ==Rujukan== {{Reflist|2}} ==Pautan luar== * [https://web.archive.org/web/20040701205927/http://www.sukmax2004.com.my/bm/default.aspx Lamsn sesawang rasmi] {{s-start}} {{s-bef|before=[[Sukan Malaysia 2002|Sabah]]}} {{s-ttl|title=''[[Sukan Malaysia]]'' <br/> Negeri Sembilan|years=''Sukan Malaysia X'' (2004)}} {{s-aft|after=[[Sukan Malaysia 2006|Kedah]]}} {{s-end}} {{Sukan Malaysia}} [[Kategori:Sukan Malaysia]] [[Kategori:Sukan di Negeri Sembilan]] fw79aglyaizwnovi4chos5odq4hp879 0 951398 6809888 6807512 2026-03-26T21:43:56Z Zelface 347722 Membatalkan semakan [[Special:Diff/6807512|6807512]] oleh [[Special:Contributions/~2026-15445-94|~2026-15445-94]] ([[User talk:~2026-15445-94|bincang]]) VANDAL INFORMASI 6809888 wikitext text/x-wiki {{BLP sources|date=September 2019}}{{Infobox person | name = Hazman Al-Idrus | image = | caption = Hazman Al-Idrus di Konser Kangen Merayu [[Indosiar]] | birthname = Syed Muhammad Hazman bin Syed Yusof Al-Idrus | othername = | birth_date = {{birth date and age|1995|8|15}} | birth_place = [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]], [[Malaysia]] | death_date = | death_place = | death_cause = | burial_place = | works = [[Filemografi Hazman Al-Idrus|Filemografi]] | nationality = [[Malaysia]] | occupation = [[Pelakon]], [[Penyanyi]] | years_active = 2012–kini | spouse = {{marriage|Tiaz Al-Khred|2020}} }} [[Sayyid|Syed]] '''Muhammad Hazman''' [[Sayyid|Syed]] '''Yusof Al-Idrus''' ialah seorang penyanyi dan pelakon lelaki [[Malaysia]]. Pernah mewakili [[Malaysia]] di program realiti nyanyian di [[Indonesia]] iaitu ''D'Academy Asia'' musim pertama tahun 2015. Bermula karier lakonannya adalah di Indonesia setelah menerima tawaran untuk dua buah telemovie di [[Indonesia]] sebagai watak utama. Sudah mulai aktif berlakon di Malaysia dan Indonesia serta telah membintangi beberapa buah drama tempatan, antaranya ialah ''[[Kekasih Paksa Rela]]'', ''[[Tak Ada Cinta Sepertimu]]'', ''[[Cinta Bukan Kristal]]'', ''Entiti Mistik Kawan Sebilik'', ''[[Rindu Yang Terindah]]'' dan banyak lagi. Nantikan drama series terbaru lakonan Hazman Al-Idrus sebagai watak utama iaitu Ustaz Qul dalam ''Salam Squad'' akan bersiaran pada bulan puasa di [[Astro Ceria]]. ==Filemografi== {{utama|Filemografi Hazman Al-Idrus}} ==Diskografi== '''<big><u>''Single Lagu''</u></big>''' * [https://www.youtube.com/watch?v=vb9Trh-OOek '''Aura'''] (2021) ==Pautan luar== * {{Facebook|HazmanAlidrus}} * {{Instagram|hazman_alidrus}} * {{Twitter|hazman_alidrus}} * [https://www.youtube.com/c/HazmanAlidrus Saluran Hazman Al-Idrus] di [[YouTube]] [[Kategori:Kelahiran 1995]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Terengganu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] <references /> [[Kategori:Pelakon Indonesia]] [[Kategori:Penyanyi Malaysia]] 5q1qo978rbyqdm3dw9meg21r3caewy7 0 958063 6809825 6809459 2026-03-26T14:40:21Z Udin Azmi 248944 6809825 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Hafidzuddin Fazil | image = | caption = | birth_name = Hafidzuddin bin Fazil | birth_date = {{birth date and age|1958|10|7}} | birth_place = [[Kuantan]], [[Pahang]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | other_names = | nationality = | occupation = Pelakon | alma mater = [[Universiti Teknologi MARA]] | height = | weight = | years_active = 1997–kini | known_for = | website = }} '''Hafidzuddin Fazil''' (lahir 7 Oktober 1958) ialah seorang pelakon lelaki [[Malaysia]].<ref>{{cite web|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2013/08/01/hafidzuddin-akui-tidak-mudah-buat-kerja-alih-suara|title=Hafidzuddin Akui Tidak Mudah Buat Kerja Alih Suara|date=1 Ogos 2013|publisher=mStar}}</ref> Beliau banyak bergiat aktif di televisyen dan filem. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1999 | ''[[Tarzan (filem 1999)|Tarzan]]'' | William Cecil Clayton | Alih suara BM |- | 2003 | ''[[Cinta Kolestrol]]'' | Dato' Osman | Filem pertama |- | 2004 | ''[[I Know What You Did Last Raya]]'' | Tok Imam | |- | 2005 | ''[[Cinta Fotokopi]]'' | Tok Kadi | |- | rowspan="2"|2007 | ''[[Jangan Pandang Belakang]]'' | Tok Imam | |- | ''[[Impak Maksima]]'' | Ayah Eva | |- | rowspan="4"|2008 | ''[[Duyung (filem)|Duyung]]'' | Wan Pagek | |- | ''[[I'm Not Single]]'' | Ghani | |- | ''[[Los dan Faun]]'' | Pak Dollah | |- | ''[[Cicakman 2: Planet Hitam]]'' | Ketua Bomba | Pelakon undangan |- | rowspan="3"|2009 | ''[[Maut (filem)|Maut]]'' | Ayah Farah | |- | ''[[Jin Notti]]'' | Nesti | |- | ''[[Santau (filem)|Santau]]'' | Imam | |- | rowspan="2"|2010 | ''[[Adnan Semp-It]]'' | Dato' Harun | |- | ''[[Aku Masih Dara]]'' | Bapa Firdaus | |- | 2011 | ''[[The Malay Chronicles: Bloodlines|Hikayat Merong Mahawangsa]]'' | Phra Ong | |- | rowspan="2" |2013 |''[[Minyak Dagu]]'' |Bos Azman | |- | ''[[The Smurfs 2]]'' | Papa Smurf<ref>{{cite web|url=http://acm01.pink.cat/thesmurfs/hafidzuddin_fazil.html|title=The Smurfs Celebs|access-date=2018-12-06|archive-date=2018-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206145650/http://acm01.pink.cat/thesmurfs/hafidzuddin_fazil.html|url-status=dead}}</ref> | Alih suara BM |- | rowspan="2"|2015 | ''[[Pilot Cafe]]'' | Mubarak | |- | ''[[How to Train Your Dragon 2 (filem)|How to Train Your Dragon 2]]'' | Stoick | Alih suara BM |- | 2018 | ''[[Polis EVO 2]]'' | Kapten Wazir | |- | 2020 | ''[[Town Mall (filem)|Town Mall]]'' | Dato' Saiful | |- | rowspan="3"|2022 | ''[[Air Force The Movie: Selagi Bernyawa]]'' | Jeneral Dato' Sri Norman TUDM | |- | ''[[:en:Don't Look at the Demon|Don't Look at the Demon]]'' | Pelayan Bar | |- | ''[[Halimun]]'' | Professor Sulaiman | Penampilan khas |- | 2023 | ''The Lord Musang King'' | Samad | |- | 2024 | ''[[Jangan Pandang Belakang 2: Aku Tahu Asal Usulmu]]'' | Tok Imam | |- | TBA | style="background:#FFFFCC;"|''Kampung Boy The Movie'' | Yeop (suara) | Dalam perancangan |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="3"|2007 | ''[[Susuk (musim 1)|Susuk]]'' (Musim 1) | rowspan="2"|Pak Ali | rowspan="3"|[[TV3]] | Drama pertama |- | ''[[Susuk (musim 2)|Susuk]]'' (Musim 2) | |- | ''[[Kaizer]]'' | | Penampilan khas |- | rowspan="2"| 2008 | ''[[Tangisan Bulan Madu]]'' | | [[TV1]] | |- | ''[[Intan Asmara]]'' | Taufik | rowspan="9"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2009 | ''[[Segalanya Ku Terima]]'' | Tan Sri Azman | |- | ''[[Bio-Nik]]'' | Prof. Hafiz | |- | ''[[Embun Mutiara]]'' | Eman Hakimi | |- | rowspan="6"|2010 | ''[[Nigina]]'' | Datuk Suffian | |- | ''[[Adamaya]]'' | Encik Harun | |- | ''[[Epilog Syurga Cinta]]'' | Tan Sri Zakaria | |- | ''[[Ahmad Durrah]]'' | Kasah | |- | ''[[Chinta (drama)|Chinta]]'' | Dato' Zainal | |- | ''Adnan Semp-It The Series'' | Datuk Harun | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="5"|2011 | ''[[Ustaz Amirul]]'' | Haji Aziz | [[TV3]] | |- | ''[[Dia Bukan Maryam]]'' | Abidin | [[TV9]] | |- | ''[[Mantera Anjasmoro]]'' | Yusof | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | ''[[Dewa Cintaku]]'' | Borhan | |- | ''[[Kekasihku Puyu]]'' | Tuan Malek | |- | rowspan="2"|2011-2012 | ''[[Nilapura]]'' | Pembesar Sata | |- | ''[[Karma (drama)|Karma]]'' | Ayah Karmila | rowspan="3"|[[TV9]] | |- | rowspan="3"|2012 | ''Pulau'' | Datuk Yatim | |- | ''[[Friday I'm In Love]]'' | Bapa Awang | |- | ''[[Duri (drama)|Duri]]'' | Hasif | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3"|2013 | ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 6) | Mahat | [[Astro Oasis]] | Episod: "Putus Silaturahim" |- | ''[[Ku Cinta Kau Seorang]]'' | Datuk Hisyam | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | ''[[Terukir Di Bintang (drama)|Terukir Di Bintang]]'' | Ibrahim | |- | 2013-2014 | ''[[Menjinak Ombak]]'' | Tengku Abdullah | |- | rowspan="4"|2014 | ''[[Separuh Jiwaku]]'' | Datuk Darwish | [[TV9]] | |- | ''Cucur Bawang & Kopi 'O''' | Dato' Sufian | [[TVi]] | |- | ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 14) | | [[TV2]] | Episod: "Doktrin" |- | ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 13) | Abang Long | [[Astro Oasis]] | Episod: "Kucing bin Osman" |- |2015 | ''[[Kalau Hati Ini Rama-Rama]]'' | | [[TV2]] | |- | 2016 | ''[[Lambaian Ramadan]]'' | Osman | [[TV3]] | |- | rowspan="2" |2017 | ''Setia Menunggumu'' | Encik Rahman | [[Salam HD]] | |- | ''[[Lelaki Itu Pemilik Hatiku]]'' | Tan Sri Hisyam | rowspan="3" |[[TV3]] | |- | rowspan="5"|2018 | ''[[Budak Boys]]'' | RSM Khairun | |- | ''[[Semerah Cinta Humairah]]'' | Pak Zali | |- | ''Tasbih Rindu'' | Dato' Jamil | [[TV1]] | |- | ''[[Isteriku Mem Besar]]'' | YB Mahadi | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | ''[[Seribu Rindu]]'' | Dato' Sri Johari | |- | 2018-2019 | ''[[Kan Kukejar Cinta Kamu]]'' | Datuk Seri Hakim | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2019 | ''[[Hola Hermosa]]'' | | [[TV1]] | |- | ''[[Asalkan Dia Bahagia]]'' | Dato' Ikhbar | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2020 | ''[[Pelindung Seorang Puteri]]'' | Kamaruddin | [[Astro Ria]] | |- | ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | Haji Mahdi | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2021 | ''[[Cukup Derita Itu]]'' | Dato' Azli | |- | ''[[Kelmarin Cinta]]'' | Uncle Syahir | [[TV Okey]] | |- | 2022 | ''[[Biarkan Ia Pergi]]'' | Othman | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2023 | ''[[Special Force: Anarchy]]'' | Musa | [[Disney+ Hotstar]] | |- | ''[[Abang Muazzin]]'' | Samsudin | [[TV2]] | |- | ''[[Bukan Hanya Sekadar Cinta]] | Datuk Razman | [[TV3]] | |- | ''[[Mystic Village]]'' | Ismail Kamaruddin | [[Astro Premier]] | |- | rowspan="2"|2024 | ''[[SeOfis]]'' | Encik Yusoff | [[Tonton]] | |- | ''Hello, Saya Anak Uncle!'' | Haji Samsuri | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2025 | ''[[Dia Imamku]]'' | Dato Malik | [[Astro Ria]] | |- | ''[[Rona Bosphorus]]'' | Haji Burhan | [[TV Okey]] | |- | ''Hilang Kasyorga'' | Pak Halim | DEGUP | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2005 | ''Syurga Di Mana'' | Salim | [[TV3]] |- | 2006 | ''Guruh Di Langit'' | | [[TV1]] |- | 2010 | ''Jiwa Kacau'' | | [[Astro Prima]] |- | rowspan="2" | 2011 | ''Kerana Khilaf Itu'' | Haji Jalal | [[TV9]] |- | ''Sumpah Anjasmoro'' | Yusof | [[TV3]] |- | 2012 | ''Di Langit Lazuardi'' | Pak Din | [[TV9]] |- | 2013 | ''Abang Long vs Kak Yong'' | Din Parang | [[TV3]] |- | 2014 | ''Jahil'' | Sham | [[Astro Oasis]] |- | 2015 | ''Cinta Bantal Busuk'' | | [[TV1]] |- | 2018 | ''[[Super Menantu]]'' | Rafi Rauf | [[NTV7]] |- | 2019 | ''[[Nana Dan Jam Atok (telefilem)|Nana Dan Jam Atok]]'' | Karim | rowspan="2"|[[TV3]] |- | 2020 | ''Validasi'' | Razak |- | rowspan="2"|2022 | ''Permintaan Terakhir Abah'' | Abah | [[Awesome TV]] |- | ''Syurga Noah'' | | [[TV9]] |- | 2023 | ''Monsun Barat, Angin Selatan'' | Pak Seman | rowspan="2"|[[TV2]] |- | rowspan="2" | 2024 | ''Tahyatul Akhir'' | |- | ''Wau Kepala Burung'' | Ghaffar | rowspan="3" |[[TV1]] |- | 2025 | ''Srikandi'' | |- | 2026 | ''Malam 3 Syukur'' | Mubarak |} ===Teater=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2015 | ''[[Baik Punya Cilok]]'' | Leman<ref>{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/node/49925|title=Terkenang arwah Harun Salim Bachik - Hans Isaac|date=26 April 2015|publisher=Berita Harian}}</ref> | |- |} ===Siri animasi=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1997-1999 | ''[[Kampung Boy (siri TV)|Kampung Boy]]'' | Yeop | [[Astro Ria]] | Suara latar |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm3603338}} * {{Facebook|hafidzuddinfazil}} [[Kategori:Kelahiran 1958]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon suara Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] t1nztu874wiz3unkcn0v73avjxkldg6 0 960134 6809851 6634436 2026-03-26T15:31:35Z ~2026-12431-53 389621 6809851 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |birth_name = Puteri Natasha binti Abdull Raman |other_names = Shasha Raman DFKL |birth_date = {{birth date and age|1996|9|3}} |birth_place = {{flagicon|Kuala Lumpur}} [[Kuala Lumpur]] |nationality = {{flagicon|MAS}} [[Malaysia]] |occupation = Pelakon |years_active = 2018–kini }} '''Puteri Natasha Abdull Raman''' (lahir 3 September 1996) atau lebih dikenali sebagai '''Shasha Raman''' ialah seorang pelakon wanita [[Malaysia]].<ref>{{cite web|url=https://www.budiey.com/anugerah-dfkl-2017-raih-54-juta-penonton|title=Anugerah DFKL 2017 Raih 5.4 Juta Penonton|date=13 April 2017|publisher=Budiey}}</ref> Beliau ialah bekas finalis [[Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur 2017|Drama Festival Kuala Lumpur 2017]]. == Filemografi == ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2018 | ''[[Melankolia]]'' | Eira | rowspan="3" | [[TV3]] |- | rowspan="2" |2019 |[[Kereta Sewa (drama)|''Kereta Sewa'']] |Isteri Ketiga Abang Sidi |- | ''[[Cikgu, Papa Kirim Salam]]'' | Intan |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Instagram|shashaa_raman}} {{Alumni DFKL}} [[Kategori:Kelahiran 1996]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Alumni Drama Festival Kuala Lumpur]] 4ixvx1qlp82y3lm211t2cu1djszzx7l 0 963235 6809824 6809653 2026-03-26T14:38:24Z Udin Azmi 248944 6809824 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |birth_name = Kamarozaman bin Haji Yusoff |birth_date = {{birth year and age|1958}} |birth_place = [[Tanah Merah]], [[Kelantan]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) |other_names = Farouk, Cik Man |residence = |occupation = Pelakon |known_for = Farouk dalam filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'' <br> Cik Man dalam ''[[Rock (siri filem)|Rock]]'' <br> Ustaz Mutawasitah dalam [[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]] |years_active = 1986–kini |spouse = Norliza Aduli |children = 2 }} '''Kamarool''' [[Haji]] '''Yusoff''' atau nama sebenarnya '''Kamarozaman bin''' [[Haji]] '''Yusoff''' adalah pelakon lelaki Malaysia.<ref>{{cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/Hiburan/20140829/hi_02/Gemar-santai-di-rumah|title=Gemar santai di rumah|date=29 Ogos 2014|publisher=Utusan Melayu|access-date=2019-01-13|archive-date=2019-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190114003802/http://ww1.utusan.com.my/utusan/Hiburan/20140829/hi_02/Gemar-santai-di-rumah|url-status=dead}}</ref> Kamarool mula dikenali apabila membawa watak Farouk dalam filem ''[[Gila-Gila Remaja]]'' pada tahun 1986. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1986 | ''[[Gila-Gila Remaja]]'' | Farouk | Filem pertama |- | rowspan="2"|1987 | ''[[Rozana Cinta 87]]'' | Sanusi | |- | ''[[Kepala Angin]]'' | Pemain Beli-beli | |- | 1990 | ''[[Mat Gelap]]'' | Al Kepung | |- | 1991 | ''[[Kanta Serigala]]'' | Rahim | |- | 1992 | ''[[Kelisa (filem)|Kelisa]]'' | | |- | rowspan="2"|1993 | ''[[Antara Gadis]]'' | Amir | |- | ''[[Perempuan, Isteri & .....?]]'' | Kamarul | |- | 1995 | ''[[Sama Tak Serupa]]'' | Tan Sri Razali | |- | rowspan="2"|1996 | ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Samad | |- | ''[[Merah (filem)|Merah]]'' | Jaafar | |- | 1998 | ''[[Badai Mantera]]'' | Butet | |- | 2001 | ''[[Kaki Bakar]]'' | Chot | |- | rowspan="3" |2004 | ''[[Gila-Gila Pengantin Remaja]] | Cikgu Disiplin | |- | ''[[Bisikan Remaja]]'' | Encik Darus | |- | ''[[Bicara Hati (filem)|Bicara Hati]]'' | Farouk | |- | rowspan="2"|2005 | ''[[Kemarau Cinta]]'' | Kassim | |- | ''[[Rock (filem)|Rock]]'' | Cik Man MC | |- | rowspan="3"|2006 | ''[[Castello]]'' | Ketua Penyeludup | |- | ''[[Salah Bapak]]'' | Awang | |- | ''[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]]'' | Labu | |- | rowspan="2" | 2007 | ''[[Jangan Pandang Belakang]]'' | Pak Megat | |- | ''[[Orang Minyak (filem 2007)|Orang Minyak]]'' | Baroy | |- | rowspan="4"|2010 | ''[[V3 Samseng Jalanan]]'' | Wan Blost | |- | ''[[Estet (filem)|Estet]]'' | Yaacop | |- | ''[[Ngangkung]]'' | Bomoh Selendang | |- | ''[[Hantu Kak Limah Balik Rumah]]'' | Chomprak | |- | 2011 | ''[[Ombak Rindu (filem)|Ombak Rindu]]'' | Pak Toha | |- | rowspan="2" | 2012 | ''[[Baik Giler!!]]'' | Pak Man | |- | ''[[Cinta Beruang]]'' | Atuk | |- | 2013 | ''[[Rock Oo!]]'' | Cik Man | |- | rowspan="3" |2014 | ''[[Hantu Bukit Cina]]'' | Pak Tam | |- | ''[[Kasut Ku Kusut]]'' | Father Dragon | |- | ''[[Cerita Hantu Malaysia]]'' | Aizuddin | |- | rowspan="2"|2015 | ''[[Usop Wilcha Meghonjang Makhluk Muzium]]'' | Chomprak | |- | ''[[Gangsterock Kasi Sengat]]'' | Tauke Konsert | |- | rowspan="4" |2016 | ''[[Mat Moto (filem 2016)|Mat Moto]]'' | Farouk | |- | ''[[Kampung Drift]]'' | Ayah Acai | |- | ''[[Kecoh! Primadona Kena Hantu]]'' | Saad | |- | ''[[Rock Bro!]]'' | Cik Man | |- | rowspan="2"|2017 | ''Jibam'' | Usin Singai | |- | ''[[KL Wangan]]'' | Kawan Bapa Salleh | |- | 2019 | ''[[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]]'' | Ustaz Mutawasitah | |- | rowspan="5"|2020 | ''Tyickoouns'' | | Filem ewayang.com |- | ''[[Rock 4: Rockers Never Dai]]'' | Cik Man | Penampilan khas |- | ''[[Jodoh Syaitan]]'' | Tok Salleh | |- | ''[[Bikin Filem]]'' | Bomoh Hujan | rowspan="2"|Pelakon undangan |- | ''[[Mael Totey The Movie]]'' | Tok Kadi dan Imam |- | rowspan="3"|2021 | ''[[Jangan Takut: Kau Takut Aku Pun Takut]]'' | Tuan Direktor | |- | ''[[Khaenak: Serangan Pocong]]'' | Tok Bomoh | |- | ''[[Rumah Madu Ku Berhantu]]'' | Tok Kadi | Penampilan khas |- | 2022 | ''Hantu Mok Joh'' | Pok Nik | |- | rowspan="4" |2023 | ''Penanggal Mak Kiah?'' | Pak Usin | |- | ''Satu Hari Sebelum Raya'' | Ketua Kampung | |- | ''Sue-On'' | Che Man Batam | |- | ''Mar Rak'' | Jurulatih | |- | rowspan="4"|2024 | ''Janna Endoro'' | Pok Kie | |- | ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Dato Kadir | |- | ''Yie Prehhh...'' | Pok Ja | |- | ''Asan Lembu'' | Naga | |- | rowspan="3"|2025 | ''[[6 Jilake]]'' | Serabai | |- | ''ParaXNormal'' | Bomoh | |- | ''[[Abu Si Raksasa]]'' | | |- | TBA | ''Sahul Bhai'' | | |} ===Drama=== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1989 | ''Luk Tujuh'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | 1991 | ''Berarak Memori Jingga'' | | [[TV1]] | |- | 2006 | ''[[Misi: XX-Ray]] (musim 1)'' | Mid | [[TV3]] | |- | 2009 | ''[[Ceplos]]'' | Mail Pilin | [[TV9]] | |- | rowspan="2" |2010 | ''[[Siong (drama)|Siong]]'' | Sumaporn | rowspan="6" |[[TV3]] | |- | ''[[Seribu Kali Cinta]]'' | Bomoh | |- | 2010–2011 | ''[[Saka Jentayu]]'' | Bomoh Tok Empat | |- | rowspan="2" | 2011 | ''Isteriku Bukan Queen Control'' | Tok Moh | |- | ''Gulai Tempoyak Chicken Chop'' | Pyan Kambing | |- | 2012 | ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | Johan | |- | 2013 | ''Bujang 40'' | Pak Kassan | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="5" |2014 | ''Sarafina'' | Pak Din | [[Astro Prima]] | |- | ''Ladang'' | Resad | [[TV1]] | |- | ''Projek Nadia'' | Jemey | [[TV9]] | |- | [[Tanah Kubur (drama)|''Tanah Kubur'']] (Musim 12) | Yusof | [[Astro Oasis]] | Episod: "Syubhah" |- | ''Warden Stylo'' | Cikgu Osman | [[TV Okey|TVi]] | |- | rowspan="2"|2015 | ''Kias Ramadan'' | Pak Din | [[TV3]] | Episod: "Moreh Terakhir" |- | ''[[Pengembaraan Jason Murad]]'' | Pak Manap | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2016 | ''[[Gondola Cinta Di Venice]]'' | Pak Razak | [[TV2]] | |- | ''[[Budak Magik]]'' | Ahriman S | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2017 | ''[[Perang Otai Andam]]'' | Tok Muiz | |- | ''[[Muzium Misteri]]'' | Encik Tar | |- | ''[[Bilo Nogori Jupo Kelate]]'' | Pok Nik | |- | 2018 | ''Izinkan Aku Mencintaimu'' | Hassan | [[TV Okey]] | |- | 2018–2019 | ''[[Destinasi Ukhuwah]]'' | Pak Pandir | rowspan="2" |[[TV1]] | Penampilan khas |- | rowspan="2" |2019 | ''Misi Dania Cun'' | Pak Mat | Pelakon undangan |- | ''[[Rumah Siti Khadijah]]'' | Saad | rowspan="2" |[[TV3]] | Episod: "Sumbang Mahram" |- | rowspan="4" |2020 | ''[[Nasi Kerabu Untuk Che Abe]]'' | Dali | |- | ''[[Saat Aku Berpaling]]'' | Zawawi @ Pak Awi | rowspan="2" |[[TV1]] | |- | ''Sekali Ku Jatuh Cinta'' | Pak Mat | |- | ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Chomprak | [[Astro Citra]] | rowspan="2" | Pelakon undangan |- | 2020–2021 | ''Potong'' | Cupak | rowspan="2"|[[Astro Warna]] |- | rowspan="2"|2021 | ''[[Kalau Dah Berbini]]'' | Abang Yob | |- | ''Man Transform'' | Abang Kamarul | [[Awesome TV]] | Pelakon undangan |- | rowspan="2" | 2022 | ''[[Nurlaila]]'' | Tono | rowspan="3" | [[TV1]] | |- | ''Pekan Kecil Kampung Terpencil'' | Tony | |- | rowspan="2" | 2024 | ''Kasih Nelisa'' | Penghulu | |- | ''[[Perang Nasi Dagang: Kelate VS Ganu]]'' | Influencer Tua | [[Astro Warna]] | |- | 2025 | ''Banyak Chanteq'' | Daddy Ngah | [[TV2]] | |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2025 | ''[[Misteri Cempaka Tersepit (Mystery Cempaka)|Misteri Cempaka Tersepit]]'' | Tawfan | [[Do Drama]] | Drama web pertama |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 1991 | ''Mahligai Impian'' | | VCD |- | 1994 | ''Abang Beca'' | | [[TV1]] |- | rowspan="5" |2003 | ''Menantu Tanjung'' | | rowspan="2" |VCD |- | ''Batu Punya Pasal'' | Kucik |- | ''Kordi & Konah'' | Encik Farouk | [[TV3]] |- | ''[[Hang 2]]'' | Amir | rowspan="4" |VCD |- | ''Di Antara Satu'' | Doktor |- | 2004 | ''Nyanyian Langsuir'' | Ramdan |- | 2005 | ''Sure Kecoh'' | Lelaki Kaya |- | 2006 | ''[[Misi: XX-Ray]]'' | Mid | [[TV3]] |- | rowspan="2"|2009 | ''Cucu Tok Wan'' | Darus | VCD |- | ''Tragedi Malam Raya'' | Pak Sudin | [[TV3]] |- | 2010 | ''Pak Nil Ibu Kirim Salam'' | | [[Astro Prima]] |- | 2011 | ''Taubah'' | Lan | [[TV1]] |- | rowspan="3" |2012 | ''Calon Suamiku'' | Encik Samril | rowspan="3" |[[Astro Prima]] |- | ''Aiman Tempemania'' | |- | ''Sebuah Piala Seekor Kambing'' | Penghulu Haji Din @ Pok Teh |- | 2013 | ''Sudah-Sudahlah'' | Alimin | rowspan="2" | [[TV1]] |- | rowspan="6" |2014 | ''Biskut-Biskut Cinta'' | Yazid |- | ''Khilaf'' | Tuan Haji | [[TV Okey|TVi]] |- | ''Rock Sangkut'' | Cik Man | [[Astro Prima]] |- | ''Kem Cuci Tangan'' (Kecut) | Farouk / Tukang Sapu | [[Unifi TV]] |- | ''Novel Fana'' | | [[Astro Prima]] |- | ''Penyabong'' | Pak Raih | [[TV1]] |- | rowspan="3" |2015 | ''Misteri Ubi Kayu'' | Pak Ali | [[TV2]] |- | ''Kalam Berakar Tanah'' | Majid | [[TV1]] |- | ''Gocoh'' | Razif | [[TV2]] |- | rowspan="7" |2016 | ''Reza, Arman Dan Bill'' | Tuan Rumah | [[TV3]] |- | ''Budak Dari Tak Bai'' | Pak Ngah | [[Astro Ria]] |- | ''Kontras'' | Datuk Malek | [[TV9]] |- | ''Stesen, Serondeng, Sampan Seringgit'' | Pak Wahi | [[TV1]] |- | ''Saka Ke Ni!'' | Tok Bomoh | [[TV9]] |- | ''5 Hari 4 Malam'' | Latif | rowspan="2" |[[TV2]] |- | ''Naskhah Daripada Cikgu'' | Kamal |- | rowspan="3" |2017 | ''Bunga Lalang'' | | [[TV1]] |- | ''[[Nisaa (drama)|Nisaa]]'' | Wan Dolek | [[TV2]] |- | ''Semerah Darah'' | Abang Cikgu Salbiah | [[Astro Citra]] |- | rowspan="2" |2018 | ''Telingkah'' | Orang Kanan Megat Pawan | [[TV2]] |- | ''Hujan Manik'' | | rowspan="2" |[[TV1]] |- | rowspan="3" |2019 | ''Jubakar'' | Brahim |- | ''Khaenak: Dendam Mek Nak'' | Tok Bomoh | [[YouTube]] Kctv Production |- | ''Bisu'' | Borhan | [[TV3]] |- | rowspan="3" | 2020 | ''Khaenak 2: Mek Nak Kembali'' | Tok Bomoh | [[YouTube]] Kctv Production |- | ''Saka Viral'' | | rowspan="2" |[[TV3]] |- | ''Rahsia Malam Jumaat'' | Pak Nadim |- | rowspan="4" |2021 | ''Atuk Buat PHD'' | Dr. Rosli | [[TV1]] |- | ''Dengar'' | | [[TV2]] |- | ''[[Hierarki (telefilem)|Hierarki]]'' | | [[Astro Ria]] |- | ''Mek Bunga'' | Jali | [[TV2]] |- | rowspan="3" |2022 | ''Cangkul Dahlan'' | Pak Dollah | [[TV1]] |- | ''Misi Penjejak'' | Kamarul | [[TV Okey]] |- | ''Jabat Erat-Erat'' | Surchai | [[TV2]] |- | rowspan="4"|2023 | ''Hantu Telekung Kampung Lenggong'' | Pak Jidin | [[Astro Warna]] |- | ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Pemandu Bas Buruk | [[Tonton]] |- | ''Enjit-Enjit Semut'' | Pak Dollah | [[TV3]] |- | ''Latah Fighter'' | Pak Ishak | rowspan="3" | [[Astro Warna]] |- | rowspan="3" |2024 | ''Jodoh Geng G'' | Ayah Su |- | ''Manaf, Zahir & Bunian'' | Zahir |- | ''Rombongan Makciks Ke Dataran Merdeka'' | Pak Wan | rowspan="2" |[[Astro Ria]] |- | rowspan="2" | 2025 | ''Ustaz G Major'' | Ayah Jaki |- | ''Alamak Tok Ayah'' | Ayah Daud | rowspan="2" | [[RTMKlik]] |- | 2026 | ''Wishlist Terakhir'' | Pak Basha |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2014]]'' | Artis Jemputan | rowspan="5" |[[Astro Warna]] | Minggu 8 |- | 2015 | rowspan="2" |''[[Betul ke Bohong?|Betul ke Bohong Sayang? (Musim 8)]]'' | rowspan="2" |Kumpulan Pasangan | Episod 4 |- | 2016 | Episod 9 |- | 2019 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2019]]'' | Artis Jemputan | Minggu 9 |- | 2021 | ''[[Maharaja Lawak Mega 2021]]'' | Artis Jemputan | Minggu 9 |- | 2025 | ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 5)]]'' | Artis Jemputan | [[Astro Prima]] | Minggu 8 (Akhir) |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|7220337}} [[Kategori:Kelahiran 1958]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] 8tk4g5pjfskg9ztx9p55hcc3ztna0o7 0 965314 6809918 6149200 2026-03-26T22:56:07Z Rulwarih 91672 kemasan 6809918 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = Pengeboman Katedral Jolo 2019 | partof = | image = Aftermath of the Jolo Cathedral bombings.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = Selepas kejadian pengeboman dalam Katedral Our Lady of Mount Carmel. | map = {{location map|Philippines}} | map_size = | map_alt = | map_caption = Lokasi Katedral Our Lady of Mount Carmel di Jolo, Sulu. {{OSM Location map | coord = {{coord|6.053|121.001}} | float = center | zoom = 18 | width = 230 | height = 230 | shape1 = n-circle | shape-color1 = blue | shape-outline1 = white | mark-coord = {{coord|6.0526|121.0009}} | label = Katedral Our Lady of Mount Carmel | label-pos = right | mark-title = | mark-image = | caption = Tapak pengeboman }} | location = [[Jolo, Sulu]] | target = [[Katedral Our Lady of Mount Carmel, Jolo]] | coordinates = {{coord|6.0526|N|121.0009|E|region:PH_type:geography|display=inline,title}} | date = {{start date|2019|01|27}} | time = 8:28 am<ref name="jolo035">{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/222176-videos-outside-jolo-cathedral-during-january-27-2019|title=WATCH: Outside Jolo Cathedral during the bombing|author=Rambo Talabong|publisher=Rappler|date=January 29, 2019|accessdate=January 30, 2019}}</ref> | timezone = UTC+08:00 | type = | fatalities = 20 (5 askar, 1 pengawal and 14 orang awam)<ref name="total casualties">{{cite web|url=https://news.mb.com.ph/2019/01/29/afp-releases-names-of-casualties-of-jolo-blast/|title=AFP releases names of casualties of Jolo blast|author=Francis Wakefield|publisher=Manila Bulletin|date=January 29, 2019|accessdate=January 30, 2019}}</ref> | injuries = 102<ref>{{cite web|url=http://cnnphilippines.com/news/2019/01/27/jolo-town-cathedral-explosion.html|title=Death toll in Jolo blasts lowered to 18|publisher=CNN Philippines|date=January 27, 2019|accessdate=January 27, 2019}}</ref> <!-- Updated as of January 27 at 11PM (UTC+8) --> | victims = <!-- or | victim = --> | perpetrators =[[Abu Sayyaf]] (Ajang-Ajang Faction) | assailants = <!-- or | assailant = --> | susperp = {{flagicon|ISIS}} [[Abu Sayyaf]]<br />{{small|([[Ajang Ajang Group|Ajang-Ajang]] faction)}}<ref name="Abu Sayyaf responsible">{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/news/01/27/19/military-eyes-abu-sayyaf-behind-twin-blasts-in-jolo|title=Military eyes Abu Sayyaf behind twin blasts in Jolo|publisher=ABS-CBN News|date=January 27, 2019|accessdate=January 28, 2019}}</ref><ref name="Abu Sayyaf prime suspect">{{cite web|url=https://www.readingeagle.com/ap/article/duterte-to-see-site-of-fatal-bombings-abu-sayyaf-suspected|title=Duterte to see site of fatal bombings, Abu Sayyaf suspected|author=Jim Gomez|work=Associated Press|publisher=Reading Eagle|date=January 28, 2019|accessdate=January 28, 2019|archive-date=2019-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190128070229/https://www.readingeagle.com/ap/article/duterte-to-see-site-of-fatal-bombings-abu-sayyaf-suspected|url-status=dead}}</ref><ref name="Ajang-Ajang faction">{{cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1078312/abu-sayyafs-ajang-ajang-faction-eyed-as-suspects-behind-jolo-blasts|title=Abu Sayyaf's Ajang-Ajang faction eyed as suspects behind Jolo blasts|author=Frances Mangosing|publisher=Philippine Daily Inquirer|date=January 28, 2019|accessdate=January 28, 2019}}</ref> | weapons = [[Ammonium nitrat]] [[bom paip]]<ref name="types of weapons">{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/683071/suspects-in-jolo-cathedral-used-bali-style-bombing-dilg/story/|title=Suspects in Jolo cathedral used Bali-style bombing — DILG|author=Dona Magsino|publisher=GMA News|date=January 29, 2019|accessdate=January 29, 2019}}</ref> | numparts = 6<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/222122-persons-of-interest-jolo-cathedral-bombing-january-2019|title=6 persons of interest in Jolo Cathedral bombing|author=Rambo Talabong|publisher=Rappler|date=January 28, 2019|accessdate=January 30, 2019}}</ref> | dfens = <!-- or | dfen = --> | motive = | inquiry = | coroner = | accused = | convicted = | verdict = | convictions = | charges = | litigation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = }} Pada pagi 27 Januari 2019, dua bom meletup di Katedral Roman Katolik Our Lady of Mount Carmel di Jolo, Sulu, di Filipina. Dua puluh orang terbunuh dan 82 cedera dalam pengeboman. == Latar Belakang == Pengeboman berlaku seminggu selepas referendum untuk penciptaan [[Rantau Autonomi Bangsamoro]]. Rantau ini akan merangkumi semua rantau Sulu, termasuk ibu kota [[Jolo]]. Jolo dikenali sebagai kubu kuat kumpulan Abu Sayyaf (ASG), sebuah gabungan dari organisasi pengganas [[Negara Islam]], yang terdiri daripada aktivis dari pelbagai puak atau kumpulan keluarga yang beroperasi di bawah komander yang berbeza di Kepulauan Sulu: kumpulan itu tidak mempunyai perintah pusat .<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20090508-jolo-stronghold-islamist-group-abu-sayyaf-|title=Jolo, stronghold of Islamist group Abu Sayyaf|publisher=France24|date=May 8, 2009|accessdate=January 28, 2019}}</ref><ref name="background">{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-philippines-security-explainer/explainer-who-is-behind-the-philippine-church-bombings-idUSKCN1PM0H2|title=Explainer: Who is behind the Philippine church bombings?|author1=Martin Petty|author2=Karen Lema|author3=Robert Birsel|publisher=Reuters|date=January 28, 2019|accessdate=January 29, 2019}}</ref> Sulu merupakan satu-satunya rantau untuk mengundi melalui referendum, dengan margin 163,526 (54.3%) kepada 137,630 (45.7%).<ref name="autonomous region">{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/221802-plebiscite-results-sulu-votes-against-bangsamoro-law|title=Sulu rejects Bangsamoro law|author=Sofia Tomacruz|publisher=Rappler|date=January 24, 2019|accessdate=January 28, 2019|quote=Despite already being a part of the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM), Sulu has voted not to ratify the Bangsamoro Organic Law (BOL). But the province will still be part of the new Bangsamoro region.}}</ref> Walaupun keputusannya, rantau mereka masih akan dimasukkan ke dalam rantau [[Bangsamoro]] kerana majoriti tinggi dari kawasan lain. <ref name="autonomous region"/> Kerajaan Bangsamoro yang dicadangkan merancang untuk melakukan tindakan keras terhadap senjata api dan tentera swasta tempatan dan menanggalkan senjata mereka sebaik sahaja rantau autonomi baru ditubuhkan.<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/222105-crackdown-firearms-private-armies-priority-bangsamoro-government|title=Crackdown on firearms, private armies a priority for Bangsamoro gov't – Murad|author=Pia Ranada|publisher=Rappler|date=January 28, 2019|accessdate=January 28, 2019}}</ref> Polis Negara Filipina (PNP) percaya serangan yang dilakukan oleh anggota ASG membalas dendam atas kematian saudara mereka semasa operasi tentera [[Angkatan Tentera Filipina]] (AFP) terhadap kumpulan mereka, dengan polis lanjut menyatakan bahawa rantau Sulu telah menerima ancaman yang datang dari kumpulan ini.<ref name="background"/> Speaker Dewan Perwakilan Filipina, Gloria Macapagal Arroyo berkata kemiskinan juga merupakan faktor penyumbang kepada pengeboman sebagai sebahagian daripada keganasan lama di rantau Mindanao.<ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/news/nation/683235/terror-acts-in-mindanao-brought-about-by-poverty-arroyo/story/|title=Terror acts in Mindanao brought about by poverty — Arroyo|author=Llanesca T. Panti|publisher=GMA News|date=January 30, 2019|accessdate=January 30, 2019}}</ref> ASG yang dikenali sebagai aktif dalam penculikan warga asing di perairan Laut Sulu dan Celebes dikatakan oleh seorang bekas militan Jemaah Islamiyah (JI) bernama Abdullah Sandakan yang berpusat di negeri Sabah timur di pulau [[Borneo]] sebagai "menggunakan wang tebusan yang ada awal telah dibayar kepada ASG untuk membebaskan tebusan Indonesia dalam penculikan baru-baru ini sebagai dana untuk plot pengeboman ".<ref name="former JI claim">{{cite web|url=https://www.benarnews.org/english/news/philippine/ransom-funds-01292019173713.html|title=Ransom for Indonesian’s Release Funded Philippine Church Attack, Sources Allege|author=Amy Chew|publisher=Benar News|date=January 29, 2019|accessdate=January 31, 2019}}</ref> == Serangan == Pasukan Angkatan Tentera Barat Filipina (AFP WestMinCom) melancarkan rakaman televisyen litar tertutup pengeboman. Pada jam 8:26 pagi, orang ramai ditayangkan pada hari Ahad. Pada pukul 8:30 pagi, dari sudut yang berbeza, orang ramai dilihat berjalan ke arah katedral. Pada jam 8:28 pagi, alat [[peledak]] yang pertama yang meletup meletup di dalam katedral.<ref name="jolo035"/> Pada pukul 8:30 pagi, orang-orang dilihat melarikan diri sebagai ledakan kedua di kawasan tempat parkir Katedral ketika tentera dari Batalion Infantri ke-35 menanggapi.<ref name="jolo035"/><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/video/2019/jan/27/philippines-bombs-at-cathedral-during-mass-kill-20-people-video|title=Philippines: bombs at cathedral during mass kill 20 people – video|work=Associated Press/Reuters|publisher=The Guardian|date=January 27, 2019|accessdate=January 27, 2019}}</ref> WestMinCom menyatakan bahawa IED kedua diletakkan di dalam [[kotak utiliti]] sebuah motosikal yang diletakkan di luar katedral.<ref name="casualties">{{cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-01/27/c_137779207.htm|title=20 dead, 111 wounded in church twin blasts in southern Philippines|author=Shi Yinglun|publisher=Xinhua News Agency|date=January 27, 2019|accessdate=January 27, 2019}}</ref> Menurut Jabatan Dalam Negeri dan Kerajaan Tempatan, para pelaku menggunakan strategi yang mirip dengan [[pengeboman Bali 2002]] untuk menimbulkan kecelakaan tambahan di kalangan responden pertama.<ref name="types of weapons" /> Alat letupan dianggarkan berat tidak kurang daripada dua kilogram; telefon bimbit yang disyaki telah digunakan sebagai peranti pemicu telah didapat semula berhampiran tapak tersebut. Berdasarkan siasatan pasca letupan yang disahkan oleh DILG, peranti yang digunakan adalah [[bom paip]] [[amonium nitrat]].<ref name="types of weapons" /> === Pelaku === [[Negara Islam]] (IS) bertanggungjawab terhadap pengeboman, yang mereka katakan telah dilakukan oleh "dua kesatria kesyahidan" terhadap "kuil salib" <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-47018747|title=Jolo church attack: Many killed in Philippines|publisher=BBC News|date=January 27, 2019|accessdate=January 27, 2019}}</ref> Penyokong [[militia]] dan perdamaian Filipina menyalahkan puak Ajang-Ajang ASG, memetik bukti dari ketua-ketua perisikan tentera yang menyatakan bahawa mereka telah memintas rancangan ASG untuk mengebom bahagian lain di pusat bandar Jolo beberapa bulan sebelum.<ref name="Abu Sayyaf responsible"/><ref name="Ajang-Ajang faction"/><ref>{{cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1078065/abu-sayyaf-bomb-plot-uncovered-months-ago-peace-advocate|title=Abu Sayyaf bomb plot uncovered 'months ago' – peace advocate|author1=Bong Sarmiento|author2=Edwin Fernandez|author3=Julie Alipala|publisher=Philippine Daily Inquirer|date=January 27, 2019|accessdate=January 28, 2019}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:2019 di Filipina]] [[Kategori:Pengeboman di Filipina]] [[Kategori:Sejarah Sulu]] [[Kategori:Serangan Abu Sayyaf]] 88bwzujt5k7p2poaev5qyw9kjlbrm6r 0 976041 6810162 6623052 2026-03-27T08:10:04Z ~2026-18984-54 393164 6810162 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | image = Chandra, The Moon God; Folio from a Book of Dreams LACMA M.83.219.2 (2 of 3).jpg | caption = Cendera atas pedati berlatar bulan purnama,{{br}}lukisan abad ke-18 | alt = Chandra | Devanagari = चन्द्र | Sanskrit_transliteration = Chandra | affiliation = [[Dewa (Hindu)|Dewa]], [[Geraha]], [[Nawageraha]] | mantra = {{IAST|Om Cenderamasē Namaha}} | consort = [[Rohini (dewi)|Rohini]] (Dewi daripada 27 [[Naksatra]]) Revati dan 23 anak perempuan (termasuk Rohini) dari Prajapati Daksa [[Taraka (dewi)|Tara]] (tidak sah) | mount = Pedati ditarik [[Antelop]] | father = [[Atri]] | mother = [[Anusuya]] | children = [[Buda]] dan keturunan Cenderawansi | planet = [[Bulan (satelit)|Bulan]] | deity_of = '''Bulan''' <!-- <br> Dewa Malam, Tumbuhan dan flora --> | abode = Cenderaloka | day = [[Isnin]],<br>[[bahasa Hindi]]: ''Somvaar''<br>[[bahasa Sanskrit]]: ''Induvaasaram'' [[bahasa Tamil]]: ''Thingal'' திங்கள் | weapon = [[Tali]] | color = Putih pucat<ref>{{Cite web |url=http://www.astrosagar.com/article.asp?id=71 |title=salinan arkib |access-date=2019-05-11 |archive-date=2019-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021002911/http://www.astrosagar.com/article.asp?id=71 |url-status=dead }}</ref> | gender = Lelaki | Greek_equivalent = [[Selene]] | Roman_equivalent = [[Diana (mitos)|Diana]] / [[Luna (dewi)|Luna]] | other_names = [[Soma (dewa)|Soma]] | name = Cendera }} '''Cendera''' ({{Jawi|چندرا}};<ref name="KamusDewan" /> dari {{lang-sa|चन्द्र|Chandra}}{{sfn|Edi Sedyawati|Ellya Iswati|Kusparyati Boedhijono|D. Dyah Widjajanti|1994|pp=48-49}}<ref>{{Citation|page=629|title=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia|publisher=De Gruyter Mouton|year=2021|isbn=978-3-11-055814-2|language=en|first=Tom|last=Hoogervorst|editor-first=Paul|editor-last=Sidwell|editor2-first=Mathias|editor2-last=Jenny|chapter=South Asian influence on the languages of Southeast Asia}}</ref>) ialah dewa [[bulan]] dan juga salah satu daripada kesembilan planet ([[Nawagraha]]) dalam [[Hinduisme|anutan Hindu]]. Cendera digambarkan muda dan menawan, bertangan dua membawa belantan dan [[teratai]]. Dalam kepercayaan Hindu, Cendera ialah bapa kepada [[Buda (dewa)|Buda]] (planet Utarid). Cendera pernah menculik, perkosa dan akhirnya kahwini 27 anak perempuan [[Daksha|Daksa]], dan nama mereka digunakan dalam [[Nakshatra|Naksatera]] dalam kepercayaan nujum Hindu.{{perlu rujukan |date=Ogos 2025}} [[Fail:Chandra on chariot.jpg|thumb]] == Nama-nama == {{Bahagian memerlukan lebih banyak petikan |date=Ogos 2025}} Nama dewa ini dipinjamkan daripada nama {{lang|sa|चन्द्र}} ''Chandra'' dalam bahasa Sanskrit bermaksud "[[bulan (satelit)|bulan]]".{{sfn|Edi Sedyawati|Ellya Iswati|Kusparyati Boedhijono|D. Dyah Widjajanti|1994|pp=48-49}} Perkataan ''cendera'' juga dipakaikan kepada jasad angkasa tersebut<ref name="KamusDewan">{{Cite dictionary |title=cendera |url=https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=cendera |date=2017 |dictionary=Kamus Dewan |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka Malaysia |year=2017 |edition=ke-4 }}</ref>{{halaman diperlukan |date=Ogos 2025}} dan sering digunakan dalam istilah-istilah tertentu memerangkan unsur kiasan pencantikan atau hiasan seperti "cenderahati", "cenderamata" dan "cenderadurja".{{perlu rujukan |date=Ogos 2025}} Nama bahasa Sanskritnya ini mempunyai beberapa [[kata seasal]] dalam bahasa-bahasa [[India]] lain termasuk ಚಂದ್ರ dalam [[bahasa Kannada]], చంద్రుడు dalam [[bahasa Telugu]], dan சந்திரன் dalam [[bahasa Tamil]].{{perlu rujukan |date=Ogos 2025}} Nama-nama lainnya ialah '''Indu''' (titisan cerah), '''Atrisuta''' (anak Atri), '''Sacin''' (ditandai arnab), '''Taradipa''' (raja bintang) and '''Nisakara''' (pembuat malam). Cendera yang juga dikenali sebagai Soma dan Indu, ialah asas kepada '''''Somvaar''''', dalam [[bahasa Hindi]], dan '''''Induvaasaram''''', dalam [[Sanskrit]], bermaksud [[Isnin]] dalam [[kalendar Hindu]].{{perlu rujukan |date=Ogos 2025}} == Kepercayaan == {{Bahagian memerlukan lebih banyak petikan |date=Ogos 2025}} [[Fail:Chandra_deva.jpg|kiri|thumb|Cendera, [[Muzium British]] - dari abad ke-13, Konark]] Ada beberapa hikayat dalam kepercayaan Hindu tentang Cendera. Dalam satu hikayat, Cendera bertemu dengan Tara, isteri kepada [[Respati]] dan mereka berdua saling jatuh hati. Setelah bersenggama, Tara hamil dan melahirkan [[Buda (dewa)|Buda]]. Brihaspati murka dan isytiharkan perang. Dewa-dewi campur tangan dan Tara pulang kepada Respati. Anak lelaki Buda ialah Pururawas yang asaskan Wangsa Cenderawansi. Selepas Tara kembali semula kepada Respati, perasaan Cendera bercelaru kerana tidak dapat puaskan hasratnya untuk peroleh berbilang zuriat bersama Tara maka dia (mindanya) dipenuhi nafsu (perasaan). Dia mengejar kedua puluh tujuh anak Daksa untuk puaskan keinginannya untuk bersenggama. Menurut Cendera, dia hanya menyayangi Rohini daripada kesemua 27 isterinya. Kedua puluh enam isterinya yang lain berang (setelah mendapati Cendera hanya luangkan masa dengan Rohini sahaja) dan putuskan untuk mengadu kepada ayahnya Daksa, syahdan baginda menaruhkan sumpahan ke atas Cendera atas kelakuannya. Sumpahan tersebut hanya terungkai setelah Cendera mengabdikan dirinya kepada [[Siwa]], yang kemudian bongkarkan sumpahan tersebut sebahagian sahaja. Dalam hikayat lain, [[Ganesha]] sedang dalam perjalanan pulang dalam [[wahana]]nya Kerunca (seekor tikus) pada lewat malam dengan bulan purnama, selepas menjamu selera bersama dewa [[Kubera|Kuwera]], sang dewa kekayaan. Semasa pulang, seekor ular berada di jalan dan menakutkan tikusnya dan [[Ganesha]] pun jatuh terhumban. Lalu, [[Ganesha]] mula termuntah semua Modak yang dia telah makan. Apabila tersaksikan ini, Cendera tertawakan [[Ganesha]]. [[Ganesha]] naik murka dan merejamkan [[gading]]nya ke Cendera, yang membuatkannya disumpah takkan sempurna. Oleh kerana ini, pemujaan Cendera pada perayaan [[Ganesh Chaturthi|Ganesha Caturti]] diharamkan. Hikayat ini menceritakan fasa-fasa bulan dan juga mengenai kawah gelap di muka bulan yang dapat dilihat dengan mata kasar. == Perihal lain == == Lihat juga == * [[Navagraha|Nawageraha]] * [[Ganesha]] == Nota == {{notelist}} == Rujukan == {{Reflist|2}} ;Sumber utama * {{Cite dictionary |url=http://repositori.kemdikbud.go.id/3088/ |title=candra |dictionary= Kosakata Bahasa Sanskerta dalam Bahasa Melayu Masa Kini |author1=Edi Sedyawati<!-- nm tpt --> |author2=Ellya Iswati<!-- nm tpt --> |author3=Kusparyati Boedhijono<!-- nm tpt--> |author4=D. Dyah Widjajanti<!-- nm tpt--> |year=1994 |location=Jakarta, Indonesia |publisher=Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia |page=174 |isbn=979-459-416-4 }} * {{Cite news|url=https://magic.wizards.com/en/story/planeswalkers/chandra-nalaar|title=CHANDRA NALAAR|access-date=2018-10-15|work=MAGIC: THE GATHERING|language=en}} == Pautan luar == * {{commons category-inline|Chandra}} [[Kategori:Mitologi Hindu]] [[Kategori:Dewa-dewi Hindu]] [[Kategori:Hinduisme]] ifberiq8jqw53zxgb7bd0v875cejjxw 0 976965 6809915 5581115 2026-03-26T22:53:34Z Rulwarih 91672 kemasan 6809915 wikitext text/x-wiki {{Infobox | image = [[Fail:President Rodrigo Duterte.jpg|200px]] | header1 = {{big|Jawatan presiden Rodrigo Duterte}} | label2 = Parti | data2 = [[PDP–Laban]] | label3 = Kerusi | data3 = [[Istana Malacañang]], [[Manila]] | header4 = [[File:Seal of the President of the Philippines.svg|150px]] }} '''Jawatan presiden''' [[Rodrigo Duterte]] bermula pada tengahari 30 Jun 2016 setelah pelantikannya sebagai [[Presiden Filipina|Presiden Filipina ke-16]], menggantikan [[Benigno Aquino III]]. Tempoh jawatan beliau dijangka berakhir pada waktu tengah hari 30 Jun, 2022. Kongres [[Leni Robredo]] dari daerah Camarines Sur ketiga juga memegang jawatan sebagai Naib Presiden Filipina ke-14 pada hari yang sama, menggantikan [[Jejomar Binay]]. Duterte ialah presiden pertama dari [[Mindanao]]<ref name="rodylenibynumbers">{{Cite web|url=http://malacanang.gov.ph/77212-presidency-and-vice-presidency-by-the-numbers-duterte-robredo/|title=Presidency and Vice Presidency by the Numbers: Rodrigo Roa Duterte and Leni Robredo|website=Presidential Museum and Library|access-date=2019-05-19|archive-date=2016-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808190247/http://malacanang.gov.ph/77212-presidency-and-vice-presidency-by-the-numbers-duterte-robredo/|url-status=dead}}</ref> dan orang yang paling tua untuk dipilih sebagai presiden Filipina.<ref name="rodylenibynumbers" /> Beliau juga merupakan presiden Filipina pertama yang pernah bekerja di tiga cabang kerajaan. Beliau juga merupakan lulusan pertama Lyceum dari Universiti Filipina dan Kolej Undang-undang San Beda untuk menjadi presiden,<ref name="rodylenibynumbers" /> presiden pertama yang perkahwinannya telah dibatalkan,<ref name="rodylenibynumbers" /> orang Cebuano kedua menjadi presiden (yang pertama ialah [[Sergio Osmeña]]), orang [[Bahasa Cebuano|Cebuano]] ketiga untuk menjadi presiden (yang pertama ialah Osmeña dan kedua ialah [[Carlos P. Garcia]]), orang Visaya keempat untuk menjadi presiden (yang pertama ialah Osmeña, kedua ialah [[Manuel Roxas]], dan yang ketiga ialah Garcia)<ref name="rodylenibynumbers" /> dan [[Datuk bandar|Datuk Bandar]] ketiga (dari [[Bandar Davao]] dalam kesnya) untuk menjadi presiden (mantan presiden datuk bandar pertama ialah [[Emilio Aguinaldo]] dari [[Kawit|Cavite El Viejo]], dan yang kedua ialah [[Joseph Estrada]] dari [[Bandar Raya San Juan|San Juan, Metro Manila]]).<ref name="rodylenibynumbers" /> Duterte terkenal dengan retoriknya seperti komennya terhadap perzinaan<ref>{{Cite web|url=https://www.philstar.com/headlines/2017/04/05/1684565/duterte-draws-ire-defending-adultery|title=Duterte draws ire for defending adultery}}</ref> dan [[rogol]]<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/may/27/rodrigo-duterte-jokes-to-soldiers-that-they-can-women-with-impunity|title=Rodrigo Duterte jokes to soldiers that they can rape women with impunity|date=2017-05-27|work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/07/duterte-draws-criticism-universe-rape-joke-170715143514184.html|title=Duterte draws criticism for 'Miss Universe' rape joke &#124; Philippines News &#124; al Jazeera}}</ref> Beliau telah menghina para penghormatan antarabangsa dari [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|Bangsa-Bangsa Bersatu]]<ref>https://www.philstar.com/headlines/2016/09/10/1622321/un-chief-fool-says-duterte</ref> Beliau mempunyai hubungan buruk dengan Gereja Roman Katolik, kerana sejarahnya yang didakwa yang dilecehkan secara seksual oleh ahli-ahli keramat dan telah berulang kali mengkritik dan menghina aspek-aspek Kristian dan Tuhannya. Gereja Roman Katolik di Filipina telah menjadi pengkritik rekod hak asasi manusia sejak beliau masih menjadi Datuk Bandar Davao.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/06/duterte-stupid-god-quip-personal-opinion-spokesman-180625082730103.html|title=Duterte's 'stupid God' quip is his 'personal opinion' - spokesman &#124; Philippines News &#124; al Jazeera}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rappler.com/nation/205943-christian-groups-statements-duterte-stupid-god|title=More Christian groups rebuke Duterte for mocking God}}</ref> Membangunkan kemajuan pentadbiran Aquino sebelum ini, Undang-undang Organik Bangsamoro (BOL) telah ditandatangani ke dalam undang-undang yang membentuk [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Bangsamoro]] yang mempunyai autonomi yang lebih besar daripada [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] (ARMM). Rantau autonomi baru menggantikan ARMM setelah ratifikasi BOL dalam plebisit yang diadakan pada 2019.<ref name="Inquirer-YesVotes">{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1077727/yes-votes-have-it-law-creating-bangsamoro-region-ratified|title=Yes votes have it: Law creating Bangsamoro region ratified|last=Yee|first=Jovic|date={{date|January 26, 2019}}|access-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213015117/https://newsinfo.inquirer.net/1077727/yes-votes-have-it-law-creating-bangsamoro-region-ratified|archive-date=6 February 2019|work=newsinfo.inquirer.net|language=en}}</ref> Konflik bersenjata berterusan di Mindanao. Berikutan pendudukan Marawi oleh Kumpulan Marute, Duterte telah mengisytiharkan undang-undang tentera di seluruh [[Mindanao]]<ref>{{Cite web|url=http://news.abs-cbn.com/news/05/23/17/duterte-declares-martial-law-in-mindanao|title=Duterte declares Martial Law in Mindanao}}</ref> yang kemudiannya dilanjutkan selama dua tahun sehingga 2019 walaupun resolusi konflik dalam usaha untuk memastikan ketertiban di pulau itu. <ref name="Inquirer-3rdMartialLaw">{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1062275/congress-okays-3rd-martial-law-extension-in-mindanao|title=Congress approves 3rd martial law extension in Mindanao|last=Roxas|first=Pathricia Ann V.|access-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181213133424/https://newsinfo.inquirer.net/1062275/congress-okays-3rd-martial-law-extension-in-mindanao|archive-date=13 December 2018|work=Philippine Daily Inquirer|language=en}}</ref> Dari segi hubungan luar negeri, Duterte telah meneruskan dasar luar yang digambarkan oleh pentadbirannya sebagai "dasar luar bebas", mengejar hubungan luar negara yang lebih besar dengan China dan Rusia dan telah menjauhkan negara dari sekutu tradisionalnya di Amerika Syarikat. Beliau telah menerima pendirian yang lebih mesra terhadap China berbanding dengan pendahulunya dan telah mengetepikan dasar kerajaan sebelum menggunakan ketetapan ''[[Filipina v. China]]'' untuk menegaskan dakwaan Filipina terhadap Laut China Selatan dan pulau-pulaunya. == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== * {{YouTube|user=RTVMalacanang|Radio TV Malacañang}} * [http://rtvm.gov.ph/main/?p=40342 President Rodrigo Duterte's Inaugural Speech.] Radio TV Malacañang. * [https://web.archive.org/web/20181113092708/https://gulfnews.com/world/asia/philippines/philippines-president-dutertes-report-card-why-he-remains-popular-1.1541940101274 Philippines President Duterte's report card: Why he remains popular] [[Kategori:Rodrigo Duterte]] [[Kategori:Jawatan presiden Rodrigo Duterte]] 3b4iel384yptdg9lis0sf1oio10whuy 6809916 6809915 2026-03-26T22:54:26Z Rulwarih 91672 Rulwarih telah memindahkan laman [[Jawatan presiden Rodrigo Duterte]] ke [[Kepresidenan Rodrigo Duterte]]: Tajuk salah eja 6809915 wikitext text/x-wiki {{Infobox | image = [[Fail:President Rodrigo Duterte.jpg|200px]] | header1 = {{big|Jawatan presiden Rodrigo Duterte}} | label2 = Parti | data2 = [[PDP–Laban]] | label3 = Kerusi | data3 = [[Istana Malacañang]], [[Manila]] | header4 = [[File:Seal of the President of the Philippines.svg|150px]] }} '''Jawatan presiden''' [[Rodrigo Duterte]] bermula pada tengahari 30 Jun 2016 setelah pelantikannya sebagai [[Presiden Filipina|Presiden Filipina ke-16]], menggantikan [[Benigno Aquino III]]. Tempoh jawatan beliau dijangka berakhir pada waktu tengah hari 30 Jun, 2022. Kongres [[Leni Robredo]] dari daerah Camarines Sur ketiga juga memegang jawatan sebagai Naib Presiden Filipina ke-14 pada hari yang sama, menggantikan [[Jejomar Binay]]. Duterte ialah presiden pertama dari [[Mindanao]]<ref name="rodylenibynumbers">{{Cite web|url=http://malacanang.gov.ph/77212-presidency-and-vice-presidency-by-the-numbers-duterte-robredo/|title=Presidency and Vice Presidency by the Numbers: Rodrigo Roa Duterte and Leni Robredo|website=Presidential Museum and Library|access-date=2019-05-19|archive-date=2016-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808190247/http://malacanang.gov.ph/77212-presidency-and-vice-presidency-by-the-numbers-duterte-robredo/|url-status=dead}}</ref> dan orang yang paling tua untuk dipilih sebagai presiden Filipina.<ref name="rodylenibynumbers" /> Beliau juga merupakan presiden Filipina pertama yang pernah bekerja di tiga cabang kerajaan. Beliau juga merupakan lulusan pertama Lyceum dari Universiti Filipina dan Kolej Undang-undang San Beda untuk menjadi presiden,<ref name="rodylenibynumbers" /> presiden pertama yang perkahwinannya telah dibatalkan,<ref name="rodylenibynumbers" /> orang Cebuano kedua menjadi presiden (yang pertama ialah [[Sergio Osmeña]]), orang [[Bahasa Cebuano|Cebuano]] ketiga untuk menjadi presiden (yang pertama ialah Osmeña dan kedua ialah [[Carlos P. Garcia]]), orang Visaya keempat untuk menjadi presiden (yang pertama ialah Osmeña, kedua ialah [[Manuel Roxas]], dan yang ketiga ialah Garcia)<ref name="rodylenibynumbers" /> dan [[Datuk bandar|Datuk Bandar]] ketiga (dari [[Bandar Davao]] dalam kesnya) untuk menjadi presiden (mantan presiden datuk bandar pertama ialah [[Emilio Aguinaldo]] dari [[Kawit|Cavite El Viejo]], dan yang kedua ialah [[Joseph Estrada]] dari [[Bandar Raya San Juan|San Juan, Metro Manila]]).<ref name="rodylenibynumbers" /> Duterte terkenal dengan retoriknya seperti komennya terhadap perzinaan<ref>{{Cite web|url=https://www.philstar.com/headlines/2017/04/05/1684565/duterte-draws-ire-defending-adultery|title=Duterte draws ire for defending adultery}}</ref> dan [[rogol]]<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/may/27/rodrigo-duterte-jokes-to-soldiers-that-they-can-women-with-impunity|title=Rodrigo Duterte jokes to soldiers that they can rape women with impunity|date=2017-05-27|work=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2017/07/duterte-draws-criticism-universe-rape-joke-170715143514184.html|title=Duterte draws criticism for 'Miss Universe' rape joke &#124; Philippines News &#124; al Jazeera}}</ref> Beliau telah menghina para penghormatan antarabangsa dari [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|Bangsa-Bangsa Bersatu]]<ref>https://www.philstar.com/headlines/2016/09/10/1622321/un-chief-fool-says-duterte</ref> Beliau mempunyai hubungan buruk dengan Gereja Roman Katolik, kerana sejarahnya yang didakwa yang dilecehkan secara seksual oleh ahli-ahli keramat dan telah berulang kali mengkritik dan menghina aspek-aspek Kristian dan Tuhannya. Gereja Roman Katolik di Filipina telah menjadi pengkritik rekod hak asasi manusia sejak beliau masih menjadi Datuk Bandar Davao.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/06/duterte-stupid-god-quip-personal-opinion-spokesman-180625082730103.html|title=Duterte's 'stupid God' quip is his 'personal opinion' - spokesman &#124; Philippines News &#124; al Jazeera}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rappler.com/nation/205943-christian-groups-statements-duterte-stupid-god|title=More Christian groups rebuke Duterte for mocking God}}</ref> Membangunkan kemajuan pentadbiran Aquino sebelum ini, Undang-undang Organik Bangsamoro (BOL) telah ditandatangani ke dalam undang-undang yang membentuk [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Bangsamoro]] yang mempunyai autonomi yang lebih besar daripada [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] (ARMM). Rantau autonomi baru menggantikan ARMM setelah ratifikasi BOL dalam plebisit yang diadakan pada 2019.<ref name="Inquirer-YesVotes">{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1077727/yes-votes-have-it-law-creating-bangsamoro-region-ratified|title=Yes votes have it: Law creating Bangsamoro region ratified|last=Yee|first=Jovic|date={{date|January 26, 2019}}|access-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190213015117/https://newsinfo.inquirer.net/1077727/yes-votes-have-it-law-creating-bangsamoro-region-ratified|archive-date=6 February 2019|work=newsinfo.inquirer.net|language=en}}</ref> Konflik bersenjata berterusan di Mindanao. Berikutan pendudukan Marawi oleh Kumpulan Marute, Duterte telah mengisytiharkan undang-undang tentera di seluruh [[Mindanao]]<ref>{{Cite web|url=http://news.abs-cbn.com/news/05/23/17/duterte-declares-martial-law-in-mindanao|title=Duterte declares Martial Law in Mindanao}}</ref> yang kemudiannya dilanjutkan selama dua tahun sehingga 2019 walaupun resolusi konflik dalam usaha untuk memastikan ketertiban di pulau itu. <ref name="Inquirer-3rdMartialLaw">{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1062275/congress-okays-3rd-martial-law-extension-in-mindanao|title=Congress approves 3rd martial law extension in Mindanao|last=Roxas|first=Pathricia Ann V.|access-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181213133424/https://newsinfo.inquirer.net/1062275/congress-okays-3rd-martial-law-extension-in-mindanao|archive-date=13 December 2018|work=Philippine Daily Inquirer|language=en}}</ref> Dari segi hubungan luar negeri, Duterte telah meneruskan dasar luar yang digambarkan oleh pentadbirannya sebagai "dasar luar bebas", mengejar hubungan luar negara yang lebih besar dengan China dan Rusia dan telah menjauhkan negara dari sekutu tradisionalnya di Amerika Syarikat. Beliau telah menerima pendirian yang lebih mesra terhadap China berbanding dengan pendahulunya dan telah mengetepikan dasar kerajaan sebelum menggunakan ketetapan ''[[Filipina v. China]]'' untuk menegaskan dakwaan Filipina terhadap Laut China Selatan dan pulau-pulaunya. == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== * {{YouTube|user=RTVMalacanang|Radio TV Malacañang}} * [http://rtvm.gov.ph/main/?p=40342 President Rodrigo Duterte's Inaugural Speech.] Radio TV Malacañang. * [https://web.archive.org/web/20181113092708/https://gulfnews.com/world/asia/philippines/philippines-president-dutertes-report-card-why-he-remains-popular-1.1541940101274 Philippines President Duterte's report card: Why he remains popular] [[Kategori:Rodrigo Duterte]] [[Kategori:Jawatan presiden Rodrigo Duterte]] 3b4iel384yptdg9lis0sf1oio10whuy 0 980210 6809771 6774964 2026-03-26T13:13:58Z ~2026-16659-76 392026 6809771 wikitext text/x-wiki '''Slot Cerekarama''' adalah slot yang menayangkan filem untuk televisyen atau lebih dikenali sebagai '''telefilem''' terbitan syarikat penerbitan swasta di Malaysia. Ia disiarkan di TV3 setiap minggu sejak tahun 1986. ==Sejarah Waktu Siaran Slot Cerekarama== {| class=wikitable |- ! Tahun !! Waktu Siaran !! Durasi (termasuk iklan) !! Nota |- | 1988 - 1992 || Setiap Rabu, 8.30 malam || 1 jam 30 minit || |- | Mac 1992 || Setiap Sabtu, 9 malam || 1 jam 30 minit || Slot khas Cereka Perdana untuk telefilem premium |- | 1993 - 1996 || Setiap Jumaat, 9 malam || 1 jam 30 minit || |- | 1997 - 2018 || Setiap Sabtu, 9 malam || 2 jam || <ref>https://www.klik.com.my/item/story/2396482/cerekarama-terus-saji-drama-menarik</ref> |- | 2019 - 2021 || Setiap Ahad, 9 malam || 2 jam || |- | 2021 - Mei 2023 || Setiap Jumaat dan Sabtu, 10 malam || 2 jam || |- |Mei 2023 - kini |Setiap Sabtu jam 9:00 malam |2 jam |Slot Cerekarama bersiaran setiap Sabtu jam 9:00 malam untuk memberi laluan kepada Fail Mahkamah pada jam 11:00 malam. |} {| class="wikitable" |+ !Tahun !Penaja !Nota |- |1988 - 1994 |[[Dunhill]] | rowspan="2" |Tajaan dihentikan kerana sekatan iklan produk tembakau. |- |1994 |[[Salem (rokok)]] |- |1997 |[[Downy|Fab (Procter & Gambler)]] | |- |2025 |[[Baskin-Robbins]] |Tajaan baharu untuk iklan produk kek aiskrim. |} {| class=wikitable |- ! Tahun !! Peraduan !! Nota |- | 1992-1993 || Kuiz Rabu <ref>https://www.klik.com.my/item/story/333960/pelbagai-hadiah-disedia-untuk-kuiz-rabu-tv3-</ref> || Penonton bertuah, Wan Hasnah Wan Ibrahim memenangi hadiah kereta Ford Spectron bernilai RM60,000 <ref>https://www.klik.com.my/item/story/272836/wan-gembira-miliki-spectron</ref> |- | 2001 || Kuiz Bersamamu TV3 || Penonton bertuah, Asanah Mohd Nor memenangi hadiah barangan kemas bernilai RM7,000 <ref>https://www.klik.com.my/item/story/2042909/penonton-cerekarama-bolot-barang-kemas</ref> |- | 2003 || Anugerah Khas Penonton Di Rumah sempena [[Anugerah Skrin 2003|ASK 2003]] <ref>https://www.klik.com.my/item/story/232269/tv3-perkenal-anugerah-khas</ref> || Pemenang diumum ketika acara [[Anugerah Skrin 2003|ASK 2003]] <ref>https://www.klik.com.my/item/story/216867/tv3-proses-nama-pemenang-di-rumah</ref> |- | rowspan="3" |2025 | rowspan="3" |Tonton Cerekarama dan Menang 2025 |Penonton terawal, Muhammad Zaini Aiman Bin Hamizan memenangi hadiah televisyen Panasonic Viera bernilai RM10,000. |- |Penonton tercorot, Nur Alia Irisha Binti Hamizan memenangi hadiah kereta Proton Perdana bernilai RM20,000. |- |Penonton terakhir, Muhammad Raqib Uthman Bin Muhammad Noh memenangi hadiah pakej percutian ke Singapura selama 3 hari 2 malam bernilai RM30,000. |} ==Rekod penontonan== {| class=wikitable |- ! Tarikh !! Penontonan!! Sumber |- | Julai 1993 || 1.976 juta; 13% penonton bukan Melayu || <ref>https://www.klik.com.my/item/story/283504/cerekarama-pikat-bukan-melayu</ref> |- | Januari 1996 || 2.124 juta <br>Telefilem: "Di Tebing Khatulistiwa" <ref>https://www.klik.com.my/item/story/644777/local-drama-gets-highest-ratings</ref> ||<ref>https://www.klik.com.my/item/story/577981/drama-tempatan-juga-sudah-boleh</ref> |- | Mac 1997 || 2.97 juta || <ref>https://www.klik.com.my/item/story/3017608/2-7j-tonton-cerekarama</ref> |- |Mei 2009 |502 juta; 56% penonton Melayu Telefilem: "Sampai Syurga" | |- |April 2019 |3 juta | |- |Jun 2019 |224.000 juta; 10% penonton Inggeris dan 6% penonton Melayu Telefilem: "Dosa Yang Tak Diiktiraf" | |- |September 2024 |4 juta | |} ==Telefilem yang disiarkan di slot Cerekarama== ===1986=== * ''Basikalku'' (24 Februari) ===1987=== * ''Harimau-Harimau'' ===1988=== * ''Corak Dunia'' * ''Malam'' (9 November) * ''Novel Oleh Atika'' (7 Disember) ===1990=== * ''Alina'' (28 Februari) ===1991=== * ''Tangisan Terakhir'' (15 Mei) * ''Tak Seindah Mimpi'' (22 Mei) * ''Kerana Diari'' (29 Mei) * ''Mentari Kuning'' (5 Jun) * ''Duit'' (19 Jun) * ''Kisah Si Tua'' (26 Jun) * ''Anak Dalang'' (3 Julai) * ''Antara Dua'' (10 Julai) * ''Muslihat'' (17 Julai) * ''Seteduh Hati'' (24 Julai) * ''Tok Oh Tok'' (31 Julai) * ''Perambat'' (7 Ogos) * ''Laguku'' (14 Ogos) * ''Ekspedisi'' (21 Ogos) * ''Seri'' (28 Ogos) * ''Canai'' (4 September) * ''Di Hujung Permai'' (11 September) * ''Dendam Z77'' (18 September) * ''Retak'' (25 September) * ''Nur Fitrah'' (2 Oktober) * ''Long Biah'' (9 Oktober) * ''Namaku Shima'' (16 Oktober) * ''Gigolo'' (23 Oktober) * ''Serpihan Gelombang'' (30 Oktober) * ''Alien Allen Sofiah'' (6 November) * ''Baju Merah Pengantin'' (13 November) * ''Diari Azizah'' (20 November) * ''Luqman'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/964862/religious-drama-leaves-viewer-in-cliche-heaven</ref> (28 November) * ''Umirah'' (4 Disember) * ''Sentuhan Kasih'' (11 Disember) * ''Psiko'' (18 Disember) * ''Studio Effendi'' (25 Disember) {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" !Tahun !Tarikh !Tajuk !Pengarah !Pelakon !Nota |- ! rowspan="54"| 1992 | 1 Jan ! ''Rumah Pangsa'' | | {{hlist||| }} | |- | 8 Jan ! ''Senjakala'' | | {{hlist||| }} | |- | 15 Jan ! ''Lancha'' | | {{hlist|[[Sulaiman Yassin]]|| Lily Patra || Hasnah Ibrahim || Maideen || Sahruddin Udo Omar }} | |- | 22 Jan ! ''Jejak-jejak Mencari Sinar'' | | {{hlist||| }} | |- | 29 Jan ! ''Suara Dendam'' | | {{hlist||| }} | |- | 5 Feb ! ''Nyanyok'' | | {{hlist|[[Noraini Hashim]]|| [[Rosnah Mohd Noor]] || [[Raisuddin Hamzah]] || Jaafar Sabikon || Azizah Khalid }} | Sempena Tahun Baru Cina |- | 12 Feb ! ''Fatamogana'' | Mahadi J. Murat | {{hlist||| [[Tiara Jacquelina]] }} | |- | 19 Feb ! ''Harapan'' | | {{hlist|[[Raja Ema]]|| [[Melissa Saila]] || Ismail Sharif || [[Junainah M. Amin]] }} | |- | 26 Feb ! ''Orang Baru'' | | {{hlist||| }} | |- | 4 Mac ! ''Pilihan Terakhir'' | | {{hlist|Harun Hashim|| [[Rahim Jailani]]|| [[Raisuddin Hamzah]]|| Abu Bakar Kassim }} | |- | 7 Mac ! ''Tuan Brown'' | | {{hlist|[[Susan Lankester]]||Johan Abdullah||[[Shaharuddin Thamby]]}} | Ditayangkan dalam slot khas "Cereka Perdana" |- | 11 Mac ! ''Anna Carolina'' | | {{hlist|[[Noorkumalasari]]|| [[Zulkifli Zain]]|| [[Hani Mohsin]] || [[Abdullah Chik]] }} | |- | 14 Mac ! ''Maria'' | | {{hlist|[[Fatimah Abu Bakar]]||[[Mustaffa Noor]]|| Kee Thuan Chye }} | Ditayangkan dalam slot khas "Cereka Perdana" |- | 18 Mac ! ''Identiti' | | {{hlist|[[Faizal Hussein]]||[[Sofia Jane]]|| Khairil Khamis}} | |- | 21 Mac ! ''Sri Panggung'' | | {{hlist|[[Ramona Rahman]] || [[Nasir Bilal Khan]] || Thakurdas Naraindas|| Johan Abdullah || Syed Agil Syed Mohd }} | Ditayangkan dalam slot khas "Cereka Perdana" |- | 25 Mac ! ''Potret'' | | {{hlist|Meor Ahmad Zaudi|| Faridah Kassim || Amran Nasaruddin || [[Raisuddin Hamzah]] }} | |- | 28 Mac ! ''Nurhawa'' | | {{hlist|[[Dian P. Ramlee]] || [[Rosnah Mat Aris]] || S. Sahlan }} | Ditayangkan dalam slot khas "Cereka Perdana" |- | 1 Apr ! ''Rahsia Di Sebalik Wajah'' | | {{hlist|[[Kuza]] || Khairil Anwar || [[M. Amin]] || Afida Es || Jaafar Sabikon }} | |- | 8 Apr ! ''Fitrah'' | | {{hlist|[[Abu Bakar Omar]] || [[Jalil Hamid]] || T.S Jeffry || [[Nor Aliah Lee]] }} | |- | 15 Apr ! ''Jadi Tak Jadi'' | | {{hlist|[[Badrul Muhayat]] || [[Melissa Saila]] || Khatijah Abu Hassan || Noraina Ahmad || Shah Rahman }} | |- | 22 Apr ! ''Setelah Kabus Berlalu'' | | {{hlist|Azmi Mohammad || [[Normah Damanhuri]] || Helmi Hussaini || [[Ahmad Tamimi Siregar]] || Norazah Aziz }} | |- | 29 Apr ! ''Suzan'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/987182/beautiful-jacinta-fails-to-portray-suzan-realistically</ref> | | {{hlist|Jacintha Lee|| [[Raisuddin Hamzah]] || [[Kuswadinata]]|| Mahsuri A. Latiff}} | |- | 6 Mei ! ''November 18 : Peristiwa Berdarah'' | Ismail Yaacob | {{hlist|Lokman Ghani ||[[Shaharuddin Thamby]] || [[Rosnah Johari]] ||Ismail Yaacob }} | |- | 13 Mei ! ''Suriati'' | | {{hlist|Azian Pasiran || [[Karim Latiff]] || Noorila Said || Noor Sukma }} | |- | 20 Mei ! ''Nada Rindu'' | | {{hlist|[[Sabree Fadzil]] || Nadia Kassim || Ahmad B || Faridah Kassim }} | |- | 27 Mei ! ''Joget'' | | {{hlist| [[Aznah Hamid]] || [[Abdullah Chik]] || Lily Patra || [[Hussein Abu Hassan]] }} | |- | 4 Jun ! ''Lambaian'' | | {{hlist| [[Kuswadinata]] || [[Wan Maimunah]] || [[Shaharuddin Thamby]] || [[Hani Mohsin]] || [[Khatijah Tan]] || Sherry Ali}} | Cerekarama ditukar siaran ke setiap hari Khamis |- | 11 Jun ! ''Korban'' | | {{hlist| [[Rubiah Suparman]] || [[Sabree Fadzil]] || [[Haji Arshad|Arshad Mahuri]] || Harun Hashim || S. Sahlan || [[Raja Azura]] }} | |- | 19 Jun ! ''Bong'' | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[Aziz M. Osman]] || Kuna || Zainal T.J || Lazizah Ahmad || [[Nor Aliah Lee]] }} | |- | 25 Jun ! ''Perkahwinan'' | | {{hlist|[[Imuda]] || [[Noorkumalasari]] || [[Khatijah Tan]] || Noramalina Zulkafli || Buzen Hashim }} | |- | 2 Jul ! ''Penghujung Sebuah Duka'' | | {{hlist|[[Liza Abdullah]] || Baharuddin Darus || Ramli Salleh || Noorlina Noordin }} | |- | 9 Jul ! ''Tattoo'' | | {{hlist| [[Black Rose| Mario Azhar Osman]] || Hani Ross || Faisal Chal Ahmad }} | |- | 16 Jul ! ''Fatihah Fatimah'' | | {{hlist|[[Erma Fatima]] || [[Idris Md Diah]] || [[Izi Yahya]] }} | |- | 23 Jul ! ''Keranamu Kekasih'' | | {{hlist|[[Noorkumalasari]] || [[Shukery Hashim]] || [[Omar Abdullah]] || [[Abu Bakar Juah]] }} | |- | 30 Jul ! ''Amalina'' | | {{hlist| [[Ismail Din]] || Norazian Pasiran || Sheila Lama || [[M. Rajoli]]}} | Hari tayangan kembali ke hari Rabu |- | 6 Ogos ! ''Meniti Permatang'' | | {{hlist| [[Dharma Harun Al Rashid]] ||[[Rahim Jailani]] || [[Wafa Abdul Kadir]] || Ahmad B || Faridah Abdul Hamid }} | |- | 13 Ogos ! ''Landasan'' | | {{hlist| [[Erma Fatima]] || Rosli Abdul Rahim || [[Fathil Dani]] || [[Yalal Chin]]}} | |- | 20 Ogos ! '' Dua Warna Sebumbung '' | | {{hlist| [[Hani Mohsin]] || Peggy Ng || Noraini Hashim || Taufik Kang Abdullah || [[Hisham Ahmad Tajuddin]]}} | |- | 27 Ogos ! '' Tuhan Sayang Padamu '' | | {{hlist| Fathil Kamaruddin || [[Erma Fatima]] || [[Rubiah Suparman]] || [[Zulkifli Zain]] || Khairil Anwar}} | |- | 3 September ! ''Amalina'' | | {{hlist| [[Ismail Din]] || Norazian Pasiran || Sheila Lama || [[M. Rajoli]]}} | Ulangtayang <br> Tayangan pada hari Khamis |- | 10 September ! '' Duri-duri Bandaraya'' | | {{hlist|[[Sophia Ibrahim]] || [[Aznah Hamid]] || Jacintha Lee || [[Normah Damanhuri]] || [[Rosnah Mat Aris]] || [[Kuswadinata]] }} | |- | 17 September ! '' Kasih Sepanjang Jalan'' | | {{hlist|[[Aida Khalida]] || [[Raisuddin Hamzah]] || Khaty Fauziah || [[Hisham Ahmad Tajuddin]]}} | |- | 24 September ! ''Hadiah'' | | {{hlist|[[Rubiah Suparman]] || Lily Patra || Khairil Anwar || Effa Ismail || Lai Joo Lian || Amran Nasaruddin }} | |- | 1 Oktober ! '' Anasuhah'' | | {{hlist|[[Nor Aliah Lee]] || [[Ridzuan Hashim]] || J.D Khalid || Yunus Ismail || S.M Noor}} | |- | 8 Oktober ! ''Daun Di Musim Luruh '' | | {{hlist|[[Rubiah Suparman]] || [[Sherie Merlis]] || [[Normadiah]] || [[Louisa Chong]]}} | |- | 15 Oktober ! '' Rumah Kita , Tanah Kita '' | | {{hlist|[[Jalil Hamid]] || Ochee || [[Imuda]] || [[Sabri Yunus]] || Aida Salmah}} | |- | 21 Oktober ! '' Tuan Guru'' | | {{hlist|[[M. Rajoli]] || [[Rubiah Suparman]] || [[Hilal Azman]] || Lina Kamsan || Omar Abdullah || [[Melissa Saila]]}} | |- | 28 Oktober ! '' Tomoi'' | | {{hlist|[[Sabree Fadzil]]|| [[Dian P. Ramlee]] || [[Ebby Saiful]] || [[Raja Azura]] }} | |- | 4 November ! '' Kereta $$$ '' | | {{hlist|[[Faizal Hussein]] || Ezurin Khyra || [[Abdullah Chik]] || Azie Mohammad}} | |- | 11 November ! rowspan=2| '' Mencari Restu'' | rowspan=2| | rowspan=2| {{hlist|[[Saadiah |Saadiah Baharom]] || [[Rubiah Suparman]] || [[Osman Zailani]] || [[Hisham Ahmad Tajuddin]] || Azura T.J}} | rowspan=2| Telefilem ini ditayangkan dalam dua bahagian |- | 18 November |- | 25 November ! '' Boy'' | | {{hlist|[[Aida Khalida]] || [[Hisham Ahmad Tajuddin]] || Helmi Husaini || Norazah Aziz}} | |- | 2 Disember ! ''Sempadan Kasih'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/356569/drama-bertema-aids</ref> | Raja Ahmad Alaudin |{{hlist|[[Ridzuan Hashim]]|| [[Ramona Rahman]] || [[Jaafar Onn]] || [[Didie Alias]] || [[Nancie Foo]]}} | |- | ! ''Syair Yang Hilang'' | | {{hlist| [[Abu Bakar Omar]] || [[Nor Aliah Lee]] || Shah Rahman || Jaafar Bachek || [[Aziz M. Osman]]}} | |- ! rowspan="27" | 1993 | ! ''Azlina'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/305971/azlina-bawa-sinar-baru</ref> | | | Telefilem pertama menggunakan audio stereo |- | 31 Mac ! ''Cahaya Fitri'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/303598/2-slot-cerekarama-tv3-beri-kesan-mendalam</ref> | [[Fauziah Ahmad Daud]] | {{hlist|[[Fauziah Ahmad Daud]] || [[Ramona Rahman]] || [[Ridzuan Hashim]] || [[M. Amin]] || [[Saadiah|Saadiah Baharom]]}} | |- |14 Apr ! ''Raya Terakhir'' | | | |- | ! ''Broker Angin'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/296537/aziz-lebih-suka-bekerja-jadi-kuli</ref> | [[Aziz M. Osman]] | | |- | ! ''Sedar'' | [[Aziz M. Osman]] | | |- | 4 Jun ! ''Perang Mentua'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/295235/perang-mentua-hebat</ref> | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[Azwan Ali]] || [[Nor Aliah Lee]] || [[Afida Es]]}} | |- | 11 Jun ! ''Tamu'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/636006/sisters-act</ref> | | | |- | 2 Jul ! ''Sirih Untuk Boy'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/290212/lari-kerana-takut-dikhatan</ref> | | | |- | 20 Ogos ! ''Emma dan Aliya'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/304102/dua-beradik-beradu-kehebatan</ref> | [[Zulkifli M. Osman]] | {{hlist| Kuna|| [[Kuza]] || Din Glamour}} | |- | 25 Ogos ! ''Persimpangan Kasih'' <ref> https://www.klik.com.my/item/story/634888/extra-role-for-woman-in-family</ref> | Raja Ahmad Alaudin <ref>https://www.klik.com.my/item/story/284115/habsah-terbit-drama-baru</ref> | {{hlist|Mior Hashim Manaf}} | |- | 3 Sep ! ''Cucu Cicit Tok Kudu'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/287088/cucu-cicit-tok-kudu-sempena-merdeka</ref> | [[Fauziah Ahmad Daud]] | | |- | ! ''Cili Padi'' | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[Jaafar Onn]] || [[Ed Osmera]] || [[Sabri Yunus]] || [[Ahmad Busu]] || [[Melissa Saila]] || Tam Suhaimi || [[Anne Ngasri]]}} | |- | ! ''Selamat Tinggal Joo Lian'' <ref> https://www.klik.com.my/item/story/285889/nizarman-terbit-dua-lagi-drama</ref> | | | |- | ! ''Ianya ....Anugerah '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/282538/kenangan-manis-bagi-louisa-chong</ref> | [[Jins Shamsuddin]] <br> [[Fauziah Ahmad Daud]] |{{hlist|[[Eman Manan]]|| [[Louisa Chong]]}} | |- | ! ''Cukup Sampai Di Sini '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/911546/august-line-up-of-tv3-dramas</ref> | |{{hlist| [[Eman Manan]]}} | |- | ! '' Ladang Tini '' | |{{hlist| [[Eman Manan]]}} | |- | 10 Sep ! '' Inang Bersanggul Dua '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/281855/lina-kamsan-sibuk-berlakon</ref> | Nurhalim Ismail |{{hlist|Lina Kamsan || Tam Suhaimi}} | |- | ! ''Nita '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/282359/tv3-tayang-tiga-drama-nancie</ref> | |{{hlist|}} | |- | 16 Okt ! ''Layar '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/269357/-layar-tiru-tema-hindustan</ref> | Eddie Pak |{{hlist|[[Edika Yusof]] || Sara Loo || [[Kenji Sawahi]] || [[Dayang Sulu]] }} <ref>https://www.klik.com.my/item/story/2442954/tuah-wajah</ref> | |- | 23 Okt ! ''Sempena Ganja Iras '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/262491/drama-menarik-latar-belakang-kaku</ref> | Nurhalim Ismail |{{hlist|}} | |- | 30 Okt ! ''Tunggu Sekejap'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/271652/tiga-pelakon-saja-dalam-tunggu-sekejap</ref> | [[Zulkifli M. Osman]] | {{hlist| [[Jalil Hamid]]|| [[Ida Nerina]] || [[Nasir Bilal Khan]]}} | |- | ! ''Hujan Batu '' | |{{hlist|}} | |- | ! '' Briefcase '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/262130/lidyawati-akhirnya-tewas</ref> | |{{hlist|[[Lydiawati]]}} | |- | ! '' Anak Angkat '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/216228/isu-dera-bawa-kejayaan-anak-angkat</ref> | |{{hlist|[[Sidi Oraza]]|| [[Ida Nerina]]||[[Mahmud June]]|| [[Anne Ngasri]]}} | Drama Terbaik ASK94 |- | ! '' Cinta Abadi '' | |{{hlist|[[Lydiawati]]}} | |- | ! '' Menjejak Kasih Yang Hilang '' | |{{hlist|[[Lydiawati]]}} | |- | 4 Dis ! '' Suci Sang Primadona '' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/274362/fauziah-mampu-jadi-pengarah-berwibawa</ref> <ref>https://www.klik.com.my/item/story/252863/cerita-bagus-tetapi-dialog-hambar</ref> | [[Fauziah Ahmad Daud]] |{{hlist|}} | |} ===1994=== * ''Ratu Jamu'' (28 Jan) * ''Johan'' (4 Feb) * ''Sepatu Putih'' (11 Feb) * ''Pengantin Popular'' (25 Mac) * ''Perahu Kertas'' (4 Mac) * ''[[Hello (drama 1994)| Hello]] '' (11 Mac) * ''Ada Hikmah Di Sebalik Kesilapan'' (16 Mac) * Sepatu Putih (ulangan) (4 Apr) * ''Cili Padi'' (ulangan) (15 Apr) * ''Runtuh '' (27 Mei) * ''Pengarah Terbaik'' * ''Aku Anak Siapa'' * ''Suriana'' * ''Antara Aku, Dia dan Mr Dobi'' (8 Jul) * ''Garam dan Gula '' (15 Jul) * ''Pelangi di Sebalik Kabus'' (22 Jul) * ''Kapital'' (29 Jul) * ''Cikgu Hai Cikgu'' (5 Ogs) * ''Selamat Pengantin Baru, Datuk'' (12 Ogs) * ''Antara'' (30 Sep) * ''Boneka'' (7 Okt) * ''Anak Belantara Tropika'' (21 Okt) * ''Semurni Zuriat'' (28 Okt) * ''Mega'' (25 Nov) * ''Bintang'' (2 Dis) * ''Lutsinar'' (9 Dis) ===1995=== * ''Pa'' (6 Jan) * ''Cinta Mandolin'' (13 Jan) * ''Hai Cikgu-cikgu '' (20 Jan) * ''Sangkar Kristal '' (27 Jan) * ''Gossip'' (Feb) * ''Egois'' (1 Apr) * ''Alahai Manisnya Madu'' (7 Apr) * ''Penghujung Rindu'' (14 Apr) * ''Jerangkap'' (21 Apr) * ''Antara Dua Darjat '' (ulangan) (30 Jun) ===1996=== * ''Di Tebing Khatulistiwa'' (15 Mac) * ''Anak Mami'' (22 Mac) * ''Orang Gaji'' (10 Mei) * ''Hologram'' (14 Jun) ===1997=== * ''Syurga di Pintu Neraka'' (3 Jan) * ''Tiga Duri Di Hati Bonda'' (7 Mac) * ''Lis Sayang Papa'' (21 Mac) * ''Julia Oh Julia'' (4 Apr) * ''Prejudis'' (11 Apr) * ''Siti...Terang Di Kuala'' (18 Apr) * ''Gila Glamor'' (25 Apr) * ''Bila Bulan Mengambang'' (11 Jul) * ''Lagu Alia'' (8 Ogs) * ''Hening Senja'' (15 Ogs) * ''Lorong Itu Beranjau'' (22 Ogs) ===1998=== * ''Pa'e'' (6 Mac) * ''Haji George'' (3 Apr) * ''Tok Alang'' (10 Apr) * ''Mencari Diri'' (17 Apr) * ''Sementara Masih Ada Kasih'' (24 Apr) * ''Antik'' (4 Sep) * ''Bunga Sarajevo'' (11 Sep) * ''Cemeti Di Hati'' (18 Sep) * ''Mencari Kepastian'' (25 Sep) ===1999=== * ''Surah Terakhir'' (27 Mac) * ''Projek '' (3 Apr) * ''Surat Dari Hani'' (10 Apr) * ''Daerah Syafika'' (17 Apr) * ''Intro 2'' (24 Apr) * ''Nadia'' (1 Mei) * ''Sama'' (8 Mei) * ''Ayuni'' (15 Mei) * ''RC International'' (22 Mei) * ''Villa Ria'' (29 Mei) * ''Mengemis Rindu'' (5 Jun) * ''Bunga Sarajevo '' (12 Jun) * ''Kasih Fara'' (19 Jun) * ''[[Lurah Dendam]]'' (26 Jun) * ''Villa Murni'' (10 Jul) * ''Ilya Maisarah'' (17 Jul) * ''Kita '' (24 Jul) * ''Deejay'' (31 Jul) * ''Hatiku Bukan Pualam'' (7 Ogs) * ''Khianat'' (14 Ogs) * ''Tackle Suami'' (21 Ogs) * ''Meena Meenachi'' (28 Ogs) * ''Cucu Sarjan Hassan'' (11 Sep) * ''Baginda'' (18 Sep) * ''Jejak Atok'' (25 Sep) * ''Chikalaka Boomalaka'' (2 Okt) * ''Delima Dari Datuk'' (9 Okt) * ''Faiz'' (16 Okt) * ''Realiti'' (23 Okt) * ''Cucu Mami'' (30 Okt) * ''Ilhamku'' (6 Nov) * ''Belum Berakhir'' (13 Nov) * ''Novel Cinta'' (20 Nov) * ''Siapa Tunang Atuk?'' (27 Okt) * ''Doa Dua Wanita'' (4 Dis) * ''Kepulangan'' (11 Dis) * ''Metafizik'' (18 Dis) * ''D2: Mighty Ducks'' (25 Dis) ===2000=== * ''Janda Anak Lima'' (5 Feb) * ''Ayuni'' ===2001=== * ''Selamat Tinggal Mama'' * ''Seruling Kasih'' (30 Sept) ===2002=== * ''Tuan Rumah'' (9 Mac) * ''[[Blok 404 (filem 2004)|Blok 404]]'' (4 Mei) * ''Tarantula'' (8 Jun) * ''[[Enot]]'' (6 Jul) * ''Rumah di Tengah Sawah'' (17 Ogos) * ''Kondo Madu'' (5 Okt) * '' Badrul Oh Rahul'' (12 Okt) * '' Aduhai Esah'' (9 Nov) * '' Enot 2: Rayalah Pulak'' (7 Dis) ===2003=== * ''Cinta Kek dan Roti'' (8 Feb) * ''Jangan Tak Jadi'' (22 Feb) * ''Sekeras Kerikil'' (4 Mac) * ''Cinta Si Penggali Kubur'' (7 Jun) ===2004=== * ''[[Rabun (filem)|Rabun]]'' (24 Jan) * ''2 Jiwa 1 Hati'' (10 Jul) * ''Miftahul Jamilah'' (4 Dis) ===2005=== * ''Syurga Di Mana'' (4 Jun) * ''Cermin Pada Bulan'' (26 Nov) ===2006=== * ''Mencari Abdullah'' (18 Mac) * ''[[Misi: XX-Ray]]'' (15 Apr) * ''Kamasutra'' (13 Mei) * ''Jatuh Cinta Sekali Lagi'' (20 Mei) * ''Untuk Terakhir Kali'' (27 Mei) * ''[[Cinta Kolestrol]]'' (3 Jun) * ''Korban Kala'' (10 Jun) * ''Saat Kau Ucapkan'' (1 Jul) * ''Kisah Zazalina'' 8 Jul) * ''Pagar Kayu Roboh'' (15 Jul) * ''Mama Rock'' (22 Jul) * ''Wahai Kau Cinta'' (5 Ogos) * ''Amirah Zulfa'' (12 Ogos) * ''Cinta Bertaut Kasih'' (26 Ogos) * ''Sayang Sayang Buah Kepayang'' (2 Sept) * ''Ta'in'' (13 Okt) * ''Rendang Untuk Mertua'' (10 Nov) * ''Sirah '' (23 Dis) ===2007=== * ''Marabbuka'' (6 Jan) * ''Riben Mama Merah'' (13 Jan) * ''Sebuah Ijtihad'' (20 Jan) * ''Tujuh Cahaya'' (27 Jan) * ''Ilham Suci'' (10 Feb) * ''Mencari Jalan Mustaqim'' (17 Feb) * ''Lagu Buat Ibu'' (24 Feb) * ''Dosa Semalam'' (3 Mac) * ''Selaut Kasih'' (17 Mac( * ''Sangga Saadah'' (14 Apr) * ''Kalis Cinta'' (21 Apr) * ''Selimut Putih'' (12 Mei) * ''Kalam Cinta Rabiah'' (26 Mei) * ''Cinta Rembulan dan Mentari'' (2 Jun) * ''Cahaya Hati'' (23 Jun) * ''Talkin Terakhir'' (21 Jul) * ''Mencari Syurga'' (28 Jul) * ''Cinta Si Rempit'' (11 Ogos) * ''Gadis Melayu'' (18 Ogos) * ''Suara Saleha'' (24 Ogos) * Selimut Putih (ulangan) (15 Sept) ===2008=== * ''Tuhan Pun Tahu'' (10 Jan) * ''Yassin Untuk Bonda'' (19 Jan) * ''Bisikan Subuh'' (26 Jan) * ''Aku Bukan Malaikat'' (2 Feb) * ''Airmata Kasih'' (9 Feb) * ''Manja'' (1 Mac) * ''Ihsan'' (22 Mac) * ''Di Serambi Talqin Akadku'' (26 Apr) * ''Demi Masa'' (10 Mei) * ''Persis'' (17 Mei) * ''Mama.Net'' (24 Mei) * ''Noda Semalam'' (31 Mei) * ''Kehangatan Lantana'' (14 Jun) * ''Jiwa Jasad Cinta'' (29 Jun) * ''Jalan Pintas Ke Neraka'' (5 Jul) * ''Aku Juga Wanita'' (12 Jul) * ''Terlalu Istimewa'' (19 Jul) * ''Mencari Kasih'' (26 Jul) * ''Hitamnya Hati'' (2 Ogos) * ''Jeneral Tua'' (9 Ogos) * ''Mencari Kasih'' (31 Ogos) * ''Pelita Buluh'' (4 Okt) * ''[[Terlerai Takbir Kasih]]'' (11 Okt) * ''Kehangatan Lantana'' (ulangan) (18 Okt) * ''Takdir Yang Tercipta'' (25 Okt) * ''Cinta Dalam Hati'' (1 Nov) * ''[[Al-Kiswah (telefilem)| Al-Kiswah]]'' (8 Nov) * ''Ik'tikaf'' (22 Nov) * ''Jangan Tinggal Daku'' (29 Nov) * ''Di Mana Kasihmu?'' (6 Dis) * ''Kasihnya Kian Pudar'' (13 Dis) * ''[[Tak Serupa Tapi Sama]]'' (27 Dis) ===2009=== * ''Aku, Kau dan Kopitiam'' (3 Jan) * ''Hantu Raya'' (17 Jan) * ''Bisikan Subuh'' (24 Jan) * ''[[Rahsia Gambar]]'' (14 Feb) * ''Ayam Goreng Comel'' (21 Feb) * ''Rindu Bertasbih'' (7 Mac) * ''Ku Mohon'' (14 Mac) * ''Sebening Azan Dialun'' (4 Apr) * ''Cahaya Berbisik'' (18 Apr) * ''Intan Sayang Manja'' (25 Apr) * ''Bila Mama Pakai Celana'' (2 Mei) * ''Farhana'' (16 Mei) * ''Sampai Syurga'' (23 Mei) * ''Kerana Kasih'' (30 Mei) * ''Kontrak Cinta'' (4 Jul) * ''[[Mukhsin]]'' (1 Ogos) (Tayangan filem istimewa sempena belasungkawa Allahyarhamah [[Yasmin Ahmad]]) * ''Bukan Bidadari'' (22 Ogos) * ''Aku Jebat'' (5 Sep) * ''Cinderella Blues'' (17 Okt) * ''Tunjang Saadah'' (14 Nov) * ''Korban Kasih Marlisa'' (28 Nov) * ''Gondorowo'' (5 Dis) * ''Suram Gaun Pengantin'' (12 Dis) * '' Novelis Babysitter'' (19 Dis) ===2010=== * ''Sebelum Akhirat'' (13 Mei) * ''Perigi Kontang'' (18 Mei) * ''Telapak Syurga'' (3 Jun) * ''Saham Neraka'' (17 Julai) * ''Takdir'' (31 Julai) * ''Raya Musim Luluh'' (9 Oktober) * ''Berdosakah Aku'' (16 Oktober) * ''Penggali'' (27 November) * ''Khalif Jiwa'' (2 Disember) ===2011=== * ''Cinta Buta'' (8 Januari) * ''Iqra''' (22 Januari) * ''Biarkan Aku Menangis'' (5 Februari) * ''Yang Terpuji'' (15 Februari) * ''Pintu Taubat'' (5 Mac) * ''Hero Kampung'' (19 Mac) * ''Cinta Si Bunga Tembam'' (30 April) * ''Dosa Siapa'' (7 Mei) * ''Utusan Ilahi'' (21 Mei) * ''Tasbih Cinta Qasidah'' (28 Mei) * ''Jemaah Kolesterol'' (4 Jun) * ''Di Langit Ada Cinta'' (11 Jun) * ''Kasih Ke Syurga'' (18 Jun) * ''Takdir Afina'' (25 Jun) * ''Anak Emak'' (2 Julai) * ''Ziarah'' (17 Julai) * ''Sumpah Anjasmoro'' (23 Julai) * ''Suara Takdir'' (30 Julai) * ''Sehelai Rambut Dibelah Tuju'' (6 Ogos) * ''Perempuan Di Hujung Ramadan'' (13 Ogos) * ''Pusing Beraya'' (27 Ogos) * ''Ohhh Haram...'' (10 September) * ''Bara Cinta Ramadan'' (17 September) * ''Aman'' (27 September) * ''Surah Al-Fatihah'' (1 Oktober) * ''Asmara Pontianak K-Pop'' (8 Oktober) * ''Bawaku Ke Syurga'' (15 Oktober) * ''Azam Ala Kazam'' (22 Oktober) * ''Jalan Songsang'' (29 Oktober) * ''Panggilan 12 Zulhijjah'' (12 November) * ''Payung Emas'' (19 November) * ''Sebelum Lima Perkara'' (26 November) * ''Nur Ain'' (3 Disember) * ''Aku Untuk Siapa'' (10 Disember) * ''Bertaut Kasih'' (17 Disember) * ''Aduh Sayang'' (31 Disember) ===2012=== * ''Mr. Labuci'' (14 Januari) * ''Mencintaimu'' (28 April) * ''Cahaya Iman'' (5 Mei) * ''Begitulah Sayang'' (16 Jun) * ''Sebelum Kiamat'' (17 November) ===2013=== * ''Sayangku Damia'' (12 Januari) * ''Suamiku Jururawat'' (9 Februari) * ''Mentolku'' (18 Mei) * ''Bukan Cinta Monyet'' (6 Julai) ===2014=== * ''Pintu Lain Ke Syurga'' (11 Januari) * ''Rania Tip Top'' (18 Januari) * ''Madu'' (16 Februari) * ''Bila Biniku Gongxi'' (1 Februari) * ''LollyPop'' (8 Februari) * ''Pilihan Rozana'' (15 Februari) * ''Perjalanan'' (8 Mac) * ''Parasit'' (15 Mac) * ''Cinta Hati Suri'' (29 Mac) * ''Beruk Tok Ayah'' (14 Jun) * ''Cikgu Bidan'' (5 Julai) * ''Kembali Ramadan'' (12 Julai) * ''Hanya Di Atas Kertas'' (11 Oktober) * ''Mr Istikharah'' (25 Oktober) ===2015=== * ''Diam-Diam Rindu'' (13 Jun) * ''Manisnya Bulan Madu'' (3 Oktober) * ''Cik Siti'' (13 Disember) ===2016=== * ''Choral Speaking: Bersatu Kita Teguh'' (2 Januari) * ''Serambi Mama'' (23 Januari) * ''Anak Ibu Buangan Ibu'' (5 Mac) * ''Fatin'' (2 April) * ''Auta'' (16 April) * ''Kau Ilhamku'' (4 Jun) * ''Tetamu Ramadan'' (25 Jun) * ''Baju Berkancing Peniti'' (30 Julai) * ''Hanya Untuk Bonda'' (20 Ogos) * ''Bella'' (3 September) * ''Aku Dan Adik'' (10 September) * ''[[Anak Mat Salleh Tapi Melayu]]'' (17 September) * ''Ketika Daun Berzikir'' (8 Oktober) * ''Kari Sanjana'' (29 Oktober) * ''Misi Arjuna'' (26 November) * ''Tangisan Izara'' (3 Disember) * ''Hanya Aku'' (24 Disember) * ''Kalau Aku Kaya'' (31 Disember) ===2017=== * ''Teman Pengganti'' (7 Januari) * ''Hanya Namamu'' (14 Januari) * ''Di Pintu Syurga'' (21 Januari) * ''Jalan Balik Surau'' (25 Mac) * ''Auta'' (16 April) * ''Puisi Sedih Al Kitab'' (10 Jun) * ''Restu Ramadan'' (17 Jun) * ''Asam Pedas Pewitt'' (8 Julai) * ''Siapa Dia Sebenarnya'' (9 September) * ''Dosa Terlindung'' (11 November) * ''[[Fatonah Azali]]'' (2 Disember) ===2018=== * ''Dari Kekasih Kepada Kekasih'' (6 Januari) * ''Datin Glam'' (13 Januari) * ''Jodoh Tak Salah Alamat'' (20 Januari) * ''Studio Awie'' (27 Januari) * ''Uniknya Cinta'' (3 Februari) * ''Adakah Aku Bersalah'' (10 Februari) * ''[[Kebaya Mek Hwa]]'' (17 Februari) * ''Simpang Sejenak'' (3 Mac) * ''Abang Kandung'' (10 Mac) * ''Tulus Cinta'' (17 Mac) * ''Tiket Cinta'' (24 Mac) * ''Aku Nazmi'' (31 Mac) * ''Sayang Suria'' (7 April) * ''Syahadah Terakhir'' (14 April) * ''Waktu Khalil'' (21 April) * ''Kembalikan Sinarnya'' (28 April) * ''Terima Kasih Cikgu'' (12 Mei) * ''[[Qalbu (telefilem)|Qalbu]]'' (19 Mei) * ''Iman Ke Syurga'' (26 Mei) * ''Ketupat Buat Nenek'' (2 Jun) * ''Ayah'' (9 Jun) * ''Istana Firdaus'' (16 Jun) * ''Apabila Terbit Fajar'' (14 Julai) * ''Kembalikan Sinarnya'' (ulang tayang) (21 Julai) * ''Terlakur Cinta Suci'' (28 Julai) * ''Khalifahkah Aku'' (4 Ogos) * ''Arafah'' (11 Ogos) * ''Retak'' (18 Ogos) * ''Bebaskan Anak Kita'' (8 September) * ''Akil & Juan'' (15 September) * ''[[Fatonah Azali]]'' (ulang tayang) (22 September) * ''[[Qalbu (telefilem)|Qalbu]]'' (ulang tayang) (29 September) * ''Aku Nazmi'' (6 Oktober) * ''Tulus Cinta'' (13 Oktober) * ''Dosa Perempuan'' (ulang tayang) (20 Oktober) * ''Rava Tosai'' (3 November) * ''Tangisan Izara'' (ulang tayang) (17 November) * ''Cermin Kasih'' (24 November) * ''Misi Arjuna'' (8 Disember) * ''Nadi Luna'' (15 Disember) * ''Hayat'' (22 Disember) * ''Rezeki Tanpa Alamat'' (29 Disember) ===2019=== * ''Mak Cik Acapella'' (5 Januari) * ''Dari Jauh'' (12 Januari) * ''Lelaki Kelas Sebelah'' (19 Januari) * ''Bayang'' (26 Januari) * ''Misi Penculikan Cinta'' (2 Februari) * ''[[Titi Kayu]]'' (9 Februari) * ''Suluhkan Aku Cahaya'' (16 Februari) * ''Viral Alam Maya'' (23 Februari) * ''Resort Berhantu'' (2 Mac) * ''Dulang Boy'' (9 Mac) * ''Penunggu Simpang'' (23 Mac) * ''Telapak Waktu'' (30 Mac) * ''Azam'' (6 April) * ''Restu Ayah'' (13 April) * ''Rengkat'' (4 Mei) * ''Terima Kasih Ibu'' (11 Mei) * ''Geng Van Jenazah'' (25 Mei) * ''Dosa Yang Tak Diiktiraf'' (15 Jun) * ''Silang'' (6 Julai) * ''Atas Satu Janji'' (27 Julai) * ''Hassan Turbo'' (3 Ogos) * ''Sesalan Terakhir'' (17 Ogos) * ''Takkan Gentar'' (24 Ogos) * ''Kenduri Hari Merdeka'' (31 Ogos) * ''Kayuhan Kasih Ayah'' (5 Oktober) * ''Jangan Disalahkan Takdir'' (12 Oktober) * ''Dosa Semalam'' (19 Oktobber) * ''Gunting Bhavana'' (26 Oktober) * ''Menantu Nista'' (2 November) * ''Mencari Nur Hidayah'' (23 November) * ''Durian Oh Durian'' (21 Disember) ===2020=== * ''Mak Nak Peluk Boleh'' (4 Januari) * ''Dia Kembarku'' (11 Januari) * ''Misteri Bilik Bawah'' (18 Januari) * ''Sir Alvin'' (25 Januari) * ''Lagu Untuk Suri'' (1 Februari) * ''Coklat Chip Spesial'' (8 Februari) * ''Peninggalan Arwah'' (15 Februari) * ''#SoKampung'' (29 Februari) * ''Panjat 7'' (7 Mac) * ''Jerat'' (14 Mac) * ''Suluhkau Aku Cahaya'' (ulang tayang) (21 Mac) * ''Pemuja Rahsia'' (28 Mac) * ''Mimpi Sumi'' (4 April) * ''Penunggu Simpang'' (11 April) * ''Rengkat'' (18 April) * ''Amanat'' (25 April) * ''Rengkat'' (28 April) * ''Jihad Ramadan'' (2 Mei) * ''Tragedi Balik Kampung'' (9 Mei) * ''Realiti Ramadan Mike'' (16 Mei) * ''Wan Peah Balik Beraya'' (30 Mei) * ''[[Wish List Raya]]'' (6 Jun) * ''Mak Cik Acapella'' (ulang tayang) (27 Jun) * ''Mentari'' (4 Julai) * ''Selekoh Terakhir'' (ulang tayang) (11 Julai) * ''Luluh'' (22 Ogos) * ''Derai'' (5 September) * ''Kelab Gentlemen'' (12 September) * ''Makbul'' (3 Oktober) * ''Rahsia Malam Jumaat'' (10 Oktober) * ''Balik Kampung Tak Lonely Lagi'' (17 Oktober) ===2021=== * ''Amanat'' (ulang tayang) (3 April) * ''Lagu Untuk Suri'' (ulang tayang) (10 April) * ''Dia Kembarku'' (ulang tayang) (17 April) * ''Mak Nak Peluk Boleh'' (ulang tayang) (24 April) * ''Luluh'' (ulang tayang) (1 Mei) * ''Basikat Karat'' (8 Mei) * ''Misteri Mona: Keserumu Kembali'' (15 Mei) * ''Epilog: Aku Yang Kau Gelar Isteri'' (22 Mei) * ''Live! Dari Kafe Kak Kona'' (29 Mei) * ''Nak Balik Kampung'' (5 Jun) * ''Gostan'' (12 Jun) * ''Di Atas Landasan'' (19 Jun) * ''Tiada Galang Ganti'' (ulang tayang) (26 Jun) * ''Misteri Bilik Bawah'' (ulang tayang) (3 Julai) * ''Makbul'' (ulang tayang) (10 Julai) * ''Rahsia Malam Jumaat'' (ulang tayang) (17 Julai) * ''Haji Gugel'' (24 Julai) * ''Tiada Lagi'' (31 Julai) * ''Ara'' (7 Ogos) * ''Jerat'' (14 Ogos) * ''Panjat 7'' (ulang tayang) (21 Ogos) * ''Atas Satu Janji'' (4 September) * ''Genesis'' (ulang tayang) (11 September) * ''Kasih Tau Foo Fah'' (ulang tayang) (18 September) * ''Coklat Chip Spesial'' (ulang tayang) (25 September) * ''Kembalikan Sinarnya'' (ulang tayang) (2 Oktober) * ''Sesalan Terakhir'' (ulang tayang) (9 Oktober) ===2022=== * ''Pak Kodi Diserang Zombie'' (21 Januari ) * ''Semua Tentang Kita'' (28 Januari) * ''Oh My Vaksin'' (4 Februari) * ''Pemuja Rahsia (ulangan)'' (11 Februari) * ''Mentari (ulangan)'' (18 Februari) * ''Maaf Dari Khilaf'' (ulangan) (25 Februari) * ''Mr. Maid Suami Ibu'' (ulangan) (4 Mac) * ''Derai'' (ulangan) (11 Mac) * ''Bukan Sebuah Dakyah'' (26 Mac) * ''Jeriji Patin'' (1 April) * ''Adik Kakak'' (9 April) * ''Tanggang Langgang'' (16 April) * ''Istikharahku'' (23 April) * ''Syukur.. Itu Aku'' (30 April) * ''Epilog: Aku Yang Kau Gelar Isteri'' (ulangan) (7 Mei) * ''Ayahanda Ibrah Ramadan'' (14 Mei) * ''Artis Pujaanku Mai Beraya'' (21 Mei) * ''Geng Van Jenazah'' (28 Mei) * ''[[Dendam Penunggu]]'' (4 Jun) * ''Hantu Karaoke'' (11 Jun) * ''Misteri Lain Macam'' (18 Jun) * ''Langit'' (25 Jun) * ''Mencari Siratul Mustaqeem'' (2 Julai) * ''Jubah Dari Mekah'' (9 Julai) * ''Peninggalan Arwah'' (16 Julai) * ''Sehelai Selendang Putih'' (23 Julai) * ''Nur 3 Pagi'' (ulangan) (30 Julai) * ''Menantu Nista'' (ulangan) (6 Ogos) * ''Air Mata Si Kudung'' (13 Ogos) * ''Bini-bini Lockdown'' (20 Ogos) * ''Selimut Merdeka'' (27 Ogos) * ''Matahari Tak Bercahaya'' (15 Oktober) ===2023=== * ''Kung Fu Kaw'' (21 Jan) * ''Silang'' (28 Jan) * ''Trauma'' (11 Feb) * ''Karlisa'' (18 Feb) * ''Transit Terakhir'' (25 Feb) * ''Gerabak Cinta'' (4 Mac) * ''Buku Cinta Abah'' (11 Mac) * ''Baju Berkancing Peniti'' (ulang tayang) (18 Mac) * ''Saat Hilang Cintamu'' (25 Mac) * ''Perindu Senja'' (1 Apr) * ''Mendarat Di Syurga'' (8 Apr) * ''Hari-hari Terakhir Seorang Pendosa'' (15 Apr) * ''Bisik-Bisik Gelora Raya'' (23 Apr) * ''Sempurna'' (29 Apr) * ''Doktor Idaman'' (6 Mei) * ''Adik Kakak'' (13 Mei) * ''3 Dara Pinggiran'' (20 Mei) * ''Tanam Apa Tu Bang Aji'' (27 Mei) * ''Resort Berhantu'' (3 Jun) * ''Kek Batik Cheese Leleh'' (10 Jun) ===2024=== * ''[[Gadisku]]'' (23 Mac) * ''Seharum Firdausi'' (13 April) * ''Pontianak 100kg'' (24 Ogos) ===2025=== * ''[[Saat Hilang Tong Gas Mu]]'' (8 Mac) * ''Dua Antara'' (15 Mac) * ''Mencari Tuhan Di Sebalik Dosa'' (22 Mac) * ''Rahsia Kelabu'' (29 Mac) * ''[[3 Sekawan: Misi Aidiladha]]'' (7 Jun) * ''Menanti Yang Pasti'' (14 Jun) * ''Enam Sebelah'' (21 Jun) * ''Doh'' (28 Jun) * ''Rentak Dua Hati (Pengarah: [[Siti Saleha]])'' (5 Julai) * ''Noktah Dosa (Pengarah: [[Fattah Amin]])'' (12 Julai) * ''Susu Lima Kupang (Pengarah: [[Janna Nick]])'' (19 Julai) * ''Pencuri Rumah Imam (Pengarah: [[Zahiril Adzim]])'' (26 Julai) ===2026=== * ''Separuh Nafas Cinta'' (7 FEBRUARI) ==Lihat juga== * [[Skrin Di 9]] * [[Wayang (Slot TV3)|Slot Wayang]] * [[Slot Cerekapilihan]] * [[Slot Cereka Ahad]] ==Rujukan== [[Kategori:Slot Drama Melayu Televisyen]] lktkkeye2hth90kqkzsn3wvksizixj3 0 984379 6810015 6787026 2026-03-27T03:14:35Z Normal rookie 279720 6810015 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Amat Berhormat]] [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] | native_name = عزيزي محمد نور | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPDK|PGDK|KMN|ADUN (Sabah)}} | image = CM Hajiji Noor in 2024 (cropped).jpg | caption = Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Noor pada tahun 2024 | office = [[Ketua Menteri Sabah]] ke-17 | term_start = 30 November 2025 | term_end = | predecessor = ''dirinya sendiri'' | successor = | 1blankname = Yang di-Pertuan Agong | 1namedata = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 2blankname = Yang di-Pertua Negeri | 2namedata = [[Musa Aman|Tun Musa Aman]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | 5blankname = Timbalan | 5namedata = | term_start2 = 29 September 2020 | term_end2 = 14 November 2025 | predecessor2 = [[Mohd Shafie Apdal]] | successor2 = ''dirinya sendiri'' | 1blankname2 = Yang di-Pertuan Agong | 1namedata2 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah|Sultan Abdullah]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 2blankname2 = Yang di-Pertua Negeri | 2namedata2 = [[Musa Aman|Tun Musa Aman]] <br> [[Juhar Mahiruddin|Tun Juhar Mahiruddin]] | 3blankname2 = Perdana Menteri | 3namedata2 = {{ubl|{{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]]|{{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]]|{{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]]}} | 4blankname2 = <!-- Menteri --> | 4namedata2 = <!-- [[]] --> | 5blankname2 = Timbalan | 5namedata2 = {{BN UMNO}} [[Bung Moktar Radin]]<br> ({{small|sehingga 2023}})<br> {{GRS STAR}} [[Jeffrey Kitingan]]<br> {{GRS PBS}} [[Joachim Gunsalam]]<br> {{BN UMNO}} [[Shahelmey Yahya]]<br> ({{small|sejak 2023}}) | office3 = Menteri Kewangan I Sabah | term_start3 = 29 September 2020 | term_end3 = 11 Januari 2023 | predecessor3 = [[Mohd Shafie Apdal]] | successor3 = [[Masidi Manjun]] | 1blankname3 = Pembantu | 1namedata3 = [[Nizam Abu Bakar Titingan]] <br> Jasnih Daya | majority2 = | 2blankname3 = <!-- Perdana Menteri --> | 2namedata3 = <!-- [[Mahathir Mohamad]] --> | alongside3 = [[Masidi Manjun]] (Menteri II) | constituency_AM4 = {{DUN|Sulaman}} | assembly4 = Negeri Sabah | term_start4 = 22 Oktober 1990 | term_end4 = | predecessor4 = Jasni Gindug | successor4 = <!-- [[]] --> | majority4 = | 1blankname4 = <!-- Sultan --> | 1namedata4 = <!-- [[]] --> | 2blankname4 = <!-- Menteri Besar / Ketua Menteri --> | 2namedata4 = <!-- [[]] --> | office5 = Pengerusi <br> [[Gabungan Rakyat Sabah|Parti Gabungan Rakyat Sabah]] | term_start5 = 12 September 2020 <br> 11 Mac 2022 (secara rasmi oleh [[Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia|JPPM]]) <br> 12 Disember 2022 <ref>{{Cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/236580/berita/politik/bersatu-digugurkan-dari-grs-hajiji-kekal-pengerusi|title=Bersatu digugurkan dari GRS, Hajiji kekal Pengerusi|last=Asyikin|first=Asmin|date=18 December 2022|newspaper=Sinar Harian|access-date=8 January 2023}}</ref> | term_end5 = | predecessor5 = ''Penyandang sulung'' | successor5 = | majority5 = | deputy5 = {{ubl|[[Bung Moktar Radin]] (hingga 2023)|[[Maximus Johnity Ongkili]]|[[Jeffrey Kitingan]]|[[Yong Teck Lee]]|[[Pandikar Amin Mulia]]|[[Liew Yun Fah]]|[[Chin Su Phin]]|[[Anifah Aman]]}} | 2blankname5 = <!-- Menteri Besar --> | 2namedata5 = <!-- [[]] --> | office6 = Presiden <br> [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] | term_start6 = 29 Januari 2023 | term_end6 = | predecessor6 = [[Stephen Jacob Jimbangan]] </br> {{small|(Presiden ke-2 parti)}} | successor6 = | deputy6 = [[Masidi Manjun]] | 1blankname6 = Naib Presiden | 1namedata6 = [[Mohd Arifin Mohd Arif]]<br>[[Rubin Balang]]<br>[[Masiung Banah]] | office7 = Pengerusi Badan Perhubungan Negeri <br> [[Perikatan Nasional|Parti Perikatan Nasional]] <br> [[Sabah]] | term_start7 = 5 Januari 2021 | term_end7 = 10 Disember 2022 | predecessor7 = ''Penyandang sulung'' | successor7 = [[Ronald Kiandee]] | deputy7 = {{ubl||[[Jeffrey Kitingan]]|[[Yong Teck Lee]]|[[Mohd Aminuddin Aling]]|Gordon Leong Vui Cheung}} | office8 = Ketua Badan Pimpinan Negeri <br> [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah]] | term_start8 = 7 September 2020 | term_end8 = 10 Disember 2022 | predecessor8 = ''Penyandang sulung'' | successor8 = [[Ronald Kiandee]] | president8 = [[Muhyiddin Yassin]] | deputy8 = [[Masidi Manjun]] | office9 = Timbalan Ketua Menteri Sabah | governor9 = [[Juhar Mahiruddin]] | term_start9 = 11 Mei 2018 | term_end9 = 12 Mei 2018 | predecessor9 = [[Joseph Pairin Kitingan]]<br>Yahya Hussin<br>Raymond Tan Shu Kiah | successor9 = [[Wilfred Madius Tangau]]<br>Jaujan Sambakong<br>[[Christina Liew]] | 1blankname9 = Ketua Menteri | 1namedata9 = [[Musa Aman]] | alongside9 = <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> [[Masidi Manjun]] | office10 = Menteri Pembangunan Infrastruktur Sabah | term_start10 = 11 Mei 2018 | term_end10 = 12 Mei 2018 | 1blankname10 = Ketua Menteri | 1namedata10 = [[Musa Aman]] | governor10 = [[Juhar Mahiruddin]] | predecessor10 = [[Joseph Pairin Kitingan]] | successor10 = [[Peter Anthony]] | office11 = Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah | term_start11 = 27 Mac 2004 | term_end11 = 10 Mei 2018 | 1blankname11 = Ketua Menteri | 1namedata11 = [[Musa Aman]] | governor11 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br/> [[Juhar Mahiruddin]] | predecessor11 = [[Salleh Said Keruak]] | 2blankname11 = Pembantu | 2namedata11 = Edward Yong Oui Fah<br /> (2004–2013) <br /> [[Ghulamhaidar @ Yusof Khan Bahadar|Ghulamhaidar Khan Bahadar]] <br /> (2008–2013) <br /> [[Zakaria Edris]] <br /> (2013–2018) <br/> [[Joachim Gunsalam]] <br /> (2013–2018) | successor11 = [[Jahid Jahim]] | birth_name = Hajiji bin Mohd Noor | birth_date = {{birth date and age|1955|5|10|df=y}} | birth_place = [[Kampung Serusup]] <br> [[Tuaran]], [[Sabah]] | death_date = <!-- {{}} --> | death_place = <!-- [[]] --> | resting_place = <!-- [[]] --> | nationality = | party = [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[File:Logo Parti Gagasan Rakyat Sabah (GAGASAN).png|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (2023-kini) <br> [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|28px]] {{flagicon|Sabah}} [[Gabungan Rakyat Sabah | Parti Gabungan Rakyat Sabah]] (2022-2023)<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/perlembagaan-grs-peruntuk-keahlian-terus-individu-kesatuan-antara-parti-armizan-396465|title=Perlembagaan GRS peruntuk keahlian terus individu, kesatuan antara parti - Armizan|last=Bernama|date=December 12, 2022|website=Astro Awani|url-status=live|access-date=December 26, 2022}}</ref> <br> {{flagicon| Malaysia}} {{flagicon|Sabah}} [[Ahli politik bebas|Bebas]] (2018-2019, 2022) <br> {{PN PPBM}} [[BERSATU]] (2020-2022) <br> {{PH PPBM}} [[BERSATU]] (2019-2020) <br> {{BN UMNO}} [[UMNO]] (1994-2019) <br> [[File:Usno party logo.png|Usno_party_logo|25px]] [[USNO]] (1990-1994) | otherparty = [[Barisan Nasional]] (1990-2019) <br> [[Pakatan Harapan]] (2019-2020) <br> [[Perikatan Nasional]] (2021-2022) <br> [[Gabungan Rakyat Sabah]] (sejak 2020) | known_for = * Pengasas dan pengerusi pertama untuk pertubuhan gabungan politik ''[[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]]'' pada tahun 2020 * Pengasas dan ketua pertama untuk [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|BERSATU SABAH]] pada tahun 2019 (menjadi parti bebas daripada pemimpin pusat pada tahun 2020 hingga tahun 2022) * Presiden ke-3 untuk Parti [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] selepas [[Stephen Jacob Jimbangan]] iaitu presiden ke-2 parti berkenaan | spouse = Datin Seri Panglima Hajah [[Juliah Salag]] | relations = Hajah Laireh<br>{{small|(sepupu)}}</br>Hajah Teruyah Omar<br>{{small|(ibu)}}</br>Haji Mohd Noor Harun<br>{{small|(bapa)}} | children = Mohd Reza <br> Khairil Anuar <br> Nur Diyana <br> [[Mohammad Ghazali Hajiji|Mohammad Ghazali]] | mother = | father = | residence = <!-- [[]] --> | alma_mater = University of New Hampshire [[Amerika Syarikat]] | occupation = <!-- [[]] --> | profession = <!-- [[]] --> | signature = | website = | footnotes = }} [[Yang Amat Berhormat]] [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Hajiji bin Haji Noor''' (lahir 10 Mei 1955) merupakan [[Ketua Menteri Sabah]] ke-16 sejak 2020 sehingga 2025. Di samping itu, beliau juga merupakan pengasas serta penyandang pengerusi sulung bagi [[Gabungan Rakyat Sabah|Parti Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) dan presiden ke-3 untuk [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] (GAGASAN). <ref>{{Cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/118277/BERITA/Politik/GRS-tandatangan-MoU-tolak-campur-tangan-luar|title=GRS tandatangan MoU, tolak campur tangan luar|last=BERNAMA|first=|date=9 Januari 2021|newspaper=Sinar Harian|access-date=9 Januari 2021|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.borneotoday.net/grs-tandatangan-mou-perkukuh-kerjasama-politik/|title=GRS Tandatangan MoU Perkukuh Kerjasama Politik|last=Suraidah Roslan|first=|date=9 Januari 2021|newspaper=Borneo Today|access-date=9 Januari 2021|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/236580/berita/politik/bersatu-digugurkan-dari-grs-hajiji-kekal-pengerusi|title=Bersatu digugurkan dari GRS, Hajiji kekal Pengerusi|last=Asyikin|first=Asmin|date=18 December 2022|newspaper=Sinar Harian|access-date=8 January 2022}}</ref> Sejak 1990, beliau telah mendapat mandat dari rakyat [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]] untuk menjadi [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah]] untuk kawasan [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]]. Beliau sekali lagi dilantik sebagai [[Ketua Menteri Sabah]] menerajui Kerajaan Sabah pada PRN Sabah Ke-17 dari 2025 hingga kini. ==Kehidupan awal== Hajiji dilahirkan di [[Kampung Serusup]], [[Tuaran]], [[Sabah]] pada 10 Mei 1955, anak kedua daripada tiga orang adik beradik kepada pasangan Haji Mohd Noor Harun dan Hajah Teruyah Omar. Ayah beliau merupakan seorang petani dan nelayan bermusim. Mendapat pendidikan awal di SRK Serusup dari 1961-1966 dan menyambung persekolahan peringkat menengah di Sekolah Menengah Tuaran dari 1967-1971 dan mendapat agregat 15 di dalam peperiksaan Lower Certificate of Education (LCE). Selepas itu beliau meneruskan persekolahan di Sekolah Menengah St. John, Tuaran dari 1972 hingga 1973. Beliau juga telah lulus Malaysia Certificate of Education (MCE) dan mendapat keputusan antara yang terbaik untuk daerah Tuaran. ==Kerjaya== ===Penjawat awam=== Memulakan kerjaya sebagai juruhebah [[Radio Televisyen Malaysia]] (RTM) Sabah pada 1976 selama satu tahun. Pada tahun berikutnya, beliau telah ditawarkan jawatan sebagai Penolong Pegawai Pembangunan di Pejabat Daerah Tuaran dan berkhidmat dari 1977 hingga 1982. Selepas menamatkan pengajian di peringkat Ijazah Sarjana Muda Sains Pengurusan Ekonomi Masyarakat di Southern New Hampshire University, Amerika Syarikat, beliau berkhidmat sebagai Penguasa Kastam Sabah dari tahun 1986 hingga 1990. ===Politik=== Beliau memulakan kerjaya politiknya apabila menyertai Parti [[USNO]] pada tahun 1990 hingga 1994. Selepas pembubaran USNO pada tahun 1994, beliau menyertai UMNO. Sejak Pilihan raya negeri Sabah 1994 hingga [[Pilihan raya umum Malaysia 2018]], beliau mengekalkan kerusi DUN Sulaman atas tiket UMNO. Beliau telah berkhidmat selama enam (6) penggal berturut-turut.<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/politik/2018/12/508291/umno-sabah-lumpuh UMNO Sabah lumpuh]</ref> Walaubagaimanapun, ''[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|United Malays National Organisation (UMNO)]]'' di Negeri Sabah telah hilang usul percaya dan ini telah menyebabkan UMNO jatuh dan "runtuh" pada PRU-14 (2018). Sehubungan dengan kejatuhan UMNO-BN di Sabah, Datuk Hajiji Noor telah menyertai ''[[Gabungan Bersatu Sabah]] (GBS) yang telah diasaskan oleh Datuk [[Joseph Pairin Kitingan]] dan Datuk [[Jeffrey Kitingan]] pada 2018. Pada tahun 2019, Beliau telah menyertai [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|Parti Pribumi Bersatu Malaysia Cawangan Sabah]] (PPBM Sabah) dan telah dilantik sebagai Ketua BERSATU untuk bahagian Sabah serta dilantik sebagai Ketua [[Perikatan Nasional]] (PN) Sabah pada Tahun 2020. Gabungan baru telah diasaskan pada 12 September 2020 sehubungan dengan pembubaran Dun Sabah yang diumum oleh Datuk [[Shafie Apdal]] (Mantan Ketua Menteri ke-15). Gabungan tersebut ialah ''[[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS)'' yang telah diasaskan oleh penyandang sulung pengerusi GRS, Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Noor bagi menghadapi [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]]. [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) menjadi gabungan yang beliau sertai secara rasmi selepas [[Gabungan Bersatu Sabah]] (GBS). Beliau sangat berpengalaman dalam arena Politik Sabah dan berikut adalah Pengalaman Datuk Hajiji Noor selama dalam arena politik Sabah: * 1992, beliau dilantik sebagai Setiausaha Politik kepada Timbalan Perdana Menteri Malaysia, YAB [[Abdul Ghafar Baba]] (kemudiannya Tun) sehingga 1993. * 1994, dilantik sebagai Pembantu Menteri Kerajaan Negeri Sabah di bawah portfolio Belia dan Sukan. * Ketua UMNO Bahagian Tuaran dari tahun 1994 hingga 2018. * Dilantik sebagai Ahli Lembaga Pengarah Bank Kerjasama Rakyat Malaysia (Bank Rakyat), dari tahun 1991 hingga 1994. * Pembantu Menteri Kerajaan Negeri Sabah di bawah Pembangunan Perindustrian dari tahun 1994 hingga 1996 dan tahun 1999 hingga 2001. * Pembantu Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah dari tahun 1996 hingga 1999. * Pembantu Menteri Kewangan Malaysia dari tahun 2001 hingga 2004. * Bendahari UMNO Sabah dari tahun 2001 hingga 2018. * Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan dari tahun 2004 hingga 2018. * Timbalan Ketua Menteri Sabah dari 11 Mei 2018 hingga 12 Mei 2018. *Menjadi Ahli Bebas (Secara rasmi keluar dari Parti UMNO-Sabah) *Menyertai Gabungan Bersatu Sabah (GBS) sebagai Ahli Bebas Pro-GBS pada pertengahan Tahun 2018. *Dilantik sebagai Ketua BERSATU Sabah (2019) dan dilantik sebagai Ketua Perhubungan Perikatan Nasional (PN) - Sabah (2020, 2021 - rasmi). *Dilantik sebagai Ketua Menteri ke-16 Negeri Sabah pada 28 September 2020. *Dilantik sebagai Pengerusi Gabungan Parti - ''[[Gabungan Rakyat Sabah|Gabungan Rakyat Sabah (GRS)]]'' pada 9 Januari 2021 dan telah menandatangani Memorandum persefahaman "MoU" [[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]]. *Mengumumkan ''"Hala Tuju Sabah Maju Jaya"'' sebagai projek pembangunan dan kemajuan Sabah selama 5 tahun (2021 - 2025). *Meluluskan dan merasmikan [[Gabungan Rakyat Sabah]] dibawah [[Akta Pertubuhan 1966]] di [[Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia]] serta mendaftarkan kesemua ahli-ahli [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|PPBM Sabah]] termasuk dirinya untuk masuk ke dalam ''[[Keahlian terus GRS|keahlian terus GRS]]'' mengikut perlembagaan yang diluluskan kedalam gabungan tersebut.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/perlembagaan-grs-peruntuk-keahlian-terus-individu-kesatuan-antara-parti-armizan-396465|title=Perlembagaan GRS peruntuk keahlian terus individu, kesatuan antara parti - Armizan|last=Bernama|date=December 12, 2022|website=Astro Awani|url-status=live|access-date=December 26, 2022}}</ref> *Pada 12 Disember 2022, beliau dikekalkan sebagai pengerusi GRS selepas mensyuarat GRS yang berlangsung pada 9 Disember 2022. *Beliau ialah satu-satunya tokoh yang berani membebaskan [[Sabah]] dari cengkaman [[Senarai parti politik di Malaysia|parti luar Sabah]] selepas mengisytiharkan keguguran keahlian [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|PPBM Sabah]] di dalam [[Gabungan Rakyat Sabah]].<ref>{{Cite news|url=https://www.dailyexpress.com.my/news/204596/grs-stronger-now-as-a-fully-local-party-/|title='GRS stronger now as a fully local party'|last=Express|first=Daily|date=18 December 2022|newspaper=Daily Express|access-date=21 December 2022}}</ref> '''- KEJATUHAN BN-UMNO DI NEGERI SABAH (2018)''' Selepas kejatuhan kerajaan Barisan Nasional (BN) pada PRU ke-14 (2018), beliau telah keluar dari UMNO dan menyertai Gabungan Bersatu Sabah (GBS) sebagai Ahli Politik Bebas. Beliau dilantik sebagai Pengerusi BERSATU Sabah sejak dari tahun 2019.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/22142/BERITA/Politik/Hajiji-dilantik-penyelaras-Bersatu-Sabah Hajiji dilantik penyelaras Bersatu Sabah]</ref> Perdana Menteri Malaysia ke-8, Tan Sri [[Muhyiddin Yassin]] telah mencalonkan beliau untuk dilantik sebagai [[Ketua Menteri Sabah]] sekaligus dijadikan pengerusi sulung rasmi [[Gabungan Rakyat Sabah]] yang baharu seandainya gabungan di dalam [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) berjaya memenangi pilihan raya negeri Sabah ke-16<ref>{{cite news|last=|first=|date=12 September 2020|title=PRN Sabah: Hajiji bakal Ketua Menteri? [METROTV]|work=|location=|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2020/09/619785/prn-sabah-hajiji-bakal-ketua-menteri-metrotv|access-date=26 September 2020}}</ref>. GRS berjaya memenangi pilihan raya negeri dan Hajiji dilantik sebagai Ketua Menteri Sabah mewakili pihak Perikatan Nasional (PN) serta rasmi menjadi pengerusi sulung ''[[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS)''. Pencalonan beliau telah diperkenan oleh Tuan Yang Terutama (TYT) Sabah, Tun [[Juhar Mahiruddin]] dan majlis angkat sumpah jawatan dan taat setia dilangsungkan pada 29 September 2020.<ref>{{Cite news|last=Hassan|first=Assim|date=2020-09-28|title=Hajiji terima watikah pelantikan KM Sabah, angkat sumpah esok|language=ms-my|work=Astro Awani|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/hajiji-terima-watikah-pelantikan-km-sabah-angkat-sumpah-esok-261310|url-status=live|access-date=2020-09-28}}</ref> ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Juliah Salag dan dikurniakan empat (4) orang anak antaranya Mohd. Reza, Mohd. Khairil Anuar, Nur Diyana dan Mohd. Ghazali. ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|publisher=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n53 |title= N53 Senallang |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020 |archive-date= 2018-06-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180616185230/https://undi.info/sabah/r18/N53 |url-status= dead }}</ref> !|Tahun !|Kerusi !colspan=2| !|Undi !|Pct !colspan=2|Pencabar !|Undi !|Pct !|Jumlah undi !|Majoriti !|Peratus unjuran |- |rowspan=6|1990 |rowspan=6|'''N11 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]], P137 Tuaran''' |rowspan=6 bgcolor="{{United Sabah National Organisation (New) Party/meta/color}}" | |rowspan=6|'''Hajiji Noor''' ([[United Sabah National Organisation|'''USNO''']]) |rowspan=6 align="right" |'''3,575''' |rowspan=6|'''59.05%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |[[Jahid Jahim]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,294 |32.14% |rowspan=6|8,202 |rowspan=6|281 |rowspan=6|80.02% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Kalakau Untol ([[Parti Cinta Sabah|AKAR]]) |align="right" |565 |2.55% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |[[Aliasgar Basri]] ([[Ahli politik bebas|BERJAYA]]) |align="right" |538 |2.66% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Shafie Anterak ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PRS]]) |align="right" |120 |3.60% |- |{{Party shading/Independent}} | |Yusof Awang Ludin ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |38 |3.60% |- |{{Party shading/Independent}} | |Laugan Tarki Noor ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |11 |2.66% |- |rowspan=3|1994 |rowspan=3|'''N11 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]], P149 Tuaran''' |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Hajiji Noor''' ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''5,016''' |rowspan=3|'''59.05%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Matbee Ismail ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |4,140 |32.14% |rowspan=3|9,365 |rowspan=3|876 |rowspan=3|79.56% |- |{{Party shading/Independent}} | |[[Pengiran Othman Pengiran Rauf]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |69 |2.55% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Margaret Kimon ([[Ahli politik bebas|D1J000]]) |align="right" |60 |2.66% |- |rowspan=3|1999 |rowspan=3|'''N10 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]], P149 Tuaran''' |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Hajiji Noor''' ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''6,571''' |rowspan=3|'''59.05%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Rakam Sijim ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,127 |32.14% |rowspan=3|10,799 |rowspan=3|3,444 |rowspan=3|77.31% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Mohammed Daud Abdullah ([[Sabah Progressive Party|BERSEKUTU]]) |align="right" |886 |2.55% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Hamdin Adb. Kadir ([[Ahli politik bebas|SETIA]]) |align="right" |100 |2.66% |- |2004 |rowspan=8|'''N10 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]], P170 Tuaran''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hajiji Noor''' ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |align="right" |'''7,065''' |'''59.05%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ansari Abdullah ([[People's Justice Party (Malaysia)|keADILan]]) |align="right" |3,583 |32.14% |12,997 |3,482 |72.54% |- |2008 |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hajiji Noor''' ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) | align="right" |'''8,961''' |'''59.05%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ansari Abdullah ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]) |align="right" |3,505 |32.14% |12,770 |5,456 |79.44% |- |rowspan=4|2013 |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Hajiji Noor''' ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''13,065''' |rowspan=4|'''59.05%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ghulabidin Enjih ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,624 |32.14% |rowspan=4|17,044 |rowspan=4|10,441 |rowspan=4|87.10% |- |{{Party shading/Independent}} | |Ali Akbar Kawi ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |615 |2.55% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |David Orok ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |225 |2.66% |- |{{Party shading/Independent}} | |Arifin Harith ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |66 |3.60% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Hajiji Noor''' ([[United Malays National Organisation|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''12,966''' |rowspan=2| '''45.46%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Dausil Kundayong ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |5,192 |31.59% |rowspan=2|19,055 |rowspan=2|7,774 |rowspan=2|84.30% |- |{{Party shading/Sabah People's Hope Party}} | |Arifin Harith ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) |align="right" | 467 |6.01% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] |rowspan=2|'''N12 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]] |rowspan=2 {{Party shading/Perikatan Nasional}} | |rowspan=2| '''Hajiji Noor''' ([[Malaysian United Indigenous Party|'''BERSATU''']]) |rowspan=2 align="right" |'''5,919''' |rowspan=2| '''65.83%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Datuk [[Aliasgar Basri]] ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN +]]) |align="right" |2,820 |31.36% |rowspan=2| |rowspan=2|3,099 |rowspan=2| |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Rekan bin Hussien ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" | 253 |2.81% |} ==Anugerah dan penghargaan== * {{Flag|Malaysia}} **[[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (K.M.N.) (1998) * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2013) **[[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|51x51px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (P.G.D.K.) – '''Datuk''' (1996) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{facebook|Hajiji-Likers-324648001669447}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Menteri Besar dan Ketua Menteri}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Kabinet Hajiji Sabah 2020}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{Perikatan Nasional}} {{BERSATU}} {{Pandemik COVID-19 di Malaysia}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1955|}} [[Kategori:Orang Bajau]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ketua Menteri Sabah]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada Bersatu|Sabah]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] dhfhaodmy63qsefhasmlefibzk9pjnf 6810046 6810015 2026-03-27T03:50:51Z Normal rookie 279720 6810046 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Amat Berhormat]] [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] | native_name = عزيزي محمد نور | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPDK|PGDK|KMN|ADUN (Sabah)}} | image = CM Hajiji Noor in 2024 (cropped).jpg | caption = Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Noor pada tahun 2024 | office = [[Ketua Menteri Sabah]] ke-17 | term_start = 30 November 2025 | term_end = | predecessor = ''dirinya sendiri'' | successor = | 1blankname = Yang di-Pertuan Agong | 1namedata = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 2blankname = Yang di-Pertua Negeri | 2namedata = [[Musa Aman|Tun Musa Aman]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | 5blankname = Timbalan | 5namedata = | term_start2 = 29 September 2020 | term_end2 = 14 November 2025 | predecessor2 = [[Mohd Shafie Apdal]] | successor2 = ''dirinya sendiri'' | 1blankname2 = Yang di-Pertuan Agong | 1namedata2 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah|Sultan Abdullah]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 2blankname2 = Yang di-Pertua Negeri | 2namedata2 = [[Musa Aman|Tun Musa Aman]] <br> [[Juhar Mahiruddin|Tun Juhar Mahiruddin]] | 3blankname2 = Perdana Menteri | 3namedata2 = {{ubl|{{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]]|{{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]]|{{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]]}} | 4blankname2 = <!-- Menteri --> | 4namedata2 = <!-- [[]] --> | 5blankname2 = Timbalan | 5namedata2 = {{BN UMNO}} [[Bung Moktar Radin]]<br> ({{small|sehingga 2023}})<br> {{GRS STAR}} [[Jeffrey Kitingan]]<br> {{GRS PBS}} [[Joachim Gunsalam]]<br> {{BN UMNO}} [[Shahelmey Yahya]]<br> ({{small|sejak 2023}}) | office3 = Menteri Kewangan I Sabah | term_start3 = 29 September 2020 | term_end3 = 11 Januari 2023 | predecessor3 = [[Mohd Shafie Apdal]] | successor3 = [[Masidi Manjun]] | 1blankname3 = Pembantu | 1namedata3 = [[Nizam Abu Bakar Titingan]] <br> Jasnih Daya | majority2 = | 2blankname3 = <!-- Perdana Menteri --> | 2namedata3 = <!-- [[Mahathir Mohamad]] --> | alongside3 = [[Masidi Manjun]] (Menteri II) | constituency_AM4 = {{DUN|Sulaman}} | assembly4 = Negeri Sabah | term_start4 = 22 Oktober 1990 | term_end4 = | predecessor4 = Jasni Gindug | successor4 = <!-- [[]] --> | majority4 = | 1blankname4 = <!-- Sultan --> | 1namedata4 = <!-- [[]] --> | 2blankname4 = <!-- Menteri Besar / Ketua Menteri --> | 2namedata4 = <!-- [[]] --> | office5 = Pengerusi <br> [[Gabungan Rakyat Sabah|Parti Gabungan Rakyat Sabah]] | term_start5 = 12 September 2020 <br> 11 Mac 2022 (secara rasmi oleh [[Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia|JPPM]]) <br> 12 Disember 2022 <ref>{{Cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/236580/berita/politik/bersatu-digugurkan-dari-grs-hajiji-kekal-pengerusi|title=Bersatu digugurkan dari GRS, Hajiji kekal Pengerusi|last=Asyikin|first=Asmin|date=18 December 2022|newspaper=Sinar Harian|access-date=8 January 2023}}</ref> | term_end5 = | predecessor5 = ''Penyandang sulung'' | successor5 = | majority5 = | deputy5 = {{ubl|[[Bung Moktar Radin]] (hingga 2023)|[[Maximus Johnity Ongkili]]|[[Jeffrey Kitingan]]|[[Yong Teck Lee]]|[[Pandikar Amin Mulia]]|[[Liew Yun Fah]]|[[Chin Su Phin]]|[[Anifah Aman]]}} | 2blankname5 = <!-- Menteri Besar --> | 2namedata5 = <!-- [[]] --> | office6 = Presiden <br> [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] | term_start6 = 29 Januari 2023 | term_end6 = | predecessor6 = [[Stephen Jacob Jimbangan]] </br> {{small|(Presiden ke-2 parti)}} | successor6 = | deputy6 = [[Masidi Manjun]] | 1blankname6 = Naib Presiden | 1namedata6 = [[Mohd Arifin Mohd Arif]]<br>[[Rubin Balang]]<br>[[Masiung Banah]] | office7 = Pengerusi Badan Perhubungan Negeri <br> [[Perikatan Nasional|Parti Perikatan Nasional]] <br> [[Sabah]] | term_start7 = 5 Januari 2021 | term_end7 = 10 Disember 2022 | predecessor7 = ''Penyandang sulung'' | successor7 = [[Ronald Kiandee]] | deputy7 = {{ubl||[[Jeffrey Kitingan]]|[[Yong Teck Lee]]|[[Mohd Aminuddin Aling]]|Gordon Leong Vui Cheung}} | office8 = Ketua Badan Pimpinan Negeri <br> [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah]] | term_start8 = 7 September 2020 | term_end8 = 10 Disember 2022 | predecessor8 = ''Penyandang sulung'' | successor8 = [[Ronald Kiandee]] | president8 = [[Muhyiddin Yassin]] | deputy8 = [[Masidi Manjun]] | office9 = Timbalan Ketua Menteri Sabah | governor9 = [[Juhar Mahiruddin]] | term_start9 = 11 Mei 2018 | term_end9 = 12 Mei 2018 | predecessor9 = [[Joseph Pairin Kitingan]]<br>Yahya Hussin<br>Raymond Tan Shu Kiah | successor9 = [[Wilfred Madius Tangau]]<br>Jaujan Sambakong<br>[[Christina Liew]] | 1blankname9 = Ketua Menteri | 1namedata9 = [[Musa Aman]] | alongside9 = <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> [[Masidi Manjun]] | office10 = Menteri Pembangunan Infrastruktur Sabah | term_start10 = 11 Mei 2018 | term_end10 = 12 Mei 2018 | 1blankname10 = Ketua Menteri | 1namedata10 = [[Musa Aman]] | governor10 = [[Juhar Mahiruddin]] | predecessor10 = [[Joseph Pairin Kitingan]] | successor10 = [[Peter Anthony]] | office11 = Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah | term_start11 = 27 Mac 2004 | term_end11 = 10 Mei 2018 | 1blankname11 = Ketua Menteri | 1namedata11 = [[Musa Aman]] | governor11 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br/> [[Juhar Mahiruddin]] | predecessor11 = [[Salleh Said Keruak]] | 2blankname11 = Pembantu | 2namedata11 = Edward Yong Oui Fah<br /> (2004–2013) <br /> [[Ghulamhaidar @ Yusof Khan Bahadar|Ghulamhaidar Khan Bahadar]] <br /> (2008–2013) <br /> [[Zakaria Edris]] <br /> (2013–2018) <br/> [[Joachim Gunsalam]] <br /> (2013–2018) | successor11 = [[Jahid Jahim]] | birth_name = Hajiji bin Mohd Noor | birth_date = {{birth date and age|1955|5|10|df=y}} | birth_place = [[Kampung Serusup]] <br> [[Tuaran]], [[Sabah]] | death_date = <!-- {{}} --> | death_place = <!-- [[]] --> | resting_place = <!-- [[]] --> | nationality = | party = [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[File:Logo Parti Gagasan Rakyat Sabah (GAGASAN).png|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (2023-kini) <br> [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|28px]] {{flagicon|Sabah}} [[Gabungan Rakyat Sabah | Parti Gabungan Rakyat Sabah]] (2022-2023)<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/perlembagaan-grs-peruntuk-keahlian-terus-individu-kesatuan-antara-parti-armizan-396465|title=Perlembagaan GRS peruntuk keahlian terus individu, kesatuan antara parti - Armizan|last=Bernama|date=December 12, 2022|website=Astro Awani|url-status=live|access-date=December 26, 2022}}</ref> <br> {{flagicon| Malaysia}} {{flagicon|Sabah}} [[Ahli politik bebas|Bebas]] (2018-2019, 2022) <br> {{PN PPBM}} [[BERSATU]] (2020-2022) <br> {{PH PPBM}} [[BERSATU]] (2019-2020) <br> {{BN UMNO}} [[UMNO]] (1994-2019) <br> [[File:Usno party logo.png|Usno_party_logo|25px]] [[USNO]] (1990-1994) | otherparty = [[Barisan Nasional]] (1990-2019) <br> [[Pakatan Harapan]] (2019-2020) <br> [[Perikatan Nasional]] (2021-2022) <br> [[Gabungan Rakyat Sabah]] (sejak 2020) | known_for = * Pengasas dan pengerusi pertama untuk pertubuhan gabungan politik ''[[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]]'' pada tahun 2020 * Pengasas dan ketua pertama untuk [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|BERSATU SABAH]] pada tahun 2019 (menjadi parti bebas daripada pemimpin pusat pada tahun 2020 hingga tahun 2022) * Presiden ke-3 untuk Parti [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] selepas [[Stephen Jacob Jimbangan]] iaitu presiden ke-2 parti berkenaan | spouse = Datin Seri Panglima Hajah [[Juliah Salag]] | relations = Hajah Laireh<br>{{small|(sepupu)}}</br>Hajah Teruyah Omar<br>{{small|(ibu)}}</br>Haji Mohd Noor Harun<br>{{small|(bapa)}} | children = Mohd Reza <br> Khairil Anuar <br> Nur Diyana <br> [[Mohammad Ghazali Hajiji|Mohammad Ghazali]] | mother = | father = | residence = <!-- [[]] --> | alma_mater = University of New Hampshire [[Amerika Syarikat]] | occupation = <!-- [[]] --> | profession = <!-- [[]] --> | signature = | website = | footnotes = }} [[Yang Amat Berhormat]] [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Hajiji bin Haji Noor''' (lahir 10 Mei 1955) merupakan [[Ketua Menteri Sabah]] ke-16 sejak 2020 sehingga 2025. Di samping itu, beliau juga merupakan pengasas serta penyandang pengerusi sulung bagi [[Gabungan Rakyat Sabah|Parti Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) dan presiden ke-3 untuk [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] (GAGASAN). <ref>{{Cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/118277/BERITA/Politik/GRS-tandatangan-MoU-tolak-campur-tangan-luar|title=GRS tandatangan MoU, tolak campur tangan luar|last=BERNAMA|first=|date=9 Januari 2021|newspaper=Sinar Harian|access-date=9 Januari 2021|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.borneotoday.net/grs-tandatangan-mou-perkukuh-kerjasama-politik/|title=GRS Tandatangan MoU Perkukuh Kerjasama Politik|last=Suraidah Roslan|first=|date=9 Januari 2021|newspaper=Borneo Today|access-date=9 Januari 2021|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/236580/berita/politik/bersatu-digugurkan-dari-grs-hajiji-kekal-pengerusi|title=Bersatu digugurkan dari GRS, Hajiji kekal Pengerusi|last=Asyikin|first=Asmin|date=18 December 2022|newspaper=Sinar Harian|access-date=8 January 2022}}</ref> Sejak 1990, beliau telah mendapat mandat dari rakyat [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]] untuk menjadi [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah]] untuk kawasan [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]]. Beliau sekali lagi dilantik sebagai [[Ketua Menteri Sabah]] menerajui Kerajaan Sabah pada PRN Sabah Ke-17 dari 2025 hingga kini. ==Kehidupan awal== Hajiji dilahirkan di [[Kampung Serusup]], [[Tuaran]], [[Sabah]] pada 10 Mei 1955, anak kedua daripada tiga orang adik beradik kepada pasangan Haji Mohd Noor Harun dan Hajah Teruyah Omar. Ayah beliau merupakan seorang petani dan nelayan bermusim. Mendapat pendidikan awal di SRK Serusup dari 1961-1966 dan menyambung persekolahan peringkat menengah di Sekolah Menengah Tuaran dari 1967-1971 dan mendapat agregat 15 di dalam peperiksaan Lower Certificate of Education (LCE). Selepas itu beliau meneruskan persekolahan di Sekolah Menengah St. John, Tuaran dari 1972 hingga 1973. Beliau juga telah lulus Malaysia Certificate of Education (MCE) dan mendapat keputusan antara yang terbaik untuk daerah Tuaran. ==Kerjaya== ===Penjawat awam=== Memulakan kerjaya sebagai juruhebah [[Radio Televisyen Malaysia]] (RTM) Sabah pada 1976 selama satu tahun. Pada tahun berikutnya, beliau telah ditawarkan jawatan sebagai Penolong Pegawai Pembangunan di Pejabat Daerah Tuaran dan berkhidmat dari 1977 hingga 1982. Selepas menamatkan pengajian di peringkat Ijazah Sarjana Muda Sains Pengurusan Ekonomi Masyarakat di Southern New Hampshire University, Amerika Syarikat, beliau berkhidmat sebagai Penguasa Kastam Sabah dari tahun 1986 hingga 1990. ===Politik=== Beliau memulakan kerjaya politiknya apabila menyertai Parti [[USNO]] pada tahun 1990 hingga 1994. Selepas pembubaran USNO pada tahun 1994, beliau menyertai UMNO. Sejak Pilihan raya negeri Sabah 1994 hingga [[Pilihan raya umum Malaysia 2018]], beliau mengekalkan kerusi DUN Sulaman atas tiket UMNO. Beliau telah berkhidmat selama enam (6) penggal berturut-turut.<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/politik/2018/12/508291/umno-sabah-lumpuh UMNO Sabah lumpuh]</ref> Walaubagaimanapun, ''[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|United Malays National Organisation (UMNO)]]'' di Negeri Sabah telah hilang usul percaya dan ini telah menyebabkan UMNO jatuh dan "runtuh" pada PRU-14 (2018). Sehubungan dengan kejatuhan UMNO-BN di Sabah, Datuk Hajiji Noor telah menyertai ''[[Gabungan Bersatu Sabah]] (GBS) yang telah diasaskan oleh Datuk [[Joseph Pairin Kitingan]] dan Datuk [[Jeffrey Kitingan]] pada 2018. Pada tahun 2019, Beliau telah menyertai [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|Parti Pribumi Bersatu Malaysia Cawangan Sabah]] (PPBM Sabah) dan telah dilantik sebagai Ketua BERSATU untuk bahagian Sabah serta dilantik sebagai Ketua [[Perikatan Nasional]] (PN) Sabah pada Tahun 2020. Gabungan baru telah diasaskan pada 12 September 2020 sehubungan dengan pembubaran Dun Sabah yang diumum oleh Datuk [[Shafie Apdal]] (Mantan Ketua Menteri ke-15). Gabungan tersebut ialah ''[[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS)'' yang telah diasaskan oleh penyandang sulung pengerusi GRS, Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Noor bagi menghadapi [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]]. [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) menjadi gabungan yang beliau sertai secara rasmi selepas [[Gabungan Bersatu Sabah]] (GBS). Beliau sangat berpengalaman dalam arena Politik Sabah dan berikut adalah Pengalaman Datuk Hajiji Noor selama dalam arena politik Sabah: * 1992, beliau dilantik sebagai Setiausaha Politik kepada Timbalan Perdana Menteri Malaysia, YAB [[Abdul Ghafar Baba]] (kemudiannya Tun) sehingga 1993. * 1994, dilantik sebagai Pembantu Menteri Kerajaan Negeri Sabah di bawah portfolio Belia dan Sukan. * Ketua UMNO Bahagian Tuaran dari tahun 1994 hingga 2018. * Dilantik sebagai Ahli Lembaga Pengarah Bank Kerjasama Rakyat Malaysia (Bank Rakyat), dari tahun 1991 hingga 1994. * Pembantu Menteri Kerajaan Negeri Sabah di bawah Pembangunan Perindustrian dari tahun 1994 hingga 1996 dan tahun 1999 hingga 2001. * Pembantu Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah dari tahun 1996 hingga 1999. * Pembantu Menteri Kewangan Malaysia dari tahun 2001 hingga 2004. * Bendahari UMNO Sabah dari tahun 2001 hingga 2018. * Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan dari tahun 2004 hingga 2018. * Timbalan Ketua Menteri Sabah dari 11 Mei 2018 hingga 12 Mei 2018. *Menjadi Ahli Bebas (Secara rasmi keluar dari Parti UMNO-Sabah) *Menyertai Gabungan Bersatu Sabah (GBS) sebagai Ahli Bebas Pro-GBS pada pertengahan Tahun 2018. *Dilantik sebagai Ketua BERSATU Sabah (2019) dan dilantik sebagai Ketua Perhubungan Perikatan Nasional (PN) - Sabah (2020, 2021 - rasmi). *Dilantik sebagai Ketua Menteri ke-16 Negeri Sabah pada 28 September 2020. *Dilantik sebagai Pengerusi Gabungan Parti - ''[[Gabungan Rakyat Sabah|Gabungan Rakyat Sabah (GRS)]]'' pada 9 Januari 2021 dan telah menandatangani Memorandum persefahaman "MoU" [[Gabungan Rakyat Sabah|GRS]]. *Mengumumkan ''"Hala Tuju Sabah Maju Jaya"'' sebagai projek pembangunan dan kemajuan Sabah selama 5 tahun (2021 - 2025). *Meluluskan dan merasmikan [[Gabungan Rakyat Sabah]] dibawah [[Akta Pertubuhan 1966]] di [[Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia]] serta mendaftarkan kesemua ahli-ahli [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|PPBM Sabah]] termasuk dirinya untuk masuk ke dalam ''[[Keahlian terus GRS|keahlian terus GRS]]'' mengikut perlembagaan yang diluluskan kedalam gabungan tersebut.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-politik/perlembagaan-grs-peruntuk-keahlian-terus-individu-kesatuan-antara-parti-armizan-396465|title=Perlembagaan GRS peruntuk keahlian terus individu, kesatuan antara parti - Armizan|last=Bernama|date=December 12, 2022|website=Astro Awani|url-status=live|access-date=December 26, 2022}}</ref> *Pada 12 Disember 2022, beliau dikekalkan sebagai pengerusi GRS selepas mensyuarat GRS yang berlangsung pada 9 Disember 2022. *Beliau ialah satu-satunya tokoh yang berani membebaskan [[Sabah]] dari cengkaman [[Senarai parti politik di Malaysia|parti luar Sabah]] selepas mengisytiharkan keguguran keahlian [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|PPBM Sabah]] di dalam [[Gabungan Rakyat Sabah]].<ref>{{Cite news|url=https://www.dailyexpress.com.my/news/204596/grs-stronger-now-as-a-fully-local-party-/|title='GRS stronger now as a fully local party'|last=Express|first=Daily|date=18 December 2022|newspaper=Daily Express|access-date=21 December 2022}}</ref> '''- KEJATUHAN BN-UMNO DI NEGERI SABAH (2018)''' Selepas kejatuhan kerajaan Barisan Nasional (BN) pada PRU ke-14 (2018), beliau telah keluar dari UMNO dan menyertai Gabungan Bersatu Sabah (GBS) sebagai Ahli Politik Bebas. Beliau dilantik sebagai Pengerusi BERSATU Sabah sejak dari tahun 2019.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/22142/BERITA/Politik/Hajiji-dilantik-penyelaras-Bersatu-Sabah Hajiji dilantik penyelaras Bersatu Sabah]</ref> Perdana Menteri Malaysia ke-8, Tan Sri [[Muhyiddin Yassin]] telah mencalonkan beliau untuk dilantik sebagai [[Ketua Menteri Sabah]] sekaligus dijadikan pengerusi sulung rasmi [[Gabungan Rakyat Sabah]] yang baharu seandainya gabungan di dalam [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS) berjaya memenangi pilihan raya negeri Sabah ke-16<ref>{{cite news|last=|first=|date=12 September 2020|title=PRN Sabah: Hajiji bakal Ketua Menteri? [METROTV]|work=|location=|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2020/09/619785/prn-sabah-hajiji-bakal-ketua-menteri-metrotv|access-date=26 September 2020}}</ref>. GRS berjaya memenangi pilihan raya negeri dan Hajiji dilantik sebagai Ketua Menteri Sabah mewakili pihak Perikatan Nasional (PN) serta rasmi menjadi pengerusi sulung ''[[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS)''. Pencalonan beliau telah diperkenan oleh Tuan Yang Terutama (TYT) Sabah, Tun [[Juhar Mahiruddin]] dan majlis angkat sumpah jawatan dan taat setia dilangsungkan pada 29 September 2020.<ref>{{Cite news|last=Hassan|first=Assim|date=2020-09-28|title=Hajiji terima watikah pelantikan KM Sabah, angkat sumpah esok|language=ms-my|work=Astro Awani|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/hajiji-terima-watikah-pelantikan-km-sabah-angkat-sumpah-esok-261310|url-status=live|access-date=2020-09-28}}</ref> ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Juliah Salag dan dikurniakan empat (4) orang anak antaranya Mohd. Reza, Mohd. Khairil Anuar, Nur Diyana dan Mohd. Ghazali. ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|publisher=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n53 |title= N53 Senallang |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020 |archive-date= 2018-06-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180616185230/https://undi.info/sabah/r18/N53 |url-status= dead }}</ref> !|Thn !|Konstituensi !colspan=2|Calon !|Undi !|Prts !colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] |rowspan=6|'''N11 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]]''' |rowspan=6 bgcolor="{{party color|United Sabah National Organisation}}" | |rowspan=6|'''Hajiji Noor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|'''USNO''']]) |rowspan=6 align="right" |'''3,575''' |rowspan=6|'''59.05%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |[[Jahid Jahim]] ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,294 |32.14% |rowspan=6|8,202 |rowspan=6|281 |rowspan=6|80.02% |- | | |Kalakau Untol ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |align="right" |565 |2.55% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |[[Aliasgar Basri]] ([[Ahli politik bebas|BERJAYA]]) |align="right" |538 |2.66% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Shafie Anterak ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PRS]]) |align="right" |120 |3.60% |- |{{Party shading/Independent}} | |Yusof Awang Ludin ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |38 |3.60% |- |{{Party shading/Independent}} | |Laugan Tarki Noor ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |11 |2.66% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] |rowspan=3|'''N11 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]]''' |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Hajiji Noor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''5,016''' |rowspan=3|'''59.05%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Matbee Ismail ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |4,140 |32.14% |rowspan=3|9,365 |rowspan=3|876 |rowspan=3|79.56% |- |{{Party shading/Independent}} | |[[Pengiran Othman Pengiran Rauf]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |69 |2.55% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Margaret Kimon ([[United Democratic Sabah People's Power Party|SETIA]]) |align="right" |60 |2.66% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3|'''N10 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]]''' |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Hajiji Noor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''6,571''' |rowspan=3|'''59.05%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Rakam Sijim ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,127 |32.14% |rowspan=3|10,799 |rowspan=3|3,444 |rowspan=3|77.31% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Mohammed Daud Abdullah ([[Sabah Progressive Party|BERSEKUTU]]) |align="right" |886 |2.55% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Hamdin Adb. Kadir ([[Ahli politik bebas|SETIA]]) |align="right" |100 |2.66% |- |[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=8|'''N10 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]]''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hajiji Noor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |align="right" |'''7,065''' |'''59.05%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ansari Abdullah ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |3,583 |32.14% |12,997 |3,482 |72.54% |- |[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Hajiji Noor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) | align="right" |'''8,961''' |'''59.05%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ansari Abdullah ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |3,505 |32.14% |12,770 |5,456 |79.44% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Hajiji Noor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''13,065''' |rowspan=4|'''59.05%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ghulabidin Enjih ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,624 |32.14% |rowspan=4|17,044 |rowspan=4|10,441 |rowspan=4|87.10% |- |{{Party shading/Independent}} | |Ali Akbar Kawi ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |615 |2.55% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |David Orok ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |225 |2.66% |- |{{Party shading/Independent}} | |Arifin Harith ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |66 |3.60% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Hajiji Noor''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''12,966''' |rowspan=2| '''45.46%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Dausil Kundayong ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |5,192 |31.59% |rowspan=2|19,055 |rowspan=2|7,774 |rowspan=2|84.30% |- |{{Party shading/Sabah People's Hope Party}} | |Arifin Harith ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) |align="right" | 467 |6.01% |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=6|'''N12 [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]] | rowspan=2 {{Party shading/Perikatan Nasional}} | | rowspan=2| '''Hajiji Noor''' ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|'''Sabah BERSATU''']]) | rowspan=2 align="right" |'''5,919''' | rowspan=2| '''65.83%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |[[Aliasgar Basri]] ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |2,820 |31.36% | rowspan=2|8,992 | rowspan=2|3,099 | rowspan=2|76.78% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Rekan Hussien ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" | 253 |2.81% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=4 {{party shading/Gabungan Rakyat Sabah}} | | rowspan=4|'''Hajiji Noor''' ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|'''GAGASAN''']]) | rowspan=4 align=right|'''10,639''' | rowspan=4|'''73.63%''' |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Shahnon Rizal Thaijudin ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|Sabah UMNO]]) | align=right|1,720 |11.90% | rowspan=4|14,620 | rowspan=4|8,919 | rowspan=4|79.77% |- |{{party shading/Sabah Heritage Party}} | |Mokhtar Hussin ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | align=right|1,383 | align=right|9.57% |- |bgcolor={{Party color|Perikatan Nasional}} | |Tiaminah @ Siti Aminah Ele ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|Sabah BERSATU]]) | align=right|385 | align=right|2.66% |- |bgcolor=#345876 | |Pajudin Nordin ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | align=right|322 | align=right|2.23% |- |} ==Anugerah dan penghargaan== * {{Flag|Malaysia}} **[[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (K.M.N.) (1998) * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (S.P.D.K.) – '''Datuk Seri Panglima''' (2013) **[[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|51x51px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (P.G.D.K.) – '''Datuk''' (1996) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== {{facebook|Hajiji-Likers-324648001669447}} {{navboxes |title= Rencana berkenaan {{laman}} |state=collapsed |list= {{Menteri Besar dan Ketua Menteri}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Kabinet Hajiji Sabah 2020}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{Perikatan Nasional}} {{BERSATU}} {{Pandemik COVID-19 di Malaysia}} }} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1955|}} [[Kategori:Orang Bajau]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ketua Menteri Sabah]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada Bersatu|Sabah]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] qv1bmhkhc5jxfqxjurdyt048tiwr0cw 0 984393 6810066 6713232 2026-03-27T04:20:51Z Normal rookie 279720 6810066 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk]] [[Haji]] | name = | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|ADUN (Sabah)}} | image = | caption = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{GRS GAGASAN}} [[Masidi Manjun]] | successor = | gurvinor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | constituency = [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut]] | office2 = Menteri Tugas-Tugas Khas Sabah | term_start2 = 8 Oktober 2020 | term_end2 = 14 November 2025 | constituency_AM3 = [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut]] | assembly3 = Negeri Sabah | term_start3 = 2004 | term_end3 = | predecessor3 = | successor3 = | majority3 = 3,421 (PRU-16)<br/>2,403 (PRU-15)<br/>3,510 (PRU-14)<br/>3,499 (PRU-13) | birth_name = Mohd Ariffin bin Mohd Arif | birth_date = {{birth date and age|1963|5|8}} | birth_place = [[Kimanis]], [[Papar]], [[Sabah]] | death_date = | death_place = | resting_place = | nationality = | party = [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (sejak 2023) <br> {{PN PPBM}} [[BERSATU]] (2020-2022) <br> {{PH PPBM}} [[BERSATU]] (2019-2020) <br> {{BN UMNO}} [[UMNO]] (-2019) | otherparty = | spouse = {{marriage|Datin Lenny Natasha Musa|2007}} | relations = [[Musa Aman]] (bapa mentua) <br> [[Yamani Hafez Musa]] (ipar) | children = <!-- <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> --> | mother = <!-- [[]] --> | father = <!-- [[]] --> | residence = <!-- [[]] --> | alma_mater = <!-- [[]] --> | occupation = <!-- [[]] --> | profession = <!-- [[]] --> | signature = | website = <!-- [http://www.pribumibersatu.org.my Parti Pribumi Bersatu Malaysia] --> | footnotes = }} [[Datuk]] [[Haji]] '''Mohd Arifin bin Mohd Arif''' (lahir 8 Mei 1963) adalah Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] untuk [[Membakut]].<ref>[https://www.utusan.com.my/berita/politik/pilihan-raya/pilihan-raya-umum-ke-14/maklumat-calon-dan-kawasan-pilihan-raya-n24-membakut-sabah-1.652776 Maklumat calon DUN Membakut, Sabah]</ref> Beliau pernah dilantik sebagai Pembantu Menteri kepada [[Ketua Menteri Sabah]], Tan Sri Musa Aman. Pada 5 Februari 2023, beliau secara rasmi menyertai [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] (GAGASAN) dibawah [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS). ==Keluarga== Beliau telah berkahwin dengan Datin Lenny Natasha Musa, anak kepada bekas Ketua Menteri Sabah, Tan Sri [[Musa Aman]] pada 2007 lalu.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/community/2007/10/17/cms-daughter-to-tie-the-knot/ https://www.thestar.com.my/news/community/2007/10/17/cms-daughter-to-tie-the-knot/]</ref> ==Politik== Beliau adalah antara pemimpin UMNO di Sabah sehingga 2019. Selepas [[Barisan Nasional]] mengalami kekalahan pada PRU 14, beliau dan beberapa orang ahli UMNO telah bertindak untuk keluar dari [[UMNO]].<ref>[http://www.astroawani.com/berita-politik/13-wakil-rakyat-umno-sabah-termasuk-pengerusi-negeri-keluar-parti-193406 13 wakil rakyat UMNO Sabah, termasuk pengerusi negeri keluar parti]</ref> Mereka kemudiannya telah menyertai [[BERSATU]], sebuah parti komponen dalam [[Pakatan Harapan]].<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/politik/2019/02/531185/5-ahli-parlimen-8-adun-dari-sabah-serah-borang-bersatu 5 Ahli Parlimen, 8 ADUN dari Sabah serah borang BERSATU]</ref> Selepas itu, mereka keluar dari [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|BERSATU]] pada 10 Disember 2022, dan menyertai [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] iaitu salah satu parti komponen di dalam [[Gabungan Rakyat Sabah]] ==Pautan luar== <!-- {{facebook|}} --> ==Rujukan== {{reflist}} {{Kabinet Hajiji Sabah 2020}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Perikatan Nasional}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{BERSATU}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-12]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] o4yxd4rjoakrq2rahvyun9sof7ty6sp 6810067 6810066 2026-03-27T04:25:09Z Normal rookie 279720 6810067 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk]] [[Kedoktoran|Dr.]] [[Haji]] | name = | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|JP|ADUN (Sabah)}} | image = | caption = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{GRS GAGASAN}} [[Masidi Manjun]] | successor = | gurvinor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | constituency = [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut]] | office2 = Menteri Tugas-Tugas Khas Sabah | term_start2 = 8 Oktober 2020 | term_end2 = 14 November 2025 | constituency_AM3 = [[Membakut (kawasan negeri)|Membakut]] | assembly3 = Negeri Sabah | term_start3 = 2004 | term_end3 = | predecessor3 = | successor3 = | majority3 = 3,421 (PRU-16)<br/>2,403 (PRU-15)<br/>3,510 (PRU-14)<br/>3,499 (PRU-13) | birth_name = Mohd Ariffin bin Mohd Arif | birth_date = {{birth date and age|1963|5|8}} | birth_place = [[Kimanis]], [[Papar]], [[Sabah]] | death_date = | death_place = | resting_place = | nationality = | party = [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (sejak 2023) <br> {{PN PPBM}} [[BERSATU]] (2020-2022) <br> {{PH PPBM}} [[BERSATU]] (2019-2020) <br> {{BN UMNO}} [[UMNO]] (-2019) | otherparty = | spouse = {{marriage|Datin Lenny Natasha Musa|2007}} | relations = [[Musa Aman]] (bapa mentua) <br> [[Yamani Hafez Musa]] (ipar) | children = <!-- <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> <br> --> | mother = <!-- [[]] --> | father = <!-- [[]] --> | residence = <!-- [[]] --> | alma_mater = <!-- [[]] --> | occupation = <!-- [[]] --> | profession = <!-- [[]] --> | signature = | website = <!-- [http://www.pribumibersatu.org.my Parti Pribumi Bersatu Malaysia] --> | footnotes = }} [[Datuk]] [[Haji]] '''Mohd Arifin bin Mohd Arif''' (lahir 8 Mei 1963) adalah Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] untuk [[Membakut]].<ref>[https://www.utusan.com.my/berita/politik/pilihan-raya/pilihan-raya-umum-ke-14/maklumat-calon-dan-kawasan-pilihan-raya-n24-membakut-sabah-1.652776 Maklumat calon DUN Membakut, Sabah]</ref> Beliau pernah dilantik sebagai Pembantu Menteri kepada [[Ketua Menteri Sabah]], Tan Sri Musa Aman. Pada 5 Februari 2023, beliau secara rasmi menyertai [[Parti Gagasan Rakyat Sabah]] (GAGASAN) dibawah [[Gabungan Rakyat Sabah]] (GRS). Pada 21 March 2022, beliau mendapat [[Kedoktoran]] (PhD) dari [[Universiti Putra Malaysia]].<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Sabah assemblyman earns Doctor of Philosophy |url=https://upm.edu.my/news/sabah_assemblyman_earns_doctor_of_philosophy-65969}}</ref> ==Keluarga== Beliau telah berkahwin dengan Datin Lenny Natasha Musa, anak kepada bekas Ketua Menteri Sabah, Tan Sri [[Musa Aman]] pada 2007 lalu.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/community/2007/10/17/cms-daughter-to-tie-the-knot/ https://www.thestar.com.my/news/community/2007/10/17/cms-daughter-to-tie-the-knot/]</ref> ==Politik== Beliau adalah antara pemimpin UMNO di Sabah sehingga 2019. Selepas [[Barisan Nasional]] mengalami kekalahan pada PRU 14, beliau dan beberapa orang ahli UMNO telah bertindak untuk keluar dari [[UMNO]].<ref>[http://www.astroawani.com/berita-politik/13-wakil-rakyat-umno-sabah-termasuk-pengerusi-negeri-keluar-parti-193406 13 wakil rakyat UMNO Sabah, termasuk pengerusi negeri keluar parti]</ref> Mereka kemudiannya telah menyertai [[BERSATU]], sebuah parti komponen dalam [[Pakatan Harapan]].<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/politik/2019/02/531185/5-ahli-parlimen-8-adun-dari-sabah-serah-borang-bersatu 5 Ahli Parlimen, 8 ADUN dari Sabah serah borang BERSATU]</ref> Selepas itu, mereka keluar dari [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|BERSATU]] pada 10 Disember 2022, dan menyertai [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] iaitu salah satu parti komponen di dalam [[Gabungan Rakyat Sabah]] == Anugerah == * {{flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (P.G.D.K.) – '''Datuk''' (2008)<ref name="sabah">{{cite news |date=11 October 2008 |title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2008 |url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002010.pdf |access-date=2 March 2023 |publisher=Sabah}}</ref> ** Jasa Pendakmai (J.P.) (2006)<ref>{{cite web |title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2006|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/001880.pdf |website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Pautan luar== <!-- {{facebook|}} --> ==Rujukan== {{reflist}} {{Kabinet Hajiji Sabah 2020}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Perikatan Nasional}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{BERSATU}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-12]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] r3dm6fhgea65nq3mm7nrvgfgcocx9as 0 984483 6810053 6801718 2026-03-27T04:05:16Z Normal rookie 279720 6810053 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] | name = | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPDK|PGDK|KMN|AMN}} | image = | imagesize = 150 | caption = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Timbalan Ketua Menteri Sabah II]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[File:Logo Parti Gagasan Rakyat Sabah (GAGASAN).png|Logo_Parti_Gagasan_Rakyat_Sabah_(GAGASAN)|27px]] [[Hajiji Noor]] | alongside = <br> {{GRS PBS}} [[Joachim Gunsalam]] <br> [[Ewon Benedick]] | predecessor = {{GRS PBS}} [[Joachim Gunsalam]] | successor = | constituency = [[Karanaan (kawasan negeri)|Karanaan]] | governor = [[Musa Aman]] | office4 = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Kewangan Sabah]] | term_start4 = 2 Disember 2025 | term_end4 = | 1blankname4 = Ketua Menteri | 1namedata4 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | 2blankname4 = | 2namedata4 = | governor4 = [[Musa Aman|Tuan Yang Terutama Tun Haji Musa bin Haji Aman]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency4 = Karanaan | predecessor4 = ''dirinya sendiri'' | successor4 = | term_start5 = 11 Januari 2023 | term_end5 = 14 November 2025 | 1blankname5 = Ketua Menteri | 1namedata5 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | 2blankname5 = Pembantu | governor5 = [[Juhar Mahiruddin|Tuan Yang Terutama Tun Haji Juhar bin Haji Mahiruddin]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency5 = Karanaan | predecessor5 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | successor5 = ''dirinya sendiri'' | constituency_AM6 = [[Karanaan (kawasan negeri)|Karanaan]] | assembly6 = Negeri Sabah | term_start6 = 2004 | term_end6 = | predecessor6 = ''Konstituensi baharu'' | successor6 = <!-- [[]] --> | majority6 = | 1blankname6 = <!-- Sultan --> | 1namedata6 = <!-- [[]] --> | 2blankname6 = <!-- Menteri Besar / Ketua Menteri --> | 2namedata5 = <!-- [[]] --> | office7 = Menteri Kewangan II Sabah | term_start7 = 29 September 2020 | term_end7 = 11 Januari 2023 | 1blankname7 = Ketua Menteri | 2blankname7 = Pembantu | 2namedata7 = [[Isnin Aliasnih]] <br> [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] | governor7 = [[Juhar Mahiruddin|Tuan Yang Terutama Tun Haji Juhar bin Haji Mahiruddin]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency7 = Karanaan | predecessor7 = | successor7 = | alongside7 = <br> [[Hajiji Noor]] (Menteri I) | office8 = Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah | term_start8 = 29 September 2020 | term_end8 = 11 Januari 2023 | 1blankname8 = Ketua Menteri | 1namedata7 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | 2blankname8 = Pembantu | 2namedata8 = [[Isnin Aliasnih]] <br> [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] | governor8 = [[Juhar Mahiruddin|Tuan Yang Terutama Tun Haji Juhar bin Haji Mahiruddin]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency8 = Karanaan | predecessor8 = [[Bung Moktar Radin]] | successor8 = [[Joachim Gunsalam]] | birth_name = Masidi bin Manjun | birth_date = {{birth date and age|1950|6|2|df=yes}} | birth_place = [[Ranau]], [[Sabah]] | death_date = | death_place = | resting_place = | nationality = | party = [[File:Usno party logo.png|Usno_party_logo|27px]] (1990-1994) <br> {{BN UMNO}} [[UMNO]] (1994–2019) <br> {{PH PPBM}} [[BERSATU]] (2019–2020) <br> {{PN PPBM}} [[BERSATU]] (2020–2022) <br> [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS.jpg|40px]] [[Keahlian terus GRS|Ahli kolektif GRS]] (Sejak 2022–) <br> [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[File:Logo Parti Gagasan Rakyat Sabah (GAGASAN).png|Logo_Parti_Gagasan_Rakyat_Sabah_(GAGASAN)|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (Sejak 2023–) | otherparty = | spouse = Datin Seri Panglima Nur Farizah Abdullah @ Molly Lantai | relations = | children = 6 | mother = <!-- [[]] --> | father = <!-- [[]] --> | residence = <!-- [[]] --> | alma_mater = [[Universiti London]] | occupation = [[Ahli politik]] | cabinet = [[Kabinet Sabah]] | profession = <!-- [[]] --> | signature = | website = <!-- [http://www.pribumibersatu.org.my Parti Pribumi Bersatu Malaysia] --> | footnotes = }} [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Masidi bin Manjun''' (lahir 2 Jun 1950) merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]] berasal dari [[Ranau]], [[Sabah]] yang telah berkhidmat sebagai Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah untuk DUN N.37 {{DUN|Karanaan}} sejak tahun 2004. Beliau kini menyandang jawatan sebagai Menteri Kewangan Sabah. Beliau merupakan antara ahli politik paling berpengalaman di Wilayah [[Sabah]] dengan rekod penglibatan politik melebihi 40 tahun dan rekod pengalaman memimpin rakyat melebihi 50 tahun. Beliau pernah bertanding pada era 90an menggunakan tiket [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]] namun kalah pada pilihan raya pertama beliau. Beliau memenangi DUN Karanaan pada 2004 sewaktu DUN tersebut pertama kali diwujudkan. Sebelum menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri, beliau berkerja dibahagian korporat dibeberapa syarikat. Beliau juga pernah menjawat jawatan-jawatan tinggi di dalam pentadbiran Negeri Sabah sebelum masuk ke dunia korporat. == Kehidupan awal == Yang Berhormat Datuk Seri Panglima merupakan anak watan negeri Sabah yang dilahirkan di [[Ranau]], [[Sabah]]. Beliau telah berkahwin dengan Datin Nur Farizah Abdullah dan mempunyai 6 orang anak.<ref>[http://kepkas.sabah.gov.my/datuk-masidi-manjun-and-his-wife-datin-nur-farizah-abdullah-pose-for-the-camera-at-the-sabah-cultural-carnival-26-jan-2008/ Menteri Pelancongan Sabah bersama isteri]</ref> Datuk Masidi Manjun telah memperoleh ijazah Sarjana Muda Undang-Undang dari [[Universiti London]] pada tahun 1977 dan menjadi Barrister-at-Law dengan Kepujian di Lincoln's Inn, London pada tahun 1979. (Masidi's Morning Quote) == Kerjaya == === Amalan undang-undang dan perkhidmatan awam === Datuk Masidi memasuki Perkhidmatan Awam Negeri pada tahun 1977 sebagai penasihat undang-undang dan pendakwa raya di Jabatan Perhutanan. Beliau diterima sebagai Peguambela dan Peguamcara Mahkamah Tinggi Sabah dan Sarawak pada tahun 1980. Pada tahun yang sama, beliau pernah dilantik sebagai Pegawai Daerah Tuaran. Beliau kemudiannya dipindahkan ke Sandakan dalam posisi yang sama pada tahun 1982 sebelum dinaikkan pangkat sebagai Setiausaha Tetap Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan pada tahun 1983. Pada tahun 1987, beliau dilantik sebagai Peguam Negara Kanan di Jabatan Peguam Negara. Namun, Datuk Masidi meninggalkan Perkhidmatan Awam Negeri pada tahun 1990 untuk bergabung dengan sektor swasta. === Sektor swasta === Datuk Masidi berkhidmat sebagai Pengerusi Institut Pengajian Pembangunan Sabah dari tahun 1994 hingga 2004 dan menjadi ahli Lembaga Pengarah Sabah Development Bank pada masa itu. Beliau memegang jawatan pengarah di pelbagai syarikat termasuk Chase Perdana Berhad, Sitt Tatt Berhad dan Bank Rakyat. Beliau juga merupakan Pengerusi Perbadanan Pembangunan Bioekonomi Malaysia sejak 24 Julai 2020. === Bidang politik === Datuk Masidi menyertai politik pada tahun 2004 kerana beliau dicalonkan oleh Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) sebagai calon DUN Karanaan. Beliau kemudian memenangi pilihan raya dan memegang kerusi tersebut selama empat penggal berturut-turut. Beliau kini menjalani tugas untuk penggal kelima di Karanaan berikutan kemenangannya dalam pilihan raya negeri ke-16 di bawah PARTI BARISAN NASIONAL (BN) sebelum bertindak meninggalkan parti tersebut dan kemudian menyertai Parti Pribumi Bersatu Malaysia (BERSATU). Datuk Masidi naik sebagai Menteri Belia dan Sukan Sabah pada tahun 2004. Beliau kemudian menjadi Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah dari tahun 2006 hingga 2018 dan juga Menteri yang bertanggungjawab dalam hal hal pendidikan Negeri Sabah. Beliau juga berkhidmat sebagai Timbalan Ketua Menteri selepas pilihan raya umum ke-14 selama dua hari. Datuk Masidi meninggalkan UMNO pada tahun 2018 untuk bergabung dengan BERSATU dan kemudian menjadi Timbalan Pengerusi Negeri yang terakhir. Pada 29 September 2020, Yang Berhormat Datuk Seri Panglima Masidi Manjun telah mengangkat sumpah sebagai Menteri Kerja Raya Sabah yang bertempat di Istana negeri Sabah. Namun, Ketua Menteri Sabah mengumumkan bahawa Datuk Masidi telah bertukar portfolio dari Menteri Kerja Raya Sabah kepada Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah manakala Datuk [[Bung Moktar Radin|Bung Moktar]] yang menyandang jawatan Sebagai Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah beralih kepada Menteri Kerja Raya Sabah.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/544534|title=Hajiji umum Bung Moktar dan Masidi tukar portfolio|date=2020-09-29|access-date=2020-10-02|website=www.malaysiakini.com}}</ref> Pada waktu yang sama, Datuk Masidi turut memegang jawatan sebagai Menteri Kewangan II Sabah. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|publisher=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 Mei 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n53 |title= N53 Senallang |publisher= Malaysiakini |accessdate= 30 Mei 2020 |archive-date= 2018-06-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180616185230/https://undi.info/sabah/r18/N53 |url-status= dead }}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2| !|Undi !|Peratus !colspan=2|Penentang !|Undi !|Peratus !|Pungutan suara !|Majoriti !|Muncul sebagai |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''N13 Kundasang, P156 Kinabalu''' | rowspan="4" bgcolor="008000" | | rowspan="4" |Masidi Manjun ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" align="right" |2054 | rowspan="4" |25.93% |bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |[[Ewon Ebin|'''Ewon Ebin (PBS)''']] |align="right" |'''4009''' |'''50.62%''' | rowspan="4" | 7,737 | rowspan="4" | 1,955 | rowspan="4" | 79.07% |- | |Amari Ginggor @ Mynoor Ginggor ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) | align="right" |1,269 |16.02% |- |bgcolor = dcdcdc | |Samat Dimok ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) | align="right" |212 |2.68% |- |bgcolor = 52053A | |Japiril Suhaimin ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) | align="right" |193 |2.44% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=9|'''N30 Karanaan, P179 Ranau''' |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''6,519''' |rowspan=2|'''88.73%''' |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Mian Mohd Ali ([[Bebas (ahli politik)|BEBAS]]) |align="right" |413 |5.62% |rowspan=2| 7,186 |rowspan=2| 6,106 |rowspan=2| 83.11% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Sutian Kendilong ([[Bebas (ahli politik)|SETIA]]) |align="right" |254 |3.46% |- |[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''6,505''' |'''80.99%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Atin Naisin ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |1,389 |17.29% |7,894 |5,116 |63.70% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''6,292''' |rowspan=3|'''58.44%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Muhiddin Yusin|Muhiddin Anas Yusin]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,792 |25.94% |rowspan=3|10,182 |rowspan=3|3,500 |rowspan=3|33.80% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Jalibin Paidi ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |1,067 |9.91% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mat Jaili Samat ([[Bebas (ahli politik)|BEBAS]]) |align="right" |615 |5.71% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3| '''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''6,849''' |rowspan=3| '''62.67%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Chong Peck Hing ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |3,047 |27.88% |rowspan=3|10,705 |rowspan=3|3,782 |rowspan=3|34.79% |- |{{Party shading/Sabah People's Hope Party}} | |Aman Manaf ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) |align="right" | 685 |6.27% |- |bgcolor="{{Sabah Native Co-operation Party/meta/shading}}" | |Juhaili Sidek ([[Parti Kerjasama Anak Negeri|PKAN]]) |align="right" | 104 |0.95% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] |rowspan=3|'''N37 Karanaan, P179 Ranau''' |rowspan=3 {{Party shading/Perikatan Nasional}} | |rowspan=3|'''Masidi Manjun''' ('''[[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|BERSATU]]''') |rowspan=3 align="right" |'''6,696''' |rowspan=3| '''73.70%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Yasin Abdul Ghani ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |1,882 |20.71% |rowspan=3|9,086 |rowspan=3|4,814 |rowspan=3|52.21% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Hadzrul Masnin ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" |434 |4.78% |- |bgcolor={{United Sabah National Organisation (New) Party/meta/color}} | |Md Tajuddin Sadi ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Baru)|USNO (Baru)]]) |align="right" |74 |0.81% |} == Anugerah == Datuk Masidi Manjun dikurniakan dengan kepujian berikut: * {{Flag|Malaysia}}: ** [[Fail:MY_Darjah_Yang_Mulia_Pangkuan_Negara_(Defender_of_the_Realm)_-_SMN.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY_Darjah_Yang_Mulia_Pangkuan_Negara_(Defender_of_the_Realm)_-_SMN.svg|51x51px]] [[Ahli Mangku Negara]] (AMN) - (1998) ** [[Fail:MY_Darjah_Yang_Mulia_Pangkuan_Negara_(Defender_of_the_Realm)_-_SMN.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY_Darjah_Yang_Mulia_Pangkuan_Negara_(Defender_of_the_Realm)_-_SMN.svg|51x51px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) - (2006) * {{Flag|Sabah}}: ** [[Fail:MY-SAB_Order_of_Kinabalu_-_PGDK.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAB_Order_of_Kinabalu_-_PGDK.svg|51x51px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) - '''Datuk''' (1996) ** [[Fail:MY-SAB_Order_of_Kinabalu_-_SPDK.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAB_Order_of_Kinabalu_-_SPDK.svg|50x50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) - '''Datuk Seri Panglima''' (2013) == Pautan luar == * [http://www.gov.my Laman sesawang rasmi kerajaan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827155920/http://www.gov.my/ |date=2008-08-27 }} ==Rujukan== {{reflist}} {{Kabinet Hajiji Sabah 2020}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Perikatan Nasional}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{BERSATU}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] lecjwdgg97c0hgkhw3zkca2m0wo7qpl 0 989366 6810011 6800223 2026-03-27T02:51:21Z Suffiyahrosli 391997 /* Filem */ 6810011 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Razaisyam Rashid | birth_date = {{birth date and age|1985|6|28}} | birth_place = [[Kelantan]], [[Malaysia]] | occupation = Pengarah, penerbit, penulis skrip, penyunting filem | education = Sarjana Muda Sastera | alma_mater = [[Universiti Malaya]] (UM) | years_active = 2007–kini |spouse={{kahwin|Fatimah Ruzaimi|2022}}|children=2}} '''Razaisyam Rashid''' (lahir 28 Jun 1985) merupakan seorang pengarah, penerbit, penulis skrip dan penyunting filem lelaki [[Malaysia]]. Mendapat pendidikan Sarjana Muda Sastera di [[Universiti Malaya]] (UM), beliau terkenal sebagai pengarah filem ''[[CEO (filem)|CEO]]'' (2014) dan ''[[Pusaka (filem 2019)|Pusaka]]'' (2019).<ref>Sudirman Mohd Tahir dan Ramlah Zainal (27 Mac 2017). [https://www.hmetro.com.my/node/216684 Pelakon hebat pun tak macam ni! - Razaisyam Rashid] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 1 November 2017.</ref> Razaisyam pernah memenangi beberapa anugerah, termasuk Pengarah Terbaik Drama di [[Anugerah Skrin 2016]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2016/11/19/fatin-drama-terbaik-ask2016?la=en|title='Fatin' Drama Terbaik Anugerah Skrin 2016 - Hiburan {{!}} mStar|date=2016-11-19|website=www.mstar.com.my|language=en|access-date=2024-06-29}}</ref> dan Pengarah Terbaik Anugerah Telenovela 2018. Beliau juga pernah dicalonkan di [[Festival Filem Malaysia]] menerusi Pengarah Harapan (''[[CEO (filem)|CEO]]'') dan penyunting terbaik (''[[One Two Jaga]]''). == Kehidupan peribadi == Razaisyam berkahwin dengan penerbit filem yang juga merupakan pencipta syarikat produksi Alpha47 Films, Fatimah Ruzaimi pada 12 Disember 2022 dengan sekali lafaz akad.<ref>{{Cite Instagram|postid=CmJ9WTKgWgl/|title=Video kahwin versi @matchulsssss|language=ms|user=razaisyamrashid|author=Razaisyam Rahsid|date=2022-12-15|access-date=2024-06-29}}</ref> ==Filemografi== === Filem === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Tahun ! rowspan="2" |Tajuk ! colspan="4" |Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" |Catatan |- !Pengarah !Penulis skrip !Penyunting !Penerbit |- |2007 !''[[My Indie Rock Darling]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |{{na}} |Dihasilkan oleh sahabat beliau, Rewan Ishak |- |2014 !''[[CEO (filem)|CEO]]'' |{{ya}} |{{na}} |{{ya}} |{{na}} |Pengarahan sulung; juga sebagai pereka poster bersama Kukubesi |- |2018 !''[[One Two Jaga]]'' |{{na}} |{{na}} |{{ya}} |{{pending|Eksekutif}} |Diarahkan oleh [[Nam Ron|Namron]] |- |2019 !''[[Pusaka (filem)|Pusaka]]'' |{{ya}} |{{na}} |{{ya}} |{{pending|Eksekutif}} |Menyunting bersama Safwan Salleh |- |2024 !''[[Kahar: Kapla High Council]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |{{pending|Eksekutif}} |Menyunting bersama Chulat |- |2026 !''[[Tarung: Unforgiven]]'' |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |{{na}} |Menyunting bersama Chulat |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="2"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Saluran TV ! rowspan="2"|Catatan |- ! width="65"|Pengarah ! width="65"|Penyunting |- |2014 !''P.I - Private Investigation'' |{{ya}} |{{na}} |[[TV3]] | |- |2016 !''Fatin'' |{{ya}} |{{na}} |[[TV3]] |Memenangi [[Anugerah Skrin 2016]]<ref name=":0" /> |- | rowspan="5" |2017 !''Petanda'' |{{ya}} |{{na}} |[[TV9]] | |- !''Kekasih Elektrik'' |{{ya}} |{{na}} |rowspan="4"|[[Astro Citra]] | |- !''Aku, Mawar & Makhluk Asing'' |{{ya}} |{{na}} | |- !''Gadis Kosmos'' |{{ya}} |{{na}} | |- !''Hamba Iblis'' |{{ya}} |{{ya}} | |} === Siri drama === {| class="wikitable" |+ ! rowspan="2" |Tahun ! rowspan="2" |Tajuk ! colspan="4" |Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" |Saluran TV ! rowspan="2" |Catatan |- !Pengarah !Penulis skrip !Penyunting !Penerbit |- |2017 !''[[Mandatori (drama)|Mandatori]]'' |{{ya}} |{{na}} |{{ya}} |{{na}} |[[Astro First]] | |- | rowspan="2" |2019 !''Sembil9n''<ref>{{Cite web|url=https://malaysia.news.yahoo.com/razaisyam-rashid-sembilan-heavier-pusaka-030700486.html|title=Razaisyam Rashid: "Sembilan" is heavier than "Pusaka"|date=2019-12-05|website=Yahoo News|language=en-MY|access-date=2024-06-29}}</ref> |{{ya}} |{{na}} |{{ya}} |{{na}} |[[Astro Citra]] | |- !''[[Black (drama web)|Black]]'' |{{ya}} |{{na}} |{{na}} |{{na}} |[[Viu]] |Mengarahkan bersama Kroll Azry (Musim 1) |- |2021 !''[[Projek: Anchor SPM]]'' |{{ya}} |{{na}} |{{ya}} |{{na}} |Astro Citra |Mengarahkan bersama [[Anwari Ashraf]]<ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/double-fun-razaisyam-perjelas-sebab-projek-anchor-spm-perlu-2-pengarah-lagi-best-ke-47693|title=Double The Fun! Razaisyam Perjelas Sebab Projek: Anchor SPM Perlu 2 Pengarah! Lagi Best Ke?|website=gempak.com|language=ms|access-date=2024-06-29}}</ref> dan menyunting bersama Irwan Ahmad |- |2024 !''[[I.D.]]''<ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/drama-id-angkat-isu-jenayah-siber-bakal-tayang-23-februari-ini-86068|title=Drama I.D, Angkat Isu Jenayah Siber, Bakal Tayang 23 Februari Ini!|website=gempak.com|language=ms|access-date=2024-06-29}}</ref> |{{ya}} |{{pending|Cerita}} |{{ya}} |{{ya}} |[[Astro Premier]] | |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Karya ! Kategori ! Keputusan |- | 2014 ! Anugerah Majlis Pengkritik Filem Kuala Lumpur 2014 | rowspan="2"|[[CEO (filem)|CEO]] | Pengarah Terbaik | {{nom}} |- | 2015 ! [[Festival Filem Malaysia ke-27]] | Pengarah Harapan | {{nom}} |- | rowspan="2"|2019 ! [[Festival Filem Malaysia ke-30]] | [[One Two Jaga]] | Penyunting Terbaik | {{nom}} |- ! Anugerah Majlis Pengkritik Filem Kuala Lumpur 2019 | [[Pusaka (filem)|Pusaka]] | Pengarah Terbaik | {{nom}} |- | rowspan="4"|2025 ! rowspan="2"|Anugerah Majlis Pengkritik Filem Kuala Lumpur 2024 | rowspan="4"|[[Kahar: Kapla High Council]] | Pengarah Terbaik | {{won}} |- | Lakon Layar Terbaik | {{nom}} |- ! rowspan="2"|[[Festival Filem Malaysia ke-34]] | Pengarah Terbaik | {{nom}} |- | Penyunting Terbaik | {{nom}} |- |} ==Bibliografi== * Razaisyam Rashid (2014). ''Joni dan Rabi''. Sang Freud Press. ISBN 9789670596051 ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|5005598}} [[Kategori:Kelahiran 1985]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Pengarah filem Malaysia]] [[Kategori:Penerbit filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penulis skrip Malaysia]] [[Kategori:Penyunting filem Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] [[Kategori:Pengarah Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2016]] 5c7gf3yihec6aodmbf6uhklhtkt4zdy 0 991174 6809707 6797905 2026-03-26T12:15:42Z ~2026-15445-94 391287 6809707 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Naqiu Boboy | native_name = {{font color|green|ناكيو بوبوي}} | image = | image_size = | caption = Penampilan di program Lagu Cinta Kita 2. | birth_name = Wan Naqiuddin bin Mohd Najib | birth_date = {{Birth date and age|1986|11|22}} | birth_place = [[Skudai]], {{flag|Johor}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Penyanyi, pencipta lagu, pelakon | years_active = {{Plainlist| * 2000–2007<br>{{small|(Kumpulan)}} * 2019–kini<br>{{small|(Solo)}} }} | works = [[Filemografi Naqiu Boboy|Filemografi]] | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = | awards = Juara Gegar Vaganza Musim ke-6 | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | instruments = [[Vokal]], [[Gitar]], [[Bass]] | genre = [[Rock]], [[Pop]] | syarikat pengurusan = [[MindOrder]] | label = [[New Southern Records]] (2000–2005)<br>[[MVM Production]]<br>[[MindOrder|MindOrder Management]] | associated_acts = [[Boboy]], B.B.Y, Six Years, [[New Southern Records]], [[MindOrder]], [[Astro Malaysia|Astro]], [[Vanessa Reynauld]] }} }} '''Wan Naqiuddin Mohd Najib''' atau lebih dikenali sebagai '''Naqiu Boboy''' (lahir 22 November 1986) ialah seorang penyanyi dan pelakon lelaki [[Malaysia]]. Beliau ialah vokalis kumpulan [[Boboy]] iaitu band remaja yang terkenal di awal tahun 2000an. Beliau popular dengan lagu ''Episod Cinta,'' ''Demi Masa'' dan ''Dalam Benci Ada Rindu.'' Beliau dilahirkan di [[Skudai]], [[Johor Bahru]], [[Johor]]. Kini beliau menetap di [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Beliau pernah menyepi selama 12 tahun daripada industri muzik berikutan komitmennya kepada keluarga dan menumpukan kerjayanya sebagai penyanyi kelab sebagai punca rezeki pendapatannya ketika itu<ref>Zaidi Mohamad (17 November 2016)[https://www.bharian.com.my/node/213946]. ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 17 November 2016.</ref> Beliau menyertai [[Gegar Vaganza]] musim ke-6 pada tahun 2019. Beliau telah dinobatkan sebagai juara [[Gegar Vaganza]] musim ke-6 bersama dengan [[Hady Mirza]].<ref>Farihad Shalla Mahmud (23 Disember 2019).[https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/12/640940/hady-mirza-naqiu-juara-bersama-gv6] ''[[Berita Harian]]'' Dicapai pada 23 Disember 2019.</ref> Kejayaan mereka itu telah mencipta sejarah dalam program tersebut apabila dua juara sekaligus dinobatkan dalam satu musim berikutan mereka berkongsi peratusan (%) markah yang sama. ==Kerjaya muzik== ===Penglibatan awal=== Naqiu mulai aktif dalam bidang seni suara sejak berumur 12 tahun. Sebelum ke bidang nyanyian, beliau aktif menyertai musabaqah, berzanji, azan, menjadi ketua marhaban dan juga kumpulan nasyid. Arwah ibu beliau yang juga merupakan seorang guru mengaji telah membuka minat beliau dalam dunia muzik. Beliau pernah menjadi johan dalam pertandingan nyanyian lagu asli dan pertandingan ghazal remaja kebangsaan. Bermula dari menjuarai pertandingan bintang asli peringkat daerah [[Johor Bahru]], beliau kemudian mewakili [[Johor Bahru]] dan menjadi juara pertandingan Bintang Asli Negeri [[Johor]]. Naib juara ketika itu disandang oleh [[Mohd Fairuz bin Selamat|Fairuz Selamat]] dari kumpulan [[Q-Face]] yang mewakili [[Batu Pahat]]. Pada usia 14 tahun, beliau mewakili negeri [[Johor]] dalam Pertandingan Bintang Asli 2000 peringkat kebangsaan. Naqiu kemudian dilamar Allahyarhamah [[Esah binti Isa|S.A.Aishah]] untuk menyertai kumpulan ghazal mereka iaitu Kumpulan Ghazal Daya Tebrau, Johor. Selain mendapat latihan daripada arwah ibunya, Yayasan Warisan Johor, Ghazal Negeri Johor dan RTM Johor juga menjadi tempat awal beliau mengasah bakat nyanyiannya. Beliau juga pernah menyertai pertandingan-pertandingan karaoke di Johor dan disitu jugalah beliau mengenali penyanyi-penyanyi seangkatannya seperti [[Syura (penyanyi)|Syura]] dan [[Zarina Zainoordin]]. ===Menjadi artis rakaman=== Naqiu diperkenalkan kepada [[Erra Fazira]] oleh abangnya. Abang beliau yang bekerja dengan [[Erra Fazira]] mencadangkan nama beliau setelah Erra menyatakan hasrat untuk mencari artis rakaman di bawah Erra Fazira Entertainment. Setelah menghantar rakaman suara, [[Erra Fazira]] datang ke Johor berjumpa dengan beliau dan ibunya untuk menawarkan kontrak menjadi artis rakaman. Ketika itu beliau di dalam dilema, kerana pada masa yang sama beliau juga mendapat tawaran untuk menyertai J-Kid (''team'' simpanan Johor). Kedua-duanya adalah minat beliau tetapi akhirnya beliau memilih untuk menjadi artis rakaman <ref>https://murai.my/2019/70021/erra-fazira-naqiu-minta-izin-jumpa-mak-saya-naqiu-imbas-nostalgia-lama/</ref>. [[Erra Fazira]] kemudian menyewa studio [[New Southern Records]] (NSR) untuk beliau merekod demo yang betul. Pada asalnya, konsep lagu yang bakal dibawa beliau adalah lagu-lagu rakyat seperti lagu "Kain Pelikat" nyanyian [[Anuar Zain]]. Namun tidak kesampaian apabila Iman Wan dan [[Lan Laga]] yang turut berada di dalam studio itu pula menawarkan beliau untuk menyertai NSR yang dalam perancangan menubuhkan band ala-ala [[New Boyz]]. Setelah berbincang, [[Erra Fazira]] bersetuju untuk melepaskan beliau pada pihak NSR. Beliau kemudian diperkenalkan dengan ahli kumpulan Boboy yang lain. Secara kebetulan, salah seorang dari mereka iaitu Muz selaku gitaris merupakan bekas senior beliau di Sekolah Menengah Agama (Arab) Kota Tinggi, Johor. Setelah berjumpa dalam masa yang singkat, mereka bersetuju untuk menubuhkan band bersama dan saat itulah tertubuhnya kumpulan [[Boboy]]. ===Kumpulan [[Boboy]]=== Boboy mula aktif dalam dunia hiburan pada tahun 2001. Mereka mengetengahkan muzik bergenre pop di awal kemunculan. Mereka juga pernah melakar nama setanding kumpulan remaja popular lain seperti [[New Boyz]], [[Kumpulan Spin|Spin]] dan [[Kumpulan Antz|Antz]]. Kumpulan Boboy terdiri daripada 5 orang ahli iaitu: * (Naqiu) Wan Naqiuddin bin Wan Najib '''(vokalis)''' * (Shah) Azrizal bin Kamarulzaman '''(guitar)''' * (Muz) Muhammad Muzaffar '''(Guitar Kedua)''' * (Didie) Mohd Addinan Azmi '''(bass)''' * (Zul) Aris Fahmi Zulkifli '''(dram)''' Naqiu bertindak sebagai vokalis dan merupakan ahli yang paling muda di dalam band. Selepas beberapa bulan ditubuhkan, Boboy kemudian mengeluarkan album pertamanya. Album sulung mereka berjudul Episod Cinta pada tahun 2001 mendapat kutipan dalam anggaran melebihi 30,000 unit. Diikuti penerbitan album kedua mereka, [[Antara Remaja Dan Dewasa]] pada 2003 yang beralih kepada konsep muzik pop rock. Beliau mendedahkan ketika zaman populariti kumpulan tersebut telah menerima tawaran yang banyak hingga mencecah hingga empat ke lima persembahan dalam sehari. Antara lagu-lagu hits mereka ketika itu ialah "Episod Cinta", "Janji Seorang Kekasih", "Dalam Benci Ada Rindu", "Demi Masa", "Bangkitlah" dan banyak lagi. Bagaimanapun pada tahun 2005, album ketiga Boboy yang berjudul [[Masih Mencari]] menerima sambutan hambar. Album ini merupakan album terakhir oleh kumpulan [[Boboy]] sebelum kontrak mereka bersama [[New Southern Records]] berakhir. ===Menghilang 12 Tahun=== Naqiu mengakui, pernah kecewa dengan industri muzik, membuatkan dia berat hati untuk kembali bergiat aktif. Katanya, selepas kontrak bersama syarikat rakaman terdahulu berakhir, perjalanan kerjaya seni Boboy bagaikan terumbang-ambing sehingga semangatnya untuk terus bertahan dalam industri muzik terhakis. Ia lebih kepada hala tuju mereka dalam industri muzik. Ketika menghasilkan album pertama dan kedua, mereka masih boleh bertolak ansur dengan mengikut kemahuan syarikat rakaman serta pasaran. Namun, mereka mula cenderung pada genre lain dan ingin menubah haluan muzik mereka. “Ketika itu, kami masih naif dengan industri muzik. Tetapi, apabila usia semakin meningkat, saya terfikir sampai bila Boboy mahu mengikut telunjuk orang? Saya faham kehendak pasaran, tetapi jangan tunduk 100 peratus. Kita juga perlu ada prinsip yang mahu diperjuangkan. Itu antara sebab yang membuatkan saya beralih dengan menyanyi di kelab,” katanya. Selama 12 tahun menyepi, hatinya tidak pernah terlintas untuk kembali bersaing dalam arus muzik perdana. <ref>Zaidi Mohamad (5 November 2019) [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/11/625224/naqiu-enggan-lagi-ikut-telunjuk-orang]/ ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 5 November 2019.</ref> ====Penyanyi kelab==== Oleh sebab beliau memasuki dunia hiburan di usia yang sangat muda, beliau tiada ilmu untuk mengurus dan merancang masa depannya dengan baik di dalam bidang ini. Beliau mengambil keputusan untuk menyepi dan menimba ilmu dalam bidang muzik melalui individu-individu yang dikenalinya. Beliau pergi menemui seseorang dan menyatakan hasrat untuk belajar muzik. Individu tersebut mengajak beliau mengikuti band di kelab. Katanya, sekiranya beliau ingin belajar, beliau perlu belajar setiap hari dan penyanyi di kelab perlu menyanyi setiap hari. Beliau menerima pelawaan itu dan meneruskan kariernya dalam bidang muzik di kelab malam selama 12 tahun. Beliau menjelajah seluruh Malaysia dengan membuat pesembahan di banyak kelab, event hotel dan sebagainya. Beliau menceritakan pengalaman bekerja di kelab malam, beliau perlu menyanyikan 20-30 buah lagu setiap hari. Beliau begitu komited dengan tugasan kerjanya, apa sahaja genre lagu beliau akan menyanyikannya dengan sepenuh hati. Akibatnya, suara beliau menjadi lebih serak kerana sering 'memaksa' diri menyanyikan lagu-lagu bernada tinggi. Selain menyanyi, beliau tak kurang hebat juga dalam bermain gitar. Sememangnya banyak yang telah beliau pelajari sepanjang 12 tahun di dunia kelab. Baik dari segi nyanyian, bermain alat muzik, persembahan atau cara berkomunikasi dengan penonton. ===Kemunculan semula=== Titik permulaan kemunculan semula beliau bermula pada awal tahun 2019, apabila [[Gegar (stesen radio)|Gegar FM]] menjemput  beliau untuk jamming bersama vokalis band seangkatannya iaitu [[Tomok]], [[Lan Solo]] dan [[Mohd Fairuz bin Selamat|Fairuz]] [[Q-Face|Q-face]]. Kemunculan Naqiu adalah yang paling mengejutkan dan paling menarik perhatian ramai apabila beliau tampil dengan imej yang sangat berbeza daripada beliau yang dahulu. Beliau berambut panjang dan suaranya yang lunak dulu telah berubah menjadi serak-serak basah. Video jamming mereka berempat yang dimuat naik di youtube Gegar itu mencecah 1 juta tontonan dalam masa yang singkat. Respon peminat di ruangan komen juga menunjukkan ramai peminat yang teruja melihat kemunculan mereka terutama sekali Naqiu. Sejak itu juga lah, peminat beliau sejak dari zaman Boboy mula mengikuti akaun media sosial beliau dan memujuknya untuk kembali ke arus perdana. Mendengarkan suaranya yang sudah berubah dan semakin matang itu semestinya membuatkan peminat-peminatnya ingin melihat beliau beraksi di pentas [[Gegar Vaganza|Gegarvaganza]]. ====MindOrder Management==== Beliau mendedahkan pernah didekati beberapa syarikat rakaman tetapi kebanyakannya ditolak mentah-mentah kerana beliau sememangnya tidak berminat untuk kembali ke dunia glamor. Tetapi pada akhirnya beliau berjaya juga dipujuk oleh pengurusan syarikat [[MindOrder|MindOrder Management]]. Menurut beliau, apabila sudah menerima tawaran sehingga tiga kali, tawaran seterusnya seeloknya dipertimbangkan. Kebarangkalian ada perkara yang lebih baik sedang menantinya dan peluang itu tak patut disia-siakan. Dengan menjadi sebahagian daripada MindOrder, maka bermulalah perjalanan beliau kembali ke dunia arus perdana. Imej berambut panjang dipotong pendek menampakkan wajahnya kelihatan lebih muda dan tak ubah seperti beliau berumur 15 tahun dulu. ====''Gegar Vaganza'' (Musim 6)==== {{See also|Gegar Vaganza (musim 6)}} Nama Naqiu Boboy kembali menjadi sebutan apabila beliau membuat kemunculan semula secara solo dengan tampil sebagai salah seorang peserta dalam [[Gegar Vaganza (musim 6)|Gegar Vaganza]]. Beliau adalah antara 13 bintang yang menyertai program tersebut. Naqiu menerima tawaran [[Astro]] untuk menyertai [[Gegar Vaganza]] setelah didesak oleh peminat dan rakan-rakannya yang juga merupakan ahli kumpulan [[Boboy]].<ref>Sudirman Mohd Tahir [https://www.hmetro.com.my/utama/2019/10/506141/kembali-menerjah-populariti-naqiu] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 12 Oktober 2019.</ref> Pihak produksi gegarvaganza memberitahu, pada awalnya nama Naqiu hampir tidak tersenarai sebagai peserta musim itu. Akan tetapi mereka nekad untuk memasukkan nama beliau dan ternyata ia satu keputusan yang tepat apabila gv6 antara musim yang menjadi fenomena. Musim yang disangkakan akan kurang mendapat sambutan berbanding musim lalu tiba-tiba menarik perhatian ramai apabila Naqiu berjaya membuat kejutan demi kejutan di setiap persembahannya. Ramai yang mengakui pernah membenci beliau suatu ketika dulu, kini telah mengubah pandangan mereka dan mula menyokong bakat beliau. Persembahan beliau terbukti cemerlang apabila berjaya mendapat pujian daripada juri-juri terutama sekali [[Ramli M. S.|Dato' Ramli M. S.]] Beliau mula menjadi sebutan ramai dan menjadi peserta 'favourite' kebanyakkan penonton. Nama beliau juga kerap disebut-sebut sebagai calon juara musim itu. Sepanjang Gegarvaganza, beliau juga sangat rapat dengan seorang lagi peserta iaitu [[Sham Visa]] kerana mereka di bawah pengurusan yang sama. Beliau ialah antara bintang kegemaran para juri musim kali ini. Buktinya beliau kerap berada di kedudukan tiga teratas dan persembahannya selalu dinanti-nantikan setiap minggu. Berikut ialah persembahan beliau didalam pertandingan tersebut. {| class="wikitable" |- ! colspan="5" style="background:#BFBFBF;"|Persembahan dan keputusan ''Gegar Vaganza'' 2019 |- ! Konsert ! Tema ! Lagu ! Penyanyi asal ! Keputusan |- ! Minggu 1 | Lagu Ke Artis? | "Episod Cinta" | [[Boboy]] | align="center" | Ke-4 |- ! Minggu 2 | CarMa (Cari Makan) | "Meraung" | [[New Boyz]] | align="center" | Tempat Pertama |- ! Minggu 3 | Yang Aneh Aneh | "#123" | [[Khai Bahar]] | align="center" | Tempat Pertama |- ! Minggu 4 | Haa... Tepuk | "Gurauan Berkasih" (duet [[Siti Nordiana]]) | [[Siti Nordiana]] & [[Kumpulan Spin|Spin]] | align="center" | Ke-7 |- ! Minggu 5 | CurHat (Curahan Hati) | "Di Ambang Wati" | [[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]] | align="center" | Tempat Pertama |- ! Minggu 6 | Melets (Meletop) | "Juwita" | [[Saleem]] | align="center" | Ke-2 |- ! Minggu 7 | Caras (Cara Sendiri) | "Rampas" | [[Akim & The Majistret]] | align="center" | Ke-2 |- ! Minggu 8 | Reset | "[[Percayalah (lagu Siti Nurhaliza)|Percayalah]]" | [[Siti Nurhaliza|Dato' Sri Siti Nurhaliza]] | align="center" | Tempat Pertama |- ! Minggu 9 (Suku akhir) | Komposer Hebat Dahulu Sekarang | "Tinting" | [[Noraniza Idris]] | align="center" | Ke-3 |- ! rowspan="2" | "Minggu 10 (Separuh akhir) | rowspan="2" | Fabulous | "Always" | [[Bon Jovi]] | align="center" | Ke-2 |- | "Hanya Namamu" (duet bersama Azmi Saat) | [[Caliph Buskers]] | align="center" | Ke-2 |- ! rowspan="2" | Minggu 11 (Akhir) | rowspan="2" | Peluang Terakhir | "Srikandi Cintaku" | [[Bloodshed]] | rowspan="2"style="background-color: gold; color: black;" | Juara |- | "Haa Tepok" (battle [[Hady Mirza]]) | MeerFly ft. Kidd Santhe & MK ([[K-Clique]]) |- |} Selepas memenangi gegarvaganza, beliau berazam untuk mencuba pelbagai benda baru yang tidak pernah beliau lakukan sepanjang menjadi penyanyi. Antara perkara yang 'pertama kali' berjaya dilakukan sepanjang kariernya adalah seperti menghasilkan lagu OST untuk sebuah drama adaptasi bersiri popular, membintangi sebuah filem, berduet dengan penyanyi lagenda dan membuat persembahan di Istana Budaya. Selain itu, pencapaian 'pertama kali' yang turut membanggakan beliau adalah apabila beliau tercalon dalam Top 5 [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-34|ABPBH34]] kategori penyanyi lelaki popular dan pertama kali berjaya melayakkan lagu ciptaannya ke semifinal [[Muzik Muzik|Muzik-Muzik36]]. Pencapaian ini amat membanggakan beliau dan juga peminat-peminatnya. ===Kelab Peminat (Naqiurious)=== Naqiurious Fanclub telah ditubuhkan pada tahun 2019 (tahun beliau menyertai [[Gegar Vaganza]]). Beliau menggelarkan sesiapa sahaja yang meminatinya dengan gelaran 'Naqiurious'. Kegamatan Naqiurious dalam memberi sokongan ketika beliau membuat persembahan di [[Majlis Bandaraya Shah Alam|MBSA]] sangat mengejutkan dan diluar jangkaan beliau. Beliau tidak menyangka masih ada yang menyokongnya meskipun telah menghilang 12 tahun. Sokongan padu Naqiurious turut diakui oleh hos Gegarvaganza itu sendiri, [[Nabil Ahmad]]. Setiap kali habis persembahan, beliau terpaksa pulang lewat pagi kerana perlu melayan peminat-peminat yang sudah beratur panjang di parking lot untuk bergambar dengannya. Bukan itu sahaja, setiap kali rehearsal pasti ramai yang datang ke MBSA untuk menonton secara langsung. Naqiu sangat menghargai peminat-peminatnya. Pengalaman lalu telah mengajarnya untuk sentiasa menghargai peminat kerana mereka memainkan peranan yang sangat penting dalam karier seorang penyanyi. Beliau sentiasa berusaha untuk mengenali peminat-peminatnya. Bukan sekadar mengingati wajah, bahkan nama dan pesonaliti peminat juga beliau boleh ingat dan kenali. Personaliti beliau yang suka bergurau itu membuatkan beliau sering disakat oleh peminat. Gurauan sesama mereka menjadikan hubungan mereka lebih erat seperti keluarga. Sebagai tanda penghargaan, Naqiurious tidak pernah henti menghantar hadiah kepada beliau. Antara hadiah yang diterima beliau ialah permainan video PS5 dan set PC bersama sebuah gitar elektrik. Sokongan tidak berbelah bahagi ini tidak lain tidak bukan semestinya untuk memberi galakan agar beliau terus berkarya dan tidak mahu beliau menghilang lagi. ====''All Stars Gegar Vaganza'' (Musim 10)==== {{See also|Gegar Vaganza (musim 10)}} {| class="wikitable" |- ! colspan="5" style="background:#BFBFBF;"|Persembahan dan keputusan ''Gegar Vaganza'' 2023 |- ! Konsert ! Tema ! Lagu ! Penyanyi asal ! Keputusan |- ! Minggu 1 | Kembali Menyengat | "Di Bawah Pohon Asmara" | [[Jaclyn Victor]] | align="center" | Pertama |- ! Minggu 2 | Ikut Tekak Sendiri | "Setahun Sudah Berlalu" | [[Alleycats]] | align="center" | Ke-8 |- ! Minggu 3 | Putar Kiri Kanan | "Santai" | [[Faizal Tahir]] | align="center" | Ke-3 |- ! Minggu 4 | Berdua Bersatu | "Aku & Dirimu" (duet bersama [[Misha Omar]]) | [[Ari Lasso]] & [[Bunga Citra Lestari]] | align="center" | Ke-7 |- ! Minggu 5 | Misteri | "Hakikat Sebuah Cinta" | [[Iklim (kumpulan)|Iklim]] | align="center" | Ke-2 |- ! Minggu 6 | No Retreat No Surrender (Pilihan Netizen) | "Bernafas Dalam Lumpur" | [[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]] | align="center" | Ke-5 |- ! Minggu 7 | Kau Ilhamku | "Idola" | [[Azlan & The Typewriter]] | align="center" | Ke-4 |- ! Minggu 8 | Fun Fair Tok Ram | "Kuda Hitam" | [[Hetty Koes Endang]] | align="center" | Ke-2 |- ! Minggu 9 | Duet 2.0 (Astro Verse) | "Samar Bayangan" (duet bersama [[Hazama]]) | [[Nicky Astria]] | align="center" | Ke-6 |- ! rowspan="2" | Minggu 10 (Suku Akhir) | rowspan="2" | Fiesta Muzika | "Bol Radha Bol" | Mukesh | rowspan=2 align="center" | Pertama |- | "Ala Emak Kahwinkan Aku" | Zainorin Md Dom |- ! rowspan="2" | Minggu 11 (Separuh Akhir) | rowspan="2" | Kompilasi Kapak Leleh | "Memori Sekuntum Rindu" | [[Spoon]] | rowspan=2 align="center" | Ke-3 |- | "It's My Life" | [[Bon Jovi]] |- ! rowspan="3" | Minggu 12 (Akhir) | rowspan="3" | Konsert Akhir & Gegaran Battle Vaganza | "Nur Nilam Sari" | [[Awie]] & [[Search (kumpulan muzik)|Search]] | rowspan="3" style="background-color: yellow; color: black;" | Tempat Kelima |- | "Kekasih Bayangan" (duet bersama [[Cakra Khan]]) | [[Cakra Khan]] |- | "Sorry, Sorry" (battle [[Hady Mirza]], [[Azharina]] & [[Nikki Palikat]]) | [[Super Junior]] |- |} ==Kehidupan peribadi== Beliau dilahirkan di [[Skudai]], [[Johor]] dan telah berhijrah ke [[Kuala Lumpur]] sejak berumur 16 tahun. Beliau merupakan anak bongsu daripada lapan adik-beradik. Beliau merupakan anak yang sangat manja dan nakal. Seorang yang aktif bersukan dan suka berjenaka. Orang-orang terdekat memanggilnya dengan gelaran nama 'Boy'. Beliau dan isterinya berkahwin pada tahun 2011 dan dikurniakan 6 orang cahaya mata (tiga orang anak perempuan dan tiga orang anak lelaki). ==Diskografi== ===<u>Album bersama [[Boboy]]</u>=== * ''Episod Cinta'' (2001) * ''[[Antara Remaja Dan Dewasa]]'' (2003) * ''[[Masih Mencari]]'' (2005) ===<u>Album studio solo</u>=== * ''[[Hanya Aku (album Naqiu)|Hanya Aku]]'' (2007) ===<u>Single</u>=== '''<u>Solo</u>''' {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Judul ! Album |- | 2007 ! "Hanya Aku" | ''[[Hanya Aku (album Naqiu)|Hanya Aku]]'' |- | 2020 ! "Sinar Kedua" | {{NA|Single}} |- | 2021 ! "Masih Ada" | OST. Drama ''[[Romantika 4 Hari 3 Malam]]'' |- | 2022 ! "Kisah Hati Lara" | OST. Drama ''[[Sayang Tak Dikenang]]'' |- | 2023 ! "Panah" | {{NA|Single}} |- | 2024 ! "Maki" | {{NA|Single}} |- |} '''<u>Duet</u>''' Dua tahun selepas kembali aktif dalam industri, Naqiu tampil dengan buah tangan untuk peminat berupa single duet berjudul Rindu Separuh Nyawa bersama penyanyi [[Vanessa Reynauld|Vanessa Reynauld.]] Menariknya, lagu yang merupakan idea asalnya itu buat kali pertama menyaksikan single duet Naqiu selepas 20 tahun bergelar penyanyi. Lirik asal lagu berkenaan ditulis berkisar kisah lain, tetapi ditukar untuk disesuaikan dengan jalan cerita naskhah Rindu Awak Separuh Nyawa tayangan Astro.<ref>Nor Eryani Yusup (23 Jun 2021)[https://www.kosmo.com.my/2021/06/23/saya-belum-mati-naqiu/]. "[[kosmo]]" Dicapai pada 23 Jun 2021.</ref> {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Judul ! Duet bersama ! Album |- | 2021 ! "Rindu Separuh Nyawa" | [[Vanessa Reynauld]] | OST Drama ''[[Rindu Awak Separuh Nyawa]]'' |- |} '''<u>Band</u>''' '''''Unofficial release''''' * "Hukum Aku" '''<u>Single Kolaborasi</u>''' {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Judul ! Penyanyi Terlibat ! Album |- | rowspan="2" | '''2020''' ! "PanggilanMu - Allahuma Labbaik" | [[Mawi]], [[Hady Mirza]], [[Lah Ahmad]], Anas Tahir & PU Azhar | |- ! "Magis Rasa" | [[Linda Nanuwil]] & [[Mus May]] | Lagu daripada [[Farm Fresh]] |- | '''2021''' ! "#JanjiRaya" | [[Siti Nordiana]], [[Chubb-E]], [[Farisha Iris]], [[Irfan Haris]] , [[Erissa Puteri]] & [[Fatimah Noryyah]] | Lagu raya [[Astro Ceria]] |- |} ==Lakonan== Beliau menceburi bidang lakonan sejak bersama kumpulan [[Boboy]] menerusi pembabitan dalam telefilem ''Boboy The Movie'' pada tahun 2001. Pada tahun 2003, Naqiu berlakon sebagai watak utama dalam sebuah telemovie ''Semarak Naga.'' Turut sama berlakon ketika itu, [[Ezany Nizariff]], [[Linda Hashim]], [[Anne Ngasri]], Lando Zawawi dan [[Amran Tompel]]. Ahli Boboy yang lain pula hanya muncul sebagai penampilan khas di minit awal pemulaan cerita. Selepas kemunculan semula, beliau menerima lebih banyak tawaran lakonan. Pada mulanya beliau enggan tetapi akhirnya bersetuju setelah dipujuk pihak pengurusannya. Lakonan beliau yang bersahaja itu diterima ramai dan mendapat pujian peminat-peminatnya. Beliau mula membintangi beberapa telemovie dan semakin selesa dalam bidang lakonan. Kini beliau menjadikan lakonan sebagai kerjayanya selain daripada menyanyi dan menggubah lagu. ==Filemografi== {{utama|Filemografi Naqiu Boboy}} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan ! Catatan |- | 2019 ! [[Gegar Vaganza (musim 6)]] | Final | N/A | {{won}} | Juara bersama [[Hady Mirza]] |- | 2021 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-34]] | Top 5 Penyanyi Lelaki Popular Xiaomi | Naqiu | {{nom}} | ''Top 10 undian tertinggi keseluruhan pusingan pertama'' |- | 2023 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35]] | rowspan="2" | Penyanyi Lelaki Popular | rowspan="2" | Dirinya sendiri | {{Tercalon}} | |- | 2025 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | {{nom}} | |- |} Terpilih dalam kalangan 20 calon awal kategori Penyanyi Lelaki Popular, [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-34|Anugerah Bintang Popular Berita Harian (ABPBH) ke-34]], Naqiu menganggap penyenaraian itu sebagai pencapaian peribadi. Beliau berkata selama 20 tahun mencipta fenomena bersama kumpulan Boboy hingga bergerak solo, ini kali pertama dia dicalonkan dalam [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|ABPBH]]. <ref>Norzaidi Mohamad (26 September 2021) [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/09/868830/calon-awal-abpbh-34-pencapaian-peribadi-naqiu]. ''[[Berita Harian]]'' Dicapai pada 26 September 2021.</ref> Mungkin ramai tidak percaya, tetapi inilah juga kali pertama vokalis kumpulan Boboy itu membolosi calon awal bagi kategori Penyanyi Lelaki Popular, seterusnya layak ke peringkat Top 5 dan satu-satunya penyanyi senior yang bersaing dengan penyanyi muda. Tidak hanya disenaraikan ke peringkat Top 5, namun lebih manis, Naqiu juga adalah dalam 10 artis yang meraih undian tertinggi pada pusingan awal ABPBH 34. <ref>Fatin Farhana Ariffin (10 Oktober 2021) [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/10/874706/20-tahun-baru-bolos-top-5-abpbh-34]. ''[[Berita Harian]]'' Dicapai pada 10 Oktober 2021.</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name}} * {{Instagram|thisisnaqiu}} * {{TikTok|thisisnaqiu}} {{Peserta Gegar Vaganza}} [[Kategori:Kelahiran 1986]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Peserta Gegar Vaganza]] ev62hsnmyjr6umucyc8ypvd2yzuh5sw 0 992758 6810088 6808496 2026-03-27T05:38:03Z WikiiiiiXprt 348504 6810088 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Hun Haqeem | native_name = {{font color|green|هون حكيم}} | image = Hun Haqeem - Anugerah Bintang Popular Berita Harian 36.jpg | image_size = 200px | caption = Hun Haqeem ketika di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-36]] | birth_name = Haqeem bin Hermy | birth_date = {{Birth date and age|1998|1|7}} | birth_place = [[Kuching]], {{flag|Sarawak}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, model, pengacara, penyanyi | years_active = 2019–kini | works = [[Filemografi Hun Haqeem|Filemografi]] | education = Komunikasi Korporat | alma_mater = Kolej Universiti Poly-Tech MARA Kuala Lumpur | height = 172 cm | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Haqeem bin Hermy'''<ref>{{Cite web|url=https://ecentral.my/hun-haqeem/|title=Biodata Hun Haqeem, Dari Hero Drama Ke Ikon Fesyen Kini|last=Juhari|first=Hannani|date=2024-06-04|website=eCentral.my|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref>, atau lebih dikenali sebagai '''Hun Haqeem''' (lahir 7 Januari 1998) ialah seorang pelakon, model, penyanyi dan pengacara lelaki [[Malaysia]].<ref>Sudirman Mohd Tahir (19 Februari 2020). [https://www.hmetro.com.my/utama/2020/02/545970/tak-terkejut-dengan-populariti Tak terkejut dengan populariti] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 22 Mac 2020.</ref><ref>Zaidi Mohamad (23 Februari 2020). [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/01/649215/makin-laris-hun-tidur-dua-jam Makin laris, Hun tidur dua jam] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 22 Mac 2020.</ref> Beliau mula dikenali menerusi peranan watak pembantu'', Ariff'' dalam drama televisyen pertama, ''[[Cari Aku Di Syurga]] (2019),'' sebelum meraih populariti lebih meluas menerusi watak ''Jaafar'' dalam drama bersiri ''fenomena [[Kampung People]]'' ''(2019).''<ref>Zaidi Mohamad (6 Januari 2020)[https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/01/644386/kampung-people-lonjak-bakat-hun-haqeem Kampung People lonjak bakat Hun Haqeem] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 8 Januari 2020.</ref><ref>[https://erinsakura.com/kacak-persis-pelakon-thai-watak-jaafar-dalam-kampung-people-pikat-penonton/ Kacak persis pelakon Thai, watak Jaafar dalam Kampung People pikat penonton] Erin Sakura (27 Disember 2019). Dicapai pada 31 Disember 2019.</ref> Beralih dari peranan watak pembantu utama kepada watak lebih penting dalam naskah, kerjaya lakonan beliau terus melonjak naik setelah memegang watak, ''Luqman'' melalui drama ''[[Angkara Cinta]]''. Drama yang dinobatkan '''''no.1''''' menerima jumlah tontonan ''tertinggi'' era ''pandemik'' [[COVID-19]] tahun 2020–2021 untuk saluran [[Astro Prima]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.utusanborneo.com.my/2021/02/10/drama-adaptasi-angkara-cinta-disambung-45-episod-lagi|title=Drama adaptasi ‘Angkara Cinta’ disambung 45 episod lagi|date=2021-02-10|website=www.utusanborneo.com.my|language=ms|access-date=2025-09-24}}</ref> Pada tahun 2025, beliau membuat penampilan sulungnya di layar perak menerusi filem [[Soloz: Game of Life|Soloz: Game of Life,]] sebagai ''Soloz'', seorang pemuda dari Negeri Sembilan, satu watak berdasarkan figura sebenar terkenal, [[Soloz]] dalam dunia e-sukan Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2024/12/soloz-game-of-life.html|title=Filem Soloz: Game Of Life|date=2024-12-31|website=Myinfotaip|language=en|access-date=2025-01-14}}</ref> Pada bulan Julai, beliau kembali dalam projek drama [[Mandul Bukan Pilihan]],<ref>{{Cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2025/07/mandul-bukan-pilihan.html|title=Drama Mandul Bukan Pilihan|date=2025-07-16|website=Myinfotaip|language=en|access-date=2025-09-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kongsilah.my/drama-mandul-bukan-pilihan/|title=Drama Mandul Bukan Pilihan Di Astro Ria|last=Amorim|first=Mein|date=2025-07-14|website=Kongsilah|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> memegang watak ''Aldi Ibrahim,'' sebuah drama terbitan [[Astro Ria]]. ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 7 Januari 1998 di [[Kuala Lumpur]], namun keluarganya berasal dari [[Kuching]], [[Sarawak]]. Beliau beragama Islam dan memiliki darah campuran Melayu-Cina melalui ibunya, yang berasal dari [[Kuching]]. Semasa zaman kanak-kanaknya, beliau turut menghabiskan masa membesar di kampung halaman ibunya di [[Kuching]].<ref name=":0"> PodcasThinker (29 Julai 2022). [https://youtube/9f3NBSKL_g4?si=7Po2_dwkAkij4O28] [[Thinker Studios]]. Dicapai pada 3 Ogos 2024.</ref><ref name=":1">Farhan Ikram (6 Januari 2020). [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2020/01/06/hun-haqeem Ini 5 fakta menarik tentang Hun Haqeem, pelakon kacak ‘Jekfer’ dalam Kampung People] ''[[mStar Online]]''. Dicapai pada 16 Mac 2020.</ref> Beliau merupakan anak bongsu daripada empat orang adik-beradik. Mempunyai dua orang kakak dan seorang abang, bertugas sebagai doktor perubatan. Salah seorang kakaknya, '''Nureen Qistina''', merupakan seorang pemain gitar profesional dan bekas anggota kumpulan band, '''XPOSE''', yang dikenali menerusi lagu ''Sandiwara'' (2017).<ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/xpose-tampil-dengan-single-baru-sekaligus-umum-kakak-hun-haqeem-sebagai-51298|title=Xpose Tampil Dengan Single Baru, Sekaligus Umum Kakak Hun Haqeem Sebagai... {{!}} Gempak|date=2021-06-22|website=gempak.com|language=ms|access-date=2025-09-24}}</ref> Ketiga-tiga adik-beradik beliau telah pun mendirikan rumah tangga. Bagi pendidikan awal, Beliau telah bersekolah di '''Sekolah Menengah Kebangsaan (SMK) Perimbun,''' Cheras dari Tingkatan 1 hingga Tingkatan 5.<ref>Hasif Idris (22 Julai 2024). [https://www.utusan.com.my/berita/2024/07/pengantin-terkejut-ramai-mahu-bergambar-dengan-hun-haqeem/]<"[[Utusan Malaysia]]".Dicapai pada 1 Ogos 2024.</ref> Beliau kemudian melanjutkan pengajian diploma di '''Kolej Universiti Poly-Tech MARA (KUPTM)''', [[Kuala Lumpur]] dan berjaya menamatkan pengajian dalam jurusan ''Komunikasi Korporat.'''''<ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2023/04/30/penting-seni-bertanya-menjawab-soalan-contoh-buat-generasi-muda/|title='Penting seni bertanya, menjawab soalan contoh buat generasi muda'|last=ISA|first=MOHD HAIKAL|date=2023-04-30|website=Kosmo Digital|language=ms-MY|access-date=2024-10-16}}</ref>''' ==Kerjaya== Beliau memulakan penglibatannya dalam industri hiburan semasa menjalani latihan industri di Jabatan Komunikasi Korporat, [[New Straits Times Press]]. Pada tahun 2018, beliau mula mencari peluang sebagai model dan pelakon.<ref>Zaidi Mohamad (21 Oktober 2019). [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/10/619974/hun-haqeem-tak-gelojoh Hun Haqeem tak gelojoh] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 29 Disember 2019.</ref> Minatnya diasah dalam bidang lakonan pada saat itu sekaligus mendorong beliau untuk terjun ke industri hiburan, keluar dari kebiasaan persekitaran kerja korporat dan kerja di sebalik tabir. Faktor tambahan, minat berkecimpung dalam bidang ini juga adalah kerana pengaruh kedua ibu bapanya di samping hobi beliau yang gemar menonton filem. <ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2019/11/516293/hun-haqeem-pendam-impian|title=Hun Haqeem pendam impian|last=Jefri|first=Najiy|date=2019-11-12|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-10-16}}</ref><ref>Alison Loh (31 Mei 2024) [https://www.augustman.com/my/covers/hun-haqeem-is-an-artist-sculpting-himself/][[Augustman]]. Dicapai pada 2 Ogos 2024.</ref> Selepas menamatkan pengajian di kolej, beliau meneruskan usaha untuk bergiat sebagai pelakon sambil bekerja secara sambilan di Starbucks. Projek lakonan pertamanya merupakan sebuah telefilem indie bertajuk ''Tasbih Usang'', di mana beliau diberi peranan utama bersama pelakon veteran [[Namron]]. Telefilem ini ditayangkan pada awal tahun 2019.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ===Kemunculan awal: 2019–2020=== Diawal pembabitannya dalam industri hiburan ketika berusia 21 tahun, nama beliau meningkat naik setelah membintangi pelbagai projek drama dan telefilem. Beliau mengembangkan kerjaya lakonannya melalui beberapa peranan watak pembantu utama penting seperti melalui [[Cari Aku Di Syurga]] (2019), [[The Gadis]] (2020) <ref>{{Cite web|url=https://ohsemput.com/index.php/haqeem-berlakon-watak-antagonis-dalam-gadis?id=176993|title=Hun Haqeem Berlakon Watak Antagonis Dalam ‘The Gadis’|date=2020-04-18|website=ohsemput.com|language=en|access-date=2025-09-24}}</ref>, ''Pemuja Rahsia'' (2020)<ref>{{Cite web|url=https://azhan.co/telefilem-pemuja-rahsia-tv3/|title=Telefilem Pemuja Rahsia (TV3)|last=Azhan|date=2020-03-24|website=Azhan.co|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> dan [[Kampung People (musim 2)]] (2020). ===Lonjakan dalam karier: 2020–2022=== Nama beliau menjadi sinonim dengan watak '''"Jekfer"''' dalam kalangan peminat drama tempatan, selepas drama [[Kampung People]] menjadi hits penghujung tahun 2019. Kemunculan sequelnya [[Kampung People (musim 2)]] turut dinantikan ramai penonton drama tempatan ketika itu.<ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-hiburan/jekfer-oh-jekfer-wajah-kacukan-melayucina-tak-halang-hun-haqeem-bawa-watak-kampung-30856|title=Jekfer Oh Jekfer! Wajah Kacukan Melayu-Cina Tak Halang Hun Haqeem Bawa Watak Kampung {{!}} Gempak|date=2020-01-08|website=gempak.com|language=ms|access-date=2025-09-24}}</ref> Wataknya sebagai pemuda kampung dalam drama komedi turut meninggalkan impak besar di samping digandingkan bersama pelakon berpengalaman lain seperti [[Rashidi Ishak]], [[Elly Mazlein]] dan [[Riena Diana]]. Meraih populariti yang mendadak menjadikan beliau terkenal dalam Malaysia.<ref>Sudirman Mohd Tahir (15 September 2020). [https://www.hmetro.com.my/rap/2020/09/620837/kampung-people-kembali] [[Harian Metro]].</ref> ===Kemasyuran: 2023–kini=== Karier beliau dalam industri lakonan terus dikukuhkan sebagai salah seorang pelakon muda berkebolehan besar hasil usahanya sendiri.<ref>{{Cite web|url=https://glamlelaki.my/personaliti/cover-story/gl-nov-dis-2022-hun-haqeem-pelapis-hero-malaya/|title=GL NOV/DIS 2022: HUN HAQEEM, PELAPIS HERO MALAYA - Page 2 of 5|last=Sahrom|first=Zuhairie|date=2022-11-24|website=GLAM LELAKI|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> Sejak kemunculannya, Hun telah membintangi pelbagai drama dan telefilem, membuktikan versatilitinya sebagai seorang pelakon.<ref>{{Cite web|url=https://glamlelaki.my/personaliti/hun-haqeem-pelakon-versatile-pesona-global/|title=HUN HAQEEM: PELAKON VERSATILE & PESONA GLOBAL|last=Noor|first=Shakif Md|date=2025-09-10|website=GLAM LELAKI|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> Pada tahun 2023, beliau membintangi dua drama bersiri berkualiti terbitan platform OTT [[Viu]]. Kedua drama tersebut meraih pengiktirafan kritis sebagai ''pemenang kebangsaan'' dua tahun berturut di [[:en:Asian_Academy_Creative_Awards|Asian Academy Creative Awards]] . Dalam kategori ''Program Terbaik Dari Streamer/OTT'' untuk drama siri ''[[Nenek Bongkok Tiga]] pada tahun 2023'' dan ''kategori Adaptasi Terbaik Format Sedia Ada (skrip)'' untuk drama [[W – Two Worlds]] (2024) karya adaptasi dari drama siri terkenal Korea Selatan, [https://en.m.wikipedia.org/wiki/W_(TV_series) W (TV series).] (2016).<ref>{{Cite web|url=https://juiceonline.com/vius-w-two-worlds/|title=Viu’s ‘W: Two Worlds’ Successfully Adapts a Well-Known K-Drama for Malaysia|last=daleb|date=2023-12-05|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> Menurut '''''Majalah Augustman''' edisi Jun 2024'', Hun Haqeem diiktiraf sebagai salah seorang pelakon muda yang serba boleh ('''Top Performing Actor''') dan versatil dalam industri hiburan tempatan.<ref>Khairul Abidin (21 Februari 2024). [https://eh.my/artikel/hiburan/hun-haqeem-unzipped-hidup-ini-adil/] [[EH! Malaysia]]. Dicapai pada 3 Ogos 2024</ref> Gandingan beliau bersama beberapa pelakon wanita seperti [[Erysha Emyra]], [[Daiyan Trisha]], [[Anna Jobling]] serta gandingan drama bersama [[Mira Filzah]], ''Mandul Bukan Pilihan (2025)'' menuai pujian kerana dilihat berjaya memberi impak dalam drama.<ref>{{Cite web|url=https://glamlelaki.my/personaliti/lima-pelakon-wanita-yang-pernah-berlakon-dengan-hun-haqeem/|title=LIMA PELAKON WANITA YANG PERNAH BERLAKON DENGAN HUN HAQEEM|last=Kassim|first=Johan|date=2025-09-24|website=GLAM LELAKI|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/penangan-mandul-bukan-pilihan-ramai-bersorak-lihat-aldi-batal-perkahwinan-dengan-farah-satu-rumah-jerit-macam-bola-gol-101107|title=Penangan 'Mandul Bukan Pilihan', Ramai ‘Bersorak’ Lihat Aldi Batal Perkahwinan Dengan Farah! - “Satu Rumah Jerit Macam Bola Gol” {{!}} Gempak|date=2025-08-18|website=gempak.com|language=ms|access-date=2025-09-24}}</ref> Drama hebat lakonannya mengangkat nama beliau lebih meluas.<ref>{{Cite web|url=https://glamlelaki.my/personaliti/6-drama-hebat-lakonan-hun-haqeem-dalam-sepanjang-kerjayanya/|title=6 DRAMA HEBAT LAKONAN HUN HAQEEM DALAM SEPANJANG KERJAYANYA|last=Kassim|first=Johan|date=2025-09-04|website=GLAM LELAKI|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> Melalui drama [[Mandul Bukan Pilihan]], menurut ulasan ''Budiey Channel'' dan [[Astro Gempak]], episod terakhir drama tersebut digambarkan sebagai drama ''fenomena media sosial'' yang berjaya meninggalkan impak kepada penonton drama melayu tempatan kerana keserasian pelakon, jalan cerita berkesan & termasuk juga pujian terhadap kekuatan lakonan Hun yang menyentuh emosi.<ref>{{Cite web|url=https://www.budiey.com/malaysia-menangis-menyaksikan-episod-akhir-mandul-bukan-pilihan/|title=Malaysia Menangis Menyaksikan Episod Akhir Mandul Bukan Pilihan|last=Budiey|date=2025-08-30|website=Budiey Channel|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/hiburan/malaysia-menangis-tonton-episod-akhir-mandul-bukan-pilihan-netizen-komen-kualiti-drama-memang-luar|title=Malaysia Menangis Tonton Episod Akhir Mandul Bukan Pilihan, Netizen Komen - “Kualiti Drama Memang Luar Biasa” {{!}} Gempak|date=2025-08-30|website=gempak.com|language=ms|access-date=2025-09-24}}</ref> ===Dedikasi dalam Lakonan: Seorang pelakon ‘Method’=== Demi merealisasikan watak untuk drama ''W: Two Worlds (2023)'', beliau sanggup membuat pengorbanan besar untuk mendapatkan berat ideal menurutnya ''68 kg''.<ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2023/07/07/seksa-daripada-80kg-jadi-68kg-hun-haqeem/|title=Seksa daripada 80kg jadi 68kg - Hun Haqeem|last=SAIZALI|first=NUR EMIRA|date=2023-07-07|website=Kosmo Digital|language=ms-MY|access-date=2025-09-24}}</ref> Pernah dikenali sebagai jejaka bertubuh kekar pada suatu ketika dahulu, seorang pemuda mempunyai senyuman manis digilai ramai dalam ''Kampung People'', beliau bersusah payah dan berjaya mengubah bentuk fizikalnya secara drastik bagi memenuhi tuntutan wataknya. Hun berjaya menurunkan sebanyak ''12 kg'' dalam masa sebulan, menunjukkan dedikasi yang tinggi sebagai seorang pelakon. <ref>{{Cite web|url=https://hibglam.com.my/2023/07/08/hun-haqeem-buat-kerja-gila-demi-watak/|title=Hun Haqeem buat kerja gila demi watak|last=Saizali|first=Nur Emira|date=2023-07-08|website=HibGlam|language=ms-MY|access-date=2025-09-24}}</ref> Keberanian dan usaha keras membuktikan komitmennya sebagai seorang '''<nowiki/>'method actor'''' yang berusaha mendalami watak yang dipegang dengan sepenuh hati.<ref>{{Cite web|url=https://hibglam.com.my/hiburan/2023/07/hun-haqeem-buat-kerja-gila-demi-watak/|title=Hun Haqeem buat kerja gila demi watak|last=Saizali|first=Nur Emira|date=2023-07-08|website=HibGlam|language=ms-MY|access-date=2024-10-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2023/12/1038736/tak-jadi-hal-lah|title='Tak jadi hal lah'|last=Joseph|first=Georgie|date=2023-12-09|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-10-16}}</ref> Dalam filem [[Soloz: Game of Life]] (2025), beliau membintangi filem sebagai seorang ikon '''e-sukan''' & streamer, terkenal dalam permainan mudah alih, '''''Mobile Legends'''''. Menjadi cabaran besar kerana beliau bukan seorang pemain permainan [[Mobile Legends: Bang Bang]] sebelumnya.<ref>Nur Al-Fairuza Syarfa Nor Saidi (26 April 2024). [https://www.kosmo.com.my/2024/04/26/game-of-life-syafiq-yusof-soloz-jadi-inspirasi/][[Kosmo Online]].Dicapai pada 2 Ogos 2024 </ref><ref>Puteri Yasmin Suraya (13 Jun 2024). [https://www.lifestyleasia.com/kl/digital-cover/cover-story-how-hun-haqeem-became-our-most-beloved-rising-gen-z-star/][[Lifestyleasia KL]].Dicapai pada 2 Ogos 2024 </ref> Untuk menjiwai watak sebagai seorang gamer, Hun telah menghabiskan berbulan-bulan untuk mempelajari permainan tersebut dan menguasai teknik-teknik permainannya.<ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2025/01/07/terjebak-e-sukan-hun-haqeem-kini-najis-mobile-legend/|title=Terjebak e-sukan, Hun Haqeem kini 'najis' Mobile Legend|last=SAIZALI|first=NUR EMIRA|date=2025-01-07|website=Kosmo Digital|language=ms-MY|access-date=2025-06-16}}</ref> Beliau juga mempelajari gaya berjalan, lontaran suara, dan aspek-aspek lain dari karakter ''Soloz'' untuk memastikan watak tersebut dapat digambarkan dengan tepat dan mendalam.<ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/saya-rakam-cara-dia-berjalan-bercakaphun-haqeem-kongsi-pengalaman-menjiwai-watak-dalam-filem-soloz-game-life-95465|title=“Saya Rakam Cara Dia Berjalan & Bercakap” - Hun Haqeem Kongsi Pengalaman Menjiwai Watak Dalam Filem ‘Soloz: Game Of Life’|date=2025-01-27|website=Gempak|language=ms|access-date=2025-06-16}}</ref> ===Gaya, fesyen & ikon trend: Pesona global=== Pada Januari 2024, Beliau telah memenangi '''Anugerah NONA Superhero 2023''' dalam kategori '''Men's Style Icon.'''<ref>{{Cite web|url=https://www.nona.my/dari-hero-drama-pujaan-ke-ikon-gaya-generasi-kini-persona-hun-haqeem-terus-memuncak/|title=dari-hero-drama-pujaan-ke-ikon-gaya-generasi-kini-persona-hun-haqeem-terus-memuncak|last=NONA|date=19 January 2024|website=nona.my|url-status=live}}</ref> Hun mengagumi gaya Michael B. Jordan, yang dikenali kerana sentiasa mengekalkan penampilan yang kemas dan terjaga, baik dalam aspek kerjaya mahupun kehidupan peribadi. Wajah beliau sering menarik perhatian ramai, kerana memiliki wajah tampan dikatakan mempunyai persamaan dengan artis Korea.<ref>{{Cite web|url=https://ecentral.my/hun-haqeem/|title=Biodata Hun Haqeem, Dari Hero Drama Ke Ikon Fesyen Kini|last=Juhari|first=Hannani|date=2024-06-04|website=eCentral.my|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> Beliau juga diberikan jolokan, ''Oppa Malaysia'', oleh para peminatnya.<ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2022/11/26/ingatkan-oppa-masuk-sawah-rupa-rupanya-hun-haqeem/|title=Ingatkan ‘oppa’ masuk sawah, rupa-rupanya Hun Haqeem!|last=KOSMO!|date=2022-11-26|website=Kosmo Digital|language=ms-MY|access-date=2025-09-24}}</ref> ====''Duta Jenama Wangian Antarabangsa: Armany beauty''==== Armani beauty mengumumkan pelantikan beliau, sebagai ''Duta Haruman '''Emporio Armani''' Malaysia'' pertama pada April 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.femagonline.com/2025/04/hun-haqeem-emporio-armani.html|title=HUN HAQEEM DILANTIK SEBAGAI DUTA HARUMAN EMPORIO ARMANI MALAYSIA YANG BAHARU|last=link|first=Get|last2=Facebook|date=2025-04-22|language=en|access-date=2025-09-24|last3=X|last4=Pinterest|last5=Apps|first5=Other}}</ref> ==Kerjaya filem== ===Filem pertama: 2025 === Pada Mac 2024, telah diumumkan melalui sebuah majlis pelancaran filem ''[[Soloz: Game of Life]]'' terbitan kerjasama syarikat produksi Key Billions dan [[Moonton]], Beliau telah terpilih sebagai watak [[Soloz]], karakter ''non-fiksyen''.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/announcement/701362#google_vignette|title=Solo'z Journey to Mobile Legends Fame to be adapted into film, Game Of Life, directed by Syafiq Yusof|date=2024-04-02|website=Malaysiakini|access-date=2024-10-16}}</ref> Naskah filem inspirasi kisah benar ini telah diarahkan oleh pengarah muda tersohor [[Malaysia]], [[Syafiq Yusof|Syafiq Yusof.]]<ref>Izzat Aziz (26 Mac 2024). [https://x.com/MYAksiz/status/1772603580467323119?t=EKMsWGWnUq8lHCdYkCCIpQ&s=19] [[Akzis]]. Dicapai pada 1 Ogos 2024.</ref> <ref>Nurul Naqiyah (27 Mac 2024). [https://siakapkeli.my/2024/03/27/kisah-soloz-diadaptasi-dalam-filem-game-of-life-diarahkan-syafiq-yusof/][[Siakap Keli]]. Dicapai pada 2 Ogos 2024.</ref> Filem [[Soloz: Game of Life]] telah rasmi ditayangkan pada 23 Januari 2025 di pawagam tempatan. <ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/filem-soloz-game-life-tayang-23-januari-ramai-dah-tak-sabar-94842|title=Filem Soloz: Game of Life Tayang 23 Januari, Ramai Dah Tak Sabar!|date=2025-01-04|website=Gempak|language=ms|access-date=2025-06-16}}</ref> ==Kehidupan Peribadi== Beliau dikenali awal pernah bernaung di bawah syarikat pengurusan, ''MIG Productions''. Beliau memfailkan penamatan kontrak tahun 2020 akibat dari 'kontrak ekstrim' (berbeza dari lain) sebagai artis naungan dengan syarikat tersebut.<ref>Farihad Shalla Mahmud (10 Mac 2024). [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2024/03/1221657/hun-haqeem-tiada-dendam] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 1 Ogos 2024.</ref> Dari sisi lain, Beliau pernah mengaku mengalami masalah kesihatan mental sepanjang tahun 2021 & 2022 lalu atas hal-hal yang tidak boleh dikongsikan kepada umum. Turut memberi kesan kepada beliau dan menyifatkan tempoh tersebut sebagai tahun yang mencabar dalam hidupnya. <ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/10-kali-hun-haqeem-jumpa-psikiatri-syukur-kini-pulih-dari-masalah-kesihatan-mental-ada-masa-perlu-berinteraksi-80431|title=10 Kali Hun Haqeem Jumpa Psikiatri, Syukur Kini Pulih Dari Masalah Kesihatan Mental - "Ada Masa Perlu Berinteraksi..." {{!}} Gempak|date=2023-04-11|website=gempak.com|language=ms|access-date=2025-09-24}}</ref>Pada tahun 2024, beliau sudah pulih dan semakin cekap mengawal emosinya. Tahap motivasi dirinya semakin meningkat.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2024/07/1115155/hun-haqeem-bangkit|title=Hun Haqeem bangkit|last=Joseph|first=Georgie|date=2024-07-26|website=Harian Metro|language=en|access-date=2025-09-24}}</ref> Beliau juga dikenali umum, berkawan rapat dengan pelakon, [[Bella Dowanna]] dan [[Qasrina Karim]]. Persahabatan mereka mula terjalin setelah selesai penggambaran drama siri [[Lagenda Puteri Qaseh]] ''musim-2'' pada tahun 2024.<ref>{{Cite web|url=https://glamlelaki.my/personaliti/eksklusif-hun-haqeem-di-bangkok-thailand-untuk-glam-lelaki-theseptemberissue/|title=EKSKLUSIF HUN HAQEEM DI BANGKOK, THAILAND UNTUK GLAM LELAKI #THESEPTEMBERISSUE|last=Kassim|first=Johan|date=2025-09-22|website=GLAM LELAKI|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> ==Tranformasi ke bidang muzik== Beliau melancarkan single lagu pertama, ''Untuk Semua Jiwa'' kolaborasinya bersama [[Noki K-Clique]] sebagai debut nyanyiannya sebagai seorang penyanyi. Lagu ini adalah kolaborasi rasmi dilancarkan di Januari 2025, untuk OST filem, [[Soloz: Game of Life]].<ref>{{Cite web|url=https://suara.tv/11/01/2025/untuk-semua-jiwa-transformasi-hun-haqeem-ke-dunia-muzik-bersama-noki-k-clique/|title=“Untuk Semua Jiwa”, transformasi Hun Haqeem ke dunia muzik bersama Noki K-Clique|last=Ghafar|first=Fendi|date=2025-01-11|website=suara.tv|language=en-US|access-date=2025-09-24}}</ref> ==Duta produk== Beliau adalah merupakan personaliti & duta produk minuman Ribena. Drama mini '''''Ke Kodiang With Love''''' hasil kerjasama ''Ribena Malaysia'' dan saluran [[Astro Gempak]] telah berjaya mencatatkan tontonan sebanyak '''''2.6 juta''''' sepanjang tayangannya 4 episod melalui laman sesawang [[Astro Gempak]].<ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/berjaya-catat-tontonan-26-juta-ribena-bawa-50-penonton-tonton-tayangan-awal-2-episod-akhir-ke-kodiang-love-89797|title=Berjaya Catat Tontonan 2.6 Juta, Ribena Bawa 50 Penonton Tonton Tayangan Awal 2 Episod Akhir Ke Kodiang With Love!|date=2024-07-20|website=gempak.com|language=bm|access-date=2024-10-16}}</ref> ==Diskografi== * Kopitiam Rasa Sayang (2021) * Untuk Semua Jiwa (2025) (Ft [[Noki K-Clique]]) ==Trivia== * Nama rasmi kelab peminat: '''''Huniversefc''''' * Hobi: Fotografi, membaca, mendengar muzik, tunggang motosikal di waktu lapang * Mengasaskan gim latihan ''mixed'' ''martial arts (MMA),'' cawangan Elitez Mont Kiara bersama [[Andy Teh]] beserta dua lagi rakan kongsi ==Filemografi== {{utama|Filemografi Hun Haqeem}} ==Muzik video== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Penyanyi |- | rowspan="2" | 2020 ! "Hapus" | [[Masya Masyitah]] |- ! "[[Siapa Tak Mahu]]" | [[Siti Nurhaliza|Dato' Seri Siti Nurhaliza]] |- | 2023 ! "Sudah" | [[Ara Johari]] |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Keputusan |- | 2020 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33]] | Artis Baharu Lelaki Popular | {{nom}} |- | rowspan="2" | 2023 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35]] | Pelakon Drama Lelaki Popular | {{nom}} |- ! Nona Superhero Award (''Nationwide Industries - Only '''14 recipients''''') | Men Style Icon | {{Won}} |- | rowspan="3" | 2024 ! rowspan="3" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-36]] | Aktor TV Popular | {{won}} |- | Couple Drama Popular (gandingan ''Daiyan Trisha'') | {{Tercalon}} |- | Couple Drama Popular (gandingan ''Mira Filzah'') | {{Tercalon}} |- | rowspan="2" | 2025 ! [[Festival Filem Malaysia ke-34]] | Pelakon Lelaki Harapan ([[Soloz: Game of Life]]) | {{Tercalon}} |- ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Aktor TV Popular | {{nom}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan Luar== * {{IMDb name|nm11247212}} * {{Instagram|hunhaqeem}} * {{Tiktok|itshunhaqeem}} * {{Facebook|HunHaqeem}} * {{Twitter|HunHaqeem [https://x.com/HunHaqeem?t=1cja_KomRJ93-klf7kBHOg&s=09]}} [[Kategori:Kelahiran 1998]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Peragawan Malaysia]] a1xezwzb3xopwv1rg18cxpw1vs5n3lm 0 993123 6809859 6799670 2026-03-26T15:45:10Z ~2026-12431-53 389621 6809859 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Lan Zailan | birth_name = Zailan bin Kamaruddin | birth_date = 10 Oktober 1958 | birth_place = [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | death_date = {{death date and age|2024|12|19|1958|10|10|df=yes}} | death_place = [[Pusat Perubatan Universiti Malaya]] | death_cause = Kanser pankreas | burial_place = Tanah Perkuburan USJ 22, [[Subang Jaya]]| occupation = Pelakon | years_active = 1980–2024 | spouse = {{kahwin|Hasnah binti Mohd Taib|2016|tamat=m}}<ref>[https://www.blogammar.com/isteri-pelakon-lan-zailan-meninggal/ Isteri pelakon Lan Zailan meninggal] Dicapai pada 31 Disember 2016.</ref> <br> {{kahwin|Ruby Sara Omar|2020|2024}} | children = 4 }} '''Zailan Kamaruddin''' atau lebih dikenali sebagai '''Lan Zailan''' (10 Oktober 1958 – 19 Disember 2024) merupakan seorang pelakon lelaki Malaysia yang bekerja dalam televsiyen dan filem. ==Kematian== Zailan disahkan meninggal dunia kira-kira jam 4 pagi{{Refn|group=nota|Terdapat laporan bercanggah yang mengatakan masa tepatnya pada pukul 4.15,<ref>{{Cite web|url=https://murai.my/2024/233066/lan-zailan-meninggal-dunia/|title=Lan Zailan Sudah Tiada..|last=Naddy Joe|first=|date=2024-12-19|website=Murai MY|language=|url-status=live|access-date=2024-12-19}}</ref> 4.20,<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2024/12/1167766/pelakon-lan-zailan-meninggal-dunia|title=Pelakon, Lan Zailan meninggal dunia {{!}} Harian Metro|last=Ridzuan Abdul Rahman|date=2024-12-19|website=www.hmetro.com.my|url-status=live|access-date=2024-12-19}}</ref> 4.21<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/pelakon-lan-zailan-meninggal-dunia-501257|title=Pelakon Lan Zailan meninggal dunia|date=2024-12-19|website=www.astroawani.com|url-status=live|access-date=2024-12-19}}</ref> dan 4.24 pagi.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/hiburan/selebriti/2024/12/1338782/pelakon-lan-zailan-meninggal-dunia|title=Pelakon Lan Zailan meninggal dunia {{!}} Berita Harian|last=Shamshul Azree Samshir|date=2024-12-19|website=www.bharian.com.my|url-status=live|access-date=2024-12-19}}</ref>}} 19 Disember 2024 akibat kanser pankreas.<ref>{{Cite web|url=https://www.buletintv3.my/nasional/pelakon-lan-zailan-meninggal-dunia/|title=Pelakon Lan Zailan meninggal dunia|last=Izzatie Rizan|first=|date=2024-12-19|website=Buletin TV3|language=|url-status=live|access-date=2024-12-19}}</ref> Jenazah beliau dikebumikan pada pukul 11.25 pagi hari yang sama di Tanah Perkuburan USJ 22, Subang Jaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2024/12/jenazah-pelakon-lan-zailan-selamat-dikebumikan/|title=Jenazah pelakon Lan Zailan selamat dikebumikan|last=|date=2024-12-19|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|url-status=live|access-date=2024-12-19}}</ref> ==Filemografi== {{expand list}} ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Suami, Isteri dan .....?]]'' | | Filem pertama |- | 2000 ! ''[[Anaknya Sazali]]'' | Pencuri | |- | 2010 ! ''[[Ngangkung]]'' | Pengemis Pantai | |- | rowspan="2"|2011 ! ''[[Bini-Biniku Gangster]]'' | Encik Daud | |- ! ''[[Papa I Love You]]'' | | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''[[Halim Munan]]'' | Atan | |- ! [[Budak Pailang|''Budak Pailang'']] | Ayah She | |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Pada Suatu Cinta Dahulu]]'' | Ibrahim | |- ! ''[[99 Kali Rindu]]'' | Pak Sabitah | |- ! ''[[Longkai]]'' | Bapa Tiri Zarina | |- | rowspan="3"|2014 ! ''[[Jangan Pandang Belakang Boleh]]'' | Pemandu Tow Truck | |- ! ''[[Lu, Gua, Bro!]]'' | Kuah | |- ! ''[[Kawan Aku Mati Dalam Rumah Sewa]]'' | Orang Kaya | |- | 2015 ! ''[[Keranda Tok Wan Terbang]]'' | Pak Mail | |- | 2017 ! ''[[Hospital (filem)|Hospital]]'' | Azmi | Filem terakhir |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1990 ! ''Santan Berlada'' | | [[TV1]] | Sitkom, drama pertama |- | 1993 ! ''[[Rumah Kedai (drama)|Rumah Kedai]] (Musim 6)'' | | rowspan="4" | [[TV3]] | Pelakon Jemputan |- | 1997 ! ''Kisah Benar'' (Musim 14) | Khairi | Episod: "Masihkah Sayang" |- | rowspan="2" | 1998 ! rowspan="2" | ''Kisah Benar'' (Musim 16) | Rahman | Episod: "Panjang Tangan" |- | Jaih | Episod: "Joran" |- | 1999-2004 ! ''[[Gerak Khas]]'' | Pelbagai | [[TV1]], [[TV2]] | Watak berulang |- | 2000 ! ''Che Yah Balik Kampung'' | | | |- | 2006 ! ''[[Marikas]]'' | Pak Wan | rowspan="3"|[[TV3]] | Penampilan khas |- | 2007 ! ''[[Susuk (musim 2)]]'' | Leman | |- | 2008–2009 ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]]'' | Spy | |- | rowspan="2" |2009 ! ''Ladang Pak Awang'' | Jamal | [[TV2]] | |- ! ''[[Segalanya Ku Terima]]'' | Pak Mail | rowspan="5" |[[TV3]] | |- | 2010 ! ''[[Ahmad Durrah]]'' | | |- | 2011 ! [[Tentang Dhia|''Tentang Dhia'']] | Pak Boon | |- |2011–2012 !''[[Santau Merasuk]]'' |Mafrud | |- | 2012 ! ''[[Takdir Qismah]]'' | Penyelia | |- | 2012 ! ''[[Metro Skuad]]'' (Musim 1) | Bidin | rowspan="2"|[[TV2]] | Episod: "Amuk" |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Metro Skuad]]'' (Musim 2) | Aswardi | Episod: "Kes Cina Buta" |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 7) | Mahadi | [[Astro Oasis]] | Episod: "Sombong Diri" |- | 2015 ! [[Dendam Semalam|''Dendam Semalam'']] | Pak Samad | [[TV3]] | Penampilan khas |- | 2017 ! ''Cerita Dari Mastika'' | Pak Long | [[Astro Prima]] | Episod: "Aju Sukses" |- | 2018 ! ''[[Cinta Bukan Kristal]]'' | Tok Ketua | rowspan="3" |[[TV3]] | |- | 2020-2021 ! ''[[Bidadari Salju]]'' | Ilias | |- | rowspan="3" |2021 ! ''[[Kisah Cinta Rumi]]'' | Mat | |- ! ''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | Ketua Kampung | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Ustazah Robotik]]'' | Encik Farhan | [[TV AlHijrah]] | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Adakah Engkau Menungguku]]'' | Uncle Bob | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Ku Punya Hati]]'' | Baha | |- ! ''[[Sekali Lagi Cinta Kembali]]'' | Haji Azli | |- | 2024 ! ''[[Takdir Itu Milik Aku]]'' | Pak Abbas | [[Astro Ria]] | Drama terakhir |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | rowspan="2" | 2002 ! ''Histeria'' | Shauki | rowspan="3" |[[Video CD|VCD]] |- ! ''Cinta Yana & Addin'' | Pak Usop |- | 2003 ! ''Operasi 916'' | Taufik |- | 2004 ! ''Zaharul vs Zarina'' | | rowspan="2"|[[Astro Ria]] |- | 2005 ! ''Zaharul vs Zarina II'' | |- | rowspan="2" |2011 ! ''Kenapa Aku Mencuri?'' | Usop | [[Astro Prima]] |- ! ''Zuriat Suamiku'' | Zaki | [[TV9]] |- | 2012 ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Penjual Ubat | [[Astro Oasis]] |- | 2017 ! ''Misteri Sofa Lama'' | Pak Mail | [[Astro Citra]] |- | 2019 ! ''[[Misteri Krew: Harta Karun Jepun (telefilem)|Misteri Krew: Harta Karun Jepun]]'' | Pak Yusuf | [[Astro Ceria]] |- | rowspan="4" | 2023 ! ''Hello Suri'' | Pak Saad | [[TV3]] |- ! ''Selendang Putih'' | Samada | rowspan="2" | [[TV2]] |- !''Agensi Kosong'' | |- ! ''Canting'' | Pak Daim | [[TV1]] |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[Kasihnya Angah (telefilem)|Kasihnya Angah]]'' | Duan | [[TV3]] |- ! ''Hantu Raya Telekung Kampung Lenggong'' | Tok Jidin | [[Astro Warna]] |} ==Catatan== {{reflist|group=nota}} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm3986988}} [[Kategori:Kelahiran 1958]] [[Kategori:Kematian 2024]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Kematian akibat kanser pankreas]] 5rmirf6k2nbzk6611o8h32n40vemz1r 0 997198 6810136 6716530 2026-03-27T07:36:36Z ~2026-18959-63 393160 6810136 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Badrul Hisham Abdullah|Nor Hisham Ahmad Dahlan}} {{Chinese name|Yew}} {{Kotak info pemegang jawatan | name = Noor Hisham Abdullah | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu|Yang Berbahagia<br> Tan Sri Dato' Seri]] [[Doktor|Dr.]] [[Haji]] | honorific-suffix = <small>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor|SPMS]] ([[Selangor]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis|SPMP]] ([[Perlis]]); <br>[[Darjah Seri Setia Negeri Sembilan|SSNS]] ([[Negeri Sembilan]]); [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang|SSAP]] ([[Pahang]]); [[Panglima Jasa Negara|PJN]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri|DMPN]] ([[Pulau Pinang]]); [[Darjah kebesaran negeri Perlis|DPMP]] ([[Perlis]]); [[Kesatria Mangku Negara|KMN]] ([[Malaysia]]) | image = Noor Hisham Abdullah in 2018.jpg | caption = Noor Hisham pada tahun 2018 | office = Pengerusi <br> [[Institut Jantung Negara]] | term_start = 1 Disember 2023 | term_end = | predecessor = Abdul Rozali A Wathooth | office2 = Pengerusi <br> Kumpulan Kesihatan UCSI | term_start2 = 1 Oktober 2023 | term_end2 = | predecessor2 = Peter Ng | office3 = [[Ketua Pengarah Kesihatan Malaysia]] | term_start3 = 1 Mac 2013 | term_end3 = 21 April 2023 | predecessor3 = [[Hasan Abdul Rahman]] | successor3 = [[Radzi Abu Hassan|Muhammad Radzi Abu Hasan]] | monarch3 = | primeminister3 = * [[Anwar Ibrahim]] (2022-2023) * [[Ismail Sabri Yaakob]] (2021-2022) * [[Muhyiddin Yassin]] (2020-2021) * [[Mahathir Mohamad]] (2018-2020) * [[Najib Razak]] (2009-2018) | minister3 = * [[Zaliha Mustafa]] (2022-2023) * [[Khairy Jamaluddin]] (2021-2022) * [[Adham Baba]] (2020-2021) * [[Dzulkefly Ahmad]] (2018-2020) * [[Subramaniam Sathasivam]] (2013-2018) * [[Liow Tiong Lai]] (2008-2013) | birth_name = Yew Ming Seong <ref name="Life">{{cite web|url=https://myc.com.my/articles/view/2074|title=Did You Know about the Life of: Health Director-General Datuk Dr Noor Hisham Abdullah.|website=Malaysian Youth Community (MYC)|date=21 April 2020|accessdate=29 April 2020|archive-date=2020-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805060552/https://myc.com.my/articles/view/2074|url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{bda|1963|4|21}} | birth_place = [[Sepang]], [[Selangor]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | awards = | spouse = Puan Sri Datin Seri Nik Suwaida Nik Mohd Mohyideen | children = 6 | relations = [[Haji]] [[Nik Mohd Mohyideen Wan Musa]] (bapa mentua) | profession = Doktor, pakar bedah }} [[Darjah kebesaran Melayu|Tan Sri Dato' Seri]] [[Doktor|Dr.]] [[Haji]] '''Noor Hisham bin Abdullah''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: نور هشام بن عبدالله; [[Nama lahir|né]] '''Yew Ming Seong''', dilahirkan 21 April 1963)<ref>{{cite web|url=https://www.malaymail.com/news/life/2020/04/21/happy-birthday-dr-noor-hisham-wishes-pour-in-from-malaysians-all-over-the-c/1858877|title=‘Happy Birthday Dr Noor Hisham’: Wishes pour in from Malaysians all over the country for Health DG (VIDEO)|author=Mark Ryan Raj|website=[[The Malay Mail]]|date=21 April 2020 |accessdate=29 April 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theborneopost.com/2020/04/23/it-was-lifetime-memorable-birthday-for-me-dr-noor-hisham-thanks-malaysians/|title=It was a birthday to remember, Dr Noor Hisham thanks Malaysians|website=[[The Borneo Post]]|date=23 April 2020 |accessdate=29 April 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2020/04/569482/ucapan-hari-lahir-dr-noor-hisham-trending|title=Ucapan hari lahir Dr Noor Hisham 'trending'|author=Raja Noraina Raja Rahim|website=[[Harian Metro]]|date=23 April 2020 |accessdate=29 April 2020}}</ref> ialah seorang pakar bedah Malaysia dan bekas Ketua Pengarah Kesihatan di [[Kementerian Kesihatan Malaysia]] dari 2013 hingga 2023.<ref name="NoorHishamDilantik">{{cite news |title=Dr Noor Hisham Dilantik KP Kesihatan Baru |url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2013/02/21/dr-noor-hisham-dilantik-kp-kesihatan-baru/ |accessdate=14 Februari 2020 |work=mStar|date=21 Februari 2013}}</ref> Beliau juga merupakan Presiden [[Majlis Perubatan Malaysia]]. Beliau paling dikenali sebagai Kapten yang mengetuai [[Malaysia]] dalam memerangi [[pandemik COVID-19 di Malaysia|wabak COVID-19]].<ref name="DNDI">{{Cite web|url=https://www.dndi.org/about-dndi/our-people/board-directors/noor-hisham-abdullah/|title=Datuk Dr Noor Hisham Abdullah – DNDi|date=2013-11-11|website=www.dndi.org|language=en-GB|access-date=2020-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406115710/https://www.dndi.org/about-dndi/our-people/board-directors/noor-hisham-abdullah/|archivedate=6 April 2020}}</ref> ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan dengan nama asalnya Yew Ming Seong di [[Sepang]], [[Selangor]] pada 21 April 1963 dalam sebuah keluarga berbangsa Cina.<ref name="Life"/> Beliau ialah anak kedua daripada tiga beradik dan menghabiskan zaman kanak-kanaknya di perkampungan ''Fuzhou'' di [[Sungai Pelek]]. Beliau telah dibesarkan oleh ibunya yang berstatus ibu tunggal dan tinggal di pangsapuri San Peng, Pudu, Kuala Lumpur di mana beliau memperoleh pendidikannya di Sekolah Menengah Methodist KL. Beliau berjalan menuju ke sekolah di Sentul bersama adik bongsunya. Akibat keadaan keluarganya yang serba kekurangan, Yew telah dijaga oleh Ustaz dan pengetua di [[Kolej Islam Sultan Alam Shah|Kolej Islam Klang]] (KIK) di mana beliau menyambung pelajarannya.<ref>{{cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/77386/PROFIL-DI-SEBALIK-BERITA/Manusia-paling-popular-di-Malaysia|title=Manusia paling popular di Malaysia|trans-title=The most popular man in Malaysia|first=Nurul Riduan|last=Nor Ashaha|website=[[Sinar Harian]]|date=5 April 2020|accessdate=6 April 2020|language=ms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406115748/https://www.sinarharian.com.my/article/77386/PROFIL-DI-SEBALIK-BERITA/Manusia-paling-popular-di-Malaysia|archivedate=6 April 2020}}</ref> Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana dalam bidang Surgeri dan Ijazah Doktor Perubatan daripada [[Universiti Kebangsaan Malaysia]] (UKM). Beliau berkahwin dengan anak perempuan bapa angkatnya dan ketika itulah beliau menukar namanya dari Yew Ming Seong kepada Noor Hisham Abdullah.<ref name="Life"/> ==Kerjaya== Tan Sri Dr. Noor Hisham dilantik sebagai Ketua Pengarah Kesihatan pada 1 Mac 2013 menggantikan Datuk Seri Dr. [[Hasan Abdul Rahman]].<ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/dr-noor-hisham-ketua-pengarah-kesihatan-mulai-1-mac-8135|title=Dr Noor Hisham, Ketua Pengarah Kesihatan mulai 1 Mac|last=|first=|date=21 Februari 2013|newspaper=|accessdate=2 April 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=|work=Astro Awani|via=}}</ref> Setelah memegang jawatan Timbalan Ketua Pengarah Kesihatan (Perubatan) sejak 1 Februari 2008, Dato' Seri Dr Hisham ialah pakar bedah dan pentadbir yang terlatih. Beliau juga merupakan pakar bedah kanan dan pakar bedah endokrin di [[Hospital Putrajaya]]. Dato' Seri Dr Hisham menyertai perkhidmatan awam sebagai pegawai perubatan pada bulan Ogos 1988. Beliau kemudiannya menjadi pakar dalam pembedahan endokrin dan melakukan latihannya di pelbagai universiti di Adelaide dan [[Universiti Sydney|Sydney]] di [[Australia]]. Beliau mempunyai banyak penerbitan dalam jurnal tempatan dan antarabangsa dan menulis banyak bab teks dalam pembedahan endokrin. Kepakarannya adalah dalam kanser endokrin payudara dan beliau memberikan kepemimpinan dalam pelbagai pembelajaran dan program jangkauan kesihatan yang inovatif untuk semua Malaysia. Pada Ogos 2017, beliau dilantik sebagai Ahli Majlis Tertinggi Jawatankuasa Eksekutif Komuniti Pakar Bedah Antarabangsa (ISS) selama lima tahun (2017–2019, 2019–21).<ref name="NoorHishamISS">{{cite news |title=Dr Noor Hisham dilantik Ahli Majlis Tertinggi ISS |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2017/08/311622/dr-noor-hisham-dilantik-ahli-majlis-tertinggi-iss |accessdate=14 Februari 2020 |work=Berita Harian|author=Nadia Hamid|date=12 Ogos 2017}}</ref> Pada 2020, beliau dan [[Menteri Kesihatan Malaysia|Menteri Kesihatan]], Dato' Sri Dr. [[Adham Baba]] (yang sebelum itu disandang Datuk Seri Dr. [[Dzulkefly Ahmad]]) bertanggungjawab dalam menangani [[wabak COVID-19]] yang menular di [[Wabak koronavirus 2020 di Malaysia|Malaysia]].<ref name="NoorHisham">{{cite news |title=Koronavirus: Pesakit pernah tenat, kini pulih sepenuhnya |url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/koronavirus-pesakit-pernah-tenat-kini-pulih-sepenuhnya-230208 |accessdate=14 Februari 2020 |work=Astro Awani|date=8 Februari 2020}}</ref> Pada 3 April 2020, Noor Hisham Abdullah terpilih untuk menyertai Gabungan Penyelidikan Klinikal COVID-19 dalam usaha memerangi penyakit itu di tahap yang lebih tinggi.<ref name="SaintisDunia">{{cite news |title=Noor Hisham terpilih sertai saintis dunia lakukan kajian perangi COVID-19 |url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/noor-hisham-terpilih-sertai-saintis-dunia-lakukan-kajian-perangi-covid-19-236642 |accessdate=18 April 2020 |work=Astro Awani|date=3 April 2020}}</ref> Beliau juga dinamakan sebagai 'Manusia paling popular' oleh [[Sinar Harian]] dalam sebuah rencana pada 5 April 2020.<ref name="ManusiaPop">{{cite news |title=Manusia paling popular di Malaysia |url=https://www.sinarharian.com.my/article/77386/PROFIL-DI-SEBALIK-BERITA/Manusia-paling-popular-di-Malaysia |accessdate=18 April 2020 |author=Nurul Riduan Nor Ashana|work=Sinar Harian|date=5 April 2020}}</ref> Noor Hisham Abdullah terus mendapat perhatian apabila pada 15 April 2020 beliau diiktiraf oleh [[China Global Television Network]] (CGTN) yang menampilkan 3 tokoh doktor terbaik dalam menangani pandemik COVID-19 ketika dalam jawatan, bersama-sama [[Anthony Fauci]] dan [[Ashley Bloomfield]].<ref name="TigaDoktor">{{cite news |title=Saluran TV China senaraikan Dr Noor Hisham antara tiga doktor terbaik dan diyakini |url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/saluran-tv-china-senaraikan-dr-noor-hisham-antara-tiga-doktor-terbaik-dan-diyakini-238533 |accessdate=18 April 2020 |work=Astro Awani|author=Madiha Abdullah|date=15 April 2020}}</ref> Pada 4 Julai 2020, Noor Hisham dianugerahkan "Alumni Paling Terkenal 2019" oleh Fakulti Perubatan [[Universiti Kebangsaan Malaysia]].<ref>{{cite news |title=Dr Noor Hisham awarded UKM Medical Faculty 2019 Most Notable Alumni |url=https://www.thesundaily.my/local/dr-noor-hisham-awarded-ukm-medical-faculty-2019-most-notable-alumni-LY2670805#pk_campaign=MASwpn&pk_kwd=Dr+Noor+Hisham+awarded+UKM+Medical+Faculty+2019+Most+Notable+Alumni |accessdate=4 July 2020 |work=[[The Sun (Malaysia)|The Sun Daily]] |date=4 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200704035339/https://www.thesundaily.my/local/dr-noor-hisham-awarded-ukm-medical-faculty-2019-most-notable-alumni-LY2670805 |archivedate=4 July 2020}}</ref> Pada 17 Julai 2020, beliau menerima Anugerah BrandLaureate oleh Yayasan Jenama Dunia untuk Kecemerlangan Jenama Kepimpinan 2020, [[Kementerian Kesihatan Malaysia]] turut mendapat anugerah berkenaan untuk sijil pengiktirafan dan penghargaan untuk [[meratakan lengkung]].<ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/kkm-dr-noor-hisham-abdullah-rangkul-anugerah-brandlaureate-2020-251711|title=KKM, Dr Noor Hisham Abdullah rangkul Anugerah Brandlaureate 2020|author=Faris Danial Razi|publisher=Astro Awani|date=17 Julai 2020|accessdate=18 Julai 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/07/711942/dr-noor-hisham-kkm-terima-anugerah-brandlaureate|title=Dr Noor Hisham, KKM terima Anugerah BrandLaureate|author=Noor Atiqah Sulaiman|publisher=Berita Harian|date=17 Julai 2020|accessdate=18 Julai 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2020/07/609459/dr-noor-hisham-receives-outstanding-brand-leadership-award|title=Dr Noor Hisham receives Outstanding Brand Leadership Award|author=Hana Naz Harun|language=en|publisher=New Straits Times|date=17 Julai 2020|accessdate=18 Julai 2020}}</ref> Pada 19 Ogos 2020, beliau menerima anugerah [[Penerima Anugerah Maal Hijrah di Malaysia|Tokoh Maal Hijrah]], Noor Hisham juga mengatakan bahawa kerjasama adalah penting bagi menyelamatkan negara. "Saya berasa terharu dan teruja menerima anugerah ini. Tapi saya mewakili KKM dan kakitangan yang bekerja di sebalik tabir untuk menjalankan tugas memutuskan penularan jangkitan Covid-19".<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2020/08/612046/dr-noor-hisham-terharu-terima-anugerah-tokoh-maal-hijrah|title=Dr Noor Hisham terharu terima anugerah Tokoh Maal Hijrah|publisher=Harian Metro|date=19 Ogos 2020|accessdate=20 Ogos 2020}}</ref> Pada Oktober 2020, Noor Hisham membuat penampilan khas sebagai watak aniamsi bersama-sama watak-watk daripada siri animasi ''[[BoBoiBoy]]'' dalam iklan pesanan khidmat masyarakat selama seminit untuk memberi peringatan kepada rakyat Malaysia mengenai langkah untuk mencegah jangkitan wabak COVID-19.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2020/10/23/watch-dr-noor-hisham-as-an-animated-character-in-a-one-minute-psa-video|title=WATCH: Dr Noor Hisham as an animated character in a one minute PSA video|author=Mumtaj Begum|publisher=[[The Star Online]]|date=23 Oktober 2020|accessdate=26 Oktober 2020|language=en}}</ref> Beliau juga telah dinamakan antara trio wira COVID-19 oleh akhbar Singapura, ''The Independent''.<ref>{{cite news|url=https://theindependent.sg/drs-noor-hisham-bloomfield-and-fauci-covids-heroic-trio/|title=Drs Noor Hisham, Bloomfield and Fauci, COVID's heroic trio|author=Tan Bah Bah|publisher=The Independent|date=25 Oktober 2020|accessdate=26 Oktober 2020|language=en}}</ref> == Kehidupan peribadi == Noor Hisham berkahwin dengan Nik Suwaida Nik Mohyideen dan dikurniakan enam anak, iaitu empat anak lelaki dan dua anak perempuan.<ref>https://worldofbuzz.com/here-are-7-things-you-should-know-about-our-health-dg-dr-noor-hisham/</ref> == Kontroversi == ===Sokong Barisan Nasional=== Pada tahun 2018, Noor Hisham dikritik kerana ciapan tweet pro-[[Barisan Nasional]] semasa kempen [[pilihan raya umum Malaysia 2018|pilihan raya umum ke-14]]. Ciapan tweetnya ialah pesanan oleh bekas perdana menteri [[Najib Razak]]. Tweet Najib menunjukkan gambar yang mengumumkan upacara pecah tanah kompleks wanita dan kanak-kanak Hospital Kajang. Dr Noor Hisham telah menghantar semula tweetnya di mana ia mengandungi kata-kata harapannya agar Barisan Nasional menang kembali Selangor. Sebelum itu, beliau juga telah menulis semula mesej lain dari Najib. Ini menunjukkan gambaran Najib dalam lawatan ke [[Hospital Kuala Lumpur]] bersama ibu dan bayi baru mereka, di mana Dr Noor Hisham juga mengatakan bahawa Barisan Nasional akan melaksanakan lebih banyak perkara untuk ibu dan anak sekiranya terus diberi mandat.<ref name="FMT">{{cite news|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/04/20/health-chief-under-fire-for-disgraceful-pro-bn-retweets/|title=Health chief under fire for ‘disgraceful’ pro-BN retweets|author=Michael Murty|accessdate=7 May 2020|date=20 April 2018|website=[[Free Malaysia Today]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200507050322/https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2018/04/20/health-chief-under-fire-for-disgraceful-pro-bn-retweets/|archivedate=7 May 2020}}</ref> Jurucakap G25, Noor Farida Ariffin mengatakan bahawa Noor Hisham menyalahgunakan kedudukannya sebagai penjawat awam tidak seharusnya berkempen untuk mana-mana parti politik. Anggota pengasas G25 dan bekas setiausaha agung Perbendaharaan, Mohd Sheriff Kassim berkata, Kementerian Kesihatan harus membuat aduan terhadap Dr Noor Hisham kepada Suruhanjaya Pilihan Raya.<ref name="FMT" /> Kumpulan reformasi pilihan raya, Bersih 2.0 juga mengkritik Noor Hisham dengan mengatakan bahawa dia melanggar peraturan perkhidmatan awam. Beliau dinamakan di 'Hall Of Shame' Bersih bersama-sama dengan Najib. Bersih juga mengatakan bahawa mereka terkejut kerana Kementerian Kesihatan membenarkan laman Facebooknya untuk mempromosikan manifesto Barisan Nasional semasa kempen PRU14.<ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/420814|title=Najib named in Bersih's 'Hall of Shame'|accessdate=7 May 2020|date=20 April 2018|website=[[Malaysiakini]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200507050730/https://www.malaysiakini.com/news/420814|archivedate=7 May 2020}}</ref> ===Tidak mematuhi SOP=== Pada 21 Mac 2021, seorang lelaki di Twitter mempertikaikan Noor Hisham tidak mematuhi SOP dengan tidak memakai pelitup muka dan tiada penjarakan sosial.<ref name="cctv">[https://www.projekmm.com/news/berita/2021/03/22/dr-noor-hisham-nafi-langgar-sop-rai-majlis-kahwin-anak/1959973 Dr Noor Hisham nafi langgar SOP rai majlis kahwin anak]</ref> Kritikan pemuda itu dibuat berdasarkan sekeping foto yang dimuat naik ahli keluarga Noor Hisham menunjukkan mereka sedondon berbaju biru, bergambar bersama lebih 10 orang atas pelamin dalam satu majlis di Putrajaya minggu lalu.<ref name="cctv"/> Noor Hisham berkata, majlis tertutup hanya dihadiri ahli keluarga dan hanya bergambar sekejap di atas pentas pelamin.<ref name="cctv"/> ==Anugerah== === Darjah Kebesaran Diraja === * {{Bendera|Malaysia}} : ** [[Fail:Order_of_Loyalty_to_the_Crown_of_Malaysia_-_PSM.svg|50x50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) - '''''Tan Sri''''' - 2020 <ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/08/722042/dr-noor-hisham-terima-gelaran-tan-sri Dr Noor Hisham terima gelaran Tan Sri]</ref> ** [[Fail:Orde voor Belangrijke Diensten.jpg|50x50px]] [[Panglima Jasa Negara]] (PJN) - '''''Datuk''''' - 2007 <ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2007/06/02/yang-dipertuan-agongs-birthday-honours-list|title=Yang Di-Pertuan Agong's birthday honours list|last=|first=|date=2 Jun 2007|newspaper=The Star|accessdate=2 April 2020|archive-url=|archive-date=|work=|via=}}</ref> ** [[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|51x51px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) - 2004 * {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan.svg|50px]] [[Darjah Seri Setia Negeri Sembilan|Darjah Seri Setia Negeri Sembilan Yang Amat Cemerlang]] (SSNS) - '''''Dato' Seri''''' - 2021 <ref>{{cite web|date=14 Januari 2021|access-date=14 Januari 2021|work=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/01/14/top-officials-head-honours-list|title=Top officials head honours list}}</ref><ref>{{cite web|date=14 Januari 2021|access-date=14 Januari 2021|work=[[Sinar Harian]]|url=https://www.sinarharian.com.my/article/118958/BERITA/Nasional/Dr-Noor-Hisham-Khairul-Adib-dahului-senarai-penerima-pingat|title=Dr Noor Hisham, Khairul Adib dahului senarai penerima pingat}}</ref> * {{Flag|Selangor}} : ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] (SPMS) - '''''Dato' Seri''''' - 2020 <ref>{{cite web|date=11 December 2020|accessdate=11 December 2020|publisher=[[Bernama]]|url=https://www.bernama.com/en/news.php?id=1911020|title=King heads Selangor Sultan's 75th birthday honours list}}</ref><ref>{{cite web|accessdate=11 December 2020|publisher=[[Berita Harian]]|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/12/763830/agong-terima-darjah-kerabat-selangor|date=11 December 2020|title=Agong terima Darjah Kerabat Selangor}}</ref> * {{Bendera|Pulau Pinang}} : ** [[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Companion - DMPN.svg|51x51px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri]] (DMPN) - '''''Dato'''''' - 2013 <ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2013/08/26/pandikar-amin-dahului-senarai-penerima-darjah-kebesaran-tyt-pulau-pinang|title=Pandikar Amin Dahului Senarai Penerima Darjah Kebesaran TYT Pulau Pinang|last=|first=|date=26 Ogos 2013|newspaper=mStar|accessdate=2 April 2020|archive-url=|archive-date=|work=|via=}}</ref> * {{Bendera|Pahang}} : ** [[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|51x51px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) - '''''Dato' Sri''''' - 2013 <ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2014/04/05/199-terima-darjah-kebesaran-sultan-pahang|title=199 Individu Terima Darjah Kebesaran Pahang|last=|first=|date=5 April 2014|newspaper=mStar|accessdate=2 April 2020|archive-url=|archive-date=|work=|via=}}</ref> * {{Bendera|Perlis}} : ** [[Fail:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Grand Commander - SPMP.svg|51x51px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis]] (SPMP) - '''''Dato' Seri''''' - 2013 <ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/230393|title=Juanda antara 207 penerima pingat Perlis|last=|first=|date=17 Mei 2013|newspaper=Malaysiakini|accessdate=2 April 2020|archive-url=|archive-date=|work=|via=}}</ref> ** [[Fail:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Commander - DPMP.svg|51x51px]] Darjah [[Darjah kebesaran negeri Perlis|Dato' Paduka Mahkota Perlis]] (DPMP) - '''''Dato'''''' - 2010 <ref>{{cite news|url=https://cms-th.s3.amazonaws.com/Sultan+of+Johor+heads+Perlis%27+honours+list.pdf|title=Sultan of Johor heads Perlis' honours list|last=|first=|date=17 May 2010|newspaper=Borneo Post|accessdate=2 April 2020|archive-url=|archive-date=|dead-url=|work=|via=}}</ref> ===Pingat Kebesaran Bomba=== * [[Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia]] : ** [[File:Pingat Ketua Pengarah Bomba.png|50px]] Pingat Ketua Pengarah Bomba (2021) <ref>[https://www.astroawani.com/berita-malaysia/ras-adiba-terima-pingat-kebesaran-jbpm-332665 Ras Adiba terima pingat kebesaran JBPM]</ref> ===Tokoh Maal Hijrah=== * [[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]] : Beliau telah dianugerahkan [[Penerima Anugerah Maal Hijrah di Malaysia#Tokoh Maal Hijrah Kebangsaan|Tokoh Maal Hijrah 1442 Hijri peringkat Kebangsaan]] pada hari Rabu, 19 Ogos 2020 oleh DYMM Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong [[Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Al-Sultan Abdullah]] di [[Masjid Negara]], [[Kuala Lumpur]] sambil disaksikan oleh YAB [[Perdana Menteri Malaysia]], [[Tan Sri Muhyiddin Yassin]] dan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama), Datuk Dr. [[Zulkifli Mohamad Al-Bakri]]. <ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/08/722860/dr-noor-hisham-tokoh-maal-hijrah-1442h Dr Noor Hisham Tokoh Maal Hijrah Peringkat Kebangsaan 1442H]</ref> ===Anugerah khas=== * [[Anugerah MeleTOP Era 2020]] - Anugerah Khas MeleTOP <ref>Nur Emira Saizali (21 Disember 2020). [https://www.kosmo.com.my/2020/12/21/noor-hisham-ebit-lew-terima-anugerah-khas-meletop-era/ Noor Hisham, Ebit Lew terima Anugerah Khas MeleTOP Era] [[Kosmo!]]. Dicapai pada 30 Disember 2020.</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== {{Commons category}} * [http://www.moh.gov.my/index.php/pages/view/43 Profil di Kementerian Kesihatan Malaysia] * [https://www.dndi.org/about-dndi/our-people/board-directors/noor-hisham-abdullah/ Biografi] * [https://www.facebook.com/DGHisham/ Noor Hisham Abdullah] di [[Facebook]] * [https://twitter.com/DGHisham?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Eauthor Noor Hisham Abdullah] di [[Twitter]] {{s-start}} {{s-npo|pro}} {{s-bef|before=Datuk Seri Dr. [[Hasan Abdul Rahman]]}} {{s-ttl|title= Presiden [[Majlis Perubatan Malaysia]]|years=2013-kini}} {{s-inc|after=Penyandang kini}} {{s-end}} {{COVID-19}} {{Pandemik COVID-19 di Malaysia}} {{Tokoh Maal Hijrah Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1963}} [[Kategori:Pakar bedah Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Alumni Universiti Kebangsaan Malaysia]] [[Kategori:Tokoh Maal Hijrah]] [[Kategori:Pemeluk Islam]] 4wor1tsbat57dxmgp5dayh6i6sshi7r 0 998439 6809839 5781892 2026-03-26T14:58:14Z ~2026-18884-13 393079 6809839 wikitext text/x-wiki {{Infobox music genre | name = Pop Melayu | color = white | bgcolor = crimson | stylistic_origins = * [[Pop rock]] * [[soft rock]] * [[rock alternatif]] * [[muzik Melayu|Melayu]] * [[dangdut]] (elemen muzik sahaja) * [[muzik rakyat]] * [[muzik tradisional]] * [[muzik pop tradisional]] | cultural_origins = 1960-an di Indonesia | instruments = Vokal, gitar elektrik, gitar klasik/akustik, bes, keyboard, dram | other_topics = [[Pop rock]] }} '''Pop Melayu''' ialah [[genre muzik]] [[pop rock]] yang dipengaruhi oleh irama [[Melayu]]. Terdapat 2 (dua) aliran Pop Melayu, satu daripadanya popular di [[Malaysia]] dan satu lagi di [[Indonesia]]. Kejayaan Genre Pop Melayu menguasai bahagian pasaran di Indonesia dan Malaysia pada umumnya turut mengubah warna susunan kumpulan muzik pop yang asalnya popular. {{portal bar|Muzik|Muzik klasikal|Seni|Indonesia|Malaysia|Singapura|Brunei}} {{Tunas-muzik}} [[Kategori:Muzik Indonesia]] [[Kategori:Muzik Malaysia]] dik0165v5akdvxj9c9ucqerreuc781w 0 1002745 6810191 4762662 2026-03-27T09:32:09Z Iblossom 393171 6810191 wikitext text/x-wiki {{Kotak info otak|Name=Medula oblongata|Latin=Medula oblongata, mielensefalon|image=1311 Brain Stem.jpg|caption=Medula oblongata, sebahagian daripada [[batang otak]] yang diwarnakan ungu|image2=Gray694.png|caption2=Bahagian medula oblongata kira-kira pada tengah [[jasad olivari]]|Width=300|IsPartOf=[[Batang otak]]|components=|artery=|vein=}} '''Medulla oblongata''' atau ringkasnya adalah '''medula''' ialah struktur seperti batang panjang yang membentuk sebahagian daripada [[batang otak]]. Ia terletak pada kedudukan anterior dan sebahagiannya bawah daripada [[serebelum]]. Ia adalah jisim [[neuron]] berbentuk kon yang bertanggungjawab untuk fungsi autonomik (sukarela) dari [[muntah]] hingga [[bersin]]. Medula mengandungi pusat [[jantung]], pernafasan, muntah dan pusat [[ Vasomotor |vasomotor]] dan oleh itu berkait dengan fungsi autonomi seperti [[Pernafasan|bernafas]], denyutan jantung dan [[tekanan darah]] serta kitaran tidur-jaga. Semasa perkembangan embrionik, medula oblongata berkembang dari [[ Myelencephalon |mielensefalon]]. <u>Mielensefalon</u> adalah [[ Vesicle (embriologi) |vesikel sekunder]] yang terbentuk semasa pematangan [[ Rhombencephalon |rombensefalon]], juga disebut sebagai otak belakang. '''Mentol (bulb)''' adalah istilah kuno untuk medula oblongata dan dalam penggunaan klinikal moden perkataan '''bulbar''' (seperti dalam bulbar palsi) dikekalkan untuk istilah yang berkaitan dengan medula oblongata, terutamanya merujuk kepada keadaan perubatan. Perkataan bulbar boleh merujuk kepada [[saraf]] dan saluran yang berkaitan dengan medula, dan juga penyatuan dengan [[otot]] - [[otot]] yang mempunyai saraf, seperti [[lidah]], [[farinks]] dan [[larinks]]. == Anatomi == [[Fail:Medulla_oblongata_small.gif|kanan|thumb| Medula oblongata (animasi) ]] [[Fail:Human_brainstem_anterior_view_description.JPG|kiri|thumb|266x266px| Medula dan bahagian (10-16) - (10) piramid; (11) fissure median anterior; (15) ialah flexus koroid di ventrikel keempat; (13) zaitun (olives) dan (7) ekor ]] [[Fail:Medulla_oblongata_and_foramen_magnum_animation_small.gif|kiri|thumb|125x125px| Medulla-animasi kerana ia menonjol dari magnum foramen pangkalan tengkorak, selepas itu ia menimbulkan [[Saraf tunjang|kord rahim]] . ]] Medula boleh dianggap sebagai dua bahagian: * '''bahagian terbuka''' atas atau bahagian atas di mana permukaan dorsal medula terbentuk oleh [[ Ventrikel keempat |ventrikel keempat]]. * '''bahagian tertutup''' yang rendah atau '''bahagian''' yang lebih rendah di mana ventrikel keempat telah menyempitkan pada [[ Obex |obeks]] di medula kaudal, dan mengelilingi sebahagian daripada saluran utama. === Permukaan luaran === Fisur median anterior mengandungi lipatan [[ Pia mater |jirim pia]], dan memanjang sepanjang medula oblongata. Ia berakhir di perbatasan bawah [[Pons|pon]]<nowiki/>s di kawasan segi tiga yang kecil, yang disebut cecum foramen. Pada kedua-dua sisi fissure ini dibangkitkan kawasan yang disebut piramid medulari. Piramid ini menempatkan laluan piramid -kortikospinal dan saluran kortikobulbar bagi sistem saraf. Di bahagian kaudal medula, saluran-saluran ini menyeberang di dalam dekulasi piramid yang mengaburkan fissure pada ketika ini. Sesetengah serat lain yang berasal dari fissure median anterior di atas dekusasi piramid dan berjalan di sebelah di seluruh permukaan pon dikenali sebagai gentian arkuat luar anterior. Rangkaian antara sulkus [[ Sulfus anterolateral medulla |anterolateral]] dan posterolateral di bahagian atas medula ditandakan dengan sepasang swellings yang dikenali sebagai [[ Badan olivari |jasad olivari]] (juga dipanggil ''buah zaitun''). Mereka disebabkan oleh nukleus terbesar jasad olivari, nukleus olivari bawah. Bahagian medula di antara sulkus median posterior dan sulkus posterolateral mengandungi saluran yang memasukinya dari funikulus posterior saraf tunjang. Ini adalah fascikulus gracile, terletak secara bersebelahan di sebelah garis tengah, dan fasikulus cuneate, di sebelahnya. Akhir fasikulus ini di ketinggian bulat yang dikenali sebagai tubercle gracile dan cuneate. Mereka disebabkan oleh [[jirim kelabu]] yang dikenali sebagai nukleus grasil dan nukleus cuneate. Soma (sel-sel badan) dalam nukleus ini adalah neuron urutan kedua lajur posterior-medial lemniskus, dan aksons, yang dipanggil gentian arcuate dalaman atau fasikulus, menguraikan dari satu sisi medula ke yang lain untuk membentuk medial lemniskus. Hanya di atas tuberkles, aspek posterior medula diduduki oleh fossa segitiga, yang membentuk bahagian bawah lantai ventrikel keempat. Fossa dibatasi di kedua belah pihak oleh pedunkel serebelum bawah, yang menghubungkan medula ke [[serebelum]]. Bahagian bawah medula, lateral pada fasikulus cuneate, ditandakan dengan ketinggian lain yang dikenali sebagai tuberkulum cinereum. Otak. Ia disebabkan oleh koleksi jirim kelabu yang dikenali sebagai nukleus spinal trigeminal. Jirim kelabu nukleus ini diliputi oleh lapisan gentian saraf yang membentuk saluran tulang belakang saraf trigeminal. Asas medula ditakrifkan oleh serat komidi, menyeberang dari sisi ipsilateral di saraf tunjang ke sisi kontralateral di batang otak; Di bawah ini adalah tunjang rahim. === Bekalan darah === Darah ke medula dibekalkan oleh beberapa [[arteri]]. * [[ Arteri tulang belakang anterior |Arteri spinal anterior]] : Ini membekalkan seluruh medial bahagian medula oblongata. * Arteri serebelum bawah posterior : Ini adalah cabang utama arteri vertebra, dan membekalkan bahagian posterolateral medula, di mana saluran deria utama mengalir dan [[sinaps]]. Ia juga membekalkan sebahagian daripada [[serebelum]]. * Cabangan langsung arteri vertebral : Arteri vertebral membekalkan kawasan antara dua arteri utama lain, termasuk nukleus solitari dan nukleus gentian deria yang lain. === Perkembangan=== Bentuk medulla oblongata dalam [[Perkembangan pranatal|perkembangan janin]] dari myelencephalon . Pembezaan akhir medulla dilihat pada minggu kehamilan 20. <ref>Carlson, Neil R. Foundations of Behavioral Neuroscience.63-65</ref> {{Full|date=July 2019}} Neuroblas dari plat alar tiub saraf pada tahap ini akan menghasilkan nukleus deria medulla. Neuroblas plat basal akan menimbulkan nukleus motor. * Plat alar neuroblasts menimbulkan: ** Nukleus solitari, yang mengandungi serat aferen umum untuk [[rasa]], serta lajur aferent khas viseral. ** Nukleus saraf trigeminal spinal yang mengandungi lajur aorta somatik umum . ** Nukleus koklea dan vestibular, yang mengandungi lajur aferen somatik khas . ** Nukleus olivari bawah, yang bersambung dengan [[serebelum]]. ** Nukleus lajur dorsal, yang mengandungi nukleus gracile dan cuneate . * Neuroblas plat asas menimbulkan: ** Nukleus hipoglossal, yang mengandungi gentian eferen somatik umum . ** Nukleus ambiguus, yang membentuk eferen pendengaran khas . ** Nukleus saraf vagus dan nukleus salivatori bawah, kedua-duanya membentuk gentian eferent umum visiteral . == Fungsi == Medula oblongata menghubungkan kedudukan [[Otak|otak yang]] lebih tinggi ke [[saraf tunjang]], dan bertanggungjawab untuk beberapa fungsi sistem saraf autonomitermasuk: * Kawalan ventilasi melalui isyarat dari badan karotid dan aorta. Pernafasan dikawal oleh kumpulan kemoreseptor. Sensor ini mengesan perubahan dalam keasidan darah: sebagai contoh, jika darah menjadi terlalu berasid, medula oblongata menghantar isyarat elektrik ke tisu otot interkostal dan frenikal untuk meningkatkan kadar penguncupan dan meningkatkan oksigenasi [[darah]]. Kumpulan pernafasan ventral dan kumpulan pernafasan dorsal adalah neuron yang terlibat dalam peraturan ini. Kompleks pre-Bötzinger adalah kumpulan interneuron yang terlibat dalam fungsi pernafasan medula. * Pusat kardiovaskular - sistem saraf simpatetik dan parasimpatetik * Pusat Vasomotor - baroreseptor * Pusat refleks muntah, batuk, bersin, dan menelan. Refleks ini termasuk refleks farinks, refleks menelan (juga dikenali sebagai refleks palatal), dan refleks masseter boleh dipanggil, refleks ''bulbar.''<ref>{{Cite journal|last=Hughes|first=T.|year=2003|title=Neurology of swallowing and oral feeding disorders: Assessment and management|journal=Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry|volume=74|issue=90003|pages=48iii|doi=10.1136/jnnp.74.suppl_3.iii48|pmc=1765635|pmid=12933914}}</ref> == Kepentingan klinikal == Penyumbatan saluran darah (seperti [[Angin ahmar|strok]]) akan mencederakan saluran piramidal, lemniscus medial, dan nukleus hipoglosis. Ini menyebabkan sindrom dipanggil [[ Sindrom medullary medial |sindrom medulari medial]]. Sindrom medulari lateral boleh disebabkan oleh penyumbatan sama ada arteri serebelum bawah posterior atau arteri vertebra. Palsi bulbar progresif (PBP) adalah penyakit yang menyerang saraf yang membekalkan otot bulbar. Palsi bulbar progresif adalah palsi bulbar progresif pada kanak-kanak. == Haiwan lain == Kedua-dua lamprei dan hagfish mempunyai medula oblongata yang berkembang sepenuhnya.<ref name="Nishizawa">{{Cite journal|last=Nishizawa H, Kishida R, Kadota T, Goris RC|last2=Kishida|first2=Reiji|last3=Kadota|first3=Tetsuo|last4=Goris|first4=Richard C.|year=1988|title=Somatotopic organization of the primary sensory trigeminal neurons in the hagfish, Eptatretus burgeri|journal=J Comp Neurol|volume=267|issue=2|pages=281–95|doi=10.1002/cne.902670210|pmid=3343402}}</ref><ref name="Rovainen">{{Cite journal|last=Rovainen CM|year=1985|title=Respiratory bursts at the midline of the rostral medulla of the lamprey|journal=J Comp Physiol A|volume=157|issue=3|pages=303–9.|doi=10.1007/BF00618120|pmid=3837091}}</ref> Oleh kerana kedua-duanya sangat mirip dengan agnathan awal, telah dicadangkan bahawa medula berkembang dalam ikan awal ini, kira-kira 505 juta tahun yang lalu.<ref name="Haycock">[[Medulla oblongata#refHaycockDE|Haycock, ''Being and Perceiving'']]</ref> Status medula sebagai sebahagian daripada otak reptilia primordial disahkan oleh saiznya yang tidak seimbang dalam [[reptilia]] moden seperti aligator, [[Aligator|buaya]], dan [[Biawak|biawak monitor]]. == Imej tambahan == <gallery> Fail:Cerebrum lobes.svg|Lobus Fail:Medulla Oblongata and Cerebellum.svg|Bahagian salib medula (merah) dan tisu sekitarnya. Fail:Gray679.png|[[Terms for anatomical location|Pandangan anteroinferior]] medula oblongata dan pons. Fail:Gray724.png|Asas otak. Fail:Gray768.png|Rajah menunjukkan kedudukan tiga subarachnoid utama. Fail:Slide11ee.JPG|Medula oblongata Fail:Medulla oblongata - posterior - very low mag.jpg|[[Micrograph|Mikrograf]] bahagian posterior bahagian ''terbuka'' medula oblongata, menunjukkan [[Fourth ventricle|ventrikel keempat]] (bahagian atas imej) dan nukleus CN XII (medial) dan CN X (lateral). [[LFB stain|H & E-LFB noda]]. </gallery> == Rujukan == {{Gray's}}{{Reflist}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXFeQb1z6bsC|title=Being and Perceiving|last=Haycock DE|publisher=Manupod Press|year=2011|isbn=978-0-9569621-0-2|ref=refHaycockDE}} == Pautan luar == * {{BrainMaps|medulla}} gq16k02ua5luq8knpizn8pdvwax0yvm 0 1002972 6810096 6527554 2026-03-27T05:54:46Z ~2026-18898-96 393149 Melencong ke [[Kesatuan Eropah]] 6810096 wikitext text/x-wiki #redirect:[[Kesatuan Eropah]] 0maluls5yw2wumbcvfdrz8avy4xgbh1 6810097 6810096 2026-03-27T05:59:31Z Countryball mys123 367530 Membatalkan semakan [[Special:Diff/6810096|6810096]] oleh [[Special:Contributions/~2026-18898-96|~2026-18898-96]] ([[User talk:~2026-18898-96|bincang]]) 6810097 wikitext text/x-wiki {{Infobox Network |network_name=Télé Liban|network_logo=Logo de Télé Liban.png|country=[[Lubnan]]|network_type=Rangkaian televisyen dan terestrial|available=[[Lubnan]]<br>[[Dunia Arab]]<br>[[Kesatuan Eropah]]<br>[[Australia]]<br>[[Kanada]]<br>[[Amerika Syarikat]]|founded=1959|owner=[[Lubnan|Kerajaan Lubnan]]|website=[http://www.teleliban.com.lb Official website] }} '''Télé Liban''' (TL) ({{Ar|تلفزيون لبنان}}) ialah rangkaian televisyen awam Lubnan pertama yang dimiliki oleh [[Politik Lubnan|kerajaan Lubnan]]. TL ialah ahli Lubnan terkini [[Kesatuan Penyiaran Eropah]] (EBU).<ref name="TL">{{Cite web|url=http://www.tele-liban.com/|title=Tele Liban|publisher=Tele Liban|access-date=22 October 2012}}</ref> == Sejarah == Kerajaan Lubnan memberi ahli perniagaan Wissam Izzeddine dan Alex Moufarrej lesen televisyen tempatan pertama pada Ogos 1956, dan Compagnie libanaise de Télévision-CLT, yang kemudiannya akan diubah menjadi Télé Liban, yang disiarkan untuk pertama kalinya pada 28 Mei 1959, menjadikannya stesen TV pertama bukan sahaja di Lubnan tetapi juga di rantau ini.<ref>{{Cite web|url=https://en.annahar.com/article/457902-tele-liban-looks-to-continue-a-long-prestigious-history/|title=Télé Liban looks to continue a long, prestigious history|publisher=Annahar|access-date=22 May 2018}}</ref> Stesen ini secara rasmi dilancarkan oleh General Sleiman Nawfal dengan bantuan [[Perancis]].<ref name="TL">{{Cite web|url=http://www.tele-liban.com/|title=Tele Liban|publisher=Tele Liban|access-date=22 October 2012}}</ref><ref name="sk2">{{cite web|url=http://www.mestrategicperspectives.com/wp-content/uploads/2014/08/Lebanese-Media-Coverage-of-the-Oil-and-Gas-Sector.pdf|title=Lebanese media coverage of oil and gas sector|date=August 2014|publisher=SKeyes|accessdate=16 September 2014}}{{Dead link|date=July 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=no}}</ref> Stesen ini tetap stesen televisyen sahaja di Lubnan sehingga Télé-Orient mendapat lesennya sendiri pada Julai 1961<ref>{{Cite web|url=https://en.annahar.com/article/457902-tele-liban-looks-to-continue-a-long-prestigious-history/|title=Télé Liban looks to continue a long, prestigious history|publisher=Annahar|access-date=22 May 2018}}</ref> dan mula beroperasi dari Hazmieh.<ref>Harb, Zahera. Channels of Resistance in Lebanon: Liberation Propaganda, Hezbollah and the Media, I.B.Tauris (April 15, 2011), page 98</ref> == Pentadbiran == Pada mulanya, Télé Liban diuruskan oleh lembaga yang terdiri daripada dua belas pengarah, enam mewakili kerajaan dan enam yang mewakili TLC dan Télé Orient.<ref>Harb, Zahera. Channels of Resistance in Lebanon: Liberation Propaganda, Hezbollah and the Media, I.B.Tauris (April 15, 2011), page 97</ref> Pengerusi saluran itu dilantik oleh kabinet Lubnan. Jean Claude Boulos dan Ibrahim Khoury adalah bekas presiden saluran pada tahun 1990-an.<ref name="dstar99">{{Cite news|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Local-News/Apr/30/Lahoud-implores-Tele-Liban-to-prioritize-satellite-broadcasting.ashx#axzz29m2blrIw|title=Lahoud implores Tele-Liban to prioritize satellite broadcasting|date=30 April 1999|access-date=22 October 2012|work=The Daily Star}}</ref> Sehingga 2014 Talal Makdessi ialah presiden saluran itu. == Rujukan == {{Reflist|33em}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Stesen televisyen bahasa Arab]] [[Kategori:Stesen televisyen di Lubnan]] [[Kategori:Media di Lubnan]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 1959]] byx09wl4clt1jljvuh5xi5ett3eyfyz 0 1004337 6809829 6543572 2026-03-26T14:45:39Z ~2026-12431-53 389621 6809829 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |show_name = Kereta Sewa |creator = |image = |based on = |genre = [[Drama]], [[komedi]] |country = |director = Nazir Jamaluddin |writer = MF Kencana |executive_producer = Shahila Harun Shah |producer = {{plainlist| * Zafran Aziz * Fadzil Hamdan }} |editor = |starring = {{plainlist| * [[Hairi Safwan]]<ref>Salma Syahbuddin (11 April 2019). [https://www.xtra.com.my/hiburan/hairi-safwan-buka-perniagaan-kereta-sewa/ Hairi Safwan Buka Perniagaan Kereta Sewa?] XTRA. Dicapai pada 17 April 2019.</ref> * [[Amyza Adnan]] }} |opentheme= "Memori Cinta" oleh Toy Nizam |endtheme = "Memori Cinta" oleh Toy Nizam |first_aired = 9 April 2019 |last_aired = 2 Mei 2019 |num_episodes = 15 |channel = [[TV3]] |company = [[Primeworks Studios]] |runtime = 21–22 minit |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |preceded_by = |followed_by = |location=Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]}} '''''Kereta Sewa''''' merupakan sebuah siri drama televisyen Malaysia 2019 dibintangi oleh [[Hairi Safwan]] dan [[Amyza Aznan]] bersama barisan pelakon ensembel. Siri ini memulakan tayangan perdana di [[Slot Iris]] [[TV3]] dari 9 April 2019 hingga 2 Mei 2019 menggantikan ''[[Plan Cinta]]''.<ref>[https://www.myinfotaip.com/2019/04/kereta-sewa.html Drama Kereta Sewa (TV3)] My Infotaip (15 April 2019). Dicapai pada 17 April 2019.</ref><ref>Budiey (9 April 2019). [https://www.budiey.com/hairi-safwan-berbisnes-dalam-drama-kereta-sewa/ Sinopsis drama Kereta Sewa lakonan Hairi Safwan] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 17 April 2019.</ref> Siri ini boleh didapati melalui penstriman dalam talian di saluran [[YouTube]] rasmi TV3.<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLaXOt0nSNIua9UMb3iOhVMm5gsBf4nd0R|title=Kereta Sewa (2019): Episod Penuh|publisher=TV3|website=[[YouTube]]|accessdate=2 Mei 2019}}</ref> ==Sinopsis== Mengisahkan mengenai Ramli yang mempunyai perniagaan kereta sewa. Dia sangat menyayangi kereta yang dimilikinya itu kerana itu lah satu-satunya punca pendapatan Ramli. Ramli perlu berdepan dengan pelbagai ragam pelanggan. Antara ragam penyewa kereta Ramli adalah seorang gadis cantik yang mahu menyewa kereta Ramli tetapi dia tiada lesen memandu. Ramli terpaksa menjadi pemandu gadis berkenaan dalam membantu gadis itu mengintip bakal tunangnya yang disyaki curang. Tidak cukup dengan itu, Ramli juga dikejutkan oleh rakan sekampungnya, Bell yang datang ke rumah untuk meminjam kereta bagi membawa isterinya, Shery yang hendak bersalin. Perjalanan menjadi kelam kabut apabila mereka tersangkut dalam kesesakan jalanraya akibat kemalangan. Mereka terpaksa menggunakan jalan alternatif yang jauh. Ramli akhirnya terpaksa menjadi bidan terjun bersama-sama Bell untuk menyambut kelahiran bayi itu. Pelbagai lagi ragam pelanggan Ramli antaranya, pasangan yang ingin kahwin lari dengan meminjam kereta Ramli, rombongan kumpulan marhaban menggunakan kereta Ramli, bayi dijumpai dalam kereta Ramli dan kisah gadis misteri yang menghubungi Ramli untuk menyewa keretanya di tengah malam! Bukan mudah rupanya menguruskan kereta sewa, macam-macam karenah pelanggan yang Ramli jumpa sejak memulakan perniagaan kereta sewanya itu. Ada juga pelanggan Ramli yang terisi minyak diesel hingga menyebabkan keretanya rosak dan menyebabkan dia lebih berwaspada untuk bagi sewa keretanya. Adakah Ramli dapat menyelesaikan masalah yang dibuat oleh setiap pelanggannya? ==Pelakon== ===Pelakon Utama=== * [[Hairi Safwan]] sebagai Ramli * [[Amyza Aznan]] sebagai Kak Mona * [[Along Eyzendy]] sebagai Aizat === Pelakon Undangan=== '''Episod 1''' * [[Chacha Maembong]] sebagai Farah '''Episod 2''' * [[Bell Ngasri]] sebagai Haris * [[Wan Sharmila]] sebagai Zara '''Episod 3''' * [[Razak Ahmad]] sebagai Pak Cik Keropok Lekor * Hafiz Nolan sebagai Eddy '''Episod 4''' * [[Jaja Iliyes]] sebagai Nini * [[Azar Azmi]] sebagai Kawan Nini '''Episod 5''' * [[Kazar Saisi]] sebagai Pak Cik Nyanyuk '''Episod 6''' * [[Nina Iskandar]] sebagai Shikin * [[Delimawati]] sebagai Kawan Kak Mona '''Episod 7''' * [[Keith Foo]] sebagai Abang Goreng Pisang '''Episod 8''' * [[Shiqin Kamal]] sebagai Kila '''Episod 9''' * [[Izzue Islam]] sebagai Eddie * [[Taufiq Hanafi]] sebagai Dirinya Sendiri * [[Oktovia Manrose]] sebagai Dirinya Sendiri * [[Toi Nizam]] sebagai Pengarah Drama '''Episod 10''' * [[Reen Rahim]] sebagai Wani '''Episod 11''' * [[Syazwan Zulkifly]] sebagai Koneng '''Episod 12''' * [[Marissa Yasmin]] sebagai Milah * [[Arash Mohamad]] sebagai Suami Milah '''Episod 13''' * [[Shahronizam Noor]] sebagai Abang Sidi * [[Zalfa Zin]] sebagai Isteri Kedua Abang Sidi * [[Jasmin Hamid]] sebagai Kak Min (Isteri Pertama Abang Sidi) * [[Shasha Raman]] Isteri Ketiga Abang Sidi '''Episod 14''' * [[Syafnida Shuhaimi]] sebagai Ibu Bayi '''Episod 15''' * [[Fezrul Khan]] sebagai Sapiq ==Rujukan== {{reflist}} {{Drama TV3}} [[Kategori:Drama Melayu 2019]] [[Kategori:Rancangan TV3]] srr3goa158yw7bs9oqy92me75va307m 6809852 6809829 2026-03-26T15:31:58Z ~2026-12431-53 389621 6809852 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |show_name = Kereta Sewa |creator = |image = |based on = |genre = [[Drama]], [[komedi]] |country = |director = Nazir Jamaluddin |writer = MF Kencana |executive_producer = Shahila Harun Shah |producer = {{plainlist| * Zafran Aziz * Fadzil Hamdan }} |editor = |starring = {{plainlist| * [[Hairi Safwan]]<ref>Salma Syahbuddin (11 April 2019). [https://www.xtra.com.my/hiburan/hairi-safwan-buka-perniagaan-kereta-sewa/ Hairi Safwan Buka Perniagaan Kereta Sewa?] XTRA. Dicapai pada 17 April 2019.</ref> * [[Amyza Adnan]] }} |opentheme= "Memori Cinta" oleh Toy Nizam |endtheme = "Memori Cinta" oleh Toy Nizam |first_aired = 9 April 2019 |last_aired = 2 Mei 2019 |num_episodes = 15 |channel = [[TV3]] |company = [[Primeworks Studios]] |runtime = 21–22 minit |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |preceded_by = |followed_by = |location=Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]}} '''''Kereta Sewa''''' merupakan sebuah siri drama televisyen Malaysia 2019 dibintangi oleh [[Hairi Safwan]] dan [[Amyza Aznan]] bersama barisan pelakon ensembel. Siri ini memulakan tayangan perdana di [[Slot Iris]] [[TV3]] dari 9 April 2019 hingga 2 Mei 2019 menggantikan ''[[Plan Cinta]]''.<ref>[https://www.myinfotaip.com/2019/04/kereta-sewa.html Drama Kereta Sewa (TV3)] My Infotaip (15 April 2019). Dicapai pada 17 April 2019.</ref><ref>Budiey (9 April 2019). [https://www.budiey.com/hairi-safwan-berbisnes-dalam-drama-kereta-sewa/ Sinopsis drama Kereta Sewa lakonan Hairi Safwan] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 17 April 2019.</ref> Siri ini boleh didapati melalui penstriman dalam talian di saluran [[YouTube]] rasmi TV3.<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLaXOt0nSNIua9UMb3iOhVMm5gsBf4nd0R|title=Kereta Sewa (2019): Episod Penuh|publisher=TV3|website=[[YouTube]]|accessdate=2 Mei 2019}}</ref> ==Sinopsis== Mengisahkan mengenai Ramli yang mempunyai perniagaan kereta sewa. Dia sangat menyayangi kereta yang dimilikinya itu kerana itu lah satu-satunya punca pendapatan Ramli. Ramli perlu berdepan dengan pelbagai ragam pelanggan. Antara ragam penyewa kereta Ramli adalah seorang gadis cantik yang mahu menyewa kereta Ramli tetapi dia tiada lesen memandu. Ramli terpaksa menjadi pemandu gadis berkenaan dalam membantu gadis itu mengintip bakal tunangnya yang disyaki curang. Tidak cukup dengan itu, Ramli juga dikejutkan oleh rakan sekampungnya, Bell yang datang ke rumah untuk meminjam kereta bagi membawa isterinya, Shery yang hendak bersalin. Perjalanan menjadi kelam kabut apabila mereka tersangkut dalam kesesakan jalanraya akibat kemalangan. Mereka terpaksa menggunakan jalan alternatif yang jauh. Ramli akhirnya terpaksa menjadi bidan terjun bersama-sama Bell untuk menyambut kelahiran bayi itu. Pelbagai lagi ragam pelanggan Ramli antaranya, pasangan yang ingin kahwin lari dengan meminjam kereta Ramli, rombongan kumpulan marhaban menggunakan kereta Ramli, bayi dijumpai dalam kereta Ramli dan kisah gadis misteri yang menghubungi Ramli untuk menyewa keretanya di tengah malam! Bukan mudah rupanya menguruskan kereta sewa, macam-macam karenah pelanggan yang Ramli jumpa sejak memulakan perniagaan kereta sewanya itu. Ada juga pelanggan Ramli yang terisi minyak diesel hingga menyebabkan keretanya rosak dan menyebabkan dia lebih berwaspada untuk bagi sewa keretanya. Adakah Ramli dapat menyelesaikan masalah yang dibuat oleh setiap pelanggannya? ==Pelakon== ===Pelakon Utama=== * [[Hairi Safwan]] sebagai Ramli * [[Amyza Aznan]] sebagai Kak Mona * [[Along Eyzendy]] sebagai Aizat === Pelakon Undangan=== '''Episod 1''' * [[Chacha Maembong]] sebagai Farah '''Episod 2''' * [[Bell Ngasri]] sebagai Haris * [[Wan Sharmila]] sebagai Zara '''Episod 3''' * [[Razak Ahmad]] sebagai Pak Cik Keropok Lekor * Hafiz Nolan sebagai Eddy '''Episod 4''' * [[Jaja Iliyes]] sebagai Nini * [[Azar Azmi]] sebagai Kawan Nini '''Episod 5''' * [[Kazar Saisi]] sebagai Pak Cik Nyanyuk '''Episod 6''' * [[Nina Iskandar]] sebagai Shikin * [[Delimawati]] sebagai Kawan Kak Mona '''Episod 7''' * [[Keith Foo]] sebagai Abang Goreng Pisang '''Episod 8''' * [[Shiqin Kamal]] sebagai Kila '''Episod 9''' * [[Izzue Islam]] sebagai Eddie * [[Taufiq Hanafi]] sebagai Dirinya Sendiri * [[Oktovia Manrose]] sebagai Dirinya Sendiri * [[Toi Nizam]] sebagai Pengarah Drama '''Episod 10''' * [[Reen Rahim]] sebagai Wani '''Episod 11''' * [[Syazwan Zulkifly]] sebagai Koneng '''Episod 12''' * [[Marissa Yasmin]] sebagai Milah * [[Arash Mohamad]] sebagai Suami Milah '''Episod 13''' * [[Shahronizam Noor]] sebagai Abang Sidi * [[Zalfa Zin]] sebagai Isteri Kedua Abang Sidi * [[Jasmin Hamid]] sebagai Kak Min (Isteri Pertama Abang Sidi) * [[Shasha Raman]] sebagai Isteri Ketiga Abang Sidi '''Episod 14''' * [[Syafnida Shuhaimi]] sebagai Ibu Bayi '''Episod 15''' * [[Fezrul Khan]] sebagai Sapiq ==Rujukan== {{reflist}} {{Drama TV3}} [[Kategori:Drama Melayu 2019]] [[Kategori:Rancangan TV3]] 4ci08bnbcqm1p2t74iu94ntrfaanbaz 0 1006129 6810201 6809469 2026-03-27T10:10:22Z ~2026-19015-54 393166 6810201 wikitext text/x-wiki {{chinese name|Chen}} {{infobox person | name = Ella Chen | image = 2015年金門酒廠大翻玩之夜.jpg | landscape = yes | alt = | caption = Ella Chen pada 2015 | native_name = {{linktext|陳|嘉|樺}} | native_name_lang = zh | pronunciation = | birth_name = Chen Chia-hwa | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1981|6|18}} | birth_place = [[Pingtung]], [[Taiwan]] | other_names = Ella Babi | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (enter DEATH date then BIRTH date (e.g., ...|1908|31|8|1967|28|2}} use both this parameter and |birth_date to display the person's date of birth, date of death, and age at death) --> | death_place = | death_cause = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | occupation = Penyanyi, pelakon, pengacara televisyen | years_active = 2001–kini | agent = EHalo Entertainment CO., LTD | spouse = <!-- Use article title or common name --> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = <!-- may be used (optionally with father parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | father = <!-- may be used (optionally with mother parameter) in place of parents parameter (displays "Parent(s)" as label) --> | relatives = | family = | signature = | module = {{infobox musical artist|embed=yes | alias = Chen Jiahua | background = solo_singer | genre = [[Mandopop]] | instrument = Vokal, piano, gitar | label = | associated_acts = [[S.H.E]] }} | module2 = {{Infobox Chinese|child=yes | t = {{linktext|陳|嘉|樺}} | s = {{linktext|陈|嘉|桦}} | p = Chén Jiāhuà }} }} '''Ella Chen Jia Hua''' (陳嘉樺; lahir 18 Jun 1981), ialah seorang pelakon dan penyanyi wanita Taiwan dan salah seorang ahli kumpulan penyanyi Taiwan [[S.H.E]].<ref>{{in lang|zh}} [http://education.163.com/editor_2002/031105/031105_116833.html S.H.E – Girls are the World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070907114323/http://education.163.com/editor_2002/031105/031105_116833.html |date=7 September 2007 }}. 5 November 2003. Retrieved 4 April 2007.</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=nrVPFV5ymUk |title=Selina revealed what their English names were before S.H.E |access-date=29 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803032944/http://www.youtube.com/watch?v=nrVPFV5ymUk&gl=US&hl=en&has_verified=1 |archive-date=3 August 2011 |url-status=live }}</ref><ref name="she4">{{in lang|zh}} Sina.com. [http://ent.sina.com.cn/p/2004-09-14/1812504086.html S.H.E's Life Story, Part 4: S.H.E's Name] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407164202/http://ent.sina.com.cn/p/2004-09-14/1812504086.html |date=7 April 2008 }}. 14 September 2004. Retrieved 13 February 2007.</ref> == Diskografi == * ''Qiang Qiang'' (蔷蔷) - EP solo * ''I Am...'' Ella Chen Jia Hua - EP solo * ''WHY NOT'' - EP solo * 渾身是勁 (Hun Shen Shi Jing) == Filemografi == {|Class="wikitable" |- ! Tahun !! Judul !! Peranan !! Bahasa |- | 2001 || ''[[Magical Love]]'' (愛情大魔咒) ||Juliet (朱俐樺) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2003 || ''[[The Rose]]'' (薔薇之戀) ||Zheng Bai He (鄭百合) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2005 || ''[[Reaching For The Stars]]'' (真命天女) ||Ren Jie (任潔) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2006 || ''[[Hanazakarino Kimitachihe]]'' (花樣少年少女) ||Lu Rui Xi (盧瑞莃) / [[Ashiya Mizuki]] || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2007 || ''[[The Lollipop Idol Drama]]'' (棒棒糖偶像劇) || (sendiri) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2010 || ''[[Down With Love]]'' (就想赖着你) ||Yang Guo (杨果) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2012 || ''[[Perfect Two]]'' (新天生一對) ||Ma Niu (馬妞) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2012 || ''[[Bad Girls]]'' (女孩坏坏) ||Ah Dan (阿丹) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2013 || ''[[Ji pin da zuo zhan]]'' (极品大作战) ||Yang Ai Wa (杨爱娃) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2014 || ''[[The Lying Game]]'' (謊言遊戲) ||Sun Zhen(孫真) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |- | 2014 || ''[[He pan Qing Qing]]'' (河畔卿卿) ||Chen Yuan Xiu（陈远秀) || |- | 2015 || ''[[Ji xing gao zhao]]'' (吉星高照) || || |- | 2015 || ''[[I love binlang]]'' (爱上缺角族) ||Sha Sha (莎莎) || [[Bahasa Mandarin|Mandarin]] |} == Lihat juga == * [[S.H.E]] * [[Selina Ren Jia Xuan]] * [[Hebe Tian Fu Zhen]] ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == {{commons category|Ella Chen}} * {{IMDb name|4531844}} * {{Facebook|ehaloella|Ella Chen}} * {{Instagram|him_ella0618|Ella Chen}} * {{YouTube|channel=UC1_kfkKNiPnQufzrlZrsPkw|title=Ella Chen}} * [https://www.him.com.tw/artistscon1.php?mid=32 Ella Chen] at [[HIM International Music]] {{in lang|zh}} * [https://www.him.com.tw/artistscon2.php?tid=9 S.H.E] at HIM International Music {{in lang|zh}} {{S.H.E}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Chen, Ella}} [[Kategori:S.H.E]] [[Kategori:Kelahiran 1981]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi wanita Taiwan]] [[Kategori:Pelakon wanita Taiwan]] qsj1vdac9ton85dfutyqvtllmwfw6e5 0 1031170 6809834 6459913 2026-03-26T14:54:56Z Ezrarul 345817 mengambil dari Bahasa Inggeris 6809834 wikitext text/x-wiki {{short description|Malaysia constituency}}'''Jerlun-Langkawi''' merupakan sebuah kawasan pilihan raya persekutuan di [[:en:Kedah|Kedah]], [[:en:Malaysia|Malaysia]], yang diwakili di [[:en:Dewan_Rakyat|Dewan Rakyat]] dari tahun 1974 hingga 1995. {{Infobox Malaysia electoral district | name = Jerlun-Langkawi | state = Kedah | image = | image_map = | caption = | coordinates = | coordinates_caption = | coordinates_date = | fed-rep = | fed-rep-link = | fed-rep-party = | fed-rep-party-link = | fed-status = defunct | fed-created = 1974 | fed-abolished = 1995 | fed-election-first = 1974 | fed-election-last = 1990 | demo-census-date = | demo-pop = | demo-pop-ref = | demo-electors = | demo-electors-date = | demo-electors-ref = | demo-area = | demo-area-ref = | demo-cd = | demo-csd = }}Kawasan pilihan raya persekutuan telah diwujudkan dalam pengagihan semula pada tahun 1974 dan diwajibkan untuk mengembalikan seorang ahli ke Dewan Rakyat di bawah sistem pengundian pertama selepas pengundian. == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tahun 1995 apabila ia diagihkan semula. === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" ! colspan="5" |Ahli Parlimen Jerlun-Langkawi |- !Parlimen !Kod !Tahun !Ahli !Parti |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya yang diwujudkan dari [[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] dan [[:en:Kubang_Pasu_Barat_(federal_constituency)|Kubang Pasu Barat]]'' |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|ke-4]] | rowspan="5" |P003 |1974–1978 |Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin (سيد نهار سيد سهيه شاهبوددين) | bgcolor="{{party color|Barisan Nasional|BN}}" rowspan="5" |{{Font color|white|'''BN''' ('''UMNO''')}} |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|ke-5]] |1978–1982 | rowspan="4" |[[:en:Sanusi_Junid|Sanusi Junid]] (سنسي جنيد) |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|ke-6]] |1982–1986 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|ke-7]] |1986–1990 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|ke-8]] |1990–1995 |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya dimansuhkan, berpecah kepada [[Langkawi (kawasan persekutuan)|Langkawi]] dan [[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]]'' |} === Kawasan negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan parlimen ! colspan="7" |Kawasan negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–present |- | rowspan="2" |Jerlun-Langkawi | colspan="2" rowspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Jerlun | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" |Langkawi | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan Negeri ! colspan="2" |Kawasan |- !1974 !1984 |- |Jerlun | colspan="2" | * Ayer Hitam * Jerlun * Kerpan * Sanglang * Sungai Korok |- |Langkawi | colspan="2" | * Ayer Hangat * Kedawang * Kuala Teriang * Kuah * Padang Matsirat |} == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tah{{MASelec/top|Malaysia|1990|Jerlun-Langkawi (kawasan_persekutuan)|Jerlun-Langkawi|percent=ya|change=ya}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|21,690|61.77|{{increase}} 1.71}} {{MASelec|Parti Melayu Semangat 46|Syed Mustaffa Aljafree|13,425|38.23|{{increase}} 38.23}} {{MASelec/total|Total valid votes|35,115|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|1,281|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|36,396|78.29|{{increase}} 3.12}} {{MASelec/total|Registered electors|21,690|}} {{MASelec/total|Majority|8,265|23.54|{{increase}} 3.42}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1986|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,813|60.06|{{decrease}} 2.56}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Ahmad Din|12,510|39.94|{{increase}} 2.56}} {{MASelec/total|Total valid votes|31,323|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|698|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|32,021|75.17|{{decrease}} 2.93}} {{MASelec/total|Registered electors|42,597|}} {{MASelec/total|Majority|6,303|20.12|{{decrease}} 5.12}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1982|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,593|62.62|{{increase}} 10.12}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Halim Arshat|11,097|37.38|{{decrease}} 10.12}} {{MASelec/total|Total valid votes|29,690|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|735|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|30,425|78.10|{{increase}} 1.39}} {{MASelec/total|Registered electors|38,958|}} {{MASelec/total|Majority|7,496|25.24|{{increase}} 20.24}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1978|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|13,099|52.50|{{increase}} 52.50}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Hassim Naim|11,850|47.50|{{increase}} 47.50}} {{MASelec/total|Total valid votes|24,949|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|684|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|25,633|76.71}} {{MASelec/total|Registered electors|33,416|}} {{MASelec/total|Majority|1,249|5.00}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1974|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin won uncontested.}} {{MASelec|Barisan Nasional|Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin}} {{MASelec/total|Total valid votes||100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots||}} {{MASelec/total|Unreturned ballots||}} {{MASelec/total|Turnout||}} {{MASelec/total|Registered electors|28,756|}} {{MASelec/total|Majority||}} {{MASelec/note|This was a new constituency created.}} {{end}} == Rujukan == * {{cite web|url=http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya|work=[[Election Commission of Malaysia]]|format=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120924/http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|archive-date=2016-04-24|accessdate=2016-05-20}} {{reflist}} [[Kategori:Projek AliffHaziq]] ip4zuzv3f5yp2auqrhj5u5rmdr8o9wo 6809835 6809834 2026-03-26T14:55:36Z Ezrarul 345817 6809835 wikitext text/x-wiki {{short description|Malaysia constituency}}'''Jerlun-Langkawi''' merupakan sebuah kawasan pilihan raya persekutuan di [[:en:Kedah|Kedah]], [[:en:Malaysia|Malaysia]], yang diwakili di [[:en:Dewan_Rakyat|Dewan Rakyat]] dari tahun 1974 hingga 1995. {{Infobox Malaysia electoral district | name = Jerlun-Langkawi | state = Kedah | image = | image_map = | caption = | coordinates = | coordinates_caption = | coordinates_date = | fed-rep = | fed-rep-link = | fed-rep-party = | fed-rep-party-link = | fed-status = defunct | fed-created = 1974 | fed-abolished = 1995 | fed-election-first = 1974 | fed-election-last = 1990 | demo-census-date = | demo-pop = | demo-pop-ref = | demo-electors = | demo-electors-date = | demo-electors-ref = | demo-area = | demo-area-ref = | demo-cd = | demo-csd = }}Kawasan pilihan raya persekutuan telah diwujudkan dalam pengagihan semula pada tahun 1974 dan diwajibkan untuk mengembalikan seorang ahli ke Dewan Rakyat di bawah sistem pengundian pertama selepas pengundian. == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tahun 1995 apabila ia diagihkan semula. === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" ! colspan="5" |Ahli Parlimen Jerlun-Langkawi |- !Parlimen !Kod !Tahun !Ahli !Parti |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya yang diwujudkan dari [[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] dan [[:en:Kubang_Pasu_Barat_(federal_constituency)|Kubang Pasu Barat]]'' |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|ke-4]] | rowspan="5" |P003 |1974–1978 |Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin (سيد نهار سيد سهيه شاهبوددين) | bgcolor="{{party color|Barisan Nasional|BN}}" rowspan="5" |{{Font color|white|'''BN''' ('''UMNO''')}} |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|ke-5]] |1978–1982 | rowspan="4" |[[:en:Sanusi_Junid|Sanusi Junid]] (سنسي جنيد) |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|ke-6]] |1982–1986 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|ke-7]] |1986–1990 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|ke-8]] |1990–1995 |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya dimansuhkan, berpecah kepada [[Langkawi (kawasan persekutuan)|Langkawi]] dan [[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]]'' |} === Kawasan negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan parlimen ! colspan="7" |Kawasan negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–present |- | rowspan="2" |Jerlun-Langkawi | colspan="2" rowspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Jerlun | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" |Langkawi | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan Negeri ! colspan="2" |Kawasan |- !1974 !1984 |- |Jerlun | colspan="2" | * Ayer Hitam * Jerlun * Kerpan * Sanglang * Sungai Korok |- |Langkawi | colspan="2" | * Ayer Hangat * Kedawang * Kuala Teriang * Kuah * Padang Matsirat |} == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tah{{MASelec/top|Malaysia|1990|Jerlun-Langkawi (kawasan_persekutuan)|Jerlun-Langkawi|percent=ya|change=ya}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|21,690|61.77|{{increase}} 1.71}} {{MASelec|Parti Melayu Semangat 46|Syed Mustaffa Aljafree|13,425|38.23|{{increase}} 38.23}} {{MASelec/total|Total valid votes|35,115|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|1,281|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|36,396|78.29|{{increase}} 3.12}} {{MASelec/total|Registered electors|21,690|}} {{MASelec/total|Majority|8,265|23.54|{{increase}} 3.42}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1986|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,813|60.06|{{decrease}} 2.56}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Ahmad Din|12,510|39.94|{{increase}} 2.56}} {{MASelec/total|Total valid votes|31,323|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|698|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|32,021|75.17|{{decrease}} 2.93}} {{MASelec/total|Registered electors|42,597|}} {{MASelec/total|Majority|6,303|20.12|{{decrease}} 5.12}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1982|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,593|62.62|{{increase}} 10.12}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Halim Arshat|11,097|37.38|{{decrease}} 10.12}} {{MASelec/total|Total valid votes|29,690|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|735|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|30,425|78.10|{{increase}} 1.39}} {{MASelec/total|Registered electors|38,958|}} {{MASelec/total|Majority|7,496|25.24|{{increase}} 20.24}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1978|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|13,099|52.50|{{increase}} 52.50}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Hassim Naim|11,850|47.50|{{increase}} 47.50}} {{MASelec/total|Total valid votes|24,949|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|684|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|25,633|76.71}} {{MASelec/total|Registered electors|33,416|}} {{MASelec/total|Majority|1,249|5.00}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1974|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin won uncontested.}} {{MASelec|Barisan Nasional|Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin}} {{MASelec/total|Total valid votes||100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots||}} {{MASelec/total|Unreturned ballots||}} {{MASelec/total|Turnout||}} {{MASelec/total|Registered electors|28,756|}} {{MASelec/total|Majority||}} {{MASelec/note|This was a new constituency created.}} {{end}} == Rujukan == * {{cite web|url=http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya|work=[[Election Commission of Malaysia]]|format=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120924/http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|archive-date=2016-04-24|accessdate=2016-05-20}} {{reflist}} [[Kategori:Projek AliffHaziq]] [[Kategori:Kawasan persekutuan]] crb24eqk3q9bm7b4fya8rkh6nnqfs2u 6809836 6809835 2026-03-26T14:55:59Z Ezrarul 345817 Ezrarul telah memindahkan laman [[Langkawi-Jerlun (kawasan persekutuan)]] ke [[Jerlun-Langkawi (kawasan persekutuan)]]: Pengemasan biasa 6809835 wikitext text/x-wiki {{short description|Malaysia constituency}}'''Jerlun-Langkawi''' merupakan sebuah kawasan pilihan raya persekutuan di [[:en:Kedah|Kedah]], [[:en:Malaysia|Malaysia]], yang diwakili di [[:en:Dewan_Rakyat|Dewan Rakyat]] dari tahun 1974 hingga 1995. {{Infobox Malaysia electoral district | name = Jerlun-Langkawi | state = Kedah | image = | image_map = | caption = | coordinates = | coordinates_caption = | coordinates_date = | fed-rep = | fed-rep-link = | fed-rep-party = | fed-rep-party-link = | fed-status = defunct | fed-created = 1974 | fed-abolished = 1995 | fed-election-first = 1974 | fed-election-last = 1990 | demo-census-date = | demo-pop = | demo-pop-ref = | demo-electors = | demo-electors-date = | demo-electors-ref = | demo-area = | demo-area-ref = | demo-cd = | demo-csd = }}Kawasan pilihan raya persekutuan telah diwujudkan dalam pengagihan semula pada tahun 1974 dan diwajibkan untuk mengembalikan seorang ahli ke Dewan Rakyat di bawah sistem pengundian pertama selepas pengundian. == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tahun 1995 apabila ia diagihkan semula. === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" ! colspan="5" |Ahli Parlimen Jerlun-Langkawi |- !Parlimen !Kod !Tahun !Ahli !Parti |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya yang diwujudkan dari [[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] dan [[:en:Kubang_Pasu_Barat_(federal_constituency)|Kubang Pasu Barat]]'' |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|ke-4]] | rowspan="5" |P003 |1974–1978 |Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin (سيد نهار سيد سهيه شاهبوددين) | bgcolor="{{party color|Barisan Nasional|BN}}" rowspan="5" |{{Font color|white|'''BN''' ('''UMNO''')}} |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|ke-5]] |1978–1982 | rowspan="4" |[[:en:Sanusi_Junid|Sanusi Junid]] (سنسي جنيد) |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|ke-6]] |1982–1986 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|ke-7]] |1986–1990 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|ke-8]] |1990–1995 |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya dimansuhkan, berpecah kepada [[Langkawi (kawasan persekutuan)|Langkawi]] dan [[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]]'' |} === Kawasan negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan parlimen ! colspan="7" |Kawasan negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–present |- | rowspan="2" |Jerlun-Langkawi | colspan="2" rowspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Jerlun | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" |Langkawi | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan Negeri ! colspan="2" |Kawasan |- !1974 !1984 |- |Jerlun | colspan="2" | * Ayer Hitam * Jerlun * Kerpan * Sanglang * Sungai Korok |- |Langkawi | colspan="2" | * Ayer Hangat * Kedawang * Kuala Teriang * Kuah * Padang Matsirat |} == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tah{{MASelec/top|Malaysia|1990|Jerlun-Langkawi (kawasan_persekutuan)|Jerlun-Langkawi|percent=ya|change=ya}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|21,690|61.77|{{increase}} 1.71}} {{MASelec|Parti Melayu Semangat 46|Syed Mustaffa Aljafree|13,425|38.23|{{increase}} 38.23}} {{MASelec/total|Total valid votes|35,115|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|1,281|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|36,396|78.29|{{increase}} 3.12}} {{MASelec/total|Registered electors|21,690|}} {{MASelec/total|Majority|8,265|23.54|{{increase}} 3.42}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1986|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,813|60.06|{{decrease}} 2.56}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Ahmad Din|12,510|39.94|{{increase}} 2.56}} {{MASelec/total|Total valid votes|31,323|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|698|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|32,021|75.17|{{decrease}} 2.93}} {{MASelec/total|Registered electors|42,597|}} {{MASelec/total|Majority|6,303|20.12|{{decrease}} 5.12}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1982|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,593|62.62|{{increase}} 10.12}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Halim Arshat|11,097|37.38|{{decrease}} 10.12}} {{MASelec/total|Total valid votes|29,690|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|735|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|30,425|78.10|{{increase}} 1.39}} {{MASelec/total|Registered electors|38,958|}} {{MASelec/total|Majority|7,496|25.24|{{increase}} 20.24}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1978|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|13,099|52.50|{{increase}} 52.50}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Hassim Naim|11,850|47.50|{{increase}} 47.50}} {{MASelec/total|Total valid votes|24,949|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|684|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|25,633|76.71}} {{MASelec/total|Registered electors|33,416|}} {{MASelec/total|Majority|1,249|5.00}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1974|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin won uncontested.}} {{MASelec|Barisan Nasional|Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin}} {{MASelec/total|Total valid votes||100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots||}} {{MASelec/total|Unreturned ballots||}} {{MASelec/total|Turnout||}} {{MASelec/total|Registered electors|28,756|}} {{MASelec/total|Majority||}} {{MASelec/note|This was a new constituency created.}} {{end}} == Rujukan == * {{cite web|url=http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya|work=[[Election Commission of Malaysia]]|format=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120924/http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|archive-date=2016-04-24|accessdate=2016-05-20}} {{reflist}} [[Kategori:Projek AliffHaziq]] [[Kategori:Kawasan persekutuan]] crb24eqk3q9bm7b4fya8rkh6nnqfs2u 6809841 6809836 2026-03-26T15:01:39Z Ezrarul 345817 6809841 wikitext text/x-wiki {{short description|Malaysia constituency}}'''Jerlun-Langkawi''' merupakan sebuah kawasan pilihan raya persekutuan di [[:en:Kedah|Kedah]], [[:en:Malaysia|Malaysia]], yang diwakili di [[:en:Dewan_Rakyat|Dewan Rakyat]] dari tahun 1974 hingga 1995. {{Infobox Malaysia electoral district | name = Jerlun-Langkawi | state = Kedah | image = | image_map = | caption = | coordinates = | coordinates_caption = | coordinates_date = | fed-rep = | fed-rep-link = | fed-rep-party = | fed-rep-party-link = | fed-status = defunct | fed-created = 1974 | fed-abolished = 1995 | fed-election-first = 1974 | fed-election-last = 1990 | demo-census-date = | demo-pop = | demo-pop-ref = | demo-electors = | demo-electors-date = | demo-electors-ref = | demo-area = | demo-area-ref = | demo-cd = | demo-csd = }}Kawasan pilihan raya persekutuan telah diwujudkan dalam pengagihan semula pada tahun 1974 dan diwajibkan untuk mengembalikan seorang ahli ke Dewan Rakyat di bawah sistem pengundian pertama selepas pengundian. == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tahun 1995 apabila ia diagihkan semula. === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" ! colspan="5" |Ahli Parlimen Jerlun-Langkawi |- !Parlimen !Kod !Tahun !Ahli !Parti |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya yang diwujudkan dari [[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] dan [[:en:Kubang_Pasu_Barat_(federal_constituency)|Kubang Pasu Barat]]'' |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-4|ke-4]] | rowspan="5" |P003 |1974–1978 |Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin (سيد نهار سيد سهيه شاهبوددين) | bgcolor="{{party color|Barisan Nasional|BN}}" rowspan="5" |{{Font color|white|'''BN''' ('''UMNO''')}} |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-5|ke-5]] |1978–1982 | rowspan="4" |[[:en:Sanusi_Junid|Sanusi Junid]] (سنسي جنيد) |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-6|ke-6]] |1982–1986 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-7|ke-7]] |1986–1990 |- |[[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8|ke-8]] |1990–1995 |- ! colspan="5" align="center" |''Kawasan pilihan raya dimansuhkan, berpecah kepada [[Langkawi (kawasan persekutuan)|Langkawi]] dan [[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]]'' |} === Kawasan negeri === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan parlimen ! colspan="7" |Kawasan negeri |- !1955–1959* !1959–1974 !1974–1986 !1986–1995 !1995–2004 !2004–2018 !2018–present |- | rowspan="2" |Jerlun-Langkawi | colspan="2" rowspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" |Jerlun | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" |Langkawi | colspan="3" bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable mw-collapsible autocollapse" style="white-space:nowrap;font-size:85%" ! rowspan="2" |Kawasan Negeri ! colspan="2" |Kawasan |- !1974 !1984 |- |Jerlun | colspan="2" | * Ayer Hitam * Jerlun * Kerpan * Sanglang * Sungai Korok |- |Langkawi | colspan="2" | * Ayer Hangat * Kedawang * Kuala Teriang * Kuah * Padang Matsirat |} == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tah{{MASelec/top|Malaysia|1990|Jerlun-Langkawi (kawasan_persekutuan)|Jerlun-Langkawi|percent=ya|change=ya}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|21,690|61.77|{{increase}} 1.71}} {{MASelec|Parti Melayu Semangat 46|Syed Mustaffa Aljafree|13,425|38.23|{{increase}} 38.23}} {{MASelec/total|Total valid votes|35,115|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|1,281|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|36,396|78.29|{{increase}} 3.12}} {{MASelec/total|Registered electors|21,690|}} {{MASelec/total|Majority|8,265|23.54|{{increase}} 3.42}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1986|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,813|60.06|{{decrease}} 2.56}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Ahmad Din|12,510|39.94|{{increase}} 2.56}} {{MASelec/total|Total valid votes|31,323|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|698|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|32,021|75.17|{{decrease}} 2.93}} {{MASelec/total|Registered electors|42,597|}} {{MASelec/total|Majority|6,303|20.12|{{decrease}} 5.12}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1982|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|18,593|62.62|{{increase}} 10.12}} {{MASelec|Pan-Malaysian Islamic Party|Halim Arshat|11,097|37.38|{{decrease}} 10.12}} {{MASelec/total|Total valid votes|29,690|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|735|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|30,425|78.10|{{increase}} 1.39}} {{MASelec/total|Registered electors|38,958|}} {{MASelec/total|Majority|7,496|25.24|{{increase}} 20.24}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1978|Jerlun-Langkawi (federal constituency)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Sanusi Junid]]|13,099|52.50|{{increase}} 52.50}} {{MASelec|Parti Islam Se-Malaysia|Hassim Naim|11,850|47.50|{{increase}} 47.50}} {{MASelec/total|Total valid votes|24,949|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|684|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|0|}} {{MASelec/total|Turnout|25,633|76.71}} {{MASelec/total|Registered electors|33,416|}} {{MASelec/total|Majority|1,249|5.00}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|}} {{end}}{{MASelec/top|Malaysia|1974|Jerlun-Langkawi (kawasan persekutuan)|Jerlun-Langkawi|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|Pada hari penamaan calon, Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin menang tanpa bertanding.}} {{MASelec|Barisan Nasional|Syed Nahar Syed Sheh Shahabuddin}} {{MASelec/total|Jumlah undian sah||100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak||}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan||}} {{MASelec/total|Keluar mengundi||}} {{MASelec/total|Pengundi berdaftar|28,756|}} {{MASelec/total|Majoriti||}} {{MASelec/note|Ini merupakan kawasan pilihan raya baharu yang diwujudkan.}} {{end}} == Rujukan == * {{cite web|url=http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya|work=[[Election Commission of Malaysia]]|format=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120924/http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|archive-date=2016-04-24|accessdate=2016-05-20}} {{reflist}} [[Kategori:Projek AliffHaziq]] [[Kategori:Kawasan persekutuan]] qqxzifv7lm4rtfqmbwlck7i15eg5kgd 0 1031729 6810149 6799992 2026-03-27T07:59:31Z ~2026-15409-13 391292 /* Penyampai Berita */ Memperbaik ejaan 6810149 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Berita RTM | logo = Logo Berita RTM.png | logo_size =200px | logo_alt = | logo_caption =Logo digunakan sejak 1 Januari 2020 | image = | image_size = | image_alt = | alt = | caption = | jenis = | negara = [[Malaysia]] | kawasan_siaran = *[[Malaysia]] *[[Singapura]] *[[Brunei]] *[[Thailand]] ([[Thailand Selatan]] khususnya [[Wilayah Songkhla|Songkhla]], [[Wilayah Narathiwat|Narathiwat]], [[Wilayah Yala|Yala]] dan [[Wilayah Satun|Satun]]) *[[Indonesia]] ([[Kalimantan Barat]], [[Kalimantan Utara]] dan [[Kepulauan Riau]]) *[[Filipina]] (khususnya selatan [[Palawan]] dan [[Tawi-Tawi]]) | rangkaian = | stesen = | pemancar = | slogan = Yang Sahih di Berita RTM | ibu_pejabat = Wisma Berita, [[Angkasapuri]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bahasa = *[[Bahasa Melayu|Melayu]] *[[Bahasa Inggeris|Inggeris]] *[[Bahasa Mandarin|Mandarin]] *[[Bahasa Tamil|Tamil]] *[[Bahasa Bajau|Bajau]] *[[Bahasa Dusun|Dusun]] *[[Bahasa Kadazan|Kadazan]] *[[Bahasa Iban|Iban]] | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | perkhidmatan_peralihan_siaran = | pemilik = [[Radio Televisyen Malaysia]] | induk = | orang_penting = | saluran_kembar = *[[TV1]] *[[TV2]] *[[TV Okey]] *[[Sukan RTM]] *[[TV6]] | diasaskan = | dilancarkan = *{{End date and age|2018|12|30|df=yess}}<br> {{small| (siaran percubaan)}} *{{start date and age|2020|1|1|df=yes}}<br>{{small|(siaran rasmi)}} *{{start date and age|2020|6|25|df=yes}}<br>{{small|(siaran rasmi)}} | ditubuhkan = | menggantikan = | ditutup = | digantikan_oleh = | terr_serv_1 = [[MYTV Broadcasting|MYTV]] | terr_chan_1 = Saluran 123 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | online_serv_1 = [[MYTV Broadcasting|MYTV]] | online_chan_1 = MYTV Mana Mana | online_serv_2 = RTMKlik | online_chan_2 = [https://rtmklik.rtm.gov.my/live/beritartm Tonton secara langsung] | availability_note = | laman_web = {{URL|https://berita.rtm.gov.my}} | webcast = | child = | embed_header = | embedded = |}} '''Berita RTM''' (dahulu dikenali sebagai '''RTM News''', '''BES''' dan '''Saluran Berita RTM''') ialah saluran televisyen percuma di Malaysia yang dikendalikan oleh [[Radio Televisyen Malaysia]] (RTM).<ref name="Berita RTM">{{cite web |url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/06/704231/saluran-berita-rtm-dilancar|title=Saluran Berita RTM dilancar |author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=25 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020}}</ref> Majlis pelancaran stesen ini rasmi sepenuhnya bermula umum secara nasional sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen terestrial kerajaan]] [[televisyen digital di Malaysia|digital bersiaran percuma nasional]] selama 24 jam pertama di Malaysia yang dipancarkan dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]] pada 25 Jun 2020 memulakan siaran rasmi dengan rancangan '''Pelancaran Saluran Berita RTM''' mula tepat sejak sekitar jam 7:45 malam hingga 8:00 malam [[Waktu Piawai Malaysia]] dalam masa 15 minit sehingga pelancaran rasmi ini rancangan pertama yang disiarkan adalah '''Berita Perdana''' mula tepat sejak sekitar jam 8:00 malam hingga 9:00 malam [[Waktu Piawai Malaysia]] dalam masa 1 jam dan bersiaran menerusi [[MYTV Broadcasting|MYTV]] saluran 123 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]].<ref>{{cite web|url=http://kopipanas.rtm.gov.my/majlis-pelancaran-saluran-berita-rtm/|title=Majlis Pelancaran Saluran Berita RTM|agency=Radio Televisyen Malaysia|date=25 Jun 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/06/593588/saluran-berita-rtm-lebih-kompetitif|title=Saluran berita RTM lebih kompetitif|author=Syafil Syazwan Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=25 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020}}</ref> Ia menyiarkan berita khusus merangkumi hal ehwal semasa dan bual bicara yang dipancarkan dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Majlis pelancaran Berita RTM telah rasmi majlis pelancaran oleh [[Menteri Komunikasi dan Multimedia Malaysia|Menteri Komunikasi dan Multimedia]] [[Saifuddin Abdullah]]<ref>{{cite web|url=https://www.theedgemarkets.com/article/saifuddin-launches-new-tv-channel-saluran-berita-rtm|title=Saifuddin launches new TV channel 'Saluran Berita RTM'|publisher=The Edge Markets|date=26 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020|archive-date=2020-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626031549/https://www.theedgemarkets.com/article/saifuddin-launches-new-tv-channel-saluran-berita-rtm|url-status=dead}}</ref> sebagai sebahagian daripada inisiatif [[Putrajaya]] untuk menentang apa yang disebut "[[berita palsu]]".<ref>{{cite web |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2020/06/25/saifuddin-launches-rtms-own-24-hour-news-channel-aimed-to-combatting-fake-n/1878887|title=Saifuddin launches RTM’s own 24-hour news channel, aimed at combatting ‘fake news’|author=Jerry Choong|publisher=[[The Malay Mail]]|date=25 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://newmalaysiatimes.com/2020/06/26/saifuddin-launches-new-tv-channel-saluran-berita-rtm/|title=Saifuddin launches new TV channel Saluran Berita RTM|publisher=New Malaysia Times|date=26 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020}}</ref> Moto utamanya ialah '''Saluran Informasi''' (tayangan serentak dan bersama [[TV1]]). Berita RTM telah secara rasmi menanda tayangan serentak dan bersamaan dengan [[TV1]]. [[TV1]], [[TV2]], [[TV6]], [[TV Okey]], Berita RTM, [[Sukan RTM]] dan stesen radio dikawal selia oleh [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] yang mana siarannya berpusat di [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]]. Berita RTM kini bersiaran di [[MYTV Broadcasting|MYTV]] saluran 123 dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Pada mulanya, Saluran Berita RTM menggunakan nama panggilan '''Berita RTM''' hanya digunakan semasa dalam siaran di [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]. Saluran ini disiarkan secara langsung pada perkhidmatan penstriman RTM, [[RTMKlik|RTM Klik]], MYTV Mana Mana dan di [[YouTube]]. Liputan [[TV1]], [[TV2]], [[TV Okey]], [[Sukan RTM]], Berita RTM dan [[TV6]] meliputi hampir keseluruhan [[sempadan Malaysia–Brunei]], [[Sempadan Malaysia–Indonesia|Malaysia–Indonesia]], [[Sempadan Malaysia–Singapura|Malaysia–Singapura]], [[Sempadan Malaysia–Filipina|Malaysia–Filipina]] dan [[Sempadan Malaysia–Thailand|Malaysia–Thailand]] di darat dan laut. Liputan [[TV1]], Berita RTM dan [[RTM Asean|RTM ASEAN]] meliputi hampir keseluruhan [[ASEAN]], [[sempadan Malaysia–Brunei]], [[Sempadan Malaysia–Indonesia|Malaysia–Indonesia]], [[Sempadan Malaysia–Singapura|Malaysia–Singapura]], [[Sempadan Malaysia–Filipina|Malaysia–Filipina]] dan [[Sempadan Malaysia–Thailand|Malaysia–Thailand]] di darat dan laut sehingga juga boleh diterima di seluruh [[Indonesia]], [[Singapura]], [[Brunei]] dan [[Thailand Selatan]] melalui parabola [[:id:Telkom-4|Telkom-4]] dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Bermula 1 Ogos 2024 hingga sekarang, siaran saluran Berita RTM telah rasmi bersiaran beralih ke [[RTM Asean|RTM ASEAN]] dari jam 8:30 malam hingga jam 12:00 tengah malam setiap hari setakat 18 November 2024.<ref>[https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/rtm-perkenal-tiga-program-baharu-sempena-pengerusi-aseaan RTM perkenal tiga program baharu sempena Pengerusi ASEAN]</ref> ==Tampilan dan wajah baharu== Berita RTM telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan definisi tinggi ultra studio televisyen keras baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman telah dibuka secara rasmi sempena ulang tahun [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] dan [[Orkestra RTM]] yang ke-78 dan ke-63 pada 1 April 2024. Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident dilancarkan semula telah dibuka secara rasmi sempena ulang tahun [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] dan [[Orkestra RTM]] yang ke-78 dan ke-63 pada 1 April 2024. ==Kandungan rancangan== Berita RTM memberi fokus kepada berita dan rancangan berkaitan berita yang bersiaran 24 jam sehari meliputi 8 bahasa iaitu [[Bahasa Melayu|Melayu]], [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], [[Bahasa Mandarin|Mandarin]], [[Bahasa Tamil|Tamil]], [[Bahasa Bajau|Bajau]] ([[Sabah]]), [[Bahasa Dusun|Dusun]] ([[Sabah]]), [[Bahasa Kadazan|Kadazan]] ([[Sabah]]) dan [[Bahasa Iban|Iban]] ([[Sarawak]]). Saluran itu menawarkan 25 slot berita setiap hari, 12 bicarawara seminggu, lima hari berita perniagaan dan dua program majalah seminggu yang menyumbang kepada pemerkayaan minda masyarakat dengan pelbagai maklumat. Berita RTM juga membolehkan penonton menyaksikan siaran berita radio pelbagai bahasa selain siaran langsung dari konti-konti radio RTM di seluruh negara yang turut membicarakan isu-isu khusus berkaitan di peringkat negeri.<ref>{{cite web |url=https://www.projekmm.com/news/berita/2020/06/26/saluran-berita-rtm-dilancar-tangani-berita-palsu/1878995|title=Saluran berita RTM dilancar, tangani berita palsu|publisher=ProjekMM|date=26 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020}}</ref> Di samping itu, ia juga menampilkan rancangan ''Pastikan Sahih'' yang disiarkan pada jam 4.05 petang setiap hari Sabtu, ialah sebuah rancangan yang didedikasikan untuk membanteras [[berita palsu]] [[fenomena tular|tular]].<ref>{{cite web |url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2020/06/603704/showbiz-rtms-brand-new-news-channel-quash-fake-news|title=#Showbiz: RTM's brand new news channel to quash fake news|author=Tahir Alhamzah|publisher=[[New Straits Times]]|date=26 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/saluran-berita-rtm-dilancar-medium-tambahan-perangi-berita-palsu-248742|title=Saluran Berita RTM dilancar, medium tambahan perangi berita palsu|publisher=[[Astro Awani]]|date=26 Jun 2020|accessdate=26 Jun 2020}}</ref> Pada 29 Oktober 2021, siaran '''Berita Wilayah''' di Berita RTM telah direhatkan sementara untuk memberi laluan kepada siaran langsung pembentangan bajet 2022 oleh Menteri Kewangan [[Zafrul bin Abdul Aziz|Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz]]. Liputan [[TV1]], [[TV2]], [[TV Okey]], [[Sukan RTM]], Berita RTM dan [[TV6]] meliputi hampir keseluruhan [[sempadan Malaysia–Brunei]], [[Sempadan Malaysia–Indonesia|Malaysia–Indonesia]], [[Sempadan Malaysia–Singapura|Malaysia–Singapura]] dan [[Sempadan Malaysia–Thailand|Malaysia–Thailand]] di darat dan laut. Liputan [[TV1]], Berita RTM dan [[RTM Asean|RTM ASEAN]] meliputi hampir keseluruhan [[ASEAN]], [[sempadan Malaysia–Brunei]], [[Sempadan Malaysia–Indonesia|Malaysia–Indonesia]], [[Sempadan Malaysia–Singapura|Malaysia–Singapura]], [[Sempadan Malaysia–Filipina|Malaysia–Filipina]] dan [[Sempadan Malaysia–Thailand|Malaysia–Thailand]] di darat dan laut sehingga juga boleh diterima di seluruh [[Indonesia]], [[Singapura]], [[Brunei]] dan [[Thailand Selatan]] melalui parabola [[:id:Telkom-4|Telkom-4]] dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. ==Lagu kebangsaan== Pada pukul 5:58 atau 6:00 pagi setiap hari bersama semua stesen televisyen kebangsaan dan serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] ([[TV1]], [[TV2]], [[TV Okey]], [[Sukan RTM]], Berita RTM dan [[TV6]]) [[Negaraku|lagu kebangsaan]] dimainkan sebagai pembukaan. ==Rancangan Tambahan== ===Bual bicara=== * Biz Malaysia (tayangan serentak di [[TV1]]) * Diari Rawat (ulangan dari [[TV1]]) * Bicara Naratif (ulangan dari [[TV1]]) * Cuit Sikit Jangan Sentap (ulangan dari [[TV1]]) * [[Selamat Pagi Malaysia]] (tayangan serentak di [[TV1]]) * Vasantham (tayangan serentak di [[TV2]]) * What Say You (tayangan serentak di [[TV2]]) * Fresh Brew (tayangan serentak di [[TV Okey|Okey]]) ===Rancangan khas=== * Bicara Khas (tayangan serentak di [[TV1]]) * Hari Kebangsaan Malaysia (secara langsung dan tayangan serentak bersama [[TV1]]) * Perutusan Khas bersama Y.A.B Perdana Menteri * Naratif Khas ===Parlimen=== * Langsung Dari Parlimen (tayangan serentak di [[TV1]]) ==Jenis berita [[Bahasa Melayu Malaysia|Berbahasa Melayu]] dan [[Bahasa Inggeris Malaysia|Inggeris]] == Pada hari-hari biasa berita-berita dalam stesen televisyen ini bersiaran satu jam secara maksimum atau setengah jam dan berita ber[[Bahasa Inggeris Malaysia|bahasa Inggeris]] bersiaran selama setengah jam. Kesemua berita ini disiarkan di Berita RTM, [[TV1]] dan [[TV2]]. ===Berita Pagi ([[TV1]] dan Berita RTM)=== ==== Berita Pagi Semenanjung ==== '''Berita Pagi Semenanjung''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita yang disiarkan pada jam 7:00 hingga 7:10 pagi setiap hari selama 10 minit bermula 1 Oktober 2023. Siaran berita ini merupakan siaran berita yang pertama keudara bagi pada setiap hari. Kebanyakkan beritanya berkisar mengenai kejadian dan isu atau berita-berita yang telah berlaku pada hari sebelumnya. Ia dikenali sebagai '''Berita Nasional Pagi dan Nasional 7 Pagi'''. ==== Berita Pagi Sabah ==== '''Berita Pagi Sabah''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita dari [[Sabah]] yang ke udara sekali sahaja yang pada jam 7:10 hingga 7:20 pagi setiap hari selama 10 minit bermula 1 Oktober 2023. ==== Berita Pagi Sabah ==== '''Berita Pagi Sarawak''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita dari [[Sarawak]] yang ke udara sekali sahaja yang disiarkan pada jam 7:20 hingga 7:30 pagi setiap hari selama 10 minit bermula 1 Oktober 2023. === Stadium RTM ([[TV1]], [[Sukan RTM]] dan Berita RTM) === '''Stadium RTM''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita sukan berbahasa Melayu yang disiarkan pada jam 7:30 hingga 7:40 pagi setiap hari bermula 1 Oktober 2023. ia memaparkan berita-berita sukan dari dalam dan luar negara. === World Today ("Updates @Noon") ([[TV2]] dan Berita RTM) === '''World Today''' merupakan rancangan berbentuk siaran berita [[Bahasa Inggeris Malaysia|berbahasa Inggeris]] mengenai perkembangan luar negara yang disiarkan pada setiap hari pada jam 12:30 Tengah Hari bermula 1 Oktober 2023. Ia memaparkan berita-berita peperangan, pergolakan, bencana, isu semasa, ekonomi, hiburan dan juga sukan. Ia dikenali sebagai '''TV2 News'''. === Berita Tengah Hari ([[TV1]] dan Berita RTM) === '''Berita Tengah Hari''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita yang disiarkan bermula pada jam 1.00 tengah hari pada setiap hari Sabtu hingga Khamis. Manakala pada setiap hari Jumaat jam 12.00 tengah hari. Ia dikenali sebagai '''Berita Nasional Tengah Hari dan Nasional 1 Tengah Hari serta Nasional Jumaat Tengah Hari'''. === Berita Semasa ([[TV1]] dan Berita RTM) === '''Berita Semasa''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita yang disiarkan pada jam 12:00 Tengah Hari pada hari Sabtu hingga Khamis di TV1, 3:00 petang dan jam 4:00 petang setiap hari. Ia memaparkan berita-berita semasa yang dikemaskini dari semasa ke semasa dari dalam negara sahaja. === Parlimen Semasa ([[TV1]] dan Berita RTM) === '''Parlimen Semasa''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita yang disiarkan pada jam 4:00 petang setiap hari Isnin hingga Khamis. Ia memaparkan berita-berita dari sesi pembahasan usul dan Rang Undang-Undang (RUU) di Parlimen, sesi soal jawab lisan, sesi perbentangan belanjawan bagi setiap tahun dan sesi pembahasan. === Berita Parlimen ([[TV1]] dan Berita RTM)=== "Berita Parlimen" merupakan sebuah rancangan yang berbentuk berita yang telah imbas kembali mesyuarat penggal Parlimen Malaysia. Ia memaparkan berita-berita dari sesi pembahasan usui dan Rang Undang-Undang (RUU), Sesi Kamar Khas, Sesi soal jawab lisan, sesi perbentangan belanjawan bagi setiap tahun, waktu pertanyaan menteri dan sesi perbahasan. Ia disiarkan pada hari Isnin hingga Khamis jam 10:15 malam hingga 10:30 Malam. === Berita Wilayah ([[TV1]] dan Berita RTM)=== '''Berita Wilayah''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita Bahasa Melayu yang disiarkan pada jam 5:00 petang hingga 6:00 Petang setiap hari. Berita Wilayah memaparkan perincian berita tempatan dari negeri-negeri di [[Malaysia]]. Ia dikenali sebagai '''Berita Nasional Petang dan N5'''. Perincian berita dari Sabah dan Sarawak adalah tetap, manakala slot berita dari Wilayah Timur, Wilayah Barat, Wilayah Selatan, Wilayah Utara, Labuan dan [[Kompleks Islam Putrajaya]] disiarkan secara rawak setiap hari. Antara penyampai Berita Wilayah ; Nurul Zahira Radzi, Sahee Samsuddin, Alice Harun, Vanessa Mering, Eneycia Doulus, Suaran Shah, Buma Weyine, Harjay Jack, Norsila Talaha, Fadzril Hisham Affandy, Faiz Syahirah Nizam, Iffah Hazim, Raydwin Robin, Mohd. Dhihya Sahlan, Magdelena Depol, Farhatul Aishati Othman, Dayang Zainatull Aqma, Otto Othman dan Ritah Aloysious Malik === Kanta 744 Pagi/Malam ([[TV1]] dan Berita RTM) === '''Kanta 744''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita Bahasa Melayu yang disiarkan pada jam 7:44 malam setiap hari bermula 15 Mac 2023. Namun, bermula 1 Oktober 2023, Kanta 744 juga bersiaran pada pukul 7:44 pagi. Kanta 744 Malam sahaja yang akan menyiarkan segmen khas bertajuk "Biar Betul!". Sebuah program mengenai tangkis fitnah semak kesahihan. Segmen ini akan membanteras berita palsu, berita fitnah kepada berita baik dan berita sahih. Dibawakan juga dengan kerjasama '''Jabatan Penerangan Malaysia,''' '''Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC)''', '''Pertubuhan Berita Nasional Malaysia (BERNAMA),''' dan di bawah '''Kementerian Komunikasi.''' Penyampai Kanta 744 adalah Syairul Islam Basmullah, Nurul Zahira Radzi, Otto Othman, Faiz Syahirah Nizam, Iskandar Al-Haziq, Iffah Hazim dan Athira Aminuddin Bermula 1 Januari 2025, Kanta 744 akan diteruskan seperti biasa. === Berita Perdana ([[TV1]] dan Berita RTM) === '''Berita Perdana''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita waktu perdana yang disiarkan pada jam 8:00 malam hingga 8:30 malam setiap hari dalam masa 30 minit. Ia memaparkan berita-berita dari dalam negara sahaja, Berita Perdana juga memgambil kira keperluan keseluruhan masyarakat dan menampilkan terjemahan berita melalui seorang Jurubahasa Isyarat (JBI) yang terletak di bawah kanan skrin televisyen. Ia dikenali sebagai '''Berita Nasional Malaysia, Nasional 8 Malam''' dan '''Berita Nasional Malam'''. Selain itu, Berita Perdana juga mempunyai segmen '''H-Klik''' dan '''Stadium RTM''' Sebelum ini dikenali sebagai B-Diva dan Edisi Sukan, bermula pada 1 April 2023. Antara ikon penyampai Berita Perdana ialah Hazel Desmond, Farhatul Aishati Othman, Shahril Sarapuddin, Margaret Gambang, Andy Reza Rohadian, Faris Izzat Shaharudin, Ismail Adnan dan Syuhaida Ariffin. Manakala wajah pelapis baharu Berita Perdana dibarisi Nurul Zahira Radzi, Otto Othman, Iffah Hazim, Syairul Islam Basmullah,Faiz Syahirah Nizam, Dayang Zainatull Aqma, Alice Harun dan Athira Aminuddin. ===Malaysia Tonight ([[TV1]], RTM ASEAN dan Berita RTM)=== Malaysia Tonight adalah merupakan siaran kedua bagi berita bahasa inggeris ia akan disiarkan jam 8:30 malam hingga 9:00 malam setiap hari. Berita Malaysia tonight merupakan berita terkini dalam dan luar negara, serta memaparkan berita ekonomi, hiburan, sukan dan laporan cuaca dari seluruh negara. === Dunia 10 Pagi dan Dunia 10 Malam ([[TV1]] dan Berita RTM) === '''Dunia 10 Pagi dan Dunia 10 Malam''' merupakan rancangan berbentuk siaran berita perkembangan luar negara yang disiarkan setiap Isnin hingga Jumaat pada jam 10:00 hingga 10:15 malam mulai 2 Oktober 2023 dan Dunia 10 Pagi akan disiarkan selama 5 minit iaitu pada setiap hari pada jam 10:00 hingga 10:05 pagi. Ia memaparkan berita-berita peperangan, pergolakan, bencana, isu semasa, ekonomi, hiburan dan juga sukan. Ia dikenali sebagai '''Dunia Jam 10, BES Dunia''' dan '''Berita Dunia'''. === Berita Tengah Malam ([[TV1]] dan Berita RTM)=== '''Berita Tengah Malam''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita yang disiarkan pada jam 12:00 hingga 12:30 tengah malam. Siaran berita ini merupakan siaran berita yang terakhir keudara pada setiap hari. Ia dikenali sebagai '''Berita Nasional Tengah Malam dan Nasional 12 Tengah Malam'''. ==Jenis berita Berbahasa lain== === Berita Mandarin ([[TV2]] dan Berita RTM) === '''Berita Mandarin''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita [[Bahasa Mandarin|berbahasa Mandarin]] yang ke udara sekali sahaja disiarkan pada jam 12:00 tengah hari setiap hari. Berita nama Berita Mandarin (华语新闻 Hua Yu Xin Wen), ia memaparkan berita-berita dari dalam dan luar negara, ekonomi, sukan, hal ehwal semasa, isu-isu terkini dan hiburan. === Berita Tamil ([[TV2]] dan Berita RTM) === '''Berita Tamil''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita [[Bahasa Tamil|berbahasa Tamil]] yang ke udara sekali sahaja yang disiarkan pada jam 7:30 malam setiap hari. Berita nama Berita Tamil (தமிழ்ச் செய்திகள் Tamil Seithigal), ia memaparkan berita-berita dari dalam dan luar negara, ekonomi, sukan, hal ehwal semasa, isu-isu terkini dan hiburan. Manakala di Saluran Berita RTM, Berita Tamil cuma siaran hingga 7.43 malam kerana memberi laluan kepada Kanta 744. Berita Tamil tetap bersiaran di TV2 pada setiap hari jam 7:30 malam hingga jam 8:00 malam. === i-Kadazan ([[TV Okey|OKEY]] dan Berita RTM) === '''i-Kadazan''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita ber[[bahasa Kadazan]] yang ke udara sekali sahaja yang disiarkan pada jam 10:30 Pagi setiap hari. === i-Iban ([[TV Okey|OKEY]] dan Berita RTM) === '''i-Iban''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita ber[[bahasa Iban]] yang disiarkan dua kali iaitu Setiap hari jam 10:45 Pagi dan 6:30 Petang. === i-Bajau ([[TV Okey|OKEY]] dan Berita RTM) === '''i-Bajau''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita ber[[bahasa Bajau]] yang ke udara sekali sahaja yang pada jam 2:00 Petang setiap hari. === i-Dusun ([[TV Okey|OKEY]] dan Berita RTM)=== '''i-Dusun''' merupakan sebuah rancangan berbentuk berita ber[[bahasa Dusun]] yang ke udara sekali sahaja yang disiarkan pada jam 6:45 Petang setiap hari. ==Penyampai Berita== ===Penyampai Terkini=== * Abang Moasili Abang Abdul Samad * Adrian Soidi * Akmal Hafiz Ruslan * Anas Farihin * Andy Reza Rohadian * Arene Cheong * Athira Aminuddin * Azie Zainal Alam * [[Alice Harun]] * Buma Weyine * Brandon Lipaul * Constatine Palawan * Daryl Baptist * Debbie Amanda Padan * Denis Primus * [[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] * Desmond Ganai * Dianna Gilbert * Dymna Michael * Emily Maria Roipin * Emran Azmie Rosle * Eneycia Doulus * Eve Saimon * Fadzril Hisham Affandy * Farhatul Aishati Othman * Faiz Syahirah Nizam * Faris Izzat Shaharudin * Farizie Morinding * Fenny Jouh * Laurendra Fiona Benard Baikan * Firdaus Arasy Idris * Gogelavani Krishnan * Hariharan Shanmuganathan * Harold Ken Michael * [[Hazel Desmond]] * Iffah Hazim * Iskandar Al-Haziq * [[Ismail Adnan]] * Iswadiman Shamsuddin * Irfan Syahmi Nasution * Ivan Tai * Ivan Toh * Izzamil Nasir * Jamalia Tay * Jason Bantoi * Jaya Murugan Chandran * Jeannyora Mahin * Jovenea Jim Lajim * Kanmali Batumalai * Kayalvili Elangovan * Kelvin Dian * Leolerry Lajius * Lidya Yusreena Abdul Ellias * Magdelena Depol * [[Margaret Gambang]] * Meor Addelan * Mohanaapriya Sinaraja * Mohd Akhtar Hj Hamzah * Mohd Alrasde Derasin * Mohd Azmie Mohamad * Mohd Dhihya Sahlan * Mohd Shah Musa * Monica Gerry * Munawar Azmie * Nabil Zakaria * Nazrie Fahmie Sukri * Nirwan Fayumi Amir * Norhazimah Radik * Nurul Zahira Radzi * Olivia Nicholas * Otto Othman * Priscilla Priya Arokiasamy * Raja Suefia Raja Arif * Rasyidah Abu Johan * Raydwin Robin * Renee Foong * Ridwan Mustafa * Ritah Aloysius Malik * Rosita Ampong * Sabrina Ba'as * Sahee Shamsuddin * Sayed Munawar Sayed Mustar * Shahril Sarapuddin * Sivam G. Tamilselvam * Sooriyah Sumbathi * Stephanie Jeffery * Suaran Shah * Syafiqah Ishak * Syairul Islam Basmullah * Syuhaida Ariffin * S. Logeswari Mohan * Tahiruddin Hj Sain * Terrence Dass * Vanessa Mering * Wong Kang Xin * Zooey Teo ===Bekas Penyampai=== * Adrian Seet (kini bersama [[Nightline]] ) * Datin Azilah Akashah * [[Azizah Ariffin]] (kini bersama [[TV AlHijrah]]) * Cynthia Arthur * Desine Chuah Sim Yi * Dr. Jessica Ong (kini berkhidmat sebagai pensyarah kanan di [[UPNM]]) * Hazlinda Hamzah * Hanim Muhili * Hashim Embi * Haslina Hassan * Fathil Hidayat Ghazali (kini sebagai Pengarah RTM Negeri Perlis) * Allahyarham [[Farit Ismeth Emir]] * Jasmine Abu Bakar (kini bersama [[Astro Awani]]) * Jessica Lee * Lissa Yang Li Sha * Mansor Abu Bakar * Mazlan Sabli * Melissa Ong (kini bersama [[Bernama TV]]) * Mohd Taufek Mohd Noh * Norafidah Akhbar Khan * Norashikin Abdul Rahman (Kini bergelar Kebawah Duli Yang Maha Mulia Tengku Permaisuri Selangor) * [[Ras Adiba Radzi]] * Rohaya Abdul Rahim * Suriani Abdul Rahman * Tun Julia Tun Tahir * Kamalfirman Shah * Hafizal Hamad (kini bersama [[Astro Arena]]) * Shuhaimi Mohamed * Omar Ariff * Oscar Too Wen Jye (kini bersama [[8TV]]) * Zaini Yuhyi (Meninggal dunia pada tahun 2024) ==Jurubahasa Isyarat== *Abdul Hakim Badarul Zaman *Calysta Tay *Fadhil Tan *Hafidah Awaludin *Khairunnisa Kho Abdullah * Samuel Chew *Syar Meeze Mohd Rashid *Tan Bee Lee ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{laman web rasmi|https://berita.rtm.gov.my/}} * {{Facebook|BeritaRTM}} * {{Instagram|beritartm}} * {{TikTok|beritartm}} * {{Twitter|beritartm}} * {{YouTube channel|BeritaRTMBES}} {{Radio Televisyen Malaysia}} {{Siaran berita waktu perdana di Malaysia}} [[Kategori:Stesen televisyen RTM]] [[Kategori:Saluran berita televisyen 24 jam di Malaysia]] [[Kategori:Stesen televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 2020 di Malaysia]] mwagmo92vp5nifghs4fjq2yekyet92j 0 1037954 6809713 6800759 2026-03-26T12:29:50Z Udin Azmi 248944 6809713 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Buzen Hashim | birth_name = Syaifuddin bin Mohamed Hashim | birth_date = {{birth date and age|1981|7|3}} | birth_place = [[Taman Keramat]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | occupation = Pelakon | years_active = 1986–kini | spouse = | children = 2 | father = [[Hashim Abdul Rahman]] (meninggal dunia 10 Mei 2023) | mother = Hazimah Haroon }} '''Syaifuddin Mohamed Hashim''' (lahir 3 Julai 1981) dikenali sebagai '''Buzen Hashim''' merupakan seorang pelakon lelaki [[Malaysia]]. Beliau berasal dari [[Taman Keramat]], [[Kuala Lumpur]] telah menempa sejarah sebagai calon termuda bagi kategori Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik di [[Festival Filem Malaysia ke-11]]. Bakat beliau menyinar menerusi drama ''[[Sembilu (drama)|Sembilu]]'' (2003) arahan [[Yusof Haslam|Dato' Yusof Haslam]] dan sebagai Abang Mat menerusi drama ''[[Geng Bas Sekolah]]'' (2013). Beliau ialah anak kepada pelakon veteran, [[Hashim Abdul Rahman]]. == Kerjaya == Buzen memulakan kerjaya lakonan sebagai pelakon kanak-kanak sejak 1986 menerusi drama ''Pekak Sekampung'' arahan Raja Ismail. Beliau mula melonjak naik selepas membintangi Filem [[Adik]] arahan [[Aziz Sattar]]. Bakat beliau diasah oleh penerbit dan pengarah tersohor Yusof Haslam dalam filem ''[[Sembilu 2005]]'' (2005), seterusnya memegang watak sebagai Zul dalam filem ''[[Evolusi KL Drift]]'' dan [[Evolusi KL Drift 2|kesinambungannya]] arahan [[Syamsul Yusof]]. Selepas itu beliau sering mendapat perhatian ramai dan membintangi beberapa filem serta drama. Buzen muncul sebagai pemandu bas sekolah dalam drama bersiri ''[[Geng Bas Sekolah]]'' sekaligus memberi impak yang besar dalam kerjayanya. ==Kehidupan peribadi== Buzen dibesarkan di [[Taman Keramat]], [[Kuala Lumpur]]. Beliau ialah anak kedua daripada tiga beradik kepada pasangan Mohd Hashim Abd Rahman dan Hazimah Haroon. Adik-beradiknya ialah Syaiful Annuar dan Syaizreen yang turut berkecimpung dalam bidang lakonan.<ref>{{cite news|url=https://bm.cari.com.my/forum.php?mod=viewthread&tid=511744&page=14|title=Tiga anak warisi bakat|author=Elrafaei Sapi|publisher=[[Harian Metro]]|date=3 Februari 2009|accessdate=30 September 2009}}</ref> Beliau berkahwin dengan Dayang Sally Abang Satria pada Mei 2012 dan dikurniakan dua anak.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5818987/buzen-kahwin-dayang-sally|title=Buzen kahwin Dayang Sally|publisher=[[Berita Harian]]|date=24 Mei 2014|accessdate=30 September 2014}}</ref> Pasangan ini memfailkan perceraian pada Februari 2017.<ref>{{cite news|url=https://www.utusan.com.my/hiburan/buzen-sah-bercerai-1.486522|title=Buzen sah bercerai|author=Nurfarhana Mohammad|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=26 Mei 2017|accessdate=3 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221080242/http://www.utusan.com.my/hiburan/buzen-sah-bercerai-1.486522|archive-date=2017-12-21|url-status=live}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1990 ! ''[[Adik]]'' | Kawan Os | Filem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- | 1994 ! ''[[Jeritan Batinku]]'' | Latif | Sebagai pelakon kanak-kanak |- | 2005 ! ''[[Sembilu 2005]]'' | Buzen | |- | 2008 ! ''[[Evolusi KL Drift]]'' | rowspan="2"|Zul | |- | 2010 ! ''[[Evolusi KL Drift 2]]'' | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Pecah (filem)|Pecah]]'' | Don / Kahar | |- ! ''[[KL Zombi]]'' | Din | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 1986 ! ''Pekak Sekampung'' | | [[TV1]] |- | 1995 ! ''Bunga Raya'' | | |- | 2001 ! ''Fakulti'' | | [[TV2]] |- | 1997–2004 ! ''Kisah Benar'' | Pelbagai watak | [[TV3]] |- | 2003-2005 ! ''[[Sembilu (drama)|Sembilu]]'' | rowspan="2"|Shahrul | [[TV2]] |- | 2005-2007 ! ''[[Sembilu Kasih]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] |- | 2007–2008 ! ''[[Pasrah The Series]]'' | Zamri |- | 2008–2009 ! ''[[Geng Bas Sekolah]]'' | Abang Mat | [[Astro Ceria]] |- | rowspan="4"|2009 ! ''1975: Serangan Tentera Merah'' | | [[Astro Prima]] |- ! ''[[Ku Milikmu]]'' | Zaimi | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Senandung Si Dayang]]'' | Rosli |- ! ''Cinta Dalam Sebiji Durian''<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/buzen-hashim-hany-harmi-dalam-cinta-dalam-sebiji-durian/|title=Buzen Hashim, Hanny Harmi dalam Cinta Dalam Sebiji Durian|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=25 Oktober 2009|accessdate=3 Oktober 2010}}</ref> | Salim | rowspan="2"|[[TV1]] |- | 2011 ! ''Agensi Abadi''<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/drama-agensi-abadi-di-hari-pekerja/|title=Drama Agensi Abadi di Hari Pekerja|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=30 April 2011|accessdate=3 Oktober 2011}}</ref> | Shamsul |- | 2018 ! ''Kelas 3 Cempaka'' | Cikgu Roslan | [[TV1]] |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1992 ! ''Perkahwinan'' | | rowspan="2"|[[TV3]] | Telefilem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- | 1994 ! ''Habil'' | Habil | |- | 2018 ! ''3 Hati Ibu'' | | [[TV1]] | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|3814551}} [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon kanak-kanak Malaysia]] gkwzrcofnjzer5oh6o4thhq4cyizr8l 6809714 6809713 2026-03-26T12:31:08Z Udin Azmi 248944 6809714 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Buzen Hashim | birth_name = Syaifuddin bin Mohamed Hashim | birth_date = {{birth date and age|1981|7|3}} | birth_place = [[Taman Keramat]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | occupation = Pelakon | years_active = 1986–kini | spouse = | children = 2 | father = [[Hashim Abdul Rahman]] (meninggal dunia 10 Mei 2023) | mother = Hazimah Haroon }} '''Syaifuddin Mohamed Hashim''' (lahir 3 Julai 1981) dikenali sebagai '''Buzen Hashim''' merupakan seorang pelakon lelaki [[Malaysia]]. Beliau berasal dari [[Taman Keramat]], [[Kuala Lumpur]] telah menempa sejarah sebagai calon termuda bagi kategori Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik di [[Festival Filem Malaysia ke-11]]. Bakat beliau menyinar menerusi drama ''[[Sembilu (drama)|Sembilu]]'' (2003) arahan [[Yusof Haslam|Dato' Yusof Haslam]] dan sebagai Abang Mat menerusi drama ''[[Geng Bas Sekolah]]'' (2013). Beliau ialah anak kepada pelakon veteran, [[Hashim Abdul Rahman]]. == Kerjaya == Buzen memulakan kerjaya lakonan sebagai pelakon kanak-kanak sejak 1986 menerusi drama ''Pekak Sekampung'' arahan Raja Ismail. Beliau mula melonjak naik selepas membintangi Filem [[Adik]] arahan [[Aziz Sattar]]. Bakat beliau diasah oleh penerbit dan pengarah tersohor Yusof Haslam dalam filem ''[[Sembilu 2005]]'' (2005), seterusnya memegang watak sebagai Zul dalam filem ''[[Evolusi KL Drift]]'' dan [[Evolusi KL Drift 2|kesinambungannya]] arahan [[Syamsul Yusof]]. Selepas itu beliau sering mendapat perhatian ramai dan membintangi beberapa filem serta drama. Buzen muncul sebagai pemandu bas sekolah dalam drama bersiri ''[[Geng Bas Sekolah]]'' sekaligus memberi impak yang besar dalam kerjayanya. ==Kehidupan peribadi== Buzen dibesarkan di [[Taman Keramat]], [[Kuala Lumpur]]. Beliau ialah anak kedua daripada tiga beradik kepada pasangan Mohd Hashim Abd Rahman dan Hazimah Haroon. Adik-beradiknya ialah Syaiful Annuar dan Syaizreen yang turut berkecimpung dalam bidang lakonan.<ref>{{cite news|url=https://bm.cari.com.my/forum.php?mod=viewthread&tid=511744&page=14|title=Tiga anak warisi bakat|author=Elrafaei Sapi|publisher=[[Harian Metro]]|date=3 Februari 2009|accessdate=30 September 2009}}</ref> Beliau berkahwin dengan Dayang Sally Abang Satria pada Mei 2012 dan dikurniakan dua anak.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5818987/buzen-kahwin-dayang-sally|title=Buzen kahwin Dayang Sally|publisher=[[Berita Harian]]|date=24 Mei 2014|accessdate=30 September 2014}}</ref> Pasangan ini memfailkan perceraian pada Februari 2017.<ref>{{cite news|url=https://www.utusan.com.my/hiburan/buzen-sah-bercerai-1.486522|title=Buzen sah bercerai|author=Nurfarhana Mohammad|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=26 Mei 2017|accessdate=3 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171221080242/http://www.utusan.com.my/hiburan/buzen-sah-bercerai-1.486522|archive-date=2017-12-21|url-status=live}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1990 ! ''[[Adik]]'' | Kawan Os | Filem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- | 1994 ! ''[[Jeritan Batinku]]'' | Latif | Sebagai pelakon kanak-kanak |- | 2005 ! ''[[Sembilu 2005]]'' | Buzen | |- | 2008 ! ''[[Evolusi KL Drift]]'' | rowspan="2"|Zul | |- | 2010 ! ''[[Evolusi KL Drift 2]]'' | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Pecah (filem)|Pecah]]'' | Don / Kahar | |- ! ''[[KL Zombi]]'' | Din | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1986 ! ''Pekak Sekampung'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | Drama pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- | 1995 ! ''Bunga Raya'' | | |- | 2001 ! ''Fakulti'' | | [[TV2]] | |- | 1997–2004 ! ''Kisah Benar'' | Pelbagai watak | [[TV3]] | |- | 2003-2005 ! ''[[Sembilu (drama)|Sembilu]]'' | rowspan="2"|Shahrul | [[TV2]] | |- | 2005-2007 ! ''[[Sembilu Kasih]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2007–2008 ! ''[[Pasrah The Series]]'' | Zamri | |- | 2008–2009 ! ''[[Geng Bas Sekolah]]'' | Abang Mat | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="4"|2009 ! ''1975: Serangan Tentera Merah'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Ku Milikmu]]'' | Zaimi | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Senandung Si Dayang]]'' | Rosli | |- ! ''Cinta Dalam Sebiji Durian''<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/buzen-hashim-hany-harmi-dalam-cinta-dalam-sebiji-durian/|title=Buzen Hashim, Hanny Harmi dalam Cinta Dalam Sebiji Durian|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=25 Oktober 2009|accessdate=3 Oktober 2010}}</ref> | Salim | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | 2011 ! ''Agensi Abadi''<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/drama-agensi-abadi-di-hari-pekerja/|title=Drama Agensi Abadi di Hari Pekerja|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=30 April 2011|accessdate=3 Oktober 2011}}</ref> | Shamsul | |- | 2018 ! ''Kelas 3 Cempaka'' | Cikgu Roslan | [[TV1]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1992 ! ''Perkahwinan'' | | rowspan="2"|[[TV3]] | Telefilem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- | 1994 ! ''Habil'' | Habil | |- | 2018 ! ''3 Hati Ibu'' | | [[TV1]] | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|3814551}} [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon kanak-kanak Malaysia]] 7lwmuycu6zf4gw3kal8uem2lcd96gk9 0 1041829 6810144 6801584 2026-03-27T07:50:52Z ~2026-19077-92 393163 tghghhghgh salah dan telah ditukarkan ke Top 6810144 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Zamaera | background = solo_singer | birth_name = Sharifah Zamaera Al Edros binti Syed Zafilen | birth_date = {{birth date and age|1995|5|13}} | birth_place = [[Subang Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | occupation = {{hlist|Rapper|penyanyi|komposer|penulis lirik|penerbit rakaman}} | years_active = 2014–kini | genre = {{hlist|[[Hip hop]]|[[rap]]|[[R&B]]}} | instrument = Vokal | label = Lakefront Records LLC | associated_acts = {{hlist|[[Joe Flizzow]]|[[SonaOne]]|Lil Asian Thiccie}} }} [[Sayyid|Sharifah]] '''Zamaera Al Edros binti''' [[Sayyid|Syed]] '''Zafilen''' (lahir 13 Mei 1995) merupakan seorang rapper, penyanyi, komposer, penulis lirik dan penerbit rakaman Malaysia. Dia mula meraih perhatian meluas dengan melancarkan dua single serentak, iaitu "Helly Kelly" dan "Wanita" pada 2017. EP sulungnya, ''Z'', dikeluarkan pada Mac 2019.<ref name="Cabaran">{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2019/07/480419/zamaera-suka-cabaran|title=Zamaera suka cabaran|author=Norhayati Nordin|publisher=[[Harian Metro]]|date=29 Julai 2019|accessdate=23 November 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.xtra.com.my/hiburan/meet-zamaera-malaysias-hottest-female-rapper-ever/|title=Meet Zamaera, Malaysia's hottest female rapper ever|trans-title=Temui Zamaera, rapper wanita terhangat Malaysia|author=Mohd Fuad Mohd Noor|publisher=XTRA|date=30 Januari 2018|accessdate=23 November 2018|language=en}}</ref><ref name="Badass">{{cite news|url=https://worldofbuzz.com/meet-zamaera-badass-malaysian-female-rapper-everyone-know/|title=Meet Zamaera: The badass Malaysian female rapper everyone should know about|trans-title=Temui Zamaera: Rapper wanita Malaysia yang semua perlu tahu|publisher=World of Buzz|date=3 November 2017|accessdate=23 November 2017|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.xtra.com.my/hiburan/zamaera-wants-us-to-find-ourselves-and-find-our-truth-in-new-single/|title=Zamaera wants us to find ourselves and find our truth in new single|trans-title=Zamaera mahu kita mencari diri sendiri dan kebenaran dalam single terbaharu|author=|publisher=XTRA|date=14 Disember 2018|accessdate=23 November 2019|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2019/03/471770/showbiz-zamaera-about-having-fun-and-self-expression|title=#Showbiz: Zamaera is about having fun and self expression|trans-title=#Hiburan: Zamaera mengenai keseronokan dan ekspresi diri|publisher=[[New Straits Times]]|date=21 Mac 2019|accessdate=23 November 2019|language=en}}</ref> ==Kerjaya== Sewaktu menduduki Tingkatan 5, Zamaera mula menunjukkan minat terhadap muzik sejak berusia 17 tahun.<ref name="Cabaran"/> Beliau menjadi salah seorang daripada 50 peserta pertandingan Red Bull Blend 2016, menjadikan beliau satu-satunya peserta wanita sekaligus memenangi tempat kedua.<ref name="Badass"/> Zamaera mula mendapat tempat di arena muzik hip hop tanah air dengan melancarkan single sulungnya, "Helly Kelly", yang berjaya mendominasi carta Malaysian English Top 10 (MET10) di [[Hitz (stesen radio)|hitz]] selama enam minggu.<ref name="Cabaran"/> Ia menjadi salah satu daripada dua singlenya yang dikeluarkan serentak pada 2017. Beliau seterusnya melancarkan lagu "Wanita", single bahasa Melayu pertamanya<ref name="Wanita">{{cite news|url=https://www.musicpressasia.com/2017/10/02/malaysian-rapper-singer-songwriter-zamaera-releases-single-wanita/|title=Malaysian rapper and singer-songwriter Zamaera releases single "Wanita"|trans-title=Penyanyi-penulis lagu dan rapper Malaysia, Zamaera melancarkan single "Wanita"|author=Music Press Asia Staff|publisher=Music Press Asia|date=2 Oktober 2017|accessdate=23 November 2017|language=en}}</ref> yang mengangkat tema pemberdayaan wanita.<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/zamaera-wanita/|title=Penyanyi rap gaya jalanan Zamaera lancar single terbaru Wanita|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=28 September 2017|accessdate=23 November 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tonguechic.com/archives/questions-with-feisty-wanita-zamaera/|title=8 Questions with Feisty "Wanita" Zamaera|trans-title=8 Soalan bersama Zamaera "Wanita" yang Memukau|author=Ching Yee|publisher=TongueChic|date=31 Oktober 2017|accessdate=23 November 2017|language=en}}</ref> Beliau kemudian melancarkan single ketiganya, "Still Callin'" pada awal Februari 2018.<ref>{{cite news|url=https://juiceonline.com/zamaeras-still-callin-is-a-solid-hip-hop-banger/|title=Zamaera's Still Callin' is a solid hip hop banger|trans-title=Still Callin' Zamaera ialah rentak hip hop tulen|author=Eli Sulaiman|publisher=JUICE Online|date=6 Februari 2018|accessdate=23 November 2018|language=en}}</ref> Beliau kemudian muncul di [[MTV Asia]] apabila diundang menjayakan rancangan ''Yo! MTV Raps'' pada Jun 2018.<ref>{{cite news|url=https://www.thesundaily.my/archive/who-runs-world-GUARCH565281|title=Who runs the world|trans-title=Siapa yang menggegarkan dunia|author=|publisher=[[The Sun, Malaysia]]|date=19 Julai 2018|accessdate=23 November 2020|language=en}}</ref> Pada 29 Mac 2019, Zamaera melancarkan EP sulungnya, ''Z'' yang memuatkan sebanyak lima lagu.<ref>{{cite news|url=https://my.asiatatler.com/life/z-for-zamaera-an-inside-exclusive-on-the-rappers-debut-ep|title=How rising hip hop starlet Zamaera weave her story into an orchestral debut EP|trans-title=Bagaimana bintang hip hop sedang meningkat naik Zamaera meluahkan kisahnya dalam EP sulungnya|author=Aina Izzah|publisher=Malaysia Tatler|date=6 Mac 2019|accessdate=23 November 2020|language=en}}</ref> Beliau turut mengadakan konsert jelajah seluruh negara bagi mempromosikan ''Z'' di pawagam [[TGV Cinemas|TGV]] terpilih.<ref>{{cite news|url=https://www.malaymail.com/news/showbiz/2019/03/04/viral-sensation-zamaera-ready-to-reign-over-malaysian-hip-hop/1728898|title=Viral sensation Zamaera ready to reign over Malaysian hip hop|trans-title=Sensasi tular Zamaera bersedia untuk menguasai takhta hip hop Malaysia|author=Joe Lee|publisher=[[The Malay Mail]]|date=4 Mac 2019|accessdate=23 November 2019|language=en}}</ref> Beliau melancarkan lagu terbaharunya, "Get Munni" menampilkan kolaborasi bersama Lil Asian Thiccie. Dikeluarkan pada 28 Jun 2019 dan diterbitkan oleh [[SonaOne]], muzik videonya telah mencatat 160,000 jumlah tontonan di [[YouTube]].<ref name="Cabaran"/> Beliau seterusnya melancarkan single terbaharunya, "Jangan Salah Sangka" pada 11 Oktober 2019.<ref>{{cite news|url=http://masses.com.my/music/zamaera-dispells-doubter-bm-track-titled-jangan-salah-sangka/|title=Zamaera dispells her doubters with a BM track titled Jangan Salah Sangka|trans-title=Zamaera menghindari keraguannya dengan melancarkan trek terbaharu Jangan Salah Sangka|author=Evely Tan|publisher=Masses|date=24 Oktober 2020|accessdate=23 November 2020|language=en}}</ref> Zamaera turut menyumbangkan lagu ciptaannya bersama Luca Sickta, Shou Raion dan Bryan B yang bertajuk "[[Dolla Make You Wanna]]" yang dipersembahkan oleh kumpulan [[Dolla]].<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/make-you-wanna-dolla/|title=Mesej semangat yakin diri wanita dalam Make You Wanna, single pertama Dolla|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=20 Mac 2020|accessdate=14 November 2020|quote=Lagu 'Make You Wanna' hasil gubahan Zamaera, Bryan B, Shou Raion dan Luca Sickta adalah sebuah lagu dengan unsur nakal dan seksi tentang keyakinan diri dan kekuatan seorang wanita.}}</ref> Pada tahun 2020, beliau merakamkan lagu jingle untuk [[OldTown White Coffee]] bertajuk "Kopi Dulu, Makan Dulu" yang dirakamkan dalam empat bahasa. Video promosi lagu itu bermula dengan segmen berkaitan garis panduan [[Pandemik COVID-19|COVID-19]] untuk keluar makan.<ref>{{cite news|url=https://www.nme.com/en_asia/news/music/watch-zamaera-rap-about-food-in-four-languages-for-old-town-white-coffee-2725882|title=Watch Zamaera rap about food in four languages for OldTown White Coffee|trans-title=Saksikan Zamaera menyumbangkan rap mengenai makanan dalam empat bahasa untuk OldTown White Coffee|author=Daniel Peters|publisher=NME|date=12 Ogos 2020|accessdate=23 November 2020|language=en}}</ref> Beliau terpilih mewakili Malaysia di Asean-Korean Music Festival Round 2020 yang berlangsung pada 6 Disember 2020.<ref>{{cite news|url=https://www.malaymail.com/news/showbiz/2020/12/04/rapper-zamaera-to-represent-malaysia-at-asean-korean-music-festival-round-2/1928772|title=Rapper Zamaera to represent Malaysia at Asean-Korean Music Festival Round 2020|trans-title=Penyanyi rap Zamaera bakal mewakili Malaysia di Asean-Korean Music Festival Round 2020|author=Tan Mei Zi|publisher=[[The Malay Mail]]|date=4 Disember 2020|accessdate=19 Disember 2020|language=en}}</ref> Zamaera juga berkecimpung dalam bidang lakonan, dengan membintangi drama ''[[Sitik Tok]]'' sebagai Maru. ==Imej dan bakat== Selain muzik,<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/08/598264/jangan-pandang-kami-sebelah-mata-zamaera|title=Jangan pandang kami sebelah mata - Zamaera|publisher=[[Berita Harian]]|date=20 Ogos 2019|accessdate=23 November 2019}}</ref> Zamaera juga memiliki bakat menulis puisi dan mengarang cerpen sejak berusia 8 tahun.<ref name="Badass"/> Minat mendalam terhadap muzik [[hip hop]] dan [[R&B]] serta [[kesusasteraan Inggeris]] menjadi pendorong hala tuju dalam kerjaya beliau.<ref name="Badass"/> Zamaera juga menambah [[SonaOne]] banyak membantu dan membimbingnya dalam penghasilan melodi dan aktiviti belakang tabir, baginya apa yang penting ialah dapat berkarya.<ref name="Cabaran"/> Selain itu, beliau menjadikan penyanyi A.S., [[Nicki Minaj]] sebagai inspirasi.<ref name="Cabaran"/> Beliau juga memetik [[Tupac Shakur|Tupac]], [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]], [[Lauryn Hill]] dan [[Erykah Badu]] sebagai pengaruhnya.<ref name="Wanita"/> Zamaera berkata kepada ''[[South China Morning Post]]'' bahawa beliau menggunakan muziknya bagi memulakan perbualan mengenai isu sensitif dan mengakui masyarakat tidak membincangkannya secara terbuka.<ref>{{cite news|url=https://www.scmp.com/lifestyle/entertainment/article/3090764/malaysian-female-rapper-zamaera-defies-her-conservative|title=Malaysian female rapper Zamaera defies her conservative country's cultural norms|trans-title=Rapper wanita Malaysia Zamaera menentang norma budaya konservatif negaranya|author=Yu Kang|publisher=[[South China Morning Post]]|date=29 Jun 2020|accessdate=23 November 2020|language=en}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Zamaera dilahirkan di [[Subang Jaya]], [[Selangor]]. Beliau pernah menetap selama lima tahun di [[Brunei]] kerana urusan kerja bapanya. Beliau menghadiri Universiti Taylor bagi melanjutkan Matrikulasi Australia Selatan (SAM) di mana beliau mempelajari undang-undang, ekonomi dan psikologi.<ref>{{cite news|url=https://femalemag.com.my/mysuperfemale/zamaera/|title=#MySuperFemale: Sharifah Zamaera|publisher=Female Magazine|date=1 Oktober 2019|accessdate=23 November 2019|language=en}}</ref> Beliau kini tinggal di Jalan SS 14/6, 47500 Subang Jaya, Selangor dan beliau juga adalah sepupu kepada penyanyi rap [[Altimet]].<ref>{{cite news|url=http://www.onenews.my/zamaera-ada-potensi-jadi-penghibur-altimet/|title=Zamaera ada potensi jadi penghibur - Altimet|publisher=OneNews|date=29 Oktober 2019|accessdate=23 Oktober 2019}}</ref> ==Diskografi== ===EP=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+ Senarai EP dengan butiran terpilih ! scope="col" style="width:12em;" | Tajuk ! scope="col" style="width:19em;" | Buitran album |- ! scope="row" | ''Z'' | *Dikeluarkan: 29 Mac 2019 *Label: Lakefront Records *Format: Muat turun digital |} ===Single=== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Tajuk ! Catatan |- | rowspan="2"|2017 | {{center|"Helly Kelly"}} | |- | {{center|"Wanita"}} | |- | rowspan="2"|2018 | {{center|"Still Callin'"}} | |- | {{center|"Truth"}} | |- | rowspan="2"|2019 | {{center|"Get Munni"}} | Lil Asian Thiccie |- | {{center|"Jangan Salah Sangka"}} | |- |} ==Filemografi== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Stesen TV ! Catatan |- | 2021 | ''[[Sitik Tok]]'' | Maru | [[TV3]] | Lakonan pertama |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi|https://www.lakefrontrecords.com/zamaera.php}} * {{Facebook|zamaera_official}} * {{Twitter|@zamaeraaa}} * {{Instagram|@zamaeraaa}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1995]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penggubah lagu Malaysia]] [[Kategori:Penulis lirik Malaysia]] [[Kategori:Penerbit rakaman Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Penyanyi bahasa Inggeris di Malaysia]] c5auubyjy9zto1hi3d1yx64k1ut4g30 0 1042928 6809840 6802448 2026-03-26T15:00:16Z Normal rookie 279720 6809840 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Ustaz]] | name = Mohamed Sukri Omar | image = Gambaruso.jpg | imagesize = 250 | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1986|11|26}} | birth_place = {{flagicon|Pahang}} Beserah, [[Kuantan]], [[Pahang]] | residence = {{flag|Selangor}} | death_date = | death_place = | office = | term_start = | term_end = | predecessor = | successor = | office2 = Ketua Pemuda [[Perikatan Nasional]] Selangor | term_start2 = 2022 | term_end2 = | predecessor2 = [[Hanafi Zulkapli]] | successor2 = | office3 = Yang Dipertua PAS Kawasan Shah Alam | term_start3 = 2023 | term_end3 = | predecessor3 = Dr Fuad Salleh | successor3 = | office4 = Ketua Badan Perhubungan [[Perikatan Nasional]] Kawasan Shah Alam | term_start4 = 2023 | term_end4 = | predecessor4 = Dr Fuad Salleh | successor4 = | party = {{PAS}} | occupation = Guru Agama, Pendakwah & Ahli Politik | majority = | relations = | spouse = Zainab binti Omar | children = Safiyya Mohamed Sukri & Muhammad Muaz Mohamed Sukri | website = https://ustazsukriomar.com | footnotes = | office5 = Pengarah Pilihanraya [[Dewan Pemuda PAS|Pemuda PAS Malaysia]] | predecessor5 = [[Mohd Hafez Sabri]] | successor5 = | term_start5 = 2023 | term_end5 = 2025 | office6 = AJK [[Dewan Pemuda PAS|Pemuda PAS Malaysia]] | predecessor6 = | term_start6 = 2023 | term_end6 = 2027 | otherparty = {{Logo kecil PN}} [[Perikatan Nasional]] (2020-kini) | office1 = Ketua [[Dewan Pemuda PAS|Pemuda PAS Selangor]] | predecessor1 = [[Hanafi Zulkapli]] | term_start1 = 2021 | alma_mater = [[Kolej JAIPUTRA]] (Dip) [[Universiti Ibnu Chaldun]] (S.Pd.) [[Universiti Teknologi Malaysia]] (MPhil) | term_end1 = 2027 | native_name = {{font color|green|محمد شكري عمر}} }} [[Ustaz]] '''Mohamed Sukri bin Omar''' ([[Jawi]]: محمد شكري بن عمر; lahir 26 November 1986) merupakan ahli politik [[Malaysia]] berbangsa [[Melayu]] dari [[Parti Islam Se-Malaysia]]. Beliau juga dikenali sebagai seorang pendidik, pendakwah dan [[Guru]] agama Islam yang aktif dalam menyampaikan ilmu, kegiatan pendidikan, dakwah serta memperjuangkan nilai-nilai Islam dalam masyarakat. Dalam arena politik, beliau memegang beberapa jawatan penting, termasuk: # Ketua [[Dewan Pemuda PAS|Pemuda PAS]] Negeri Selangor (2021-2027) # Ketua Pemuda [[Perikatan Nasional]] Selangor (2021-kini) # Yang Dipertua PAS Kawasan Shah Alam (2023-Kini) # Ketua Badan Perhubungan Perikatan Nasional Kawasan Shah Alam (2023-Kini). # AJK Pemuda PAS Malaysia (2023-2027) == Latar belakang Peribadi & Pendidikan == '''Mohamed Sukri Omar''' berasal dari Beserah, Kuantan, Pahang. Beliau memulakan pendidikan awal dalam bidang agama di '''Sekolah Agama Masjid Jamek Beserah'''. Pendidikan rendahnya diteruskan di '''Sekolah Rendah Islam Al-Irsyad, Kuantan''', di mana beliau menduduki '''Ujian Pencapaian Sekolah Rendah (UPSR)''' dan '''Ujian Penilaian Sekolah Rendah Islam (UPSRI)'''. Seterusnya, beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat menengah di '''Sekolah Menengah Islam Al-Irsyad, Kuantan''', dan berjaya memperoleh '''Syahadah Diniyyah Khossoh''' serta '''Sijil Pelajaran Malaysia (SPM)'''. Selepas tamat pendidikan menengah, beliau menyambung pengajian ke peringkat diploma di '''Kolej Jamiah Islamiah Putra (JAIPUTRA),''' yang kini dikenali sebagai '''Kolej Uniti Kota Bharu''', dan berjaya memperoleh '''Diploma Pengurusan Perniagaan''' dengan minor dalam '''Pengajian Islam'''. Semasa di Kolej JAIPUTRA, beliau turut mengambil kesempatan untuk mendalami ilmu agama di '''Pondok Pasir Tumboh''', di mana beliau menghadiri pengajian semasa waktu lapang dan cuti semester. Beliau kemudian melanjutkan pengajian ke peringkat yang lebih tinggi di '''Sana’a, Yaman''', selama lima tahun dan berjaya memperoleh '''Ijazah dalam Pengajian Ilmu-ilmu Islam''', '''Ijazah At-Tadris (Keizinan Mengajar),Ijazah Khossoh, Ijazah''' '''‘Ammah''' serta '''ijazah sanad Kutub Sittah''' daripada '''Sheikh Qassim Al-Bahr Al-Yamani'''. Setelah tamat pengajian di Yaman, beliau meneruskan pengajian di peringkat ijazah di '''Universitas Ibnu Chaldun, Jakarta, Indonesia''', dan berjaya memperoleh '''Ijazah Sarjana Muda Pendidikan Agama Islam (S.Pd.)'''. Tesis ijazah beliau bertajuk ''“Pemikiran Tuan Guru Nik Abdul Aziz Nik Mat dalam Pembinaan Pendidikan: Era 1990-2013.”'' Seterusnya, beliau melanjutkan pengajian di peringkat sarjana di '''Akademi Tamadun Islam, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Teknologi Malaysia (UTM), Skudai, Johor''', dan berjaya memperoleh '''Sarjana Falsafah (MPhil)'''. Tesis sarjana beliau bertajuk ''“Pemikiran Politik Islam Sheikh Abdul Qadir Al-Mandili.”'' Kini, beliau sedang meneruskan pengajian di peringkat '''Doktor Falsafah (PhD)''' di '''Akademi Tamadun Islam, Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan, Universiti Teknologi Malaysia (UTM), Skudai, Johor'''. == Guru-Guru == Antara guru-guru yang pernah menjadi tempat rujukan dan tempat beliau menuntut ilmu semasa berada di '''Sana’a, Republik Yaman''' termasuklah: # '''Sheikh Qassim Al-Bahr''' # '''Sheikh Sulaiman Al-Ahdal''' # '''Sheikh Dr. Hassan Al-Ahdal''' # '''Sheikh Dr. Ghassan Hamdun''' # '''Sheikh Dr. Muhammad Mahmud As-Siyam''' # '''Sheikh Dr. Ali Jarisyah''' Selain itu, beliau juga berpeluang menghadiri majlis-majlis ilmu yang dikendalikan oleh tokoh-tokoh besar seperti '''Dr. Abdul Majid Al-Zindani, Qadi Al-Amrani,''' dan ramai lagi ulama terkemuka. Beliau turut diberi kesempatan untuk menziarahi serta bertemu dengan '''Dr. Abdul Karim Zaidan''', seorang ulama tersohor yang banyak memberi sumbangan kepada dunia ilmu Islam. == Karya & Penulisan == === Antara karya dan penulisan Mohamed Sukri Omar adalah : === 1. Implimentasi Konsep Negara Ideal Di Malaysia Menurut Alfarabi 2. Pemikiran Politik Islam Sheikh Abdul Qadir Al-Mandili 3. Mihrab Pemikiran 4. Pesan Tarbiyyah 5. Etika Warganegara Generasi Baru; Konflik Loyaliti, Kewajipan Kebangsaan Dan Aktivisme Transnasional 6. Pemikiran Tuan Guru Nik Abdul Aziz Nik Mat dalam Pembinaan Pendidikan: Era 1990-2013 == Kerjaya == * Dalam bidang kerjaya, Mohamed Sukri Omar telah melibatkan diri dalam pelbagai profesion yang berkaitan dengan pendidikan, penyelidikan, dan bimbingan ibadah. * Pensyarah Sambilan, Akademi Pendidikan KUIZM. Subjek Fiqh Dakwah dan lain-lain * Pembimbing Umrah dan Haji, di mana beliau bertanggungjawab membimbing jemaah dalam melaksanakan ibadah umrah dan haji. Pengalaman beliau dalam bidang agama membantu para jemaah mendapatkan pemahaman yang mendalam mengenai ibadah di Tanah Suci. *Pernah berkhidmat sebagai Graduate Research Assistant (GRA) di Universiti Teknologi Malaysia (UTM) dari tahun 2019 hingga 2022, di mana beliau terlibat dalam penyelidikan akademik dan membantu pelaksanaan projek-projek berkaitan bidang pengajian Islam dan sosial. *Berperanan sebagai pendidik, dengan komitmen tinggi dalam menyampaikan ilmu pengetahuan kepada masyarakat dalam pelbagai peringkat dan latar belakang. *Bertugas sebagai guru agama bertauliah, di mana beliau menyampaikan pengajaran berkaitan ilmu-ilmu agama Islam secara formal dan tidak formal, serta berperanan dalam mendidik masyarakat mengenai aspek ibadah, akidah, dan akhlak Islamiah. == Penglibatan dalam parti politik == Mohamed Sukri Omar memulakan penglibatan awal dalam politik dengan pendaftaran rasmi sebagai ahli Parti Islam Se-Malaysia (PAS) pada 10 Oktober 2004. Beliau aktif dalam parti sejak usia remaja dan terus komited sehingga kini. Beliau kini memegang beberapa jawatan penting dalam parti politik, antaranya: 1. Ketua Pemuda PAS Negeri Selangor (2021-Kini) 2. Yang Dipertua PAS Kawasan Shah Alam (2023-kini) 3. Ketua Badan Perhubungan Perikatan Nasional Kawasan Shah Alam (2023-kini) 4. Ketua Pemuda Perikatan Nasional Selangor (2021-Kini) 5. AJK Pemuda PAS Malaysia (2023-2027) 6. AJK Lajnah Dakwah PAS Pusat (2025-2027) 7. AJK Lajnah Penerangan Dewan Ulamak PAS Pusat (2025-2027) Jawatan yang pernah disandang: Sepanjang penglibatannya dalam politik, beliau telah diamanahkan dengan pelbagai jawatan penting, antaranya: 1. Ahli Jawatankuasa (AJK), Lajnah Dakwah PAS Pusat (Sesi 2021-2023) 2. Pengarah Pilihan Raya Pemuda PAS Malaysia (2023-2025) 3. Timbalan Pengarah Pilihan Raya Pemuda Perikatan Nasional (2024-2025) 4. Timbalan Pengarah, Jabatan Pembangunan Mahasiswa, Dewan Pemuda PAS Malaysia (Sesi 2021-2023) 5. Timbalan Ketua Pemuda Perikatan Nasional Negeri Selangor (28 April 2021 - 15 Februari 2022) 4. Timbalan Ketua Pemuda PAS Negeri Selangor (2019-2021) 6. Ketua Sektor Sumber Manusia dan Latihan, Dewan Pemuda PAS Negeri Selangor (2019-2021) 7. Pemangku Ketua Sektor Pendidikan, Dewan Pemuda PAS Negeri Selangor (2019-2021) 8. Ketua Penerangan Pemuda PAS Negeri Selangor (2017-2019) 9. Ahli Jawatankuasa, Dewan Ulamak PAS Negeri Selangor (2015-2017) 10. Ahli Jawatankuasa Kerja PAS Kawasan Shah Alam (2021-2023) Penglibatan di Parlimen Pandan: Beliau juga pernah aktif di Parlimen Pandan dan telah dilantik ke beberapa jawatan dalam parti di kawasan tersebut, termasuk: • Ketua Pemuda, Dewan Pemuda PAS Kawasan Pandan (2017-2019) • Ahli Jawatankuasa Kerja, PAS Kawasan Pandan (2015-2020) • Timbalan Pengarah, Jabatan Pilihan Raya Parlimen (JPRP) Pandan, PAS Kawasan Pandan (2017-2019) • Naib Ketua Urusan Ulamak, PAS Kawasan Pandan (2015-2017) • Pengerusi Tetap, Dewan Pemuda PAS Kawasan Pandan (2019-2020) • Ahli Jawatankuasa, Dewan Pemuda PAS Kawasan Pandan (2015-2017) • Ahli Jawatankuasa, Dewan Ulamak PAS Kawasan Pandan (2013-2020) • Ketua Cawangan PAS Taman Bukit Permai, Pandan (2017-2020) == Penglibatan Calon Pilihanraya == Pada Pilihan Raya Negeri Selangor 2023, Mohamed Sukri Omar telah bertanding sebagai calon Perikatan Nasional di Dewan Negeri Kota Anggerik, namun beliau tidak berjaya memenangi kerusi tersebut. Sebelumnya, pada Pilihan Raya Umum Malaysia 2018, beliau bertanding di Parlimen Pandan mewakili Parti Islam Se-Malaysia (PAS), tetapi turut mengalami kekalahan. ==Keputusan Pilihan Raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=4|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=4|P100 {{Parlimen|Pandan}} | rowspan=4 {{Party shading/PAS}} | | rowspan=4|{{nowrap|Mohamed Sukri Omar}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | rowspan=4 align=right|8,336 | rowspan=4 align=right|9.72% |{{party shading/Keadilan}} | |{{nowrap|'''[[Wan Azizah Wan Ismail]]'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | align=right|'''64,733''' |'''75.47%''' | rowspan=4|85,744 | rowspan=4|52,543 | rowspan=4|84.66% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Leong Kok Wee ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) | align=right|12,190 |14.21% |- |bgcolor={{Parti Rakyat Malaysia/meta/color}} | |[[Lee Ying Ha]] ([[Parti Rakyat Malaysia|PRM]]) | align=right|442 | align=right|0.52% |- |{{party shading/Independent}} | |Mohd Khairul Azam Abdul Aziz ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|73 | align=right|0.08% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Selangor]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Selangor 2023|2023]] | rowspan=2|N40 {{DUN|Kota Anggerik}} | rowspan=2 bgcolor={{Perikatan Nasional/meta/color}} | | rowspan=2|{{nowrap|Mohamed Sukri Omar}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | rowspan=2 align=right|27,636 | rowspan=2|40.21% |{{party shading/PH}} | |{{nowrap|'''[[Najwan Halimi|Mohd Najwan Halimi]]'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | align=right|'''38,470''' |'''55.97%''' | rowspan=2|68,737 | rowspan=2|10,834 | rowspan=2|72.27% |- |bgcolor={{Ikatan Demokratik Malaysia/meta/color}} | |Azad Akbar ([[Ikatan Demokratik Malaysia|MUDA]]) | align=right|2,631 | align=right|3.83% |} == Aktivisme Sewaktu Mahasiswa & Pelajar == * Mohamed Sukri Omar juga aktif dalam pelbagai organisasi pelajar sepanjang tempoh pengajiannya. Beliau pernah diberi kepercayaan untuk memegang beberapa jawatan penting, antaranya: * Ahli Majlis Penasihat di Persatuan Pelajar Malaysia Yaman (PERMAYA) bagi sesi 2011-2012, di mana beliau berperanan dalam memberikan pandangan serta nasihat strategik kepada kepimpinan persatuan. * Timbalan Presiden Persatuan Pelajar Malaysia Yaman (PERMAYA) bagi sesi 2010-2011, di mana beliau memainkan peranan penting dalam menggerakkan aktiviti dan memperjuangkan kebajikan pelajar Malaysia di Yaman. * Pengerusi Lembaga Disiplin Persatuan Pelajar Malaysia Yaman (PERMAYA) bagi sesi 2010-2011, bertanggungjawab dalam memantau dan menegakkan peraturan serta etika dalam kalangan ahli persatuan. * Ahli Majlis Perwakilan Pelajar di Kolej JAIPUTRA bagi sesi 2005-2006, di mana beliau aktif dalam merancang dan melaksanakan pelbagai program pembangunan pelajar. * Ketua Pelajar di Sekolah Menengah Islam Al-Irsyad, Kuantan, Pahang pada tahun 2002, menunjukkan kepimpinan cemerlang sejak di bangku sekolah dengan memikul tanggungjawab dalam memimpin pelajar . == Pautan luar == * [https://www.sukriomar.com Mohamed Sukri Omar] di [[Jaringan Sejagat|Web]] * {{Facebook|ustazsukriomar}} * {{Instagram|ustazsukriomar}} * [https://t.me/ustazsukriomar Mohamed Sukri Omar] di [https://telegram.org/ Telegram] == Rujukan == {{Reflist}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Anggota Parti Islam Se-Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] {{Reflist}} {{Perikatan Nasional}} [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] lngc9g57dlxdtpzweg2hag0fagtoq1j 0 1043878 6810101 6806801 2026-03-27T06:10:15Z Stephan1000000 231656 59 6810101 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=Mac 2022}} {{Infobox animanga/Header | image = | caption = | ja_kanji = 呪術廻戦 | genre = {{ubl|[[Cereka pengembaraan|Pengembaraan]]<ref name="Viz-official">{{cite web|title=The Official Website for Jujutsu Kaisen|url=http://www.viz.com/jujutsu-kaisen|publisher=[[Viz Media]]|access-date=3 Oktober 2019|archive-date=3 Oktober 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191003223418/http://www.viz.com/jujutsu-kaisen|url-status=live|language=en}}</ref>|[[Fantasi gelap]]<ref name="3newmanga">{{cite web|last=Ressler|first=Karen|title=3 New Manga Launch in Shonen Jump in March|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2018-02-25/3-new-manga-launch-in-shonen-jump-in-march/.128190|website=[[Anime News Network]]|access-date=9 Disember 2018|date=25 Februari 2018|archive-date=25 Ogos 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825125414/http://www.animenewsnetwork.com/news/2018-02-25/3-new-manga-launch-in-shonen-jump-in-march/.128190|url-status=live|language=en}}</ref>|[[Cereka ghaib|Ghaib]]<ref name="Viz-official"/>}}<!-- Genres should be based on what reliable sources list them as and not on personal interpretations. Limit of the three most relevant genres in accordance with [[MOS:A&M]]. --> }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Gege Akutami]] | publisher = [[Shueisha]] | publisher_en = {{English manga publisher | NA = [[Viz Media]] }} | demographic = ''[[Manga shōnen|Shōnen]]'' | imprint = [[Jump Comics]] | magazine = [[Shōnen Jump Mingguan]] | magazine_en = {{English manga magazines | NA = [[Shonen Jump Mingguan (majalah Amerika)|Shonen Jump Mingguan]] }} | published = | first = 5 Mac 2018 | last = 30 September 2024 | volumes = 30 | volume_list = Senarai bab Jujutsu Kaisen }} {{Infobox animanga/Video | type = TV series | director = [[Sunghoo Park]] | producer = {{ubl|Hiroaki Matsutani|Makoto Kimura|Toshihiro Maeda|Yoshiaki Takagaki|Yuriha Murai}} | writer = [[Hiroshi Seko]] | music = {{ubl|[[Hiroaki Tsutsumi]]|Yoshimasa Terui|Alisa Okehazama}} | studio = [[MAPPA]] | licensee = {{ubl|[[Crunchyroll]]|(penstriman)|Viz Media|(video rumah)}} {{English anime licensee|[[Asia Selatan|SA]]/[[Asia Tenggara|SEA]]|[[Medialink]]}} | network = [[Japan News Network|JNN]] ([[MBS TV|MBS]], [[Tokyo Broadcasting System Television|TBS]]) | first = 3 Oktober 2020 | last = | episodes = 59 | episode_list = Senarai episod Jujutsu Kaisen }} {{Infobox animanga/Other | title = Prekuel | content = * ''[[Jujutsu Kaisen 0]]'' (2017) }} {{Infobox animanga/Footer}} {{Nihongo|'''''Jujutsu Kaisen'''''|呪術廻戦|Jujutsu Kaisen|lit. "Pertarungan Seni Mantera"|lead=yes}}<ref name=":0">呪術 ''jujutsu'' ialah pembacaan [[Mantera|jampi mantera]] dalam amalan [[onmyōdō]], lihat {{cite journal|last1=Faure|first1=Bernard R.|last2=Castiglioni|first2=Andrea|date=23 September 2022|title=Aspects of Medieval Japanese Religion|journal=Religions|volume=13|issue=10|page=905|doi=10.3390/rel13100894}}</ref> ialah siri [[manga]] Jepun yang ditulis dan diilustrasikan oleh [[Gege Akutami]] secara bersiri dalam ''[[Shōnen Jump Mingguan]]'' milik [[Shueisha]] sejak Mac 2018. Bab ''Jujutsu Kaisen'' dikumpul dan diterbitkan oleh Shueisha, dengan lapan belas jilid ''[[tankōbon]]'' dikeluarkan setakat Disember 2021. Kisah ini mengikuti pelajar sekolah menengah Yuji Itadori ketika dia menyertai sekolah dan pertubuhan pemantera rahsia untuk membunuh suatu sumpahan berkuasa bernama Ryomen Sukuna, yang menjadikan Yuji sebagai perumahnya. Manga ini ialah [[sekuel]] kepada karya ''Tōkyō Toritsu Jujutsu Kōtō Senmon Gakukyō'' juga dari Akutami yang disirikan dalam ''Jump GIGA'' milik Shueisha dari April hingga Julai 2017 sebelum dikumpulkan sejilid ''tankōbon'' sebagai ''[[Jujutsu Kaisen 0]]'' pada Disember 2018. Ia dilesenkan untuk edaran terjemahan bahasa Inggeris di Amerika Utara oleh [[Viz Media]], yang telah menerbitkan manga dalam cetakan sejak Disember 2019. Shueisha menerbitkan siri ini dalam bahasa Inggeris di platform dalam talian ''[[Manga Plus]]''. Dua novel berlatar anime ini nukilan Ballad Kitaguni masing-masing diterbitkan pada Mei 2019 dan Januari 2020. Sebuah adaptasi siri televisyen [[anime]] 24 episod oleh [[MAPPA]] disiarkan di [[MBS TV|MBS]] dari Oktober 2020 hingga Mac 2021. Anime ini dilesenkan oleh [[Crunchyroll]] untuk penstriman di luar Asia, yang menayangkan tayangan perdana alih suara bahasa Inggeris pada November 2020. [[Runut bunyi]] asli anime tersebut telah dikeluarkan pada April 2021. Musim kedua akan ditayangkan pada 2023. Sehingga Disember 2021, manga ''Jujutsu Kaisen'' mempunyai lebih 60 juta salinan dalam peredaran, termasuk novel yang berkaitan, [[Manga#Manga digital|versi digital]] dan ''Jujutsu Kaisen 0'', menjadikannya salah satu daripada [[Senarai jualan manga terlaris|siri manga terlaris sepanjang zaman]]. ==Plot== Yūji Itadori, seorang pemuda ditimpa kejadian hebat apabila suatu [[azimat|bahan peninggalan]] berupa sebatang [[jari]] reput dicuri rakan-rakan sekelabnya lalu menarik perhatian makhluk halus ganas menyerang mereka. Megumi Fushiguro, seorang {{nihongo|[[mantera|pemantera]]<!--berdasarkan corak kata "pesilat" dari "silat", "seni mantera" (呪術) terlalu panjang. Jikalau ada cadangan lain, kemukakan penjelasan dalam laman perbincangan.-->|呪術師|jujutsushi}}<ref name=":0" /> cuba menyelamatkan mereka bertiga, namun dilemahkan. Yūji dalam keadaan terdesak mahu menyelamatkan Megumi (dan rakan-rakan sekelabnya) serta ada rasa ingin tahu memakan jari ini lalu membangkitkan suatu roh jahat iaitu Ryomen Sukuna yang berjaya menghapuskan makhluk ini. Megumi dan gurunya, Satoru Gojō, yang maklum keadaan ini mengundang Yuji belajar sekolah mereka di [[Tokyo]] untuk mempelajari jurusan mereka sambil mereka mencari kesemua 20 jari berpuaka membolehkan mereka menumpaskan roh yang [[Kerasukan roh|merasuknya]]. ==Barisan watak== ;Watak manusia ;{{Nihongo|Yūji Itadori|虎杖 悠仁|4=Itadori Yūji}} :{{voiced by|[[Junya Enoki]]}}<ref name="animeann"/> :Seorang pelajar berumur 15 tahun dari [[Sendai]] yang atletik dan mempunyai bakat sukan hebat namun lebih suka bergaul dengan rakan "Kelab Okultis" (心靈現象研 ''Shinryōgenzōken'') agar berpeluang melawat datuknya yang nazak. Apabila dia diancam bahaya kerana suatu kecurian tangkal jari yang menarik perhatian makhluk berbahaya, dia memakan jari itu membangkitkan suatu roh berbahaya serta memberikannya kuasa puaka sendiri. Dia dibawa ke sekolah mantera untuk dibantu menguruskan keadaannya yang kini menyimpan kuasa puaka hebat. ;{{Nihongo|Megumi Fushiguro|伏黒 恵|4=Fushiguro Megumi}} :{{voiced by|[[Yuma Uchida]]}}<ref name="animeann"/> :Seorang pemantera anak didik Satoru Gojō di sekolah ilmu mantera Tokyo dengan kebolehan menghasilkan lembaga-lembaga [[bayang]] (式神, ''Shikigami''). Dia kasihan dengan nasib menimpa Yūji yang biasa terheret mendapat kuasa berbahaya tidak diingini sehingga memujuk Gojo melepaskan dia dari [[hukuman bunuh|dihukum bunuh]] (prosedur lazim mengeluarkan roh berbahaya merasuki manusia) buat seketika, malah dia bersahabat kuat dengan Yūji. ;{{Nihongo|Nobara Kugisaki|釘崎野 薔薇|4=Kugisaki Nobara}} :{{voiced by|[[Asami Setō]]}}<ref name="animeann"/> :Seorang pemantera asal dari pedalaman yang berpindah ke Tokyo mendapat didikan Gojō, dia bersenjatakan [[tukul]] yang memukul [[paku]] berkuasa. Dia berperwatakan berani mengacah serta bersahabat kuat dengan Yūji dan Megumi. ;{{Nihongo|Satoru Gojō|五条 悟|4=Gojō Satoru}} :{{voiced by|[[Yūichi Nakamura]]}}<ref>{{cite web|last=Crystalyn|first=Hodgkins|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-12-21/jujutsu-kaisen-anime-casts-yuichi-nakamura-as-satoru-gojo/.154648|title=Jujutsu Kaisen Anime Casts Yūichi Nakamura as Satoru Gojō|website=Anime News Network|date=21 Disember 2019|access-date=21 Disember 2019}}</ref> :Guru sekolah ilmu mantera yang bertanggungjawab mendidik Yūji, Megumi dan Nobara. Dia berkebolehan mengolah [[ruang]] sekeliling musuh. ;{{Nihongo|Maki Zen'in|禪院 真希|Zen'in Maki}} :{{voiced by|[[Mikako Komatsu]]}}<ref name="cast2">{{cite web|last=Loo|first=Egan|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-07-15/jujutsu-kaisen-anime-unveils-cast-designs-of-magic-tech-college-2nd-years/.161853|title=Jujutsu Kaisen Anime Unveils Cast, Designs of Magic Tech College's 2nd-Years|website=Anime News Network|date=15 Julai 2020|access-date=15 Julai 2020}}</ref> :Seorang pemantera setahun tua yang bergantung kepada cermin mata bantuan untuk melihat makhluk puaka dirasai. Perwatakannya yang tekal menarik hati Nobara berkawan dengannya. ;{{Nihongo|Toge Inumaki|狗巻 棘|Inumaki Toge}} :{{voiced by|[[Kōki Uchiyama]]}}<ref name="cast2"/> :Seorang pemantera setahun tua yang mempunyai kebolehan [[sumpahan|menyumpah]] langsung melalui percakapan; oleh itu dia tidak bercakap banyak melainkan menggunakan kod "ramuan [[sushi]]" ("salmon", "tuna", "[[Katsuobushi|okaka]]" dan sebagainya). ;{{Nihongo|Panda|パンダ}} :{{voiced by|[[Tomokazu Seki]]}}<ref name="cast2"/> :Suatu lembaga beroh mirip [[panda]] seumpama [[boneka]] dibuat pengetua sekolah mantera yang mampu berfikir untuk diri sendiri. ;{{Nihongo|Kento Nanami|七海 建人|Nanami Kento}} :{{voiced by|[[Kenjiro Tsuda]]}}<ref name="Tsuda"/> :Seorang pemantera yang pernah meninggalkan alam mantera sementara namun kembali bersemangat sebagai guru pendidik untuk melatih Yūji. ;{{Nihongo|Kiyotaka Ijichi|伊地知 潔高|Ijichi Kiyotaka}} :{{voiced by|[[Mitsuo Iwata]]}}<ref name="cast3">{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-18/jujutsu-kaisen-anime-adds-12-cast-members/.164129|title=Jujutsu Kaisen Anime Adds 12 Cast Members|website=Anime News Network|date=18 September 2020|access-date=18 September 2020}}</ref> :Seorang pegawai dalam sekolah yang bertanggungjawab terhadap menjaga keselamatan dunia luar dari urusan mantera puaka. ;{{Nihongo|Shoko Ieiri|家入 硝子|Ieiri Shoko}} :{{voiced by|[[Aya Endō]]}}<ref name="cast3"/> ;{{Nihongo|Masamichi Yaga|夜蛾 正道|Yaga Masamichi}} :{{voiced by|[[Takaya Kuroda]]}}<ref name="cast3"/> :Pengetua Sekolah Tinggi Seni Mantera Tokyo yang mengawasi urusan dan pendidikan Yūji ;Watak makhluk ghaib ;{{Nihongo|Ryōmen Sukuna|両面 宿儺||"Saka Dua Muka"}} :{{voiced by|[[Junichi Suwabe]]}}<ref name="newcast&staff"/> :Suatu lembaga bertangan empat yang merasuk badan Yūji dengan rancangan mahu mempergunakan jasadnya untuk membuat kemusnahan. ;{{Nihongo|Mahito|真人|Mahito}} :{{voiced by|[[Nobunaga Shimazaki]]}}<ref name="cast3"/> :Makhluk berupa manusia yang lahir daripada terkumpulnya rasa kebencian manusia. Dia berperwatakan sadisitik dan mempergunakan emosi manusia dimangsakan sesuka hatinya; malah roh-roh manusia juga menjadi bahan mainan yang membolehkan dia melenturkan mangsanya menjadi raksasa yang disuruh. ;{{Nihongo|Hanami|花御|Hanami}} :{{voiced by|[[Atsuko Tanaka (pelakon suara)|Atsuko Tanaka]]}}<ref name="cast3"/> :Makhluk yang lahir daripada ketakutan manusia terhadap hutan, di mana dia mempercauyai manusia mesti dihapuskan untuk menghentikan kerakusan mereka memusnahkan Bumi. ;{{Nihongo|Jogo|漏瑚|Jōgo}} :{{voiced by|[[Shigeru Chiba]]<ref name="cast3"/>|[[Michael Sorich]]}} :Makhluk [[siklops|bermata satu]] lahir dari ketakutan manusia terhadap bumi. Kepalanya mirip [[gunung berapi]] yang mampu melepaskan letupan api yang memusnahkan. ==Pengeluaran== Pada tahun 2017, [[Gege Akutami]] menerbitkan ''Tokyo Metropolitan Curse Technical School'', sebuah siri 4 bab yang berjalan dalam ''Jump GIGA'' dari 28 April hingga 28 Julai.<ref name="giga1">{{cite web|script-title=ja:ジャンプGIGA 2017 vol.1|url=http://www.shonenjump.com/j/jumpgiga/index.html|publisher=[[Shueisha]]|access-date=September 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501073613/http://www.shonenjump.com/j/jumpgiga/index.html|archive-date=May 1, 2017|language=ja}}</ref><ref name="giga4">{{cite web|script-title=ja:ジャンプGIGA 2017 vol.4|url=http://www.shonenjump.com/j/jumpgiga/index.html|publisher=[[Shueisha]]|access-date=September 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825092501/http://www.shonenjump.com/j/jumpgiga/index.html|archive-date=August 25, 2017|language=ja|url-status=live}}</ref> Siri ini akan berfungsi kemudian sebagai prekuel kepada ''Jujutsu Kaisen'', yang secara retroaktifnya diletakkan tajuk sebagai ''[[Jujutsu Kaisen 0]]''.<ref name="vol0">{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦 0 東京都立呪術高等専門学校|url=https://books.shueisha.co.jp/items/contents.html?isbn=978-4-08-881672-2|publisher=[[Shueisha]]|access-date=December 9, 2018|language=Japanese|archive-url=https://archive.today/20201022202745/https://books.shueisha.co.jp/items/contents.html?isbn=978-4-08-881672-2|archive-date=October 22, 2020|url-status=live}}</ref> ''Jujutsu Kaisen'' membuat penampilan pertama dalam ''Shonen Jump Mingguan'' pada 5 Mac 2018.<ref name="14thissue"/> Akutami menyatakan bahawa ''[[Neon Genesis Evangelion]]'' mempengaruhi aspek mitologi siri ini,<ref name="LeFigaro">{{cite web|last=Martigan|first=Val|title=Gege Akutami: "Pour le héros de mon manga, je me suis inspiré de mon frère"|url=https://www.lefigaro.fr/bd/gege-akutami-pour-le-heros-de-mon-manga-je-me-suis-inspire-de-mon-frere-20201007|website=[[Le Figaro Magazine]]|access-date=October 22, 2020|archive-url=https://archive.today/20201022041523/https://www.lefigaro.fr/bd/gege-akutami-pour-le-heros-de-mon-manga-je-me-suis-inspire-de-mon-frere-20201007|archive-date=October 22, 2020|language=fr|date=October 7, 2020|url-status=live}}</ref> dan turut dipengaruhi oleh [[filem seram]] dan [[Rakaman yang ditemui (teknik filem)|rakaman yang ditemui]].<ref name="japan-digest"/> Akutami adalah peminat [[Yoshihiro Togashi]], penulis ''[[YuYu Hakusho]]'' dan ''[[Hunter × Hunter]]'',<ref name="japan-digest">{{cite web|last=Okishima|first=Kei|title=Jujutsu Kaisen: Im Interview mit Mangaka Akutami Gege|url=https://www.japandigest.de/moderne-kultur/subkultur/manga-anime/jujutsu-kaisen/|website=Japan Digest|publisher=Doitsu News Digest|access-date=October 22, 2020|archive-url=https://archive.today/20201022055932/https://www.japandigest.de/moderne-kultur/subkultur/manga-anime/jujutsu-kaisen/|archive-date=October 22, 2020|language=de|date=July 8, 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Jujutsu Kaisen vient faire Jump'er notre catalogue !|url=http://www.ki-oon.com/news/488-jujutsu-kaisen-vient-faire-jump-er-notre-catalogue.html|publisher=[[Ki-oon]]|access-date=October 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204175856/http://www.ki-oon.com/news/488-jujutsu-kaisen-vient-faire-jump-er-notre-catalogue.html|archive-date=December 4, 2019|language=fr|date=June 28, 2019|url-status=live}}</ref> menyatakan hasrat untuk mempunyai gaya seni sedekat mungkin dengannya.<ref name="LeFigaro"/> Penulis juga peminat [[Tite Kubo]], pengarang ''[[Bleach]]'', dan membincangkan dalam temu bual dengannya persamaan antara karya mereka.<ref>{{cite web|last=Morrissy|first=Kim|title=Bleach, Jujutsu Kaisen Creators Draw Each Other's Characters in Upcoming Fan Book|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-02-02/bleach-jujutsu-kaisen-creators-draw-each-other-characters-in-upcoming-fan-book/.169064|website=[[Anime News Network]]|access-date=February 2, 2021|date=February 2, 2021|archive-date=February 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202234510/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-02-02/bleach-jujutsu-kaisen-creators-draw-each-other-characters-in-upcoming-fan-book/.169064|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦：“ほぼ新情報”の公式ファンブック 芥見下々全力回答のQ＆A 「BLEACH」久保帯人の対談も|url=https://mantan-web.jp/article/20210301dog00m200070000c.html|website=Mantan Web|access-date=March 4, 2021|archive-url=https://archive.today/20210304095842/https://mantan-web.jp/article/20210301dog00m200070000c.html|archive-date=March 4, 2021|language=ja|date=March 2, 2021|url-status=live}}</ref> Mangaka lain yang mempengaruhi Akutami termasuk [[Masashi Kishimoto]] (''[[Naruto]]'') dan [[Yusuke Murata]] (pelukis ''[[Eyeshield 21]]'' dan ''[[One-Punch Man]]'').<ref name="LeFigaro"/> [[Sistem sihir]] ''Jujutsu Kaisen'' sebahagian besarnya berdasarkan ''Hunter × Hunter'', yang pertarungannya, dalam kata-kata Akutami, "menolak hujah emosi". Walau bagaimanapun, seperti Daisuke Ashihara, pengarang ''[[World Trigger]]'', yang sistem sihirnya juga serupa dengan siri Togashi, Akutami cuba mencari dan mengembangkan gaya sendiri.<ref name="japan-digest"/> Pada Oktober 2020, Akutami menyatakan bahawa penamat dan peringkat utama cerita itu dirancang, tetapi laluan antara kedua-duanya kekal "agak bebas".<ref name="LeFigaro"/> Pada Februari 2021, Akutami menyatakan bahawa siri itu mungkin akan tamat dalam masa dua tahun, namun mengisytiharkan tidak yakin dengan kenyataan itu. Akutami tahu bagaimana kisah Megumi Fushiguro akan berakhir, tetapi bukan untuk Sukuna.<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Gege Akutami 'Probably' Plans to End Jujutsu Kaisen Manga Within 2 Years|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-03-14/gege-akutami-probably-plans-to-end-jujutsu-kaisen-manga-within-2-years/.170594|website=[[Anime News Network]]|access-date=March 14, 2021|date=March 14, 2021|archive-date=March 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314200018/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-03-14/gege-akutami-probably-plans-to-end-jujutsu-kaisen-manga-within-2-years/.170594|url-status=live|language=en}}</ref> Pada 9 Jun 2021, ia diumumkan bahawa manga ini akan berehat kerana masalah kesihatan pengarang,<ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Jujutsu Kaisen Manga Goes on Hiatus Due to Author's Poor Health|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-06-09/jujutsu-kaisen-manga-goes-on-hiatus-due-to-author-poor-health/.173776|website=[[Anime News Network]]|access-date=June 10, 2021|date=June 9, 2021|archive-date=June 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610022521/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-06-09/jujutsu-kaisen-manga-goes-on-hiatus-due-to-author-poor-health/.173776|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:「呪術廻戦」がしばらく休載に、芥見下々「ご心配には及びません」|url=https://natalie.mu/comic/news/431865|website=[[Natalie (laman web)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|access-date=June 10, 2021|language=ja|date=June 10, 2021|archive-date=June 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610021232/https://natalie.mu/comic/news/431865|url-status=live}}</ref> dan manga tersebut menyambung semula penerbitan pada 2 Ogos tahun yang sama.<ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Jujutsu Kaisen Manga to Resume on August 2 After Hiatus for Health Reasons|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-07-15/jujutsu-kaisen-manga-to-resume-on-august-2-after-hiatus-for-health-reasons/.175180|website=[[Anime News Network]]|access-date=July 16, 2021|date=July 15, 2021|archive-date=July 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716031243/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-07-15/jujutsu-kaisen-manga-to-resume-on-august-2-after-hiatus-for-health-reasons/.175180|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦、今号のジャンプで連載再開！ヒロアカ人気投票や約ネバコンビの読切も|url=https://natalie.mu/comic/news/439191|website=[[Natalie (laman web)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|access-date=August 2, 2021|language=ja|date=August 2, 2021|archive-date=August 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210802024708/https://natalie.mu/comic/news/439191|url-status=live}}</ref> ==Penerbitan== ''Jujutsu Kaisen'' ditulis dan diilustrasikan oleh [[Gege Akutami]]. Siri ini bermula di majalah ''[[Shōnen Jump Mingguan]]'' milik [[Shueisha]] pada 5 Mac 2018.<ref name="3newmanga"/><ref name="14thissue">{{cite web|script-title=ja:ジャンプ50周年記念した新連載、第1弾は新鋭が描くダークファンタジー|url=http://natalie.mu/comic/news/272211|website=[[Natalie (laman web)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|language=ja|date=5 Mac 2018|access-date=1 Ogos 2019|archive-date=21 Julai 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721161257/https://natalie.mu/comic/news/272211|url-status=live}}</ref> Bab-babnya dikumpul dan diterbitkan oleh Shueisha ke dalam jilid ''[[tankōbon]]'' individu. Jilid pertama diterbitkan pada 4 Julai 2018.<ref name="vol1">{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦 1|url=http://books.shueisha.co.jp/items/contents.html?isbn=978-4-08-881516-9|publisher=[[Shueisha]]|access-date=9 Disember 2018|language=ja|archive-url=https://archive.today/20201022202926/http://books.shueisha.co.jp/items/contents.html?isbn=978-4-08-881516-9|archive-date=22 Oktober 2020|url-status=live}}</ref> Setakat 24 Disember 2021, lapan belas jilid telah dikeluarkan.<ref name="vol18">{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦 18|url=http://books.shueisha.co.jp/items/contents.html?isbn=978-4-08-882848-0|publisher=[[Shueisha]]|access-date=20 November 2021|language=ja|archive-url=https://archive.today/20211224152046/https://books.shueisha.co.jp/items/contents.html?isbn=978-4-08-882848-0|archive-date=24 Disember 2021|url-status=live}}</ref> Shueisha mula menerbitkan simultan siri ini dalam bahasa Inggeris di aplikasi dan tapak web ''[[Manga Plus]]'' pada Januari 2019.<ref>{{cite web|last=Morrissy|first=Kim|title=Everything You Need to Know about MANGA Plus by Shueisha|url=http://www.animenewsnetwork.com/feature/2019-01-27/everything-you-need-to-know-about-manga-plus-by-shueisha/.142401|website=[[Anime News Network]]|access-date=1 Ogos 2019|date=27 Januari 2019|archive-date=6 Ogos 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190806080607/https://www.animenewsnetwork.com/feature/2019-01-27/everything-you-need-to-know-about-manga-plus-by-shueisha/.142401|url-status=live}}</ref> [[Viz Media]] menerbitkan tiga bab pertama untuk inisiatif "Jump Start"nya.<ref>{{cite web|last=Ressler|first=Karen|title=Viz's Shonen Jump to Preview Jujutsu Kaisen Manga|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2018-02-26/viz-shonen-jump-to-preview-jujutsu-kaisen-manga/.128284|website=[[Anime News Network]]|access-date=9 Disember 2018|date=26 Februari 2018|archive-date=9 Disember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209124237/https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-02-26/viz-shonen-jump-to-preview-jujutsu-kaisen-manga/.128284|url-status=live|language=en}}</ref> Pada Mac 2019, Viz Media mengumumkan keluaran cetakan siri ini di Amerika Utara.<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Viz Media Adds A Tropical Fish Yearns for Snow Manga, Announces Rerelease of Kazuo Umezu's The Drifting Classroom Manga|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-03-16/viz-media-adds-a-tropical-fish-yearns-for-snow-manga-announces-rerelease-of-kazuo-umezu-the-drifting-classroom-manga/.144644|website=[[Anime News Network]]|access-date=1 Ogos 2019|date=16 Mac 2019|archive-date=1 Ogos 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801212855/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-03-16/viz-media-adds-a-tropical-fish-yearns-for-snow-manga-announces-rerelease-of-kazuo-umezu-the-drifting-classroom-manga/.144644|url-status=live|language=en}}</ref> Jilid pertama diterbitkan pada 3 Disember 2019.<ref name="vizvol1">{{cite web|title=Jujutsu Kaisen, Vol. 1|url=http://www.viz.com/read/manga/jujutsu-kaisen-volume-1/product/6116|publisher=[[Viz Media]]|access-date=14 November 2019|archive-date=28 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191128014236/https://www.viz.com/read/manga/jujutsu-kaisen-volume-1/product/6116|url-status=live|language=en}}</ref> Setakat 5 Oktober 2021, dua belas jilid telah dikeluarkan.<ref>{{cite web|title=Jujutsu Kaisen, Vol. 12|url=https://www.viz.com/read/manga/jujutsu-kaisen-volume-12/product/6815|publisher=[[Viz Media]]|access-date=15 Oktober 2021|archive-date=24 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024173437/https://www.viz.com/read/manga/jujutsu-kaisen-volume-12/product/6815|url-status=live|language=en}}</ref> ==Media berkaitan== ===Novel=== Dua novel yang ditulis oleh Ballad Kitaguni telah dikeluarkan di bawah cetakan [[Jump (baris majalah)#Jump J-Books|Jump J-Books]]. Yang pertama, bertajuk {{nihongo foot|''Jujutsu Kaisen: Iku Natsu to Kaeru Aki'',|呪術廻戦　逝く夏と還る秋||"Jujutsu Kaisen: Musim Panas yang Pergi dan Musim Luruh yang Kembali"|(terjemahan Bahasa Melayu rasmi yang dikeluarkan oleh [[Kadokawa Gempak Starz]] ialah ''Jujutsu Kaisen: Abu Musim Panas, Debu Musim Salju'')|group=Jp.}} telah dikeluarkan pada 1 Mei 2019.<ref>{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦 逝く夏と還る秋|url=http://j-books.shueisha.co.jp/books/jujutsukaisen_ikunatsu.html|website=JUMP j BOOKS|publisher=[[Shueisha]]|access-date=November 26, 2019|language=ja|archive-date=May 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524042544/https://j-books.shueisha.co.jp/books/jujutsukaisen_ikunatsu.html|url-status=live}}</ref> Novel kedua, bertajuk {{nihongo foot|''Jujutsu Kaisen: Yoake no Ibara Michi'',|呪術廻戦　夜明けのいばら道||"Jujutsu Kaisen: Jalan Berduri Subuh"|(terjemahan Bahasa Melayu rasmi yang dikeluarkan oleh [[Kadokawa Gempak Starz]] ialah ''Jujutsu Kaisen: Jejak Berduri di Kala Fajar'')|group=Jp.}} telah dikeluarkan pada 4 Januari 2020.<ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Jujutsu Kaisen Manga Gets 2nd Novel in January|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-11-17/jujutsu-kaisen-manga-gets-2nd-novel-in-january/.153337|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 26, 2019|date=November 17, 2019|archive-date=November 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117220212/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-11-17/jujutsu-kaisen-manga-gets-2nd-novel-in-january/.153337|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦 夜明けのいばら道|url=https://j-books.shueisha.co.jp/books/jujutsukaisen_yoakeno.html|website=JUMP j BOOKS|publisher=[[Shueisha]]|access-date=October 31, 2020|language=ja|archive-date=November 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101011407/https://j-books.shueisha.co.jp/books/jujutsukaisen_yoakeno.html|url-status=live}}</ref> Pada Februari 2022, [[Viz Media]] mengumumkan bahawa mereka melesenkan novel tersebut untuk penerbitan bahasa Inggeris.<ref>{{cite web|title=Viz Announces Fall 2022 Book Releases Including Mission: Yozakura Family, Thus Spoke Rohan Kishibe Manga, Jujutsu Kaisen Novels|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-02-14/viz-announces-fall-2022-book-releases-including-mission-yozakura-family-thus-spoke-rohan-kishibe-/.182623|website=[[Anime News Network]]|last=Mateo|first=Alex|date=February 14, 2022|access-date=February 14, 2022|language=en}}</ref> ===Anime=== Sebuah adaptasi siri televisyen [[anime]] telah diumumkan oleh ''Shōnen Jump Mingguan'' pada November 2019.<ref name="animeann">{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Jujutsu Kaisen Manga Gets TV Anime|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-11-24/jujutsu-kaisen-manga-gets-tv-anime/.153511|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 24, 2019|date=November 24, 2019|archive-date=June 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614123507/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-11-24/jujutsu-kaisen-manga-gets-tv-anime/.153511|url-status=live|language=en}}</ref> Pengarang manga, Gege Akutami, dan pelakon utama muncul di [[Jump Festa|Jump Festa '20]] pada 22 Disember 2019.<ref>{{cite web|last=Harding|first=Daryl|title=New Jujutsu Kaisen TV Anime Key Visual is Finger Licking Fun!|url=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2019/12/20/new-jujutsu-kaisen-tv-anime-key-visual-is-finger-licking-fun|website=[[Crunchyroll]]|access-date=May 18, 2020|date=December 21, 2019|archive-date=June 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627182226/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2019/12/20/new-jujutsu-kaisen-tv-anime-key-visual-is-finger-licking-fun|url-status=live|language=en}}</ref> Siri ini diterbitkan oleh [[MAPPA]] dan diarahkan oleh [[Sunghoo Park]]. [[Hiroshi Seko]] bertanggungjawab ke atas skrip, Tadashi Hiramatsu mereka watak.<ref name="newcast&staff"/> Walaupun anime itu mempunyai debut penstriman lanjutan di [[YouTube]] dan [[Twitter]] pada 19 September 2020,<ref name="Advanced debut">{{cite tweet|number=1307251437139705856|user=animejujutsu|script-title=ja:この後、18時35分よりTVアニメ『#呪術廻戦』第1話の先行配信パート始まります！こちらは特番内での視聴のみとなりますのでご注意ください！|author=『呪術廻戦』アニメ公式|date=September 19, 2020|access-date=September 20, 2020|language=ja}}</ref> ia secara rasmi disiarkan di [[MBS TV|MBS]] dan blok [[Animeism|Super Animeism]] [[Tokyo Broadcasting System Television|TBS]] dari 3 Oktober 2020 hingga 27 Mac 2021.<ref name="Tsuda">{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Jujutsu Kaisen Anime's 2nd Video Unveils More Cast|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-04/jujutsu-kaisen-anime-2nd-video-unveils-more-cast/.163678|website=[[Anime News Network]]|access-date=September 4, 2020|date=September 4, 2020|archive-date=October 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004181405/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-04/jujutsu-kaisen-anime-2nd-video-unveils-more-cast/.163678|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:アニメ「呪術廻戦」10月放送開始！両面宿儺役に諏訪部順一、制作はMAPPA|url=https://natalie.mu/comic/news/379719|website=[[Natalie (laman web)|Natalie]]|access-date=May 20, 2020|language=ja|date=May 20, 2020|archive-date=February 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225004328/https://natalie.mu/comic/news/379719|url-status=live}}</ref><ref name="newcast&staff">{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Jujutsu Kaisen Anime's Video Reveals New Cast, Staff, October Premiere|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-05-19/jujutsu-kaisen-anime-video-reveals-new-cast-staff-october-premiere/.159727|website=[[Anime News Network]]|access-date=May 20, 2020|date=May 20, 2020|archive-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529180425/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-05-19/jujutsu-kaisen-anime-video-reveals-new-cast-staff-october-premiere/.159727|url-status=live|language=en}}</ref>{{efn|MBS menyenaraikan tarikh siaran untuk siri ini pada hari Jumaat jam 25:25, yakni hari Sabtu jam 1:25 pagi [[Waktu Piawai Jepun]].<ref name="Tsuda"/>}} Siri ini berjalan selama 24 episod.<ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Jujutsu Kaisen Anime to Run for 24 Episodes|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-10-03/jujutsu-kaisen-anime-to-run-for-24-episodes/.164836|website=[[Anime News Network]]|access-date=October 3, 2020|date=October 3, 2020|archive-date=January 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114020613/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-10-03/jujutsu-kaisen-anime-to-run-for-24-episodes/.164836|url-status=live|language=en}}</ref> Dari episod 3 dan seterusnya, siri ini termasuk episod pendek anime pasca kredit bertajuk {{nihongo foot|"Juju Sanpo",|呪術さんぽ||{{lit.}} "Jalan-jalan Jujutsu"|group=Jp.}} yang memberi tumpuan kepada kehidupan harian watak-watak.<ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Jujutsu Kaisen Gets Post-Credits Mini Anime|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-10-19/jujutsu-kaisen-gets-post-credits-mini-anime/.165353|website=[[Anime News Network]]|access-date=October 19, 2020|date=October 19, 2020|archive-date=October 20, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020185834/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-10-19/jujutsu-kaisen-gets-post-credits-mini-anime/.165353|url-status=live|language=en}}</ref> Pada 12 Februari 2022, musim kedua telah diumumkan dan akan ditayangkan pada tahun 2023.<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Jujutsu Kaisen Anime Gets 2nd Season in 2023|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2022-02-12/jujutsu-kaisen-anime-gets-2nd-season-in-2023/.182548|website=Anime News Network|access-date=February 12, 2022|date=February 12, 2022|language=en}}</ref> Anime ini dilesenkan oleh [[Crunchyroll]] untuk penstriman di luar Asia.<ref>{{cite web|last=Sherman|first=Jennifer|title=Crunchyroll to Stream Jujutsu Kaisen in October|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-08-12/crunchyroll-to-stream-jujutsu-kaisen-in-october/.162864|website=[[Anime News Network]]|access-date=August 12, 2020|date=August 12, 2020|archive-date=August 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200816184058/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-08-12/crunchyroll-to-stream-jujutsu-kaisen-in-october/.162864|url-status=live|language=en}}</ref> Crunchyroll telah mengeluarkan alih suara penstriman untuk siri dalam bahasa-bahasa Inggeris, Sepanyol, Portugis, Perancis dan Jerman yang ditayangkan pada 20 November 2020,<ref name="dub">{{cite web|last=Cardine|first=Kyle|title=Crunchyroll Announces JUJUTSU KAISEN, Noblesse, and More Fall 2020 Season Dubs!|url=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/11/11/crunchyroll-announces-jujutsu-kaisen-noblesse-and-more-fall-2020-season-dubs|website=[[Crunchyroll]]|access-date=November 11, 2020|date=November 11, 2020|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112191654/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/11/11/crunchyroll-announces-jujutsu-kaisen-noblesse-and-more-fall-2020-season-dubs|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Crunchyroll Announces English Dubs, Casts for Jujutsu Kaisen, I'm Standing on a Million Lives, TONIKAWA, Noblesse Anime|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-11-11/crunchyroll-announces-english-dubs-casts-for-jujutsu-kaisen-im-standing-on-a-million-lives-tonikawa-noblesse-anime/.166242|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 11, 2020|date=November 11, 2020|archive-date=November 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111220231/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-11-11/crunchyroll-announces-english-dubs-casts-for-jujutsu-kaisen-im-standing-on-a-million-lives-tonikawa-noblesse-anime/.166242|url-status=live|language=en}}</ref> dengan alih suara bahasa Inggeris turut ditayangkan di [[HBO Max]] pada 4 Disember 2020.<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=HBO Max to Stream English Dub for Jujutsu Kaisen Anime|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-11-27/hbo-max-to-stream-english-dub-for-jujutsu-kaisen-anime/.166775|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 27, 2020|date=November 27, 2020|archive-date=November 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201127103537/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-11-27/hbo-max-to-stream-english-dub-for-jujutsu-kaisen-anime/.166775|url-status=live|language=en}}</ref> [[Viz Media]] akan mengeluarkan siri ini pada [[video rumah]].<ref>{{cite web|title=Crunchyroll and VIZ Media to Bring BURN THE WITCH, Tower of God, JUJUTSU KAISEN, and More to Home Video|url=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/03/30/crunchyroll-and-viz-media-to-bring-burn-the-witch-tower-of-god-jujutsu-kaisen-and-more-to-home-video|website=Crunchyroll News|date=March 30, 2021|access-date=March 30, 2021|archive-date=March 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330162452/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/03/30/crunchyroll-and-viz-media-to-bring-burn-the-witch-tower-of-god-jujutsu-kaisen-and-more-to-home-video|url-status=live|language=en}}</ref> Di Asia Tenggara dan Asia Selatan, [[Medialink]] melesenkan siri ini dan menstrimkannya di [[iQIYI]].<ref>{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-28/ani-one-asia-streams-jujutsu-kaisen-anime/.164568|title=Ani-One Asia Streams Jujutsu Kaisen Anime|first=Rafael Antonio|last=Pineda|website=[[Anime News Network]]|date=September 28, 2020|access-date=September 30, 2020|archive-date=October 20, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020035854/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-09-28/ani-one-asia-streams-jujutsu-kaisen-anime/.164568|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-10-12/iqiyi-adds-4-fall-anime-for-southeast-asia/.165108|title=iQiyi Adds 4 Fall Anime for Southeast Asia|first=Rafael Antonio|last=Pineda|website=[[Anime News Network]]|date=October 12, 2020|access-date=October 12, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110032823/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-10-12/iqiyi-adds-4-fall-anime-for-southeast-asia/.165108|url-status=live|language=en}}</ref> Syarikat tersebut juga mengeluarkan siri ini di [[Netflix]] di Asia Tenggara, India, Hong Kong dan Taiwan pada 3 Jun 2021.<ref>{{cite web|last=Hazra|first=Adriana|title=Netflix India Adds Jujutsu Kaisen Anime on June 3|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-08/netflix-india-adds-jujutsu-kaisen-anime-on-june-3/.172547|website=[[Anime News Network]]|access-date=May 8, 2021|date=May 8, 2021|archive-date=May 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508124119/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-08/netflix-india-adds-jujutsu-kaisen-anime-on-june-3/.172547|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Tan|first=Bryan|title=7 things to know about horror-fantasy shounen anime Jujutsu Kaisen|url=https://sg.style.yahoo.com/horror-fantasy-shounen-anime-jujutsu-kaisen-110750906.html|website=[[Yahoo!|Yahoo! Lifestyle]]|access-date=June 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610075837/https://sg.style.yahoo.com/horror-fantasy-shounen-anime-jujutsu-kaisen-110750906.html|archive-date=June 10, 2021|url-status=live|language=en}}</ref> ===Muzik=== [[Runut bunyi]] asli siri anime ''Jujutsu Kaisen'' digubah oleh [[Hiroaki Tsutsumi]], Yoshimasa Terui dan Alisa Okehazama.<ref name="newcast&staff"/> Tema pembukaan pertama siri ini ialah "[[:ja:廻廻奇譚|Kaikai Kitan]]" dipersembahkan oleh [[Eve (penyanyi Jepun)|Eve]], manakala tema penutup pertama ialah "Lost in Paradise feat. AKLO" yang dipersembahkan oleh [[ALI (kugiran)|ALI]].<ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=Eve, Ali Perform Theme Songs for Jujutsu Kaisen Anime|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-08-10/eve-ali-perform-theme-songs-for-jujutsu-kaisen-anime/.162719|website=[[Anime News Network]]|access-date=August 10, 2020|date=August 10, 2020|archive-date=August 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817022742/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-08-10/eve-ali-perform-theme-songs-for-jujutsu-kaisen-anime/.162719|url-status=live|language=en}}</ref> Tema pembukaan kedua ialah "[[Vivid Vice]]", dipersembahkan oleh [[Who-ya Extended]], manakala tema penutup kedua ialah "{{ill|Give it back (lagu Cö Shu Nie)|lt=give it back|ja|give it back}}", dipersembahkan oleh [[Cö Shu Nie]].<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Who-ya Extended, Cö shu Nie Perform New Themes for Jujutsu Kaisen Anime|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-13/who-ya-extended-co-shu-nie-perform-new-themes-for-jujutsu-kaisen-anime/.167384|website=[[Anime News Network]]|access-date=December 13, 2020|date=December 13, 2020|archive-date=December 13, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201213151545/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-13/who-ya-extended-co-shu-nie-perform-new-themes-for-jujutsu-kaisen-anime/.167384|url-status=live|language=en}}</ref> Runut bunyi asli dikeluarkan pada set 2-CD pada 21 April 2021.<ref>{{cite web|script-title=ja:アニメ「呪術廻戦」サントラに劇伴60曲収録、ジャケに虎杖と宿儺の顔|url=https://natalie.mu/music/news/418336|website=[[Natalie (laman web)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|access-date=March 1, 2021|language=ja|date=March 1, 2021|archive-date=March 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301165623/https://natalie.mu/music/news/418336|url-status=live}}</ref> [[Anime Limited]] mengeluarkan runut bunyi secara digital di Amerika Utara, Eropah dan Oceania pada 21 April 2021,<ref>{{cite web|url=https://blog.alltheanime.com/jujutsu-kaisens-original-soundtrack-being-released-simultaneously-with-japan-digitally/|title=JUJUTSU KAISEN'S ORIGINAL SOUNDTRACK BEING RELEASED SIMULTANEOUSLY WITH JAPAN DIGITALLY|date=April 14, 2021|publisher=[[Anime Limited]]|access-date=April 15, 2021|archive-date=April 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415064109/https://blog.alltheanime.com/jujutsu-kaisens-original-soundtrack-being-released-simultaneously-with-japan-digitally/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Anime Limited to Release Jujutsu Kaisen Anime's Soundtrack Digitally, Physically on Vinyl, CD|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-04-14/anime-limited-to-release-jujutsu-kaisen-anime-soundtrack-digitally-physically-on-vinyl-cd/.171727|website=[[Anime News Network]]|access-date=April 15, 2021|date=April 14, 2021|archive-date=April 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414194655/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-04-14/anime-limited-to-release-jujutsu-kaisen-anime-soundtrack-digitally-physically-on-vinyl-cd/.171727|url-status=live|language=en}}</ref> dan ia ditetapkan untuk dikeluarkan pada CD dan vinil pada 31 Januari 2022.<ref>{{cite web|title=JUJUTSU KAISEN - Vinyl Deluxe Edition|url=https://www.alltheanime.com/products/jujutsu-kaisen-vinyl-deluxe-edition|website=[[Anime Limited|All the Anime]]|access-date=October 7, 2021|archive-date=October 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211007032342/https://www.alltheanime.com/products/jujutsu-kaisen-vinyl-deluxe-edition|url-status=live|language=en}}</ref> ===Permainan video=== Pada Jun 2021, [[permainan video berperanan|RPG]] [[percuma untuk dimainkan|main percuma]] yang dibangunkan oleh Sumzap untuk telefon pintar telah diumumkan.<ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Jujutsu Kaisen Series Gets Mobile RPG|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-06-13/jujutsu-kaisen-series-gets-mobile-rpg/.173785|website=Anime News Network|access-date=June 13, 2021|date=June 13, 2021|archive-date=June 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613172125/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-06-13/jujutsu-kaisen-series-gets-mobile-rpg/.173785|url-status=live|language=en}}</ref> Sebuah kerjasama dengan ''[[PlayerUnknown's Battlegrounds]]'' (''PUBG: Battlegrounds'') telah diumumkan pada Ogos 2021. Kerjasama itu akan tersedia di seluruh dunia kecuali di Jepun dan Tanah Besar China.<ref>{{cite web|last=Morrissy|first=Kim|title=Jujutsu Kaisen Is Coming to PUBG Mobile|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-09-02/jujutsu-kaisen-is-coming-to-pubg-mobile/.176931|website=[[Anime News Network]]|access-date=September 2, 2021|date=September 2, 2021|archive-date=September 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902181524/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-09-02/jujutsu-kaisen-is-coming-to-pubg-mobile/.176931|url-status=live|language=en}}</ref> ===Media lain=== Sebuah buku peminat, bertajuk {{nihongo foot|''Jujutsu Kaisen Official Fanbook'',|呪術廻戦 公式ファンブック|Jujutsu Kaisen Kōshiki Fanbukku|group=Jp.}} yang memaparkan maklumat eksklusif tentang siri ini, profil watak, ulasan pengarang, temu bual dan dialog khas antara Akutami dan pengarang ''[[Bleach]]'' [[Tite Kubo]], telah diterbitkan oleh Shueisha pada 4 Mac 2021.<ref>{{cite web|script-title=ja:呪術廻戦 公式ファンブック|url=https://www.s-manga.net/items/contents.html?isbn=978-4-08-882636-3|publisher=[[Shueisha]]|access-date=March 4, 2021|language=ja|archive-date=January 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119192059/https://www.s-manga.net/items/contents.html?isbn=978-4-08-882636-3|url-status=live}}</ref> ==Penerimaan== ===Manga=== ''Jujutsu Kaisen'' menduduki tempat ke-6 pada [[Anugerah Manga Seterusnya]] ke-5 dalam kategori Cetakan pada tahun 2018.<ref>{{cite web|last=Loveridge|first=Lynzee|title=Raise wa Tanin ga Ii, Senpai ga Uzai Kōhai no Hanashi Take Top Prizes at Tsugi ni Kuru Manga Awards|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2018-08-23/raise-wa-tanin-ga-ii-senpai-ga-uzai-kohai-no-hanashi-take-top-prizes-at-tsugi-ni-kuru-manga-awards/.135835|website=[[Anime News Network]]|access-date=January 8, 2021|date=August 23, 2018|archive-date=May 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510215120/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2018-08-23/raise-wa-tanin-ga-ii-senpai-ga-uzai-kohai-no-hanashi-take-top-prizes-at-tsugi-ni-kuru-manga-awards/.135835|url-status=live|language=en}}</ref> Siri ini menduduki tempat pertama dalam "Komik Disyorkan Pekerja Kedai Buku Seluruh Negara" oleh laman web Kelab Honya pada 2019.<ref>{{cite web|last=Ressler|first=Karen|title=Japan's Bookstore Employees Rank Top Manga of 2018|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-02-04/japan-bookstore-employees-rank-top-manga-of-2018/.142998|website=[[Anime News Network]]|access-date=May 19, 2020|date=February 4, 2019|archive-date=May 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200511022204/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-02-04/japan-bookstore-employees-rank-top-manga-of-2018/.142998|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|script-title=ja:全国書店員が選んだおすすめマンガ2019、1位は芥見下々「呪術廻戦」|url=https://natalie.mu/comic/news/318339|website=[[Natalie (laman web)|Natalie]]|publisher=Natasha, Inc.|access-date=April 25, 2021|language=ja|date=February 1, 2019|archive-date=November 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108015623/https://natalie.mu/comic/news/318339|url-status=live}}</ref> Ia memenangi Anugerah Komik [[Kelab Kemudahan Budaya|Tsutaya]] tahunan ke-3 pada tahun 2019.<ref>{{cite web|script-title=ja:みんなが選ぶTSUTAYAコミック大賞2019 結果発表！|url=https://tsutaya.tsite.jp/feature/book/campaign/comic-awards/2019/index|website=Tsutaya|publisher=[[Culture Convenience Club]]|access-date=November 2, 2020|archive-url=https://archive.today/20201102070212/https://tsutaya.tsite.jp/feature/book/campaign/comic-awards/2019/index|archive-date=November 2, 2020|language=ja|url-status=live}}</ref> Pada 2019, manga tersebut telah dicalonkan untuk [[Anugerah Manga Shogakukan]] ke-65 dalam kategori ''[[manga shōnen|shōnen]]''.<ref>{{cite web|last=Pineda|first=Rafael Antonio|title=65th Shogakukan Manga Awards' Nominees Announced|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2019-11-22/65th-shogakukan-manga-awards-nominees-announced/.153558|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 22, 2019|date=November 22, 2019|archive-date=January 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210119231944/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-11-22/65th-shogakukan-manga-awards-nominees-announced/.153558|url-status=live|language=en}}</ref> Siri ini menduduki tempat ke-31 dalam senarai "Buku Tahun Ini" 2020 oleh majalah ''Da Vinci'';<ref>{{cite web|last=Hodgkins|first=Crystalyn|title=Demon Slayer Tops Da Vinci Manga Ranking|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-05/demon-slayer-tops-da-vinci-manga-ranking/.167101|website=[[Anime News Network]]|access-date=December 5, 2020|date=December 5, 2020|archive-date=February 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217230911/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-05/demon-slayer-tops-da-vinci-manga-ranking/.167101|url-status=live|language=en}}</ref> ia menduduki tempat ke-4 dalam senarai tahun 2021.<ref>{{cite web|last=Mateo|first=Alex|title=Demon Slayer Tops Da Vinci Manga Ranking for 2nd Consecutive Year|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-12-06/demon-slayer-tops-da-vinci-manga-ranking-for-2nd-consecutive-year/.180340|website=[[Anime News Network]]|access-date=December 7, 2021|date=December 6, 2021|language=en}}</ref> Pada tinjauan pendapat Manga Sōsenkyo 2021 [[TV Asahi]], di mana 150,000 orang mengundi untuk 100 siri manga teratas mereka, ''Jujutsu Kaisen'' menduduki tempat ke-19.<ref>{{cite web|script-title=ja:テレビ朝日『国民15万人がガチで投票!漫画総選挙』ランキング結果まとめ！ 栄えある1位に輝く漫画は!?|url=https://www.animatetimes.com/news/details.php?id=1609599746|website=animate Times|publisher=[[Animate (peruncit)|Animate]]|access-date=January 3, 2021|archive-url=https://archive.today/20210103023119/https://www.animatetimes.com/news/details.php?id=1609599746|archive-date=2021-01-03|language=ja|date=January 3, 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Loveridge|first=Lynzee|title=TV Asahi Announces Top 100 Manga Voted on By 150,000 Readers|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-01-05/tv-asahi-announces-top-100-manga-voted-on-by-150000-readers/.168145|website=[[Anime News Network]]|access-date=January 6, 2021|date=January 5, 2021|archive-date=January 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126212008/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-01-05/tv-asahi-announces-top-100-manga-voted-on-by-150000-readers/.168145|url-status=live|language=en}}</ref> ''Jujutsu Kaisen'' memenangi Mandō Kobayashi Manga Grand Prix 2020, dicipta oleh pelawak dan peminat manga [[Kendo Kobayashi]], di mana pemenang setiap tahun ditentukan berdasarkan citarasa peribadinya.<ref>{{cite web|last=Lee|first=Choo Sum|title=Gege Akutami To Cosplay As Mechamaru In First TV Appearance|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-01-27/gege-akutami-to-cosplay-as-mechamaru-in-first-tv-appearance/.168805|website=[[Anime News Network]]|access-date=March 4, 2021|date=January 27, 2021|archive-date=March 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210316143458/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-01-27/gege-akutami-to-cosplay-as-mechamaru-in-first-tv-appearance/.168805|url-status=live|language=en}}</ref> Manga ini telah dicalonkan untuk [[Hadiah Kebudayaan Tezuka Osamu]] tahunan ke-25 pada tahun 2021.<ref>{{cite web|last=Loo|first=Egan|title=Demon Slayer, Jujutsu Kaisen, Promised Neverland Nominated for Tezuka Osamu Cultural Prize|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-02-25/demon-slayer-jujutsu-kaisen-promised-neverland-nominated-for-tezuka-osamu-cultural-prize/.169984|website=[[Anime News Network]]|access-date=February 26, 2021|date=February 25, 2021|archive-date=March 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318150852/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-02-25/demon-slayer-jujutsu-kaisen-promised-neverland-nominated-for-tezuka-osamu-cultural-prize/.169984|url-status=live|language=en}}</ref> Pada tahun 2021, siri ini berada di #19 dalam 20 topik sohor kini teratas Anugerah Trend Jepun tahunan Twitter.<ref>{{cite web|last=Harding|first=Daryl|title=Chainsaw Man Trends Higher Than Evangelion, JUJUTSU KAISEN on Twitter Japan in 2021|url=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/12/21-1/chainsaw-man-trends-higher-than-evangelion-jujutsu-kaisen-on-twitter-japan-in-2021|website=[[Crunchyroll]]|access-date=December 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221101316/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/12/21-1/chainsaw-man-trends-higher-than-evangelion-jujutsu-kaisen-on-twitter-japan-in-2021|archive-date=December 21, 2021|date=December 21, 2021|url-status=live|language=en}}</ref> ===Anime=== Anime ''Jujutsu Kaisen'' telah dianugerahkan "Anime of the Year" pada [[Crunchyroll Anime Awards]] ke-5 2021, manakala Ryomen Sukuna memenangi kategori "Antagonis Terbaik" dan "Lost in Paradise feat. AKLO" oleh [[ALI (band)|ALI]] memenangi kategori "Urutan Penutup Terbaik".<ref>{{cite web|last=Loveridge|first=Lynzee|title=Crunchyroll Announces Nominees for 5th Annual Anime Awards|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-01-15/crunchyroll-announces-nominees-for-5th-annual-anime-awards/.168413|website=[[Anime News Network]]|access-date=January 15, 2021|date=January 15, 2021|archive-date=January 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116031119/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-01-15/crunchyroll-announces-nominees-for-5th-annual-anime-awards/.168413|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|last=Loveridge|first=Lynzee|title=Crunchyroll Awards Crown Jujutsu Kaisen as Anime of the Year|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-02-19/crunchyroll-awards-crown-jujutsu-kaisen-as-anime-of-the-year/.169710|website=[[Anime News Network]]|access-date=February 20, 2021|date=February 19, 2021|archive-date=February 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220081211/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-02-19/crunchyroll-awards-crown-jujutsu-kaisen-as-anime-of-the-year/.169710|url-status=live|language=en}}</ref> Pada Januari 2021, telah didedahkan bahawa siri anime itu adalah siri anime kedua paling banyak ditonton di [[Crunchyroll]] pada tahun 2020, hanya kedua selepas ''[[Black Clover]]'', ditonton di 71 negara dan wilayah, termasuk Amerika Utara, Amerika Selatan dan Tengah, Eropah, Timur Tengah dan Afrika Utara, Afrika, Asia dan Oceania.<ref>{{cite web|last=Morrissy|first=Kim|title=Crunchyroll Reveals Most Watched Anime of 2020 by Region|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-01-15/crunchyroll-reveals-most-watched-anime-of-2020-by-region/.168432|website=[[Anime News Network]]|access-date=January 15, 2021|date=January 15, 2021|language=en}}</ref> Video muzik rasmi pembukaan pertama siri ini, "Kaikai Kitan" oleh [[Eve (penyanyi Jepun)|Eve]], mencapai 100 juta tontonan di [[YouTube]] pada April 2021, menjadi salah satu pembukaan anime terpantas untuk mencecah jumlah tontonan seperti itu.<ref>{{cite web|last=Luster|first=Joseph|title=Eve's Jujutsu Kaisen Opening Theme Passes 100 Million Views|url=https://otakuusamagazine.com/eves-jujutsu-kaisen-opening-theme/|website=Otaku USA|access-date=April 15, 2021|archive-url=https://archive.today/20210415090654/https://otakuusamagazine.com/eves-jujutsu-kaisen-opening-theme/|archive-date=April 15, 2021|date=April 14, 2021|url-status=live|language=en}}</ref> Pada tahun 2021, ''Jujutsu Kaisen'' menduduki tempat ke-2 dalam kategori anime untuk Anugerah Carian [[Yahoo! Jepun]], berdasarkan bilangan carian untuk istilah tertentu berbanding tahun sebelumnya.<ref>{{cite web|last=Morrissy|first=Kim|title=Tokyo Revengers, Evangelion, Uma Musume Top Yahoo! Japan Search Awards|url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2021-11-30/tokyo-revengers-evangelion-uma-musume-top-yahoo-japan-search-awards/.179961|website=[[Anime News Network]]|access-date=November 30, 2021|date=November 30, 2021|language=en}}</ref> Pada tahun yang sama ''Jujutsu Kaisen'' menjadi rancangan TV ke-2 paling banyak dibincangkan di seluruh dunia di [[Twitter]], mengatasi ''[[Squid Game]]''.<ref>{{cite news|url=https://www.cbr.com/jujutsu-kaisen-squid-game-wandavision-twitter-2021/|title=Jujutsu Kaisen Tops Squid Game, Wandavision in Social Media's 2021 Discussions|date= 9 December 2021|website=CBR|language=en}}</ref> Micah Peters dari [[The Ringer (laman web)|''The Ringer'']] berkata walaupun "pelaksanaan tertumpu" siri tersebut untuk ''shōnen'' kiasan menjadikannya "boleh ditonton tanpa had", "kekhususan, keperibadiannya, gayanya yang sangat licin" yang menjadikan rancangan itu istimewa. Dia menambah: "Seperti dengan [[The God of High School|karya terdahulu]] Park, terdapat sejumlah besar animasi yang memercik, mahal, mo-cap-enabled, menyampaikan aksi yang dijanjikan oleh komik".<ref>{{cite web|last=Peters|first=Micah|title=The Invisible Wars of 'Jujutsu Kaisen'|url=https://www.theringer.com/tv/2021/1/22/22244078/jujutsu-kaisen-series-review|website=[[The Ringer (laman web)|The Ringer]]|access-date=February 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122142915/https://www.theringer.com/tv/2021/1/22/22244078/jujutsu-kaisen-series-review|archive-date=January 22, 2021|date=January 22, 2021|url-status=live|language=en}}</ref> Paul Thomas Chapman dari ''Otaku USA'' menyebutnya sebagai "contoh utama bahan purata yang dinaikkan dengan pelaksanaan yang sangat baik", sambil menambah bahawa ia serupa dengan ''[[Bleach]]'' dan ''[[YuYu Hakusho]]''. Chapman mengulas bahawa Sunghoo Park "meletakkan "beatdown" dalam rentak naratif", dapat "menjauhkan daripada komedi bodoh kepada seram menyejukkan dalam sekelip mata", dan bahawa dia dan krew di MAPPA "menjadikan kebolehubahan naratif ini kelihatan mudah".<ref>{{cite web|last=Chapman|first=Paul Thomas|title=Jujutsu Kaisen [Anime Review]|url=https://otakuusamagazine.com/jujutsu-kaisen-anime-review/|website=Otaku USA|access-date=February 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220033739/https://otakuusamagazine.com/jujutsu-kaisen-anime-review/|archive-date=February 20, 2021|date=February 5, 2021|url-status=live|language=en}}</ref> Ana Diaz dari [[Polygon (laman web)|''Polygon'']] mengetengahkan episod ke-17, memuji layanan siri itu terhadap watak wanitanya, berbeza dengan siri ''shōnen'' yang lain. Diaz menulis: "''Jujutsu Kaisen'' melangkah lebih jauh daripada mengelakkan kiasan jantina dengan mengemukakan pelbagai perspektif wanita. Tidak ada cara yang betul untuk wanita muda ini menangani tekanan unik yang mereka hadapi. Kisah itu membolehkan mereka tidak bersetuju, dan berjuang untuk perspektif dan tempat mereka". Dia membuat kesimpulan: "Kejayaan meluas rancangan itu menandakan bahawa penonton bukan sahaja bersedia untuk perubahan, mereka secara aktif mendambakannya. Kini, setiap pencipta lain mempunyai lampu hijau untuk menulis semua jenis wanita ke dalam rancangan mereka".<ref>{{cite web|last=Diaz|first=Ana|title=Jujutsu Kaisen keeps pushing the anime envelope|url=https://www.polygon.com/2021/2/17/22278866/jujutsu-kaisen-women|website=[[Polygon (laman web)|Polygon]]|access-date=February 20, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217174048/https://www.polygon.com/2021/2/17/22278866/jujutsu-kaisen-women|archive-date=February 17, 2021|date=February 17, 2021|url-status=live|language=en}}</ref> ==Catatan== ;Penerangan {{Notelist}} ;Bahasa Jepun <references group="Jp." /> ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *{{Official website|http://www.shonenjump.com/j/rensai/jujutsu.html|Manga official website at ''Weekly Shōnen Jump''}} {{in lang|ja}} *{{Official website|https://jujutsukaisen.jp/|Anime official website}} {{in lang|ja}} *{{Official website|https://www.mbs.jp/jujutsukaisen/|Anime official website at MBS}} {{in lang|ja}} *{{ann|manga|21741}} *[https://mangajjk.net/ jjk manga] {{tunas-anime}} {{Siri dalam Shonen Jump Mingguan}} {{Weekly Shōnen Jump - 2010–2019}} {{MAPPA}} [[Kategori:Anime dan manga pengembaraan]] [[Kategori:Siri anime berdasarkan manga]] [[Kategori:Animeism]] [[Kategori:Anime Crunchyroll]] [[Kategori:Pemenang Crunchyroll Anime Awards]] [[Kategori:Anime dan manga fantasi gelap]] [[Kategori:Pengusiran syaitan dalam anime dan manga]] [[Kategori:Jump J-Books]] [[Kategori:Pengaturcaraan asli Sistem Penyiaran Mainichi]] [[Kategori:MAPPA]] [[Kategori:Medialink]] [[Kategori:Manga shōnen]] [[Kategori:Francais Shueisha]] [[Kategori:Manga Shueisha]] [[Kategori:Anime dan manga ghaib]] [[Kategori:Toho Animation]] [[Kategori:Pengaturcaraan asli Sistem Penyiaran Tokyo]] [[Kategori:Manga Media Viz]] d2xy4luc4vbjznarsrxzvtyvfsiwy9p 0 1046787 6810075 6727231 2026-03-27T04:50:14Z DelawareMatt 269993 6810075 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Gavin Newsom | image = Governor of California Gavin Newsom.jpg | caption = Potret rasmi, 2026 | office = [[Gabenor]] [[California]] ke-40 | lieutenant = | term_start = 7 Januari 2019 | term_end = | predecessor = [[Jerry Brown]] | successor = | birth_name = Gavin Christopher Newsom | birth_date = {{birth date and age|1967|10|10}} | birth_place = [[San Francisco]], [[California]], U.S. | death_date = | death_place = | party = [[Parti Demokrat (Amerika Syarikat)|Demokrat]] | spouse = {{marriage|Kimberly Guilfoyle|2001|2006|end=div}}<br>{{marriage|Jennifer Siebel Newsom|Jennifer Siebel|2008}} | children = 4 | education = Universiti Santa Clara (BS) | website = {{url|gov.ca.gov|Laman web Gabenor}} | signature = Gavin Newsom Signature.svg |lieutenant_governor=[[Eleni Kounalakis]] }} '''Gavin Christopher Newsom''' (lahir di [[San Francisco]], [[California]], [[Amerika Syarikat]], 10 Oktober 1967) adalah seorang [[ahli politik]] dan [[ahli perniagaan]] Amerika yang kini berkhidmat sebagai [[Gabenor|Gabenor California]] ke-40 sejak Januari 2019.<ref>https://www.washingtonpost.com/election-results/california-gubernatorial-race/</ref> Beliau adalah ahli [[Parti Demokrat (Amerika Syarikat)|Parti Demokrat]]. Sebelumnya, beliau pernah menjawat jawatan sebagai Leftenan Gabenor California ke-49 dari tahun 2011 hingga 2019 dan [[datuk bandar]] San Francisco ke-42 dari tahun 2004 hingga 2011. == Pautan luar == [[Kategori:Anggota Parti Demokrat (Amerika Syarikat)]] 995rn45o711z3ccsfdvugonujb8uv10 6810215 6810075 2026-03-27T11:55:16Z DelawareMatt 269993 6810215 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Gavin Newsom | image = Governor of California Gavin Newsom (cropped 3x4).jpg | caption = Potret rasmi, 2026 | office = [[Gabenor]] [[California]] ke-40 | lieutenant = | term_start = 7 Januari 2019 | term_end = | predecessor = [[Jerry Brown]] | successor = | birth_name = Gavin Christopher Newsom | birth_date = {{birth date and age|1967|10|10}} | birth_place = [[San Francisco]], [[California]], U.S. | death_date = | death_place = | party = [[Parti Demokrat (Amerika Syarikat)|Demokrat]] | spouse = {{marriage|Kimberly Guilfoyle|2001|2006|end=div}}<br>{{marriage|Jennifer Siebel Newsom|Jennifer Siebel|2008}} | children = 4 | education = Universiti Santa Clara (BS) | website = {{url|gov.ca.gov|Laman web Gabenor}} | signature = Gavin Newsom Signature.svg |lieutenant_governor=[[Eleni Kounalakis]] }} '''Gavin Christopher Newsom''' (lahir di [[San Francisco]], [[California]], [[Amerika Syarikat]], 10 Oktober 1967) adalah seorang [[ahli politik]] dan [[ahli perniagaan]] Amerika yang kini berkhidmat sebagai [[Gabenor|Gabenor California]] ke-40 sejak Januari 2019.<ref>https://www.washingtonpost.com/election-results/california-gubernatorial-race/</ref> Beliau adalah ahli [[Parti Demokrat (Amerika Syarikat)|Parti Demokrat]]. Sebelumnya, beliau pernah menjawat jawatan sebagai Leftenan Gabenor California ke-49 dari tahun 2011 hingga 2019 dan [[datuk bandar]] San Francisco ke-42 dari tahun 2004 hingga 2011. == Pautan luar == [[Kategori:Anggota Parti Demokrat (Amerika Syarikat)]] aum6aia7xmhqjx3hgb6bwhabziv2ixb 0 1049098 6810118 6807658 2026-03-27T06:51:24Z ~2026-70294-7 386527 /* Diskografi */ 6810118 wikitext text/x-wiki {{pp-vandalism|expiry=18:40, 20 Oktober 2025|small=yes}} {{Infobox person | name = Meerqeen | native_name = {{font color|green|ميركين}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Muhammad Shameer Shauqeen bin Shaiful Izam | birth_date = {{Birth date and age|2001|6|4}} | birth_place = [[Ampang]], {{flag|Selangor}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, model, penyanyi | years_active = 2020–kini | works = [[Filemografi Meerqeen|Filemografi]] | education = Diploma Jurusan Insurans | alma_mater = Kolej Vokasional Gombak | height = | spouse =Fifi Narlisa Binti Abdul Hafizh | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = [[Safura Ya'cob]] (ibu saudara) | family = }} '''Muhammad Shameer Shauqeen Shaiful Izam''' atau lebih dikenali sebagai '''Meerqeen''' (lahir 4 Jun 2001) ialah seorang pelakon, model dan penyanyi lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Ampang]], [[Selangor]]. Kerjayanya bermula apabila beliau dipilih sebagai salah seorang peserta [[Hero Remaja|Hero Remaja 2019/2020]].<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/09/623756/meerqeen-mahu-asah-bakat|title=Meerqeen mahu asah bakat|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=24 September 2020|accessdate=2 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002014236/https://www.hmetro.com.my/rap/2020/09/623756/meerqeen-mahu-asah-bakat|archive-date=2 Oktober 2020}}</ref><ref name="Sudah sedia">{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2021/01/663406/meerqeen-sudah-sedia|title=Meerqeen sudah sedia|author=Sudirman Mohd Tahir|publisher=[[Harian Metro]]|date=13 Januari 2021|accessdate=2 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116121337/https://www.hmetro.com.my/utama/2021/01/663406/meerqeen-sudah-sedia|archive-date=16 Januari 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://murai.my/2020/86321/semakin-popular-meerqeen-nafi-guna-kabel/|title=Semakin popular, Meerqeen nafi guna 'kabel'|author=Khai Azfar|publisher=Murai.my|date=1 September 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref> Meerqeen mula mendapat perhatian dalam bidang lakonan apabila beliau membawa watak Haqeem menerusi drama ''[[Angkara Cinta]]''.<ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2021/02/07/meerqeen-pertaruh-bakat-buru-julang-trofi-anugerah/|title=Meerqeen pertaruh bakat, buru julang trofi|author=Sairul Zamri Misrani|publisher=[[Kosmo!]]|date=7 Februari 2021|accessdate=2 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.remaja.my/pilih-bunga-matahari-sebab-meerqeen-terkejut-dapat-soalan-qa-di-pentas-final-hero-remaja/|title=Cepat sangat dapat 'job', pemenang tempat ketiga Meerqeen guna kabel|author=Nana|publisher=[[Remaja (majalah)|Remaja]]|date=17 Julai 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref> ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 4 Jun 2001 di [[Ampang]], [[Selangor]]. Nama pentasnya ialah gabungan daripada nama sebenarnya, Sha'''meer''' Shau'''qeen'''. Beliau ialah anak saudara kepada penyanyi era 1990-an, [[Safura Ya'cob]].<ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/03/793904/meerqeen-bukan-budak-liar|title=Merqeen bukan budak liar|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=8 Mac 2021|accessdate=2 April 2021}}</ref> Beliau ialah pelajar jurusan insurans di Kolej Vokasional Gombak.<ref name="Ganti pelakon senior"/> ==Kerjaya== Beliau terpilih sebagai salah seorang daripada 15 peserta [[Hero Remaja|Hero Remaja 2019/2020]] yang turut disertai oleh [[Nadhir Nasar]] dan berjaya memenangi tempat ketiga.<ref name="Sudah sedia"/><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2020/09/07/pelakon-baharu-meerqeen-hadap-kecaman-demi-nak-popular---lagi-suka-kalau-orang-benci-saya-maksudnya-satu-bonus|title=Pelakon baharu, Meerqeen terima kritikan demi nak timba ilmu - "Lagi suka kalau orang benci saya, maksudnya satu bonus"|author=Nur Asyikin Mayudin|publisher=[[mStar Online]]|date=7 September 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sinarplus.sinarharian.com.my/hiburan/meerqeen-hero-remaja-2020/|title=Meerqeen rela dibenci...|author=Izyan Liyana|publisher=[[Sinar Harian]]|date=16 September 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref> Penyertaannya dalam Hero Remaja pada mulanya mendapat tentangan daripada keluarganya. Selepas tamat pertandingan itu, beliau menerima banyak tawaran pekerjaan termasuk bidang lakonan. Sebelum menyertai Hero Remaja, Meerqeen pernah menghadiri sesi ujibakat semasa menduduki Tingkatan 3, namun hanya menerima satu tawaran sahaja, iaitu membintangi sebuah iklan pada tahun 2017.<ref>{{cite news|url=https://www.utusan.com.my/gaya/2020/10/tidak-mahu-harapkan-wajah/|title=Tidak mahu harapkan wajah|author=Aida Rismariza Kamaruddin |publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=8 Oktober 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/wah-dah-berlakon-ramainya-tak-sabar-nak-tengok-lakonan-meerqeen-41822|title="Wah dah berlakon" - Ramainya tak sabar nak tengok lakonan Meerqeen|author=Mya Amri|publisher=[[Astro Gempak]]|date=23 September 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref> Kerjaya lakonan beliau bermula apabila beliau dipilih membintangi filem pertamanya, ''[[Kelaster]]'' arahan Razif Rashid yang ditayangkan di [[Astro (televisyen satelit)|Astro First]] dengan memegang watak sebagai Usop. Meerqeen mula mendapat perhatian dalam bidang lakonan menerusi drama sulung lakonannya, ''[[Angkara Cinta]]'' lakonan bersama [[Wanna Ali]] dan [[Hun Haqeem]] yang mana beliau memegang watak sebagai Haqeem.<ref name="Ganti pelakon senior">{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/08/725752/meerqeen-ganti-pelakon-senior|title=Meerqeen ganti pelakon senior|author=Fatin Farhana Ariffin|publisher=[[Berita Harian]]|date=29 Ogos 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://origin.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/01/781239/meerqeen-simpan-cerita-peribadi|title=Meerqeen simpan cerita peribadi|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=30 Januari 2021|accessdate=2 April 2021}}</ref> Diadaptasi daripada drama Filipina, ''[[Tayong Dalawa]]'' terbitan [[ABS-CBN]], ''Angkara Cinta'' mencapai kejayaan komersial sewaktu ditayangkan selama 115 episod sekaligus memperkenalkan nama Meerqeen kepada perhatian media dan peminat. Beliau kemudiannya berlakon di samping [[Janna Nick]] dan [[Dini Schatzmann]] menerusi drama adaptasi novel karya Suri Ryana, ''[[Marry Me Senorita]]'' dengan memegang watak sebagai Ammar. Ia turut dibintangi oleh juara [[Dewi Remaja|Dewi Remaja 2019/2020]], [[Shaza Bae]].<ref name="Sudah sedia"/> Beliau turut berkecimpung dalam bidang muzik dengan melancarkan single solo pertamanya, "Menunggu" yang dikeluarkan pada Oktober 2021.<ref>{{cite news|url=https://murai.my/2021/127964/lagu-merqeen-menunggu/|title=[ULASAN] Tak Sangka Meerqeen Boleh Menyanyi! Tampil Dengan Single ‘Menunggu’|author=Khai Azfar|publisher=Murai.my|date=5 Oktober 2021|accessdate=17 Mei 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.remaja.my/single-pertama-meerqeen-menunggu-tentang-kisah-putus-cinta-sendiri/|title=Single Pertama Meerqeen 'Menunggu' Tentang Kisah Putus Cinta Sendiri?|author=FZ|publisher=[[Remaja (majalah)|Remaja]]|date=1 Oktober 2021|accessdate=17 Mei 2022}}</ref> Beliau paling dikenali menerusi gandingannya bersama [[Anna Jobling]] dalam ''[[Melur Untuk Firdaus]]'' yang disiarkan di [[TV3]] sebanyak 2 musim.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/utama/2022/05/846029/berdebar-respons-peminat|title=Berdebar respons peminat|author=Georgie Joseph|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Mei 2022|accessdate=16 Mac 2023}}</ref> ==Inspirasi== Salah satu inspirasi beliau dalam bidang seni ialah ibu saudaranya, penyanyi terkenal [[Safura Ya'cob]]. Beliau mengakui banyak belajar daripada pengalaman dan meminta pandangan, selain berpegang kepada pesanan Safura untuk terus berusaha dan tidak meletakkan harapan tinggi dalam dunia hiburan.<ref>{{cite news|url=https://www.mediahiburan.my/apa-yang-kita-ada-dan-miliki-sekarang-ini-bersyukur-sahaja-finalis-hero-remaja-2020-meerqeen-ingat-pesan-ibu-saudara-penyanyi-safura-yacob/|title="Apa yang kita ada dan miliki sekarang ini, bersyukur sahaja" - Finalis Hero Remaja 2020, Meerqeen ingat pesan ibu saudara, penyanyi Safura Ya'cob|author=Rafiq Mazlan|publisher=[[Media Hiburan]]|date=7 Julai 2020|accessdate=2 April 2021}}</ref> Dalam temu ramahnya bersama ''[[Berita Harian]]'', Beliau mengatakan: "Saya mahu jadi seperti [[Hun Haqeem]] yang disebut-sebut namanya sekarang" sambil menjadikan pelakon senior [[Bront Palarae]] sebagai idolanya dalam bidang lakonan.<ref name="Ganti pelakon senior"/> ==Filemografi== {{utama|Filemografi Meerqeen}} ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Tajuk ! scope="col" | Catatan |- | 2021 ! "Menunggu" | |- | 2026 ! "K-Terhangat Mekdi" | duet bersama [[Hael Husaini]] dan [[Jang Han-byul|Han Byul]] |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- | 2020 ! [[Hero Remaja|Hero Remaja 2019/20]] | | | {{nom}} |- | rowspan="1" | 2021 ! rowspan="1" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-34]] | Artis Baharu Lelaki Popular | | {{nom}} |- | rowspan="2" | 2022 ! [[Anugerah MeleTOP Era 2021]] | Artis Baharu Meletop | | {{nom}} |- ! Anugerah Stail EH! | Selebriti Lelaki Paling Bergaya | | {{nom}} |- | rowspan="8" | 2023 ! Gempak Most Wanted Awards 2022 | Video Trending Tergempak | Swipe Challenge (TikTok) | {{won}} |- ! rowspan="2" | [[Anugerah Drama Sangat 2023]] | Pelakon Lelaki Popular | Melur Untuk Firdaus | {{nom}} |- | Pasangan Drama Terbaik | Meerqeen & Anna Jobling | {{won}} |- ! rowspan="2" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35]] | Aktor TV Popular | Melur Untuk Firdaus | {{won}} |- | Couple TV Popular | Meerqeen & Anna Jobling | {{won}} |- ! rowspan="3" | Anugerah Telenovela Ke-9 | Bintang Telenovela | | {{won}} |- | Pelakon Lelaki Popular | Melur Untuk Firdaus | {{won}} |- | Pasangan Serasi Popular | Meerqeen & Anna Jobling | {{nom}} |- | rowspan="5" | 2024 ! [[Gempak Most Wanted Awards 2023]] | Selebriti Digital Tergempak | | {{nom}} |- ! TikTok Awards Malaysia 2024 | Celebrity of The Year | |{{nom}} |- ! rowspan="3" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-36]] | Aktor TV Popular | Melur Untuk Firdaus 2 | {{nom}} |- | Artis Sensasi Popular | | {{nom}} |- | Couple TV Popular | Meerqeen & Anna Jobling | {{nom}} |- | rowspan="5" | 2025 ! [[Gempak Most Wanted Awards 2024]] | Selebriti Tergempak | | {{nom}} |- ! rowspan="2" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Aktor Filem Popular | | {{nom}} |- | Aktor TV Popular | | {{nom}} |- ! rowspan="2" | OhBulan Paling Viral Online | Selebriti Paling Viral | | TBA |- | Kelab Peminat Paling Viral | Meerqeen Troopers | TBA |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi|https://www.remaja.my/profilhero/hero-meerqeen/}} * {{IMDb name|nm12299271}} * {{Instagram|meerqeen}} * {{TikTok|meerqeen}} * {{Facebook|shameer.shauqeen}} * {{Twitter|meltqeen}} {{Hero Remaja}} [[Kategori:Kelahiran 2001]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peragawan Malaysia]] [[Kategori:Peserta Hero Remaja]] 8gkjwrxau9j5jnzjnd8dwhdhicwl2an 0 1053584 6810212 6780068 2026-03-27T11:49:56Z ~2026-18983-96 393188 6810212 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <small> [[Yang Mulia]] <br />Raja Atiq Raja Azman | image = | caption = | birth_name = Raja Mohammad Atiqullah Syah bin Raja Azman Syah | birth_date = {{birth date and age|2000|2|24}} | birth_place = [[Bachok]], [[Kelantan]], [[Malaysia]] | other_names = Raja Atiqullah <br />Atiq Azman | occupation = Pelakon, penyanyi, model | spouse = {{kahwin|Alia Natasha|2025}} | children = Raja Muhammad Aaryan Raja Mohammad Atiqullah Syah | education = | alma_mater = | nationality = | years_active = 2018–kini }} [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Raja]] '''Mohammad Atiqullah Syah bin''' [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Raja]] '''Azman Syah''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: راج محمد عتيق الله شاه بن راج عزمن شاه ; lahir 24 Februari 2000) atau lebih dikenali sebagai '''Atiq Azman''' merupakan seorang pelakon, penyanyi, dan model lelaki [[Malaysia]]. Beliau terkenal dengan melakonkan watak sebagai Amirul dalam drama ''[[Nur (drama)|Nur]]'' (2018).<ref>{{cite news|url=https://api.hmetro.com.my/rap/2019/10/502370/tawaran-berlakon-tak-pernah-putus|title=Tawaran berlakon tak pernah putus|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=1 Oktober 2019|accessdate=4 Mei 2021}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Dendam Penunggu]]'' | Khairy | Filem pertama |- | rowspan="2"|2022 ! ''[[Rasuk (filem 2022)|Rasuk]]'' | Nik | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Geng Hafiz #5 | Penampilan khas |- | rowspan="2"|TBA ! ''Nur'' | Amirul | Dalam perancangan |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | rowspan="2" |2018 ! ''Air Mata di Bumi Matador'' | Daus | [[TV2]] |- ! ''[[Nur (musim 1)|Nur]]'' | rowspan="2" | Amirul | rowspan="3" |[[TV3]] |- | rowspan="3" | 2019 ! ''[[Nur (musim 2)|Nur 2]]'' |- ! ''[[Petua Nenek]]'' | Pelajar Kolej |- ! ''Cerita Hantu Asrama'' | Syaqir | [[Astro Prima]] |- | rowspan="3" |2020 ! ''[[Titian Takdir]]'' | Eddie | [[TV3]] |- ! ''Maryam Eliana'' | Adam | [[TV1]] |- ! ''[[Runi & Solah]] | Ustaz Hafiz | rowspan="3" | [[TV3]] |- | rowspan="2" |2021 ! ''[[Aku Yang Kau Gelar Isteri]]'' | Pian |- ! ''[[Checklist Mr. Right]]'' | Adly |- | 2022 ! ''Julia's Secret Recipe'' | Ariel | [[Astro Gempak]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''4 Musim Cinta'' | Nash | [[TV Okey]] |- ! ''[[Bunga, Aku Tunggu]]'' | Arjuna | rowspan="2"|[[TV3]] |- | 2024 ! ''[[Hawt Fellas]]'' | Mat Don |} === Drama web === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi |- | 2021 ! ''[[Realiti Cinta]]'' | Iqy | [[WeTV]] |- | 2023 ! ''[[Lecturerku Oppa]]'' | Zafrul | [[iQIYI]] |- | 2024 ! ''Kayangan'' | Zain | [[Prime Video]] |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2019 ! ''Restu Ayah'' | Azlan | rowspan="2" |[[TV3]] |- | rowspan="3" |2020 ! ''Tiada Galang Ganti'' | Alif |- ! ''Baju Jersi Amar'' | Amar | [[TV1]] |- ! ''Amanat'' | Hussin | rowspan="2" |[[TV3]] |- | 2021 ! ''Epilog: Aku Yang Kau Gelar Isteri'' | Pian |- | rowspan="3" |2022 ! ''Robohnya Rumah Kecil'' | Syamil | [[TV Okey]] |- ! ''Dunia Kita Berbeza'' | Aufa | rowspan="2" | [[TV1]] |- ! ''Isyarat Cinta Alya'' | Shah |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2020 ! ''By The Sea'' (Musim 2) | Artis jemputan | [[TV3]] |- | 2022 ! ''Putra, Richard, Umaira & Co'' | Putra | [[TV2]] |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Twitter|atiq_azman}} * {{Instagram|therajaatiqullah}} * {{IMDb name|nm12667388}} [[Kategori:Kelahiran 2000]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peragawan Malaysia]] 3626n6lm8pxkamzh3mmk05ze16680ep 6810213 6810212 2026-03-27T11:51:24Z ~2026-18983-96 393188 6810213 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <small> [[Yang Mulia]] <br />Raja Atiq Raja Azman | image = | caption = | birth_name = Raja Mohammad Atiqullah Syah bin Raja Azman Syah | birth_date = {{birth date and age|2000|2|24}} | birth_place = [[Bachok]], [[Kelantan]], [[Malaysia]] | other_names = Raja Atiqullah <br />Atiq Azman | occupation = Pelakon, penyanyi, model | spouse = {{kahwin|Alia Natasha|2025}} | children = YM Raja Muhammad Aaryan Raja Mohammad Atiqullah Syah | education = | alma_mater = | nationality = | years_active = 2018–kini }} [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Raja]] '''Mohammad Atiqullah Syah bin''' [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Raja]] '''Azman Syah''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: راج محمد عتيق الله شاه بن راج عزمن شاه ; lahir 24 Februari 2000) atau lebih dikenali sebagai '''Atiq Azman''' merupakan seorang pelakon, penyanyi, dan model lelaki [[Malaysia]]. Beliau terkenal dengan melakonkan watak sebagai Amirul dalam drama ''[[Nur (drama)|Nur]]'' (2018).<ref>{{cite news|url=https://api.hmetro.com.my/rap/2019/10/502370/tawaran-berlakon-tak-pernah-putus|title=Tawaran berlakon tak pernah putus|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=1 Oktober 2019|accessdate=4 Mei 2021}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Dendam Penunggu]]'' | Khairy | Filem pertama |- | rowspan="2"|2022 ! ''[[Rasuk (filem 2022)|Rasuk]]'' | Nik | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Geng Hafiz #5 | Penampilan khas |- | rowspan="2"|TBA ! ''Nur'' | Amirul | Dalam perancangan |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | rowspan="2" |2018 ! ''Air Mata di Bumi Matador'' | Daus | [[TV2]] |- ! ''[[Nur (musim 1)|Nur]]'' | rowspan="2" | Amirul | rowspan="3" |[[TV3]] |- | rowspan="3" | 2019 ! ''[[Nur (musim 2)|Nur 2]]'' |- ! ''[[Petua Nenek]]'' | Pelajar Kolej |- ! ''Cerita Hantu Asrama'' | Syaqir | [[Astro Prima]] |- | rowspan="3" |2020 ! ''[[Titian Takdir]]'' | Eddie | [[TV3]] |- ! ''Maryam Eliana'' | Adam | [[TV1]] |- ! ''[[Runi & Solah]] | Ustaz Hafiz | rowspan="3" | [[TV3]] |- | rowspan="2" |2021 ! ''[[Aku Yang Kau Gelar Isteri]]'' | Pian |- ! ''[[Checklist Mr. Right]]'' | Adly |- | 2022 ! ''Julia's Secret Recipe'' | Ariel | [[Astro Gempak]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''4 Musim Cinta'' | Nash | [[TV Okey]] |- ! ''[[Bunga, Aku Tunggu]]'' | Arjuna | rowspan="2"|[[TV3]] |- | 2024 ! ''[[Hawt Fellas]]'' | Mat Don |} === Drama web === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi |- | 2021 ! ''[[Realiti Cinta]]'' | Iqy | [[WeTV]] |- | 2023 ! ''[[Lecturerku Oppa]]'' | Zafrul | [[iQIYI]] |- | 2024 ! ''Kayangan'' | Zain | [[Prime Video]] |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2019 ! ''Restu Ayah'' | Azlan | rowspan="2" |[[TV3]] |- | rowspan="3" |2020 ! ''Tiada Galang Ganti'' | Alif |- ! ''Baju Jersi Amar'' | Amar | [[TV1]] |- ! ''Amanat'' | Hussin | rowspan="2" |[[TV3]] |- | 2021 ! ''Epilog: Aku Yang Kau Gelar Isteri'' | Pian |- | rowspan="3" |2022 ! ''Robohnya Rumah Kecil'' | Syamil | [[TV Okey]] |- ! ''Dunia Kita Berbeza'' | Aufa | rowspan="2" | [[TV1]] |- ! ''Isyarat Cinta Alya'' | Shah |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2020 ! ''By The Sea'' (Musim 2) | Artis jemputan | [[TV3]] |- | 2022 ! ''Putra, Richard, Umaira & Co'' | Putra | [[TV2]] |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Twitter|atiq_azman}} * {{Instagram|therajaatiqullah}} * {{IMDb name|nm12667388}} [[Kategori:Kelahiran 2000]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peragawan Malaysia]] quyq1b7sbb7s7ludnh1av1jw3znwu2k 0 1055114 6809740 5247181 2026-03-26T12:44:27Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809740 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sebangkoi Jaya | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1|6|22.3| N|110|53|24.2|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 101 orang |elevation_m = }} '''Kampung Sebangkoi Jaya''', juga dikenali sebagai '''Rumah Suntat''' dan '''Kampung Sebangkui Jaya''' ialah sebuah [[kampung]] dan [[rumah panjang]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sebangkoi Jaya mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 101 orang dan 24 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Sebangkoi Jaya ialah Suntat Anak Galang.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sebangkui Jaya]] d1liyxu6xicpi29lbsx1zsv4q6xcbkp 0 1055182 6809754 5247475 2026-03-26T12:53:00Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809754 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Empit | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.44782359|N| 110.39216617|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Samarahan]] |population_total = |elevation_m = }} '''Kampung Sungai Empit''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Samarahan|Samarahan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sungai Empit mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 300 orang dan 42 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Ketua kampung bagi Kampung Sungai Empit ialah Bas Ak. Kaus.<ref name="Daerah Samarahan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-29-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Samarahan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Samarahan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210519134350/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-29-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Samarahan.html|archive-date= 2021-05-19|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Empit]] gwpvo97uz311putkxu2021uk2y0gcm6 0 1055198 6809747 5247362 2026-03-26T12:49:59Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809747 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sijiram | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.4667|N|110.3833|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Samarahan]] |population_total = |elevation_m = 9 }} '''Kampung Sijiram''', juga dikenali sebagai '''Kampung Sajiram''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Samarahan|Samarahan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref name="GN">{{cite web|url= https://www.geonames.org/1764362/kampong-sijiram.html |title= Kampong Sijiram, Malaysia |language=en |publisher= Geonames|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Terletak kira-kira {{convert|10.8|km|mi|1}} dari [[Kuching|Bandar Kuching]]. Petempatan sekitarnya termasuk: * [[Kampung Setakan Kuap]], {{convert|1.9|km|mi|1}}, utara * [[Kampung Merdang Lumut]], {{convert|2.5|km|mi|1}} tenggara == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.46667/110.38333 Kampung Sijiram] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sijiram]] i95qv9tetuj8aztkcm3jk4rm9d7ucqf 0 1055301 6809759 5247594 2026-03-26T12:54:22Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809759 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Semabang | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.20899969|N|110.92396074|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 140 orang |elevation_m = }} '''Kampung Sungai Semabang''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sungai Semabang mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 140 orang dan 22 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Sungai Semabang ialah Sipi Anak Narang.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.20899969/110.92396074 Kampung Sungai Semabang] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Semabang]] s72iz62claghdpl4787iqn6tgfxuxzn 0 1055318 6809761 5247858 2026-03-26T12:54:36Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809761 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Tebun | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.25206227|N| 110.87157573|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 140 orang rumah |elevation_m = 31 |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94800 }} '''Kampung Tebun''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref name=Geoname>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1763194 |title= Kampung Tebun, Malaysia |language=en |publisher= Geonames|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Kampung Tebun mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 140 orang dan 20 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Tebun ialah Muas Anak Sungam.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Terletak kira-kira {{convert|24|km|mi|1}} dari [[Simunjan]]. == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.26667/110.88333 Kampung Tebun] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Tebun]] nitck4al00u614qqjy11axah2aci8ky 0 1055370 6809755 5247494 2026-03-26T12:53:07Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809755 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Jong | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.36189121|N| 110.75749386|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = |elevation_m = 11 }} '''Kampung Sungai Jong''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref name="GazSar2">{{cite book|title=A Sarawak Gazetteer|author=M. Mohizah, S. Julia and W. K. Soh|year=2006|publisher= Jabatan Hutan Sarawak dan Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia|isbn=983-2181-86-0|oclc=85818866|url=http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|accessdate=18 Mei 2021|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722232834/http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|archivedate=27 Julai 2011|trans-title=Gazetir Sarawak}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1764002 |title= Kampong Sungai Jong, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Kampung Sungai Jong mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 32 orang dan lapan (8) buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Sungai Jong ialah Chakui Anak Tembong.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Terletak kira-kira {{convert|51|km|mi|1}} dari [[Kuching]], ibu negeri bagi [[Sarawak]]. Kawasan petempatan dan tanda tempat sekitarnya:<ref>{{cite web|url= https://mapcarta.com/15873682|title= Kampong Sungai Jong Map|archive-url= |archive-date= |language= en|website= mapcarta.com|via= |work= |last1= |last2= |publisher= MapCarta|access-date= 20 Mei 2021|date= }}</ref> *[[Kampung Sedilo]], {{convert|6|km|mi|1}} utara *[[Kampung Selangking]], {{convert|11|km|mi|1}} barat laut *[[Kampung Sungai Ladong]], {{convert|12|km|mi|1}} utara *[[Kampung Gumpey]], {{convert|14|km|mi|1}} barat daya * Hutan Simpan Ngili, {{convert|6|km|mi|1}} timur * Gunung Ngili, {{convert|6|km|mi|1}} timur == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.36667/110.75 Kampung Sungai Jong] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Jong]] o3g8wq47skvcrd9y7sn2w8uxftfzxgh 0 1055375 6809750 6523118 2026-03-26T12:50:20Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809750 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sual | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.36642403|N| 110.82377267|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 249 orang |elevation_m = }} '''Kampung Sual''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar2">{{cite book|title=A Sarawak Gazetteer|author=M. Mohizah, S. Julia and W. K. Soh|year=2006|publisher= Jabatan Hutan Sarawak dan Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia|isbn=983-2181-86-0|oclc=85818866|url=http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|accessdate=18 Mei 2021|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722232834/http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|archivedate=27 Julai 2011|trans-title=Gazetir Sarawak}}</ref> <ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sual mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 249 orang dan 31 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Sual ialah Baki Anak Lemu.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.36642403/110.82377267 Kampung Sual] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sual]] he5mn9gofjk8ci0x1vp8w2dih55dxn6 0 1055377 6809756 5247521 2026-03-26T12:53:26Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809756 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Kura | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.0672|N|110.9059|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 115 orang |elevation_m = 178 }} '''Kampung Sungai Kura''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref>{{cite web|url= http://www.geonames.org/11817629 |title= Kampung Sungai Kura, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Kampung Sungai Kura mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 115 orang dan 37 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Sungai Kura ialah Steven Anak Jenang.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kawasan petempatan dan tanda tempat sekitarnya:<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/35980936 |title= Kampung Sungai Kura Map|archive-url= |archive-date= |language= en|website=mapcarta.com |via= |work= |last1= |last2= |publisher= MapCarta|access-date= 21 Mei 2021|date= }}</ref> *[[Kampung Segar]], {{convert|2.5|km|mi|1}} barat *[[Kampung Jerok]], {{convert|4|km|mi|1}} barat * Sungai Sabal Kanan, {{convert|4|km|mi|1}} * Gunung Gaharu, {{convert|6|km|mi|1}} tenggara * Bukit Abit, {{convert|7|km|mi|1}} barat daya * Bukit Tekalong Mit, {{convert|8|km|mi|1}} timur == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/node/5260283302 Kampung Sungai Kura] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Kura]] 3ahql5uhsngy048chf2kjfy0eorea44 0 1055383 6809739 5247183 2026-03-26T12:44:20Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809739 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sebangkoi Lama | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.39990006|N|110.61408476|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 29 orang |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94800 }} '''Kampung Sebangkoi Lama''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sebangkoi Lama mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 29 orang dan 12 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Tuai Rumah bagi Kampung Sebangkoi Lama pada tahun 2018 ialah Garage A/K Bakir.<ref>{{cite web|url=https://data.sarawak.gov.my/home/data/resource_data_explorer_ajax/?page=5&id=aa3c0373-f95c-4ca7-8e33-4cdda81aa181 |title= Senarai Ketua Kaum di Daerah Simunjan|archive-url= |archive-date= |language= |website= data.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Data Sarawak|access-date= 21 Mei 2021|date= }}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.39990006/110.61408476 Kampung Sebangkoi Lama] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sebangkoi Lama]] h7qxtq85onhjn8y1vkdn91hovzncv7x 0 1055385 6809738 5247180 2026-03-26T12:44:12Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809738 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sebangkoi | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.17472125|N|110.60602657|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = N/A |elevation_m = 19 }} '''Kampung Sebangkoi''', juga dieja sebagai '''Kampung Sebangkui''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1764811 |title= Kampong Sebangkoi, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Terletak kira-kira {{convert|75|km|mi|1}} dari [[Kuching]], ibu negeri bagi [[Sarawak]]. Kawasan petempatan, tanda tempat dan saliran sekitarnya:<ref>{{cite web|url= https://mapcarta.com/15875300|title=Kampong Sebangkoi Map |archive-url= |archive-date= |language=en |website=mapcarta.com |via= |work= |last1= |last2= |publisher= MapCarta|access-date=20 Mei 2021 |date= }}</ref> *[[Kampung Mawang]], {{convert|4|km|mi|1}} timur laut *[[Kampung Tapang Lebat]], {{convert|4|km|mi|1}} barat daya *[[Kampung Sungai Pinang]], {{convert|4.5|km|mi|1}} tenggara *[[Kampung Jerok]], {{convert|6|km|mi|1}} selatan *Gunung Nguat, {{convert|7|km|mi|1}} utara *Bukit Semupoh, {{convert|7|km|mi|1}} tenggara *Sungai Pinang, {{convert|3.5|km|mi|1}} selatan *Sungai Segar, {{convert|4|km|mi|1}} tenggara == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/node/2464959527 Kampung Sebangkoi] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sebangkoi]] 6mx67rx0lu113v221kjo9wtlql7oe88 0 1055396 6809748 5247383 2026-03-26T12:50:06Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809748 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Simunjan Tebang | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1|19|0|N|110|48| 0|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 90 orang |elevation_m = 19 }} '''Kampung Simunjan Tebang''' atau ringkasnya '''Simunjan Tebang''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref>{{cite web|url= https://www.geonames.org/1764307/kampong-simunjan-tebang.html |title= Kampong Simunjan Tebang, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Kampung Simunjan Tebang mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 90 orang dan 15 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Simunjan Tebang ialah Puteh Anak Mgard.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kawasan petempatan sekitarnya:<ref>{{cite web|url= https://mapcarta.com/15874292|title= Kampong Simunjan Tebang Map|archive-url= |archive-date= |language=en |website=mapcarta.com |via= |work= |last1= |last2= |publisher= MapCarta|access-date= 20 Mei 2021|date= }}</ref> * [[Kampung Lingkau]], {{convert|2.5|km|mi|1}} barat laut * [[Kampung Temiang]], {{convert|4|km|mi|1}} timur laut * [[Kampung Emplas]], {{convert|4|km|mi|1}} timur laut * [[Kampung Malanjok]], {{convert|4|km|mi|1}} timur laut == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.31667/110.8 Kampung Simunjan Tebang] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Simunjan Tebang]] 565gxw81gem63creornjune4qm923y6 0 1055413 6809741 5247252 2026-03-26T12:44:44Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809741 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Selangking | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.42833344|N|110.66154641|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 147 orang |elevation_m = }} '''Kampung Selangking''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar2">{{cite book|title=A Sarawak Gazetteer|author=M. Mohizah, S. Julia and W. K. Soh|year=2006|publisher= Jabatan Hutan Sarawak dan Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia|isbn=983-2181-86-0|oclc=85818866|url=http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|accessdate=18 Mei 2021|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722232834/http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|archivedate=27 Julai 2011|trans-title=Gazetir Sarawak}}</ref><ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Selangking mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 147 orang dan 30 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Ketua kampung bagi Kampung Selangking ialah Zainuddin Bin Bojeng.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kawasan petempatan dan tanda tempat sekitarnya:<ref>{{cite web|url= https://mapcarta.com/N7657914123|title= Kampung Selangking Map|archive-url= |archive-date= |language= en|website=mapcarta.com |via= |work= |last1= |last2= |publisher= MapCarta|access-date=20 Mei 2021 |date= }}</ref> * [[Kampung Buloh]], {{convert|3|km|mi|1}} timur laut * [[Kampung Seteman]], {{convert|3|km|mi|1}} tenggara * [[Kampung Panagan]], {{convert|3.5|km|mi|1}} barat daya * [[Kampung Sabang]], {{convert|4|km|mi|1}} timur * [[Sebuyau|Kampung Sebuyau]], {{convert|4|km|mi|1}} barat * Hutan Simpan Sedilu, {{convert|7|km|mi|1}} timur * Bukit Sedilu, {{convert|8|km|mi|1}} timur == Kemudahan awam == Terdapat sebuah [[masjid]] yang bernama Masjid Darul Kursiah atau ringkasnya Masjid Kampung Selangking. Ia memiliki no. daftar, A-08-2017-0063. Ia digunakan sebagai pusat beribadat masyarakat yang beragama Islam setempat serta pusat pelaksanaan aktiviti kemasyarakatan.<ref>{{cite web|url=https://emasjid.sarawak.gov.my/emasjid/emasjid/masjid/view/MTQzMg%3D%3D |title= Masjid Darul Kursiah, Kampung Selangking|archive-url= |archive-date= |language= ms|website=emasjid.sarawak.gov.my |via= |work= |last1= |last2= |publisher=Khidmat Islam Sarawak |access-date= 21 Mei 2021|date= }}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/node/7657914123 Kampung Selangking] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Selangking]] t4g0znxo9vmgoyrz1dh9gyaf4fctop9 0 1055414 6809752 5247429 2026-03-26T12:52:46Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809752 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Ba | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.38212768|N|110.72527792|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 158 orang |elevation_m = }} '''Kampung Sungai Ba''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sungai Ba mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 158 orang dan 108 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Ketua kampung bagi Kampung Sungai Ba ialah Ideris Bin Ondet.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Ba]] a110dgkrgabfbjltnisqzsjg9spqkrx 0 1055428 6809762 5248072 2026-03-26T12:54:52Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809762 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Terasi | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.47077608|N|110.71396204|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = |elevation_m = 1 }} '''Kampung Terasi''' atau ringkasnya '''Terasi''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar2">{{cite book|title=A Sarawak Gazetteer|author=M. Mohizah, S. Julia and W. K. Soh|year=2006|publisher= Jabatan Hutan Sarawak dan Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia|isbn=983-2181-86-0|oclc=85818866|url=http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|accessdate=18 Mei 2021|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722232834/http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|archivedate=27 Julai 2011|trans-title=Gazetir Sarawak}}</ref> <ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1762763 |title= Kampong Terasi, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Terletak kira-kira {{convert|1020|km|mi|1}} barat dari [[Kuala Lumpur]], ibu negara [[Malaysia]]. Kawasan petempatan dan tanda tempat sekitarnya:<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/15871204 |title= Kampong Terasi Map|archive-url= |archive-date= |language= en|website= mapcarta.com|via= |work= |last1= |last2= |publisher= MapCarta|access-date= 21 Mei 2021|date=}}</ref> *[[Kampung Sungai Ladong]], {{convert|4.5|km|mi|1}} timur *[[Kampung Sedilo]], {{convert|6|km|mi|1}} selatan *[[Sadong Jaya]], {{convert|6|km|mi|1}} timur laut *[[Kampung Selangking]], {{convert|7|km|mi|1}} barat daya *[[Sekolah Kebangsaan Sungai Ladong]], {{convert|4|km|mi|1}} timur *[[Sekolah Kebangsaan Tanjung Pisang]], {{convert|8|km|mi|1}} barat daya == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.46667/110.71667 Kampung Terasi] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Terasi]] 2fcdolcmfq0oue4e1oftrej2h2dww0j 0 1055436 6809757 5247522 2026-03-26T12:54:09Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809757 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Ladong | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.46937976|N|110.75274142|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = |elevation_m = }} '''Kampung Sungai Ladong''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar2">{{cite book|title=A Sarawak Gazetteer|author=M. Mohizah, S. Julia and W. K. Soh|year=2006|publisher= Jabatan Hutan Sarawak dan Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia|isbn=983-2181-86-0|oclc=85818866|url=http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|accessdate=21 Mei 2021|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722232834/http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|archivedate=27 Julai 2011|trans-title=Gazetir Sarawak}}</ref><ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 21 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kawasan petempatan dan tanda tempat sekitarnya:<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N7490849089 |title= Kampung Sungai Ladong Map|archive-url= |archive-date= |language= en|website=mapcarta.com |via= |work= |last1= |last2= |publisher= MapCarta|access-date= 21 Mei 2021|date= }}</ref> *[[Kampung Rangkang]], {{convert|3|km|mi|1}} barat laut *[[Kampung Bilis]], {{convert|4|km|mi|1}} barat laut *[[Kampung Terasi]], {{convert|4.5|km|mi|1}} barat *Bukit Pinang, {{convert|4.5|km|mi|1}} timur laut *Hutan Simpan Sedilu, {{convert|5|km|mi|1}} barat daya *Gunung Setika, {{convert|5|km|mi|1}} timur == Kemudahan asas == Terdapat sebuah [[sekolah]] yang bernama [[Sekolah Kebangsaan Sungai Ladong]]. Ia memiliki kod sekolah, YBA8306 dan berstatus luar bandar. SK Sungai Ladong mempunyai jumlah murid seramai 184 orang dan 20 orang guru yang bertugas.<ref name=:0>{{cite web |url= https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|title= Senarai Sekolah Rendah dan Menengah Jun 2020 |last1=|first1= |last2= |first2= |date= Jun 2020|website=moe.gov.my |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210101825/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|archive-date=10 Februari 2021|format=}}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/node/7490849089 Kampung Sungai Ladong] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Ladong]] pjj9i28wffgbubosj2o5msh3su3vsc2 0 1055451 6809746 5247356 2026-03-26T12:49:53Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809746 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sibau Rembau | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.21573139|N|110.91065278|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population_total = 156 orang |elevation_m = 11 |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94800 }} '''Kampung Sibau Rembau''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1764379 |title= Kampong Sibau Rembau, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 21 Mei 2021 }}</ref> Kampung Sibau Rembau mempunyai jumlah populasi penduduk seramai 156 orang dan 26 buah rumah/pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Sibau Rembau ialah Sebli Anak Uban.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 12 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Terletak kira-kira {{convert|73|km|mi|1}} dari [[Kuching]], ibu negeri [[Sarawak]]. Kawasan petempatan dan tanda tempat sekitarnya:<ref>{{cite web|url= https://mapcarta.com/15874436|title= Kampong Sibau Rembau Map|archive-url= |archive-date= |language=en |website=mapcarta.com |via= |work= |last1= |last2= |publisher=MapCarta |access-date= 21 Mei 2021|date= }}</ref> * [[Kampung Gawang]], {{convert|16|km|mi|1}} selatan * [[Kampung Sungai Kura]], {{convert|17|km|mi|1}} selatan * [[Kampung Sabal Kurwin]], {{convert|18|km|mi|1}} tenggara * [[Kampung Jirok]], {{convert|18|km|mi|1}} selatan * Bukit Semabang, {{convert|2.5|km|mi|1}} barat laut * Bukit Milas, {{convert|3.5|km|mi|1}} selatan * Bukit Busit, {{convert|5|km|mi|1}} barat laut == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.21667/110.9 Kampung Sibau Rembau] di [[OpenStreetMap]] [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sibau Rembau]] t76uudqtazdy4iab3uf0ty77zbyu5dk 0 1055742 6809758 5247526 2026-03-26T12:54:15Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809758 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Lingkau | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.33869645|N|110.79092233|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population = 212 |elevation_m = 4 |postal_code_type = Poskod |postal_code = }} '''Kampung Sungai Lingkau''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sungai Lingkau mempunyai jumlah penduduk seramai 212 orang dan 41 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini. Tuai Rumah bagi Kampung Sungai Lingkau ialah Nyukai Anak Mensu.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 20 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Petempatan ini mendapat namanya sempena nama sebatang sungai disitu yakni Sungai Lingkau. Kampung Sungai Lingkau mempunyai sebuah sekolah kebangsaan yang berstatus luar bandar, [[Sekolah Kebangsaan Sungai Lingkau]].<ref name=:0>{{cite web |url= https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|title= Senarai Sekolah Rendah dan Menengah Jun 2020 |last1=|first1= |last2= |first2= |date= Jun 2020|website=moe.gov.my |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210101825/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|archive-date=10 Februari 2021|format=}}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.33869645/110.79092233 Kampung Sungai Lingkau] di [[OpenStreetMap]] [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Lingkau]] kvcbixdfa0598m2dslwlvsl9wrovrrz 0 1055764 6809751 5247427 2026-03-26T12:50:25Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809751 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Apin | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.40852509|N|110.66798862|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Simunjan]] |population = 267 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94800 }} '''Kampung Sungai Apin''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sungai Apin mempunyai jumlah penduduk seramai 267 orang dan 50 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 20 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Ketua kampung bagi Kampung Sungai Apin pada tahun 2018 ialah Mahdi B. Nasawi.<ref name="Ketua Kaum Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://www.data.gov.my/data/dataset/e8295b58-d7cd-4c22-b4cf-0a0d1d2b834c/resource/ad38551a-1a9a-4dea-ab9c-5def8a32ca1d/download/datasetsenarai-kampung-dan-ketua-kaum-daerah-simunjan.xls|title= Senarai Kampung Berdaftar di Daerah Simunjan dan Ketua Kaum di Sarawak|archive-url= https://web.archive.org/web/20210524122443/https://www.data.gov.my/data/dataset/e8295b58-d7cd-4c22-b4cf-0a0d1d2b834c/resource/ad38551a-1a9a-4dea-ab9c-5def8a32ca1d/download/datasetsenarai-kampung-dan-ketua-kaum-daerah-simunjan.xls|archive-date= 2021-05-24|language= ms|website= data.gov.my|format= XLSX|author= Kerajaan Negeri Sarawak|publisher= Kerajaan Negeri Sarawak|access-date= 24 Mei 2021|date= 30 Oktober 2018|url-status= live}}</ref> Petempatan inu mempunyai sebuah sekolah kebangsaan yang berstatus luar bandar, [[Sekolah Kebangsaan Sungai Apin]] serta sebuah masjid, Masjid At-Taqwa (No. Daftar: A-08-2017-0072).<ref name=:0>{{cite web |url= https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|title= Senarai Sekolah Rendah dan Menengah Jun 2020 |last1=|first1= |last2= |first2= |date= Jun 2020|website=moe.gov.my |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210101825/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|archive-date=10 Februari 2021|format=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://emasjid.sarawak.gov.my/emasjid/emasjid/masjid/view/MTQ0MQ%3D%3D |title=Masjid Darul Taqwa, Kampung Sungai Apin |archive-url= |archive-date= |language= |website=emasjid.sarawak.gov.my |via= |work= |last1= |last2= |publisher=Khidmat Islam Sarawak |access-date= 24 Mei 2021|date= }}</ref> Kampung Sungai Apin dihubungkan dengan pekan-pekan utama seperti [[Simunjan]] dengan Jalan Simunjan-Sebangan-Sebuyau. == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.40852509/110.66798862 Kampung Sungai Apin] di [[OpenStreetMap]] [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Apin]] 5gctb9o86z9r9h81jrw1lkui21dvo8c 14 1055822 6809897 5104991 2026-03-26T22:33:34Z Rulwarih 91672 menghapuskan [[Kategori:Wilayah Autonomi Islam Mindanao]]; menambah [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809897 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Gabenor wilayah di Filipina]] [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ch1aarlus265pya581zzi7jfiyyw1lr 6809904 6809897 2026-03-26T22:38:48Z Rulwarih 91672 Rulwarih telah memindahkan laman [[Kategori:Gabenor Wilayah Autonomi Islam Mindanao]] ke [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] 6809897 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Gabenor wilayah di Filipina]] [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ch1aarlus265pya581zzi7jfiyyw1lr 6809906 6809904 2026-03-26T22:38:55Z Rulwarih 91672 menghapuskan [[Kategori:Gabenor wilayah di Filipina]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809906 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]] q0hx5rcaaifagq50njjkgwcte8qhe2d 6809907 6809906 2026-03-26T22:39:11Z Rulwarih 91672 Membatalkan semakan [[Special:Diff/6809906|6809906]] oleh [[Special:Contributions/Rulwarih|Rulwarih]] ([[User talk:Rulwarih|bincang]]) 6809907 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Gabenor wilayah di Filipina]] [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ch1aarlus265pya581zzi7jfiyyw1lr 14 1055823 6809898 5104993 2026-03-26T22:33:50Z Rulwarih 91672 Rulwarih telah memindahkan laman [[Kategori:Wilayah Autonomi Islam Mindanao]] ke [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]]: Tajuk salah eja 5104993 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Wilayah tidak berfungsi lagi Filipina]] [[Kategori:Sejarah Bangsamoro]] sntxfa33h810s7cw2jktm88dt0paev0 0 1055895 6809743 5247301 2026-03-26T12:47:58Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809743 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Senangeh | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.46086477|N|110.69341674|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |population = 257 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Senangeh''', atau ringkasnya '''Senangeh''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Senangeh mempunyai jumlah penduduk seramai 257 orang dan 51 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Senangeh ialah Peng. Pawi Ak Sidi.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Senangeh]] 86njceubqlgqjqw0bwnvdi25j14gdr1 0 1055913 6809753 5247457 2026-03-26T12:52:54Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809753 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sungai Bundong | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.48202778|N|110.71229134|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 40 |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 17 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sungai Bundong''', atau ringkasnya '''Sungai Bundong''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sungai Bundong mempunyai jumlah penduduk seramai 40 orang dan 14 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Senangeh ialah Sujar Anak Usop.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sungai Bundong]] t67k06jqku3wix1xbxmokj423pddssj 0 1055934 6809731 5247155 2026-03-26T12:42:24Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809731 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sampun Jugu | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.53148824|N|110.64312023|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 121 |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 24 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sampun Jugu''', atau ringkasnya '''Sampun Jugu''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Senangeh mempunyai jumlah penduduk seramai 121 orang dan 24 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Senangeh ialah Likam Anak Tambi.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sampun Jugu]] gziytp781ehlks1965z8kfm5luv0cl9 0 1055937 6809730 5247154 2026-03-26T12:42:13Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809730 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sampun Gerunggang | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.55|N|110.6333|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 439 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 96 |elevation_m = 4 |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sampun Gerunggang''', atau ringkasnya '''Sampun Gerunggang''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar2">{{cite book|title=A Sarawak Gazetteer|author=M. Mohizah, S. Julia and W. K. Soh|year=2006|publisher= Jabatan Hutan Sarawak dan Institut Penyelidikan Perhutanan Malaysia|isbn=983-2181-86-0|oclc=85818866|url=http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|accessdate=18 Mei 2021|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722232834/http://www.chm.frim.gov.my/Sarawak_Gazetteer.pdf|archivedate=27 Julai 2011|trans-title=Gazetir Sarawak}}</ref> <ref>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1764879 |title= Kampung Sampun Gerunggang, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 25 Mei 2021 }}</ref> Kampung Sampun Gerunggang mempunyai jumlah penduduk seramai 439 orang dan 96 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Sampun Gerunggang ialah Guster Ak Lamat.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Terletak kira-kira {{convert|33|km|mi|1}} dari [[Kuching]], ibu negeri [[Sarawak]]. Kawasan petempatan sekitarnya:<ref>"Kampung Sampun Gerunggang" di MapCarta. Dicapai pada 25 Mei 2021.</ref> * [[Asajaya]], {{convert|2.5|km|mi|1}} barat * [[Kampung Serpan Ulu]], {{convert|3.5|km|mi|1}} barat * [[Kampung Tambirat Lot]], {{convert|13|km|mi|1}} barat *[[Sadong Jaya]], {{convert|14|km|mi|1}} timur *[[Kampung Selangking]], {{convert|14|km|mi|1}} selatan == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.55/110.63333 Kampung Sampun Gerunggang] di [[OpenStreetMap]] [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sampun Gerunggang]] i27mmaihlriiy29zxhrl1u6rfq4sysl 0 1055941 6809735 5247157 2026-03-26T12:43:42Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809735 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sampun Tebun | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.56397596|N|110.64487442|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 460 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 90 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sampun Tebuh''', atau ringkasnya '''Sambun Tebun''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sampun Tebun mempunyai jumlah penduduk seramai 460 orang dan 90 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Senangeh ialah John Gawit.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kampung Sampun Tebun mempunyai sebuah [[gereja]] dan sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Sampun Tebun]] yang berstatus luar bandar. Kod sekolah bagi sekolah ini ialah YBB8103.<ref name=:0>{{cite web |url= https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|title= Senarai Sekolah Rendah dan Menengah Jun 2020 |last1=|first1= |last2= |first2= |date= Jun 2020|website=moe.gov.my |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210101825/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|archive-date=10 Februari 2021|format=}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sampun Tebun]] 5708inqgm0bmywqf5lvyxut6mm6e7rk 0 1055949 6809734 5247156 2026-03-26T12:43:35Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809734 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sampun Kelili | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.53743066|N|110.63976831|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 342 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 82 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sampun Kelili''', atau ringkasnya '''Sampun Kelili''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sampun Kelili mempunyai jumlah penduduk seramai 342 orang dan 82 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Sampun Kelili ialah James Ak Buntre.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sampun Kelili]] gkncecyzltua9423xucq4wyf8cgit6j 0 1055951 6809729 5247153 2026-03-26T12:41:52Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809729 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sampun Baru | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.55237221|N|110.63872654|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 98 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 27 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sampun Baru''', atau ringkasnya '''Sampun Baru''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sampun Baru mempunyai jumlah penduduk seramai 98 orang dan 27 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Senangeh ialah Denis Anak Paka.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sampun Baru]] hc5vytrmyf0cwam3sxenpbt2z6qjl59 0 1055993 6809724 5247135 2026-03-26T12:40:37Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809724 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sabal Tapang | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.09137714|N|110.92625057|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 67 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 15 |elevation_m = }} '''Kampung Sabal Tapang''', atau ringkasnya '''Sabal Tapang''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sabal Tapang mempunyai jumlah penduduk seramai 67 orang dan 15 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Simunjan"/> [[Kapitan Cina]] bagi Kampung Sabal Tapang ialah Thung Ting Chiaw.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sabal Tapang]] mfw03lhorz92hyks7jr7eaqann0qqn1 0 1056044 6809760 5247701 2026-03-26T12:54:29Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809760 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Tambirat | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.54727498|N|110.51845966|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 2978 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 463 |elevation_m = 1 |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Tambirat''', atau ringkasnya '''Tambirat''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref name=gn1734553>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1734553 |title= Tambirat, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 16 Mei 2021 }}</ref> Kampung Tambirat mempunyai jumlah penduduk seramai 2978 orang dan 463 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Tambirat ialah Peng. Haji Tamel Bin Muhammad.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Terletak kira-kira {{convert|20|km|mi|1}} dari [[Kuching]], ibu negeri [[Sarawak]]. Kawasan petempatan sekitarnya:<ref>"Tambirat Map" di Mapcarta. Dicapai pada 25 Mei 2021.</ref> *[[Kampung Tambey]], {{convert|6|km|mi|1}} selatan *[[Kampung Baru]], {{convert|7|km|mi|1}} selatan *[[Kampung Rembus]], {{convert|8|km|mi|1}} barat daya == Kemudahan asas == Terdapat dua buah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Tambirat]] (Kod sekolah: YBA8105) serta [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Chung Hua, Tambirat|Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Chung Hua]] (Kod sekolah: YCC8102) yang berstatus luar bandar.<ref name=:0>{{cite web |url= https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|title= Senarai Sekolah Rendah dan Menengah Jun 2020 |last1=|first1= |last2= |first2= |date= Jun 2020|website=moe.gov.my |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210101825/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/3547-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2020/file|archive-date=10 Februari 2021|format=}}</ref> Kampung Tambirat juga dilengkapi dengan kemudahan membeli barang di Pasar Tambirat serta sebuah padang. Kampung Tambirat juga salah satu tarikan ekonomi yang terdapat pada daerah [[Asajaya]].<ref name=:1>{{cite web|url= https://dayakdaily.com/kpg-tambirat-kawasan-tarikan-ekonomi-baharu-di-asajaya/|title= Kampung Tambirat, Tarikan Ekonomi Baharu di Asajaya|archive-url= https://web.archive.org/web/20200925030941/https://dayakdaily.com/kpg-tambirat-kawasan-tarikan-ekonomi-baharu-di-asajaya/|archive-date= 2020-09-25|language= ms|website= dayakdaily.com|via= |work= |author= Chris Bishop|publisher= Dayak Daily|access-date= 25 Mei 2021|date= 20 Julai 2019|url-status= live}}</ref> Tapak Regata Samarahan juga terletak disini.<ref name=:1/> == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.55/110.51667 Kampung Tambirat] di [[OpenStreetMap]] [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Tambirat]] cjfl5uvxhdfh6f37a7ig73s8fugejmj 0 1056060 6809737 5247179 2026-03-26T12:43:56Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809737 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sebandi Ulu | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.56333688|N|110.56347672|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 918 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 182 |elevation_m = |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sebandi Ulu''', atau ringkasnya '''Sebandi Ulu''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sebandi Ulu mempunyai jumlah penduduk seramai 918 orang dan 192 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Sebandi Ulu ialah Jama Binti Baylai.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kampung Sebandi Ulu mempunyai sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Sebandi Ulu]] dengan kod sekolah, YBA8119. Ia berstatus luar bandar. == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sebandi Ulu]] 9g6skacwtlqgjavww2zz51g9htncisx 0 1056063 6809736 6641762 2026-03-26T12:43:48Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809736 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sebandi Matang | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.57526643|N|110.56208398|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 1100 |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 146 |elevation_m = 8 |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Sebandi Matang''', atau ringkasnya '''Sebandi Matang''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.geonames.org/1764815/kampong-sebandi-matang.html |title= Kampung Sebandi Matang, Malaysia |language=en |publisher= Geonames.org|access-date= 25 Mei 2021 }}</ref> Kampung Sebandi Matang mempunyai jumlah penduduk seramai 1100 orang dan 146 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Sebandi Matang ialah Bahren Bin Samat.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kampung Sebandi Matang mempunyai sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Sebandi Matang]] yang memiliki kod sekolah iaitu YBA8113. Ia berstatus luar bandar. Kawasan petempatan ini berjiran dengan:<ref>"Kampung Sebandi Matang Map" di Mapcarta. Dicapai pada 25 Mei 2021.</ref> *[[Kampung Tambirat Lot]], {{convert|5|km|mi|1}} barat daya *[[Kampung Serpan Ulu]], {{convert|7|km|mi|1}} tenggara *[[Asajaya]], {{convert|8|km|mi|1}} tenggara *[[Kampung Tambey]], {{convert|11|km|mi|1}} barat daya *[[Kampung Baru]], {{convert|11|km|mi|1}} barat daya == Rujukan == <references/> == Pautan luar == *[https://www.openstreetmap.org/#map=14/1.58333/110.55 Kampung Sebandi Matang] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sebandi Matang]] tcihzp5ulnvnxn6u9ti6f264zw8rf6j 0 1056064 6809744 5664942 2026-03-26T12:48:37Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809744 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Serpan Ulu | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.54552718|N|110.60208524|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 276 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 45 |elevation_m = 11 |postal_code_type = Poskod |postal_code = 94600 }} '''Kampung Serpan Ulu''', atau ringkasnya '''Serpan Ulu''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Asajaya]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Serpan Ulu mempunyai jumlah penduduk seramai 276 orang dan 45 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Asajaya"/> Ketua kaum bagi Kampung Serpan Ulu ialah Sahari B. Abon.<ref name="Daerah Asajaya">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|title= Profail Daerah Asajaya, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210520022238/https://samarahan.sarawak.gov.my/asajayado/page-0-134-218-PROFIL-DAERAH-ASAJAYA.html|archive-date= 2021-05-20|website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 19 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Kemudahan asas == Kampung Serban Ulu mempunyai sebuah surau baharu yang dibina dengan harga kos RM750,000. Ia dapat menampung sebanyak lebih 150 orang dalam satu masa. Ia dilengkapi dengan kemudahan seperti pejabat, tempat berwuduk, serta tempat parkir kenderaan.<ref>{{cite web|url= https://www.newsarawaktribune.com.my/kg-serpan-ulu-asajaya-to-get-new-surau/|title= Kampung Serpan Ulu, Asajaya to get new surau|archive-url= https://archive.today/20210526092957/https://www.newsarawaktribune.com.my/kg-serpan-ulu-asajaya-to-get-new-surau/|archive-date= 2021-05-26|language= en|website= newsarawaktribune.com.my|via= |work= |last1= Clement Erik Wong|last2= |publisher= News Sarawak Tribune|access-date= 25 Mei 2021|date= 3 Ogos 2020|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.openstreetmap.org/node/7500255631 Kampung Serpan Ulu] di [[OpenStreetMap]] {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Serpan Ulu]] gf59h8rl74rm0crc6gg91pptk24fo5h 0 1056133 6809726 5247139 2026-03-26T12:41:02Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809726 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sageng Hilir | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.38062376|N|110.75054892|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 270 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 41 |elevation_m = }} '''Kampung Sageng Hilir''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sageng Hilir mempunyai jumlah penduduk seramai 270 orang dan 41 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sageng Hilir]] ew0s9qgzyhkczni7n3wm2rzow8dansk 0 1056140 6809727 5247140 2026-03-26T12:41:17Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809727 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sageng Hulu | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.37613697|N|110.75594959|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 960 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 140 |elevation_m = }} '''Kampung Sageng Hulu''' (juga dikenali sebagai Kampung Sageng Ulu) ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan|Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sageng Hulu mempunyai jumlah penduduk seramai 960 orang dan 140 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sageng Hulu]] eqaj12on4ll076eli74agzh7nwjcdaz 0 1056188 6809749 5247414 2026-03-26T12:50:13Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809749 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Stika | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.4735334|N|110.8090218|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 40 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 12 |elevation_m = }} '''Kampung Stika''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Daerah Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]. Kampung Stika mempunyai jumlah penduduk seramai 40 orang dan 12 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kampung Stika dilengkapi dengan kemudahan bekalan elektrik serta jalan raya.<ref>{{cite web|url= https://sarawakvoice.com/2021/02/18/kampung-stika-terus-dilimpahi-pembangunan/|title= Kampung Stika terus dilimpahi pembangunan|archive-url= https://web.archive.org/web/20210527110811/https://sarawakvoice.com/2021/02/18/kampung-stika-terus-dilimpahi-pembangunan/|archive-date= 2021-05-27|language= |website= sarawaknews.com|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Sarawak News|access-date= 27 Mei 2021|date= 18 Mei 2021|url-status= live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.sarawakupdate.news/2020/06/rm5-juta-bekalan-letrik-kampung-stika.html |title=RM5 Juta Bekalan Elektrik Kampung Stika |archive-url= |archive-date= |language= |website= www.sarawakupdate.news|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Sarawak Update|access-date=27 Mei 2021 |date= |url-status=dead}} (Pautan mati)</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Stika]] jjfmrn4l10y4na5m4f40yiw6nljw2wk 0 1056236 6809728 5247141 2026-03-26T12:41:33Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809728 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Sagu | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.49191719|N|110.91943073|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 110 orang |population_blank2_title = Bilangan rumah |population_blank2 = 20 |elevation_m = }} '''Kampung Sago''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Sebuyau|Daerah Kecil Sebuyau]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Sagu mempunyai jumlah penduduk seramai 110 orang dan 20 buah rumah atau pintu bagi penduduk-penduduk yang menetap di kampung ini.<ref name="Daerah Simunjan">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|title= Senarai Ketua Masyarakat dan Ketua Kaum Daerah Simunjan, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia.|archive-url= https://web.archive.org/web/20210518145815/https://samarahan.sarawak.gov.my/page-0-0-32-Senarai-Ketua-Masyarakat-Ketua-Kaum-Daerah-Simunjan.html|archive-date= 2021-05-18|website= samarahan.sarawak.gov.my|via= |work= |last1= |last2= |publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 15 Mei 2021|date= 7 Mei 2021|url-status= live}}</ref> == Rujukan == {{reflist|2}} {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Sagu]] 22qlbjtkg9erjqr6pxvbw9lwyikcwjf 0 1056320 6809745 5247344 2026-03-26T12:48:44Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809745 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Seruyuk | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.44999107|N|110.71786970|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Simunjan|Simunjan]] |subdivision_type3 = Daerah Kecil |subdivision_name3 = [[Sebuyau]] |subdivision_type4 = Mukim |subdivision_name4 = |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 450 orang |elevation_m = 4 }} '''Kampung Seruyuk''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Sebuyau|Daerah Kecil Sebuyau]] yang dibawah pentadbiran [[Daerah Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref>{{cite web|url= http://www.geonames.org/1735639 |title= Kampung Seruyuk, Malaysia |language= |publisher= Geonames|access-date= 29 Mei 2021 }}</ref><ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> Kampung Seruyuk mempunyai jumlah penduduk seramai 450 orang.<ref>{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 2021-01-27|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Terletak kira-kira {{convert|44|km|mi|1}} dari [[Kuching]], ibu negeri [[Sarawak]]. Kampung Seruyuk mempunyai sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Seruyuk]]. Petempatan ini berjiran dengan petempatan sekitarnya: * [[Kampung Rangawan]], {{convert|3.5|km|mi|1}} utara * [[Kampung Bundong]], {{convert|3.5|km|mi|1}} utara * [[Kampung Sungai Buloh, Simunjan|Kampung Sungai Buloh]], {{convert|3.5|km|mi|1}} barat == Rujukan == <references/> {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Seruyuk]] pxlx2xgxpee4k8dukgo4gxlvqg3dcy1 0 1056325 6809764 5248279 2026-03-26T12:54:59Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809764 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Tungkah Dayak | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.5387488|N|110.7757450|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Simunjan|Simunjan]] |subdivision_type3 = Daerah Kecil |subdivision_name3 = [[Sebuyau]] |subdivision_type4 = Pekan |subdivision_name4 = Sebangan |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 116 orang |elevation_m = }} '''Kampung Tungkah Dayak''' (ringkasnya, '''Tungkah Dayak''') ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Sebuyau|Daerah Kecil Sebuyau]] yang dibawah pentadbiran [[Daerah Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref>{{cite news|url= https://sarawakvoice.com/2021/01/06/jalan-raya-di-kampung-tungkah-dayak-sebangan-sudah-siap/|title= Jalan raya di Kampung Tungkah Dayak, Sebangan sudah siap|website= sarawakvoice.com|via= |work= |author= news|publisher= Sarawak Voice|access-date= 29 Mei 2021|date= 6 Januari 2021|archive-date= 2021-05-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20210529031153/https://sarawakvoice.com/2021/01/06/jalan-raya-di-kampung-tungkah-dayak-sebangan-sudah-siap/|url-status= bot: unknown}}</ref> Kampung Tungkah Dayak mempunyai jumlah penduduk seramai 116 orang.<ref>{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 2021-01-27|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kampung ini mempunyai sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Tungkah Dayak]]. == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Tungkah Melayu]] 8unsj0zswy5xhj7553l87usu67jx52j 0 1056345 6809765 5939791 2026-03-26T12:55:05Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809765 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan |official_name = Kampung Tungkah Melayu | settlement_type = [[Kampung]] |pushpin_map = Borneo |pushpin_label_position = bottom |coordinates_region = MY |coordinates = {{coord|1.5376961|N|110.7865834|E|display=inline, title}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = {{bendera|Malaysia}} |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = {{bendera|Sarawak}} |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Simunjan|Simunjan]] |subdivision_type3 = Daerah Kecil |subdivision_name3 = [[Sebuyau]] |subdivision_type4 = Mukim |subdivision_name4 = |population_blank1_title = Jumlah |population_blank1 = 787 orang |elevation_m = }} '''Kampung Tungkah Melayu''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Samarahan]], di [[Sebuyau|Daerah Kecil Sebuyau]] yang dibawah pentadbiran [[Daerah Simunjan]], [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref>{{cite web|url= https://ukas.sarawak.gov.my/2021/04/28/adun-sebuyau-sumbang-bubur-lambuk-kurma-kepada-penduduk-kampung-tungkah-melayu/|title= ADUN Sebuyau Sumbang Bubur Lambuk & Kurma Kepada Penduduk Kampung Tungkah Melayu|archive-url= https://web.archive.org/web/20210529060546/https://ukas.sarawak.gov.my/2021/04/28/adun-sebuyau-sumbang-bubur-lambuk-kurma-kepada-penduduk-kampung-tungkah-melayu/|archive-date= 2021-05-29|website= ukas.sarawak.gov.my|via= |work= |author= |publisher= Unit Komunikasi Awam Sarawak|access-date= 29 Mei 2021|date= 28 April 2021|url-status= bot: unknown}}</ref> Kampung Tungkah Melayu mempunyai jumlah penduduk seramai 787 orang dimana asal usul mereka adalah berasal dari negeri Saribas yang menyelamatkan diri didalam peperangan beting maro yang menyaksikan kejatuhan negeri saribas.<ref>{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 2021-01-27|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= live}}</ref> Kampung ini mempunyai sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Tungkah Melayu]]. == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Tungkah Melayu]] 5u5gi3e6vxpbwr6ucekk9cgf682x18s 0 1056371 6810041 6809301 2026-03-27T03:44:48Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810041 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Raba |native_name = Rumah Maju |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = Jeffery Anak Masan |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 96 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Raba''' (turut dikenali sebagai '''Rumah Maju''') ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref><ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Raba tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Raba tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref><ref name="Kampung 2">{{Cite web |url=https://samarahan.sarawak.gov.my/web/subpage/webpage_view/537/pejabatdaerahsebuyau |title=Senarai Nama Terkini Ketua Kampung dan Tuai Rumah Daerah Sebuyau |date=21 Mac 2026 |website=samarahan.sarawak.gov.my |access-date=27 Mac 2026|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan}}</ref> == Infrastruktur == Kampung ini mempunyai sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Raba]]. == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Raba]] f4t3x7a51d2ejoh4f2i74u6yk9vm2bn 6810045 6810041 2026-03-27T03:48:43Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810045 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Raba |native_name = Rumah Maju |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = {{coord|1.49637082|N|110.95478774|E|display=inline, title|format=dms}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = Maju Anak Mamat |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 70 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Raba''' (turut dikenali sebagai '''Rumah Maju''') ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref><ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Raba tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Raba tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref><ref name="Kampung 2">{{Cite web |url=https://samarahan.sarawak.gov.my/web/subpage/webpage_view/537/pejabatdaerahsebuyau |title=Senarai Nama Terkini Ketua Kampung dan Tuai Rumah Daerah Sebuyau |date=21 Mac 2026 |website=samarahan.sarawak.gov.my |access-date=27 Mac 2026|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan}}</ref> == Demografi == Berdasarkan perangkaan yang diperoleh daripada Pentadbiran Bahagian Samarahan, Kampung Plaie Atas mempunyai jumlah penduduk seramai 70 orang.<ref name="Kampung 1"/> == Pentadbiran == [[Ketua kampung]] (atau turut dikenali sebagai ''tuai rumah'' dalam kalangan masyarakat tempatan) bagi Kampung Plaie Atas ialah Maju Anak Mamat.<ref name="Kampung 2"/> == Infrastruktur == Kampung ini mempunyai sebuah sekolah kebangsaan, [[Sekolah Kebangsaan Raba]]. == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Raba]] dp66za97j7ii2p3z8myautcqbbs2f3u 6810050 6810045 2026-03-27T04:00:43Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810050 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Raba |native_name = Rumah Maju |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = {{coord|1.49637082|N|110.95478774|E|display=inline, title|format=dms}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = Maju Anak Mamat |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 70 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Raba''' (turut dikenali sebagai '''Rumah Maju''') ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref><ref name="GazSar">{{cite web |url= http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |title= Gazetir Negeri Sarawak |archive-url= https://web.archive.org/web/20170823100214/http://mygeoname.mygeoportal.gov.my/exportpdf00.jsp?kodnegeri=13 |archive-date= 2017-08-23 |publisher= Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan, Malaysia |access-date= 15 Mei 2021 |date= 19 Ogos 2017 |url-status= live |orig-year= 2015 |format= PDF }}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Raba tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Raba tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref><ref name="Kampung 2">{{Cite web |url=https://samarahan.sarawak.gov.my/web/subpage/webpage_view/537/pejabatdaerahsebuyau |title=Senarai Nama Terkini Ketua Kampung dan Tuai Rumah Daerah Sebuyau |date=21 Mac 2026 |website=samarahan.sarawak.gov.my |access-date=27 Mac 2026|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan}}</ref> == Demografi == Berdasarkan perangkaan yang diperoleh daripada Pentadbiran Bahagian Samarahan, Kampung Raba mempunyai jumlah penduduk seramai 70 orang.<ref name="Kampung 1"/> == Pentadbiran == [[Ketua kampung]] (atau turut dikenali sebagai ''tuai rumah'' dalam kalangan masyarakat tempatan) bagi Kampung Raba ialah Maju Anak Mamat.<ref name="Kampung 2"/> == Infrastruktur == [[Sekolah Kebangsaan Raba]] (SK Raba) ialah sebuah [[sekolah kebangsaan]] di Kampung Raba. Dengan kod sekolah iaitu YBA8317, sekolah kebangsaan tersebut menyediakan [[pendidikan rendah]] bagi penduduk setempat. Selain itu, sekolah ini merupakan salah sebuah sekolah di bawah bidang autoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Simunjan yang terletak di D/A Pejabat Pelajaran Daerah Kecil Simunjan dekat Kampung Raba.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref><ref name="apac1">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/yba8317-sk-raba.html|website=APAC Directory|title=Sekolah Kebangsaan Raba, Simunjan |access-date=15 September 2025|language=en}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Raba]] dvgehn5jz5kc36ly5xbe9sbqu1ywldh 0 1056429 6810013 6809530 2026-03-27T03:11:50Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810013 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Plaie Atas |native_name = |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = Jeffery Anak Masan |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 96 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Plaie Atas''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref> Dahulu Kampung Plaie Atas tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Plaie Atas tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref><ref name="Kampung 2">{{Cite web |url=https://samarahan.sarawak.gov.my/web/subpage/webpage_view/537/pejabatdaerahsebuyau |title=Senarai Nama Terkini Ketua Kampung dan Tuai Rumah Daerah Sebuyau |date=21 Mac 2026 |website=samarahan.sarawak.gov.my |access-date=27 Mac 2026|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Plaie Atas]] r0x8mkj2fbgcrvygbgs4s7m3ws7tdsn 6810016 6810013 2026-03-27T03:14:40Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810016 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Plaie Atas |native_name = |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = Jeffery Anak Masan |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 96 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Plaie Atas''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Plaie Atas tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Plaie Atas tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref><ref name="Kampung 2">{{Cite web |url=https://samarahan.sarawak.gov.my/web/subpage/webpage_view/537/pejabatdaerahsebuyau |title=Senarai Nama Terkini Ketua Kampung dan Tuai Rumah Daerah Sebuyau |date=21 Mac 2026 |website=samarahan.sarawak.gov.my |access-date=27 Mac 2026|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan}}</ref> == Demografi == Berdasarkan perangkaan yang diperoleh daripada Pentadbiran Bahagian Samarahan, Kampung Plaie Atas mempunyai jumlah penduduk seramai 96 orang.<ref name="Kampung 1"/> == Pentadbiran == [[Ketua kampung]] (atau turut dikenali sebagai ''tuai rumah'' dalam kalangan masyarakat tempatan) bagi Kampung Plaie Atas ialah Jeffery Anak Masan.<ref name="Kampung 2"/> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Plaie Atas]] 7k6wac42wqsp1v8nd3b8qnd9wswsq0p 0 1056430 6810019 6809532 2026-03-27T03:18:39Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810019 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Plaie Baroh |native_name = |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 185 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Plaie Baroh''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Plaie Baruh]] qwp28qz7ekbikqwaqide98js8y2n3ma 6810025 6810019 2026-03-27T03:22:09Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810025 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Plaie Baroh |native_name = |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 185 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Plaie Baroh''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Plaie Baroh tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Plaie Baroh tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref> == Demografi == Berdasarkan perangkaan yang diperoleh daripada Pentadbiran Bahagian Samarahan, Kampung Plaie Baroh mempunyai jumlah penduduk seramai 185 orang.<ref name="Kampung 1"/> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Plaie Baruh]] bwsd3t7muiebzwy8zy488doxc126g8g 6810026 6810025 2026-03-27T03:22:25Z Wiki Farazi 262662 kunci baru untuk [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan]]: "Plaie Baroh" ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6810026 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Plaie Baroh |native_name = |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 185 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Plaie Baroh''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Plaie Baroh tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Plaie Baroh tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref> == Demografi == Berdasarkan perangkaan yang diperoleh daripada Pentadbiran Bahagian Samarahan, Kampung Plaie Baroh mempunyai jumlah penduduk seramai 185 orang.<ref name="Kampung 1"/> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Plaie Baroh]] ka4dmapbha2stlpklivgd8jegbogikg 6810032 6810026 2026-03-27T03:33:43Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810032 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Plaie Baroh |native_name = |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 185 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Plaie Baroh''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Plaie Baroh tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Plaie Baroh tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref> Pada tahun 2017, seorang remaja lelaki berusia 16 tahun ditemui mati selepas hilang dan dikatakan dia menyelam tiga hari yang lalu untuk melepaskan [[jala]] yang tersangkut pada dasar sungai di Kampung Plaie Baroh. Mangsa telah keluar bersama dua orang rakannya ke sungai untuk menangkap ikan dengan menggunakan jala. Walau bagaimanapun, jala telah tersangkut dan menyebabkan mangsa nekad untuk menyelam ke [[dasar sungai]]. Dua rakannya hanya mengunggu di perahu. Meskipun begitu, setelah beberapap minit mangsa dikatakn tidak timbul ke permukaan dan dua orang rakannya itu berusaha mencari keberadaan mangsa tetapi gagal.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/kes/2017/10/332895/remaja-hilang-ditemui-lemas |title=Remaja hilang ditemui lemas |last=Kawi |first=Mohd Roji |date=2 Oktober 2010 |website=Berita Harian |access-date=27 Mac 2026}}</ref> == Demografi == Berdasarkan perangkaan yang diperoleh daripada Pentadbiran Bahagian Samarahan, Kampung Plaie Baroh mempunyai jumlah penduduk seramai 185 orang.<ref name="Kampung 1"/> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Plaie Baroh]] alzxesdh7aln70pjo2p85loldz2pw40 6810035 6810032 2026-03-27T03:34:29Z Wiki Farazi 262662 /* Sejarah */ 6810035 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Plaie Baroh |native_name = |native_name_lang = |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Sarawak]] |subdivision_type2 = Bahagian |subdivision_name2 = [[Bahagian Samarahan|Samarahan]] |subdivision_type3 = Daerah |subdivision_name3 = [[Daerah Sebuyau|Sebuyau]] |subdivision_type4 = Daerah kecil |subdivision_name4 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = Majlis Daerah Sebuyau |leader_title1 = [[Ketua kampung|Tuai rumah]] |leader_name1 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = |population_as_of = 2020 |population_total = 185 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 94300 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +6082 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = Q |footnotes = }} '''Kampung Plaie Baroh''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak di dalam [[Daerah Sebuyau]], salah sebuah daerah yang membentuk [[Bahagian Samarahan]] di bahagian barat daya negeri [[Sarawak]], [[Malaysia]].<ref name="Kampung 1">{{cite web|url= https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|title= Profail Daerah Kecil Sebuyau, Bahagian Samarahan, Sarawak, Malaysia|archive-url= https://web.archive.org/web/20210127110122/https://samarahan.sarawak.gov.my/simunjando/page-0-169-349-Profil-Daerah-Kecil-Sebuyau.html|archive-date= 27 Januari 2021|language= |website= samarahan.sarawak.gov.my|publisher= Pentadbiran Bahagian Samarahan|access-date= 28 Mei 2021|url-status= dead}}</ref> == Sejarah == Dahulu Kampung Plaie Baroh tidak ditadbirkan oleh Daerah Sebuyau, melainkan [[Daerah Simunjan]] dengan keadaan kampung berkenaan diletakkan di bawah naungan [[daerah kecil]] yang dikenali sebagai Daerah Kecil Sebuyau.<ref name="Kampung 1"/> Berikutan dengan penaiktarafan daerah di Sarawak pada tahun 2021, Kampung Plaie Baroh tidak lagi ditadbirkan oleh Daerah Simunjan dan dipindahkan masuk ke dalam Daerah Sebuyau.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/12/898063/lima-kawasan-dinaik-taraf-jadi-daerah |title=Lima kawasan dinaik taraf jadi daerah |last=Ibrahim |first=Mohd Iskandar |date=12 Disember 2021 |website=Berita Harian |language=ms |access-date=27 Mac 2026}}</ref> Pada tahun 2017, seorang remaja lelaki berusia 16 tahun ditemui mati selepas hilang dan dikatakan dia menyelam tiga hari yang lalu untuk melepaskan jala yang tersangkut pada dasar sungai di Kampung Plaie Baroh. Mangsa telah keluar bersama dua orang rakannya ke sungai untuk menangkap ikan dengan menggunakan jala. Walau bagaimanapun, jala telah tersangkut dan menyebabkan mangsa nekad untuk menyelam ke [[dasar sungai]]. Dua rakannya hanya mengunggu di perahu. Meskipun begitu, setelah beberapap minit mangsa dikatakn tidak timbul ke permukaan dan dua orang rakannya itu berusaha mencari keberadaan mangsa tetapi gagal.<ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/berita/kes/2017/10/332895/remaja-hilang-ditemui-lemas |title=Remaja hilang ditemui lemas |last=Kawi |first=Mohd Roji |date=2 Oktober 2010 |website=Berita Harian |access-date=27 Mac 2026}}</ref> == Demografi == Berdasarkan perangkaan yang diperoleh daripada Pentadbiran Bahagian Samarahan, Kampung Plaie Baroh mempunyai jumlah penduduk seramai 185 orang.<ref name="Kampung 1"/> == Rujukan == <references/> {{Tunas-geo-Sarawak}} {{Sarawak}} [[Kategori:Kampung di Bahagian Samarahan|Plaie Baroh]] 4afute6zbsu5t3cah6fns3vux7wu0ma 0 1061979 6809900 6693027 2026-03-26T22:35:00Z Rulwarih 91672 menambah [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809900 wikitext text/x-wiki '''Mujiv Sabbihi Hataman''' (lahir 11 September 1972 di [[Sumisip, Basilan]], [[Filipina]]) ialah seorang advokat hak penduduk asli dan ahli politik Filipina<ref name="AIMLeadershipBook">{{Cite book |last=Granada |first=Susan |title=13 Stories of Islamic Leadership |publisher=[[Asian Institute of Management]] TeaM Energy Center for Bridging Leadership |location=Makati |pages=68-75 |chapter=The Alternative Political Leader}}</ref> dari [[suku Yakan]] di [[Kepulauan Sulu]]. Beliau mula dikenali semasa memegang jawatan sebagai gabenor serantau keenam dan terakhir dari [[Wilayah Autonomi Muslim Mindanao]] dari 2011 sehingga digantikan oleh [[Wilayah Autonomi Bangsamoro di Muslim Mindanao]] (BARMM) pada 2019.<ref name="JohanieMaeKusain20190227Rappler">{{Cite news |last=Kusain |first=Johanie Mae |date=2019-02-27 |title=Hataman declines position in Bangsamoro Transition Authority |language=en |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/nation/hataman-declines-position-bangsamoro-transition-authority |access-date=2021-05-18}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Hataman, Mujiv Sabbihi}} [[Kategori:Kelahiran 1972]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Basilan]] [[Kategori:Ahli politik Filipina]] [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] rwmp8oyrrfgu0n687ndxacsrs3hzu6v 6809901 6809900 2026-03-26T22:36:37Z Rulwarih 91672 kemasan 6809901 wikitext text/x-wiki '''Mujiv Sabbihi Hataman''' (lahir 11 September 1972 di [[Sumisip, Basilan]], [[Filipina]]) ialah seorang advokat hak penduduk asli dan ahli politik Filipina<ref name="AIMLeadershipBook">{{Cite book |last=Granada |first=Susan |title=13 Stories of Islamic Leadership |publisher=[[Asian Institute of Management]] TeaM Energy Center for Bridging Leadership |location=Makati |pages=68-75 |chapter=The Alternative Political Leader}}</ref> dari [[suku Yakan]] di [[Kepulauan Sulu]]. Beliau mula dikenali semasa memegang jawatan sebagai gabenor serantau keenam dan terakhir dari [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] dari 2011 sehingga digantikan oleh [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Muslim Mindanao Bangsamoro]] (BARMM) pada 2019.<ref name="JohanieMaeKusain20190227Rappler">{{Cite news |last=Kusain |first=Johanie Mae |date=2019-02-27 |title=Hataman declines position in Bangsamoro Transition Authority |language=en |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/nation/hataman-declines-position-bangsamoro-transition-authority |access-date=2021-05-18}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Hataman, Mujiv Sabbihi}} [[Kategori:Kelahiran 1972]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Basilan]] [[Kategori:Ahli politik Filipina]] [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] e33qjk8rdxz7zr58vzs6ca4c7b17bon 0 1063779 6810194 6648195 2026-03-27T09:58:01Z NewUniverse 254500 -advertisement link 6810194 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Edmond Hoyle|image=Edmond Hoyle.jpg|caption=Penguatkuasa [[permainan kad]] England, "Bapa [[Whist]]"|birth_date=1672|birth_place=England|death_date=29 Ogos {{death year and age|1769|1672}}|death_place=London, England}} '''Edmond Hoyle''' (1672{{Sndash}}29 Ogos 1769)<ref name="classic-enc">{{Cite EB1911 |wstitle=Hoyle, Edmund |volume=13 |page=841}}</ref> adalah seorang penulis yang terkenal dengan karyanya mengenai peraturan dan cara [[Permainan daun terup|permainan kad]]. Ungkapan "''according to Hoyle''" (yang bermaksud "benar-benar mengikut peraturan") masuk ke dalam bahasa sebagai cerminan kewibawaannya yang dianggap umum mengenai perkara ini;<ref name="classic-enc" /> sejak waktu itu, penggunaan frasa telah berkembang menjadi penggunaan umum dalam situasi di mana penutur ingin menunjukkan [[Hujah dari pihak berkuasa|banding kepada pihak berkuasa yang berpotensi]]. == Kehidupan awal tidak didokumenkan == Tidak banyak yang diketahui mengenai kehidupan Hoyle; beliau terutama dikenali melalui buku-bukunya. Sebahagian besar dari apa yang ditulis mengenai dirinya tidak benar atau berlebihan.<ref>{{Cite web|url=http://edmondhoyle.blogspot.com/2011/06/was-hoyle-careless-editor.html|title=Was Hoyle a Careless Editor?|last=Levy|first=David 2011|access-date=24 Jun 2011}}</ref> Saranan di mana beliau berlatih di bar nampaknya tidak berasas.<ref>{{Cite journal|last=Marshall|first=Julian|title=Books on Gaming|journal=Notes and Queries|series=7|issue=VII|pages=481–2}}</ref> == Treatis pada ''whist'' == Menjelang tahun 1741, Hoyle mula memberi tunjuk ajar kepada anggota [[Kelas atasan|masyarakat tinggi]] dalam permainan [[whist]], menjual pelajarnya salinan nota naskahnya.<ref>"Some purchasers of the treatise in manuscript, disposed of the last winter..." (Sebilangan pembeli risalah dalam naskah, dilupuskan pada musim sejuk yang lalu...) {{Cite book|title=A Short Treatise on the Game of Whist|last=Hoyle|first=Edmond|year=1742|location=London|page=74}}</ref> Hoyle memperluas naskah dan menerbitkan ''A Short Treatise on the Game of Whist'' pada tahun 1742, menjualnya dengan harga tinggi satu [[Guinea (syiling)|guinea]].<ref name="Levy">{{Cite journal|last=Levy|first=David|year=2010|title=Pirates, Autographs and a Bankruptcy. ''A Short Treatise on the Game of Whist'' by Edmond Hoyle, Gentleman|url=http://BooksOnGaming.com/hoyle/|journal=Script and Print|volume=34|issue=3|page=136|access-date=22 Jun 2011}}</ref> Apabila buku itu cepat habis dan tanpa membuat edisi baharu, Hoyle menjual hak untuk ''Whist'' kepada penjual buku Francis Cogan dengan harga 100 [[Guinea (syiling)|guinea]], jumlah yang sangat besar untuk sebuah risalah kecil.<ref name="Levy" /> Sebelum Cogan dapat menerbitkan edisi kedua, dua pencetak cetak rompak karya tersebut yang memberikan nama pengarang sebagai "''A Gentleman''" (Lelaki Budiman) dan bukannya Hoyle. Pencetak menyamar identiti mereka dengan menerbitkan dengan nama palsu, satu sebagai Webster,<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T106241|title=ESTC No. T106241|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> yang lain sebagai Webb.<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T86128|title=ESTC No. T86128|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> Cogan menerbitkan edisi kedua<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/N24768|title=ESTC No. N24768|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> dan ketiga<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T87540|title=ESTC No. T87540|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> ''Whist'' dan dua bulan kemudian, mendapat perintah menentang cetak rompak yang diumumkannya dalam edisi keempat (semua 1743).<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/N15048|title=ESTC No. N15048|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> Untuk membezakan edisi asli dari cetak rompak, Cogan membayar Hoyle [[Twopence (syiling pra-perpuluhan British)|twopence]] setiap salinan untuk menandatangani karya asli. Pencetakan rompak itu menguntungkan Hoyle, walaupun merupakan musibah bagi Cogan yang terpaksa menurunkan harga buku itu agar sesuai dengan harga cetak rompak dan membayar tandatangan Hoyle.<ref name="Levy" /> === Digantikan oleh peraturan baru === Peraturan whist yang diterbitkan dalam ''A Short Treatise on the Game of Whist''<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/shorttreatiseong00hoyliala|title=A Short Treatise on the Game of Whist|last=Hoyle|first=Edmond|access-date=16 Ogos 2015}}</ref> dianggap berwibawa hingga tahun 1864, setelah itu peraturan digantikan dengan yang baharu<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/lawsofshortwhist00bald_0|title=The laws of short whist|last=Baldwin|first=John|year=1864|access-date=16 Ogos 2015}}</ref> yang ditulis oleh John Loraine Baldwin dan diadaptasi oleh kelab [[Arlington Club|Arlington]] dan [[Portland Club (London)|Portland.]]<ref name="classic-enc" /> == Karya terbitan lain == [[Fail:Hoyle-backgammon.png|thumb| ''A Short Treatise on the Game of Back-Gammon'' oleh Hoyle]] Cogan menerbitkan karya lain oleh Hoyle: ''A Shortiseise on the Game of [[Backgammon]]'' (1743),<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T87537|title=ESTC No. T87537|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> ''An Artificial Memory for Whist (1744)''<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/N15047|title=ESTC No. N15047|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> yang pelik,{{clarify|date=Julai 2021}}<ref>{{Cite web|url=http://edmondhoyle.blogspot.com/2011/06/artificial-memory-for-whist.html|title=An Artificial Memory for Whist|last=Levy|first=David|access-date=29 Jun 2011}}</ref> dan lebih banyak risalah pendek pada permainan [[piquet]] dan [[catur]] (1744)<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T48220|title=ESTC No. T48220|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> serta [[Quadrille (permainan kad)|quadrille]] (1744).<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T179916|title=ESTC No. T179916|website=The English Short Title Catalogue|access-date=22 Jun 2011}}</ref> Cogan menjadi muflis pada tahun 1745 dan menjual hak cipta Hoyle kepada Thomas Osborne yang menerbitkan risalah Hoyle dengan lebih banyak kejayaan.<ref name="Levy" /> Hoyle menulis sebuah risalah mengenai permainan [[Brag (permainan kad)|brag]] (1751),<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T48219|title=ESTC No. T48219|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref> sebuah buku mengenai [[Kebarangkalian|teori kebarangkalian]] (1754),<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T87530|title=ESTC No. T87530|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref> dan satu lagi pada [[catur]] (1761).<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/N1784|title=ESTC No. N1784|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref> Seiring berjalannya waktu, karya Hoyle mendorong pasaran [[Charles Cotton]] semakin tua iaitu ''[[Pemain Kompleat|The Compleat Gamester]]'', yang telah dianggap sebagai karya rujukan bahasa Inggeris "standard" untuk bermain permainan – terutamanya permainan perjudian – sejak diterbitkan pada tahun 1674.<ref name="Marston">{{Cite book|title=The Compleat Gamester|last=Cotton|first=Charles|last2=Marston, Thomas E. (penulis pengenalan dinyatakan di sini)|publisher=Imprint Society|year=1970|edition=cetakan semula moden|location=[[Barre, Massachusetts]]|pages=ix|chapter=Introduction|orig-year=1674}}</ref> === Edisi terkumpul === Pada tahun 1748, Osborne berhenti menerbitkan risalah individu dan sebaliknya menjual edisi yang dikumpulkan dengan tajuk ''Mr. Hoyle's Treatises of Whist, Quadrille, Piquet, Chess dan Back-Gammon''. Risalah ''whist'' digambarkan sebagai edisi kelapan.<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T79890|title=ESTC No. T79890|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref> Edisi keempat belas (1765) adalah yang terakhir diterbitkan sepanjang hayat Hoyle.<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T88034|title=ESTC No. T88034|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref> Edisi kelima belas<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T88031|title=ESTC No. T88031|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref> dan keenam belas<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T88029|title=ESTC No. T88029|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref> muncul setelah kematiannya, dengan autograf diterbitkan semula dengan cetakan blok kayu. === Cetakan semula === Buku-buku tersebut sering dicetak semula di Ireland, sesuatu yang dibenarkan kerana akta hak cipta Inggeris iaitu [[Akta Anne]], tidak meluas ke Ireland. Satu edisi dicetak di [[Edinburgh]].<ref>{{Cite web|url=http://estc.bl.uk/T88036|title=ESTC No. T88036|website=The English Short Title Catalogue|access-date=23 Jun 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://edmondhoyle.blogspot.com/2011/06/scottish-hoyles-part-1.html|title=The Scottish Hoyles (part 1)|last=Levy|first=David|access-date=29 Jun 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://whatgen.mydiscussion.net/|title=SHBET|last=Mortensen|first=Eric|access-date=29 Jun 2011}}</ref> Tulisan Hoyle diterjemahkan ke banyak bahasa benua; pertama Portugis (1753), kemudian Jerman (1754), Perancis (1761), Itali (1768), Rusia (1769), dan Belanda (1790).<ref>{{Cite journal|last=Zollinger|first=Manfred|title=Whist-Regeln in Kontinentaleuropa bis 1800|url=http://www.i-p-c-s.org/journal/33-3.pdf|journal=The Playing-Card|volume=33|issue=3|pages=198–210|access-date=24 Jun 2011}}</ref> Berbagai edisi faksimili dan disemak semula telah muncul selama beberapa dekad dan abad, sering bertajuk ''Hoyle's Rules'' atau ''Hoyle's Games'' dalam bahasa Inggeris.<ref name="Hoyle">Example: {{Cite book|title=Hoyle's Games – Autograph Edition|publisher=[[A. L. Burt]] Company|location=New York}}</ref> == Warisan dan penggunaan moden == Kerana sumbangannya dalam permainan, Hoyle adalah penyusun piagam ke dalam [[Poker Hall of Fame|''Poker Hall of Fame'']] pada tahun 1979, walaupun beliau meninggal 60 tahun sebelum [[poker]] diciptakan.<ref name="hall">{{Cite web|url=http://www.pokerpages.com/pokerinfo/hallofame/|title=Poker Hall of Fame |website=PokerPages.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125045458/http://www.pokerpages.com/pokerinfo/hallofame/|archive-date=25 January 2009|access-date=11 Julai 2009}}</ref> Ungkapan ''according to Hoyle'' (menurut Hoyle) masih mempunyai beberapa nilai dalam bahasa Inggeris kontemporari, yang bermaksud 'betul atau sebaiknya; mengikut autoriti atau peraturan'.<ref>{{Cite web|url=https://www.dictionary.com/browse/according--to--hoyle|title=Hoyle|website=[[Random House Unabridged Dictionary]]|at="Idioms for ''Hoyle''" entry|via=[[Dictionary.com]]|access-date=9 November 2019|edition=pangkalan data atas talian}}.</ref> Dalam [[Bahasa Inggeris British]], mana-mana ''Hoyle'' dapat merujuk kepada mana-mana buku peraturan permainan kad yang berwibawa,<ref>{{Cite web|url=https://www.dictionary.com/browse/according--to--hoyle|title=Hoyle|website=[[Collins English Dictionary]] – Complete & Unabridged|publisher=William Collins Sons / HarperCollins|at=bahagian "''British Dictionary Definitions''"|via=Dictionary.com|access-date=9 November 2019|edition=digital}}</ref> mirip dengan penggunaan ''[[Baedeker]]'' untuk merujuk kepada mana-mana panduan perjalanan. Banyak buku moden set peraturan yang dikumpulkan untuk permainan kad (dan kadangkala permainan lain, seperti permainan papan, biliard, dan lain-lain) mengandungi nama "Hoyle" dalam tajuknya, tetapi namanya tidak bermaksud bahawa karya-karya tersebut merupakan turunan langsung dari Edmond Hoyle (dengan cara yang hampir sama dengan banyak kamus moden yang mengandungi "Webster" dalam tajuknya tanpa semestinya berkaitan dengan karya [[Noah Webster]]). == Rujukan == {{Reflist}} == Bibliografi == * By a Gentleman (1743) [https://books.google.com/books?id=_PUIAAAAQAAJ ''A Short Treatise on the Game of Whist''], W. Webster, Bath and London * Edmond Hoyle (1743) [https://books.google.com/books?id=vCFdAAAAcAAJ ''A Short Treatise on the Game of Whist''], 3rd Ed., F. Cogan, London * Edmond Hoyle (1744) [https://books.google.com/books?id=63tdAAAAcAAJ ''A Short Treatise on the Game of Piquet''], George and Alexander Ewing, Dublin * Edmond Hoyle (1745) [https://books.google.com/books?id=SxZdAAAAcAAJ ''A Short Treatise on the Game of Quadrille''], George and Alexander Ewing, Dublin * Edmond Hoyle (1761) [https://books.google.com/books?id=Pv1dAAAAcAAJ ''An Essay Towards Making the Game of Chess Easily Learned,''], Thomas Osborne, London * Edmond Hoyle (1764) [https://books.google.com/books?id=f3hbAAAAQAAJ ''An Essay Towards Making the Doctrine of Chances Easy to Those Who Understand Vulgar Arithmetick Only''], Thomas Osborne, London * Edmond Hoyle (1775) [https://books.google.com/books?id=l_NdAAAAcAAJ ''Mr. Hoyle's Games of Whist, Quadrill, Piquet, Chess and Back-Gammon''], Thomas Osborne, London {{Poker Hall of Fame}}{{Authority control}} [[Kategori:Kematian 1769]] [[Kategori:Penulis bukan fiksyen Inggeris]] [[Kategori:Kelahiran 1672]] [[Kategori:Ahli lantikan Poker Hall of Fame]] [[Kategori:Penulish lelaki England abad ke-17]] [[Kategori:Penulis England abad ke-17]] [[Kategori:Penulis bukan fiksyen lelaki England]] [[Kategori:Penulis buku permainan kad]] o83dsoqv7pkm04nfbeznuj81nt847oj 14 1070478 6809961 5448090 2026-03-27T02:17:09Z Normal rookie 279720 Normal rookie telah memindahkan laman [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] ke [[Kategori:Penerima Seri Panglima Darjah Kinabalu]] 5448090 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Penerima darjah kebesaran negeri Sabah]] 535cbqs0gjvhktc4e9hx89zugoiiy13 14 1081310 6810012 5415955 2026-03-27T03:08:42Z EmausBot 52282 Robot: Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Kategori:Penerima Seri Panglima Darjah Kinabalu]] 6810012 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[:Kategori:Penerima Seri Panglima Darjah Kinabalu]] {{R from move}} 4xu4ikqjckw1s0kvdvhiuxwgol4f34s 0 1131071 6810133 5677062 2026-03-27T07:27:49Z ~2026-18959-63 393160 6810133 wikitext text/x-wiki {{Infobox order |title = ''Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia'' |image = |caption = |awarded_by = [[Image:Flag of Perlis.svg|40px]] [[Raja Perlis]] |type = Perintah |motto = |day = |for = |status = Masih dikurniakan |description= |head_title = Raja Perlis |head = [[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] |house = |chancellor = |commander = |grades = {{ubl|Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis atau Bintang Al-Safi I|Dato' Paduka Mahkota Perlis|Darjah Setia Mahkota Perlis|Darjah Ahli Mahkota Perlis|Pingat Mahkota Perlis}} |former_grades = |date = |first_induction = 21 September 1965 |last_induction = 2013 |total = |recipients = |individual = |higher = Darjah Kebesaran Syed Sirajuddin Jamalullail |lower = Darjah Dato' Bergelar |image2 = [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Grand Commander - SPMP.svg|100px]] <br> SPMP <br> [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Knight Commander - DPMP.svg|100px]] <br> DPMP <br> [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Companion - SMP.svg|100px]] <br> SMP <br> [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Member - AMP.svg|100px]] <br> AMP <br> [[File:MY-PERL Order of the Crown of Perlis - Medal - PMP.svg|100px]] <br> PMP |caption2 = Reben darjah kebesaran <ref>Colecciones Militares, [http://www.coleccionesmilitares.com/cintas/malasia/perak1.gif Perak 1]</ref> }} '''Darjah Kebesaran Mahkota Perlis Yang Amat Mulia''' adalah darjah dalam kumpulan ketiga dalam senarai [[Darjah kebesaran negeri Perlis]]. Ia dizahirkan pada 21 September 1965 lalu. Ia dikurniakan dalam lima pangkat.<ref>[https://dymm.perlis.gov.my/portal/index.php/ms/info-diraja/darjah-kebesaran-dan-pingat-negeri-perlis?limitstart=0 Maklumat darjah kebesaran]</ref> ==Senarai== ===Pangkat Pertama=== * [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis]] Penerima darjah kebesaran ini membawa gelaran Dato' Seri bagi lelaki dan wanita. Isteri penerima pula bergelar Datin Seri. Tiada gelaran bagi suami penerima. ===Pangkat Kedua=== * Dato' Paduka Mahkota Perlis Penerima darjah kebesaran ini membawa gelaran Dato' bagi lelaki dan wanita. Isteri penerima pula bergelar Datin. Tiada gelaran bagi suami penerima. ===Pangkat Ketiga=== * Darjah Setia Mahkota Perlis Penerima tidak membawa sebarang gelaran. ===Pangkat Keempat=== * Darjah Ahli Mahkota Perlis Mahkota Perlis Penerima tidak membawa sebarang gelaran. ===Pangkat Kelima=== * Pingat Perlis Mahkota Perlis Penerima tidak membawa sebarang gelaran. ==Rujukan== <references /> [[Kategori:Darjah kebesaran negeri Perlis]] 77wq2o9ig1164fi1yzgmnc6rv384m2i 0 1132348 6809878 6321576 2026-03-26T20:00:03Z ~2026-18903-94 393103 6809878 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | pre-nominals = | name = Aliando Syarief Alkhatiri | post-nominals = | image = Aliando Syarief, Gogirl! TV, 00.05.jpg | imagesize = 175px | image_upright =1 | alt = | caption = Aliando pada tahun 2017 | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_name = Muhammad Ali Syarief Alkhatiri | birth_date = <!-- Mohon tidak mengganti tanggal ini tanpa disertai rujukan --> {{Birth date and age|1996|10|26}} | birth_place = [[Daerah Khusus Ibukota Jakarta|Jakarta]], Indonesia | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | burial_place = <!-- may be used instead of resting_place and resting_place_coordinates (displays "Burial place" as label) --> | burial_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | nationality = Indonesia | other_names = Aliando Syarief | education = | alma_mater = | occupation = {{Hlist| [[Pelakon]]|[[Model (profesion)|model]]|[[penyanyi]] }} | years_active = 2008—kini | known_for = | signature = Aliando (signature).svg | spouse = | children = | parents = {{Plainlist| * [[Tengku Resi Revado]] }} | relatives = | family = {{Plainlist| * [[Alya Avivah Syarief Alkhatiri]] (adik lelaki) }} | awards = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> }} '''Muhammad Ali Syarief Alkhatiri''', lebih dikenal sebagai '''Aliando Syarief Alkhatiri''' ({{kelahirankematian|[[Jakarta]]|26|10|1996}}<ref name="showbiz.liputan6.com_8FaktaTentangSi">{{Cite web |title=8 Fakta Tentang Si Ganteng Aliando Syarief |author=Liputan6.com |work=liputan6.com |date= |accessdate={{date|2016-07-24}} |url=http://showbiz.liputan6.com/read/2059528/8-fakta-tentang-si-ganteng-aliando-syarief?p=1 |language= |quote= |archivedate= |archiveurl= |dead-url=no}}</ref>) merupakan pelakon, model, dan penyanyi berkarayatan [[Indonesia]]. Beliau mempunyai seorang ibu dari [[Tengku Resi]] yang juga berprofesi sebagai pelakon. == Kehidupan awal == Ia merupakan anak kedua dari tiga bersaudara. Ayahnya yang bernama Syarief Afif Alkatiri berketurunan [[Bahrain]], sedangkan ibunya yang bernama [[Tengku Resi Revado]] berketurunan [[Orang Minangkabau|Minangkabau]]. Ia memiliki satu kakak kandung bernama [[Alya Avivah Syarief]] yang merupakan seorang pengusaha dan mantan pelakon, serta adik tiri bernama Alwiyah Al-Haddad dari pernikahan kedua sang ibu. == Filemografi == {| class="wikitable sortable" |+Kunci | style="background:#ffc;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |Menandakan karya belum dirilis |} === Filem === {| class="wikitable unsortable" |- !Tahun !Judul !Peran !Catatan |- |2011 |''[[Garuda di Dadaku 2]]'' |Yusuf | |- |2015 |''[[Janji Hati (film)|Janji Hati]]'' |Dava | |- |rowspan=2|2017 |''[[Pertaruhan]]'' |Muammar Bahari | |- |''[[Sweet 20]]'' |Hamzah muda | |- |2018 |''[[Asal Kau Bahagia (film)|Asal Kau Bahagia]]'' |Ali | |- |rowspan="2"|2019 |''[[Warkop DKI Reborn 3]]'' |rowspan="3"|[[Dono Warkop]] | |- |''[[Sin (film pendek)|Sin]]'' |Film pendek |- |2020 |''[[Warkop DKI Reborn 4]]'' |Film orisinal [[Disney+ Hotstar]] |- |2021 |''Sekap'' |{{N/A}} |Film pendek; sebagai sutradara |-style="background-color:#FFFFE0; color:black;" |rowspan=2|2022 |''[[Argantara]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |Argantara Reynand |rowspan="2"|Pascaproduksi |-style="background-color:#FFFFE0; color:black;" |''[[Warkop DKI Kartun]]'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |[[Dono Warkop]] |} === Bersiri web === {| class="wikitable unsortable" |- !Tahun !Judul !Peran !Catatan |- |2022 |''[[Pertaruhan the Series]]'' |Muammar Bahari |Adegan kilas balik; tidak dikreditkan |} === Serial televisi === {| class="wikitable unsortable" |- !Tahun !Judul !Peran !Catatan |- |2010 |''Persada Langit Biru'' | | |- |rowspan=2|2012 |''Kisah Rama dan Shinta'' | | |- |''[[Badil dan Blangkon Ajaib]]'' |Damar | |- |rowspan=2|2013 |''Komisi Pemberantasan Setan'' |Burhan Amplop |Miniseri |- |''[[Ibrahim Anak Betawi]]'' |Beni | |- |rowspan=2|2014 |''[[Bara Bere]]'' |rowspan=2|Ali | |- |''[[ABG Jadi Manten]]'' | |- |2014—2015 |''[[Ganteng-Ganteng Serigala]]'' |Digo / Zidan | |- |rowspan=3|2015 |''[[Samson dan Dahlia]]'' |rowspan=2|Dirinya sendiri |rowspan=2|Bintang tamu |- |''[[Tarzan dan Zaenab]]'' |- |''[[Ganteng-Ganteng Serigala Returns]]'' |Digo | |- |rowspan=4|2016 |''[[Betapa Aku Mencintaimu]]'' |Andra |rowspan=4|Miniseri |- |''[[Kutukan Cinta Sang Bintang]]'' |Bintang |- |''[[Love is Music]]'' |Gilang |- |''Detak Cinta'' |Damar |- |rowspan=4|2017 |''[[Mawar dan Melati]]'' |Juan | |- |''[[Pesantren & Rock n' Roll Reborn]]'' |Abay | |- |''[[Jodoh yang Tertukar]]'' |Abdullah | |- |''[[Siapa Takut Jatuh Cinta (sinetron 2017)|Siapa Takut Jatuh Cinta]]'' |Satya Adijaya | |- |2019 |''[[Calon Presiden]]'' |Tedjo | |- |2021 |''[[Keajaiban Cinta (sinetron 2021)|Keajaiban Cinta]]'' |Darwin Alvino | |} === FTV === * ''Si Gundul Bocah Petir'' (2008) * ''Cinta Monyet di Kantin Sekolah'' (2012) * ''Petaka Homeschooling'' (2013) * ''12:12'' (2013) * ''Toko Kr.Amat: Headphone Suara Hati'' (2013) * ''Kukibarkan Benderaku'' (2013) * ''Yuk Kita Sekolah'' (2013) * ''Lolly Love'' (2013) * ''Kebaya untuk Katrina'' (2016) === Video klip === * "Ku Kan Menunggumu" — [[Teuku Rassya]] (2015) * "Andai Kau Bisa Mengerti" — [[Nikita Willy]] (2016) == Diskografi == === Singel === * "Malaikat Terindah" (2013) * "Kau Terindah" (2014) * "Hanyalah KepadaMu" (2015) * "Suara Hati" (2015) — bersama Budhila * "Cinta Sejati Hanya Sekali" (2015) — bersama [[Teuku Rassya]] * "Pergi dari Hatiku" (2015) * "Love You All The Way" (2016) === Album kompilasi === {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Label |- |rowspan=2|2016 |align="center"|''[[The Freaks]]''<ref>{{cite web|url=https://celebrity.okezone.com/read/2016/05/12/205/1386943/album-the-freaks-resmi-dirilis|title=Album The Freaks Resmi Dirilis|work=Okezone.com}}</ref> |[[Glow Music]], Target Pop & Jagonya Musik & Sport Indonesia |} == Penghargaan dan nominasi == {| class="wikitable unsortable" |- !style="background-color:#ECC850; color:"black"|Tahun !style="background-color:#ECC850; color:"black"|Penghargaan !style="background-color:#ECC850; color:"black"|Karya yang dinominasikan !style="background-color:#ECC850; color:"black"|Kategori !style="background-color:#ECC850; color:"black"|Hasil |- |rowspan=4|2014 |[[Inbox Awards 2014]] |rowspan=3|<center> — |Host Tamu TerInbox |{{won}} |- |Insert Awards |Favorite Newcomer Celebrity |rowspan=2 {{nom}} |- |Yahoo! Celebrity Awards |Teenage Boy Idol |- |[[SCTV Awards 2014]] |<center>''[[Ganteng-Ganteng Serigala]]'' |Aktor Utama Paling Ngetop |rowspan=7 {{won}} |- |rowspan=13|2015 |rowspan=3|Infotainment Awards 2015 |rowspan=6|<center> — |Pasangan Selebriti Paling Romantis<br>{{small|(bersama [[Prilly Latuconsina]])}} |- |Celebrity of the Year |- |Selebriti Pria Paling Memikat |- |Tabloid Bintang |Bintang Paling Berkilau 2014 |- |rowspan=2|[[SCTV Music Awards 2015]] |Pendatang Baru Paling Ngetop |- |Lagu Paling Ngetop (''Kau Terindah'') |- |[[Panasonic Gobel Awards 2015]] |rowspan=2|<center>''[[Ganteng-Ganteng Serigala]]'' |Aktor Terfavorit |rowspan=2 {{nom}} |- |[[Nickelodeon Indonesia Kids' Choice Awards]] |Aktor Favorit |- |rowspan="2"|Selebrita Awards |rowspan=2|<center> — |Rising Star |{{won}} |- |Seleb Eksis |rowspan=2 {{nom}} |- |[[SCTV Awards 2015]] |<center>''[[Ganteng-Ganteng Serigala Returns]]'' |Aktor Utama Paling Ngetop |- |rowspan="2"|[[Inbox Awards 2015]] |rowspan=8|<center> — |Penyanyi Solo Pria Paling Inbox |rowspan=2 {{won}} |- |Lagu Paling Inbox |- |rowspan=15|2016 |rowspan=3|Infotainment Awards 2016 |Celebrity Of The Year |{{nom}} |- |Selebriti Pria Paling Memikat |rowspan=5 {{won}} |- |Selebriti Pria Paling Fashionable |- |[[SCTV Music Awards 2016]] |Penyanyi Solo Pria Paling Ngetop |- |Insert Fashion Awards |Selebriti Remaja Pria Terfavorit |- |Socmed Awards |Selebgram Male |- |[[Nickelodeon Indonesia Kids' Choice Awards|Indonesia Kids' Choice Awards 2016]]'' |rowspan=3|<center>''[[Ganteng-Ganteng Serigala Returns]]'' |Aktor Favorit |{{nom}} |- |[[Indonesian Television Awards 2016]] |Aktor Terpopuler |{{won}} |- |[[Panasonic Gobel Awards 2016]] |Aktor Terfavorit |{{nom}} |- |[[Selebrita Awards 2016]] |rowspan=3|<center> — |Seleb Tereksis |rowspan=2 {{won}} |- |rowspan=2|[[Inbox Awards 2016]] |Penyanyi Solo Pria Paling Inbox |- |Lagu Paling Inbox (''Pergi dari Hatiku'') |rowspan=5 {{nom}} |- |rowspan=2|[[SCTV Awards 2016]] |<center>''[[Betapa Aku Mencintaimu]]'' |Aktor Utama Paling Ngetop |- |rowspan="2"|<center> — |Penyanyi Paling Ngetop |- |[[Indonesian Social Media Awards 2016]] |Male Celeb Facebook |- |2017 |[[SCTV Awards 2017]] |<center>''[[Siapa Takut Jatuh Cinta]]'' |Aktor Utama Paling Ngetop |} == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == * {{Kapanlagi|a|aliando_syarief}} * {{Twitter|alysyarief}} * {{Instagram|aliandooo}} {{lifetime|1996||}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Syarief, Aliando}} [[Kategori:Pelakon lelaki Indonesia [[Kategori:Orang dari Jakarta]] [[Kategori:Penyanyi Indonesia]] 33nwpnm75i0sgutzm2msukw1ub7wv40 0 1138983 6810098 6621065 2026-03-27T06:03:17Z ~2025-43414-34 393150 MA63 jelas menerangkan bahawa Sabah hingga sekarang bukan sebuah negeri melainkan Wilayah Bersekutu. Negeri Itu khusus kawasan dalam Malaya sahaja, sedangkan Sabah dan Sarawak adalah 2 Benua yang berbeza Dan Bukan sebuah pulau atau kawasan yang bercantum dengan Malaya. Selain itu, Sabah adalah dan seharusnya mentadbir sendiri tanpa campur tangan mana-mana pegawai atau menteri dari Malaya. Tapi sekarang hal-hal yang berlaku di Tahan Melayu (Malaya) semuanya dibawa masuk ke Borneo Utara (Sabah). 6810098 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag | Name = Bendera Sabah | Article = Bendera | Image = Flag of Sabah.svg | Use = [[Senarai bendera Malaysia|Bendera wilayah]] | Proportion = 1:2 | Adoption = 1988 | Design = Latar warna dibahagikan menjadi 3, "Biru Zirkon" dibahagian kanan atas, separuh "Putih" dibahagian kanan tengah dan "Merah Cili" dibahagian bawah, lalu dengan gambar '''[[Gunung Kinabalu]]''' berwarna "biru Nilakandi" yang berada di Kanton Bendera dengan Warna Latar "Biru Salji" di Kanton bendera dibahagian kiri atas, hingga Tengah kiri. | Designer = Idris Echin (asal)<br />Yaman Ahmad Mus (kini) |}} Bendera negeri [[Sabah]] versi terkini telah digunakan sejak 16 September 1988. Ia bersegi panjang berukuran 1:2. Di sudut sebelah atas bendera berwarna biru cerah menjadi latar belakang lukisan grafik bayangan jalur gemilang Malaysia berwarna biru tua meliputi suku bahagian bendera ini. Bahagian hujung bendera yang berkibar dihiasi tiga jalur yang sama besar. Jalur atas berwarna biru muda, jalur tengah berwarna [[putih]] dan jalur bawah berwarna merah cili. Warna [[biru]] muda melambangkan keamanan dan kesejahteraan, putih melambangkan kesucian dan keadilan, manakala merah cili melambangkan keberanian dan keyakinan. Warna biru cerah menunjukkan perpaduan dan kemakmuran sementara biru tua melambangkan kekuatan dan semangat kerjasama. Kelima-lima warna yang menghiasi bendera ini mewakili lima bahagian yang terkandung dalam Negeri Sabah. Lukisan grafik berbentuk Gunung Kinabalu pula melambangkan Kerajaan Wilayah Bersekutu Borneo Utara (Sabah). ==Perlambangan== ===Bendera negeri Sabah pertama, 1963–1982=== Pada 31 Ogos 1963, Sabah menerima pakai bendera empat jalur (warna merah atas putih atas kuning atas biru), dengan kanton berwarna hijau dan gunung berwarna perang – melambangkan Gunung Kinabalu. Bendera ini direka oleh Encik Idris Echin, seorang pelukis pelan di Jabatan Tanah dan Ukur dari Jesselton (kini Kota Kinabalu), yang memenangi pertandingan mereka bentuk bendera Negeri Sabah pada 16 Mei 1963. Kanton berwarna hijau mewakili tanah muda dan hutan negeri, manakala Gunung Kinabalu yang berwarna perang mewakili perpaduan rakyat. Jalur Merah mewakili keberanian dan kesanggupan untuk berkorban demi negara, Jalur Putih mewakili kesucian, Jalur kuning mewakili kekayaan negeri dan Jalur Biru mewakili keamanan dan kebahagiaan.<ref>https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2017/09/325573/lagu-sabah-tanah-airku-sinonim-usia-pembentukan-malaysia</ref><ref>https://www.northborneohistory.com/the-history-of-north-borneo-sabah-first-state-flag-in-1963/</ref> ===Bendera Wilayah Bersekutu Borneo Utara (Sabah) kedua, 1982–1988=== Rekaan bendera kedua pernah dicipta pada tahun 1981 oleh Kerajaan Negeri [[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah]] (BERJAYA). Ia diterima pakai secara rasmi pada 1 Januari 1982. Ia mempunyai rekaan yang berbeza sepenuhnya daripada yang sebelumnya: jalur biru atas jalur putih dengan segi tiga merah di bahagian kiri bendera. Rekaannya sama seperti bendera ''Trisakti'' yang digunakan oleh negeri jiran [[Sarawak]] sehingga 31 Ogos 1988, jalur merah atas jalur putih dengan segi tiga biru di bahagian kiri bendera. Merah mewakili keberanian dan cita-cita, biru mewakili keamanan dan kemajuan dan putih mewakili kejujuran dan kebenaran. Bendera ini tidak harus dikelirukan dengan [[Bendera Filipina]] dan [[Bendera Republik Czech]].<ref>https://books.google.com.my/books?id=eedLAAAAIBAJ&pg=PA7&dq=sabah+flag&article_id=5680,6882285&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjZ6-2dwYyFAxVtyDgGHfuhC3cQ6AF6BAgIEAI#v=onepage&q=sabah%20flag&f=false</ref><ref>https://books.google.com.my/books?id=XmFPAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=sabah+flag&article_id=4070,1224668&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjZ6-2dwYyFAxVtyDgGHfuhC3cQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=sabah%20flag&f=false</ref> ==Galeri== <gallery class="center" widths="180" heights="100"> File:Flag of North Borneo (1882–1902).svg|Bendera Borneo Utara (1882–1902). Flag of North Borneo (1902–1946).svg|Bendera Borneo Utara (1902–1942 dan 1945–1946). File:Flag of the Governor of North Borneo (1882–1903).svg|Bendera [[gabenor Borneo Utara]] (1882–1903). File:Flag of the Governor of North Borneo (1903–1915).svg|Bendera gabenor Borneo Utara (1903–1915). File:Flag of the Governor of North Borneo (1915–1946).svg|Bendera gabenor Borneo Utara (1915–1946). File:Flag of North Borneo (1948-1963).svg|Bendera [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara]] (1948–1963). File:Flag of the Governor of North Borneo (1948–1963).svg|Bendera gabenor Borneo Utara (1948–1963). File:Flag of Sabah (1963-1982).svg|Bendera Wilayah Bersekutu Borneo Utara (Sabah) (1963–1982). File:Flag of Sabah (1982-1988).svg|Bendera Wilayah Bersekutu Borneo Utara (Sabah) (1982–1988). File:Flag of Sabah.svg|Bendera Wilayah Bersekutu Borneo Utara (Sabah) yang kini diguna pakai. </gallery> ==Lihat Juga== * {{flagicon|Sabah}} [[Sabah Tanah Airku]] * [[Jata Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Sabah}} {{Senarai Bendera Malaysia}} [[Kategori:Bendera Malaysia]] [[Kategori:Identiti Malaysia]] [[Kategori:Sabah]] kr9v02axhj7u7vmula3h20u1f49e484 0 1140765 6809865 6781175 2026-03-26T16:01:11Z ~2026-18764-17 393063 6809865 wikitext text/x-wiki {{Infobox televisyen | child = | tajuk = Nightline | imej = | kapsyen = | tajuk_2 = | genre = Berita, maklumat, hal ehwal semasa | format = [[Berita]] | pencipta = Berita dan Hal Ehwal Semasa Media Prima | pemaju = Bahagian Berita dan Hal Ehwal Semasa [[Media Prima Berhad|Media Prima]] | penulis = | pengarah = | pengarah_kreatif = | pengacara = *[[Azaria Tagaya]] *Douglas Elliot David *Liyana Hassanel *Muhammed Ahmad Hamdan *Nadia Azmi *Natasha Busst *Nurin Razmyn *[[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] | dibintangi = | juri = | pelakon_suara = | suara_latar = | komposer_muzik_tema = Peter Lim | lagu_pembukaan = | lagu_penutup = | komposer = | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | bil_musim = | bil_episod = | senarai_episod = | penerbit_eksekutif = * Azri Mukhlas * Zainal Za'im Zainal Ratin | penerbit = * Amelia Azharul Nahar * Azri Mukhlas * Nurul Aizleen Ezzatee Zahari * Zainal Za'im Zainal Ratin | penyunting = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/10/1310757/operasi-berita-rangkaian-media-prima-bersiaran-dari-balai-berita Operasi berita rangkaian Media Prima bersiaran dari Balai Berita mulai 21 Oktober]</ref> | sinematografi = | kamera = | tempoh = 30 minit | syarikat = | pengedar = | saluran = [[TV3]] | format_gambar = *[[Televisyen definisi biasa|SDTV]] [[480i|480i60]] [[Nisbah bidang (imej)|4:3]]<br/>{{small|(01.12.1999 - 05.07.2013)}} * [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] [[1080i|1080i60]] [[Nisbah bidang (imej)|16:9]]<br/>{{small|(sejak 02.01.2023)}} | format_audio = | negara_pertama = [[Malaysia]] | mula_siaran = 1 Disember 1999 | tamat_siaran = kini | status = | rekod tinggi = | sebelum = | selepas = | musim sebelumnya = | musim selanjutnya = | berkaitan = | tapak_sesawang = | tapak_sesawang_penerbitan = }} '''Nightline''' merupakan rancangan berbentuk berita dan informasi terkini dari dalam dan luar negara yang disiarkan di [[TV3]] yang disiarkan selama sejam setiap hari bermula jam 12:00 hingga 12:30 tengah malam. Rancangan berita ini disiarkan dalam [[bahasa Inggeris]]. ==Sejarah TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)== ====TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)==== *1 April 1984: **[[TV3]] dalam ujian transmisi sehingga siaran pecubaan berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 2 bulan dan selepas 2 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref name=youtube>[https://m.youtube.com/watch?v=Ce5Ysv8WvxM TV3 - Test Pattern]</ref> ==Sejarah TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)== ====TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)==== *Jumaat petang, 1 Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang: **[[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah adalah hari pertama bulan hijriah kesembilan adalah Ramadhan tahun hijriah adalah 1404 Hijriah bersamaan dengan hari Jumaat tarikh pertama bulan Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang dengan dengan dengan siaran pembukaan atau stesen dibuka biasanya masa jarum jam analog TV3, [[Negaraku|lagu kebangsaan (versi instrumental)]], dan stesen ID dan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] selepas siaran pengenalan dan 4 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=ryAP7HzAC6Q Tv3 1984-1986 idents]</ref> TV3 tidak mempunyai sebarang slot masa [[berita|siaran berita utama]] sama ada buatan saluran ini atau daripada saluran televisyen siaran lain dari 1 Jun 1984 hingga 31 Disember 1984. TV3 telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Hiburan Anda'''. Pada [[28 Julai]] hingga [[12 Ogos]] [[1984]], [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] telah secara rasmi membuat liputan langsung dan semuanya sepenuhnya 140 negara, 6,829 atlet (5,263 atlet lelaki dan 1,566 atlet perempuan) dan 221 acara dalam 21 sukan telah [[Siaran langsung televisyen|disiarkan secara langsung]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] saluran percuma televisyen terrestrial swasta nasional pertama dalam negara sehingga saluran televisyen swasta terestrial dan siaran percuma nasional pertama di Malaysia. [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Olimpik Anda''' dan '''Saluran Hiburan Olimpik Anda'''. ==Sejarah== ===TV3 News (1 Januari 1985 - {{start date and age|4 Jun 1990}})=== * 1 Januari 1985: ** TV3 menyiarkan berita terbitan sendiri iaitu "'''TV3 News'''" adalah program perdana setiap hari berita televisyen petang untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 6:45 petang - 7:05 malam. Ia menerbitkan rancangan berita sendiri dan disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang pertama pada 1 Jun 1985. * 1 Mei 1985: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 6:30 petang 7:00 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun yang pertama selama 30 hari bersiaran. * 1 Mei 1986: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 8:00 - 8:30 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun kedua selama 30 hari bersiaran. * 1 Januari 1987: ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baru yang lebih rendah pertama skrin telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-3 pada 1 Jun 1987. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. * 16 Jun 1987 ** TV3 News tukar waktu masa penyiaran bermula pada jam 10:30 - 11:00 malam telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 12 bulan bersiaran. * 16 Oktober 1987: ** TV3 News adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang tukar waktu masa bermula jam 6:00 petang - 6:30 petang telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 8 hari bersiaran. * 1 Januari 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama. Ini kembali termasuk studio lama telah dibuka secara rasmi selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama dengan studio televisyen lama selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 1 April 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga kembali diberi nafas lama bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini kembali termasuk tajuk muzik lama terdiri dan grafik lama telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga dirombak semula dengan wajah lama kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan logo televisyen lama yang direka wajah lama keseragaman terbalik selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** Kembali rupa lama juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 15 April 1988: ** TV3 News telah program berita inggeris tukar waktu masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 1 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ===The 7 O'Clock News (5 Jun 1990 - 18 Jun 1994)=== * 5 Jun 1990: ** TV3 News telah ditukarkan nama sebagai '''The 7 O'Clock News''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang menggantikan TV3 News sejak bermula pada 1 Januari 1985 selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. **The 7 O'Clock News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. ===TV3 Evening News (19 Jun 1994 - 31 Ogos 1996)=== * The 7 O'Clock News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 Evening News''' adalah berita bahasa inggeris telah waktu jam 10:30 - 11:00 malam yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan The 7 O'Clock News sejak bermula pada 5 Jun 1990 selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. * Buletin TV3 telah menukar montaj logo "TV3" dan montaj huruf besar logo "EVENING NEWS" dan studio latar belakang warna biru dan [[Galeri bendera negara berdaulat|bendera antarabangsa diseluruh dunia]] tampilan dan berwajah baharu selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-10 pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] (19 Jun 1994 - 31 Mei 1995)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 malam selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Jun 1995 - 31 Ogos 1996)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari jam 10:30 - 11:00 malam. Berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 tengah malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-11 pada 1 Jun 1995. ===TV3 News Hour (1 September 1996 - 28 Februari 1999)=== * 1 September 1996: ** TV3 Evening News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 Evening News sejak bermula pada 19 Jun 1994 dan 30 minit masa penyiaran bermula jam 11:00 malam - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996. ** TV3 News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=hXKLHlilcl0 Malaysian TV3 "Newshour coming up" card + ident + clock + NewsHour intro and ending (1 Sep 1996)]</ref> ===News Hour (1 Mac 1999 - 30 November 1999)=== * 1 Mac 1999: ** TV3 News Hour telah ditukarkan nama sebagai '''News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 News Hour sejak bermula pada 1 September 1996 selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ** News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ===Nightline (1 Disember 1999-kini)=== ====Nightline bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Disember 1999 - 21 Oktober 2024)==== * 1 Disember 1999: ** Nightline adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu tengah malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 12:00 - 12:30 tengah malam selepas 6 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. * 16 Februari 2021: ** [[7 Edition]] telah ditamatkan penyiarannya di [[NTV7]] pada 16 Februari 2021 dan digantikan oleh '''Nightline''' telah rasmi dipindahkan ke [[TV3]] pada setiap hari jam 12:00 - 12:30 tengah malam. * 1 Jun 2024: ** TV3 meraikan ulang tahun kesepuluh dengan 4 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan tribute melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan dan melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu sempena ulang TV3 ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun lalu bersama 40 tahun yang lalu pada 1 Jun 1984 penyampai [[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah 1 Ramadhan 1404H jam 5:00 petang dengan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]]. * 21 Oktober 2024: ** Nightline kali terakhir bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]].<ref>[https://www.remaja.my/selamat-tinggal-sri-pentas-selain-hoskan-ydp-agong-sebagai-pembaca-berita-lihat-4-lagi-fakta-menarik-tentangnya/ Selamat Tinggal Sri Pentas! Selain Hoskan YDP Agong Sebagai Pembaca Berita, Lihat 4 Lagi Fakta Menarik Tentangnya]</ref><ref>[https://m.youtube.com/watch?v=68SBQrVBbd8 Nightline, 21 October 2024]</ref> ====Nightline bersiaran dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (22 Oktober 2024-kini)==== * 22 Oktober 2024: ** Nightline telah rasmi bersiaran sepenuhnya dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]].<ref>[https://www.hmetro.com.my/bisnes/2024/10/1144262/semua-rangkaian-televisyen-media-prima-bersiaran-sepenuhnya-di-balai-berita Semua rangkaian televisyen Media Prima bersiaran sepenuhnya di Balai Berita NSTP, Bangsar, 21 Oktober ini]</ref> ** Buletin TV3 telah disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] telah [[daerah pusat perniagaan]] [[bandar raya]] [[metropolis]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur]]; [[Dewan Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Menara Berkembar Petronas|Menara Berkembar Petronas Kuala Lumpur]], [[Pavilion Kuala Lumpur]], [[Bukit Bintang|Bukit Bintang, Kuala Lumpur]] dan [[Jalan Tuanku Abdul Rahman|Jalan Tuanku Abdul Rahman, Kuala Lumpur]]. ** Nightline telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas [[TV3]] telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Buletin TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baharu yang lebih rendah kedua skrin selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Balai Berita TV3 di Balai Berita 31, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]) telah dirasmikan oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]] dan [[Datuk Bandar Kuala Lumpur]] [[Maimunah Mohd Sharif]]. == Penyampai berita == === Penyampai Terkini === * [[Azaria Tagaya]] * Liyana Hassanel * Muhammed Ahmad Hamdan (bekas penyampai [[Bernama TV]] dan [[NTV7]]) * Nadia Azmi (bekas penyampai [[Astro Awani]]) * Natasha Busst * Nurin Razmyn * Sabrina Zainal * [[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] === Bekas Penyampai === * Adrian Seet * Amir Mahmood Razak * Angeline Chong * Anita Woo * Anne Raj * Arief Subhan * Azhar Osman * Aziah Jasmin Azizul * Brendan Wong * Carol Lee * Caryn Lim * Christine Edwards * [[Ezzah Aziz Fawzy]] * Gan Ai Leng * Janna Mohd Zaki * Keith Liu (kini di bersama [[CNA]]) * [[Mahadzir Lokman]] (meninggal dunia) * Natalie Sia * Naquia Basharudin * Nina Halim Rasid * Norzie Pak Wan Chek * Nur Afiqah Abdul Halim * [[Patrick Teoh]] * Praevitriana Yuliawiratman * Pritha Manivannan * [[Ras Adiba Radzi]] * Robert Lam * Raymond Goh (meninggal dunia) * Sharifah Shawati Syed Mohd * [[Suhaimi Sulaiman]] * Tengku Dalia Tengku Ali * Tengku Elida Bustaman * Teresa Wong * [[Wan Zaleha Radzi]] * Wong Kang Xin * [[Zalina Azman]] === Bekas Penyampai Berita Sukan === * Abu Bakar Atan * Aziah Jasmin Azizul * Jeffrey Ong * [[Ras Adiba Radzi]] ==Masa taja== ===Masa jarum (1 Januari 1985-31 Disember 2010)=== *{{flagicon|Switzerland}} [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-31 Disember 1995) **1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-4 Jun 1990 (selepas hampir 2 tahun Berita TV3 bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]). We are with News anchored, Newscast, and Sport news presenters in the News in English. **5 Jun 1990-31 Disember 1995 (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]]. *{{flagicon|Japan}} [[Seiko|Seiko Tokyo]] (1 Januari [[1987|Shōwa 62 (昭和62年)]]-31 Mac [[1988|Shōwa 63 (昭和63年)]]) daripada Fabulous Seiko World Time Clock voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] **Coming up you are watching News in English, This time sponsor by [[Seiko]]. Human Introducing Timer Sized [[Seiko]] Completed His Perfect. *{{flagicon|Malaysia}} Masa jarum jam analog TV3 (1 April 1988-31 Oktober 1988, 1 Januari 1996-31 Ogos 1996, 1 Mac 1998-30 April 1998, 1 Januari 1999-31 Mei 1999, 1 Jun 2000-31 Disember 2000 dan 1 Ogos 2004-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} Jam TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 1994. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 1993 (1 Januari 1994-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom DiGi 1800]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **It's time for [[DiGi|DiGi Eighteen Hundred]]. *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **[[DiGi|Mutiara Telecom]] Makes Communication Becomes More Easier, For you to follow the latest information from time to time. *{{flagicon|United Kingdom}} [[Standard Chartered|Standard Chartered London]] (1 Mei 1998-31 Disember 1998 dan 1 Jun 1999-31 Mei 2000) *{{flagicon|Malaysia}} [[Bumiputra-Commerce Holdings|Bumiputra-Commerce]] (1 Januari 2001-31 Julai 2004) ===Hitung mundur 10 detik (1 Januari 2011-kini) === *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik bersama masa jam digital TV3 (1 Januari 2011-sekarang) *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik dan jam digital TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 2011. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 2010 (1 Januari 2011-sekarang) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.buletintv3.my/ Laman web rasmi] * [https://www.facebook.com/BuletinTV3Official Buletin TV3] di [[Facebook]] * [https://www.instagram.com/buletintv3 Buletin TV3] di [[Instagram]] * [https://www.tiktok.com/@buletintv3 Buletin TV3] di [[TikTok]] * [https://www.twitter.com/BuletinTV3 Buletin TV3] di [[Twitter]] * Saluran [[YouTube]] [https://www.youtube.com/@BuletinTV3 Buletin TV3] [[Kategori:Rancangan berita televisyen Malaysia]] [[Kategori:Rancangan TV3]] s2u981wkt4ypuzzd884xpqav2wgj77y 6809866 6809865 2026-03-26T16:01:36Z ~2026-18764-17 393063 6809866 wikitext text/x-wiki {{Infobox televisyen | child = | tajuk = Nightline | imej = | kapsyen = | tajuk_2 = | genre = Berita, maklumat, hal ehwal semasa | format = [[Berita]] | pencipta = Berita dan Hal Ehwal Semasa Media Prima | pemaju = Bahagian Berita dan Hal Ehwal Semasa [[Media Prima Berhad|Media Prima]] | penulis = | pengarah = | pengarah_kreatif = | pengacara = *[[Azaria Tagaya]] *Douglas Elliot David *Liyana Hassanel *Muhammed Ahmad Hamdan *Nadia Azmi *Natasha Busst *Nurin Razmyn *[[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] | dibintangi = | juri = | pelakon_suara = | suara_latar = | komposer_muzik_tema = Peter Lim | lagu_pembukaan = | lagu_penutup = | komposer = | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | bil_musim = | bil_episod = | senarai_episod = | penerbit_eksekutif = * Azri Mukhlas * Zainal Za'im Zainal Ratin | penerbit = * Amelia Azharul Nahar * Azri Mukhlas * Nurul Aizleen Ezzatee Zahari * Zainal Za'im Zainal Ratin | penyunting = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/10/1310757/operasi-berita-rangkaian-media-prima-bersiaran-dari-balai-berita Operasi berita rangkaian Media Prima bersiaran dari Balai Berita mulai 21 Oktober]</ref> | sinematografi = | kamera = | tempoh = 30 minit | syarikat = | pengedar = | saluran = [[TV3]] | format_gambar = *[[Televisyen definisi biasa|SDTV]] [[480i|480i60]] [[Nisbah bidang (imej)|4:3]]<br/>{{small|(01.12.1999 - 05.07.2013)}} * [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] [[1080i|1080i60]] [[Nisbah bidang (imej)|16:9]]<br/>{{small|(sejak 02.01.2023)}} | format_audio = | negara_pertama = [[Malaysia]] | mula_siaran = 1 Disember 1999 | tamat_siaran = kini | status = | rekod tinggi = | sebelum = | selepas = | musim sebelumnya = | musim selanjutnya = | berkaitan = | tapak_sesawang = | tapak_sesawang_penerbitan = }} '''Nightline''' merupakan rancangan berbentuk berita dan informasi terkini dari dalam dan luar negara yang disiarkan di [[TV3]] yang disiarkan selama sejam setiap hari bermula jam 12:00 hingga 12:30 tengah malam. Rancangan berita ini disiarkan dalam [[bahasa Inggeris]]. ==Sejarah TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)== ====TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)==== *1 April 1984: **[[TV3]] dalam ujian transmisi sehingga siaran pecubaan berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 2 bulan dan selepas 2 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref name=youtube>[https://m.youtube.com/watch?v=Ce5Ysv8WvxM TV3 - Test Pattern]</ref> ==Sejarah TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)== ====TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)==== *Jumaat petang, 1 Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang: **[[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah adalah hari pertama bulan hijriah kesembilan adalah Ramadhan tahun hijriah adalah 1404 Hijriah bersamaan dengan hari Jumaat tarikh pertama bulan Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang dengan dengan dengan siaran pembukaan atau stesen dibuka biasanya masa jarum jam analog TV3, [[Negaraku|lagu kebangsaan (versi instrumental)]], dan stesen ID dan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] selepas siaran pengenalan dan 4 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=ryAP7HzAC6Q Tv3 1984-1986 idents]</ref> TV3 tidak mempunyai sebarang slot masa [[berita|siaran berita utama]] sama ada buatan saluran ini atau daripada saluran televisyen siaran lain dari 1 Jun 1984 hingga 31 Disember 1984. TV3 telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Hiburan Anda'''. Pada [[28 Julai]] hingga [[12 Ogos]] [[1984]], [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] telah secara rasmi membuat liputan langsung dan semuanya sepenuhnya 140 negara, 6,829 atlet (5,263 atlet lelaki dan 1,566 atlet perempuan) dan 221 acara dalam 21 sukan telah [[Siaran langsung televisyen|disiarkan secara langsung]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] saluran percuma televisyen terrestrial swasta nasional pertama dalam negara sehingga saluran televisyen swasta terestrial dan siaran percuma nasional pertama di Malaysia. [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Olimpik Anda''' dan '''Saluran Hiburan Olimpik Anda'''. ==Sejarah== ===TV3 News (1 Januari 1985 - {{start date and age|4 Jun 1990}})=== * 1 Januari 1985: ** TV3 menyiarkan berita terbitan sendiri iaitu "'''TV3 News'''" adalah program perdana setiap hari berita televisyen petang untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 6:45 petang - 7:05 malam. Ia menerbitkan rancangan berita sendiri dan disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang pertama pada 1 Jun 1985. * 1 Mei 1985: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 6:30 petang 7:00 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun yang pertama selama 30 hari bersiaran. * 1 Mei 1986: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 8:00 - 8:30 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun kedua selama 30 hari bersiaran. * 1 Januari 1987: ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baru yang lebih rendah pertama skrin telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-3 pada 1 Jun 1987. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. * 16 Jun 1987 ** TV3 News tukar waktu masa penyiaran bermula pada jam 10:30 - 11:00 malam telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 12 bulan bersiaran. * 16 Oktober 1987: ** TV3 News adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang tukar waktu masa bermula jam 6:00 petang - 6:30 petang telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 8 hari bersiaran. * 1 Januari 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama. Ini kembali termasuk studio lama telah dibuka secara rasmi selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama dengan studio televisyen lama selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 1 April 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga kembali diberi nafas lama bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini kembali termasuk tajuk muzik lama terdiri dan grafik lama telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga dirombak semula dengan wajah lama kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan logo televisyen lama yang direka wajah lama keseragaman terbalik selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** Kembali rupa lama juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 15 April 1988: ** TV3 News telah program berita inggeris tukar waktu masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 1 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ===The 7 O'Clock News (5 Jun 1990 - 18 Jun 1994)=== * 5 Jun 1990: ** TV3 News telah ditukarkan nama sebagai '''The 7 O'Clock News''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang menggantikan TV3 News sejak bermula pada 1 Januari 1985 selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. **The 7 O'Clock News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. ===TV3 Evening News (19 Jun 1994 - 31 Ogos 1996)=== * The 7 O'Clock News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 Evening News''' adalah berita bahasa inggeris telah waktu jam 10:30 - 11:00 malam yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan The 7 O'Clock News sejak bermula pada 5 Jun 1990 selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. * Buletin TV3 telah menukar montaj logo "TV3" dan montaj huruf besar logo "EVENING NEWS" dan studio latar belakang warna biru dan [[Galeri bendera negara berdaulat|bendera antarabangsa diseluruh dunia]] tampilan dan berwajah baharu selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-10 pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] (19 Jun 1994 - 31 Mei 1995)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 malam selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Jun 1995 - 31 Ogos 1996)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari jam 10:30 - 11:00 malam. Berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 tengah malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-11 pada 1 Jun 1995. ===TV3 News Hour (1 September 1996 - 28 Februari 1999)=== * 1 September 1996: ** TV3 Evening News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 Evening News sejak bermula pada 19 Jun 1994 dan 30 minit masa penyiaran bermula jam 11:00 malam - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996. ** TV3 News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=hXKLHlilcl0 Malaysian TV3 "Newshour coming up" card + ident + clock + NewsHour intro and ending (1 Sep 1996)]</ref> ===News Hour (1 Mac 1999 - 30 November 1999)=== * 1 Mac 1999: ** TV3 News Hour telah ditukarkan nama sebagai '''News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 News Hour sejak bermula pada 1 September 1996 selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ** News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ===Nightline (1 Disember 1999-kini)=== ====Nightline bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Disember 1999 - 21 Oktober 2024)==== * 1 Disember 1999: ** Nightline adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu tengah malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 12:00 - 12:30 tengah malam selepas 6 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. * 16 Februari 2021: ** [[7 Edition]] telah ditamatkan penyiarannya di [[NTV7]] pada 16 Februari 2021 dan digantikan oleh '''Nightline''' telah rasmi dipindahkan ke [[TV3]] pada setiap hari jam 12:00 - 12:30 tengah malam. * 1 Jun 2024: ** TV3 meraikan ulang tahun kesepuluh dengan 4 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan tribute melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan dan melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu sempena ulang TV3 ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun lalu bersama 40 tahun yang lalu pada 1 Jun 1984 penyampai [[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah 1 Ramadhan 1404H jam 5:00 petang dengan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]]. * 21 Oktober 2024: ** Nightline kali terakhir bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]].<ref>[https://www.remaja.my/selamat-tinggal-sri-pentas-selain-hoskan-ydp-agong-sebagai-pembaca-berita-lihat-4-lagi-fakta-menarik-tentangnya/ Selamat Tinggal Sri Pentas! Selain Hoskan YDP Agong Sebagai Pembaca Berita, Lihat 4 Lagi Fakta Menarik Tentangnya]</ref><ref>[https://m.youtube.com/watch?v=68SBQrVBbd8 Nightline, 21 October 2024]</ref> ====Nightline bersiaran dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (22 Oktober 2024-kini)==== * 22 Oktober 2024: ** Nightline telah rasmi bersiaran sepenuhnya dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]].<ref>[https://www.hmetro.com.my/bisnes/2024/10/1144262/semua-rangkaian-televisyen-media-prima-bersiaran-sepenuhnya-di-balai-berita Semua rangkaian televisyen Media Prima bersiaran sepenuhnya di Balai Berita NSTP, Bangsar, 21 Oktober ini]</ref> ** Buletin TV3 telah disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] telah [[daerah pusat perniagaan]] [[bandar raya]] [[metropolis]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur]]; [[Dewan Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Menara Berkembar Petronas|Menara Berkembar Petronas Kuala Lumpur]], [[Pavilion Kuala Lumpur]], [[Bukit Bintang|Bukit Bintang, Kuala Lumpur]] dan [[Jalan Tuanku Abdul Rahman|Jalan Tuanku Abdul Rahman, Kuala Lumpur]]. ** Nightline telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas [[TV3]] telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Buletin TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baharu yang lebih rendah kedua skrin selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Balai Berita TV3 di Balai Berita 31, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]) telah dirasmikan oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]] dan [[Datuk Bandar Kuala Lumpur]] [[Maimunah Mohd Sharif]]. == Penyampai berita == === Penyampai Terkini === * [[Azaria Tagaya]] * Douglas Elliot David * Liyana Hassanel * Muhammed Ahmad Hamdan (bekas penyampai [[Bernama TV]] dan [[NTV7]]) * Nadia Azmi (bekas penyampai [[Astro Awani]]) * Natasha Busst * Nurin Razmyn * Sabrina Zainal * [[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] === Bekas Penyampai === * Adrian Seet * Amir Mahmood Razak * Angeline Chong * Anita Woo * Anne Raj * Arief Subhan * Azhar Osman * Aziah Jasmin Azizul * Brendan Wong * Carol Lee * Caryn Lim * Christine Edwards * [[Ezzah Aziz Fawzy]] * Gan Ai Leng * Janna Mohd Zaki * Keith Liu (kini di bersama [[CNA]]) * [[Mahadzir Lokman]] (meninggal dunia) * Natalie Sia * Naquia Basharudin * Nina Halim Rasid * Norzie Pak Wan Chek * Nur Afiqah Abdul Halim * [[Patrick Teoh]] * Praevitriana Yuliawiratman * Pritha Manivannan * [[Ras Adiba Radzi]] * Robert Lam * Raymond Goh (meninggal dunia) * Sharifah Shawati Syed Mohd * [[Suhaimi Sulaiman]] * Tengku Dalia Tengku Ali * Tengku Elida Bustaman * Teresa Wong * [[Wan Zaleha Radzi]] * Wong Kang Xin * [[Zalina Azman]] === Bekas Penyampai Berita Sukan === * Abu Bakar Atan * Aziah Jasmin Azizul * Jeffrey Ong * [[Ras Adiba Radzi]] ==Masa taja== ===Masa jarum (1 Januari 1985-31 Disember 2010)=== *{{flagicon|Switzerland}} [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-31 Disember 1995) **1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-4 Jun 1990 (selepas hampir 2 tahun Berita TV3 bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]). We are with News anchored, Newscast, and Sport news presenters in the News in English. **5 Jun 1990-31 Disember 1995 (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]]. *{{flagicon|Japan}} [[Seiko|Seiko Tokyo]] (1 Januari [[1987|Shōwa 62 (昭和62年)]]-31 Mac [[1988|Shōwa 63 (昭和63年)]]) daripada Fabulous Seiko World Time Clock voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] **Coming up you are watching News in English, This time sponsor by [[Seiko]]. Human Introducing Timer Sized [[Seiko]] Completed His Perfect. *{{flagicon|Malaysia}} Masa jarum jam analog TV3 (1 April 1988-31 Oktober 1988, 1 Januari 1996-31 Ogos 1996, 1 Mac 1998-30 April 1998, 1 Januari 1999-31 Mei 1999, 1 Jun 2000-31 Disember 2000 dan 1 Ogos 2004-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} Jam TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 1994. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 1993 (1 Januari 1994-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom DiGi 1800]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **It's time for [[DiGi|DiGi Eighteen Hundred]]. *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **[[DiGi|Mutiara Telecom]] Makes Communication Becomes More Easier, For you to follow the latest information from time to time. *{{flagicon|United Kingdom}} [[Standard Chartered|Standard Chartered London]] (1 Mei 1998-31 Disember 1998 dan 1 Jun 1999-31 Mei 2000) *{{flagicon|Malaysia}} [[Bumiputra-Commerce Holdings|Bumiputra-Commerce]] (1 Januari 2001-31 Julai 2004) ===Hitung mundur 10 detik (1 Januari 2011-kini) === *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik bersama masa jam digital TV3 (1 Januari 2011-sekarang) *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik dan jam digital TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 2011. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 2010 (1 Januari 2011-sekarang) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.buletintv3.my/ Laman web rasmi] * [https://www.facebook.com/BuletinTV3Official Buletin TV3] di [[Facebook]] * [https://www.instagram.com/buletintv3 Buletin TV3] di [[Instagram]] * [https://www.tiktok.com/@buletintv3 Buletin TV3] di [[TikTok]] * [https://www.twitter.com/BuletinTV3 Buletin TV3] di [[Twitter]] * Saluran [[YouTube]] [https://www.youtube.com/@BuletinTV3 Buletin TV3] [[Kategori:Rancangan berita televisyen Malaysia]] [[Kategori:Rancangan TV3]] 7lc5xnss06culm7vebm7lh9hhaqixca 6809867 6809866 2026-03-26T16:03:05Z ~2026-18764-17 393063 6809867 wikitext text/x-wiki {{Infobox televisyen | child = | tajuk = Nightline | imej = | kapsyen = | tajuk_2 = | genre = Berita, maklumat, hal ehwal semasa | format = [[Berita]] | pencipta = Berita dan Hal Ehwal Semasa Media Prima | pemaju = Bahagian Berita dan Hal Ehwal Semasa [[Media Prima Berhad|Media Prima]] | penulis = | pengarah = | pengarah_kreatif = | pengacara = *[[Azaria Tagaya]] *Douglas Elliot David *Liyana Hassanel *Muhammed Ahmad Hamdan *Nadia Azmi *Natasha Busst *Nurin Razmyn *[[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] | dibintangi = | juri = | pelakon_suara = | suara_latar = | komposer_muzik_tema = Peter Lim | lagu_pembukaan = | lagu_penutup = | komposer = | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | bil_musim = | bil_episod = | senarai_episod = | penerbit_eksekutif = * Azri Mukhlas * Zainal Za'im Zainal Ratin | penerbit = * Amelia Azharul Nahar * Azri Mukhlas * Nurul Aizleen Ezzatee Zahari * Zainal Za'im Zainal Ratin | penyunting = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/10/1310757/operasi-berita-rangkaian-media-prima-bersiaran-dari-balai-berita Operasi berita rangkaian Media Prima bersiaran dari Balai Berita mulai 21 Oktober]</ref> | sinematografi = | kamera = | tempoh = 30 minit | syarikat = | pengedar = | saluran = [[TV3]] | format_gambar = *[[Televisyen definisi biasa|SDTV]] [[480i|480i60]] [[Nisbah bidang (imej)|4:3]]<br/>{{small|(01.12.1999 - 05.07.2013)}} * [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] [[1080i|1080i60]] [[Nisbah bidang (imej)|16:9]]<br/>{{small|(sejak 02.01.2023)}} | format_audio = | negara_pertama = [[Malaysia]] | mula_siaran = 1 Disember 1999 | tamat_siaran = kini | status = | rekod tinggi = | sebelum = | selepas = | musim sebelumnya = | musim selanjutnya = | berkaitan = | tapak_sesawang = | tapak_sesawang_penerbitan = }} '''Nightline''' merupakan rancangan berbentuk berita dan informasi terkini dari dalam dan luar negara yang disiarkan di [[TV3]] yang disiarkan selama sejam setiap hari bermula jam 12:00 hingga 12:30 tengah malam. Rancangan berita ini disiarkan dalam [[bahasa Inggeris]]. ==Sejarah TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)== ====TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)==== *1 April 1984: **[[TV3]] dalam ujian transmisi sehingga siaran pecubaan berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 2 bulan dan selepas 2 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref name=youtube>[https://m.youtube.com/watch?v=Ce5Ysv8WvxM TV3 - Test Pattern]</ref> ==Sejarah TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)== ====TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)==== *Jumaat petang, 1 Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang: **[[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah adalah hari pertama bulan hijriah kesembilan adalah Ramadhan tahun hijriah adalah 1404 Hijriah bersamaan dengan hari Jumaat tarikh pertama bulan Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang dengan dengan dengan siaran pembukaan atau stesen dibuka biasanya masa jarum jam analog TV3, [[Negaraku|lagu kebangsaan (versi instrumental)]], dan stesen ID dan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] selepas siaran pengenalan dan 4 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=ryAP7HzAC6Q Tv3 1984-1986 idents]</ref> TV3 tidak mempunyai sebarang slot masa [[berita|siaran berita utama]] sama ada buatan saluran ini atau daripada saluran televisyen siaran lain dari 1 Jun 1984 hingga 31 Disember 1984. TV3 telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Hiburan Anda'''. Pada [[28 Julai]] hingga [[12 Ogos]] [[1984]], [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] telah secara rasmi membuat liputan langsung dan semuanya sepenuhnya 140 negara, 6,829 atlet (5,263 atlet lelaki dan 1,566 atlet perempuan) dan 221 acara dalam 21 sukan telah [[Siaran langsung televisyen|disiarkan secara langsung]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] saluran percuma televisyen terrestrial swasta nasional pertama dalam negara sehingga saluran televisyen swasta terestrial dan siaran percuma nasional pertama di Malaysia. [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Olimpik Anda''' dan '''Saluran Hiburan Olimpik Anda'''. ==Sejarah== ===TV3 News (1 Januari 1985 - {{start date and age|4 Jun 1990}})=== * 1 Januari 1985: ** TV3 menyiarkan berita terbitan sendiri iaitu "'''TV3 News'''" adalah program perdana setiap hari berita televisyen petang untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 6:45 petang - 7:05 malam. Ia menerbitkan rancangan berita sendiri dan disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang pertama pada 1 Jun 1985. * 1 Mei 1985: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 6:30 petang 7:00 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun yang pertama selama 30 hari bersiaran. * 1 Mei 1986: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 8:00 - 8:30 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun kedua selama 30 hari bersiaran. * 1 Januari 1987: ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baru yang lebih rendah pertama skrin telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-3 pada 1 Jun 1987. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. * 16 Jun 1987 ** TV3 News tukar waktu masa penyiaran bermula pada jam 10:30 - 11:00 malam telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 12 bulan bersiaran. * 16 Oktober 1987: ** TV3 News adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang tukar waktu masa bermula jam 6:00 petang - 6:30 petang telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 8 hari bersiaran. * 1 Januari 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama. Ini kembali termasuk studio lama telah dibuka secara rasmi selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama dengan studio televisyen lama selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 1 April 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga kembali diberi nafas lama bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini kembali termasuk tajuk muzik lama terdiri dan grafik lama telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga dirombak semula dengan wajah lama kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan logo televisyen lama yang direka wajah lama keseragaman terbalik selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** Kembali rupa lama juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 15 April 1988: ** TV3 News telah program berita inggeris tukar waktu masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 1 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ===The 7 O'Clock News (5 Jun 1990 - 18 Jun 1994)=== * 5 Jun 1990: ** TV3 News telah ditukarkan nama sebagai '''The 7 O'Clock News''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang menggantikan TV3 News sejak bermula pada 1 Januari 1985 selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. **The 7 O'Clock News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. ===TV3 Evening News (19 Jun 1994 - 31 Ogos 1996)=== * The 7 O'Clock News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 Evening News''' adalah berita bahasa inggeris telah waktu jam 10:30 - 11:00 malam yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan The 7 O'Clock News sejak bermula pada 5 Jun 1990 selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. * Buletin TV3 telah menukar montaj logo "TV3" dan montaj huruf besar logo "EVENING NEWS" dan studio latar belakang warna biru dan [[Galeri bendera negara berdaulat|bendera antarabangsa diseluruh dunia]] tampilan dan berwajah baharu selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-10 pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] (19 Jun 1994 - 31 Mei 1995)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 malam selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Jun 1995 - 31 Ogos 1996)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari jam 10:30 - 11:00 malam. Berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 tengah malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-11 pada 1 Jun 1995. ===TV3 News Hour (1 September 1996 - 28 Februari 1999)=== * 1 September 1996: ** TV3 Evening News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 Evening News sejak bermula pada 19 Jun 1994 dan 30 minit masa penyiaran bermula jam 11:00 malam - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996. ** TV3 News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=hXKLHlilcl0 Malaysian TV3 "Newshour coming up" card + ident + clock + NewsHour intro and ending (1 Sep 1996)]</ref> ===News Hour (1 Mac 1999 - 30 November 1999)=== * 1 Mac 1999: ** TV3 News Hour telah ditukarkan nama sebagai '''News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 News Hour sejak bermula pada 1 September 1996 selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ** News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ===Nightline (1 Disember 1999-kini)=== ====Nightline bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Disember 1999 - 21 Oktober 2024)==== * 1 Disember 1999: ** Nightline adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu tengah malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 12:00 - 12:30 tengah malam selepas 6 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. * 16 Februari 2021: ** [[7 Edition]] telah ditamatkan penyiarannya di [[NTV7]] pada 16 Februari 2021 dan digantikan oleh '''Nightline''' telah rasmi dipindahkan ke [[TV3]] pada setiap hari jam 12:00 - 12:30 tengah malam. * 1 Jun 2024: ** TV3 meraikan ulang tahun kesepuluh dengan 4 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan tribute melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan dan melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu sempena ulang TV3 ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun lalu bersama 40 tahun yang lalu pada 1 Jun 1984 penyampai [[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah 1 Ramadhan 1404H jam 5:00 petang dengan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]]. * 21 Oktober 2024: ** Nightline kali terakhir bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]].<ref>[https://www.remaja.my/selamat-tinggal-sri-pentas-selain-hoskan-ydp-agong-sebagai-pembaca-berita-lihat-4-lagi-fakta-menarik-tentangnya/ Selamat Tinggal Sri Pentas! Selain Hoskan YDP Agong Sebagai Pembaca Berita, Lihat 4 Lagi Fakta Menarik Tentangnya]</ref><ref>[https://m.youtube.com/watch?v=68SBQrVBbd8 Nightline, 21 October 2024]</ref> ====Nightline bersiaran dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (22 Oktober 2024-kini)==== * 22 Oktober 2024: ** Nightline telah rasmi bersiaran sepenuhnya dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]].<ref>[https://www.hmetro.com.my/bisnes/2024/10/1144262/semua-rangkaian-televisyen-media-prima-bersiaran-sepenuhnya-di-balai-berita Semua rangkaian televisyen Media Prima bersiaran sepenuhnya di Balai Berita NSTP, Bangsar, 21 Oktober ini]</ref> ** Buletin TV3 telah disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] telah [[daerah pusat perniagaan]] [[bandar raya]] [[metropolis]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur]]; [[Dewan Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Menara Berkembar Petronas|Menara Berkembar Petronas Kuala Lumpur]], [[Pavilion Kuala Lumpur]], [[Bukit Bintang|Bukit Bintang, Kuala Lumpur]] dan [[Jalan Tuanku Abdul Rahman|Jalan Tuanku Abdul Rahman, Kuala Lumpur]]. ** Nightline telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas [[TV3]] telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Buletin TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baharu yang lebih rendah kedua skrin selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Balai Berita TV3 di Balai Berita 31, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]) telah dirasmikan oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]] dan [[Datuk Bandar Kuala Lumpur]] [[Maimunah Mohd Sharif]]. == Penyampai berita == === Penyampai Terkini === * [[Azaria Tagaya]] * Douglas Elliot David * Liyana Hassanel * Muhammed Ahmad Hamdan (bekas penyampai [[Bernama TV]] dan [[NTV7]]) * Nadia Azmi (bekas penyampai [[Astro Awani]]) * Natasha Busst * Nurin Razmyn * [[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] === Bekas Penyampai === * Adrian Seet * Amir Mahmood Razak * Angeline Chong * Anita Woo * Anne Raj * Arief Subhan * Azhar Osman * Aziah Jasmin Azizul * Brendan Wong * Carol Lee * Caryn Lim * Christine Edwards * [[Ezzah Aziz Fawzy]] * Gan Ai Leng * Janna Mohd Zaki * Keith Liu (kini di bersama [[CNA]]) * [[Mahadzir Lokman]] (meninggal dunia) * Natalie Sia * Naquia Basharudin * Nina Halim Rasid * Norzie Pak Wan Chek * Nur Afiqah Abdul Halim * [[Patrick Teoh]] * Praevitriana Yuliawiratman * Pritha Manivannan * [[Ras Adiba Radzi]] * Robert Lam * Raymond Goh (meninggal dunia) * Sharifah Shawati Syed Mohd * [[Suhaimi Sulaiman]] * Tengku Dalia Tengku Ali * Tengku Elida Bustaman * Teresa Wong * [[Wan Zaleha Radzi]] * Wong Kang Xin * [[Zalina Azman]] === Bekas Penyampai Berita Sukan === * Abu Bakar Atan * Aziah Jasmin Azizul * Jeffrey Ong * [[Ras Adiba Radzi]] ==Masa taja== ===Masa jarum (1 Januari 1985-31 Disember 2010)=== *{{flagicon|Switzerland}} [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-31 Disember 1995) **1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-4 Jun 1990 (selepas hampir 2 tahun Berita TV3 bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]). We are with News anchored, Newscast, and Sport news presenters in the News in English. **5 Jun 1990-31 Disember 1995 (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]]. *{{flagicon|Japan}} [[Seiko|Seiko Tokyo]] (1 Januari [[1987|Shōwa 62 (昭和62年)]]-31 Mac [[1988|Shōwa 63 (昭和63年)]]) daripada Fabulous Seiko World Time Clock voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] **Coming up you are watching News in English, This time sponsor by [[Seiko]]. Human Introducing Timer Sized [[Seiko]] Completed His Perfect. *{{flagicon|Malaysia}} Masa jarum jam analog TV3 (1 April 1988-31 Oktober 1988, 1 Januari 1996-31 Ogos 1996, 1 Mac 1998-30 April 1998, 1 Januari 1999-31 Mei 1999, 1 Jun 2000-31 Disember 2000 dan 1 Ogos 2004-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} Jam TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 1994. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 1993 (1 Januari 1994-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom DiGi 1800]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **It's time for [[DiGi|DiGi Eighteen Hundred]]. *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **[[DiGi|Mutiara Telecom]] Makes Communication Becomes More Easier, For you to follow the latest information from time to time. *{{flagicon|United Kingdom}} [[Standard Chartered|Standard Chartered London]] (1 Mei 1998-31 Disember 1998 dan 1 Jun 1999-31 Mei 2000) *{{flagicon|Malaysia}} [[Bumiputra-Commerce Holdings|Bumiputra-Commerce]] (1 Januari 2001-31 Julai 2004) ===Hitung mundur 10 detik (1 Januari 2011-kini) === *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik bersama masa jam digital TV3 (1 Januari 2011-sekarang) *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik dan jam digital TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 2011. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 2010 (1 Januari 2011-sekarang) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.buletintv3.my/ Laman web rasmi] * [https://www.facebook.com/BuletinTV3Official Buletin TV3] di [[Facebook]] * [https://www.instagram.com/buletintv3 Buletin TV3] di [[Instagram]] * [https://www.tiktok.com/@buletintv3 Buletin TV3] di [[TikTok]] * [https://www.twitter.com/BuletinTV3 Buletin TV3] di [[Twitter]] * Saluran [[YouTube]] [https://www.youtube.com/@BuletinTV3 Buletin TV3] [[Kategori:Rancangan berita televisyen Malaysia]] [[Kategori:Rancangan TV3]] s8zq3l88cy71c4llkcnvsc1pib1poj8 6809927 6809867 2026-03-26T23:42:11Z ~2026-15162-59 391113 6809927 wikitext text/x-wiki {{Infobox televisyen | child = | tajuk = Nightline | imej = | kapsyen = | tajuk_2 = | genre = Berita, maklumat, hal ehwal semasa | format = [[Berita]] | pencipta = Berita dan Hal Ehwal Semasa Media Prima | pemaju = Bahagian Berita dan Hal Ehwal Semasa [[Media Prima Berhad|Media Prima]] | penulis = | pengarah = | pengarah_kreatif = | pengacara = *[[Azaria Tagaya]] *Douglas Elliot David *Liyana Hassanel *Muhammed Ahmad Hamdan *Nadia Azmi *Natasha Busst *Nurin Razmyn *[[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] | dibintangi = | juri = | pelakon_suara = | suara_latar = | komposer_muzik_tema = Peter Lim | lagu_pembukaan = | lagu_penutup = | komposer = | negara = [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | bil_musim = | bil_episod = | senarai_episod = | penerbit_eksekutif = * Azri Mukhlas * Zainal Za'im Zainal Ratin | penerbit = * Amelia Azharul Nahar * Azri Mukhlas * Nurul Aizleen Ezzatee Zahari * Zainal Za'im Zainal Ratin | penyunting = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]<ref>[https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2024/10/1310757/operasi-berita-rangkaian-media-prima-bersiaran-dari-balai-berita Operasi berita rangkaian Media Prima bersiaran dari Balai Berita mulai 21 Oktober]</ref> | sinematografi = | kamera = | tempoh = 30 minit | syarikat = | pengedar = | saluran = [[TV3]] | format_gambar = *[[Televisyen definisi biasa|SDTV]] [[480i|480i60]] [[Nisbah bidang (imej)|4:3]]<br/>{{small|(01.12.1999 - 05.07.2013)}} * [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] [[1080i|1080i60]] [[Nisbah bidang (imej)|16:9]]<br/>{{small|(sejak 02.01.2023)}} | format_audio = | negara_pertama = [[Malaysia]] | mula_siaran = 1 Disember 1999 | tamat_siaran = kini | status = | rekod tinggi = | sebelum = | selepas = | musim sebelumnya = | musim selanjutnya = | berkaitan = | tapak_sesawang = | tapak_sesawang_penerbitan = }} '''Nightline''' merupakan rancangan berbentuk berita dan informasi terkini dari dalam dan luar negara yang disiarkan di [[TV3]] yang disiarkan selama sejam setiap hari bermula jam 12:00 hingga 12:30 tengah malam. Rancangan berita ini disiarkan dalam [[bahasa Inggeris]]. ==Sejarah TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)== ====TV3 memulakan ujian transmisi sehingga siaran percubaan (1 April - 31 Mei 1984)==== *1 April 1984: **[[TV3]] dalam ujian transmisi sehingga siaran pecubaan berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 2 bulan dan selepas 2 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref name=youtube>[https://m.youtube.com/watch?v=Ce5Ysv8WvxM TV3 - Test Pattern]</ref> ==Sejarah TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)== ====TV3 memulakan siaran secara rasmi (1 Jun 1984 - kini)==== *Jumaat petang, 1 Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang: **[[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah adalah hari pertama bulan hijriah kesembilan adalah Ramadhan tahun hijriah adalah 1404 Hijriah bersamaan dengan hari Jumaat tarikh pertama bulan Jun 1984 mula tepat sejak sekitar jam 5:00 petang dengan dengan dengan siaran pembukaan atau stesen dibuka biasanya masa jarum jam analog TV3, [[Negaraku|lagu kebangsaan (versi instrumental)]], dan stesen ID dan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] selepas siaran pengenalan dan 4 bulan meraikan ulang tahun [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] yang ke-10 pada 1 Februari 1984.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=ryAP7HzAC6Q Tv3 1984-1986 idents]</ref> TV3 tidak mempunyai sebarang slot masa [[berita|siaran berita utama]] sama ada buatan saluran ini atau daripada saluran televisyen siaran lain dari 1 Jun 1984 hingga 31 Disember 1984. TV3 telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Hiburan Anda'''. Pada [[28 Julai]] hingga [[12 Ogos]] [[1984]], [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] telah secara rasmi membuat liputan langsung dan semuanya sepenuhnya 140 negara, 6,829 atlet (5,263 atlet lelaki dan 1,566 atlet perempuan) dan 221 acara dalam 21 sukan telah [[Siaran langsung televisyen|disiarkan secara langsung]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] saluran percuma televisyen terrestrial swasta nasional pertama dalam negara sehingga saluran televisyen swasta terestrial dan siaran percuma nasional pertama di Malaysia. [[TV3|Sistem Televisyen Malaysia Berhad (TV3)]] [[Sukan Olimpik Musim Panas 1984|Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Los Angeles]], [[Amerika Syarikat]] [[1984]] telah rasmi melancarkan cogan kata perdana '''Saluran Olimpik Anda''' dan '''Saluran Hiburan Olimpik Anda'''. ==Sejarah== ===TV3 News (1 Januari 1985 - {{start date and age|4 Jun 1990}})=== * 1 Januari 1985: ** TV3 menyiarkan berita terbitan sendiri iaitu "'''TV3 News'''" adalah program perdana setiap hari berita televisyen petang untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 6:45 petang - 7:05 malam. Ia menerbitkan rancangan berita sendiri dan disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang pertama pada 1 Jun 1985. * 1 Mei 1985: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 6:30 petang 7:00 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun yang pertama selama 30 hari bersiaran. * 1 Mei 1986: ** TV3 News tukar waktu masa bermula jam 8:00 - 8:30 malam daripada TV3 meraikan ulang tahun kedua selama 30 hari bersiaran. * 1 Januari 1987: ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baru yang lebih rendah pertama skrin telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. ** TV3 News telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-3 pada 1 Jun 1987. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 3 tahun bersiaran. * 16 Jun 1987 ** TV3 News tukar waktu masa penyiaran bermula pada jam 10:30 - 11:00 malam telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 12 bulan bersiaran. * 16 Oktober 1987: ** TV3 News adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang tukar waktu masa bermula jam 6:00 petang - 6:30 petang telah dibuka secara rasmi pada 1 Jun 1987 daripada TV3 meraikan ulang tahun ketiga selama 8 hari bersiaran. * 1 Januari 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama. Ini kembali termasuk studio lama telah dibuka secara rasmi selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas penampilan lama dengan studio televisyen lama selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 1 April 1988: ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga kembali diberi nafas lama bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini kembali termasuk tajuk muzik lama terdiri dan grafik lama telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** TV3 News telah kembali diberi nafas wajah lama sehingga dirombak semula dengan wajah lama kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan logo televisyen lama yang direka wajah lama keseragaman terbalik selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ** Kembali rupa lama juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident telah dibuka secara re-opening atau re-launching selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 2 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. * 15 April 1988: ** TV3 News telah program berita inggeris tukar waktu masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas hampir 2 tahun TV3 News bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985 sebelum 1 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-4 pada 1 Jun 1988. ===The 7 O'Clock News (5 Jun 1990 - 18 Jun 1994)=== * 5 Jun 1990: ** TV3 News telah ditukarkan nama sebagai '''The 7 O'Clock News''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu petang menggantikan TV3 News sejak bermula pada 1 Januari 1985 selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. **The 7 O'Clock News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 7:00 - 7:30 malam selepas 4 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-6 pada 1 Jun 1990. ===TV3 Evening News (19 Jun 1994 - 31 Ogos 1996)=== * The 7 O'Clock News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 Evening News''' adalah berita bahasa inggeris telah waktu jam 10:30 - 11:00 malam yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan The 7 O'Clock News sejak bermula pada 5 Jun 1990 selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. * Buletin TV3 telah menukar montaj logo "TV3" dan montaj huruf besar logo "EVENING NEWS" dan studio latar belakang warna biru dan [[Galeri bendera negara berdaulat|bendera antarabangsa diseluruh dunia]] tampilan dan berwajah baharu selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang ke-10 pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] (19 Jun 1994 - 31 Mei 1995)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 malam selepas 18 hari meraikan ulang tahun TV3 yang kesepuluh dengan 1 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 10 tahun selama 10 tahun bersiaran pada 1 Jun 1994. ====TV3 Evening News bersiaran di [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Jun 1995 - 31 Ogos 1996)==== * TV3 Evening News adalah program perdana setiap hari jam 10:30 - 11:00 malam. Berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 10:30 - 11:00 tengah malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-11 pada 1 Jun 1995. ===TV3 News Hour (1 September 1996 - 28 Februari 1999)=== * 1 September 1996: ** TV3 Evening News telah ditukarkan nama sebagai '''TV3 News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 Evening News sejak bermula pada 19 Jun 1994 dan 30 minit masa penyiaran bermula jam 11:00 malam - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996. ** TV3 News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 3 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-12 pada 1 Jun 1996.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=hXKLHlilcl0 Malaysian TV3 "Newshour coming up" card + ident + clock + NewsHour intro and ending (1 Sep 1996)]</ref> ===News Hour (1 Mac 1999 - 30 November 1999)=== * 1 Mac 1999: ** TV3 News Hour telah ditukarkan nama sebagai '''News Hour''' adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan TV3 News Hour sejak bermula pada 1 September 1996 selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ** News Hour adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 11:00 - 11:30 malam selepas 5 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. ===Nightline (1 Disember 1999-kini)=== ====Nightline bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] (1 Disember 1999 - 21 Oktober 2024)==== * 1 Disember 1999: ** Nightline adalah program perdana setiap hari berita televisyen waktu tengah malam untuk TV3 dan adalah nombor satu siaran warta berita diberi nilai dalam bahasa inggeris berita ini disiarkan secara langsung dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] dengan masa penyiaran bermula jam 12:00 - 12:30 tengah malam selepas 6 bulan meraikan ulang tahun TV3 yang ke-15 pada 1 Jun 1999. * 16 Februari 2021: ** [[7 Edition]] telah ditamatkan penyiarannya di [[NTV7]] pada 16 Februari 2021 dan digantikan oleh '''Nightline''' telah rasmi dipindahkan ke [[TV3]] pada setiap hari jam 12:00 - 12:30 tengah malam. * 1 Jun 2024: ** TV3 meraikan ulang tahun kesepuluh dengan 4 tahun dekad pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan tribute melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun dengan dan melalui TV3 (1 Jun 1984 - Kini) sebagai stesen televisyen swasta komersial secara nasional tertinggi nombor satu dan terbesar pertama di Malaysia dilancarkan secara rasmi pada 1 Jun 1984 lalu sempena ulang TV3 ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun. ** TV3 meraikan ulang tahun ke-40 dengan 40 tahun bersiaran pencapaian bentuk jangkamasa yang berusia 40 tahun lalu bersama 40 tahun yang lalu pada 1 Jun 1984 penyampai [[TV3]] secara rasmi dilancarkan sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen swasta terestrial]] dan [[siaran percuma]] nasional pertama di [[Malaysia]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) pada bertepatan dengan tarikh hijriah 1 Ramadhan 1404H jam 5:00 petang dengan bersiaran 7 jam sehari bermula dari jam 5:00 petang sehingga 12:00 tengah malam dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]]. * 21 Oktober 2024: ** Nightline kali terakhir bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]].<ref>[https://www.remaja.my/selamat-tinggal-sri-pentas-selain-hoskan-ydp-agong-sebagai-pembaca-berita-lihat-4-lagi-fakta-menarik-tentangnya/ Selamat Tinggal Sri Pentas! Selain Hoskan YDP Agong Sebagai Pembaca Berita, Lihat 4 Lagi Fakta Menarik Tentangnya]</ref><ref>[https://m.youtube.com/watch?v=68SBQrVBbd8 Nightline, 21 October 2024]</ref> ====Nightline bersiaran dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (22 Oktober 2024-kini)==== * 22 Oktober 2024: ** Nightline telah rasmi bersiaran sepenuhnya dari Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]].<ref>[https://www.hmetro.com.my/bisnes/2024/10/1144262/semua-rangkaian-televisyen-media-prima-bersiaran-sepenuhnya-di-balai-berita Semua rangkaian televisyen Media Prima bersiaran sepenuhnya di Balai Berita NSTP, Bangsar, 21 Oktober ini]</ref> ** Buletin TV3 telah disiarkan dari [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia. Kawasan Siaran ini hanya terhad kepada kawasan [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) dan siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang|Kuala Lumpur Raya]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] telah [[daerah pusat perniagaan]] [[bandar raya]] [[metropolis]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur|Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]] video kemudiannya ditayangkan yang menampilkan tempat di [[Kuala Lumpur]]; [[Dewan Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]], [[Menara Berkembar Petronas|Menara Berkembar Petronas Kuala Lumpur]], [[Pavilion Kuala Lumpur]], [[Bukit Bintang|Bukit Bintang, Kuala Lumpur]] dan [[Jalan Tuanku Abdul Rahman|Jalan Tuanku Abdul Rahman, Kuala Lumpur]]. ** Nightline telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas [[TV3]] telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita, Jalan Riong, [[Bangsar]] di [[Kuala Lumpur]]. ** Buletin TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga dirombak semula dengan wajah baharu kedua-dua suapan untuk rasa yang lebih kontemporari dengan studio televisyen baharu dan logo televisyen baharu yang direka wajah baharu keseragaman selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Rupa baharu juga memperkenalkan semua program berita televisyen ia bumper untuk semua program media di masa depan stesen ident selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Buletin TV3 telah diberi nafas wajah dan penampilan baharu sehingga diberi nafas baharu bersama-sama dengan TV3 dirombak. Ini termasuk studio baharu, tajuk muzik baharu terdiri dan grafik baharu yang lebih rendah kedua skrin selepas TV3 telah berpindah secara rasmi dari [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] hingga ke Balai Berita 31, Jalan Riong di [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]). ** Balai Berita TV3 di Balai Berita 31, Jalan Riong, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]] (Jalan Liku, [[Bangsar]], [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]]) telah dirasmikan oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar]] dan [[Datuk Bandar Kuala Lumpur]] [[Maimunah Mohd Sharif]]. == Penyampai berita == === Penyampai Terkini === * [[Azaria Tagaya]] * Douglas Elliot David * Liyana Hassanel * Muhammed Ahmad Hamdan (bekas penyampai [[Bernama TV]] dan [[NTV7]]) * Nadia Azmi (bekas penyampai [[Astro Awani]]) * Natasha Busst * Nurin Razmyn * [[Kelvin Ong|Zahir Kelvin Ong Abdullah]] === Bekas Penyampai === * Adrian Seet * Amir Mahmood Razak * Angeline Chong * Anita Woo * Anne Raj * Arief Subhan * Azhar Osman * Aziah Jasmin Azizul * Brendan Wong * Carol Lee * Caryn Lim * Christine Edwards * [[Ezzah Aziz Fawzy]] * Gan Ai Leng * Janna Mohd Zaki * Keith Liu (kini di bersama [[CNA]]) * [[Mahadzir Lokman]] (meninggal dunia) * Natalie Sia * Naquia Basharudin * Nina Halim Rasid * Norzie Pak Wan Chek * Nur Afiqah Abdul Halim * [[Patrick Teoh]] * Praevitriana Yuliawiratman * Pritha Manivannan * [[Ras Adiba Radzi]] * Robert Lam * Raymond Goh (meninggal dunia) * Sabrina Zainal * Sharifah Shawati Syed Mohd * [[Suhaimi Sulaiman]] * Tengku Dalia Tengku Ali * Tengku Elida Bustaman * Teresa Wong * [[Wan Zaleha Radzi]] * Wong Kang Xin * [[Zalina Azman]] === Bekas Penyampai Berita Sukan === * Abu Bakar Atan * Aziah Jasmin Azizul * Jeffrey Ong * [[Ras Adiba Radzi]] ==Masa taja== ===Masa jarum (1 Januari 1985-31 Disember 2010)=== *{{flagicon|Switzerland}} [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-31 Disember 1995) **1 Januari 1985-31 Disember 1986 dan 1 November 1988-4 Jun 1990 (selepas hampir 2 tahun Berita TV3 bersiaran dalam masa lama di TV3 sejak bermula pada 1 Januari 1985): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]] (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]). We are with News anchored, Newscast, and Sport news presenters in the News in English. **5 Jun 1990-31 Disember 1995 (voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]]): ***Time by [[:en:Raymond Weil|Raymond Weil]]. *{{flagicon|Japan}} [[Seiko|Seiko Tokyo]] (1 Januari [[1987|Shōwa 62 (昭和62年)]]-31 Mac [[1988|Shōwa 63 (昭和63年)]]) daripada Fabulous Seiko World Time Clock voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] **Coming up you are watching News in English, This time sponsor by [[Seiko]]. Human Introducing Timer Sized [[Seiko]] Completed His Perfect. *{{flagicon|Malaysia}} Masa jarum jam analog TV3 (1 April 1988-31 Oktober 1988, 1 Januari 1996-31 Ogos 1996, 1 Mac 1998-30 April 1998, 1 Januari 1999-31 Mei 1999, 1 Jun 2000-31 Disember 2000 dan 1 Ogos 2004-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} Jam TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 1994. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 1993 (1 Januari 1994-31 Disember 2010) *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom DiGi 1800]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **It's time for [[DiGi|DiGi Eighteen Hundred]]. *{{flagicon|Malaysia}} [[DiGi|Mutiara Telecom]] voice-over daripada [[Mahadzir Lokman]] (1 September 1996-28 Februari 1998) **[[DiGi|Mutiara Telecom]] Makes Communication Becomes More Easier, For you to follow the latest information from time to time. *{{flagicon|United Kingdom}} [[Standard Chartered|Standard Chartered London]] (1 Mei 1998-31 Disember 1998 dan 1 Jun 1999-31 Mei 2000) *{{flagicon|Malaysia}} [[Bumiputra-Commerce Holdings|Bumiputra-Commerce]] (1 Januari 2001-31 Julai 2004) ===Hitung mundur 10 detik (1 Januari 2011-kini) === *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik bersama masa jam digital TV3 (1 Januari 2011-sekarang) *{{flagicon|Malaysia}} Hitung mundur 10 detik dan jam digital TV3 bermula siaran clock ident pada 1 Januari 2011. Rekabentuk disiap pada 1 Disember 2010 (1 Januari 2011-sekarang) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * [http://www.buletintv3.my/ Laman web rasmi] * [https://www.facebook.com/BuletinTV3Official Buletin TV3] di [[Facebook]] * [https://www.instagram.com/buletintv3 Buletin TV3] di [[Instagram]] * [https://www.tiktok.com/@buletintv3 Buletin TV3] di [[TikTok]] * [https://www.twitter.com/BuletinTV3 Buletin TV3] di [[Twitter]] * Saluran [[YouTube]] [https://www.youtube.com/@BuletinTV3 Buletin TV3] [[Kategori:Rancangan berita televisyen Malaysia]] [[Kategori:Rancangan TV3]] 0v1pe5qtgx5vmon6h9nmyznpnw9zpyk 0 1151105 6810092 6809293 2026-03-27T05:47:15Z ~2026-19061-72 393148 6810092 wikitext text/x-wiki '''Mic OFF!''' adalah sebuah program '''''spin-off''''' [[Mic OFF!]] yang amat berbeza dari siri yang asal. Ia menonjolkan kepada selebriti-selebriti tempatan yang asalnya bukan penyanyi apapun untuk berentap sesama sendiri untuk merebut hadiah lumayan. Namun pada musim pertama, ia menyaksikan 12 selebriti yang akan membuat persembahan setiap minggu. Musim pertama program ini telahpun disiarkan bermula pada [[20]] [[Mei]] [[2023]] di saluran [[Awesome TV]].<ref>[https://www.budiey.com/artis-popular-serlah-bakat-nyanyian-lawak-di-pentas-mic-off/]</ref> == Format rancangan == Program ‘Mic Of Selebriti’ bakal dikendalikan sepenuhnya oleh [[Shiha Zikir]] dan [[Jaa Suzuran]] yang telah diberi kepercayaan untuk menjalankan tugas dan tanggungjawab sebagai hos musim ini. 12 barisan pelakon popular yang akan berentap di pentas utama ‘Mic On Selebriti’ untuk membuktikan bakat dan kebolehan masing-masing dalam bidang nyanyian pula adalah terdiri daripada 7 peserta lelaki iaitu [[Zul Huzaimy]], [[Fauzi Nawawi]], [[Johan As'ari]], [[Namie]], [[Chiwan]], [[Ammar Titan|Ammar]] dan [[Anas Ridzuan]]. Manakala 5 peserta wanita pula termasuklah [[Sherry Ibrahim]], [[Mona Allen]], [[Elly Arifin]], [[Afifah Nasir]] dan [[Amyza Aznan]]. Kesemua mereka akan dibahagikan kepada tiga buah kumpulan dan diletakkan di bawah pengawasan manager yang telah dilantik sepanjang pertandingan berlangsung. Manakala 3 penyanyi terkenal tanahair iaitu [[Black Hanafiah|Black]], [[Hazama Azmi|Hazama]] dan [[Aepul Roza]] telah diberi mandat selaku manager yang akan memberi idea, tunjuk ajar dan bimbingan kepada 4 orang selebriti di bawah naungan mereka. Bagi merancakkan lagi cabaran program ini, kesemua manager juga akan diberi tugasan mingguan yang perlu dinilai oleh barisan juri. Manager yang berjaya merangkul persembahan terbaik setiap minggu akan menerima ganjaran istimewa. Sistem pemarkahan program ‘Mic On Selebriti’ pula akan diadili 100% oleh pihak juri tetap berdasarkan tiga komponen utama penilaian iaitu aspek vokal yang mewakili 50%, persembahan sebanyak 30% dan 20% lagi untuk kreativiti. Uniknya, markah selebriti yang tertinggi akan dicampurkan dengan markah selebriti terendah. Kumpulan yang mencatat markah keseluruhan terendah akan mara ke pusingan penyingkiran. Selebriti yang akan tersingkir pada setiap minggu akan dipilih oleh manager kumpulan itu sendiri. Tiga nama besar yang dilantik sebagai juri tetap program ‘Mic On Selebriti’ ialah Hashridz Murshim Hassim atau lebih dikenali dengan nama [[Hashridz Murshim Hassim|Dato’ Acis]] yang bertindak sebagai pengarah muzik, [[Aaron Aziz|Dato’ Aaron Aziz]] serta [[Erra Fazira]]. == Talent & Manager == (''Umur selebriti dicatat sewaktu pertandingan.'') === Manager [[Aepul Roza]] === {|class="wikitable" |- !Talent !Umur !Asal !Kerjaya |- | [[Afifah Nasir]] | 30 | [[Johor]] | Pelakon |- | [[Amyza Aznan]] | 47 | [[Alor Gajah]], [[Melaka]] | Pelakon |- | [[Johan As'ari]] | 36 | [[Bukit Mertajam]], [[Pulau Pinang]] | Pelakon |- | [[Namie]] | 26 | [[Batu Kikir]], [[Negeri Sembilan]] | Pelawak |- |} === Manager [[Black Hanafiah|Black]] === {|class="wikitable" |- !Talent !Umur !Asal !Kerjaya |- | [[Ammar Titan|Ammar]] | 35 | [[Kota Tinggi]], [[Johor]] | Pelawak |- | [[Chiwan]] | 35 | [[Pantai Dalam]], [[Kuala Lumpur]] | Pelawak |- | [[Sherry Ibrahim]] | 40 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | Pelakon |- | [[Zul Huzaimy]] | 44 | [[Gerik]], [[Perak]] | Pelakon |- |} === Manager [[Hazama Azmi|Hazama]] === {|class="wikitable" |- !Talent !Umur !Asal !Kerjaya |- | [[Anas Ridzuan]] | 34 | [[Ipoh]], [[Negeri Perak|Perak]] | Pelakon |- | [[Elly Arifin]] | 33 | [[Taman Melawati]], [[Kuala Lumpur]] | Pengacara |- | [[Fauzi Nawawi]] | 50 | [[Pantai Remis]], [[Negeri Perak|Perak]] | Pelakon |- | [[Mona Allen]] | 37 | [[Bukit Mertajam]], [[Pulau Pinang]] | Pelakon |- |} == Ringkasan konsert == === Minggu 1 === '''Tarikh disiarkan:''' 27 Mei 2023 <br> '''Tema:''' Wajib Karaoke {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- | Fauzi Nawawi | "Memburu Impian" | [[Kazar Saisi]] |- | Johan As'ari | "Titian Perjalanan" | [[XPDC]] |- | Chiwan | "Diari Seorang Lelaki" | [[Pretty Ugly]] |- | Mona Allen | "Rindu Padanya" | [[Camelia]] |- | Sherry Ibrahim | "Kau Atau Aku" | [[Elyana]] |- | Namie | "Kisah Antara Kita" | [[One Avenue Band]] |- | Anas Ridzuan | "Bourgenvilla" | [[Kumpulan Spring|Spring]] |- | Amyza Aznan | "Yang Penting Hepi" | [[Jamal Mirdad]] |- | Zul Huzaimy | "Cinta Pantai Merdeka" | [[Jinbara]] |- | Afifah Nasir | "Atas Nama Cinta" | [[Rossa]] |- | Ammar | "Relaku Pujuk" | [[Kumpulan Spider|Spider]] |- | Elly Arifin | "Tak Tercapai Akalmu" | [[Elyana]] |- |} '''Team markah terendah:''' Hazama (302) <br> '''Tersingkir:''' Tiada penyingkiran. <br> === Minggu 2 === '''Tarikh disiarkan:''' 3 Jun 2023 <br> '''Tema:''' One Hit Wonder <br> ''Pada minggu ini [[Naqiu Boboy|Naqiu]] menggantikan tempat [[Hazama]] sebagai Manager disebabkan beliau tidak dapat menghadirkan diri.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi Asal |- | Elly Arifin | "Hi Hi Bye Bye" | [[Ezlynn]] |- | Afifah Nasir | "Bertakhta Di Hati" | [[Farahdhiya]] |- | Ammar | "Lemak Manis" | Roslan Madun |- | Fauzi Nawawi | "Embun" | [[Aqasha]] |- | Johan As'ari | "Wanita Seluruh Dunia" | [[Projek Pistol]] |- | Sherry Ibrahim | "Cinta Antara Benua" | [[Arni Nazira]] |- | Anas Ridzuan | "Ratnaku" | [[Roy]] |- | Mona Allen | "Sayang" | [[Shae]] |- | Namie | "Episod Cinta" | [[Boboy]] |- | Chiwan | "Ku Rela Dibenci" | [[Aiman Tino]] |- | Amyza Aznan | "Wajah Rahsia Hati" | [[Ogy Ahmad Daud|Ogy Dato' Ahmad Daud]] |- | Zul Huzaimy | "Kehilangan" | [[Firman Siagian]] |- |} '''Team markah terendah:''' Hazama (340) <br> '''Tersingkir:''' Mona Allen <br> === Minggu 3 === '''Tarikh disiarkan:''' 10 Jun 2023 <br> '''Tema:''' Tribute <br> ''[[Ogy Ahmad Daud|Ogy Dato' Ahmad Daud]] diundang sebagai juri jemputan bagi menggantikan tempat [[Awie|Dato' Acis]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- | Amyza Aznan | "Darah Muda" | [[Saloma|Puan Sri Saloma]] |- | Elly Arifin | "Ku Takkan Bersuara" | [[Nike Ardilla]] |- | Ammar | "Ya Habibi Ali Baba" | [[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |- | Fauzi Nawawi | "Hentian Ini" | [[XPDC]] |- | Afifah Nasir | "Sway" | Dean Martin |- | Zul Huzaimy | "Keindahan Pantai" | [[M. Shariff]] |- | Johan As'ari | "Sekelip Mata Kau Berubah" | [[Kumpulan Lestari|Lestari]] |- | Sherry Ibrahim | "Kesetiaan" | [[Siti Sarah]] |- | Anas Ridzuan | "Joget Kenangan Manis" | [[Sudirman|Dato' Sudirman]] |- | Namie | "Selamat Tinggal Pujaan" | [[S. Jibeng]] |- | Chiwan | "Bunyi Gitar" | [[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |- | Semua Peserta | "Salam Terakhir" | [[Sudirman|Dato' Sudirman]] |- ! colspan="8" style=" background:lightgreen; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Mona Allen''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Mona Allen | "Bossanova" | [[Saloma|Allayarham Puan Seri Saloma]] |- |} '''Team markah terendah:''' Aepul Roza (350) <br> '''Tersingkir:''' Tiada penyingkiran. <br> ''Diakhir konsert Namie dan Afifah Nasir telah diumumkan sebagai peserta tersingkir namun panel juri bertindak menyelamatkan mereka daripada penyingkiran.'' === Minggu 4 === '''Tarikh disiarkan:''' 17 Jun 2023 <br> '''Tema:''' International {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- | Chiwan | "Dewi" | [[Dewa 19]] |- | Fauzi Nawawi | "Aku Bukan Bang Toyib" | [[Wali (kumpulan muzik)|Wali]] |- | Namie | "Bad Romance" | [[Lady Gaga]] |- | Zul Huzaimy | "Nakal" | [[Gigi (kumpulan muzik)|Gigi]] |- | Johan As'ari | "It's My Life" | [[Bon Jovi]] |- | Anas Ridzuan | "Mengenangmu" | [[Kerispatih]] |- | Sherry Ibrahim | "Diamonds" | [[Rihanna]] |- | Elly Arifin | "Don't Speak" | [[No Doubt]] |- | Ammar | "Munajat Cinta" | The Rock |- | Amyza Aznan | "Ikan Dalam Kolam" | Husein Bawafie |- | Afifah Nasir | "Bole Chudiyan" | [[Kabhi Khushi Kabhie Gham...|OST Kabhi Khushi Kabhie Gham]] |- |} '''Team markah terendah:''' Hazama (300) <br> '''Tersingkir:''' Elly Arifin === Minggu 5 === '''Tarikh disiarkan:''' 24 Jun 2023 <br> '''Tema:''' Pilihan Awesome <br> '''Istimewa:''' ''[[Mus May]] dan [[D J Dave|Dato' DJ Dave]] diundang sebagai juri jemputan bagi menggantikan tempat [[Awie|Dato' Acis]] dan [[Aaron Aziz|Dato' Aaron Aziz]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | [[Jaa Suzuran]] <br> dan <br> [[Shiha Zikir]] | "Sembunyi" | [[Misha Omar]] ft. [[Flop Poppy|Andy FP (Flop Poppy)]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Anas Ridzuan | "Setahun Sudah Berlalu" | [[Alleycats]] |- | Johan As'ari | "Lena Diulit Intan" | [[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]] |- | Afifah Nasir | "Aku Lebih Tahu" | [[Mila Jirin]] |- | Chiwan | "Hang Pi Mana" | [[Kumpulan Khalifah|Khalifah]] |- | Zul Huzaimy | "Buat Seorang Kekasih" | [[Kumpulan Slam|Slam]] |- | Fauzi Nawawi | "Mengapa Perpisahan Yang Kau Pinta" | [[Kumpulan Flybaits|Flybaits]] |- | Namie | "Janji Padamu" | [[Exists]] |- | Ammar | "Laguku Untukmu" | [[Hasnol]] |- | Sherry Ibrahim | "Temberang" | [[Ayda Jebat]] |- | Amyza Aznan | "Not For Sale" | [[Stacy]] & [[Altimet]] |- | Amyza Aznan <br>'''VS'''<br> Sherry Ibrahim | "Penasaran" | [[Rhoma Irama]] (Sesi Stabilizer) |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Elly Ariffin''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Elly Ariffin | "Kesal" | [[Ella]] |- |} '''Team markah terendah:''' Team Aepul (405) <br> '''Tersingkir:''' Tiada penyingkiran <br> ''Kerana minggu ini terdapat '''stabilizer''' untuk Team Hazama, tiada penyingkiran yang berlaku.'' === Minggu 6 === '''Tarikh disiarkan:''' 1 Julai 2023 <br> '''Tema:''' #Cinta <br> ''[[Fauziah Latiff]] diundang sebagai juri jemputan bagi menggantikan tempat [[Aaron Aziz|Dato' Aaron Aziz]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | [[Jaa Suzuran]] <br> dan <br> [[Shiha Zikir]] | "Sesaat Kau Datang" | [[Ramlah Ram]] ft. [[Sleeq|Sleeq Amboi]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Fauzi Nawawi | "Teratai" | [[Sweet Charity]] |- | Anas Ridzuan | "Sayang Sayang" | [[Aliff Aziz]] |- | Amyza Aznan | "Gatal" | [[Janna Nick]] |- | Namie | "Dahsyat" | [[Kumpulan Mojo|Mojo]] |- | Johan As'ari | "Kekasih Awal Dan Akhir" | [[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |- | Afifah Nasir | "Sepi Sekuntum Mawar Merah" | [[Ella]] |- | Zul Huzaimy | "Srikandi Cintaku" | [[Bloodshed]] |- | Chiwan | "Tak Bisa Memilihmu" | [[6ixth Sense]] |- | Ammar | "Bayangan Gurauan" | [[Kumpulan Mega|Mega]] |- | Sherry Ibrahim | "Kucu Kuca" | [[Lia Aziz]] |- | bgcolor="yellow"|Sesi | bgcolor="yellow"|Bonus | bgcolor="yellow"|Round |- | Team Black | "Inilah Nasibku" | [[Nico G]] |- |Team Hazama |"Kalau Aku Kaya" |[[Altimet]] & [[Awi Rafael]] |- | Team Aepul | "Hikayat Benladin" | [[Ben Ladin]] |- |} '''Team markah terendah:''' Black (388) <br> '''Tersingkir:''' Sherry Ibrahim === Minggu 7 === '''Tarikh disiarkan:''' 8 Julai 2023 <br> '''Tema:''' Confirm Tahu <br> [[Tomok]] menggantikan tempat [[Black Hanafiah|Black]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini. {| class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | [[Jaa Suzuran]] <br> dan <br> [[Shiha Zikir]] | "Pening" | [[Ezlynn]] ft. [[M. Daud Kilau]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Fauzi Nawawi | "Lamunan Terhenti" | [[Aris Ariwatan]] |- | Anas Ridzuan | "Aduh Saliha" | [[Mawi]] |- | Amyza Aznan | "Diam Diam Jatuh Cinta" | [[Ramlah Ram]] |- | Johan As'ari | "Apokalips" | [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |- | Namie | "Kasihnya Laila" | [[Jinbara]] |- | Afifah Nasir | "Jangan Kau Mimpi" | [[Siti Sarah|Allayarham Siti Sarah]] |- | Zul Huzaimy | "Relakan Jiwa" | [[Hazama]] |- | Chiwan | "Lagu Untukmu" | [[Meet Uncle Hussain]] |- | Ammar | "Kasih Latifah" | [[Spider (kumpulan muzik)|Spider]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Sherry Ibrahim''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Sherry Ibrahim | "Kesal" | [[Ella]] |- | bgcolor="yellow"|Sesi | bgcolor="yellow"|Bonus | bgcolor="yellow"|Round |- | Team Black | "Seragam Hitam" | [[Kristal (kumpulan muzik)|Kristal]] |- | Team Hazama | "Chikadun" |[[Floor 88]] |- | Team Aepul | "Aladin" | [[Spider (kumpulan muzik)|Spider]] |- |} '''Team Markah Terendah''': Hazama (416) '''Tersingkir''': Amyza Aznan === Minggu 8 (Semi Final)=== '''Tarikh disiarkan:''' 15 Julai 2023 <br> '''Tema:''' Rock Kapak {| class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | Jaa Suzuran & Shiha Zikir | "C.I.N.T.A" | [[XPDC]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Fauzi Nawawi | "Kenangan Bersamamu" | [[Lefthanded]] |- | Anas Ridzuan | "Bukan Aku Tak Cinta" | [[Iklim (kumpulan)|Iklim]] |- | Johan As'ari | "Penantian" | [[Black Rose|Blackrose]] |- | Namie | "Jemu" | [[May (kugiran)|May]] |- | Afifah Nasir | "Fantasia Bulan Madu" | [[Search (kumpulan muzik)|Search]] |- | Zul Huzaimy | "Kau Yang Bernama Seri" | [[Handy Black|Handyblack]] |- | Chiwan | "Engkau Tetap Satu" | [[Wow (kumpulan muzik)|Wow]] |- | Ammar | "Seribu Tahun Takkan Mungkin" | [[Bumi Putra Rockers|Bumiputra Rockers]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Amyza Aznan''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Amyza Aznan | "Tiada Tangis Lagi" | [[Ella]] |- | bgcolor="yellow"|Sesi | bgcolor="yellow"|Bonus | bgcolor="yellow"|Round |- | Team Black | "Kopi Dangdut" | Fahmi Shahab |- | Team Hazama | "Gila Judi" | [[M. Daud Kilau|Dato' M. Daud Kilau]] |- | Team Aepul | "Yang Sedang Sedang Saja" | [[Iwan]] |- | bgcolor="yellow"|'''Sesi''' | bgcolor="yellow"|'''Istimewa''' | bgcolor="yellow"|. |- | '''[[Zarul Umbrella]]''' | "Ramalanku Benar Belaka" | [[Zarul Umbrella|Dirinya Sendiri]] |- | '''[[Sham Visa]]''' | "Dalam Gerimis" | [[Sham Visa|Dirinya Sendiri]] |- |} '''Tersingkir''': [[Afifah Nasir]] dan [[Ammar Titan|Ammar]] === Minggu 9 (Akhir) === '''Tarikh disiarkan:''' 22 Julai 2023 {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan hos |- | Jaa Suzuran dan Shiha Zikir | "Hay Ladies" | [[Rossa]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan '''Finalis''' |- ! colspan="8" style=" background:lightgreen; color:back; text-align:center;"|'''Tema: Lagu Hits''' |- | Fauzi Nawawi | "Akar Dan Bumi" | [[Amuk (kugiran)|Amuk]] |- | Anas Ridzuan | "Joget Angan Tak Sudah" | [[Jay Jay]] |- | Namie | "Tergantung Sepi" | [[Haqiem Rusli]] |- | Johan As'ari | "Untukmu Ibu" | [[Exists]] |- | Zul Huzaimy | "Hutang" | [[Floor 88]] |- | Chiwan | "Lebih Sempurna" | [[Syamel]] |- ! colspan="8" style=" background:lightgreen; color:back; text-align:center;"|'''Tema: Bebas''' |- | Fauzi Nawawi | "Layang-Layang Terputus Talinya" | [[Alleycats]] |- | Anas Ridzuan | "Peluang Kedua" | [[Nabila Razali]] |- | Namie | "Jampi" | [[Hael Husaini]] |- | Johan As'ari | "Aku Penghibur" | [[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |- | Zul Huzaimy | "Taman Rashidah Utama" | [[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]] |- | Chiwan | "Hanya Rindu" | [[:id:Andmesh Kamaleng|Andmesh Kamaleng]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan '''Manager''' |- | Black | "Teman Pengganti" | [[Black Hanafiah]] |- | Aepul | "Cerita Dia" | [[Aepul Roza]] |- | Hazama | "Di Amaran Mama" | [[Hazama Azmi]] |} '''Tempat Keenam:''' Johan As'ari <br> '''Tempat Kelima:''' Fauzi Nawawi <br> '''Tempat Keempat:''' Zul Huzaimy <br> '''Tempat Ketiga:''' Namie <br> '''Naib Juara:''' Anas Ridzuan <br> '''Juara:''' Chiwan == Carta permarkahan == ''Setiap minggu markah selebriti yang tertinggi dan yang terendah akan dicampurkan dan itulah jumlah markah keseluruhan mingguan bagi setiap kumpulan Manager. Kumpulan yang mendapat jumlah markah yang terendah akan memasuki zon penyingkiran yang digelar sebagai '''Mic On Mic Off''' disetiap penghujung konsert mingguan.'' === Jumlah markah === '''Manager [[Aepul Roza]]''' {| class="wikitable" |+ |- !rowspan=2|Talent!!colspan=10|Konsert Mingguan |- !width="50"|1!!width="50"|2!!width="50"|3!!width="50"|4!!width="50"|5!!width="50"|6!!width="50"|7!!width="50"|8!!width="50"|Finale!!width="50"| |- | Afifah | bgcolor="pink"|176 || bgcolor="pink"|165 || 192 || bgcolor="lightgreen"|212 || bgcolor="pink"|189 || bgcolor="pink"|149 || |- | Amyza | bgcolor="lightgreen"|199 || 180 || bgcolor="pink"|157 || 203 || bgcolor="purple" colspan="8"| |- | Johan | || 169 || bgcolor="lightgreen"|193 || bgcolor="pink"|157 || 206 || 207 || |- | Namie | || bgcolor="lightgreen"|211 || 193 || 176 || bgcolor="lightgreen"|216 || bgcolor="lightgreen"|236 || |- | '''Jumlah''' | '''375''' || '''376''' || bgcolor="deeppink"|'''350''' || '''369''' || bgcolor="deeppink"|'''405''' || '''435''' || '''TBA''' |- |} '''Manager [[Black Hanafiah|Black]]''' {| class="wikitable" |+ |- !rowspan=2|Talent!!colspan=10|Konsert Mingguan |- !width="50"|1!!width="50"|2!!width="50"|3!!width="50"|4!!width="50"|5!!width="50"|6!!width="50"|7!!width="50"|8!!width="50"|9!!width="50"|10 (Pusingan 1)!!width="50"|10 (Pusingan 2/Akhir) |- | Ammar | 204 || 211 || 201 || 207 || bgcolor="pink"|197 || 198 || |- | Chiwan | bgcolor="lightgreen"|227 || 207 || 206 || bgcolor="lightgreen"|221 || bgcolor="lightgreen"|256 || 201 |- | bgcolor="FF91A4"|Sherry | bgcolor="pink"|202 || bgcolor="pink"|186 || bgcolor="pink"|183 || bgcolor="pink"|143 || 220 || bgcolor="FF91A4"|169 ||bgcolor="darkgray" colspan="8"| |- | Zul | || bgcolor="lightgreen"|232 || bgcolor="lightgreen"|219 || 202 || 219 || bgcolor="lightgreen"|219 || |- | '''Jumlah''' | '''429''' || '''418''' || '''402''' || '''453''' || bgcolor="red"|'''453''' || bgcolor="deeppink"|'''388''' || '''TBA''' |- |} '''Manager [[Hazama]]''' {| class="wikitable" |+ |- !rowspan=2|Talent!!colspan=10|Konsert Mingguan |- !width="50"|1!!width="50"|2!!width="50"|3!!width="50"|4!!width="50"|5!!width="50"|6!!width="50"|7!!width="50"|8!!width="50"|9!!width="50"|10 (Pusingan 1)!!width="50"|10 (Pusingan 2/Akhir) |- | Anas | bgcolor="lightgreen"|197 || bgcolor="lightgreen"|226 || bgcolor="lightgreen"|190 || bgcolor="lightgreen"|190 || 227 || bgcolor="lightgreen"|259 || |- | bgcolor="FF91A4"|Elly | || 177 || bgcolor="pink"|173 || bgcolor="pink"|110 || bgcolor="darkgray" colspan="6"| |- | Fauzi | || 182 || 180 || 184 || bgcolor="lightgreen"|230 || 227 || |- | bgcolor="FF91A4"|Amyza | berada || dalam || team || Aepul || bgcolor="pink"|202 || bgcolor="pink"|192 || bgcolor="darkgray" colspan="8"| |- | bgcolor="FF91A4"|Mona | bgcolor="pink"|105 || bgcolor="pink"|114 || bgcolor="darkgray" colspan="8"| |- | '''Jumlah''' | bgcolor="deeppink"|'''302''' || bgcolor="deeppink"|'''340''' || '''353''' || '''300''' || '''432''' || bgcolor="red"|'''451''' || '''TBA''' |- |} ;Klu warna * {{colorbox|gold}} Selebriti yang menjadi juara. * {{colorbox|silver}} Selebriti yang menjadi naib juara. * {{colorbox|lightblue}} Selebriti yang menduduki tempat ketiga. * {{colorbox|orange}} Selebriti yang menjadi finalis akhir. * {{colorbox|lightgreen}} Selebriti yang mendapat markah tertinggi * {{colorbox|pink}} Selebriti yang mendapat markah terendah namun terselamat. * {{colorbox|deeppink}} Team yang mendapat markah terendah. * {{colorbox|#FF91A4}} Selebriti telah disingkirkan. * {{colorbox|red}} Team yang mendapat markah tertinggi. * {{colorbox|purple}} Selebriti yang dimasukkan di team lain kerana '''Stabilizer'''. == Hadiah == * '''Juara:''' RM 250,000 * '''Naib Juara:''' RM 25,000 * '''Tempat Ketiga:''' RM 15,000 == Penglibatan == * '''Host:''' [[Jaa Suzuran]] & [[Shiha Zikir]] * '''Juri Tetap:''' [[Hashridz Murshim Hassim|Dato' Acis]], [[Erra Fazira]] & [[Aaron Aziz|Dato' Aaron Aziz]] * '''Manager:''' [[Black Hanafiah|Black]], [[Hazama]] & [[Aepul Roza]] == Rujukan == lj9vgdnwv9x5i5j4f21z70eo6e9cryo 6810093 6810092 2026-03-27T05:48:18Z ~2026-19061-72 393148 6810093 wikitext text/x-wiki '''Mic OFF!''' adalah sebuah program '''''spin-off''''' [[Mic OFF!]] yang amat berbeza dari siri yang asal. Ia menonjolkan kepada selebriti-selebriti tempatan yang asalnya bukan penyanyi apapun untuk berentap sesama sendiri untuk merebut hadiah lumayan. Namun pada musim pertama, ia menyaksikan 12 selebriti yang akan membuat persembahan setiap minggu. Musim pertama program ini telahpun disiarkan bermula pada [[20]] [[Mei]] [[2023]] di saluran [[Awesome TV]].<ref>[https://www.budiey.com/artis-popular-serlah-bakat-nyanyian-lawak-di-pentas-mic-off/]</ref> == Talent & Manager == (''Umur selebriti dicatat sewaktu pertandingan.'') === Manager [[Aepul Roza]] === {|class="wikitable" |- !Talent !Umur !Asal !Kerjaya |- | [[Afifah Nasir]] | 30 | [[Johor]] | Pelakon |- | [[Amyza Aznan]] | 47 | [[Alor Gajah]], [[Melaka]] | Pelakon |- | [[Johan As'ari]] | 36 | [[Bukit Mertajam]], [[Pulau Pinang]] | Pelakon |- | [[Namie]] | 26 | [[Batu Kikir]], [[Negeri Sembilan]] | Pelawak |- |} === Manager [[Black Hanafiah|Black]] === {|class="wikitable" |- !Talent !Umur !Asal !Kerjaya |- | [[Ammar Titan|Ammar]] | 35 | [[Kota Tinggi]], [[Johor]] | Pelawak |- | [[Chiwan]] | 35 | [[Pantai Dalam]], [[Kuala Lumpur]] | Pelawak |- | [[Sherry Ibrahim]] | 40 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | Pelakon |- | [[Zul Huzaimy]] | 44 | [[Gerik]], [[Perak]] | Pelakon |- |} === Manager [[Hazama Azmi|Hazama]] === {|class="wikitable" |- !Talent !Umur !Asal !Kerjaya |- | [[Anas Ridzuan]] | 34 | [[Ipoh]], [[Negeri Perak|Perak]] | Pelakon |- | [[Elly Arifin]] | 33 | [[Taman Melawati]], [[Kuala Lumpur]] | Pengacara |- | [[Fauzi Nawawi]] | 50 | [[Pantai Remis]], [[Negeri Perak|Perak]] | Pelakon |- | [[Mona Allen]] | 37 | [[Bukit Mertajam]], [[Pulau Pinang]] | Pelakon |- |} == Ringkasan konsert == === Minggu 1 === '''Tarikh disiarkan:''' 27 Mei 2023 <br> '''Tema:''' Wajib Karaoke {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- | Fauzi Nawawi | "Memburu Impian" | [[Kazar Saisi]] |- | Johan As'ari | "Titian Perjalanan" | [[XPDC]] |- | Chiwan | "Diari Seorang Lelaki" | [[Pretty Ugly]] |- | Mona Allen | "Rindu Padanya" | [[Camelia]] |- | Sherry Ibrahim | "Kau Atau Aku" | [[Elyana]] |- | Namie | "Kisah Antara Kita" | [[One Avenue Band]] |- | Anas Ridzuan | "Bourgenvilla" | [[Kumpulan Spring|Spring]] |- | Amyza Aznan | "Yang Penting Hepi" | [[Jamal Mirdad]] |- | Zul Huzaimy | "Cinta Pantai Merdeka" | [[Jinbara]] |- | Afifah Nasir | "Atas Nama Cinta" | [[Rossa]] |- | Ammar | "Relaku Pujuk" | [[Kumpulan Spider|Spider]] |- | Elly Arifin | "Tak Tercapai Akalmu" | [[Elyana]] |- |} '''Team markah terendah:''' Hazama (302) <br> '''Tersingkir:''' Tiada penyingkiran. <br> === Minggu 2 === '''Tarikh disiarkan:''' 3 Jun 2023 <br> '''Tema:''' One Hit Wonder <br> ''Pada minggu ini [[Naqiu Boboy|Naqiu]] menggantikan tempat [[Hazama]] sebagai Manager disebabkan beliau tidak dapat menghadirkan diri.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi Asal |- | Elly Arifin | "Hi Hi Bye Bye" | [[Ezlynn]] |- | Afifah Nasir | "Bertakhta Di Hati" | [[Farahdhiya]] |- | Ammar | "Lemak Manis" | Roslan Madun |- | Fauzi Nawawi | "Embun" | [[Aqasha]] |- | Johan As'ari | "Wanita Seluruh Dunia" | [[Projek Pistol]] |- | Sherry Ibrahim | "Cinta Antara Benua" | [[Arni Nazira]] |- | Anas Ridzuan | "Ratnaku" | [[Roy]] |- | Mona Allen | "Sayang" | [[Shae]] |- | Namie | "Episod Cinta" | [[Boboy]] |- | Chiwan | "Ku Rela Dibenci" | [[Aiman Tino]] |- | Amyza Aznan | "Wajah Rahsia Hati" | [[Ogy Ahmad Daud|Ogy Dato' Ahmad Daud]] |- | Zul Huzaimy | "Kehilangan" | [[Firman Siagian]] |- |} '''Team markah terendah:''' Hazama (340) <br> '''Tersingkir:''' Mona Allen <br> === Minggu 3 === '''Tarikh disiarkan:''' 10 Jun 2023 <br> '''Tema:''' Tribute <br> ''[[Ogy Ahmad Daud|Ogy Dato' Ahmad Daud]] diundang sebagai juri jemputan bagi menggantikan tempat [[Awie|Dato' Acis]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- | Amyza Aznan | "Darah Muda" | [[Saloma|Puan Sri Saloma]] |- | Elly Arifin | "Ku Takkan Bersuara" | [[Nike Ardilla]] |- | Ammar | "Ya Habibi Ali Baba" | [[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |- | Fauzi Nawawi | "Hentian Ini" | [[XPDC]] |- | Afifah Nasir | "Sway" | Dean Martin |- | Zul Huzaimy | "Keindahan Pantai" | [[M. Shariff]] |- | Johan As'ari | "Sekelip Mata Kau Berubah" | [[Kumpulan Lestari|Lestari]] |- | Sherry Ibrahim | "Kesetiaan" | [[Siti Sarah]] |- | Anas Ridzuan | "Joget Kenangan Manis" | [[Sudirman|Dato' Sudirman]] |- | Namie | "Selamat Tinggal Pujaan" | [[S. Jibeng]] |- | Chiwan | "Bunyi Gitar" | [[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |- | Semua Peserta | "Salam Terakhir" | [[Sudirman|Dato' Sudirman]] |- ! colspan="8" style=" background:lightgreen; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Mona Allen''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Mona Allen | "Bossanova" | [[Saloma|Allayarham Puan Seri Saloma]] |- |} '''Team markah terendah:''' Aepul Roza (350) <br> '''Tersingkir:''' Tiada penyingkiran. <br> ''Diakhir konsert Namie dan Afifah Nasir telah diumumkan sebagai peserta tersingkir namun panel juri bertindak menyelamatkan mereka daripada penyingkiran.'' === Minggu 4 === '''Tarikh disiarkan:''' 17 Jun 2023 <br> '''Tema:''' International {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- | Chiwan | "Dewi" | [[Dewa 19]] |- | Fauzi Nawawi | "Aku Bukan Bang Toyib" | [[Wali (kumpulan muzik)|Wali]] |- | Namie | "Bad Romance" | [[Lady Gaga]] |- | Zul Huzaimy | "Nakal" | [[Gigi (kumpulan muzik)|Gigi]] |- | Johan As'ari | "It's My Life" | [[Bon Jovi]] |- | Anas Ridzuan | "Mengenangmu" | [[Kerispatih]] |- | Sherry Ibrahim | "Diamonds" | [[Rihanna]] |- | Elly Arifin | "Don't Speak" | [[No Doubt]] |- | Ammar | "Munajat Cinta" | The Rock |- | Amyza Aznan | "Ikan Dalam Kolam" | Husein Bawafie |- | Afifah Nasir | "Bole Chudiyan" | [[Kabhi Khushi Kabhie Gham...|OST Kabhi Khushi Kabhie Gham]] |- |} '''Team markah terendah:''' Hazama (300) <br> '''Tersingkir:''' Elly Arifin === Minggu 5 === '''Tarikh disiarkan:''' 24 Jun 2023 <br> '''Tema:''' Pilihan Awesome <br> '''Istimewa:''' ''[[Mus May]] dan [[D J Dave|Dato' DJ Dave]] diundang sebagai juri jemputan bagi menggantikan tempat [[Awie|Dato' Acis]] dan [[Aaron Aziz|Dato' Aaron Aziz]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | [[Jaa Suzuran]] <br> dan <br> [[Shiha Zikir]] | "Sembunyi" | [[Misha Omar]] ft. [[Flop Poppy|Andy FP (Flop Poppy)]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Anas Ridzuan | "Setahun Sudah Berlalu" | [[Alleycats]] |- | Johan As'ari | "Lena Diulit Intan" | [[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]] |- | Afifah Nasir | "Aku Lebih Tahu" | [[Mila Jirin]] |- | Chiwan | "Hang Pi Mana" | [[Kumpulan Khalifah|Khalifah]] |- | Zul Huzaimy | "Buat Seorang Kekasih" | [[Kumpulan Slam|Slam]] |- | Fauzi Nawawi | "Mengapa Perpisahan Yang Kau Pinta" | [[Kumpulan Flybaits|Flybaits]] |- | Namie | "Janji Padamu" | [[Exists]] |- | Ammar | "Laguku Untukmu" | [[Hasnol]] |- | Sherry Ibrahim | "Temberang" | [[Ayda Jebat]] |- | Amyza Aznan | "Not For Sale" | [[Stacy]] & [[Altimet]] |- | Amyza Aznan <br>'''VS'''<br> Sherry Ibrahim | "Penasaran" | [[Rhoma Irama]] (Sesi Stabilizer) |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Elly Ariffin''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Elly Ariffin | "Kesal" | [[Ella]] |- |} '''Team markah terendah:''' Team Aepul (405) <br> '''Tersingkir:''' Tiada penyingkiran <br> ''Kerana minggu ini terdapat '''stabilizer''' untuk Team Hazama, tiada penyingkiran yang berlaku.'' === Minggu 6 === '''Tarikh disiarkan:''' 1 Julai 2023 <br> '''Tema:''' #Cinta <br> ''[[Fauziah Latiff]] diundang sebagai juri jemputan bagi menggantikan tempat [[Aaron Aziz|Dato' Aaron Aziz]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini.'' {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | [[Jaa Suzuran]] <br> dan <br> [[Shiha Zikir]] | "Sesaat Kau Datang" | [[Ramlah Ram]] ft. [[Sleeq|Sleeq Amboi]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Fauzi Nawawi | "Teratai" | [[Sweet Charity]] |- | Anas Ridzuan | "Sayang Sayang" | [[Aliff Aziz]] |- | Amyza Aznan | "Gatal" | [[Janna Nick]] |- | Namie | "Dahsyat" | [[Kumpulan Mojo|Mojo]] |- | Johan As'ari | "Kekasih Awal Dan Akhir" | [[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |- | Afifah Nasir | "Sepi Sekuntum Mawar Merah" | [[Ella]] |- | Zul Huzaimy | "Srikandi Cintaku" | [[Bloodshed]] |- | Chiwan | "Tak Bisa Memilihmu" | [[6ixth Sense]] |- | Ammar | "Bayangan Gurauan" | [[Kumpulan Mega|Mega]] |- | Sherry Ibrahim | "Kucu Kuca" | [[Lia Aziz]] |- | bgcolor="yellow"|Sesi | bgcolor="yellow"|Bonus | bgcolor="yellow"|Round |- | Team Black | "Inilah Nasibku" | [[Nico G]] |- |Team Hazama |"Kalau Aku Kaya" |[[Altimet]] & [[Awi Rafael]] |- | Team Aepul | "Hikayat Benladin" | [[Ben Ladin]] |- |} '''Team markah terendah:''' Black (388) <br> '''Tersingkir:''' Sherry Ibrahim === Minggu 7 === '''Tarikh disiarkan:''' 8 Julai 2023 <br> '''Tema:''' Confirm Tahu <br> [[Tomok]] menggantikan tempat [[Black Hanafiah|Black]] yang tidak dapat menghadirkan diri malam ini. {| class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | [[Jaa Suzuran]] <br> dan <br> [[Shiha Zikir]] | "Pening" | [[Ezlynn]] ft. [[M. Daud Kilau]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Fauzi Nawawi | "Lamunan Terhenti" | [[Aris Ariwatan]] |- | Anas Ridzuan | "Aduh Saliha" | [[Mawi]] |- | Amyza Aznan | "Diam Diam Jatuh Cinta" | [[Ramlah Ram]] |- | Johan As'ari | "Apokalips" | [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |- | Namie | "Kasihnya Laila" | [[Jinbara]] |- | Afifah Nasir | "Jangan Kau Mimpi" | [[Siti Sarah|Allayarham Siti Sarah]] |- | Zul Huzaimy | "Relakan Jiwa" | [[Hazama]] |- | Chiwan | "Lagu Untukmu" | [[Meet Uncle Hussain]] |- | Ammar | "Kasih Latifah" | [[Spider (kumpulan muzik)|Spider]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Sherry Ibrahim''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Sherry Ibrahim | "Kesal" | [[Ella]] |- | bgcolor="yellow"|Sesi | bgcolor="yellow"|Bonus | bgcolor="yellow"|Round |- | Team Black | "Seragam Hitam" | [[Kristal (kumpulan muzik)|Kristal]] |- | Team Hazama | "Chikadun" |[[Floor 88]] |- | Team Aepul | "Aladin" | [[Spider (kumpulan muzik)|Spider]] |- |} '''Team Markah Terendah''': Hazama (416) '''Tersingkir''': Amyza Aznan === Minggu 8 (Semi Final)=== '''Tarikh disiarkan:''' 15 Julai 2023 <br> '''Tema:''' Rock Kapak {| class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Pembukaan |- | Jaa Suzuran & Shiha Zikir | "C.I.N.T.A" | [[XPDC]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan Peserta |- | Fauzi Nawawi | "Kenangan Bersamamu" | [[Lefthanded]] |- | Anas Ridzuan | "Bukan Aku Tak Cinta" | [[Iklim (kumpulan)|Iklim]] |- | Johan As'ari | "Penantian" | [[Black Rose|Blackrose]] |- | Namie | "Jemu" | [[May (kugiran)|May]] |- | Afifah Nasir | "Fantasia Bulan Madu" | [[Search (kumpulan muzik)|Search]] |- | Zul Huzaimy | "Kau Yang Bernama Seri" | [[Handy Black|Handyblack]] |- | Chiwan | "Engkau Tetap Satu" | [[Wow (kumpulan muzik)|Wow]] |- | Ammar | "Seribu Tahun Takkan Mungkin" | [[Bumi Putra Rockers|Bumiputra Rockers]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Lagu Yang Dinyanyikan '''Amyza Aznan''' Jika Tidak Disingkirkan |- | Amyza Aznan | "Tiada Tangis Lagi" | [[Ella]] |- | bgcolor="yellow"|Sesi | bgcolor="yellow"|Bonus | bgcolor="yellow"|Round |- | Team Black | "Kopi Dangdut" | Fahmi Shahab |- | Team Hazama | "Gila Judi" | [[M. Daud Kilau|Dato' M. Daud Kilau]] |- | Team Aepul | "Yang Sedang Sedang Saja" | [[Iwan]] |- | bgcolor="yellow"|'''Sesi''' | bgcolor="yellow"|'''Istimewa''' | bgcolor="yellow"|. |- | '''[[Zarul Umbrella]]''' | "Ramalanku Benar Belaka" | [[Zarul Umbrella|Dirinya Sendiri]] |- | '''[[Sham Visa]]''' | "Dalam Gerimis" | [[Sham Visa|Dirinya Sendiri]] |- |} '''Tersingkir''': [[Afifah Nasir]] dan [[Ammar Titan|Ammar]] === Minggu 9 (Akhir) === '''Tarikh disiarkan:''' 22 Julai 2023 {|class="wikitable" |- !Talent !Lagu !Penyanyi asal |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan hos |- | Jaa Suzuran dan Shiha Zikir | "Hay Ladies" | [[Rossa]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan '''Finalis''' |- ! colspan="8" style=" background:lightgreen; color:back; text-align:center;"|'''Tema: Lagu Hits''' |- | Fauzi Nawawi | "Akar Dan Bumi" | [[Amuk (kugiran)|Amuk]] |- | Anas Ridzuan | "Joget Angan Tak Sudah" | [[Jay Jay]] |- | Namie | "Tergantung Sepi" | [[Haqiem Rusli]] |- | Johan As'ari | "Untukmu Ibu" | [[Exists]] |- | Zul Huzaimy | "Hutang" | [[Floor 88]] |- | Chiwan | "Lebih Sempurna" | [[Syamel]] |- ! colspan="8" style=" background:lightgreen; color:back; text-align:center;"|'''Tema: Bebas''' |- | Fauzi Nawawi | "Layang-Layang Terputus Talinya" | [[Alleycats]] |- | Anas Ridzuan | "Peluang Kedua" | [[Nabila Razali]] |- | Namie | "Jampi" | [[Hael Husaini]] |- | Johan As'ari | "Aku Penghibur" | [[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |- | Zul Huzaimy | "Taman Rashidah Utama" | [[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]] |- | Chiwan | "Hanya Rindu" | [[:id:Andmesh Kamaleng|Andmesh Kamaleng]] |- ! colspan="8" style=" background:yellow; color:back; text-align:center;"|Persembahan '''Manager''' |- | Black | "Teman Pengganti" | [[Black Hanafiah]] |- | Aepul | "Cerita Dia" | [[Aepul Roza]] |- | Hazama | "Di Amaran Mama" | [[Hazama Azmi]] |} '''Tempat Keenam:''' Johan As'ari <br> '''Tempat Kelima:''' Fauzi Nawawi <br> '''Tempat Keempat:''' Zul Huzaimy <br> '''Tempat Ketiga:''' Namie <br> '''Naib Juara:''' Anas Ridzuan <br> '''Juara:''' Chiwan == Carta permarkahan == ''Setiap minggu markah selebriti yang tertinggi dan yang terendah akan dicampurkan dan itulah jumlah markah keseluruhan mingguan bagi setiap kumpulan Manager. Kumpulan yang mendapat jumlah markah yang terendah akan memasuki zon penyingkiran yang digelar sebagai '''Mic On Mic Off''' disetiap penghujung konsert mingguan.'' === Jumlah markah === '''Manager [[Aepul Roza]]''' {| class="wikitable" |+ |- !rowspan=2|Talent!!colspan=10|Konsert Mingguan |- !width="50"|1!!width="50"|2!!width="50"|3!!width="50"|4!!width="50"|5!!width="50"|6!!width="50"|7!!width="50"|8!!width="50"|Finale!!width="50"| |- | Afifah | bgcolor="pink"|176 || bgcolor="pink"|165 || 192 || bgcolor="lightgreen"|212 || bgcolor="pink"|189 || bgcolor="pink"|149 || |- | Amyza | bgcolor="lightgreen"|199 || 180 || bgcolor="pink"|157 || 203 || bgcolor="purple" colspan="8"| |- | Johan | || 169 || bgcolor="lightgreen"|193 || bgcolor="pink"|157 || 206 || 207 || |- | Namie | || bgcolor="lightgreen"|211 || 193 || 176 || bgcolor="lightgreen"|216 || bgcolor="lightgreen"|236 || |- | '''Jumlah''' | '''375''' || '''376''' || bgcolor="deeppink"|'''350''' || '''369''' || bgcolor="deeppink"|'''405''' || '''435''' || '''TBA''' |- |} '''Manager [[Black Hanafiah|Black]]''' {| class="wikitable" |+ |- !rowspan=2|Talent!!colspan=10|Konsert Mingguan |- !width="50"|1!!width="50"|2!!width="50"|3!!width="50"|4!!width="50"|5!!width="50"|6!!width="50"|7!!width="50"|8!!width="50"|9!!width="50"|10 (Pusingan 1)!!width="50"|10 (Pusingan 2/Akhir) |- | Ammar | 204 || 211 || 201 || 207 || bgcolor="pink"|197 || 198 || |- | Chiwan | bgcolor="lightgreen"|227 || 207 || 206 || bgcolor="lightgreen"|221 || bgcolor="lightgreen"|256 || 201 |- | bgcolor="FF91A4"|Sherry | bgcolor="pink"|202 || bgcolor="pink"|186 || bgcolor="pink"|183 || bgcolor="pink"|143 || 220 || bgcolor="FF91A4"|169 ||bgcolor="darkgray" colspan="8"| |- | Zul | || bgcolor="lightgreen"|232 || bgcolor="lightgreen"|219 || 202 || 219 || bgcolor="lightgreen"|219 || |- | '''Jumlah''' | '''429''' || '''418''' || '''402''' || '''453''' || bgcolor="red"|'''453''' || bgcolor="deeppink"|'''388''' || '''TBA''' |- |} '''Manager [[Hazama]]''' {| class="wikitable" |+ |- !rowspan=2|Talent!!colspan=10|Konsert Mingguan |- !width="50"|1!!width="50"|2!!width="50"|3!!width="50"|4!!width="50"|5!!width="50"|6!!width="50"|7!!width="50"|8!!width="50"|9!!width="50"|10 (Pusingan 1)!!width="50"|10 (Pusingan 2/Akhir) |- | Anas | bgcolor="lightgreen"|197 || bgcolor="lightgreen"|226 || bgcolor="lightgreen"|190 || bgcolor="lightgreen"|190 || 227 || bgcolor="lightgreen"|259 || |- | bgcolor="FF91A4"|Elly | || 177 || bgcolor="pink"|173 || bgcolor="pink"|110 || bgcolor="darkgray" colspan="6"| |- | Fauzi | || 182 || 180 || 184 || bgcolor="lightgreen"|230 || 227 || |- | bgcolor="FF91A4"|Amyza | berada || dalam || team || Aepul || bgcolor="pink"|202 || bgcolor="pink"|192 || bgcolor="darkgray" colspan="8"| |- | bgcolor="FF91A4"|Mona | bgcolor="pink"|105 || bgcolor="pink"|114 || bgcolor="darkgray" colspan="8"| |- | '''Jumlah''' | bgcolor="deeppink"|'''302''' || bgcolor="deeppink"|'''340''' || '''353''' || '''300''' || '''432''' || bgcolor="red"|'''451''' || '''TBA''' |- |} ;Klu warna * {{colorbox|gold}} Selebriti yang menjadi juara. * {{colorbox|silver}} Selebriti yang menjadi naib juara. * {{colorbox|lightblue}} Selebriti yang menduduki tempat ketiga. * {{colorbox|orange}} Selebriti yang menjadi finalis akhir. * {{colorbox|lightgreen}} Selebriti yang mendapat markah tertinggi * {{colorbox|pink}} Selebriti yang mendapat markah terendah namun terselamat. * {{colorbox|deeppink}} Team yang mendapat markah terendah. * {{colorbox|#FF91A4}} Selebriti telah disingkirkan. * {{colorbox|red}} Team yang mendapat markah tertinggi. * {{colorbox|purple}} Selebriti yang dimasukkan di team lain kerana '''Stabilizer'''. == Hadiah == * '''Juara:''' RM 250,000 * '''Naib Juara:''' RM 25,000 * '''Tempat Ketiga:''' RM 15,000 == Penglibatan == * '''Host:''' [[Jaa Suzuran]] & [[Shiha Zikir]] * '''Juri Tetap:''' [[Hashridz Murshim Hassim|Dato' Acis]], [[Erra Fazira]] & [[Aaron Aziz|Dato' Aaron Aziz]] * '''Manager:''' [[Black Hanafiah|Black]], [[Hazama]] & [[Aepul Roza]] == Rujukan == o8jwm0ucy7s7y8l4rqzcs2wd9028tft 0 1158496 6809844 6804159 2026-03-26T15:14:11Z Normal rookie 279720 6809844 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Hafidzah|Mustakim|note=on}}{{infobox officeholder | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Doktor|Dr.]] | name = Hafidzah Mustakim | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|ADUN (Kelantan)}} | native_name = {{nobold|حفيظه مستقيم}} | image = | caption = | constituency_AM1 = [[Kota Lama (kawasan negeri)|Kota Lama]] | assembly1 = Negeri Kelantan | predecessor1 = {{Logo kecil PAS}}[[Anuar Tan Abdullah]] | term_start1 = 2023 | term_end1 = | office2 = Naib Pengerusi Angkatan Wanita [[AMANAH]] (AWAN) Nasional | term_start2 = 2023 | term_end2 = 2026 | president2 = [[Mohamad Sabu]] | 1blankname2 = Pengerusi AWAN | 1namedata2 = [[Aiman Athirah Sabu]] | alongside2 = [[Salmee Said]] dan [[Kamaliah Noordin]] | office3 = Ketua AWAN [[Kelantan]] | term_start3 = 2024 | 1blankname3 = Pengerusi AMANAH Kelantan | 1namedata3 = [[Adly Zahari]] | office4 = Timbalan Ketua Wanita <br> [[Pakatan Harapan]] Negeri [[Kelantan]] | term_start4 = 2019 | term_end4 = | office5 = Pengerusi Majlis Perundingan Wanita Rahmah, [[Yayasan Dakwah Islamiah Malaysia]] | term_start5 = 2019 | term_end5 = 2020 | birth_name = | birth_date = 1964 | birth_place = Pontian, Johor | party ={{PAS}} (sebelum 2016)<br> {{flagicon image|Parti Amanah Negara Flag.svg}} Parti Amanah Negara (2016-kini) | occupation = Doktor Perubatan | signature = | website = {{URL|https://drhafidzah.my/}} | alma_mater = [[Universiti Malaya]] }} YB Dr. '''Hafidzah binti Mustakim''' (lahir 1964) ialah ahli politik wanita [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]]. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Kota Lama}}, [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]] mewakili [[PH]]-[[AMANAH]]. Di peringkat parti beliau ialah Naib Ketua Wanita dan Ketua Wanita [[AMANAH]] [[Kelantan]]. == Pendidikan == Beliau memulakan pendidikan awal di [[Sekolah Kebangsaan Tanjung Ayer Hitam]], Pontian dan [[Sekolah Rendah Kebangsaan St. Agnes|Sekolah Rendah St Agnes]], Kota Kinabalu. Kemudian, beliau menyambung pelajaran di [[Sekolah Menengah Sains Muzaffar Syah|Sekolah Menengah Sains Muzaffar Shah]], [[Melaka]] sehingga 1981 Seterusnya menamatkan pengajian menengah di Sekolah Tinggi Highett, [[Melbourne, Victoria]] pada 1982<ref name=":0" />. '''Hafidzah binti Haji Mustakim''' merupakan ahli politik dan [[Doktor perubatan|doktor]] [[Malaysia]] yang telah berkhidmat sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]] (ADUN) untuk [[Kota Lama (kawasan negeri)|Kota Lama]] sejak Ogos 2023. Beliau adalah ahli [[Parti Amanah Negara]] (AMANAH), parti komponen gabungan [[Pakatan Harapan]] (PH).<ref>{{cite web|title=DR HAFIDZAH MUSTAKIM|url=https://pru.sinarharian.com.my/calon/5129/dr-hafidzah-mustakim|publisher=[[Sinar Harian]]|access-date=16 Ogos 2023}}</ref> Beliau ialah ADUN PH [[Kelantan]] pertama dalam sejarah negeri itu apabila memenangi kerusi Kota Lama pada [[pilihan raya negeri Kelantan 2023]].<ref>{{cite news|title=[Unofficial] PH wins Kota Lama|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2023/08/942099/unofficial-ph-wins-kota-lama|publisher=[[New Straits Times]]|access-date=16 Ogos 2023|date=12 Ogos 2023}}</ref><ref>{{cite news|title=Wakil PH di Kelantan tekad beri impak semak, imbang|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/08/1139858/wakil-ph-di-kelantan-tekad-beri-impak-semak-imbang|publisher=[[Berita Harian]]|access-date=16 Ogos 2023|date=13 Ogos 2023|language=Ms}}</ref><ref>{{cite news|title=Harapan's sole Kelantan rep gets down to business|url=https://www.malaysiakini.com/news/675668|publisher=[[Malaysiakini]]|access-date=16 Ogos 2023|date=14 Ogos 2023}}</ref> Beliau juga pernah berkhidmat sebagai Naib Ketua Wanita I AMANAH sejak Disember 2023. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]<ref name="GE14 results" /><ref name="The Star GE14" /> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=5|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] | rowspan=5|P021 [[Kota Bharu (kawasan persekutuan)|Kota Bharu]] | rowspan=5 {{Party shading/PH}} | | rowspan=5|{{nowrap|Hafidzah Mustakim}} ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | rowspan=5 align="right" |19,256 | rowspan=5|24.68% |{{Party shading/PAS}} | |'''{{nowrap|[[Takiyuddin Hassan]]}}''' ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) |align="right" |'''41,869''' |'''53.67%''' | rowspan=5|79,028 | rowspan=5|22,613 | rowspan=5|67.58% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Rosmadi Ismail ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) |align="right" |16,168 |20.72% |- |{{Party shading/Parti Bumiputera Perkasa Malaysia}} | |Che Musa Che Omar ([[Parti Bumiputera Perkasa Malaysia|PUTRA]]) |align="right" |528 |align=right|0.68% |- |bgcolor={{party color|Parti Rakyat Malaysia}} | |Andy Tan ([[Parti Rakyat Malaysia|PRM]]) |align="right" |107 |align=right|0.14% |- |{{Party shading/Independent}} | |Izat Bukhary ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |91 |align=right|0.12% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]<ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|language=Malay|accessdate=17 Mei 2018|archive-date=13 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200913134822/https://keputusan.spr.gov.my/|url-status=dead}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref><ref name="The Star GE14">{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=The Star Online GE14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=24 Mei 2018}} Peratusan angka berdasarkan jumlah keluar mengundi.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2018|2018]] | rowspan=2|N08 [[Tanjong Mas (kawasan negeri)|Tanjong Mas]] | rowspan=2 {{party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|Hafidzah Mustakim ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) | rowspan=2 align=right|6,139 | rowspan=2|25.33% |{{party shading/PAS}} | |{{nowrap|'''[[Rohani Ibrahim]]'''}} ([[Parti Islam Se-Malaysia|'''PAS''']]) | align=right|'''13,154''' |'''54.27%''' | rowspan=2|24,795 | rowspan=2|7,015 | rowspan=2|77.20% |- |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Madihah Ab Aziz ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | align=right|4,945 |20.40% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Kelantan 2023|2023]] |rowspan=3|'''N09 [[Kota Lama (kawasan negeri)|Kota Lama]]''' |rowspan=3 {{Party shading/PH}} | |rowspan=3| '''{{nowrap|Hafidzah Mustakim}}''' ([[Parti Amanah Negara|'''AMANAH''']]) |rowspan=3 align="right"| '''9,691''' |rowspan=3|'''49.98%''' |{{Party shading/PAS}} | |Zamri Ismail ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" | 9,489 | 48.94% |rowspan=3|19,583 |rowspan=3|202 |rowspan=3|59.27% |- |bgcolor={{party color|Parti Rakyat Malaysia}} | |Andy Tan ([[Parti Rakyat Malaysia|PRM]]) |align="right" |126 |align="right" |0.65% |- |{{Party shading/Independent}} | |Izat Bukhary Ismail Bukhary ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" | 85 |align="right" |0.44% |} == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Ahli politik wanita Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Anggota wanita Parti Amanah Negara]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Kelantan ke-15]] [[Kategori:Wakil Rakyat Wanita Malaysia]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan IKRAM Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia abad ke-21]] {{Malaysia-politician-stub}} dvrjykn28yzguplwd2s57ws1tm67oxw 0 1161118 6809868 6794700 2026-03-26T16:03:27Z ~2026-12431-53 389621 6809868 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Azman|Md. Hassan|note=on}} {{Infobox person |name=Azman Hassan<br>عزمن حسن |native_name= |birth_name=Azman bin Md. Hassan |birth_date={{birth year and age|1968}} |birth_place=[[Malaysia]] |nationality= |other names=Pok Mei<br>Man Destroyer |occupation=Pelakon TV, filem dan teater<br>Pelakon/Pengalih suara |blank1=Agama |data1=[[Islam]] (Ahli Sunnah wal-Jama’ah)}} '''Azman bin Md. Hassan''' atau '''Azman Hassan''' ialah seorang [[pelakon]] TV, iklan, filem dan teater tempatan mahu pun antarabangsa yang aktif sejak pertengahan tahun 90-an. Beliau juga seorang pelakon suara untuk drama radio dan pengalih suara filem dan rancangan TV luar negara yang dialih ke bahasa Melayu. Suara Geppetto dalam filem ''[[:en:Pinocchio_(2022_live-action_film)|Pinocchio (2022)]]'' versi alih bahasa Melayu, adalah suara beliau. Selain itu, beliau juga terkenal sebagai Profesor Mamat ~ watak antagonis dalam siri ''[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/11/20/rona-roni-makaroni-dan-kapten-boleh-terbaik-di-astro-megadrama Kapten Boleh]''.<ref>{{Cite web|url=https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Azman_Hassan|title=Biodata Azman Hasan|website=Alih Suara Fandom|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/FilemKita/status/701367273676677124|title=Azman Hassan (pelakon Jagat), salah seorang pelakon pembantu dalam filem #VolkswagenKuning (2016)|website=Twitter|url-status=live}}</ref> == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Ibrahim Muda | Filem pertama |- | 2002 ! ''[[Idola]]'' | Gitaris | |- | 2003 ! ''[[Paloh (filem)|Paloh]]'' | {{n/a}} | Juga sebagai jurugambar |- | rowspan="4"|2005 ! ''Lampu Merah Mati'' | Gozi | |- ! ''Raining Amber'' | Pencuri | rowspan="3"|Filem pendek |- ! ''Bernafas Dalam Lumpur'' | Azman |- ! ''Majidee'' | rowspan="2"|Hisham |- | rowspan="3"|2006 ! ''The Amber Sexalogy'' | |- ! ''[[Kemarau Cinta]]'' | Pawang Hujan | |- ! ''I don't want to Sleep Alone'' | Hooligan | |- | 2007 ! ''Flower in the Pocket'' | Mamat | |- | rowspan="2"|2009 ! ''At The End Of Daybreak'' | | |- ! ''15Malaysia'' | | Segmen: "Gerhana" |- | 2010 ! ''Berkelana: Year Without A Summer'' | Ali | |- | 2011 ! ''[[Seru]]'' | Azman | |- | rowspan="2"|2013 ! ''3 Doors of Horrours'' | | |- ! ''Floating Sun'' | Pengawal keselamatan | |- | rowspan="7"|2014 ! ''[[CEO (filem)|CEO]]'' | Abiam | |- ! ''[[Lelaki Harapan Dunia]]'' | Khamis | |- ! ''Second Life of Thieves'' | Polis | |- ! ''River Of Exploding Durians'' | Pengurus Kilang | |- ! ''The Strange Mechanic'' | Hantu Pengawal Keselamatan | Filem pendek |- ! ''Delete'' | rowspan="2"|Pengawal keselamatan | |- ! ''Turn Over'' | |- | rowspan="3"|2015 ! ''Redemption Night'' | Aniu | |- ! ''Salvaj'' | Inspektor Osmanovic | Filem pendek |- ! ''Stay with Me'' | Pengawal keselamatan | Filem pendek |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Dukun Doktor Dani]]'' | Bos Dr. Lily | |- ! ''[[Volkswagen Kuning]]'' | Pak Ayob | |- | rowspan="3"|2017 ! ''[[Dorm Melati]]'' | Kaunselor | |- ! ''KL 24: Zombies'' | | |- ! ''[[Mencari Rahmat]]'' | Mokhtar | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Pak Sarip | |- ! ''[[Rise: Ini Kalilah]]'' | Yusof | |- | 2019 ! ''[[Motif (filem)|Motif]]'' | Syukur | |- | rowspan="2"|2020 ! ''[[Butak]]'' | Pak Lang | |- ! ''[[Mulut Masin]]'' | Loyar Din | |- | rowspan="2"|2021 ! ''[[Zombitopia]]'' | Hassan | |- ! ''[[Sa Balik Baju]]'' | | |- | rowspan="3"|2023 ! ''Maryam Pagi Ke Malam'' | | |- ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Jabar | |- ! ''[[Pendatang (filem)|Pendatang]]'' | Hamid | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Denu'' | Pok Do | |- ! ''[[Legasi: Bomba the Movie]]'' | | |- | 2026 ! ''[[Black Ops: Operasi Serigala]]'' | | ''Pos-produksi'' |- | rowspan="2"|TBA ! ''[[Baran (filem)|Baran]]'' | Salleh | ''Pos-produksi'' |- ! ''Sabung'' | | ''Pos-produksi'' |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Abg Mat | [[TV3]] | |- | 2008–2009 ! ''Kapten Boleh'' | Profesor Mamat | [[Astro Ceria]] | |- | 2009 ! [[Geng Bas Sekolah|''Geng Bas Sekolah'']] (Musim 1 & 3) | Penjahat | [[Astro Ceria]] | Pelakon undangan |- | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Wan Jamal | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''Sembil9n'' | Mantikei | [[Astro Citra]] | 2 episod |- | 2025 ! ''[[Ifrit (drama)|Ifrit]]'' | Cikgu Dan | [[Astro Ria]] | |- |} === Drama web === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019–2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' | 007 | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''[[BRU (drama)|BRU]]'' | | [[Tonton]] | |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2012 ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Penjaja Kelapa | [[Astro Oasis]] |- | 2015 ! ''Bingit'' | Ayah |[[Suria (MediaCorp TV12)]] |- | 2016 ! ''Last Kopek Havoc'' | | DVD |- | rowspan="5" |2017 ! ''Cupid'' | Pak Brahim | rowspan="3" |[[Astro Citra]] |- ! ''Kekasih Elektrik'' | Muthalib |- !''Rasuk'' | |- ! [[Nisaa (drama)|''Nisaa'']] | Kelok | [[TV2]] |- ! ''Ilham'' | | rowspan="3" |[[Astro Citra]] |- | rowspan="2" | 2018 ! ''Malek'' |Sarjan Sani |- !''Aku Posmen'' | |- | rowspan="4" |2019 !''Batin Aram-Aram'' | |[[TV1]] |- !''Dulang Boy'' | |[[TV3]] |- !''Batu 120'' |Tok Bakar |[[Astro Citra]] |- ! ''Pendoa Yang Ikhlas'' | Karim | [[TV1]] |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Ratih | rowspan="2" | [[TV3]] |- !''Kelab Gentleman'' | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Jabat Erat-Erat'' | |[[TV2]] |- !''Wanji'' | | rowspan="3" |[[TV1]] |- | rowspan="2" |2025 !''Rengkuh'' | |- ! ''Bagaikan Aur'' | Deraman |- |} == Lihat juga == * [https://www.instagram.com/azman_hassan_77/?hl=en Azman Hasan di Twitter] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm1937873}} snibfkn5fso9i2c9h8if84qauk6i2wr 6809869 6809868 2026-03-26T16:04:59Z ~2026-12431-53 389621 6809869 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Azman|Md. Hassan|note=on}} {{Infobox person |name=Azman Hassan<br>عزمن حسن |native_name= |birth_name=Azman bin Md. Hassan |birth_date={{birth year and age|1968}} |birth_place=[[Malaysia]] |nationality= |other names=Pok Mei<br>Man Destroyer |occupation=Pelakon TV, filem dan teater<br>Pelakon/Pengalih suara |blank1=Agama |data1=[[Islam]] (Ahli Sunnah wal-Jama’ah)}} '''Azman bin Md. Hassan''' atau '''Azman Hassan''' ialah seorang [[pelakon]] TV, iklan, filem dan teater tempatan mahu pun antarabangsa yang aktif sejak pertengahan tahun 90-an. Beliau juga seorang pelakon suara untuk drama radio dan pengalih suara filem dan rancangan TV luar negara yang dialih ke bahasa Melayu. Suara Geppetto dalam filem ''[[:en:Pinocchio_(2022_live-action_film)|Pinocchio (2022)]]'' versi alih bahasa Melayu, adalah suara beliau. Selain itu, beliau juga terkenal sebagai Profesor Mamat ~ watak antagonis dalam siri ''[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/11/20/rona-roni-makaroni-dan-kapten-boleh-terbaik-di-astro-megadrama Kapten Boleh]''.<ref>{{Cite web|url=https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Azman_Hassan|title=Biodata Azman Hasan|website=Alih Suara Fandom|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/FilemKita/status/701367273676677124|title=Azman Hassan (pelakon Jagat), salah seorang pelakon pembantu dalam filem #VolkswagenKuning (2016)|website=Twitter|url-status=live}}</ref> == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Ibrahim Muda | Filem pertama |- | 2002 ! ''[[Idola]]'' | Gitaris | |- | 2003 ! ''[[Paloh (filem)|Paloh]]'' | {{n/a}} | Juga sebagai jurugambar |- | rowspan="4"|2005 ! ''Lampu Merah Mati'' | Gozi | |- ! ''Raining Amber'' | Pencuri | rowspan="3"|Filem pendek |- ! ''Bernafas Dalam Lumpur'' | Azman |- ! ''Majidee'' | rowspan="2"|Hisham |- | rowspan="3"|2006 ! ''The Amber Sexalogy'' | |- ! ''[[Kemarau Cinta]]'' | Pawang Hujan | |- ! ''I don't want to Sleep Alone'' | Hooligan | |- | 2007 ! ''Flower in the Pocket'' | Mamat | |- | rowspan="2"|2009 ! ''At The End Of Daybreak'' | | |- ! ''15Malaysia'' | | Segmen: "Gerhana" |- | 2010 ! ''Berkelana: Year Without A Summer'' | Ali | |- | 2011 ! ''[[Seru]]'' | Azman | |- | rowspan="2"|2013 ! ''3 Doors of Horrours'' | | |- ! ''Floating Sun'' | Pengawal keselamatan | |- | rowspan="7"|2014 ! ''[[CEO (filem)|CEO]]'' | Abiam | |- ! ''[[Lelaki Harapan Dunia]]'' | Khamis | |- ! ''Second Life of Thieves'' | Polis | |- ! ''River Of Exploding Durians'' | Pengurus Kilang | |- ! ''The Strange Mechanic'' | Hantu Pengawal Keselamatan | Filem pendek |- ! ''Delete'' | rowspan="2"|Pengawal keselamatan | |- ! ''Turn Over'' | |- | rowspan="3"|2015 ! ''Redemption Night'' | Aniu | |- ! ''Salvaj'' | Inspektor Osmanovic | Filem pendek |- ! ''Stay with Me'' | Pengawal keselamatan | Filem pendek |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Dukun Doktor Dani]]'' | Bos Dr. Lily | |- ! ''[[Volkswagen Kuning]]'' | Pak Ayob | |- | rowspan="3"|2017 ! ''[[Dorm Melati]]'' | Kaunselor | |- ! ''KL 24: Zombies'' | | |- ! ''[[Mencari Rahmat]]'' | Mokhtar | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Pak Sarip | |- ! ''[[Rise: Ini Kalilah]]'' | Yusof | |- | 2019 ! ''[[Motif (filem)|Motif]]'' | Syukur | |- | rowspan="2"|2020 ! ''[[Butak]]'' | Pak Lang | |- ! ''[[Mulut Masin]]'' | Loyar Din | |- | rowspan="2"|2021 ! ''[[Zombitopia]]'' | Hassan | |- ! ''[[Sa Balik Baju]]'' | | |- | rowspan="3"|2023 ! ''Maryam Pagi Ke Malam'' | | |- ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Jabar | |- ! ''[[Pendatang (filem)|Pendatang]]'' | Hamid | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Denu'' | Pok Do | |- ! ''[[Legasi: Bomba the Movie]]'' | | |- | 2026 ! ''[[Black Ops: Operasi Serigala]]'' | | ''Pos-produksi'' |- | rowspan="2"|TBA ! ''[[Baran (filem)|Baran]]'' | Salleh | ''Pos-produksi'' |- ! ''Sabung'' | | ''Pos-produksi'' |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Abg Mat | [[TV3]] | |- | 2008–2009 ! ''Kapten Boleh'' | Profesor Mamat | [[Astro Ceria]] | |- | 2009 ! [[Geng Bas Sekolah|''Geng Bas Sekolah'']] (Musim 1 & 3) | Penjahat | [[Astro Ceria]] | Pelakon undangan |- | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Wan Jamal | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''Sembil9n'' | Mantikei | [[Astro Citra]] | 2 episod |- | 2025 ! ''[[Ifrit (drama)|Ifrit]]'' | Cikgu Dan | [[Astro Ria]] | |- |} === Drama web === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019–2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' | 007 | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''[[BRU (drama)|BRU]]'' | | [[Tonton]] | |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2012 ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Penjaja Kelapa | [[Astro Oasis]] |- | 2015 ! ''Bingit'' | Ayah |[[Suria (MediaCorp TV12)]] |- | 2016 ! ''Last Kopek Havoc'' | | DVD |- | rowspan="5" |2017 ! ''Cupid'' | Pak Brahim | rowspan="3" |[[Astro Citra]] |- ! ''Kekasih Elektrik'' | Muthalib |- !''Rasuk'' | |- ! [[Nisaa (drama)|''Nisaa'']] | Kelok | [[TV2]] |- ! ''Ilham'' | | rowspan="4" |[[Astro Citra]] |- | rowspan="3" | 2018 ! ''Malek'' |Sarjan Sani |- !''Aku Posmen'' | |- !''Abah'' | |- | rowspan="4" |2019 !''Batin Aram-Aram'' | |[[TV1]] |- !''Dulang Boy'' | |[[TV3]] |- !''Batu 120'' |Tok Bakar |[[Astro Citra]] |- ! ''Pendoa Yang Ikhlas'' | Karim | [[TV1]] |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Ratih | rowspan="2" | [[TV3]] |- !''Kelab Gentleman'' | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Jabat Erat-Erat'' | |[[TV2]] |- !''Wanji'' | | rowspan="3" |[[TV1]] |- | rowspan="2" |2025 !''Rengkuh'' | |- ! ''Bagaikan Aur'' | Deraman |- |} == Lihat juga == * [https://www.instagram.com/azman_hassan_77/?hl=en Azman Hasan di Twitter] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm1937873}} 3bazh32tb90yy3ayy0hqw1lvyx0mu2x 6809870 6809869 2026-03-26T16:07:14Z ~2026-12431-53 389621 6809870 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Azman|Md. Hassan|note=on}} {{Infobox person |name=Azman Hassan<br>عزمن حسن |native_name= |birth_name=Azman bin Md. Hassan |birth_date={{birth year and age|1968}} |birth_place=[[Malaysia]] |nationality= |other names=Pok Mei<br>Man Destroyer |occupation=Pelakon TV, filem dan teater<br>Pelakon/Pengalih suara |blank1=Agama |data1=[[Islam]] (Ahli Sunnah wal-Jama’ah)}} '''Azman bin Md. Hassan''' atau '''Azman Hassan''' ialah seorang [[pelakon]] TV, iklan, filem dan teater tempatan mahu pun antarabangsa yang aktif sejak pertengahan tahun 90-an. Beliau juga seorang pelakon suara untuk drama radio dan pengalih suara filem dan rancangan TV luar negara yang dialih ke bahasa Melayu. Suara Geppetto dalam filem ''[[:en:Pinocchio_(2022_live-action_film)|Pinocchio (2022)]]'' versi alih bahasa Melayu, adalah suara beliau. Selain itu, beliau juga terkenal sebagai Profesor Mamat ~ watak antagonis dalam siri ''[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/11/20/rona-roni-makaroni-dan-kapten-boleh-terbaik-di-astro-megadrama Kapten Boleh]''.<ref>{{Cite web|url=https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Azman_Hassan|title=Biodata Azman Hasan|website=Alih Suara Fandom|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/FilemKita/status/701367273676677124|title=Azman Hassan (pelakon Jagat), salah seorang pelakon pembantu dalam filem #VolkswagenKuning (2016)|website=Twitter|url-status=live}}</ref> == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Ibrahim Muda | Filem pertama |- | 2002 ! ''[[Idola]]'' | Gitaris | |- | 2003 ! ''[[Paloh (filem)|Paloh]]'' | {{n/a}} | Juga sebagai jurugambar |- | rowspan="4"|2005 ! ''Lampu Merah Mati'' | Gozi | |- ! ''Raining Amber'' | Pencuri | rowspan="3"|Filem pendek |- ! ''Bernafas Dalam Lumpur'' | Azman |- ! ''Majidee'' | rowspan="2"|Hisham |- | rowspan="3"|2006 ! ''The Amber Sexalogy'' | |- ! ''[[Kemarau Cinta]]'' | Pawang Hujan | |- ! ''I don't want to Sleep Alone'' | Hooligan | |- | 2007 ! ''Flower in the Pocket'' | Mamat | |- | rowspan="2"|2009 ! ''At The End Of Daybreak'' | | |- ! ''15Malaysia'' | | Segmen: "Gerhana" |- | 2010 ! ''Berkelana: Year Without A Summer'' | Ali | |- | 2011 ! ''[[Seru]]'' | Azman | |- | rowspan="2"|2013 ! ''3 Doors of Horrours'' | | |- ! ''Floating Sun'' | Pengawal keselamatan | |- | rowspan="7"|2014 ! ''[[CEO (filem)|CEO]]'' | Abiam | |- ! ''[[Lelaki Harapan Dunia]]'' | Khamis | |- ! ''Second Life of Thieves'' | Polis | |- ! ''River Of Exploding Durians'' | Pengurus Kilang | |- ! ''The Strange Mechanic'' | Hantu Pengawal Keselamatan | Filem pendek |- ! ''Delete'' | rowspan="2"|Pengawal keselamatan | |- ! ''Turn Over'' | |- | rowspan="3"|2015 ! ''Redemption Night'' | Aniu | |- ! ''Salvaj'' | Inspektor Osmanovic | Filem pendek |- ! ''Stay with Me'' | Pengawal keselamatan | Filem pendek |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Dukun Doktor Dani]]'' | Bos Dr. Lily | |- ! ''[[Volkswagen Kuning]]'' | Pak Ayob | |- | rowspan="3"|2017 ! ''[[Dorm Melati]]'' | Kaunselor | |- ! ''KL 24: Zombies'' | | |- ! ''[[Mencari Rahmat]]'' | Mokhtar | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Pak Sarip | |- ! ''[[Rise: Ini Kalilah]]'' | Yusof | |- | 2019 ! ''[[Motif (filem)|Motif]]'' | Syukur | |- | rowspan="2"|2020 ! ''[[Butak]]'' | Pak Lang | |- ! ''[[Mulut Masin]]'' | Loyar Din | |- | rowspan="2"|2021 ! ''[[Zombitopia]]'' | Hassan | |- ! ''[[Sa Balik Baju]]'' | | |- | rowspan="3"|2023 ! ''Maryam Pagi Ke Malam'' | | |- ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Jabar | |- ! ''[[Pendatang (filem)|Pendatang]]'' | Hamid | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Denu'' | Pok Do | |- ! ''[[Legasi: Bomba the Movie]]'' | | |- | 2026 ! ''[[Black Ops: Operasi Serigala]]'' | | ''Pos-produksi'' |- | rowspan="2"|TBA ! ''[[Baran (filem)|Baran]]'' | Salleh | ''Pos-produksi'' |- ! ''Sabung'' | | ''Pos-produksi'' |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Abg Mat | [[TV3]] | |- | 2008–2009 ! ''Kapten Boleh'' | Profesor Mamat | [[Astro Ceria]] | |- | 2009 ! [[Geng Bas Sekolah|''Geng Bas Sekolah'']] (Musim 1 & 3) | Penjahat | [[Astro Ceria]] | Pelakon undangan |- | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Wan Jamal | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''Sembil9n'' | Mantikei | [[Astro Citra]] | 2 episod |- | 2025 ! ''[[Ifrit (drama)|Ifrit]]'' | Cikgu Dan | [[Astro Ria]] | |- |} === Drama web === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019–2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' | 007 | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''[[BRU (drama)|BRU]]'' | | [[Tonton]] | |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2012 ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Penjaja Kelapa | [[Astro Oasis]] |- | 2015 ! ''Bingit'' | Ayah |[[Suria (MediaCorp TV12)]] |- | 2016 ! ''Last Kopek Havoc'' | | DVD |- | rowspan="5" |2017 ! ''Cupid'' | Pak Brahim | rowspan="3" |[[Astro Citra]] |- ! ''Kekasih Elektrik'' | Muthalib |- !''Rasuk'' | |- ! [[Nisaa (drama)|''Nisaa'']] | Kelok | [[TV2]] |- ! ''Ilham'' | | rowspan="4" |[[Astro Citra]] |- | rowspan="3" | 2018 ! ''Malek'' |Sarjan Sani |- !''Aku Posmen'' | |- !''Abah'' | |- | rowspan="4" |2019 !''Batin Aram-Aram'' | |[[TV1]] |- !''Dulang Boy'' | |[[TV3]] |- !''Batu 120'' |Tok Bakar |[[Astro Citra]] |- ! ''Pendoa Yang Ikhlas'' | Karim | [[TV1]] |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Ratih | rowspan="2" | [[TV3]] |- !''Kelab Gentleman'' | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Jabat Erat-Erat'' | |[[TV2]] |- !''Wanji'' | |[[TV1]] |- |2023 !''Penyiasat Viral'' | |[[TV2]] |- | rowspan="2" |2025 !''Rengkuh'' | | rowspan="2" |[[TV1]] |- ! ''Bagaikan Aur'' | Deraman |- |} == Lihat juga == * [https://www.instagram.com/azman_hassan_77/?hl=en Azman Hasan di Twitter] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm1937873}} hbcbgjj2hu91eieq6juxbigh1goh9jm 6809871 6809870 2026-03-26T16:14:56Z ~2026-12431-53 389621 6809871 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Azman|Md. Hassan|note=on}} {{Infobox person |name=Azman Hassan<br>عزمن حسن |native_name= |birth_name=Azman bin Md. Hassan |birth_date={{birth year and age|1968}} |birth_place=[[Malaysia]] |nationality= |other names=Pok Mei<br>Man Destroyer |occupation=Pelakon TV, filem dan teater<br>Pelakon/Pengalih suara |blank1=Agama |data1=[[Islam]] (Ahli Sunnah wal-Jama’ah)}} '''Azman bin Md. Hassan''' atau '''Azman Hassan''' ialah seorang [[pelakon]] TV, iklan, filem dan teater tempatan mahu pun antarabangsa yang aktif sejak pertengahan tahun 90-an. Beliau juga seorang pelakon suara untuk drama radio dan pengalih suara filem dan rancangan TV luar negara yang dialih ke bahasa Melayu. Suara Geppetto dalam filem ''[[:en:Pinocchio_(2022_live-action_film)|Pinocchio (2022)]]'' versi alih bahasa Melayu, adalah suara beliau. Selain itu, beliau juga terkenal sebagai Profesor Mamat ~ watak antagonis dalam siri ''[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/11/20/rona-roni-makaroni-dan-kapten-boleh-terbaik-di-astro-megadrama Kapten Boleh]''.<ref>{{Cite web|url=https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Azman_Hassan|title=Biodata Azman Hasan|website=Alih Suara Fandom|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/FilemKita/status/701367273676677124|title=Azman Hassan (pelakon Jagat), salah seorang pelakon pembantu dalam filem #VolkswagenKuning (2016)|website=Twitter|url-status=live}}</ref> == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Ibrahim Muda | Filem pertama |- | 2002 ! ''[[Idola]]'' | Gitaris | |- | 2003 ! ''[[Paloh (filem)|Paloh]]'' | {{n/a}} | Juga sebagai jurugambar |- | rowspan="4"|2005 ! ''Lampu Merah Mati'' | Gozi | |- ! ''Raining Amber'' | Pencuri | rowspan="3"|Filem pendek |- ! ''Bernafas Dalam Lumpur'' | Azman |- ! ''Majidee'' | rowspan="2"|Hisham |- | rowspan="3"|2006 ! ''The Amber Sexalogy'' | |- ! ''[[Kemarau Cinta]]'' | Pawang Hujan | |- ! ''I don't want to Sleep Alone'' | Hooligan | |- | 2007 ! ''Flower in the Pocket'' | Mamat | |- | rowspan="2"|2009 ! ''At The End Of Daybreak'' | | |- ! ''15Malaysia'' | | Segmen: "Gerhana" |- | 2010 ! ''Berkelana: Year Without A Summer'' | Ali | |- | 2011 ! ''[[Seru]]'' | Azman | |- | rowspan="2"|2013 ! ''3 Doors of Horrours'' | | |- ! ''Floating Sun'' | Pengawal keselamatan | |- | rowspan="7"|2014 ! ''[[CEO (filem)|CEO]]'' | Abiam | |- ! ''[[Lelaki Harapan Dunia]]'' | Khamis | |- ! ''Second Life of Thieves'' | Polis | |- ! ''River Of Exploding Durians'' | Pengurus Kilang | |- ! ''The Strange Mechanic'' | Hantu Pengawal Keselamatan | Filem pendek |- ! ''Delete'' | rowspan="2"|Pengawal keselamatan | |- ! ''Turn Over'' | |- | rowspan="3"|2015 ! ''Redemption Night'' | Aniu | |- ! ''Salvaj'' | Inspektor Osmanovic | Filem pendek |- ! ''Stay with Me'' | Pengawal keselamatan | Filem pendek |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Dukun Doktor Dani]]'' | Bos Dr. Lily | |- ! ''[[Volkswagen Kuning]]'' | Pak Ayob | |- | rowspan="3"|2017 ! ''[[Dorm Melati]]'' | Kaunselor | |- ! ''KL 24: Zombies'' | | |- ! ''[[Mencari Rahmat]]'' | Mokhtar | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Pak Sarip | |- ! ''[[Rise: Ini Kalilah]]'' | Yusof | |- | 2019 ! ''[[Motif (filem)|Motif]]'' | Syukur | |- | rowspan="2"|2020 ! ''[[Butak]]'' | Pak Lang | |- ! ''[[Mulut Masin]]'' | Loyar Din | |- | rowspan="2"|2021 ! ''[[Zombitopia]]'' | Hassan | |- ! ''[[Sa Balik Baju]]'' | | |- | rowspan="3"|2023 ! ''Maryam Pagi Ke Malam'' | | |- ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Jabar | |- ! ''[[Pendatang (filem)|Pendatang]]'' | Hamid | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Denu'' | Pok Do | |- ! ''[[Legasi: Bomba the Movie]]'' | | |- | 2026 ! ''[[Black Ops: Operasi Serigala]]'' | | ''Pos-produksi'' |- | rowspan="2"|TBA ! ''[[Baran (filem)|Baran]]'' | Salleh | ''Pos-produksi'' |- ! ''Sabung'' | | ''Pos-produksi'' |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Abg Mat | [[TV3]] | |- | 2008–2009 ! ''Kapten Boleh'' | Profesor Mamat | [[Astro Ceria]] | |- | 2009 ! [[Geng Bas Sekolah|''Geng Bas Sekolah'']] (Musim 1 & 3) | Penjahat | [[Astro Ceria]] | Pelakon undangan |- | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Wan Jamal | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''Sembil9n'' | Mantikei | [[Astro Citra]] | 2 episod |- | 2025 ! ''[[Ifrit (drama)|Ifrit]]'' | Cikgu Dan | [[Astro Ria]] | |- |} === Drama web === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019–2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' | 007 | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''[[BRU (drama)|BRU]]'' | | [[Tonton]] | |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2012 ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Penjaja Kelapa | [[Astro Oasis]] |- | 2015 ! ''Bingit'' | Ayah |[[Suria (MediaCorp TV12)]] |- | 2016 ! ''Last Kopek Havoc'' | | DVD |- | rowspan="5" |2017 ! ''Cupid'' | Pak Brahim | rowspan="3" |[[Astro Citra]] |- ! ''Kekasih Elektrik'' | Muthalib |- !''Rasuk'' | |- ! [[Nisaa (drama)|''Nisaa'']] | Kelok | [[TV2]] |- ! ''Ilham'' | | rowspan="4" |[[Astro Citra]] |- | rowspan="3" | 2018 ! ''Malek'' |Sarjan Sani |- !''Aku Posmen'' | |- !''Abah'' | |- | rowspan="4" |2019 !''Batin Aram-Aram'' | |[[TV1]] |- !''Dulang Boy'' | |[[TV3]] |- !''Batu 120'' |Tok Bakar |[[Astro Citra]] |- ! ''Pendoa Yang Ikhlas'' | Karim | [[TV1]] |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Ratih | rowspan="2" | [[TV3]] |- !''Kelab Gentleman'' | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Jabat Erat-Erat'' |Seman |[[TV2]] |- !''Wanji'' | |[[TV1]] |- |2023 !''Penyiasat Viral'' | |[[TV2]] |- | rowspan="2" |2025 !''Rengkuh'' | | rowspan="2" |[[TV1]] |- ! ''Bagaikan Aur'' | Deraman |- |} == Lihat juga == * [https://www.instagram.com/azman_hassan_77/?hl=en Azman Hasan di Twitter] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm1937873}} 3relkrgevlxlxtdxcyhuq81v0qgt9nz 6810168 6809871 2026-03-27T08:13:46Z ~2026-12431-53 389621 6810168 wikitext text/x-wiki {{Malay name|Azman|Md. Hassan|note=on}} {{Infobox person |name=Azman Hassan<br>عزمن حسن |native_name= |birth_name=Azman bin Md. Hassan |birth_date={{birth year and age|1968}} |birth_place=[[Malaysia]] |nationality= |other names=Pok Mei<br>Man Destroyer |occupation=Pelakon TV, filem dan teater<br>Pelakon/Pengalih suara |blank1=Agama |data1=[[Islam]] (Ahli Sunnah wal-Jama’ah)}} '''Azman bin Md. Hassan''' atau '''Azman Hassan''' ialah seorang [[pelakon]] TV, iklan, filem dan teater tempatan mahu pun antarabangsa yang aktif sejak pertengahan tahun 90-an. Beliau juga seorang pelakon suara untuk drama radio dan pengalih suara filem dan rancangan TV luar negara yang dialih ke bahasa Melayu. Suara Geppetto dalam filem ''[[:en:Pinocchio_(2022_live-action_film)|Pinocchio (2022)]]'' versi alih bahasa Melayu, adalah suara beliau. Selain itu, beliau juga terkenal sebagai Profesor Mamat ~ watak antagonis dalam siri ''[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/11/20/rona-roni-makaroni-dan-kapten-boleh-terbaik-di-astro-megadrama Kapten Boleh]''.<ref>{{Cite web|url=https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Azman_Hassan|title=Biodata Azman Hasan|website=Alih Suara Fandom|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/FilemKita/status/701367273676677124|title=Azman Hassan (pelakon Jagat), salah seorang pelakon pembantu dalam filem #VolkswagenKuning (2016)|website=Twitter|url-status=live}}</ref> == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Ibrahim Muda | Filem pertama |- | 2002 ! ''[[Idola]]'' | Gitaris | |- | 2003 ! ''[[Paloh (filem)|Paloh]]'' | {{n/a}} | Juga sebagai jurugambar |- | rowspan="4"|2005 ! ''Lampu Merah Mati'' | Gozi | |- ! ''Raining Amber'' | Pencuri | rowspan="3"|Filem pendek |- ! ''Bernafas Dalam Lumpur'' | Azman |- ! ''Majidee'' | rowspan="2"|Hisham |- | rowspan="3"|2006 ! ''The Amber Sexalogy'' | |- ! ''[[Kemarau Cinta]]'' | Pawang Hujan | |- ! ''I don't want to Sleep Alone'' | Hooligan | |- | 2007 ! ''Flower in the Pocket'' | Mamat | |- | rowspan="2"|2009 ! ''At The End Of Daybreak'' | | |- ! ''15Malaysia'' | | Segmen: "Gerhana" |- | 2010 ! ''Berkelana: Year Without A Summer'' | Ali | |- | 2011 ! ''[[Seru]]'' | Azman | |- | rowspan="2"|2013 ! ''3 Doors of Horrours'' | | |- ! ''Floating Sun'' | Pengawal keselamatan | |- | rowspan="7"|2014 ! ''[[CEO (filem)|CEO]]'' | Abiam | |- ! ''[[Lelaki Harapan Dunia]]'' | Khamis | |- ! ''Second Life of Thieves'' | Polis | |- ! ''River Of Exploding Durians'' | Pengurus Kilang | |- ! ''The Strange Mechanic'' | Hantu Pengawal Keselamatan | Filem pendek |- ! ''Delete'' | rowspan="2"|Pengawal keselamatan | |- ! ''Turn Over'' | |- | rowspan="3"|2015 ! ''Redemption Night'' | Aniu | |- ! ''Salvaj'' | Inspektor Osmanovic | Filem pendek |- ! ''Stay with Me'' | Pengawal keselamatan | Filem pendek |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Dukun Doktor Dani]]'' | Bos Dr. Lily | |- ! ''[[Volkswagen Kuning]]'' | Pak Ayob | |- | rowspan="3"|2017 ! ''[[Dorm Melati]]'' | Kaunselor | |- ! ''KL 24: Zombies'' | | |- ! ''[[Mencari Rahmat]]'' | Mokhtar | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Pak Sarip | |- ! ''[[Rise: Ini Kalilah]]'' | Yusof | |- | 2019 ! ''[[Motif (filem)|Motif]]'' | Syukur | |- | rowspan="2"|2020 ! ''[[Butak]]'' | Pak Lang | |- ! ''[[Mulut Masin]]'' | Loyar Din | |- | rowspan="2"|2021 ! ''[[Zombitopia]]'' | Hassan | |- ! ''[[Sa Balik Baju]]'' | | |- | rowspan="3"|2023 ! ''Maryam Pagi Ke Malam'' | | |- ! ''[[Gemencheh Boys (filem)|Adiwiraku 2: The Gemencheh Boys]]'' | Jabar | |- ! ''[[Pendatang (filem)|Pendatang]]'' | Hamid | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Denu'' | Pok Do | |- ! ''[[Legasi: Bomba the Movie]]'' | | |- | 2026 ! ''[[Black Ops: Operasi Serigala]]'' | | ''Pos-produksi'' |- | rowspan="2"|TBA ! ''[[Baran (filem)|Baran]]'' | Salleh | ''Pos-produksi'' |- ! ''Sabung'' | | ''Pos-produksi'' |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Abg Mat | [[TV3]] | |- | 2008–2009 ! ''Kapten Boleh'' | Profesor Mamat | [[Astro Ceria]] | |- | 2009 ! [[Geng Bas Sekolah|''Geng Bas Sekolah'']] (Musim 1 & 3) | Penjahat | [[Astro Ceria]] | Pelakon undangan |- | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Wan Jamal | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''Sembil9n'' | Mantikei | [[Astro Citra]] | 2 episod |- | 2025 ! ''[[Ifrit (drama)|Ifrit]]'' | Cikgu Dan | [[Astro Ria]] | |- |} === Drama web === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019–2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' | 007 | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''[[BRU (drama)|BRU]]'' | | [[Tonton]] | |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2012 ! ''Rahmat... Ana Nak Susu'' | Penjaja Kelapa | [[Astro Oasis]] |- | 2015 ! ''Bingit'' | Ayah |[[Suria (MediaCorp TV12)]] |- | 2016 ! ''Last Kopek Havoc'' | | DVD |- | rowspan="5" |2017 ! ''Cupid'' | Pak Brahim | rowspan="3" |[[Astro Citra]] |- ! ''Kekasih Elektrik'' | Muthalib |- !''Rasuk'' | |- ! [[Nisaa (drama)|''Nisaa'']] | Kelok | [[TV2]] |- ! ''Ilham'' | | rowspan="4" |[[Astro Citra]] |- | rowspan="3" | 2018 ! ''Malek'' |Sarjan Sani |- !''Aku Posmen'' | |- !''Abah'' |Leman |- | rowspan="4" |2019 !''Batin Aram-Aram'' | |[[TV1]] |- !''Dulang Boy'' | |[[TV3]] |- !''Batu 120'' |Tok Bakar |[[Astro Citra]] |- ! ''Pendoa Yang Ikhlas'' | Karim | [[TV1]] |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Ratih | rowspan="2" | [[TV3]] |- !''Kelab Gentleman'' | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Jabat Erat-Erat'' |Seman |[[TV2]] |- !''Wanji'' | |[[TV1]] |- |2023 !''Penyiasat Viral'' | |[[TV2]] |- | rowspan="2" |2025 !''Rengkuh'' | | rowspan="2" |[[TV1]] |- ! ''Bagaikan Aur'' | Deraman |- |} == Lihat juga == * [https://www.instagram.com/azman_hassan_77/?hl=en Azman Hasan di Twitter] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm1937873}} 3wc4dvr6xy4om7bnnsiwasfndub6re0 0 1161880 6810014 6790722 2026-03-27T03:13:09Z Normal rookie 279720 6810014 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] | name = James Ratib | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|ASDK|ADUN (Sabah)}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1967|10|08|df=y}} | birth_place = [[Beluran]], [[Sabah]], Malaysia | residence = | death_date = | death_place = | office1 = Menteri Pembangunan Masyarakat dan Kesejahteraan Rakyat Sabah | term_start1 = 2023 | predecessor1 = [[Shahelmey Yahya]] | successor1 = [[Julita Majungki]] | term_end1 = 6 Oktober 2025 | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Pendidikan, Sains, Teknologi dan Inovasi Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{GRS GAGASAN}} [[Mohd Arifin Mohd Arif]] | successor = | governor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | constituency = [[Sugut (kawasan negeri)|Sugut]] | office2 = Pembantu Menteri Pertanian dan Perikanan Sabah | term_start2 = 2020 | term_end2 = 2023 | alongside2 = [[Hendrus Anding]] | 1blankname2 = Ketua Menteri | 1namedata2 = [[Hajiji Noor]] | 1blankname3 = Menteri | 1namedata3 = [[Jeffrey Kitingan]] | office8 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] <br> untuk {{DUN|Sugut}} | term_start8 = 2013 | term_end8 = | predecessor8 = {{BN UMNO}} [[Surady Kayong]] | successor8 = | majority8 = 1,664 (2020)<br/>1,521 (2018)<br/> 2,820 (2013) | party = {{GRS GAGASAN}} (2023-kini) <br> {{UPKO}} (2018-2020) <br> {{BN UMNO}} (2013-2018; 2020-2023) | occupation = Ahli Politik | relations = | father = | mother = | spouse = | children = | website = | footnotes = }} [[Datuk]] '''James Ratib''' (lahir 8 Oktober 1967) merupakan Menteri Sabah dan ADUN {{DUN|Sugut}} dari [[GRS]]-[[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n39 |title= N39 Sugut |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020 }}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://dashboard.spr.gov.my/#!/dun/12/N.48|title=N.48 SUGUT|publisher=SPR Dashboard|date=26 September 2020|accessdate=26 September 2020|archive-date=23 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123021522/https://dashboard.spr.gov.my/#!/dun/12/N.48|url-status=dead}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=7|'''N39 [[Sugut (kawasan negeri)|Sugut]]''' |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''James Ratib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=4 align=right|'''4,285''' |rowspan=4|'''62.56%''' |{{Party shading/Independent}} | |Abdul Rahman Atang ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |1,465 |21.39% |rowspan=4|7,175 |rowspan=4|2,820 |rowspan=4|74.20% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |Pagrios Zabang ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |647 |align="right" |9.45% |- |{{Party shading/State Reform Party}} | |Masiawan Kunching ([[State Reform Party|STAR]]) |align="right" |341 |align="right" |4.98% |- |{{Party shading/Independent}} | |Datu Kamaruddin Datu Mustapha ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |111 |align="right" |1.62% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''James Ratib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=3 align=right|'''4,704''' |rowspan=3|'''55.77%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Aspah Abdullah Sani ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |3,183 |37.74% |rowspan=3|8,882 |rowspan=3|1,521 |rowspan=3|75.90% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Arshad Abdul Mualaf ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) |align="right" |436 |align="right" |5.17% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Ag Osman Asibih ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" |111 |align="right" |1.32% |- |rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] |rowspan=12|'''N48 [[Sugut (state constituency)|Sugut]]''' |rowspan=6 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=6|'''James Ratib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=6 align=right|'''4,308''' |rowspan=6| '''57.88%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Norsabrina Japar ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |2,644 |35.52% |rowspan=6|7,443 |rowspan=6|1,664 |rowspan=6|63.55% |- |bgcolor={{party color|Liberal Democratic Party (Malaysia)}} | |Razak Allexsius Kontuni ([[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]) |align="right" |178 |align=right|2.39% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Raimon Lanjat ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" |124 |align=right|1.67% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Kamaruddin Jamil ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) |align="right" |86 |align=right|1.16% |- |{{Party shading/Independent}} | |Undang Jalang ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |65 |align=right|0.87% |- |bgcolor={{party color|United Sabah National Organisation (New)}} | |Jubin Tulawi ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Baru)|USNO Baru]]) |align="right" |38 |align=right|0.51% |- | rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=6 {{party shading/Gabungan Rakyat Sabah}} | | rowspan=6|'''James Ratib''' ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|'''GAGASAN''']]) | rowspan=6 align=right|'''6,281''' | rowspan=6|'''50.00%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |[[Ronald Kiandee]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|Sabah BERSATU]]) | align=right|3,498 | align=right|27.84% | rowspan=6|12,836 | rowspan=6|2,783 | rowspan=6|69.68% |- |{{party shading/Sabah Heritage Party}} | |Aspah Abdullah Sani ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | align=right|1,414 | align=right|11.26% |- |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Mohammad Arifin Pachuk ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|Sabah UMNO]]) | align=right|922 | align=right|7.34% |- |bgcolor=#345876 | |Rosely Lajun ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | align=right|220 | align=right|1.75% |- |{{party shading/Independent}} | |Roger Langgau ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|143 | align=right|1.14% |- |bgcolor={{Sabah People's Unity Party/meta/shading}} | |Hassan Mentiak ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) | align=right|85 | align=right|0.68% |- |} == Anugerah == * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (P.G.D.K.) – '''Datuk''' (2011)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002184.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2011|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - ASDK-ADK-BSK-BK.svg|50px]] [[Ahli Setia Darjah Kinabalu]] (A.S.D.K.) (2009)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002068.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2009|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Rujukan== *https://www.astroawani.com/berita-politik/lima-adun-sabah-keluar-umno-umum-sertai-gagasan-rakyat-dipimpin-hajiji-407568 [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] hnyov0allv4bdfl67b8xb3isy880uk8 6810065 6810014 2026-03-27T04:19:42Z Normal rookie 279720 6810065 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] | name = James Ratib | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|ASDK|ADUN (Sabah)}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1967|10|08|df=y}} | birth_place = [[Beluran]], [[Sabah]], Malaysia | residence = | death_date = | death_place = | office1 = Menteri Pembangunan Masyarakat dan Kesejahteraan Rakyat Sabah | term_start1 = 2023 | predecessor1 = [[Shahelmey Yahya]] | successor1 = [[Julita Majungki]] | term_end1 = 6 Oktober 2025 | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Pendidikan, Sains, Teknologi dan Inovasi Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{GRS GAGASAN}} [[Mohd Arifin Mohd Arif]] | successor = | governor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | constituency = [[Sugut (kawasan negeri)|Sugut]] | office2 = Pembantu Menteri Pertanian dan Perikanan Sabah | term_start2 = 2020 | term_end2 = 2023 | alongside2 = [[Hendrus Anding]] | 1blankname2 = Ketua Menteri | 1namedata2 = [[Hajiji Noor]] | 1blankname3 = Menteri | 1namedata3 = [[Jeffrey Kitingan]] | office8 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] <br> untuk {{DUN|Sugut}} | term_start8 = 2013 | term_end8 = | predecessor8 = {{BN UMNO}} [[Surady Kayong]] | successor8 = | majority8 = 1,664 (2020)<br/>1,521 (2018)<br/> 2,820 (2013) | party = {{GRS GAGASAN}} (2023-kini) <br> {{UPKO}} (2018-2020) <br> {{BN UMNO}} (2013-2018; 2020-2023) | occupation = Ahli Politik | relations = | father = | mother = | spouse = | children = | website = | footnotes = }} [[Datuk]] '''James Ratib''' (lahir 8 Oktober 1967) merupakan Menteri Sabah dan ADUN {{DUN|Sugut}} dari [[GRS]]-[[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n39 |title= N39 Sugut |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020 }}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://dashboard.spr.gov.my/#!/dun/12/N.48|title=N.48 SUGUT|publisher=SPR Dashboard|date=26 September 2020|accessdate=26 September 2020|archive-date=23 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123021522/https://dashboard.spr.gov.my/#!/dun/12/N.48|url-status=dead}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=7|'''N39 [[Sugut (kawasan negeri)|Sugut]]''' |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''James Ratib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=4 align=right|'''4,285''' |rowspan=4|'''62.56%''' |{{Party shading/Independent}} | |Abdul Rahman Atang ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |1,465 |21.39% |rowspan=4|7,175 |rowspan=4|2,820 |rowspan=4|74.20% |- |{{Party shading/Keadilan}} | |Pagrios Zabang ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |647 |align="right" |9.45% |- |{{Party shading/State Reform Party}} | |Masiawan Kunching ([[State Reform Party|STAR]]) |align="right" |341 |align="right" |4.98% |- |{{Party shading/Independent}} | |Datu Kamaruddin Datu Mustapha ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |111 |align="right" |1.62% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''James Ratib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=3 align=right|'''4,704''' |rowspan=3|'''55.77%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Aspah Abdullah Sani ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |3,183 |37.74% |rowspan=3|8,882 |rowspan=3|1,521 |rowspan=3|75.90% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Arshad Abdul Mualaf ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) |align="right" |436 |align="right" |5.17% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Ag Osman Asibih ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" |111 |align="right" |1.32% |- |rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] |rowspan=12|'''N48 [[Sugut (kawasan negeri)|Sugut]]''' |rowspan=6 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=6|'''James Ratib''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|'''Sabah UMNO''']]) |rowspan=6 align=right|'''4,308''' |rowspan=6| '''57.88%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Norsabrina Japar ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |2,644 |35.52% |rowspan=6|7,443 |rowspan=6|1,664 |rowspan=6|63.55% |- |bgcolor={{party color|Liberal Democratic Party (Malaysia)}} | |Razak Allexsius Kontuni ([[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]) |align="right" |178 |align=right|2.39% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Raimon Lanjat ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" |124 |align=right|1.67% |- |bgcolor="{{Sabah People's Unity Party/meta/shading}}" | |Kamaruddin Jamil ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) |align="right" |86 |align=right|1.16% |- |{{Party shading/Independent}} | |Undang Jalang ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |65 |align=right|0.87% |- |bgcolor={{party color|United Sabah National Organisation (New)}} | |Jubin Tulawi ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Baru)|USNO Baru]]) |align="right" |38 |align=right|0.51% |- | rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=6 {{party shading/Gabungan Rakyat Sabah}} | | rowspan=6|'''James Ratib''' ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|'''GAGASAN''']]) | rowspan=6 align=right|'''6,281''' | rowspan=6|'''50.00%''' |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |[[Ronald Kiandee]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|Sabah BERSATU]]) | align=right|3,498 | align=right|27.84% | rowspan=6|12,836 | rowspan=6|2,783 | rowspan=6|69.68% |- |{{party shading/Sabah Heritage Party}} | |Aspah Abdullah Sani ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | align=right|1,414 | align=right|11.26% |- |{{party shading/Barisan Nasional}} | |Mohammad Arifin Pachuk ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah|Sabah UMNO]]) | align=right|922 | align=right|7.34% |- |bgcolor=#345876 | |Rosely Lajun ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | align=right|220 | align=right|1.75% |- |{{party shading/Independent}} | |Roger Langgau ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | align=right|143 | align=right|1.14% |- |bgcolor={{Sabah People's Unity Party/meta/shading}} | |Hassan Mentiak ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) | align=right|85 | align=right|0.68% |- |} == Anugerah == * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (P.G.D.K.) – '''Datuk''' (2011)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002184.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2011|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - ASDK-ADK-BSK-BK.svg|50px]] [[Ahli Setia Darjah Kinabalu]] (A.S.D.K.) (2009)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002068.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2009|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Rujukan== *https://www.astroawani.com/berita-politik/lima-adun-sabah-keluar-umno-umum-sertai-gagasan-rakyat-dipimpin-hajiji-407568 [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] 2ebk3dek81unmx50s5rw7ndnbzfyjvn 0 1162875 6810038 6809442 2026-03-27T03:41:48Z ยุทธนาสาระขันธ์ 264870 /* Pemain */ 6810038 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club |clubname=Buriram United <br /> บุรีรัมย์ ยูไนเต็ด |image= |fullname=Buriram United Football Club (Kelab Bola Sepak)<br />สโมสรฟุตบอลบุรีรัมย์ ยูไนเต็ด|nickname=Istana Halilintar (ปราสาทสายฟ้า)|short name=BRUTD|founded={{Start date and age|df=yes|1970}}, as ''Provincial Electricity Authority Football Club''<br /> {{Start date and age|df=yes|2010}}, as ''Buriram PEA Football Club''|ground=[[Chang Arena]]<br />[[Buriram]], [[Thailand]]|capacity=32,600|chairman=[[Newin Chidchob]] |mgrtitle=Head coach |manager=[[Mark Jackson]] |league=[[Liga T1]] |season=[[Liga T1 2024–25|2024–25]]|position=Liga T1, ke-1 (johan)|website=http://www.buriramunited.com|pattern_la1=|pattern_b1=_collar|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1=|leftarm1=072a69|body1=072a69|rightarm1=072a69|shorts1=072a69|socks1=072a69|pattern_la2=|pattern_b2=_collar|pattern_ra2=|pattern_sh2=|leftarm2=54e1cb|body2=54e1cb|rightarm2=54e1cb|shorts2=54e1cb|socks2=54e1cb <!-- <nowiki>|</nowiki> pattern_la3 = <nowiki>|</nowiki> pattern_b3 = _collar <nowiki>|</nowiki> pattern_ra3 = <nowiki>|</nowiki> pattern_sh3 = <nowiki>|</nowiki> pattern_so3 = <nowiki>|</nowiki> leftarm3 = ff7155 <nowiki>|</nowiki> body3 = ff7155 <nowiki>|</nowiki> rightarm3 = ff7155 <nowiki>|</nowiki> shorts3 = ff7155 <nowiki>|</nowiki> socks3 = ff7155--> |current=}} {| class="infobox" style="font-size: 88%; width: 22em; text-align: center" ! colspan="3" style="font-size: 125%; background:#002FA7;color:white; text-align:center;" |Bahagian Sukan lain yang aktif di Kelab<br /> Buriram United |- ! style="text-align:center;" width="33%" |[[File:Football_pictogram.svg|30x30px]] ! style="text-align:center;" |[[File:Football_pictogram.svg|30x30px]] ! style="text-align:center;" width="33%" |[[File:Controller.svg|30x30px]] |- ! style="text-align:center;" |Bola Sepak (Lelaki) ! style="text-align:center;" |Bola Sepak B (Junior Lelaki) ! style="text-align:center;" |[[Buriram United Esports|E-Sukan]] |} '''Buriram United Football Club''' ({{Lang-th|สโมสรฟุตบอลบุรีรัมย์ ยูไนเต็ด}} สโมสรฟุตบอลบุรีรัมย์ ยูไนเต็ด) ialah kelab [[bola sepak]] Thailand yang bermain di perlawanan divisyen tertinggi negara itu, [[Liga T1]]. Kelab ini ditubuhkan pada 1970 sebagai '''PEA FC''' (Provincial Electricity Authority Football Club) sebelum diubah suai menjadi '''Buriram PEA''' dan '''Buriram United''' masing-masing pada tahun 2010 dan 2012. Stadium asal mereka ialah [[Chang Arena]], yang mempunyai kapasiti 32,600 pengunjung.<ref>{{Cite web|url=http://www.ttrweekly.com/site/2014/08/buri-ram-scores-in-sports-tourism/|title=Buri Ram scores in sports tourism|publisher=ttrweekly|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721124718/http://www.ttrweekly.com/site/2014/08/buri-ram-scores-in-sports-tourism/|archive-date=21 July 2015|access-date=11 August 2015}}</ref> Buriram United berjaya memenangi kejohanan Liga Thai pertama mereka pada tahun 2008 dan [[Piala Diraja Kor]] pada tahun 1998 dengan nama mereka dahulu yakni PEA FC. Ia sebelum ini berpangkalan di [[Ayutthaya]] sebelum berpindah ke timur, [[Buriram]] untuk musim 2010. Pada musim 2011, Buriram PEA ialah kelab pertama dalam sejarah bola sepak Thailand yang berjaya merekodkan kemenengan di ketiga-tiga sederum kejohanan tempatan dalam perlawanan semusim ([[Liga T1|Liga Perdana Thailand]], [[Piala FA Thailand]], dan [[Piala Liga Thai]]). ==Sejarah== ===Sejarah pasukan bermula: "Provincial Electricity Authority" (1970–2009)=== The club was founded in 1970, but their first big success came in 1998 by winning the third division of the [[Kor Royal Cup]]. The club was then promoted to the [[Thai Division 1 League]]. In 2002–03 the club finished third in the second division. They then competed the [[Thai League 1]] Relegation play-off, but lost the final match 0–1 to [[TTM Thailand Tobacco Monopoly F.C.|Thailand Tobacco Monopoly FC]]. A year later, they succeeded at the end of season 2003–04 with promotion to the Thai Premier League. [[Provincial Electricity Authority FC|PEA]] surprised everyone by becoming the league runner-up at the end of their first Premier League season. Being the runner-up entitled the club to participate in the [[AFC Champions League]]. It was the first participation in an international competition for the club. However, the club was excluded from the competition.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesa/ascup06-chldet.html|title=Asian Champions League 2006 Details|publisher=rsssf|access-date=30 October 2014|archive-date=25 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230325103014/https://www.rsssf.org/tablesa/ascup06-chldet.html|url-status=live}}</ref> In the following two seasons, 2006 and 2007, the PEA took place only 10 and 8 at the end of the season. In 2008 [[Provincial Electricity Authority FC|Provincial Electricity Authority]] relocated to [[Ayutthaya Province|Ayutthaya]] and played at [[Ayutthaya Province Stadium]], where they gained a bigger fan base. The club played under the nickname of '''Faifa Ayutthaya''' (Electric Ayutthaya) from media and its fans. Under the head coach [[Prapol Pongpanich]], PEA eventually won their first championship in [[Thai League 1]]. The club qualified for [[2009 AFC Champions League qualifying play-off|2009 AFC Champions League preliminary round]]. In 2009, PEA was eliminated from the [[2009 AFC Champions League]] after losing 1–4 to [[Singapore Armed Forces F.C.|Singapore Armed Forces]] in the extra-time at [[Rajamangala Stadium]]. PEA began their title defence campaign of the [[Thai Premier League]] with poor performance. Prapon Pongpanich was sacked in the middle of the season and replaced by former Thailand national team head coach [[Thongsuk Sampahungsith]]. The club finished in ninth place out of sixteen in the final standings. ===Nafas Buriram=== [[File:Newin Chidchob.jpg|thumb|right|[[Newin Chidchob]] is the first chairman of the club from 2009 to the present.]] In December 2009, it was announced that a politician based in [[Buriram Province|Buriram]], [[Newin Chidchob]] was to take over the club. He had already tried unsuccessfully to take over [[TOT S.C.|TOT SC]] and [[Army United F.C.|Royal Thai Army FC]]<ref>{{cite web|url=http://www.siamsport.co.th/Sport_Football/090923_144.html|title=เนวินนำบุรีรัมย์ควบรวมทีโอทีบู๊ไทยลีก|publisher=siamsport|access-date=11 August 2015|language=th|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926031327/http://www.siamsport.co.th/Sport_Football/090923_144.html|archive-date=26 September 2009|url-status=dead}}</ref> Newin relocated the club to [[Buriram Province|Buriram]] in [[Isan]] and rebranded it to '''Buriram PEA Football Club'''. The Buriram PEA inherited most of the players from the former PEA club including the stars like [[Rangsan Viwatchaichok]], [[Apichet Puttan]] and [[Theerathon Bunmathan]]. [[Pongphan Wongsuwan]] who was a long-time head coach of [[TOT S.C.]] was instated as a coach. Thailand national team member [[Suchao Nuchnum]] of TOT S.C. also followed his coach to the new team. Buriram PEA finished their first season after the transition as the runner-up of the [[2010 Thai Premier League]]. The club reached the final of the [[2010 Thai League Cup]] but lost 0–1 to [[Port F.C.|Thai Port]] at [[Supachalasai Stadium]]. ===Paling Hebat di Thailand=== In 2011, Buriram PEA under the coaching of [[Attaphol Buspakom]], completed their 2011 season with the domestic [[Treble (association football)|treble]] by winning all three Thai major trophies. Buriram won [[2011 Thai Premier League]] with 85 points, the highest record in the league history. They beat the arch-rival [[Muangthong United F.C.|Muangthong United]] in the [[2011 Thai FA Cup]] final and clinched their first [[Thai FA Cup]] title. Following the success in two other competitions, Buriram avenged their [[2010 Thai League Cup|previous year League Cup final]] defeat against the same opponent, [[Port F.C.|Thai Port]], and won the [[2010 Thai League Cup]]. Buriram PEA became the first Thai club to win such a treble in a season. [[File:Thunder castle Stadium Buriram United.jpg|thumb|left|Buriram Stadium [[Chang Arena|"The Thunder Castle"]] in 2011 before expanded.]] Buriram's stadium "The Thunder Castle", was built in 2011 – when it became the first Thailand football stadium without a treadmill on the side of the field and it was also recorded in the Guinness World Records as the FIFA standard football field with the shortest construction time of 256 days.<ref>{{cite news|title=Buri Ram: Visit world-class stadiums|url=https://www.sawasdeemagazine.com/travel/thailand/buri-ram-visit-world-class-stadiums/99811#:~:text=Chang%20Arena%2C%20or%20Thunder%20Castle,construction%20time%3A%20only%20256%20days.|access-date=2 July 2022|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021112330/https://sawasdeemagazine.com/travel/thailand/buri-ram-visit-world-class-stadiums/99811#:~:text=Chang%20Arena%2C%20or%20Thunder%20Castle,construction%20time%3A%20only%20256%20days.|url-status=dead}}</ref> In 2012, At the start of the 2012 season, the club was renamed Buriram United Football Club. In the first match of the group stages of the [[2012 AFC Champions League]], Buriram beat the [[2011 J. League Division 1|2011 J-League champion]], [[Kashiwa Reysol]], 3–2 and became "the first Thai and South East Asian club" to earn a victory against a [[J. League Division 1|J-League]] club in [[AFC Champions League|ACL]] since starting the Champions League system in 2003.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/afc-champions-league-2012/buriram-united-3-2-kashiwa-reysol|title=Buriram United 3–2 Kashiwa Reysol|publisher=the-afc|access-date=11 August 2015|archive-date=1 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901014016/http://www.the-afc.com/afc-champions-league-2012/buriram-united-3-2-kashiwa-reysol|url-status=live}}</ref> In the second match, Buriram was the visiting team against the [[2011 Chinese Super League|2011 CSL Champion]], [[Guangzhou Evergrande Taobao F.C.|Guangzhou Evergrande]]. Buriram also became "the first Thai and South East Asian club" to earn a victory against a Chinese club "in China" after beating [[Guangzhou Evergrande Taobao F.C.|Guangzhou Evergrande]] 1–2 in [[Tianhe Stadium]] from [[Suchao Nuchnum]] and [[Frank Acheampong]]'s goals.<ref>{{cite web|url=http://www.the-afc.com/afc-champions-league-2012/guangzhou-evergrande-1-2-buriram-united|title=Guangzhou Evergrande 1–2 Buriram United|publisher=the-afc|access-date=11 August 2015|archive-date=24 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724173345/http://www.the-afc.com/afc-champions-league-2012/guangzhou-evergrande-1-2-buriram-united|url-status=live}}</ref> That match was the end of a two-year unbeaten home record for Guangzhou.<ref>{{cite web|url=http://www.siamsport.co.th/football/afc-championsleague/view.php?code=120321194745|title=บุรีรัมย์เฉียบบุกโค่นกว่างโจว2–1เอเอฟซีชปล.|publisher=siamsport|access-date=30 October 2014|language=th|archive-url=https://web.archive.org/web/20140318185533/http://www.siamsport.co.th/football/afc-championsleague/view.php?code=120321194745|archive-date=18 March 2014|url-status=dead}}</ref> [[File:Phanom Rung Wikimedia Commons.jpg|thumb|271x271px|The ancient stone castle from [[Phanom Rung Historical Park]] serves as a symbol for the team. The club logo incorporates elements from the historical ancient stone castle, [[Phanom Rung]].<ref name="culture.go.th">{{cite web |script-title=th:อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้งถือเป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญของจังหวัดบุรีรัมย์ รวมถึงเป็นภาพพื้นหลังตราสัญลักษณ์ของสโมสรฟุตบอลบุรีรัมย์ ยูไนเต็ดอีกด้วย |url=https://www.m-culture.go.th/buriram/ewt_news.php?nid=265&filename=slider |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926144218/https://www.m-culture.go.th/buriram/ewt_news.php?nid=265&filename=slider |archive-date=26 September 2017 |access-date=26 September 2017 |work=[[Ministry of Culture (Thailand)]] website |language=th}}</ref>]] ====2013 & 2015 - Musim 4 kali berturutan==== In 2014, under Spanish head coach [[Alejandro Menéndez]], Buriram United became the first Thai club to achieve the [[List of association football teams to have won four or more trophies in one season|quadruple]] by winning 4 trophies in the calendar year. The campaign included the titles of [[2013 Kor Royal Cup|Kor Royal Cup]], [[2013 Thai Premier League|Thai League T1]], [[2013 Thai FA Cup|Thai FA Cup]] and [[2013 Thai League Cup|Thai League Cup]]. The league season was also finished with the first i[[The Invincibles (football)|nvincible title]] for the club, the second Thai team to have achieved such a feat, after [[Muangthong United F.C.|Muangthong United]] in [[2012 Thai Premier League|2012]]. {{Main|2015 Buriram United F.C. season}} === Erq Alexandre Gama (2014 – 2016) === In 2014, Brazilian coach [[Alexandre Gama]] was appointed to guide Buriram United and in his first season, he helped the club to retained the [[2014 Thai Premier League]]. The following season, he guided Buriram United to, once again, winning all four of the competitions in the 2015 calendar year : [[2015 Kor Royal Cup]], [[2015 Thai Premier League]], [[2015 Thai FA Cup]], [[2015 Thai League Cup]] and also the [[2015 Mekong Club Championship]]. Moreover, the 2015 Buriram United won the [[2015 Thai Premier League]] with an unbeaten record. The Brazilian forward [[Diogo Luis Santo]] broke the top scoring record with 33 goals from 32 games and received [[Thai League T1#Top scorers|Thai League T1 Top Scorer]] and [[Thai League T1#Player of the Year|Player of the Year Awards]] at the end of the year and [[Theerathon Bunmathan]] got top assists with 19 assists from 32 games in left back position. In 2016, Gama guided the club to win the [[2016 Toyota Premier Cup]] and [[2016 Kor Royal Cup]] before he stepped down as the club coach on 22 May 2016. ===Langkah maju semula=== {{football squad on pitch|align=right | GK = [[Siwarak Tedsungnoen|Siwarak]] | RB = [[Narubadin Weerawatnodom|Narubadin (c)]] | RCB = [[Pansa Hemviboon|Pansa]] | LCB = [[Rebin Sulaka|Sulaka]] | LB = [[Sasalak Haiprakhon|Sasalak]] | RDM = [[Ratthanakorn Maikami|Ratthanakorn]] | AM = [[Peeradon Chamratsamee|Peeradon]] | LDM = [[Theerathon Bunmathan|Theerathon]] | LW = [[Supachok Sarachat|Supachok]] | RW = [[Suphanat Mueanta|Suphanat]] | CF = [[Supachai Chaided|Supachai]] | caption = The usual starting line-up of the [[2021–22 Buriram United F.C. season|2021–22]] season.<ref>{{cite web|url=https://www.footballdatabase.eu/en/club/team/5512-buriram_united/2021-2022|title=Buriram United 2021/2022|access-date=1 July 2022|archive-date=19 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519183402/https://www.footballdatabase.eu/en/club/team/5512-buriram_united/2021-2022|url-status=live}}</ref>}} In August 2016, Newin Chidchob admitted he was disappointed that his team's bid to defend their Thailand League title that season was over.<ref>{{cite news|title=Newin's league dream over|url=https://www.bangkokpost.com/sports/1070976/newins-league-dream-over|access-date=27 September 2019|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802044926/https://www.bangkokpost.com/sports/1070976/newins-league-dream-over|url-status=live}}</ref> Buriram United appointed [[Ranko Popović]] as the club manager to fill the vacant role after the dismissal of [[Afshin Ghotbi]]<ref>{{Cite web | url=https://www.bangkokpost.com/news/sports/1070976/newins-league-dream-over | title=Newin's league dream over | publisher=bangkokpost.com | date=26 August 2016 | access-date=30 March 2019}}</ref> and former coach [[Bozidar Bandovic]] returned as the technical director of the club. In June 2017, Ranko Popovic has resigned as coach after receiving a three-month ban by the [[Football Association of Thailand|Thai FA]] for slapping the face of [[Bangkok United F.C.|Bangkok United]] physio Andy Schillinger following a heated argument after Buriram beat the capital side 2–1.<ref>{{Cite web | url=https://www.bangkokpost.com/news/sports/1267967/fans-call-for-kiatisak-after-burirams-popovic-resigns | title=Fans call for Kiatisak after Buriram's Popovic resigns | publisher=bangkokpost.com | date=14 June 2017 | access-date=30 March 2019}}</ref> Buriram United announced that they promoted Bozidar Bandovic to head coach from his position as technical director of football.<ref>{{cite news |title=Buriram Move Bandovic Back To His Former Role As Head |url=http://www.buriramtimes.com/buriram-move-bandovic-back-former-role-head-coach/ |access-date=27 September 2019 |archive-date=27 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927054909/http://www.buriramtimes.com/buriram-move-bandovic-back-former-role-head-coach/ |url-status=live }}</ref> In the same year, the club won the [[2017 Thai League 1]] and created history by claiming 86 points - the club's highest points in a single season.<ref>{{cite news|title=Are Bandovic's Buriram United the best Thai league side ever?|url=http://backpagefootball.com/are-bandovics-buriram-the-best-thai-league-side-ever/118100/|access-date=27 September 2019|archive-date=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927060410/http://backpagefootball.com/are-bandovics-buriram-the-best-thai-league-side-ever/118100/|url-status=live}}</ref> In 2018, after finishing champions in the 2017 Thai League season, Buriram secured direct qualification into the [[2018 AFC Champions League]]. In the group stages, a home, Buriram beat [[Cerezo Osaka]] 2–0 and [[Jeju United]] 1–0 and drew 1–1 [[Guangzhou Evergrande]]. The club lost 4–3 on aggregate in the Round of 16, against Korean side [[Jeonbuk Hyundai Motors]].<ref>{{cite news|title=Analysis: Dominant Jeonbuk cruise past Buriram|url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/analysis-dominant-jeonbuk-cruise-past-buriram|access-date=27 September 2019|archive-date=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927054906/https://www.the-afc.com/competitions/afc-champions-league/latest/news/analysis-dominant-jeonbuk-cruise-past-buriram|url-status=live}}</ref> In the same year, Buriram comfortably retained the [[2018 Thai League 1]] title with a record 87 points.<ref>{{cite news|title=It's a year of missed opportunities|url=https://www.bangkokpost.com/sports/1600338/its-a-year-of-missed-opportunities|access-date=27 September 2019|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802044927/https://www.bangkokpost.com/sports/1600338/its-a-year-of-missed-opportunities|url-status=live}}</ref> Bozidar Bandovic received [[Thai League 1]] Coach of the Year Award at the end of the season. === Era Masatada Ishii (2021 – 2023) === On 1 December 2021, Buriram United appointed Japanese head coach, [[Masatada Ishii]]. Under his firs season, Buriram United went on to win the [[2021–22 Thai League 1]], [[2021–22 Thai FA Cup]] and the [[2021–22 Thai League Cup]], the following season, Buriram United manage to retained all their 3 trophies which including the [[2022–23 Thai League 1]], [[2022–23 Thai FA Cup]] and the [[2022–23 Thai League Cup]] becoming the first club to retained all of the possible trophies in the country.<ref>{{cite news|title=Buriram clinch T1 crown, target treble|url=https://www.bangkokpost.com/sports/2293694/buriram-clinch-t1-crown-target-treble|access-date=2 July 2022|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802044929/https://www.bangkokpost.com/sports/2293694/buriram-clinch-t1-crown-target-treble|url-status=live}}</ref> ==Pemain== ===Pemain utama=== {{updated|1 Februari 2026}}<ref>{{cite web |title=Buriram Utd First Team Squad |url=https://www.buriramunited.com/en/team |website=Buriramunited.com |publisher=Buriram United |access-date=7 August 2024 |url-status=live }}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=2|nat=THA|pos=DF|name=[[Sasalak Haiprakhon]]}} {{Fs player|no=3|nat=THA|pos=DF|name=[[Pansa Hemviboon]]}} {{Fs player|no=5|nat=THA|pos=DF|name=[[Theerathon Bunmathan]]}} {{Fs player|no=6|nat=AUS|pos=DF|name=[[Curtis Good]]}} {{Fs player|no=7|nat=BRA|pos=FW|name=[[Guilherme Bissoli]]}} {{Fs player|no=8|nat=THA|pos=MF|name=[[Ratthanakorn Maikami]]}} {{Fs player|no=9|nat=THA|pos=FW|name=[[Supachai Chaided]]}} {{Fs player|no=10|nat=THA|pos=FW|name=[[Suphanat Mueanta]]}} {{Fs player|no=11|nat=THA|pos=MF|name=[[Pathompol Charoenrattanapirom]]}} {{Fs player|no=13|nat=PHI|pos=GK|name=[[Neil Etheridge]]}} {{Fs player|no=14|nat=IDN|pos=DF|name=[[Sandy Walsh]]}} {{Fs player|no=15|nat=THA|pos=DF|name=[[Narubadin Weerawatnodom]]|other=[[Kapten (bola sepak)|kapten]]}} {{Fs player|no=16|nat=AUS|pos=MF|name=[[Kenny Dougall]]|other=[[Captain (association football)|vice-captain]]}} {{Fs player|no=17|nat=SGP|pos=FW|name=[[Ilhan Fandi]]|other=pinjaman dari [[BG Pathum United F.C.|BG Pathum United]]}} {{Fs player|no=19|nat=GHA|pos=MF|name=[[Kingsley Schindler]]}} {{Fs player|no=22|nat=KOR|pos=DF|name=[[Ko Myeong-seok]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=23|nat=SRB|pos=MF|name=[[Goran Čaušić]]}} {{Fs player|no=25|nat=SRB|pos=FW|name=[[Nemanja Nikolić (footballer, born 1992)|Nemanja Nikolić]]}} {{Fs player|no=27|nat=THA|pos=MF|name=[[Phitiwat Sukjitthammakul]]}} {{Fs player|no=29|nat=THA|pos=GK|name=[[Korraphat Nareechan]]}} {{Fs player|no=30|nat=MNE|pos=DF|name=[[Filip Stojković]]}} {{Fs player|no=32|nat=AUT|pos=MF|name=[[Robert Žulj]]}} {{Fs player|no=33|nat=THA|pos=MF|name=[[Thanakrit Chotmuangpak]]}} {{Fs player|no=34|nat=THA|pos=GK|name=[[Chatchai Budprom]]}} {{Fs player|no=35|nat=THA|pos=GK|name=[[Kittipong Bunmak]]}} {{Fs player|no=44|nat=AUT|pos=MF|name=[[Peter Žulj]]}} {{Fs player|no=50|nat=THA|pos=DF|name=Singha Marasa}} {{Fs player|no=54|nat=THA|pos=FW|name=Nathakorn Ratthanasuwan}} {{Fs player|no=55|nat=ESP|pos=DF|name=[[Juan Ibiza]]}} {{Fs player|no=75|nat=THA|pos=DF|name=[[Shinnaphat Leeaoh]]}} {{Fs player |no=77 |nat=DEN |pos=FW |name=[[Kasper Junker]]}} {{Fs end}} ===Sedang dipinjam=== {{Fs start}} {{Fs player|no=4|nat=THA|pos=MF|name=[[Leon James (footballer)|Leon James]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Nakhon Ratchasima F.C.|Nakhon Ratchasima]]}} {{Fs player|no=18|nat=THA|pos=MF|name=[[Athit Berg]]|other=at {{flagicon|THA}} [[Port F.C.|Port]]}} {{Fs player|no=24|nat=THA|pos=DF|name=[[Elias Dolah]]|other=at {{flagicon|THA}} [[BG Pathum United F.C.|BG Pathum United]]}} {{Fs player|no=30|nat=THA|pos=DF|name=[[Maxx Creevey]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Police Tero F.C.|Police Tero]]}} {{Fs player|no=50|nat=THA|pos=DF|name=[[Kritsana Daokrajai]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Kasetsart F.C.|Kasetsart]]}} {{Fs player|no=58|nat=THA|pos=FW|name=Pattara Soimalai|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chiangmai United F.C.|Chiangmai United]]}} {{Fs player|no=75|nat=THA|pos=GK|name=Phumeworapol Wannabutr|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Customs United F.C.|Customs United]]}} {{Fs player|no=76|nat=THA|pos=MF|name=Kritapat Vichaidit|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Customs United F.C.|Customs United]]}} {{Fs player|no=78|nat=THA|pos=GK|name=Ronnachart Phuchum|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Uthai Thani F.C.|Uthai Thani]]}} {{Fs player|no=82|nat=Thailand|pos=DF|name=Thanison Paibulkijcharoen|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chiangmai United F.C.|Chiangmai United]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=88|nat=THA|pos=DF|name=[[Niran Hansson]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Nongbua Pitchaya F.C.|Nongbua Pitchaya]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=DF|name=Kittichai Yaidee|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Samut Prakan City F.C.|Samut Prakan City]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=MF|name=Thanawat Saiphet|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Customs United F.C.|Customs United]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=DF|name=Possawee Muanmart|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Customs United F.C.|Customs United]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=DF|name=Panawet Ketlakorn|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Lamphun Warrior F.C.|Lamphun Warrior]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=MF|name=Panyawat Nisangram|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chiangmai F.C.|Chiangmai]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=FW|name=Winai Aimaot|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Phitsanulok F.C.|Phitsanulok]]}} {{Fs player|no=|nat=Thailand|pos=MF|name=Thapoppon Butkaew|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Suphanburi F.C.|Suphanburi]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=FW|name=Apidet Janngam|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Uthai Thani F.C.|Uthai Thani]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=GK|name=Narongsak Naengwongsa|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Nakhon Ratchasima F.C.|Nakhon Ratchasima]]}} {{Fs player|no=|nat=THA|pos=DF|name=Phumin Bores|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Sisaket United F.C.|Sisaket United]]}} {{Fs end}} ==Pencapaian== ===Domestik=== ==== Liga ==== * '''[[Liga T1]]'''<ref>{{cite web|url=http://www.thaileaguefootball.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=539698339&Ntype=4|title=Buriram United|publisher=thaileaguefootball|access-date=11 August 2015|archive-date=21 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150521080638/http://www.thaileaguefootball.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=539698339&Ntype=4|url-status=live}}</ref> **'''Juara (10)''' : [[2011 Thai Premier League|2011]], [[2013 Thai Premier League|2013]], [[2014 Thai Premier League|2014]], [[2015 Thai Premier League|2015]], [[2017 Thai League|2017]], [[2018 Thai League|2018]], [[2021–22 Thai League 1|21–22]], [[2022–23 Thai League 1|2022–23]], [[Liga T1 2023-24|2023–24]], [[Liga T1 2024–25|2024–25]] * '''[[Piala FA Thailand]]''' **'''Juara (7)''' : [[2011 Thai FA Cup|2011]], [[2012 Thai FA Cup|2012]], [[2013 Thai FA Cup|2013]], [[2015 Thai FA Cup|2015]], [[2021–22 Thai FA Cup|2021–22]], [[2022–23 Thai FA Cup|2022–23]], [[2024–25 Thai FA Cup|2024–25]] * '''[[Piala Liga Thai]]''' **'''Juara (8)''' : 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2021–22, 2022–23, 2024–25 * '''[[Piala Juara-Juara Thai]]''' **'''Juara (1)''' : 2019 * '''[[Kejohanan Kelab ASEAN]]''' **'''Juara (1)''' : [[Kejohanan Kelab ASEAN 2024–25|2024–25]] ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == {{commons category|Buriram United F.C.}} {{Templat:Liga Thai League 1}} [[Kategori:Kelab bola sepak di Thailand]] fju2y868yovley75r2aexk4r03qcbkc 0 1168280 6810042 6809439 2026-03-27T03:45:53Z ยุทธนาสาระขันธ์ 264870 /* Sedang dipinjam */ 6810042 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club|clubname=BG Pathum United <br> {{nobold|บีจี ปทุม ยูไนเต็ด}} |image=|fullname=BG Pathum United Football Club|nickname=Si Arnab <br> (เดอะ แรบบิทส์)|short name=BG Pathum|founded={{Start date and age|1979}}, sebagai <br /> ''Bangkok Glass'' <br /> {{Start date and age|2018}}, <br /> sebagai ''BG Pathum''|ground=[[Stadium BG]]<br>[[Wilayah Pathum Thani|Pathum Thani]], Thailand|capacity=10,114|owner=[[Kilang Bir Boon Rawd|Bangkok Glass PCL]]|chairman=Pavin Bhirombhakdi |manager=[[Masatada Ishii]]|league=[[Liga T1]] |season=[[Liga T1 2024–25|2024-25]]|position=[[Liga T1]], ke-3 | pattern_la1 = _nikestripeddivision5wrb | pattern_b1 = _nikestripeddivision5wrb | pattern_ra1 = _nikestripeddivision5wrb | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _nikestripeddivision5yb | pattern_b2 = _nikestripeddivision5yb | pattern_ra2 = _nikestripeddivision5yb | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFF00 | body2 = FFFF00 | rightarm2 = FFFF00 | shorts2 = 000000 | socks2 = FFFF00 |website=http://www.bgputd.com/official/?r=Site/Index}} '''Kelab Bola Sepak BG Pathum United''' ({{Lang-th|สโมสรฟุตบอลบีจี ปทุม ยูไนเต็ด}} ยูไนเต็ด) ialah sebuah kelab [[bola sepak]] profesional Thailand yang berpangkalan di [[Pathum Thani|wilayah Pathum Thani]]. Kelab ini dinaungi oleh BG Sports Company Limited yang merupakan anak syarikat daripada Bangkok Glass Public Company Limited. Pada musim 2023-24, BG Pathum menyertai [[Liga T1]]. Nama cembung BG Pathum, "Si Arnab", terinspirasi daripada [[Zodiak Cina|zodiak cina]]. Presiden kelab yang pertama, [[Pavin Bhirombhakdi]] yang memberikan nama itu. Selama perlawanan profesionalnya, Ia telah memenangi 1 kejohanan [[Liga T1]], 1 kali [[Liga T2|Liga Thai 2]], 1 Piala FA Thailand dan 2 gelar [[Piala Juara-Juara Thai]]. BG Pathum merupakan salah satu daripada kelab paling berjaya di negara "Gajah Putih". == Pemain == ===Skuad utama=== {{updated|1 Februari 2026}} {{Fs start}} {{Fs player|no=2|nat=THA|pos=DF|name=[[Sanchai Nontasila]]}} {{Fs player|no=3|nat=CAM|pos=DF|name=[[Takaki Ose]]}} {{Fs player|no=4|nat=THA|pos=MF|name=[[Chatmongkol Thongkiri]]}} {{Fs player|no=5|nat=THA|pos=MF|name=[[Kritsada Kaman]]}} {{Fs player|no=6|nat=THA|pos=MF|name=[[Sarach Yooyen]]}} {{Fs player|no=7|nat=BRA|pos=FW|name=[[Raniel]]}} {{Fs player|no=8|nat=THA|pos=MF|name=[[Ekanit Panya]]}} {{Fs player|no=9|nat=THA|pos=FW|name=[[Surachat Sareepim]]}} {{Fs player|no=11|nat=THA|pos=FW|name=[[Patrik Gustavsson]]}} {{Fs player|no=14|nat=JPN|pos=FW|name=[[Tomoyuki Doi]]}} {{Fs player|no=15|nat=MNE|pos=DF|name=[[Miloš Drinčić]]}} {{Fs player|no=16 |nat=GEO|pos=DF|name=[[Nika Sandokhadze]]}} {{Fs player|no=17|pos=MF|nat=JPN|name=[[Gakuto Notsuda]]}} {{Fs player|no=18|nat=THA|pos=MF|name=[[Chanathip Songkrasin]]|other=[[Kapten (bola sepak)|Kapten]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=22|nat=THA|pos=DF|name=[[Nathan James (footballer)|Nathan James]]}} {{Fs player|no=27|nat=THA|pos=MF|name=[[Pongrawit Jantawong]]}} {{Fs player|no=28|nat=THA|pos=GK|name=[[Saranon Anuin]]}} {{Fs player|no=29|nat=THA|pos=DF|name=Warinthon Jamnongwat}} {{Fs player|no=31|nat=JPN|pos=MF|name=[[Yoshiaki Takagi]]}} {{Fs player|no=33|nat=LAO|pos=DF|name=Phoutthavong Sangvilay|other=pinjaman dari [[Ezra F.C.|Ezra]]}} {{Fs player|no=47|nat=THA|pos=DF|name=Nuttawut Wongsawang}} {{Fs player|no=49|nat=THA|pos=DF|name=Khatawut Poladao}} {{Fs player|no=50|nat=THA|pos=MF|name=Thiraphat Puethong}} {{Fs player|no=77|nat=THA|pos=FW|name=Siwakorn Ponsan}} {{Fs player|no=81|nat=THA|pos=DF|name=[[Waris Choolthong]]}} {{Fs player|no=89|nat=THA|pos=DF|name=[[Chanapach Buaphan]]}} {{Fs player|no=93|nat=THA|pos=GK|name=[[Pisan Dorkmaikaew]]}} {{Fs player|no=95|nat=BRA|pos=FW|name=[[:de:Matheus Fornazari|Matheus Fornazari]]}} {{Fs player|no=99|nat=SGP|pos=FW|name=[[Ikhsan Fandi]]}} {{Fs end}} ===Sedang dipinjam=== {{Fs start}} {{Fs player|no=13|nat=THA|pos=MF|name=[[Jaroensak Wonggorn]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Ratchaburi F.C.|Ratchaburi]]}} {{Fs player|no=23|nat=THA|pos=DF|name=[[Marco Ballini]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chiangrai United F.C.|Chiangrai United]]}} {{Fs player|no=26|nat=THA|pos=DF|name=Thanet Suknate|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Ayutthaya United F.C.|Ayutthaya United]]}} {{Fs player|no=34|nat=Thailand|pos=MF|name=Wachirawut Saenchek|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Police Tero F.C.|Police Tero]]}} {{Fs player|no=39|nat=THA|pos=MF|name=[[Chaowat Veerachat]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[PT Prachuap F.C.|PT Prachuap]]}} {{Fs player|no=45|nat=THA|pos=MF|name=[[Nattawut Suksum]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chanthaburi F.C.|Chanthaburi]]}} {{Fs player|no=48|nat=THA|pos=MF|name=[[Kanokpon Buspakom]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chanthaburi F.C.|Chanthaburi]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=50|nat=THA|pos=MF|name=Thiraphat Puethong|other=at {{flagicon|Japan}} [[Hokkaido Consadole Sapporo|Hokkaido Consadole Sapporo]]}} {{Fs player|no=52|nat=Thailand|pos=FW|name=[[Thitipat Ekarunpong]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Nakhon Pathom United F.C.|Nakhon Pathom United]]}} {{Fs Player|no=54|nat=THA|pos=MF|name=Thanakrit Laorkai|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Bangkok F.C.|Bangkok]]}} {{Fs player|no=59|nat=Thailand|pos=MF|name=Nanthiphat Chaiman|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chiangrai United F.C.|Chiangrai United]]}} {{Fs player|no=67|nat=THA|pos=MF|name=Thanadol Kaosaart|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chanthaburi F.C.|Chanthaburi]]}} {{Fs player|no=91|nat=SGP|pos=FW|name=[[Ilhan Fandi]]|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Buriram United F.C.|Buriram United]]}} {{Fs player|no=92|nat=THA|pos=DF|name=Thawatchai Inprakhon|other=at {{flagicon|Thailand}} [[Chiangrai United F.C.|Chiangrai United]]}} {{Fs end}} ===Bekas pemain=== ''Bagi penghuraian bekas pemain kelab ini, boleh sila [[:Kategori:Pemain Bangkok Glass F.C.]].'' <!-- Do not list players here; any notable players should instead be detailed in the main List of "Bangkok Glass F.C. players" article --> ==Pencapaian== ===Domestik=== ==== Liga ==== * '''[[Liga T1]]''' **'''Juara (1)''' : 2020–21 * '''[[Liga T2]]''' **'''Juara (1)''' : 2019 * '''[[Piala FA Thailand]]''' **'''Juara (1)''' : 2014 * '''[[Piala Liga Thai]]''' **'''Juara (1)''' : 2023–24 * '''[[Piala Juara-Juara Thai]]''' **'''Juara (2)''' : 2021, 2022 ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == {{commons category|Bangkok Glass F.C.}} {{Templat:Liga Thai League 1}} [[Kategori:Kelab bola sepak di Thailand]] pseuxxhirjbqomge18zlfd26zb0q7bd 2 1168715 6809790 6807799 2026-03-26T13:36:09Z Hakimi97 122748 6809790 css text/css @import url(https://db.onlinewebfonts.com/c/2e7a77a658a8d376a53e6323ead98f92?family=Noto+Sans+Arabic); og6cifizehp4zpcxg0nmt3qu5onhwav 6809793 6809790 2026-03-26T13:36:48Z Hakimi97 122748 Mengosongkan laman 6809793 css text/css phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1169572 6810178 6230214 2026-03-27T08:39:28Z ~2026-18984-54 393164 6810178 wikitext text/x-wiki {{Hindu Dewa Infobox|Image=Brihaspati.jpg|Nama=Respati|Alias=Guru; Brahmanaspati; Ganapati; Dewaguru|Devanagari=बृहस्पति|Ejaan_Sanskerta=Vṛhaspati|Gelar_sebagai=Dewa pengajaran dan pendidikan, guru para dewa|Planet=[[Musytari]]|Pasangan=[[Tara (Hindu)|Tara]]|Golongan=[[Nawagraha]]|Mantra=Om Rim Guru e Namah|Wahana=[[Gajah]] atau kereta lapan [[kuda]]}}'''Respati''' ({{lang-sa|बृहस्पति|'''Bṛhaspati'''}} "[[Patih|Tuan]] Pembesar", {{lang-jv|ꦉꦱ꧀ꦥꦠꦶ|Rêspati}}<ref>{{Cite dictionary|year=1901|title=ꦉꦱ꧀ꦥꦠꦶ rêspati|dictionary=Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek|volume=09: Ra|first1=Gericke|last1=en Roorda|location=E. J. Brill|publisher=Leiden, Belanda|url=https://www.sastra.org/bahasa-dan-budaya/kamus-dan-leksikon/3094-javaansch-nederlandsch-handwoordenboek-gericke-en-roorda-1901-918-bagian-09-ra|page=342|quote=2. KW. zva. kêmis, Wk. (dies Jovis, Skr. bṛhaspati, de planeet Jupiter).|via=Sastra Jawa kelolaan Yayasan Sastra Lestari|date=}}</ref>, {{Lang-th|พฤหัสบดี}} ''Prʉ́hàtsàbɔɔdii'') adalah salah satu [[Dewa (Hindu)|dewa]] dipercayai dalam [[agama Hindu]] sebagai penghulu dan guru segala dewa-dewi. Dewa ini dikaitkan dengan bintang siarah [[Musytari]].<ref name="lochtefeld1272">{{cite book|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|author=James G. Lochtefeld|publisher=The Rosen Publishing Group|year=2002|isbn=978-0-8239-3179-8|page=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/n380 127]|url-access=registration}}</ref><ref name="Dalal2010p86">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&pg=PA86|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|author=Roshen Dalal|publisher=Penguin Books India|year=2010|isbn=978-0-14-341421-6|page=86}}</ref><ref name="Burgess1989vii">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W0Uo_-_iizwC|title=Sûrya-Siddhânta: A Text-book of Hindu Astronomy|author=Ebenezer Burgess|publisher=Motilal Banarsidass (Reprint), Original: Yale University Press, American Oriental Society|year=1989|isbn=978-81-208-0612-2|editor=P Ganguly, P Sengupta|pages=vii–xi}}</ref> == Lihat juga == * [[Jupiter]], dewa penghulu setaraf dalam [[mitologi Rom]] * [[Zeus]], dewa penghulu setaraf dalam [[mitologi Yunani]] == Rujukan == <references /> {{tunas-Hindu}} 7j6kmjiowa5rs204ffwzgqa6g75rbkv 6810179 6810178 2026-03-27T08:40:22Z ~2026-18984-54 393164 6810179 wikitext text/x-wiki {{Hindu Dewa Infobox|Image=Brihaspati.jpg|Nama=Respati|Alias=Guru; Brahmanaspati; Ganapati; Dewaguru|Devanagari=बृहस्पति|Ejaan_Sanskerta=Vṛhaspati|Gelar_sebagai=Dewa pengajaran dan pendidikan, guru para dewa|Planet=[[Musytari]]|Pasangan=[[Tara (Hindu)|Tara]]|Golongan=[[Nawagraha]]|Mantra=Om Rim Guru e Namah|Wahana=[[Gajah]] atau kereta lapan [[kuda]]}}'''Respati''' ({{lang-sa|[[wiktionary:बृहस्पति|बृहस्पति]]|'''Bṛhaspati'''}} "[[Patih|Tuan]] Pembesar", {{lang-jv|ꦉꦱ꧀ꦥꦠꦶ|Rêspati}}<ref>{{Cite dictionary|year=1901|title=ꦉꦱ꧀ꦥꦠꦶ rêspati|dictionary=Javaansch-Nederlandsch Handwoordenboek|volume=09: Ra|first1=Gericke|last1=en Roorda|location=E. J. Brill|publisher=Leiden, Belanda|url=https://www.sastra.org/bahasa-dan-budaya/kamus-dan-leksikon/3094-javaansch-nederlandsch-handwoordenboek-gericke-en-roorda-1901-918-bagian-09-ra|page=342|quote=2. KW. zva. kêmis, Wk. (dies Jovis, Skr. bṛhaspati, de planeet Jupiter).|via=Sastra Jawa kelolaan Yayasan Sastra Lestari|date=}}</ref>, {{Lang-th|พฤหัสบดี}} ''Prʉ́hàtsàbɔɔdii'') adalah salah satu [[Dewa (Hindu)|dewa]] dipercayai dalam [[agama Hindu]] sebagai penghulu dan guru segala dewa-dewi. Dewa ini dikaitkan dengan bintang siarah [[Musytari]].<ref name="lochtefeld1272">{{cite book|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch|title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M|author=James G. Lochtefeld|publisher=The Rosen Publishing Group|year=2002|isbn=978-0-8239-3179-8|page=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/n380 127]|url-access=registration}}</ref><ref name="Dalal2010p86">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC&pg=PA86|title=Hinduism: An Alphabetical Guide|author=Roshen Dalal|publisher=Penguin Books India|year=2010|isbn=978-0-14-341421-6|page=86}}</ref><ref name="Burgess1989vii">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W0Uo_-_iizwC|title=Sûrya-Siddhânta: A Text-book of Hindu Astronomy|author=Ebenezer Burgess|publisher=Motilal Banarsidass (Reprint), Original: Yale University Press, American Oriental Society|year=1989|isbn=978-81-208-0612-2|editor=P Ganguly, P Sengupta|pages=vii–xi}}</ref> == Lihat juga == * [[Jupiter]], dewa penghulu setaraf dalam [[mitologi Rom]] * [[Zeus]], dewa penghulu setaraf dalam [[mitologi Yunani]] == Rujukan == <references /> {{tunas-Hindu}} q1gnua30eq16atem3ha9di3g5nhq7m3 0 1180322 6809951 6806332 2026-03-27T01:47:32Z Stephan1000000 231656 139 6809951 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = [[Fail:9-1-1_Logo.png|thumb]] | genre = [[Drama prosedur]] | creator = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy (penerbit)|Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]] * [[Tim Minear]] }} | starring = {{Plainlist| * [[Angela Bassett]] * [[Peter Krause]] * [[Oliver Stark]] * [[Aisha Hinds]] * [[Kenneth Choi]] * [[Rockmond Dunbar]] * [[Connie Britton]] * [[Jennifer Love Hewitt]] * [[Ryan Guzman]] * Corinne Massiah * Marcanthonee Jon Reis * Gavin McHugh * [[John Harlan Kim]] }} | composer = {{Plainlist| * [[Mac Quayle]] * Todd Haberman }} | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | num_seasons = 9<!-- Update only after a new season begins --> | num_episodes = 139<!-- Update only after a new episode debuts --> | list_episodes = List of 9-1-1 episodes | executive_producer = {{Plainlist| * Ryan Murphy * Brad Falchuk * Tim Minear * Juan Carlos Coto * Kristen Reidel * Lyndsey Beaulieu * [[Alexis Martin Woodall]] * [[John J. Gray]] * [[Bradley Buecker]] * [[Peter Krause]] * [[Angela Bassett]] }} | location = [[Los Angeles|Los Angeles, California]] | writer = | producer = {{Plainlist| * [[Lou Eyrich]] * [[Eryn Krueger Mekash]] * Adam Penn * Erica L. Anderson * Matthew Hodgson * Robert M. Williams Jr. * Jeff Dickerson }} | editor = [[Tom Costantino]] | cinematography = {{Plainlist| * Joaquin Sedillo * Gavin Kelly * Duane Mieliwocki }} | camera = [[Persediaan berbilang kamera|Berbilang kamera]] | runtime = 42–45 minit | company = {{Plainlist| * Reamworks * {{nowrap|Brad Falchuk Teley-Vision}} * {{nowrap|[[Ryan Murphy (penerbit)|Ryan Murphy Television]]}} * [[20th Television]] }} | network = [[Fox Broadcasting Company|Fox]] | first_aired = {{Start date|2018|1|3}} | last_aired = {{End date|2023|5|15}} | network2 = [[American Broadcasting Company|ABC]] | first_aired2 = {{Start date|2024|3|14}} | last_aired2 = kini | related = ''[[9-1-1: Lone Star]]'' }} '''''9-1-1''''' ialah siri televisyen drama prosedur Amerika yang dicipta oleh [[Ryan Murphy (penerbit)|Ryan Murphy]], [[Brad Falchuk]], dan [[Tim Minear]]. Siri ini telah disiarkan di [[Fox Broadcasting Company|Fox]] dan kini disiarkan di [[American Broadcasting Company|ABC]].<ref>{{Cite news |date=October 27, 2017 |title=Your First Look at Ryan Murphy's 9-1-1 Is Here |work=E! Online |url=https://www.eonline.com/news/890026/your-first-look-at-ryan-murphy-s-9-1-1-is-here |url-status=live |access-date=December 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925180819/https://www.eonline.com/news/890026/your-first-look-at-ryan-murphy-s-9-1-1-is-here |archive-date=September 25, 2018}}</ref> Siri ini mengikuti kehidupan responden pertama Los Angeles: pegawai polis, paramedik, bomba dan penghantar. Di [[Malaysia]] siri ini ditayangankan di [[TV2]]. Siri ini kini dibintangi oleh [[Angela Bassett]], [[Peter Krause]], [[Oliver Stark]], [[Jennifer Love Hewitt]], [[Ryan Guzman]], [[Aisha Hinds]], [[Kenneth Choi]] dan Gavin McHugh. Siri ini ditayangkan pada 3 Januari 2018.<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Greg |date=November 15, 2017 |title='The X-Files' & New Drama '9-1-1' Get Premiere Dates On Fox |url=https://deadline.com/2017/11/x-files-9-1-1-fox-premiere-dates-12022#09051/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202221216/https://deadline.com/2017/11/x-files-9-1-1-fox-premiere-dates-1202209051/#09051/ |archive-date=February 2, 2023 |access-date=November 16, 2017 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="deadline1">{{Cite web |last=Andreeva |first=Nellie |date=May 15, 2017 |title=Fox Fall 2017 Schedule: 'Empire' Shifts to 8 PM, 'Gotham' Moves to Thursday, 'Lethal Weapon' to Tuesday |url=https://deadline.com/2017/05/fox-schedule-primetime-fall-2017-2018-the-gifted-empire-the-exorcist-1202093477/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818222753/https://deadline.com/2017/05/fox-schedule-primetime-fall-2017-2018-the-gifted-empire-the-exorcist-1202093477/ |archive-date=August 18, 2019 |access-date=April 17, 2020 |website=Deadline Hollywood}}</ref> ''9-1-1'' ialah produksi bersama antara Reamworks, Brad Falchuk Teley-Vision dan Ryan Murphy Television yang bekerjasama dengan 20th Television. Pada Mei 2023, siri ini telah dibatalkan oleh Fox dan telah diperbaharui untuk musim ketujuh di ABC. Musim ketujuh ditayangkan pada 14 Mac 2024. Pada April 2024, ABC memperbaharui siri ini untuk musim kelapan. == Pelakon == * [[Angela Bassett]] sebagai Athena Grant-Nash (née Carter), sarjan peronda LAPD, isteri Bobby * [[Peter Krause]] sebagai Robert "Bobby" Nash, kapten Stesen 118 LAFD, suami Athena * [[Oliver Stark]] sebagai Evan "Buck" Buckley, bomba, abang Maddie * [[Aisha Hinds]] sebagai Henrietta "Hen" Wilson, bomba dan paramedik * [[Kenneth Choi]] sebagai Howard "Howie"/"Chimney" Han, bomba dan paramedik * [[Rockmond Dunbar]] sebagai Michael Grant, bekas suami Athena (musim 1–5) * [[Connie Britton]] sebagai Abigail "Abby" Clark, pengendali 911 (musim 1; tetamu khas musim 3)<ref>{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 28, 2020 |title=Connie Britton Returning To '9-1-1' For Two-Part Season 3 Finale – Watch The Promo |url=https://deadline.com/2020/04/connie-britton-returning-to-9-1-1-for-two-part-season-3-finale-1202919303/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202221216/https://deadline.com/2020/04/connie-britton-returning-to-9-1-1-for-two-part-season-3-finale-1202919303/ |archive-date=February 2, 2023 |access-date=November 15, 2021 |website=Deadline}}</ref> * [[Jennifer Love Hewitt]] sebagai Maddie Buckley (dahulunya Kendall), kakak Buck, dan seorang jururawat terlatih. Dia datang ke Los Angeles dan menjadi pengendali 911 (musim 2–sekarang)<ref>{{Cite web |title=Meet the Cast: Jennifer Love Hewitt as Maddie Kendall |url=https://www.fox.com/9-1-1/credits/5b739cbd5d20f8001bca212a/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180830174144/https://www.fox.com/9-1-1/credits/5b739cbd5d20f8001bca212a/ |archive-date=August 30, 2018 |access-date=August 30, 2018 |publisher=[[Fox (channel)|FOX]]}}</ref><ref name="JLHSeason2">{{Cite magazine |last=Abrams |first=Natalie |date=May 14, 2018 |title=9-1-1 adds Jennifer Love Hewitt for season 2 |url=https://ew.com/tv/2018/05/14/9-1-1-jennifer-love-hewitt-season-2/ |url-status=live |magazine=[[Entertainment Weekly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202221218/https://ew.com/tv/2018/05/14/9-1-1-jennifer-love-hewitt-season-2/ |archive-date=February 2, 2023 |access-date=May 14, 2018}}</ref> * [[Ryan Guzman]] sebagai Edmundo "Eddie" Díaz, bomba dan paramedik (musim 2 – sekarang)<ref name="RGSeason2">{{Cite web |last=Pederson |first=Erik |date=May 23, 2018 |title='9-1-1': Ryan Guzman Joins Fox Drama as Firefighter |url=https://deadline.com/2018/05/9-1-1-ryan-guzman-joins-fox-drama-as-firefighter-1202397081/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202221217/https://deadline.com/2018/05/9-1-1-ryan-guzman-joins-fox-drama-as-firefighter-1202397081/ |archive-date=February 2, 2023 |access-date=May 23, 2018 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Meet the Cast: Ryan Guzman as Eddie Díaz (season 2–present) |url=https://www.fox.com/9-1-1/credits/5b739e3e5d20f8001bca2132/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817225608/https://www.fox.com/9-1-1/credits/5b739e3e5d20f8001bca2132/ |archive-date=August 17, 2018 |access-date=August 17, 2018 |publisher=[[Fox (channel)|FOX]]}}</ref> * Corinne Massiah sebagai May Grant, Athena dan anak perempuan Michael, anak tiri Bobby (musim 2–6; musim 1 berulang)<ref name="GrantKidsSeason2">{{Cite web |last=Pederson |first=Erik |date=June 4, 2018 |title='9-1-1': Corinne Massiah & Marcanthonee Reis Upped To Series Regulars for Season 2 of Fox Drama |url=https://deadline.com/2018/06/9-1-1-season-2-corinne-massiah-marcanthonee-reis-angela-bassett-ryan-murphy-fox-1202403220/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309031802/https://deadline.com/2018/06/9-1-1-season-2-corinne-massiah-marcanthonee-reis-angela-bassett-ryan-murphy-fox-1202403220/ |archive-date=March 9, 2021 |access-date=June 4, 2018 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Marcanthonee Jon Reis (musim 2–6; musim 1 berulang) dan Elijah M. Cooper (musim tetamu 7) sebagai Harry Grant, Athena dan anak Michael, anak tiri Bobby, abang May * Gavin McHugh sebagai Christopher Díaz, anak lelaki Eddie (musim 3–kini; musim 2 berulang)<ref>{{Cite web |title=(#NIN-303) 'The Searchers' |url=http://www.thefutoncritic.com/listings/20190919fox02/ |access-date=September 19, 2019 |publisher=[[The Futon Critic]]}}</ref> * [[John Harlan Kim]] sebagai Albert Han, abang tiri Chimney (musim 4; musim tetamu 3 dan 6; musim 5 berulang) == Rujukan == {{reflist}} == Patuan luar == {{Wikiquote}} * {{Official website}} * {{IMDb title}} [[Kategori:Rancangan televisyen Fox Broadcasting Company]] [[Kategori:Rancangan televisyen American Broadcasting Company]] [[Kategori:Siri televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:English Series On 2]] 5ssyy6sti68logys1autpca020b8c2n 0 1180354 6810030 6799247 2026-03-27T03:27:49Z Foryou42686 357700 6810030 wikitext text/x-wiki {{short description|Ahli politik Malaysia}} {{nama Cina|Pang (彭)}} {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat|Yang Berhormat Puan]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|ADUN (Selangor)}} | name = Pang Sock Tao | native_name = {{nobold|彭小桃}} | native_name_lang = zh-my | image = | caption = | office = Penolong Setiausaha Publisiti Negeri bagi<br>[[Parti Tindakan Demokratik]] Selangor | term_start = 12 Disember 2024 | term_end = | predecessor = Teh Hoong Keat | successor = | 1blankname = Setiausaha Publisiti | 1namedata = [[Wong Siew Ki]] | 2blankname = Setiausaha Agung | 2namedata = [[Anthony Loke Siew Fook]] | 3blankname = Pengerusi Negeri | 3namedata = [[Ng Sze Han]] | office1 = Penolong Setiausaha Publisiti Belia <br> Parti Tindakan Demokratik | term_start1 = 17 November 2024 | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | alongside1 = Nursyaheera Abdul Ghafar | 1blankname1 = Setiausaha Publisiti | 1namedata1 = [[Ho Chi Yang]] | 2blankname1 = Setiausaha Agung | 2namedata1 = Anthony Loke Siew Fook | 3blankname1 = Ketua Pemuda | 3namedata1 = [[Woo Kah Leong]] | constituency_AM2 = [[Kuala Kubu Baharu (kawasan negeri)|Kuala Kubu Baharu]] | assembly2 = Negeri Selangor | term_start2 = 11 Mei 2024 | term_end2 = | predecessor2 = [[Lee Kee Hiong]] <br> ([[Pakatan Harapan|PH]]–[[Parti Tindakan Demokratik|DAP]]) | successor2 = | majority2 = 3,869 ([[Pilihan raya kecil Kuala Kubu Baharu 2024|2024]]) | birth_name = Pang Sock Tao | birth_date = {{birth date and age|1993|4|26|df=yes}} | birth_place = {{flagicon|Selangor}}{{flagicon|MAS}} [[Ampang Jaya|Ampang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | residence = {{flagicon|Selangor}}{{flagicon|MAS}} [[Kuala Kubu Baharu]], Selangor, Malaysia<ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/05/12/kkb-by-election-pang-sock-tao-looking-to-move-in-to-constituency-following-win|title=KKB by-election: Pang Sock Tao looking to move in to constituency following win|website=The Star|date=12 Mei 2024|accessdate=15 Mei 2024}}</ref> | death_date = | death_place = | parents = | relatives = Pang Sock Fong (kakak) <br> Pang Sock Ying (kakak kembar) | spouse = {{marriage|Yap Bing Yew|30 April 2022}} | children = | citizenship = | nationality = | party = [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) <br> {{small|(sejak 2017)}} | otherparty = [[Pakatan Harapan]] (PH) <br> {{small|(sejak 2017)}} | education = Sekolah Jenis Kebangsaan Cina On Pong <br> Sekolah Menengah Chung Hua | alma_mater = [[Universiti Tenaga Nasional]] ([[Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan|BEng]]) | occupation = [[Ahli politik]] | profession = }} {{Infobox person | module = {{Infobox Chinese|child=yes|hide=yes | t = 彭小桃 | s = 彭小桃 | poj = | tl = | j = | phfs = | p = Péng Xiǎotáo}} |}} '''Pang Sock Tao''' ({{zh|s=彭小桃|t=彭小桃|p=Péng Xiǎotáo}}; lahir 26 April 1993) merupakan seorang ahli politik Malaysia yang berkhidmat sebagai Ahli [[Dewan Undangan Negeri Selangor]] (ADUN) bagi [[Kuala Kubu Baharu (kawasan negeri)|Kuala Kubu Baharu]] sejak Mei 2024. Beliau merupakan ahli [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP), sebuah parti komponen dalam gabungan [[Pakatan Harapan]] (PH). Beliau telah dilantik sebagai Penolong Setiausaha Publisiti Negeri DAP Selangor sejak Disember 2024 dan Penolong Setiausaha Publisiti Pemuda DAP sejak November 2024. Beliau juga merupakan Setiausaha Akhbar kepada [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]], [[Nga Kor Ming]], dan pernah berkhidmat sebagai Pegawai Hal Ehwal Khas kepada beliau serta kepada bekas [[Menteri Tenaga, Sains, Teknologi, Alam Sekitar dan Perubahan Iklim Malaysia|Menteri Tenaga, Sains, Teknologi, Alam Sekitar dan Perubahan Iklim]], [[Yeo Bee Yin]].<ref>{{cite web|url=https://www.orientaldaily.com.my/news/nation/2024/04/24/647050|title=【新古毛补选】火箭派出美女刺客　倪可敏秘书彭小桃上阵|website=Oriental Daily News|date=24 April 2024|accessdate=24 April 2024|language=zh}}</ref> == Kehidupan awal dan pendidikan == Pang dilahirkan di [[Ampang Jaya|Ampang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] pada 26 April 1993. Beliau menerima pendidikan rendah di Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) On Pong, [[Ampang, Selangor|Ampang]], [[Hulu Langat]], [[Selangor]] dan pendidikan menengah di Sekolah Menengah Chung Hua, [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]]. Beliau melanjutkan pengajian tinggi di [[Universiti Tenaga Nasional]] (UNITEN) dan berjaya menamatkannya.<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/703430|title=新古毛补选：传倪可敏助理彭小桃领兵符|website=Malaysiakini|date=24 April 2024|accessdate=24 April 2024|language=zh}}</ref> == Kerjaya politik == Pang menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP) pada tahun 2017. Beliau giat berkempen untuk partinya semasa [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan Raya Umum 2018]] dengan menghadiri pelbagai siri ceramah, menjadikannya antara tetamu paling popular dalam acara-acara tersebut. Selepas [[Pakatan Harapan]] (PH) mengambil alih tampuk pemerintahan susulan PRU 2018, [[Yeo Bee Yin]] telah dilantik sebagai menteri [[Kabinet Malaysia|Kabinet]] dan Pang telah dilantik sebagai pegawai khas beliau. Setelah PH kembali mentadbir menerusi [[Pilihan raya umum Malaysia 2022|Pilihan Raya Umum 2022]], [[Nga Kor Ming]] turut dilantik sebagai menteri Kabinet dan Pang telah dilantik sebagai pegawai khas beliau serta kemudian dinaikkan pangkat sebagai setiausaha akhbar.<ref>{{cite web|url=https://www.sinchew.com.my/?p=5557273|title=独家 : 新古毛不选 彭小桃出现 倪可敏秘书上阵！|website=Sin Chew Daily|date=24 April 2024|accessdate=24 April 2024|language=zh}}</ref> Selain berkhidmat di bawah menteri-menteri, Pang juga pernah menjadi pengacara di platform media sosial akhbar rasmi partinya, Roketkini, yang telah meningkatkan popularitinya dan diberi jolokan sebagai "Dewi Ubah", merujuk kepada dirinya sebagai pengacara jelita di UbahTV, saluran media parti. Pada tahun 2022, beliau menjadi penyiar dan penerbit UbahTV dan sejak itu mengacarakan program siaran langsung Setiausaha Agung Bersiaran, yang menampilkan [[Anthony Loke Siew Fook]], Setiausaha Agung DAP. Selain itu, Pang juga merupakan seorang pendebat yang petah dan pernah memenangi Kejohanan Debat Varsiti Cina Kebangsaan ke-15 serta Kejohanan Debat Cina [[Universiti UCSI]] pertama pada tahun 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.chinapress.com.my/20240424/%E6%96%B0%E5%8F%A4%E6%AF%9B%E8%A1%A5%E9%80%89%EF%BD%9C%E5%B0%8F%E6%A1%83%E8%BE%A9%E6%89%8D%E4%BA%86%E5%BE%97-ubah%E5%A5%B3%E7%A5%9E%E6%9C%80%E7%BB%8F%E5%85%B8/|title=新古毛补选: 小桃辩才了得 “Ubah女神”最经典|website=China Press|date=24 April 2024|accessdate=24 April 2024}}</ref> == Ahli Dewan Negeri Selangor (sejak 2024) == Dalam [[Pilihan raya kecil Kuala Kubu Baharu 2024]], Pang telah membuat penampilan sulungnya dalam pilihan raya selepas dicalonkan oleh [[Pakatan Harapan]] (PH) untuk bertanding bagi kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) Kuala Kubu Baharu. Pang memenangi kerusi tersebut dan telah dipilih sebagai Ahli Dewan Negeri (ADN) Kuala Kubu Baharu selepas menewaskan [[Khairul Azhari Saut]] daripada [[Perikatan Nasional]] (PN) yang juga merupakan Pemangku Ketua Bahagian [[Hulu Selangor (kawasan persekutuan)|Hulu Selangor]] [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU), calon [[ahli politik bebas|bebas]] merangkap ahli perniagaan Eris Nyau Ke Xin serta Hafizah Zainuddin daripada [[Parti Rakyat Malaysia]] (PRM) dengan majoriti sebanyak 3,869 undi.<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/politics/2024/04/1042039/ngas-press-secretary-defend-kkb-dap|title=Nga's press secretary to defend KKB for DAP?|website=The Star|date=24 April 2024|accessdate=24 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/04/24/kkb-by-election-ngas-aide-likely-to-be-daps-candidate|title=KKB by-election: Nga’s aide likely to be DAP’s candidate|website=The Star|date=24 April 2024|accessdate=24 April 2024}}</ref> Ketika sidang [[Dewan Undangan Negeri Selangor]] berlangsung pada 4 Julai 2024, Pang telah mengangkat sumpah secara rasmi sebagai ADUN Kuala Kubu Baharu. == Kehidupan peribadi == Pang berkahwin dengan peguam dan rakan pendebatnya, Yap Bing Yew pada tahun 2022. Kakaknya, Pang Sock Fong, turut merupakan seorang ahli politik yang pernah berkhidmat sebagai Ahli [[Majlis Perbandaran Ampang Jaya]] (MPAJ) dan kini menyandang jawatan Naib Ketua Wanita [[Ampang (kawasan persekutuan)|Ampang]] bagi [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR), salah satu parti komponen dalam gabungan PH. Beliau juga mempunyai seorang kakak [[kembar]] bernama Pang Sock Ying.<ref>{{cite web|url=https://www.chinapress.com.my/20240424/%E6%96%B0%E5%8F%A4%E6%AF%9B%E5%B7%9E%E8%AE%AE%E5%B8%AD%E8%A1%A5%E9%80%89-%E5%B8%8C%E7%9B%9F%E5%80%99%E9%80%89%E4%BA%BA%EF%BC%8C%E6%98%AF%E5%A5%B9/|title=天降小桃？ 新古毛补选 希盟候选人是她？|website=China Press|date=24 April 2024|accessdate=24 April 2024|language=zh}}</ref> == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Selangor]]'''<ref>{{Cite web|url=https://pru.astroawani.com/|title=Keputusan Pilihan Raya Negeri Selangor ke-15|accessdate=5 Oktober 2023}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=3|[[Pilihan raya kecil Kuala Kubu Baharu 2024|2024]] | rowspan=3|'''N06 [[Kuala Kubu Baharu (kawasan negeri)|Kuala Kubu Baharu]]''' | rowspan=3 {{Party shading/PH}} | | rowspan=3|{{nowrap|'''Pang Sock Tao'''}} ([[Parti Tindakan Demokratik|'''DAP''']]) | rowspan=3 align=right|'''14,000''' | rowspan=3|'''57.21%''' |bgcolor="{{Party color|Perikatan Nasional}}" | |[[Khairul Azhari Saut]] ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | align=right|10,131 |41.40% | rowspan=3|24,745 | rowspan=3|3,869 | rowspan=3|61.51% |- |{{Party shading/Independent}} | |Eris Nyau Ke Xin ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) | align=right|188 | align=right|0.77% |- |bgcolor={{Party color|Parti Rakyat Malaysia}} | |Hafizah Zainuddin ([[Parti Rakyat Malaysia|PRM]]) | align=right|152 | align=right|0.62% |} == Pautan luar == * {{Instagram|xiaotao.my}} * {{Tiktok|pangsocktao}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Portal bar|Malaysia|Biografi|Politik}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Pang, Sock Tao}} {{Kehidupan|1993|}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli Dewan Negeri Selangor ke-15]] [[Kategori:Anggota wanita Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli politik wanita Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] 6u0vx9gvwfctpp4shnlrpve3rin2bx7 0 1183275 6810031 6205692 2026-03-27T03:30:29Z ~2026-18948-47 393136 6810031 wikitext text/x-wiki [[Fail:Mandalay Bay May 22 2023.jpg|thumb|Resort dan Kasino Mandalay Bay di Las Vegas seperti yang dirakam pada 22 Mei 2023.]] '''Mandalay Bay''' adalah sebuah resort dan [[kasino]] mewah 43 tingkat di hujung selatan Las Vegas Strip di Paradise, Nevada. Ia dimiliki oleh Vici Properties dan dioperasikan oleh MGM Resorts International. Ia dibangunkan oleh Circus Circus Enterprises dan disiapkan dengan kos $950 juta. Ia dibuka pada 2 Mac 1999, di bekas tapak hotel-kasino Hacienda. MGM memperoleh Mandalay Bay pada tahun 2005, dan The Blackstone Group menjadi pemilik bersama pada tahun 2020. Vici memperoleh pegangan pemilikan MGM pada tahun 2022. Mandalay Bay mempunyai tema tropika South Seas dan meliputi kawasan seluas {{convert|120|acre|abbr=on}}. Ia termasuk kasino seluas {{convert|147992|sqft|abbr=on}} dan 3,209 bilik. Menara 43 tingkat ini termasuk sebuah hotel Four Seasons, yang mempunyai bilik di tingkat 35 hingga 39. Ia diuruskan secara berasingan daripada hotel Mandalay Bay. Pada tahun 1999, Four Seasons menjadi hotel Las Vegas pertama yang memenangi AAA Five Diamond Award. Beberapa tambahan dibuka pada tahun 2003, termasuk Mandalay Bay Convention Center, dan menara hotel kedua, THEhotel at Mandalay Bay. Ia mempunyai 1,117 bilik, dan dinamakan semula sebagai Delano Las Vegas pada tahun 2014. Sebuah pusat membeli-belah, Mandalay Place, juga ditambah pada tahun 2003. Ciri-ciri lain termasuk kelab House of Blues, tarikan akuatik Shark Reef, dan pusat acara yang dikenali sebagai Michelob Ultra Arena. Resort ini juga mempunyai teater berkapasiti 1,800 tempat duduk, yang telah menjadi tuan rumah beberapa pertunjukan Broadway, termasuk ''Chicago'' (1999–2000), ''Mamma Mia!'' (2003–2009), dan ''The Lion King'' (2009–2011). Sejak 2013, teater ini telah menjadi tuan rumah ''Michael Jackson: One''. Pada tahun 2017, seorang penembak bernama Stephen Paddock melepaskan tembakan dari tingkat 32 hotel, membunuh 60 orang yang menghadiri sebuah festival muzik luar berdekatan. Ia adalah penembakan paling maut oleh seorang penembak tunggal dalam sejarah Amerika Syarikat. ==Sejarah== [[File:Las Vegas, Mandalay Bay (10637310146).jpg|thumb|Pemandangan dari hotel Mandalay Bay melihat ke utara (2003)]] Mandalay Bay dibina di bekas tapak hotel dan kasino Hacienda di hujung selatan Las Vegas Strip. Pada tahun 1995, Circus Circus Enterprises membeli Hacienda dengan harga $80 juta dan tapak bersebelahan seluas {{convert|74|acre|adj=on}}, di sebelah selatan, dengan harga $73 juta.<ref>{{cite news|title=Circus Circus buys hotel, land in Las Vegas|newspaper=Dallas Morning News|date=March 7, 1995|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0ED3D5AC94993DC7&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref> Pada bulan Jun tahun itu, rancangan untuk projek resort baharu, yang sementara dikenali sebagai Millennium, diumumkan untuk menggantikan Hacienda.<ref>{{cite news |title=Circus Circus unveils next L.V. megaresort |url=https://www.newspapers.com/newspage/153367729/ |work=Reno Gazette-Journal |date=June 23, 1995 |access-date=August 23, 2022 |via=Newspapers.com |url-access=subscription}}</ref> <ref>[https://diabetesstopshere.org/ Judi Bola]</ref> Hacienda ditutup pada 1 Disember 1996, dan dirobohkan pada [[Malam Tahun Baru]].<ref>{{cite news|title=Hacienda goes quietly into night|newspaper=Las Vegas Sun|date=December 2, 1996|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F13270E06ADF22178&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref><ref>{{cite news|title=Historic Hacienda hotel is now history|newspaper=UPI|date=January 1, 1997|url=https://www.upi.com/Archives/1997/01/01/Historic-Hacienda-hotel-is-now-history/2969852094800/|access-date=October 5, 2017}}</ref> Butiran mengenai penggantinya diumumkan pada hari yang sama; resort bertema tropika, yang kini dikenali dengan judul kerja "Project Paradise", mempunyai anggaran bajet sebanyak $800 juta hingga $1 bilion, dengan jangkaan siap pada akhir 1998. Sasaran pelanggan adalah lebih mewah berbanding dengan resort terdahulu Circus,<ref>{{cite news|title=Circus Circus creating Paradise on south Strip|newspaper=Las Vegas Review-Journal|first=Dave|last=Berns|date=January 1, 1997|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0FD38E026CABC0C3&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref><ref name=Paradise>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Paradise to be part of Vegas Strip |url=https://lasvegassun.com/news/1996/dec/31/paradise-to-be-part-of-vegas-strip/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=December 31, 1996}}</ref> bersaing dengan The Mirage dan hartanah baru seperti resort [[The Venetian Las Vegas|Venetian]] dan Paris.<ref name=Cadillac>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=The Cadillac Strategy |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Feb-28-Sun-1999/news/10679524.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 28, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010630133949/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Feb-28-Sun-1999/news/10679524.html |archive-date=June 30, 2001}}</ref> Ia dirancang sebagai sebahagian daripada projek yang lebih besar dikenali sebagai Masterplan Mile, sebuah kompleks yang akan merangkumi dua resort baharu lain oleh Circus,<ref name=Paradise/><ref>{{cite news |last=Schumacher |first=Geoff |title=Circus Circus plans new project with 13,800 new rooms |url=https://lasvegassun.com/news/1997/mar/21/circus-circus-plans-new-project-with-13800-new-roo/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 21, 1997}}</ref><ref>{{cite news |last=Edwards |first=John G. |title=Circus paves way for resort projects |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Mar-22-Sat-1997/business/5078167.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=March 22, 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970719080850/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Mar-22-Sat-1997/business/5078167.html |archive-date=July 19, 1997}}</ref> walaupun ini tidak pernah direalisasikan. Pembinaan Project Paradise bermula pada tahun 1997.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Circus Circus may seek partner for Paradise |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Oct-20-Mon-1997/business/6258334.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=October 20, 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000918182215/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Oct-20-Mon-1997/business/6258334.html |archive-date=September 18, 2000}}</ref> Masalah timbul semasa pembinaan pada pertengahan tahun 1998, disebabkan oleh pemendapan tanah yang berlebihan dan tidak sekata di bawah resort tersebut; teras bangunan tenggelam sebanyak {{convert|17|inch}}, manakala salah satu sayap hanya tenggelam sebanyak {{convert|2|inch}}.<ref name=lvs19980820>{{cite news|title=Mandalay Bay settling halted|newspaper=Las Vegas Sun|first=Gary|last=Thompson|date=August 20, 1998|url=https://lasvegassun.com/news/1998/aug/20/mandalay-bay-settling-halted/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Mandalay Bay foundation to get a boost|newspaper=Las Vegas Review-Journal|first=Dave|last=Berns|date=July 9, 1998|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0FD3907A87F10DBE&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref> Khabar angin mengenai tahap masalah ini menyebabkan harga saham Circus Circus menurun.<ref name=lvs19980820 /> Masalah itu diselesaikan dengan memasang 536 micropile (paip logam sepanjang 200 kaki yang diisi dengan grout, setiap satu ditutup dengan hydraulic jack) di bawah bangunan, dengan anggaran kos sebanyak $8 juta hingga $10 juta.<ref name=lvs19980820 /><ref>{{Cite web|last1=Richards|first1=T.D.|last2=Kartofilis|first2=D.|url=http://www.nicholsonconstruction.com/techresources/techPapers/PDF/Micropile%20Underpinning-mandalay.pdf|title=Micropile Underpinning of the Mandalay Bay Hotel & Casino|date=February 17, 2006|publisher=Nicholson Construction Company|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221173541/http://www.nicholsonconstruction.com/techresources/techPapers/PDF/Micropile%20Underpinning-mandalay.pdf|archive-date=February 21, 2014|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite news|title=Mandalay sues insurer over sinking costs|newspaper=Las Vegas Sun|first=Grace|last=Leong|date=February 25, 2000|url=https://lasvegassun.com/news/2000/feb/25/mandalay-sues-insurer-over-sinking-costs/|access-date=October 7, 2017}}</ref> Kerosakan akibat pemendapan tersebut terhad kepada retakan kecil di kemudahan parkir valet resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Mandalay structure to get lift |url=https://lasvegassun.com/news/1998/jul/07/mandalay-structure-to-get-lift/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=July 7, 1998}}</ref><ref>{{cite news |title=Soil testing essential to settling Mandalay foundation problem |url=https://lasvegassun.com/news/1998/jul/08/soil-testing-essential-to-settling-mandalay-founda/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=July 8, 1998}}</ref><ref>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Mandalay Bay to get quick support |url=https://lasvegassun.com/news/1998/jul/09/mandalay-bay-to-get-quick-support/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=July 9, 1998}}</ref> Pada Februari 1998, projek ini secara rasmi dinamakan Mandalay Bay,<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Circus Circus set to offer its vision of Paradise |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-18-Wed-1998/business/6977360.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 18, 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000915090939/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-18-Wed-1998/business/6977360.html |archive-date=September 15, 2000}}</ref> mengambil nama daripada bandar [[Mandalay]] di Myanmar.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Mandalay Bay hints at watery, far-off, unknown land |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-23-Mon-1998/business/6998166.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 23, 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990224071832/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-23-Mon-1998/business/6998166.html |archive-date=February 24, 1999}}</ref> Nama ini juga dipilih untuk menggambarkan suasana tropika eksotik dan romantik seperti dalam puisi "Mandalay" oleh [[Rudyard Kipling]].<ref>{{cite news |title=Resort's name a blend of fact, fiction |url=https://lasvegassun.com/news/1999/jan/29/resorts-name-a-blend-of-fact-fiction/ |access-date=August 29, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=January 29, 1999}}</ref><ref>{{cite book|last=Ward|first=Greg|title=The Rough Guide to Las Vegas|date=2002|publisher=Rough Guides|location=London|isbn=1-85828-890-8|page=20|edition=2nd|url=https://books.google.com/books?id=Vn1eK8Z6B-kC&q=mandalay+kipling|access-date=October 3, 2017|language=en}}</ref> Lebih daripada sedozen nama telah dipertimbangkan untuk resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Mandalay Bay on the Way |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-19-Thu-1998/business/6984441.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 19, 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990824165541/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-19-Thu-1998/business/6984441.html |archive-date=August 24, 1999}}</ref> Mandalay Bay menelan kos $950 juta untuk dibina,<ref>{{cite news |last=Edwards |first=John G. |title=Mandalay generates optimism |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-01-Mon-1999/business/10693814.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=March 1, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010630135037/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-01-Mon-1999/business/10693814.html |archive-date=June 30, 2001}}</ref> menjadikannya projek paling mahal setakat ini untuk Circus Circus.<ref name=Magic>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Mandalay Bay ready for magic |url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/02/mandalay-bay-ready-magic/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 2, 1999}}</ref> Syarikat tersebut menjangkakan untuk membelanjakan lebih daripada $10 juta pada kempen pengiklanan cetak dan televisyen dalam beberapa bulan menjelang pembukaan resort.<ref name=Puppel>{{cite news |last=Puppel |first=Doug |title=Making a Splash |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Jan-04-Mon-1999/business/10328028.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=January 4, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010116112400/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Jan-04-Mon-1999/business/10328028.html |archive-date=January 16, 2001}}</ref> Mandalay Bay dibuka pada pukul 10:00 malam pada 2 Mac 1999, selepas pembukaan tertutup untuk VIP pada awal hari yang termasuk ramai selebriti.<ref name=Beckon>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Beaches, blues Broadway beckon |url=http://lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-03-Wed-1999/news/10721671.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=March 3, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/19991003044011/http://lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-03-Wed-1999/news/10721671.html |archive-date=October 3, 1999}}</ref><ref name=Public/><ref name=Wilen>{{cite news |last=Wilen |first=John |title=Public, Wall Street impressed by Mandalay Bay |url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/03/public-wall-street-impressed-by-mandalay-bay/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 3, 1999}}</ref> Acara pembukaan besar termasuk Blues Brothers (Dan Aykroyd, James Belushi, dan [[John Goodman]]) mengetuai perarakan 200 motosikal ke pintu depan Mandalay Bay. Kemudian, mereka membuat persembahan di kelab House of Blues resort tersebut, begitu juga dengan [[Bob Dylan]].<ref name=Public>{{cite news|title=Public eyes new $1 billion resort; Wall Street watches for the numbers|newspaper=Las Vegas Sun|first=Robert|last=Macy|date=March 2, 1999|url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/02/public-eyes-new-1-billion-resort-wall-street-watch/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Bono enlivens Dylan's House of Blues show|newspaper=Las Vegas Review-Journal|first=Mike|last=Weatherford|date=March 4, 1999|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0FD391DFEA06CB61&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref><ref>{{cite news |title=Sound Check: Blues Brothers help Mandalay's House become a home |url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/05/sound-check-blues-brothers-help-mandalays-house-be/ |access-date=August 27, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 5, 1999}}</ref> Mandalay Bay menggaji 5,000 orang, dengan 30 peratus daripada mereka berasal dari hartanah Circus Circus yang lain.<ref name=Puppel/> Syarikat tersebut menukar namanya kepada Mandalay Resort Group pada tahun 1999, mencerminkan hartanah utamanya.<ref>{{cite news|title=Circus Circus holders clear name change|newspaper=Las Vegas Sun|first=Gary|last=Thompson|date=June 18, 1999|url=https://lasvegassun.com/news/1999/jun/18/circus-circus-holders-clear-name-change/|access-date=October 7, 2017}}</ref> Pada tahun 2002, Mandalay Bay memohon kelulusan daripada kerajaan A.S. dan China untuk mengimport dua ekor beruang panda untuk dipamerkan di resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Mandalay ponders the bear necessities |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/2002/Jul-16-Tue-2002/business/19194755.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=July 16, 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020804081555/http://www.lvrj.com/lvrj_home/2002/Jul-16-Tue-2002/business/19194755.html |archive-date=August 4, 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=Pandas at Mandalay Bay |url=https://knpr.org/knpr/2002-08/pandas-mandalay-bay |website=Nevada Public Radio |access-date=August 26, 2022 |date=August 13, 2002}}</ref><ref>{{cite news |title=Panda project draws protest |url=https://lasvegassun.com/news/2002/aug/12/panda-project-draws-protest/ |access-date=August 26, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=August 12, 2002}}</ref> Hartanah itu akan membina struktur berbumbung kaca untuk haiwan tersebut, bersebelahan dengan tarikan akuatik Shark Reef resort itu dan jauh dari lantai kasino. Pameran panda ini dijangka akan menjana sehingga $50 juta setahun, yang akan diberikan kepada kerajaan China untuk usaha pemuliharaan spesies tersebut. Pengkritik melihat pameran yang dicadangkan ini sebagai cara eksploitasi untuk menarik pengunjung kasino.<ref>{{cite news |last=Pianin |first=Eric |title=Casino Bets Pandas Will Be a Giant Draw |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2002/07/14/casino-bets-pandas-will-be-a-giant-draw/5282ea76-5aef-48d6-9d8b-825e1fea7fda/ |access-date=August 26, 2022 |newspaper=The Washington Post |date=July 14, 2002}}</ref> Akhirnya, resort tersebut tidak mendapat kelulusan untuk mengimport haiwan tersebut.<ref>{{cite news |last=McKee |first=David |title=New Jersey goes after Icahn; No pandas for Resorts World |url=https://www.lasvegasadvisor.com/stiffs-and-georges/new-jersey-goes-after-icahn-no-pandas-for-resorts-world/ |access-date=August 26, 2022 |work=Las Vegas Advisor |date=October 25, 2016}}</ref> Pada tahun 2003, resort ini menambah sebuah pusat konvensyen dan sebuah menara hotel kedua.<ref>{{cite news|title=Convention center opening pushed to January 2003|newspaper=Las Vegas Sun|date=October 16, 2001|url=https://lasvegassun.com/news/2001/oct/16/convention-center-opening-pushed-to-january-2003/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=First convention at new venue showcases pool, spa industry|newspaper=Las Vegas Sun|date=January 6, 2003|url=https://lasvegassun.com/news/2003/jan/06/first-convention-at-new-venue-showcases-pool-spa-i/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=New tower, THEhotel, opens at Strip resort|newspaper=Las Vegas Business Press|first=Barbara|last=Scherzer|date=December 19, 2003|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F1246107172F8D7E8&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref> Dua tahun kemudian, resort ini dibeli oleh MGM Mirage sebagai sebahagian daripada pemerolehan Mandalay Resort Group.<ref>{{cite news |last=Segall |first=Eli |title=Mandalay Bay deal comes over 2 years after Las Vegas shooting |url=https://www.reviewjournal.com/business/business-columns/real-estate-insider/mandalay-bay-deal-comes-over-2-years-after-las-vegas-shooting-1938294/ |access-date=August 26, 2022 |work=Las Vegas Review-Journal |date=January 18, 2020}}</ref> Pada tahun 2006, Mandalay Bay disiasat oleh Jabatan Kehakiman A.S. berikutan aduan bahawa resort tersebut gagal mematuhi Akta Orang Kurang Upaya Amerika 1990.<ref>{{cite news |title=Mandalay Bay undergoes ADA scrutiny |url=https://reviewjournal.newsbank.com/search?text=%22Mandalay%20Bay%20undergoes%20ADA%20scrutiny%22&content_added=&date_from=&date_to=&pub%5B0%5D=LVBPL |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Business Press |date=March 6, 2006 |url-access=subscription}}</ref> Hartanah tersebut akhirnya membelanjakan $20 juta untuk membetulkan pintu masuk 3,000 bilik hotel, kerana dianggap terlalu sempit.<ref>{{cite news |title=Mandalay Bay files lawsuit against consultant for doors being too narrow |url=https://lasvegassun.com/news/2011/nov/01/doors-mandalay-bay-too-narrow/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=November 1, 2011}}</ref><ref>{{cite news |title=Resort sues over 3,000 doors |url=https://www.upi.com/Business_News/2011/11/02/Resort-sues-over-3000-doors/23281320274058/ |access-date=August 24, 2022 |work=UPI |date=November 2, 2011}}</ref> Pengubahsuaian besar pertama resort ini bermula pada akhir 2012, dan diteruskan ke tahun berikutnya, memperbaiki pelbagai kawasan hartanah tersebut.<ref name=Facelift>{{cite news |last=Sylvester |first=Ron |title=Mandalay Bay in midst of major facelift, its first in 14 years |url=https://vegasinc.lasvegassun.com/business/real-estate/2013/jan/21/mandalay-bay-midst-major-facelift-its-first-14-yea/ |access-date=August 24, 2022 |work=VegasInc |date=January 21, 2013}}</ref> Pada tahun 2013, pelakon lagak ngeri Andy Lewis mencipta rekod baharu dalam slacklining di Mandalay Bay, berjalan sejauh 360 kaki merentasi tali longgar yang terletak 480 kaki di atas hartanah tersebut.<ref>{{cite news |last=Jones |first=Jay |title=Las Vegas: Slackliner to attempt world record at Mandalay Bay |url=https://www.latimes.com/travel/deals/la-trb-las-vegas-slackline-world-record-attempt-20131010-story.html |access-date=August 24, 2022 |work=Los Angeles Times |date=October 11, 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=World-record slackline walk 480 feet above Las Vegas Strip |url=https://www.mercurynews.com/2013/10/17/world-record-slackline-walk-480-feet-above-las-vegas-strip/ |access-date=August 24, 2022 |work=The Mercury News |agency=Associated Press |date=October 17, 2013}}</ref> Pada Januari 2020, Mandalay Bay dinamakan sebagai tempat pra-permainan dan pasca-permainan untuk Las Vegas Raiders, sebuah pasukan bola sepak yang bermain di Stadium Allegiant yang terletak betul-betul di barat resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Velotta |first=Richard N. |title=Mandalay Bay to be Las Vegas Raiders pre-game, post-game venue |url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/mandalay-bay-to-be-las-vegas-raiders-pre-game-post-game-venue-1941927/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Review-Journal |date=January 23, 2020}}</ref> Pada bulan yang sama, MGM Resorts juga mengumumkan bahawa ia akan menjual Mandalay Bay kepada usaha sama yang terdiri daripada MGM Growth Properties dan The Blackstone Group. MGM akan memiliki 50.1 peratus daripada usaha sama tersebut, manakala Blackstone akan memiliki baki selebihnya. Mandalay Bay akan disewakan kepada MGM Resorts, yang akan terus mengendalikan resort tersebut.<ref>{{cite web |last1=Sayre |first1=Katherine |last2=Gottfried |first2=Miriam |last3=Lombardo |first3=Cara |title=MGM Resorts Agrees to Sell MGM Grand, Mandalay Bay to Joint Venture Including Blackstone |url=https://www.wsj.com/articles/mgm-resorts-nears-deal-to-sell-mgm-grand-mandalay-bay-to-joint-venture-including-blackstone-11579006815 |website=The Wall Street Journal |access-date=January 14, 2020 |date=January 14, 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=MGM Resorts selling MGM Grand, Mandalay Bay for about $2.5B |url=https://vegasinc.lasvegassun.com/business/gaming/2020/jan/14/mgm-resorts-selling-mgm-grand-mandalay-bay-for-abo/ |access-date=January 14, 2020 |agency=Associated Press |date=January 14, 2020}}</ref> Perjanjian ini dimuktamadkan pada Februari 2020.<ref>{{cite news |last=Velotta |first=Richard N. |title=MGM's REIT anticipates more growth after Mandalay, MGM Grand deals |url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/mgms-reit-anticipates-more-growth-after-mandalay-mgm-grand-deals-1957694/ |access-date=March 11, 2020 |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 14, 2020}}</ref> Vici Properties membeli MGM Growth pada April 2022, dan kemudian membeli kepentingan Blackstone dalam Mandalay Bay pada Januari 2023.<ref>{{cite news |last=Segall |first=Eli |title=Casino landlord Vici closes $17B buyout of MGM Resorts spinoff |url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/casino-landlord-vici-closes-17b-buyout-of-mgm-resorts-spinoff-2570429/ |access-date=August 30, 2022 |work=Las Vegas Review-Journal |date=May 2, 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Casino landlord closes buyout of MGM Grand, Mandalay Bay|work=Las Vegas Review-Journal|author=Eli Segall|date=January 9, 2023|url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/casino-landlord-closes-buyout-of-mgm-grand-mandalay-bay-2709131/|accessdate=2023-01-11}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== {{commons category}} * {{Official website|http://www.mandalaybay.com/}} {{authority control}} [[Kategori:Mandalay Bay| ]] d1wszpjpctmdsurij6y530459h8ncua 6810170 6810031 2026-03-27T08:17:07Z Aurora 376 Suntingan oleh [[Special:Contributions/~2026-18948-47|~2026-18948-47]] ([[User talk:~2026-18948-47|perbincangan]]) dikembalikan kepada semakan terdahulu oleh [[User:XXBlackburnXx|XXBlackburnXx]] 6205692 wikitext text/x-wiki [[Fail:Mandalay Bay May 22 2023.jpg|thumb|Resort dan Kasino Mandalay Bay di Las Vegas seperti yang dirakam pada 22 Mei 2023.]] '''Mandalay Bay''' adalah sebuah resort dan [[kasino]] mewah 43 tingkat di hujung selatan Las Vegas Strip di Paradise, Nevada. Ia dimiliki oleh Vici Properties dan dioperasikan oleh MGM Resorts International. Ia dibangunkan oleh Circus Circus Enterprises dan disiapkan dengan kos $950 juta. Ia dibuka pada 2 Mac 1999, di bekas tapak hotel-kasino Hacienda. MGM memperoleh Mandalay Bay pada tahun 2005, dan The Blackstone Group menjadi pemilik bersama pada tahun 2020. Vici memperoleh pegangan pemilikan MGM pada tahun 2022. Mandalay Bay mempunyai tema tropika South Seas dan meliputi kawasan seluas {{convert|120|acre|abbr=on}}. Ia termasuk kasino seluas {{convert|147992|sqft|abbr=on}} dan 3,209 bilik. Menara 43 tingkat ini termasuk sebuah hotel Four Seasons, yang mempunyai bilik di tingkat 35 hingga 39. Ia diuruskan secara berasingan daripada hotel Mandalay Bay. Pada tahun 1999, Four Seasons menjadi hotel Las Vegas pertama yang memenangi AAA Five Diamond Award. Beberapa tambahan dibuka pada tahun 2003, termasuk Mandalay Bay Convention Center, dan menara hotel kedua, THEhotel at Mandalay Bay. Ia mempunyai 1,117 bilik, dan dinamakan semula sebagai Delano Las Vegas pada tahun 2014. Sebuah pusat membeli-belah, Mandalay Place, juga ditambah pada tahun 2003. Ciri-ciri lain termasuk kelab House of Blues, tarikan akuatik Shark Reef, dan pusat acara yang dikenali sebagai Michelob Ultra Arena. Resort ini juga mempunyai teater berkapasiti 1,800 tempat duduk, yang telah menjadi tuan rumah beberapa pertunjukan Broadway, termasuk ''Chicago'' (1999–2000), ''Mamma Mia!'' (2003–2009), dan ''The Lion King'' (2009–2011). Sejak 2013, teater ini telah menjadi tuan rumah ''Michael Jackson: One''. Pada tahun 2017, seorang penembak bernama Stephen Paddock melepaskan tembakan dari tingkat 32 hotel, membunuh 60 orang yang menghadiri sebuah festival muzik luar berdekatan. Ia adalah penembakan paling maut oleh seorang penembak tunggal dalam sejarah Amerika Syarikat. ==Sejarah== [[File:Las Vegas, Mandalay Bay (10637310146).jpg|thumb|Pemandangan dari hotel Mandalay Bay melihat ke utara (2003)]] Mandalay Bay dibina di bekas tapak hotel dan kasino Hacienda di hujung selatan Las Vegas Strip. Pada tahun 1995, Circus Circus Enterprises membeli Hacienda dengan harga $80 juta dan tapak bersebelahan seluas {{convert|74|acre|adj=on}}, di sebelah selatan, dengan harga $73 juta.<ref>{{cite news|title=Circus Circus buys hotel, land in Las Vegas|newspaper=Dallas Morning News|date=March 7, 1995|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0ED3D5AC94993DC7&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref> Pada bulan Jun tahun itu, rancangan untuk projek resort baharu, yang sementara dikenali sebagai Millennium, diumumkan untuk menggantikan Hacienda.<ref>{{cite news |title=Circus Circus unveils next L.V. megaresort |url=https://www.newspapers.com/newspage/153367729/ |work=Reno Gazette-Journal |date=June 23, 1995 |access-date=August 23, 2022 |via=Newspapers.com |url-access=subscription}}</ref> Hacienda ditutup pada 1 Disember 1996, dan dirobohkan pada [[Malam Tahun Baru]].<ref>{{cite news|title=Hacienda goes quietly into night|newspaper=Las Vegas Sun|date=December 2, 1996|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F13270E06ADF22178&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref><ref>{{cite news|title=Historic Hacienda hotel is now history|newspaper=UPI|date=January 1, 1997|url=https://www.upi.com/Archives/1997/01/01/Historic-Hacienda-hotel-is-now-history/2969852094800/|access-date=October 5, 2017}}</ref> Butiran mengenai penggantinya diumumkan pada hari yang sama; resort bertema tropika, yang kini dikenali dengan judul kerja "Project Paradise", mempunyai anggaran bajet sebanyak $800 juta hingga $1 bilion, dengan jangkaan siap pada akhir 1998. Sasaran pelanggan adalah lebih mewah berbanding dengan resort terdahulu Circus,<ref>{{cite news|title=Circus Circus creating Paradise on south Strip|newspaper=Las Vegas Review-Journal|first=Dave|last=Berns|date=January 1, 1997|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0FD38E026CABC0C3&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref><ref name=Paradise>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Paradise to be part of Vegas Strip |url=https://lasvegassun.com/news/1996/dec/31/paradise-to-be-part-of-vegas-strip/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=December 31, 1996}}</ref> bersaing dengan The Mirage dan hartanah baru seperti resort [[The Venetian Las Vegas|Venetian]] dan Paris.<ref name=Cadillac>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=The Cadillac Strategy |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Feb-28-Sun-1999/news/10679524.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 28, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010630133949/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Feb-28-Sun-1999/news/10679524.html |archive-date=June 30, 2001}}</ref> Ia dirancang sebagai sebahagian daripada projek yang lebih besar dikenali sebagai Masterplan Mile, sebuah kompleks yang akan merangkumi dua resort baharu lain oleh Circus,<ref name=Paradise/><ref>{{cite news |last=Schumacher |first=Geoff |title=Circus Circus plans new project with 13,800 new rooms |url=https://lasvegassun.com/news/1997/mar/21/circus-circus-plans-new-project-with-13800-new-roo/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 21, 1997}}</ref><ref>{{cite news |last=Edwards |first=John G. |title=Circus paves way for resort projects |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Mar-22-Sat-1997/business/5078167.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=March 22, 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970719080850/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Mar-22-Sat-1997/business/5078167.html |archive-date=July 19, 1997}}</ref> walaupun ini tidak pernah direalisasikan. Pembinaan Project Paradise bermula pada tahun 1997.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Circus Circus may seek partner for Paradise |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Oct-20-Mon-1997/business/6258334.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=October 20, 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000918182215/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1997/Oct-20-Mon-1997/business/6258334.html |archive-date=September 18, 2000}}</ref> Masalah timbul semasa pembinaan pada pertengahan tahun 1998, disebabkan oleh pemendapan tanah yang berlebihan dan tidak sekata di bawah resort tersebut; teras bangunan tenggelam sebanyak {{convert|17|inch}}, manakala salah satu sayap hanya tenggelam sebanyak {{convert|2|inch}}.<ref name=lvs19980820>{{cite news|title=Mandalay Bay settling halted|newspaper=Las Vegas Sun|first=Gary|last=Thompson|date=August 20, 1998|url=https://lasvegassun.com/news/1998/aug/20/mandalay-bay-settling-halted/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Mandalay Bay foundation to get a boost|newspaper=Las Vegas Review-Journal|first=Dave|last=Berns|date=July 9, 1998|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0FD3907A87F10DBE&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref> Khabar angin mengenai tahap masalah ini menyebabkan harga saham Circus Circus menurun.<ref name=lvs19980820 /> Masalah itu diselesaikan dengan memasang 536 micropile (paip logam sepanjang 200 kaki yang diisi dengan grout, setiap satu ditutup dengan hydraulic jack) di bawah bangunan, dengan anggaran kos sebanyak $8 juta hingga $10 juta.<ref name=lvs19980820 /><ref>{{Cite web|last1=Richards|first1=T.D.|last2=Kartofilis|first2=D.|url=http://www.nicholsonconstruction.com/techresources/techPapers/PDF/Micropile%20Underpinning-mandalay.pdf|title=Micropile Underpinning of the Mandalay Bay Hotel & Casino|date=February 17, 2006|publisher=Nicholson Construction Company|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221173541/http://www.nicholsonconstruction.com/techresources/techPapers/PDF/Micropile%20Underpinning-mandalay.pdf|archive-date=February 21, 2014|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite news|title=Mandalay sues insurer over sinking costs|newspaper=Las Vegas Sun|first=Grace|last=Leong|date=February 25, 2000|url=https://lasvegassun.com/news/2000/feb/25/mandalay-sues-insurer-over-sinking-costs/|access-date=October 7, 2017}}</ref> Kerosakan akibat pemendapan tersebut terhad kepada retakan kecil di kemudahan parkir valet resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Mandalay structure to get lift |url=https://lasvegassun.com/news/1998/jul/07/mandalay-structure-to-get-lift/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=July 7, 1998}}</ref><ref>{{cite news |title=Soil testing essential to settling Mandalay foundation problem |url=https://lasvegassun.com/news/1998/jul/08/soil-testing-essential-to-settling-mandalay-founda/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=July 8, 1998}}</ref><ref>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Mandalay Bay to get quick support |url=https://lasvegassun.com/news/1998/jul/09/mandalay-bay-to-get-quick-support/ |access-date=August 23, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=July 9, 1998}}</ref> Pada Februari 1998, projek ini secara rasmi dinamakan Mandalay Bay,<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Circus Circus set to offer its vision of Paradise |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-18-Wed-1998/business/6977360.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 18, 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000915090939/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-18-Wed-1998/business/6977360.html |archive-date=September 15, 2000}}</ref> mengambil nama daripada bandar [[Mandalay]] di Myanmar.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Mandalay Bay hints at watery, far-off, unknown land |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-23-Mon-1998/business/6998166.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 23, 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990224071832/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-23-Mon-1998/business/6998166.html |archive-date=February 24, 1999}}</ref> Nama ini juga dipilih untuk menggambarkan suasana tropika eksotik dan romantik seperti dalam puisi "Mandalay" oleh [[Rudyard Kipling]].<ref>{{cite news |title=Resort's name a blend of fact, fiction |url=https://lasvegassun.com/news/1999/jan/29/resorts-name-a-blend-of-fact-fiction/ |access-date=August 29, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=January 29, 1999}}</ref><ref>{{cite book|last=Ward|first=Greg|title=The Rough Guide to Las Vegas|date=2002|publisher=Rough Guides|location=London|isbn=1-85828-890-8|page=20|edition=2nd|url=https://books.google.com/books?id=Vn1eK8Z6B-kC&q=mandalay+kipling|access-date=October 3, 2017|language=en}}</ref> Lebih daripada sedozen nama telah dipertimbangkan untuk resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Mandalay Bay on the Way |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-19-Thu-1998/business/6984441.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 19, 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990824165541/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1998/Feb-19-Thu-1998/business/6984441.html |archive-date=August 24, 1999}}</ref> Mandalay Bay menelan kos $950 juta untuk dibina,<ref>{{cite news |last=Edwards |first=John G. |title=Mandalay generates optimism |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-01-Mon-1999/business/10693814.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=March 1, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010630135037/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-01-Mon-1999/business/10693814.html |archive-date=June 30, 2001}}</ref> menjadikannya projek paling mahal setakat ini untuk Circus Circus.<ref name=Magic>{{cite news |last=Thompson |first=Gary |title=Mandalay Bay ready for magic |url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/02/mandalay-bay-ready-magic/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 2, 1999}}</ref> Syarikat tersebut menjangkakan untuk membelanjakan lebih daripada $10 juta pada kempen pengiklanan cetak dan televisyen dalam beberapa bulan menjelang pembukaan resort.<ref name=Puppel>{{cite news |last=Puppel |first=Doug |title=Making a Splash |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Jan-04-Mon-1999/business/10328028.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=January 4, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010116112400/http://www.lvrj.com/lvrj_home/1999/Jan-04-Mon-1999/business/10328028.html |archive-date=January 16, 2001}}</ref> Mandalay Bay dibuka pada pukul 10:00 malam pada 2 Mac 1999, selepas pembukaan tertutup untuk VIP pada awal hari yang termasuk ramai selebriti.<ref name=Beckon>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Beaches, blues Broadway beckon |url=http://lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-03-Wed-1999/news/10721671.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=March 3, 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/19991003044011/http://lvrj.com/lvrj_home/1999/Mar-03-Wed-1999/news/10721671.html |archive-date=October 3, 1999}}</ref><ref name=Public/><ref name=Wilen>{{cite news |last=Wilen |first=John |title=Public, Wall Street impressed by Mandalay Bay |url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/03/public-wall-street-impressed-by-mandalay-bay/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 3, 1999}}</ref> Acara pembukaan besar termasuk Blues Brothers (Dan Aykroyd, James Belushi, dan [[John Goodman]]) mengetuai perarakan 200 motosikal ke pintu depan Mandalay Bay. Kemudian, mereka membuat persembahan di kelab House of Blues resort tersebut, begitu juga dengan [[Bob Dylan]].<ref name=Public>{{cite news|title=Public eyes new $1 billion resort; Wall Street watches for the numbers|newspaper=Las Vegas Sun|first=Robert|last=Macy|date=March 2, 1999|url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/02/public-eyes-new-1-billion-resort-wall-street-watch/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Bono enlivens Dylan's House of Blues show|newspaper=Las Vegas Review-Journal|first=Mike|last=Weatherford|date=March 4, 1999|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F0FD391DFEA06CB61&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref><ref>{{cite news |title=Sound Check: Blues Brothers help Mandalay's House become a home |url=https://lasvegassun.com/news/1999/mar/05/sound-check-blues-brothers-help-mandalays-house-be/ |access-date=August 27, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=March 5, 1999}}</ref> Mandalay Bay menggaji 5,000 orang, dengan 30 peratus daripada mereka berasal dari hartanah Circus Circus yang lain.<ref name=Puppel/> Syarikat tersebut menukar namanya kepada Mandalay Resort Group pada tahun 1999, mencerminkan hartanah utamanya.<ref>{{cite news|title=Circus Circus holders clear name change|newspaper=Las Vegas Sun|first=Gary|last=Thompson|date=June 18, 1999|url=https://lasvegassun.com/news/1999/jun/18/circus-circus-holders-clear-name-change/|access-date=October 7, 2017}}</ref> Pada tahun 2002, Mandalay Bay memohon kelulusan daripada kerajaan A.S. dan China untuk mengimport dua ekor beruang panda untuk dipamerkan di resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Berns |first=Dave |title=Mandalay ponders the bear necessities |url=http://www.lvrj.com/lvrj_home/2002/Jul-16-Tue-2002/business/19194755.html |work=Las Vegas Review-Journal |date=July 16, 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020804081555/http://www.lvrj.com/lvrj_home/2002/Jul-16-Tue-2002/business/19194755.html |archive-date=August 4, 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=Pandas at Mandalay Bay |url=https://knpr.org/knpr/2002-08/pandas-mandalay-bay |website=Nevada Public Radio |access-date=August 26, 2022 |date=August 13, 2002}}</ref><ref>{{cite news |title=Panda project draws protest |url=https://lasvegassun.com/news/2002/aug/12/panda-project-draws-protest/ |access-date=August 26, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=August 12, 2002}}</ref> Hartanah itu akan membina struktur berbumbung kaca untuk haiwan tersebut, bersebelahan dengan tarikan akuatik Shark Reef resort itu dan jauh dari lantai kasino. Pameran panda ini dijangka akan menjana sehingga $50 juta setahun, yang akan diberikan kepada kerajaan China untuk usaha pemuliharaan spesies tersebut. Pengkritik melihat pameran yang dicadangkan ini sebagai cara eksploitasi untuk menarik pengunjung kasino.<ref>{{cite news |last=Pianin |first=Eric |title=Casino Bets Pandas Will Be a Giant Draw |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2002/07/14/casino-bets-pandas-will-be-a-giant-draw/5282ea76-5aef-48d6-9d8b-825e1fea7fda/ |access-date=August 26, 2022 |newspaper=The Washington Post |date=July 14, 2002}}</ref> Akhirnya, resort tersebut tidak mendapat kelulusan untuk mengimport haiwan tersebut.<ref>{{cite news |last=McKee |first=David |title=New Jersey goes after Icahn; No pandas for Resorts World |url=https://www.lasvegasadvisor.com/stiffs-and-georges/new-jersey-goes-after-icahn-no-pandas-for-resorts-world/ |access-date=August 26, 2022 |work=Las Vegas Advisor |date=October 25, 2016}}</ref> Pada tahun 2003, resort ini menambah sebuah pusat konvensyen dan sebuah menara hotel kedua.<ref>{{cite news|title=Convention center opening pushed to January 2003|newspaper=Las Vegas Sun|date=October 16, 2001|url=https://lasvegassun.com/news/2001/oct/16/convention-center-opening-pushed-to-january-2003/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=First convention at new venue showcases pool, spa industry|newspaper=Las Vegas Sun|date=January 6, 2003|url=https://lasvegassun.com/news/2003/jan/06/first-convention-at-new-venue-showcases-pool-spa-i/|access-date=October 7, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=New tower, THEhotel, opens at Strip resort|newspaper=Las Vegas Business Press|first=Barbara|last=Scherzer|date=December 19, 2003|url=http://infoweb.newsbank.com/resources/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_dat=document_id%3Anews%252F1246107172F8D7E8&rft_id=info%3Asid%2Finfoweb.newsbank.com&rft_val_format=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Actx&svc_dat=AWNB&req_dat=1028A39C75C2B899|via=NewsBank}}</ref> Dua tahun kemudian, resort ini dibeli oleh MGM Mirage sebagai sebahagian daripada pemerolehan Mandalay Resort Group.<ref>{{cite news |last=Segall |first=Eli |title=Mandalay Bay deal comes over 2 years after Las Vegas shooting |url=https://www.reviewjournal.com/business/business-columns/real-estate-insider/mandalay-bay-deal-comes-over-2-years-after-las-vegas-shooting-1938294/ |access-date=August 26, 2022 |work=Las Vegas Review-Journal |date=January 18, 2020}}</ref> Pada tahun 2006, Mandalay Bay disiasat oleh Jabatan Kehakiman A.S. berikutan aduan bahawa resort tersebut gagal mematuhi Akta Orang Kurang Upaya Amerika 1990.<ref>{{cite news |title=Mandalay Bay undergoes ADA scrutiny |url=https://reviewjournal.newsbank.com/search?text=%22Mandalay%20Bay%20undergoes%20ADA%20scrutiny%22&content_added=&date_from=&date_to=&pub%5B0%5D=LVBPL |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Business Press |date=March 6, 2006 |url-access=subscription}}</ref> Hartanah tersebut akhirnya membelanjakan $20 juta untuk membetulkan pintu masuk 3,000 bilik hotel, kerana dianggap terlalu sempit.<ref>{{cite news |title=Mandalay Bay files lawsuit against consultant for doors being too narrow |url=https://lasvegassun.com/news/2011/nov/01/doors-mandalay-bay-too-narrow/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Sun |date=November 1, 2011}}</ref><ref>{{cite news |title=Resort sues over 3,000 doors |url=https://www.upi.com/Business_News/2011/11/02/Resort-sues-over-3000-doors/23281320274058/ |access-date=August 24, 2022 |work=UPI |date=November 2, 2011}}</ref> Pengubahsuaian besar pertama resort ini bermula pada akhir 2012, dan diteruskan ke tahun berikutnya, memperbaiki pelbagai kawasan hartanah tersebut.<ref name=Facelift>{{cite news |last=Sylvester |first=Ron |title=Mandalay Bay in midst of major facelift, its first in 14 years |url=https://vegasinc.lasvegassun.com/business/real-estate/2013/jan/21/mandalay-bay-midst-major-facelift-its-first-14-yea/ |access-date=August 24, 2022 |work=VegasInc |date=January 21, 2013}}</ref> Pada tahun 2013, pelakon lagak ngeri Andy Lewis mencipta rekod baharu dalam slacklining di Mandalay Bay, berjalan sejauh 360 kaki merentasi tali longgar yang terletak 480 kaki di atas hartanah tersebut.<ref>{{cite news |last=Jones |first=Jay |title=Las Vegas: Slackliner to attempt world record at Mandalay Bay |url=https://www.latimes.com/travel/deals/la-trb-las-vegas-slackline-world-record-attempt-20131010-story.html |access-date=August 24, 2022 |work=Los Angeles Times |date=October 11, 2013}}</ref><ref>{{cite news |title=World-record slackline walk 480 feet above Las Vegas Strip |url=https://www.mercurynews.com/2013/10/17/world-record-slackline-walk-480-feet-above-las-vegas-strip/ |access-date=August 24, 2022 |work=The Mercury News |agency=Associated Press |date=October 17, 2013}}</ref> Pada Januari 2020, Mandalay Bay dinamakan sebagai tempat pra-permainan dan pasca-permainan untuk Las Vegas Raiders, sebuah pasukan bola sepak yang bermain di Stadium Allegiant yang terletak betul-betul di barat resort tersebut.<ref>{{cite news |last=Velotta |first=Richard N. |title=Mandalay Bay to be Las Vegas Raiders pre-game, post-game venue |url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/mandalay-bay-to-be-las-vegas-raiders-pre-game-post-game-venue-1941927/ |access-date=August 24, 2022 |work=Las Vegas Review-Journal |date=January 23, 2020}}</ref> Pada bulan yang sama, MGM Resorts juga mengumumkan bahawa ia akan menjual Mandalay Bay kepada usaha sama yang terdiri daripada MGM Growth Properties dan The Blackstone Group. MGM akan memiliki 50.1 peratus daripada usaha sama tersebut, manakala Blackstone akan memiliki baki selebihnya. Mandalay Bay akan disewakan kepada MGM Resorts, yang akan terus mengendalikan resort tersebut.<ref>{{cite web |last1=Sayre |first1=Katherine |last2=Gottfried |first2=Miriam |last3=Lombardo |first3=Cara |title=MGM Resorts Agrees to Sell MGM Grand, Mandalay Bay to Joint Venture Including Blackstone |url=https://www.wsj.com/articles/mgm-resorts-nears-deal-to-sell-mgm-grand-mandalay-bay-to-joint-venture-including-blackstone-11579006815 |website=The Wall Street Journal |access-date=January 14, 2020 |date=January 14, 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=MGM Resorts selling MGM Grand, Mandalay Bay for about $2.5B |url=https://vegasinc.lasvegassun.com/business/gaming/2020/jan/14/mgm-resorts-selling-mgm-grand-mandalay-bay-for-abo/ |access-date=January 14, 2020 |agency=Associated Press |date=January 14, 2020}}</ref> Perjanjian ini dimuktamadkan pada Februari 2020.<ref>{{cite news |last=Velotta |first=Richard N. |title=MGM's REIT anticipates more growth after Mandalay, MGM Grand deals |url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/mgms-reit-anticipates-more-growth-after-mandalay-mgm-grand-deals-1957694/ |access-date=March 11, 2020 |work=Las Vegas Review-Journal |date=February 14, 2020}}</ref> Vici Properties membeli MGM Growth pada April 2022, dan kemudian membeli kepentingan Blackstone dalam Mandalay Bay pada Januari 2023.<ref>{{cite news |last=Segall |first=Eli |title=Casino landlord Vici closes $17B buyout of MGM Resorts spinoff |url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/casino-landlord-vici-closes-17b-buyout-of-mgm-resorts-spinoff-2570429/ |access-date=August 30, 2022 |work=Las Vegas Review-Journal |date=May 2, 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Casino landlord closes buyout of MGM Grand, Mandalay Bay|work=Las Vegas Review-Journal|author=Eli Segall|date=January 9, 2023|url=https://www.reviewjournal.com/business/casinos-gaming/casino-landlord-closes-buyout-of-mgm-grand-mandalay-bay-2709131/|accessdate=2023-01-11}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== {{commons category}} * {{Official website|http://www.mandalaybay.com/}} {{authority control}} [[Kategori:Mandalay Bay| ]] jafas3bxlyu36m4nwa6fesazdf2px8r 0 1184670 6809767 6207819 2026-03-26T12:57:00Z Wiki Farazi 262662 tambah 6809767 wikitext text/x-wiki {{Kotak info petempatan | settlement_type = [[Kampung]]|name=Long San|image_skyline=|image_caption=|image_flag=|image_shield=|image_map=|coordinates={{coord|3.3|114.78333|region:MY|display=inline,title}}|pushpin_map=Borneo|pushpin_label_position=right|subdivision_type=[[Countries of the world|Country]]|subdivision_name={{flag|Malaysia}}|subdivision_type1=[[States and federal territories of Malaysia|State]]|subdivision_name1={{flag|Sarawak}}|subdivision_type2=[[Sarawak#Administrative divisions|Administrative Division]]|subdivision_name2=[[Miri Division|Miri]]|elevation_m=215}}'''Long San''' ialah sebuah penempatan kaum [[Orang Kenyah|Kenyah]] di bahagian [[Marudi]], [[Sarawak]], [[Malaysia]] . Ia terletak kira-kira {{Convert|530.4|km|mi|0}} timur-utara ibu negeri [[Kuching]] . Kampung yang besar ini yang terletaknya di Sungai Baram ini adalah salah satu penempatan utama budaya Kenyah (seni, kraf, muzik dan tarian) dan telah menjadi semakin popular sebagai destinasi pelancongan: Long San Guesthouse menyediakan penginapan untuk pelawat. Akses adalah sama ada dengan bot atau 4½&nbsp;jam memandu dari [[Bandar Miri|Miri]] dengan kenderaan 4WD di sepanjang jalan balak lama. Sekiranya projek hidroelektrik Empangan Baram diteruskan, Long San akan menjadi salah satu kampung yang terjejas akibat banjir seluas 389,000 hektar hutan. <ref>{{Cite web|url=http://www.sarawakreport.org/baram/map/long-san|title=Baram Dam Blockade {{!}} Sarawak Report|website=www.sarawakreport.org|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715003359/http://www.sarawakreport.org/baram/map/long-san|archive-date=2014-07-15}}</ref> Petempatan jiran termasuk: * [[Long Akah]] {{Convert|1.9|km|mi|1}} utara * [[Long Tap]] {{Convert|6.7|km|mi|1}} timur laut * [[Long Selatong]] {{Convert|8.3|km|mi|1}} tenggara * [[Long Tebangan]] {{Convert|11.9|km|mi|1}} timur laut * [[Long Apu]] {{Convert|18.9|km|mi|1}} selatan * [[Long Julan]] {{Convert|22.3|km|mi|1}} selatan * [[Long Seniai]] {{Convert|24.9|km|mi|1}} timur laut * [[Long Anap]] {{Convert|26.2|km|mi|1}} selatan * Long Palai {{Convert|28.4|km|mi|1}} selatan * Long Daloh {{Convert|29.9|km|mi|1}} utara == Rujukan == {{Sarawak}}Long San terletak di Daerah [[Telang Usan (kawasan negeri)|Telang Usan]], Bahagian Miri. [[Kategori:Koordinat pada Wikidata]] [[Kategori:Kenyah]] [[Kategori:Kampung di Sarawak]] [[Kategori:Telang Usan]] sbk5ddht8pwes05w9ihbugxbzhpctn7 0 1184840 6810193 6800334 2026-03-27T09:55:43Z ~2026-19036-51 393175 dialek Pahang kini dikelompokkan Timur bersama Kelantan dan Terengganu 6810193 wikitext text/x-wiki {{about|ragam asli bahasa Melayu|lainnya|Bahasa Melayu}} {{Infobox Language | name = {{lang|ms|Dialek-Dialek Johor-Riau}}<br>دياليک٢ جوهر-رياو | native name = | pronunciation = {{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.hor-ri.au}}<small>(sebutan baku)</small><br>{{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.ho-ri.au}}<small>(sebutan Johor-Riau)</small> | states = {{flag|Malaysia}},{{flag|Indonesia}},{{flag|Singapura}} | region = {{flag|Johor}},{{flag|Pahang}},{{flag|Kepulauan Riau}},{{flag|Riau}},{{flag|Perak}},{{flag|Selangor}},{{flag|Melaka}} | speakers = | ethnicity = [[Orang Melayu Johor]], [[Orang Melayu Melaka]], [[Orang Melayu Selangor]], [[Orang Melayu Singapura]] dan [[Orang Melayu Riau]] | familycolor = Austronesia | fam2 = [[Rumpun bahasa Melayu-Polinesia|Melayu-Polinesia]] | fam3 = [[Rumpun bahasa Melayu-Chamik|Melayu-Chamik]] | fam4 = [[Bahasa Melayu Klasik]] | fam5 = [[Bahasa Melayu Johor-Riau]]<small>(klasik-pramoden)</small> | ancestor = [[Bahasa Melayu Kuno|Melayu Kuno]] | script = * [[Tulisan Rumi]] | minority = | agency = | dia1 = [[Bahasa Melayu Johor]] | dia2 = [[Bahasa Melayu Melaka]] | dia3 = [[Bahasa Melayu Selangor]] | dia4 = [[Bahasa Melayu Singapura]] | dia5 = [[Bahasa Melayu Riau]] | dia6 = | dia7 = | iso1 = | iso2 = | iso3 = zlm | linglist = | ietf = | map = | mapsize = | mapcaption = | glotto = | glottofoot = | notice = | contoh_teks = }} '''Dialek-dialek Johor-Riau''' ({{Jawi|دياليک٢ جوهر-رياو}}) merupakan [[Bahasa Melayu]] yang dipertuturkan selepas era [[Kesultanan Melaka]], Ia digunakan ketika peralihan Kesultanan Johor lama iaitu kawasan Johor-Pahang-Riau-Lingga. Bahasa ini dipertuturkan oleh penduduk [[Semenanjung Tanah Melayu]], [[Temasik]], [[Kepulauan Riau]], [[Kepulauan Lingga]] , [[Riau]] dan sebahagian [[Sumatera Selatan]]. Dialek adalah variasi bahasa yang dituturkan oleh sesuatu kumpulan sosial atau lapisan masyarakat. Manakala loghat adalah lenggok bahasa yang dapat difahami beberapa kumpulan sosial, contoh di Semenanjung Malaysia seperti loghat Johor-Riau atau selatan, loghat utara dan loghat pantai timur. Manakala di Borneo Malaysia seperti loghat Sarawak dan loghat Sabah. [[Image:SultanateMalacca.GIF|thumb|Peta Kesultanan Melaka]] [[Image:Partition of the Johor Empire.png|thumb|Peta Johor-Pahang-Riau-Lingga]] Bahasa Johor-Riau pada awalnya kesinambungan daripada [[Bahasa Melayu Klasik]] kemudian menjadi Bahasa Johor-Riau. Bahasa Johor-Riau merupakan bahasa piawai lama kemudian berkembang menjadi Bahasa Melayu Piawai baharu seperti [[Bahasa Melayu Piawai]] dan [[Bahasa Piawai Indonesia]]. Pada akhirnya bahasa ini menghasilkan pelbagai dialek iaitu dialek-dialek Johor-Riau seperti [[Bahasa Melayu Johor]],[[Bahasa Melayu Riau]], [[Bahasa Melayu Melaka]],[[Bahasa Melayu Selangor]] dan dialek yang berada di dalam kawasan Kesultanan Johor lama. Selepas negara Malaysia dan Indonesia wujud, [[Bahasa Johor-Riau]] dan [[Bahasa Melayu]] terus berkembang menjadi [[Bahasa Melayu Piawai]], manakala dialek [[Bahasa Melayu Riau]] berkembang menjadi Bahasa Melayu Standard Riau kemudian diubah suai menjadi [[Bahasa Indonesia]]. ==Bahasa piawai dan dialek Johor-Riau Moden== {{Main article|Bahasa Melayu Piawai}} {{Main article|Bahasa Indonesia}} Dialek Johor-Riau Moden telah pun berpisah perkembangannya dengan bahasa Melayu Pra-Moden sejak fasa perkembangan bahasa Melayu Klasik,{{sfn|Abdul Wahab|2024}} manakala bahasa Melayu Pra-Moden yang terbentuk kemudian sedikit sebanyak dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh yang dibentuk oleh pihak British dan pihak Belanda sejak Perjanjian Inggeris-Belanda pada tahun 1824.{{sfn|Adelaar|2000}} Penyelarasan bahasa Melayu Pra-Moden yang dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh British dan Belanda itu akhirnya membentuk [[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu Baku]] yang diselaraskan oleh [[Dewan Bahasa dan Pustaka]] di Malaysia dan [[Bahasa Indonesia|bahasa Indonesia baku]] yang diselaraskan oleh [[Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa]] di Indonesia. Perbezaan antara dua jenis pemiawaian bahasa ini boleh rujuk laman [[Perbezaan antara bahasa Melayu Baku dan bahasa Indonesia]]. ==Loghat, Dialek, Subdialek, Varian, Varian lokal kawasan Johor-Riau == *'''Loghat Johor-Riau''' **Dialek [[Bahasa Melayu Johor]] ***Subdialek Johor Bahru ***Subdialek Muar-Batu Pahat ***Subdialek Mersing **Dialek [[Bahasa Melayu Melaka]] **Dialek [[Bahasa Melayu Selangor]] ***Subdialek Selangor Barat ****Varian Langat ****Varian Jugra ***Subdialek Kuala Lumpur **Dialek [[Bahasa Melayu Perak]] ***Subdialek Perak Selatan ***Subdialek Perak Tengah ***Subdialek Kuala Kangsar **Dialek [[Bahasa Melayu Singapura]] ***Subdialek Johor Bahru-Singapura ***Subdialek Singapura-Batam **Dialek [[Bahasa Melayu Riau]] **Dialek [[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] **Dialek [[Bahasa Melayu Tembilahan]] {{tree list/end}} ===Pecahan Dialek Johor-Selangor=== Dialek Melayu Johor-Selangor{{refn|group=lower-alpha|Penamaan "dialek Johor-Selangor" ini adalah disebabkan oleh perkongsian subdialek Johor Bahru-Kuala Lumpur (rujuk Nota b) merentasi negeri Johor dan negeri Selangor, maka dialek Johor dan dialek Selangor digabungkan menjadi satu dialek.}} mempunyai empat pecahan dialek,{{sfn|Haji Omar|2015}} iaitu: # Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur{{refn|group=lower-alpha|Asmah Haji Omar (2015){{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} dan Chelaeh et al. (2017){{sfn|Chelaeh|Aman|Hamid|Othaman|Ruslan|Bakar|Salam|Fadzil|Sinur|2017|p= 8}} bersepakat bahawa subdialek Kuala Lumpur dan subdialek Johor Bahru mempunyai hubungan yang sangat rapat sehingga boleh dikatakan dua subdialek ini ialah satu subdialek yang sama, maka secara lalai, subdialek Kuala Lumpur adalah sama dengan subdialek Johor Bahru.}} # Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ===Dialek Riau=== {{Main article|Bahasa Melayu Riau}} Bahasa Melayu Riau memiliki tujuh dialek utama, yang terdiri dari: #[[Bahasa Melayu Riau]]{{sfn|Malik|2020}} #[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]]{{sfn|Ruswan|M.S.|Almadani|Nursyam|1986}} #[[Bahasa Melayu Pangaraian]]{{sfn|Dahlan|M. Yunus R.|Manan|Razak|1990}} #[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]]{{sfn|Dahlan|Ramli|Razak|Zainal|Bahri|1991}} #[[Bahasa Melayu Rokan]]{{sfn|Fatmawati|Yance|Maryoto| Zihamussholihin|2005}} #[[Bahasa Melayu Siak]]{{sfn|Said Zaki|2015}} #[[Bahasa Melayu Tembilahan]]{{sfn|Lenayati|2004}} ===Perbandingan dialek Johor-Riau=== {|class="wikitable" style="font-size: 85%" |+ Jadual 1: Perbandingan fonologi dialek Johor-Riau |- ! scope="col" | Senarai inventori fonologi ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "a" /a/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "pepet" /ə/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur {{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Pangaraian]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ! scope="col" |[[Bahasa Rokan Hilir]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Siak]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- ! scope="row" |/a/ pada suku kata akhir terbuka | [a] | colspan="5" | [a] | | | | | | | |- ! scope="row" | /i/ dan /u/ pada suku kata akhir tertutup | [ɪ] dan [ʊ] | colspan="5" | [e] dan [o] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ onset | colspan="2" | [r] | colspan="4" | [ɣ] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ koda (tanpa mengira kedudukan suku kata) | [r] | colspan="5" | digugurkan | | | | | | | |- ! scope="row" | /ar/ | [ar] | colspan="2" | [a] | [ɔ] | [a] | [aw] | | | | | | | |- ! scope="row" | /-ir/ dan /-ur/ | [-ir] atau [-ur] | colspan="4" | [-e] atau [-o] | ? | | | | | | | |- ! scope="row" | Rangkap vokal /-ia-/, /-ai-/, /-ua-/, atau /-au-/ | [-ia-], [-aɪ-], [-ua-], atau [-aʊ-] | colspan="3 | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | [-iʔa-], [-aʔe-], [-uʔa-], atau [-aʔo-] | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | | | | | | | |- ! scope="row" | /h/ di awal kata (contoh: hijau) dan di akhir kata (contoh: lemah) | colspan="5" | dilafazkan | digugurkan | | | | | | | |} {|class="wikitable" style="font-size: 75%" |+ Jadual 2: Perbandingan kosa kata dialek Johor-Riau ![[Bahasa Melayu]]/Piawai ![[Bahasa Melayu Johor]] ![[Bahasa Melayu Melaka]] ![[Bahasa Melayu Selangor]] ![[Bahasa Melayu Kuala Lumpur]] ![[Bahasa Melayu Perak]] ![[Bahasa Melayu Singapura]] ![[Bahasa Melayu Riau]] ![[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ![[Bahasa Melayu Pangaraian]] ![[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ![[Bahasa Rokan Hilir]] ![[Bahasa Melayu Siak]] ![[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- |Saya/Aku |''aku, saye, kite'' |''aku, kite'' |''aku, saye'' |''aku'' |''keme, aye, saye, teman, awak, kume'' | |''sahaye, saye, awak'' | | |''saye, awak'' | |''sayo, awak'' |''saye, awak'' |- |Kita/Kami | | | | | | | | | | | | | |- |Kamu |''kau/ko/awak/dia ni'' |''ko'' |''kau/ko/awak'' |''ko'' |''mike/kome/kamu'' |''ko'' |''mike'' | | |''mike'' | |''miko'' |''mike,pian'' |- |Mereka/Kamu semua | | | | | | | | | | | | | |- |Pulang/Kembali |''balik, balek'' | |''balik, balek'' |''balek'' | |''balek'' | | | |''balek'' | |''balek'' |''balek'' |- |Betul/Benar |''betol/beno'' |''benau'' |''betol/benaw'' |''betol'' | |''betol'' | | | |''betol'' | |''beno'' |''bena'' |- |Besar |''Beso/besa'' |''Besau'' |''besaw/besow'' | | | |''besar/besak'' | | |''besa'' | |''beso'' |''besa'' |- |Anak kecil/Budak |''budak kecik'' | |''budak kecik'' | | | |''budak/anak'' | | |''budak'' | |''budak'' |''anak, budak'' |- |Kecil |''kecik, Ceconet'' | |''kecik'' | | | |''kecik/kecil'' | | |''kecik'' | |''kecik'' |''kecik'' |- |Kedai |''Kedai'' | |''kedai'' | | | |''kedai'' | | |''kedai'' | |''kedai'' |''kedai'' |- |Cantik/Lawah |''lawa/lawo'' |''lawau/lawo'' |''lawa'' | | | |''lawa'' | | |''lawe'' | |''lawo'' |''lawe'' |- |Seperti |''macam'' | |''macam'' | | | |''macam'' | | |''macam'' | |''macam'' |''macam'' |- |Bagaimana |''macam mane/cemane'' | |''macam mane/cemane'' | | | |''macam mane, camane'' | | |''macam mane, cemane'' | |''macam mano, camano'' |''macam mane, cemane'' |- |Datuk |Atuk/Atuk laki | | | | | | | | | | | | |- |Nenek |Nenek/Atuk perempuan | | | | | | | | | | | | |- |(Mak saudara)/Pasangan |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwe'' | | | |''makcik, makwe'' | | |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwo'' |''uwak bini'' |- |(Bapa saudara)/Pasangan |''pakcik, pakwe, laki'' | | | | | | | | | | | | |- |Gatal |''miang'' | |''miang'' | | | |''miang'' | | |''miang'' | |''miang'' |''miang'' |- |Hendak/Ingin |''nak'' | |''nak'' | | | |''nak'' | | |''nak'' | |''nak'' |''nak, handak'' |- |Pahit |''pahit'' | |''pait'' | | | |''peda'' | | |''pede'' | |''pedo'' |''pede'' |- |Pergi |''pegi/gi'' | |''pegi/gi'' | | | |''pegi'' | | |''pegi'' | |''pegi'' |''pegi'' |- |Pasar |''Pasa/Paso'' |''Pasau'' |''Pasaw/Pasow'' | | | |''Pasa'', ''Paso'' | |''pasar, pekan'' |''pasa'' | |''paso'' |''pasa'' |- |Cagu |''Cagu'' | |Cagu | | | |''sebayan'' | | |''sebayan'' | |''sebayan'' |''sebayan'' |} ==Nota== {{notelist}} ==Petikan== {{Reflist}} ==Rujukan== {{refbegin}} * {{Cite journal|last=Adelaar|first=K. Alexander|date=2000|title=Malay: A Short History|url=https://www.jstor.org/stable/25817713|journal=Oriente Moderno|volume=19 (80)|issue=2|pages=225–242|issn=0030-5472}} * {{Cite journal|last=Abdul Wahab|first=Mohd Khaidir|date=2024-10-30|title=SEJARAH PERKEMBANGAN BAHASA MELAYU BERDASARKAN SKEMA BERCABANG BAHASA MELAYU ASMAH (1993): SATU PEMERIAN SEMULA|url=https://journal.unisza.edu.my/apj/index.php/apj/article/view/531|journal=Asian People Journal (APJ)|volume=7|issue=2|pages=33–45|doi=10.37231/apj.2024.7.2.531|issn=2600-8971}} * {{Cite book|title=Susur Galur Bahasa Melayu|last=Haji Omar|first=Asmah|date=2015|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|edition=2|location=Kuala Lumpur|pages=}} *{{Cite web|url=https://openurl.ebsco.com/contentitem/gcd:128661146?sid=ebsco:plink:scholar&id=ebsco:gcd:128661146&crl=c|title=PENEROKAAN MAKLUMAT LINGUISTIK DALAM DIALEK MELAYU JUGRA: PENELITIAN FONOLOGI STRUKTURAL. {{!}} EBSCOhost|last=Chelaeh|first=Mumad|last2=Aman|first2=Rahim|date=2017-09-01|website=openurl.ebsco.com|language=en|access-date=2025-02-26|last3=Hamid|first3=Shahidi A.|last4=Othaman|first4=Nazihah Najwa|last5=Ruslan|first5=Suhailah|last6=Bakar|first6=Nooraniza Abu|last7=Salam|first7=Rusydiah A.|last8=Fadzil|first8=Fatin Hakimah M.|last9=Sinur|first9=Miss Deela}} * {{cite web|url=http://fkip.umrah.ac.id/wp-content/uploads/2020/12/BAHASA-MELAYU-KEPULAUAN-RIAU-SEBAGAI-BAHASA-IBU.pdf|title=Bahasa Melayu Kepulauan Riau Sebagai Bahasa Ibu|website=fkip.umrah.ac.id|publisher=Universitas Maritim Raja Ali Haji|location=[[Tanjungpinang]], Indonesia|first=H. Abdul|last=Malik|year=2020|access-date=2 Februari 2024|language=id}} *{{Cite web|url=http://repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id/2495/|title=Struktur Bahasa Melayu Dialek Kuantan (1986)|last=Ruswan|last2=M.S.|first2=Suwardi|last3=Almadani|first3=Latifah|first4=S. |last4=Nursyam|date=1986|website=repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id|language=en|access-date=2018-08-26}} * {{citebook|first1=Saldat |last1=Dahlan |last2= M. Yunus R. |first3=Abdullah |last3=Manan |first4=Abdul |last4=Razak|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek Pangaraian|language=id|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/2511|year=1990|isbn=9794590665}} * {{citebook|last1=Dahlan |first1=Saidat |last2=Ramli |first2=Bustami |last3=Razak |first3= Abdul |last4=Zainal |first4= Asni |last5=Bahri |first5=Syamsul|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek pesisir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3601|language=id|year=1991|isbn=9794591041}} * {{citebook|last1=Fatmawati|first1=A.| last2=Yance| first2=Imelda|last3=Maryoto|last4=Zihamussholihin|title=Struktur Bahasa Melayu Riau Dialek Rokan Hilir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3602|year=2005|publisher=Balai Bahasa Provinsi Riau|location=Pekanbaru}} * {{cite web|date=29 September 2015|author=Said Zaki|language=id|access-date=1 June 2022|url=https://infopku.com/aneka-dialek-melayu-riau/18591/|title=Aneka Dialek Melayu Riau}} * {{cite book|url=https://lib.fib.unilak.ac.id/index.php?p=show_detail&id=4059|title=Perbandingan Fonem Bahasa Melayu Tembilahan dan Melayu Mandah di Tembilahan|website=lib.fib.unilak.ac.id|publisher=Pekanbaru : Unilak Press|date=2004|language=id|access-date=20 Februari 2023|author=Lenayati}} {{refend}} pxlxo5jj86s6z9sry3i9xt5hnbhss7q 6810195 6810193 2026-03-27T09:58:36Z ~2026-19036-51 393175 6810195 wikitext text/x-wiki {{about|ragam asli bahasa Melayu|lainnya|Bahasa Melayu}} {{Infobox Language | name = {{lang|ms|Dialek-Dialek Johor-Riau}}<br>دياليک٢ جوهر-رياو | native name = | pronunciation = {{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.hor-ri.au}}<small>(sebutan baku)</small><br>{{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.ho-ri.au}}<small>(sebutan Johor-Riau)</small> | states = {{flag|Malaysia}},{{flag|Indonesia}},{{flag|Singapura}} | region = {{flag|Johor}},{{flag|Kepulauan Riau}},{{flag|Riau}},{{flag|Perak}}(Selatan),{{flag|Selangor}},{{flag|Melaka}} | speakers = | ethnicity = [[Orang Melayu Johor]], [[Orang Melayu Melaka]], [[Orang Melayu Selangor]], [[Orang Melayu Singapura]] dan [[Orang Melayu Riau]] | familycolor = Austronesia | fam2 = [[Rumpun bahasa Melayu-Polinesia|Melayu-Polinesia]] | fam3 = [[Rumpun bahasa Melayu-Chamik|Melayu-Chamik]] | fam4 = [[Bahasa Melayu Klasik]] | fam5 = [[Bahasa Melayu Johor-Riau]]<small>(klasik-pramoden)</small> | ancestor = [[Bahasa Melayu Kuno|Melayu Kuno]] | script = * [[Tulisan Rumi]] | minority = | agency = | dia1 = [[Bahasa Melayu Johor]] | dia2 = [[Bahasa Melayu Melaka]] | dia3 = [[Bahasa Melayu Selangor]] | dia4 = [[Bahasa Melayu Singapura]] | dia5 = [[Bahasa Melayu Riau]] | dia6 = | dia7 = | iso1 = | iso2 = | iso3 = zlm | linglist = | ietf = | map = | mapsize = | mapcaption = | glotto = | glottofoot = | notice = | contoh_teks = }} '''Dialek-dialek Johor-Riau''' ({{Jawi|دياليک٢ جوهر-رياو}}) merupakan [[Bahasa Melayu]] yang dipertuturkan selepas era [[Kesultanan Melaka]], Ia digunakan ketika peralihan Kesultanan Johor lama iaitu kawasan Johor-Pahang-Riau-Lingga. Bahasa ini dipertuturkan oleh penduduk [[Semenanjung Tanah Melayu]], [[Temasik]], [[Kepulauan Riau]], [[Kepulauan Lingga]] , [[Riau]] dan sebahagian [[Sumatera Selatan]]. Dialek adalah variasi bahasa yang dituturkan oleh sesuatu kumpulan sosial atau lapisan masyarakat. Manakala loghat adalah lenggok bahasa yang dapat difahami beberapa kumpulan sosial, contoh di Semenanjung Malaysia seperti loghat Johor-Riau atau selatan, loghat utara dan loghat pantai timur. Manakala di Borneo Malaysia seperti loghat Sarawak dan loghat Sabah. [[Image:SultanateMalacca.GIF|thumb|Peta Kesultanan Melaka]] [[Image:Partition of the Johor Empire.png|thumb|Peta Johor-Pahang-Riau-Lingga]] Bahasa Johor-Riau pada awalnya kesinambungan daripada [[Bahasa Melayu Klasik]] kemudian menjadi Bahasa Johor-Riau. Bahasa Johor-Riau merupakan bahasa piawai lama kemudian berkembang menjadi Bahasa Melayu Piawai baharu seperti [[Bahasa Melayu Piawai]] dan [[Bahasa Piawai Indonesia]]. Pada akhirnya bahasa ini menghasilkan pelbagai dialek iaitu dialek-dialek Johor-Riau seperti [[Bahasa Melayu Johor]],[[Bahasa Melayu Riau]], [[Bahasa Melayu Melaka]],[[Bahasa Melayu Selangor]] dan dialek yang berada di dalam kawasan Kesultanan Johor lama. Selepas negara Malaysia dan Indonesia wujud, [[Bahasa Johor-Riau]] dan [[Bahasa Melayu]] terus berkembang menjadi [[Bahasa Melayu Piawai]], manakala dialek [[Bahasa Melayu Riau]] berkembang menjadi Bahasa Melayu Standard Riau kemudian diubah suai menjadi [[Bahasa Indonesia]]. ==Bahasa piawai dan dialek Johor-Riau Moden== {{Main article|Bahasa Melayu Piawai}} {{Main article|Bahasa Indonesia}} Dialek Johor-Riau Moden telah pun berpisah perkembangannya dengan bahasa Melayu Pra-Moden sejak fasa perkembangan bahasa Melayu Klasik,{{sfn|Abdul Wahab|2024}} manakala bahasa Melayu Pra-Moden yang terbentuk kemudian sedikit sebanyak dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh yang dibentuk oleh pihak British dan pihak Belanda sejak Perjanjian Inggeris-Belanda pada tahun 1824.{{sfn|Adelaar|2000}} Penyelarasan bahasa Melayu Pra-Moden yang dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh British dan Belanda itu akhirnya membentuk [[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu Baku]] yang diselaraskan oleh [[Dewan Bahasa dan Pustaka]] di Malaysia dan [[Bahasa Indonesia|bahasa Indonesia baku]] yang diselaraskan oleh [[Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa]] di Indonesia. Perbezaan antara dua jenis pemiawaian bahasa ini boleh rujuk laman [[Perbezaan antara bahasa Melayu Baku dan bahasa Indonesia]]. ==Loghat, Dialek, Subdialek, Varian, Varian lokal kawasan Johor-Riau == *'''Loghat Johor-Riau''' **Dialek [[Bahasa Melayu Johor]] ***Subdialek Johor Bahru ***Subdialek Muar-Batu Pahat ***Subdialek Mersing **Dialek [[Bahasa Melayu Melaka]] **Dialek [[Bahasa Melayu Selangor]] ***Subdialek Selangor Barat ****Varian Langat ****Varian Jugra ***Subdialek Kuala Lumpur **Dialek [[Bahasa Melayu Perak]] ***Subdialek Perak Selatan ***Subdialek Perak Tengah ***Subdialek Kuala Kangsar **Dialek [[Bahasa Melayu Singapura]] ***Subdialek Johor Bahru-Singapura ***Subdialek Singapura-Batam **Dialek [[Bahasa Melayu Riau]] **Dialek [[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] **Dialek [[Bahasa Melayu Tembilahan]] {{tree list/end}} ===Pecahan Dialek Johor-Selangor=== Dialek Melayu Johor-Selangor{{refn|group=lower-alpha|Penamaan "dialek Johor-Selangor" ini adalah disebabkan oleh perkongsian subdialek Johor Bahru-Kuala Lumpur (rujuk Nota b) merentasi negeri Johor dan negeri Selangor, maka dialek Johor dan dialek Selangor digabungkan menjadi satu dialek.}} mempunyai empat pecahan dialek,{{sfn|Haji Omar|2015}} iaitu: # Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur{{refn|group=lower-alpha|Asmah Haji Omar (2015){{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} dan Chelaeh et al. (2017){{sfn|Chelaeh|Aman|Hamid|Othaman|Ruslan|Bakar|Salam|Fadzil|Sinur|2017|p= 8}} bersepakat bahawa subdialek Kuala Lumpur dan subdialek Johor Bahru mempunyai hubungan yang sangat rapat sehingga boleh dikatakan dua subdialek ini ialah satu subdialek yang sama, maka secara lalai, subdialek Kuala Lumpur adalah sama dengan subdialek Johor Bahru.}} # Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ===Dialek Riau=== {{Main article|Bahasa Melayu Riau}} Bahasa Melayu Riau memiliki tujuh dialek utama, yang terdiri dari: #[[Bahasa Melayu Riau]]{{sfn|Malik|2020}} #[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]]{{sfn|Ruswan|M.S.|Almadani|Nursyam|1986}} #[[Bahasa Melayu Pangaraian]]{{sfn|Dahlan|M. Yunus R.|Manan|Razak|1990}} #[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]]{{sfn|Dahlan|Ramli|Razak|Zainal|Bahri|1991}} #[[Bahasa Melayu Rokan]]{{sfn|Fatmawati|Yance|Maryoto| Zihamussholihin|2005}} #[[Bahasa Melayu Siak]]{{sfn|Said Zaki|2015}} #[[Bahasa Melayu Tembilahan]]{{sfn|Lenayati|2004}} ===Perbandingan dialek Johor-Riau=== {|class="wikitable" style="font-size: 85%" |+ Jadual 1: Perbandingan fonologi dialek Johor-Riau |- ! scope="col" | Senarai inventori fonologi ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "a" /a/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "pepet" /ə/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur {{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Pangaraian]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ! scope="col" |[[Bahasa Rokan Hilir]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Siak]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- ! scope="row" |/a/ pada suku kata akhir terbuka | [a] | colspan="5" | [a] | | | | | | | |- ! scope="row" | /i/ dan /u/ pada suku kata akhir tertutup | [ɪ] dan [ʊ] | colspan="5" | [e] dan [o] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ onset | colspan="2" | [r] | colspan="4" | [ɣ] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ koda (tanpa mengira kedudukan suku kata) | [r] | colspan="5" | digugurkan | | | | | | | |- ! scope="row" | /ar/ | [ar] | colspan="2" | [a] | [ɔ] | [a] | [aw] | | | | | | | |- ! scope="row" | /-ir/ dan /-ur/ | [-ir] atau [-ur] | colspan="4" | [-e] atau [-o] | ? | | | | | | | |- ! scope="row" | Rangkap vokal /-ia-/, /-ai-/, /-ua-/, atau /-au-/ | [-ia-], [-aɪ-], [-ua-], atau [-aʊ-] | colspan="3 | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | [-iʔa-], [-aʔe-], [-uʔa-], atau [-aʔo-] | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | | | | | | | |- ! scope="row" | /h/ di awal kata (contoh: hijau) dan di akhir kata (contoh: lemah) | colspan="5" | dilafazkan | digugurkan | | | | | | | |} {|class="wikitable" style="font-size: 75%" |+ Jadual 2: Perbandingan kosa kata dialek Johor-Riau ![[Bahasa Melayu]]/Piawai ![[Bahasa Melayu Johor]] ![[Bahasa Melayu Melaka]] ![[Bahasa Melayu Selangor]] ![[Bahasa Melayu Kuala Lumpur]] ![[Bahasa Melayu Perak]] ![[Bahasa Melayu Singapura]] ![[Bahasa Melayu Riau]] ![[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ![[Bahasa Melayu Pangaraian]] ![[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ![[Bahasa Rokan Hilir]] ![[Bahasa Melayu Siak]] ![[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- |Saya/Aku |''aku, saye, kite'' |''aku, kite'' |''aku, saye'' |''aku'' |''keme, aye, saye, teman, awak, kume'' | |''sahaye, saye, awak'' | | |''saye, awak'' | |''sayo, awak'' |''saye, awak'' |- |Kita/Kami | | | | | | | | | | | | | |- |Kamu |''kau/ko/awak/dia ni'' |''ko'' |''kau/ko/awak'' |''ko'' |''mike/kome/kamu'' |''ko'' |''mike'' | | |''mike'' | |''miko'' |''mike,pian'' |- |Mereka/Kamu semua | | | | | | | | | | | | | |- |Pulang/Kembali |''balik, balek'' | |''balik, balek'' |''balek'' | |''balek'' | | | |''balek'' | |''balek'' |''balek'' |- |Betul/Benar |''betol/beno'' |''benau'' |''betol/benaw'' |''betol'' | |''betol'' | | | |''betol'' | |''beno'' |''bena'' |- |Besar |''Beso/besa'' |''Besau'' |''besaw/besow'' | | | |''besar/besak'' | | |''besa'' | |''beso'' |''besa'' |- |Anak kecil/Budak |''budak kecik'' | |''budak kecik'' | | | |''budak/anak'' | | |''budak'' | |''budak'' |''anak, budak'' |- |Kecil |''kecik, Ceconet'' | |''kecik'' | | | |''kecik/kecil'' | | |''kecik'' | |''kecik'' |''kecik'' |- |Kedai |''Kedai'' | |''kedai'' | | | |''kedai'' | | |''kedai'' | |''kedai'' |''kedai'' |- |Cantik/Lawah |''lawa/lawo'' |''lawau/lawo'' |''lawa'' | | | |''lawa'' | | |''lawe'' | |''lawo'' |''lawe'' |- |Seperti |''macam'' | |''macam'' | | | |''macam'' | | |''macam'' | |''macam'' |''macam'' |- |Bagaimana |''macam mane/cemane'' | |''macam mane/cemane'' | | | |''macam mane, camane'' | | |''macam mane, cemane'' | |''macam mano, camano'' |''macam mane, cemane'' |- |Datuk |Atuk/Atuk laki | | | | | | | | | | | | |- |Nenek |Nenek/Atuk perempuan | | | | | | | | | | | | |- |(Mak saudara)/Pasangan |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwe'' | | | |''makcik, makwe'' | | |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwo'' |''uwak bini'' |- |(Bapa saudara)/Pasangan |''pakcik, pakwe, laki'' | | | | | | | | | | | | |- |Gatal |''miang'' | |''miang'' | | | |''miang'' | | |''miang'' | |''miang'' |''miang'' |- |Hendak/Ingin |''nak'' | |''nak'' | | | |''nak'' | | |''nak'' | |''nak'' |''nak, handak'' |- |Pahit |''pahit'' | |''pait'' | | | |''peda'' | | |''pede'' | |''pedo'' |''pede'' |- |Pergi |''pegi/gi'' | |''pegi/gi'' | | | |''pegi'' | | |''pegi'' | |''pegi'' |''pegi'' |- |Pasar |''Pasa/Paso'' |''Pasau'' |''Pasaw/Pasow'' | | | |''Pasa'', ''Paso'' | |''pasar, pekan'' |''pasa'' | |''paso'' |''pasa'' |- |Cagu |''Cagu'' | |Cagu | | | |''sebayan'' | | |''sebayan'' | |''sebayan'' |''sebayan'' |} ==Nota== {{notelist}} ==Petikan== {{Reflist}} ==Rujukan== {{refbegin}} * {{Cite journal|last=Adelaar|first=K. Alexander|date=2000|title=Malay: A Short History|url=https://www.jstor.org/stable/25817713|journal=Oriente Moderno|volume=19 (80)|issue=2|pages=225–242|issn=0030-5472}} * {{Cite journal|last=Abdul Wahab|first=Mohd Khaidir|date=2024-10-30|title=SEJARAH PERKEMBANGAN BAHASA MELAYU BERDASARKAN SKEMA BERCABANG BAHASA MELAYU ASMAH (1993): SATU PEMERIAN SEMULA|url=https://journal.unisza.edu.my/apj/index.php/apj/article/view/531|journal=Asian People Journal (APJ)|volume=7|issue=2|pages=33–45|doi=10.37231/apj.2024.7.2.531|issn=2600-8971}} * {{Cite book|title=Susur Galur Bahasa Melayu|last=Haji Omar|first=Asmah|date=2015|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|edition=2|location=Kuala Lumpur|pages=}} *{{Cite web|url=https://openurl.ebsco.com/contentitem/gcd:128661146?sid=ebsco:plink:scholar&id=ebsco:gcd:128661146&crl=c|title=PENEROKAAN MAKLUMAT LINGUISTIK DALAM DIALEK MELAYU JUGRA: PENELITIAN FONOLOGI STRUKTURAL. {{!}} EBSCOhost|last=Chelaeh|first=Mumad|last2=Aman|first2=Rahim|date=2017-09-01|website=openurl.ebsco.com|language=en|access-date=2025-02-26|last3=Hamid|first3=Shahidi A.|last4=Othaman|first4=Nazihah Najwa|last5=Ruslan|first5=Suhailah|last6=Bakar|first6=Nooraniza Abu|last7=Salam|first7=Rusydiah A.|last8=Fadzil|first8=Fatin Hakimah M.|last9=Sinur|first9=Miss Deela}} * {{cite web|url=http://fkip.umrah.ac.id/wp-content/uploads/2020/12/BAHASA-MELAYU-KEPULAUAN-RIAU-SEBAGAI-BAHASA-IBU.pdf|title=Bahasa Melayu Kepulauan Riau Sebagai Bahasa Ibu|website=fkip.umrah.ac.id|publisher=Universitas Maritim Raja Ali Haji|location=[[Tanjungpinang]], Indonesia|first=H. Abdul|last=Malik|year=2020|access-date=2 Februari 2024|language=id}} *{{Cite web|url=http://repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id/2495/|title=Struktur Bahasa Melayu Dialek Kuantan (1986)|last=Ruswan|last2=M.S.|first2=Suwardi|last3=Almadani|first3=Latifah|first4=S. |last4=Nursyam|date=1986|website=repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id|language=en|access-date=2018-08-26}} * {{citebook|first1=Saldat |last1=Dahlan |last2= M. Yunus R. |first3=Abdullah |last3=Manan |first4=Abdul |last4=Razak|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek Pangaraian|language=id|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/2511|year=1990|isbn=9794590665}} * {{citebook|last1=Dahlan |first1=Saidat |last2=Ramli |first2=Bustami |last3=Razak |first3= Abdul |last4=Zainal |first4= Asni |last5=Bahri |first5=Syamsul|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek pesisir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3601|language=id|year=1991|isbn=9794591041}} * {{citebook|last1=Fatmawati|first1=A.| last2=Yance| first2=Imelda|last3=Maryoto|last4=Zihamussholihin|title=Struktur Bahasa Melayu Riau Dialek Rokan Hilir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3602|year=2005|publisher=Balai Bahasa Provinsi Riau|location=Pekanbaru}} * {{cite web|date=29 September 2015|author=Said Zaki|language=id|access-date=1 June 2022|url=https://infopku.com/aneka-dialek-melayu-riau/18591/|title=Aneka Dialek Melayu Riau}} * {{cite book|url=https://lib.fib.unilak.ac.id/index.php?p=show_detail&id=4059|title=Perbandingan Fonem Bahasa Melayu Tembilahan dan Melayu Mandah di Tembilahan|website=lib.fib.unilak.ac.id|publisher=Pekanbaru : Unilak Press|date=2004|language=id|access-date=20 Februari 2023|author=Lenayati}} {{refend}} o51lbfubhuafxw1kazh4tc6lpx8pbio 6810198 6810195 2026-03-27T10:03:05Z ~2026-19036-51 393175 KK dan PT dianggap dialek sendiri, lalu tinggal Perak Selatan dalam dialek-dialek Johor-Riau 6810198 wikitext text/x-wiki {{about|ragam asli bahasa Melayu|lainnya|Bahasa Melayu}} {{Infobox Language | name = {{lang|ms|Dialek-Dialek Johor-Riau}}<br>دياليک٢ جوهر-رياو | native name = | pronunciation = {{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.hor-ri.au}}<small>(sebutan baku)</small><br>{{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.ho-ri.au}}<small>(sebutan Johor-Riau)</small> | states = {{flag|Malaysia}},{{flag|Indonesia}},{{flag|Singapura}} | region = {{flag|Johor}},{{flag|Kepulauan Riau}},{{flag|Riau}},{{flag|Perak}}(Selatan),{{flag|Selangor}},{{flag|Melaka}} | speakers = | ethnicity = [[Orang Melayu Johor]], [[Orang Melayu Melaka]], [[Orang Melayu Selangor]], [[Orang Melayu Singapura]] dan [[Orang Melayu Riau]] | familycolor = Austronesia | fam2 = [[Rumpun bahasa Melayu-Polinesia|Melayu-Polinesia]] | fam3 = [[Rumpun bahasa Melayu-Chamik|Melayu-Chamik]] | fam4 = [[Bahasa Melayu Klasik]] | fam5 = [[Bahasa Melayu Johor-Riau]]<small>(klasik-pramoden)</small> | ancestor = [[Bahasa Melayu Kuno|Melayu Kuno]] | script = * [[Tulisan Rumi]] | minority = | agency = | dia1 = [[Bahasa Melayu Johor]] | dia2 = [[Bahasa Melayu Melaka]] | dia3 = [[Bahasa Melayu Selangor]] | dia4 = [[Bahasa Melayu Singapura]] | dia5 = [[Bahasa Melayu Riau]] | dia6 = | dia7 = | iso1 = | iso2 = | iso3 = zlm | linglist = | ietf = | map = | mapsize = | mapcaption = | glotto = | glottofoot = | notice = | contoh_teks = }} '''Dialek-dialek Johor-Riau''' ({{Jawi|دياليک٢ جوهر-رياو}}) merupakan [[Bahasa Melayu]] yang dipertuturkan selepas era [[Kesultanan Melaka]], Ia digunakan ketika peralihan Kesultanan Johor lama iaitu kawasan Johor-Pahang-Riau-Lingga. Bahasa ini dipertuturkan oleh penduduk [[Semenanjung Tanah Melayu]], [[Temasik]], [[Kepulauan Riau]], [[Kepulauan Lingga]] , [[Riau]] dan sebahagian [[Sumatera Selatan]]. Dialek adalah variasi bahasa yang dituturkan oleh sesuatu kumpulan sosial atau lapisan masyarakat. Manakala loghat adalah lenggok bahasa yang dapat difahami beberapa kumpulan sosial, contoh di Semenanjung Malaysia seperti loghat Johor-Riau atau selatan, loghat utara dan loghat pantai timur. Manakala di Borneo Malaysia seperti loghat Sarawak dan loghat Sabah. [[Image:SultanateMalacca.GIF|thumb|Peta Kesultanan Melaka]] [[Image:Partition of the Johor Empire.png|thumb|Peta Johor-Pahang-Riau-Lingga]] Bahasa Johor-Riau pada awalnya kesinambungan daripada [[Bahasa Melayu Klasik]] kemudian menjadi Bahasa Johor-Riau. Bahasa Johor-Riau merupakan bahasa piawai lama kemudian berkembang menjadi Bahasa Melayu Piawai baharu seperti [[Bahasa Melayu Piawai]] dan [[Bahasa Piawai Indonesia]]. Pada akhirnya bahasa ini menghasilkan pelbagai dialek iaitu dialek-dialek Johor-Riau seperti [[Bahasa Melayu Johor]],[[Bahasa Melayu Riau]], [[Bahasa Melayu Melaka]],[[Bahasa Melayu Selangor]] dan dialek yang berada di dalam kawasan Kesultanan Johor lama. Selepas negara Malaysia dan Indonesia wujud, [[Bahasa Johor-Riau]] dan [[Bahasa Melayu]] terus berkembang menjadi [[Bahasa Melayu Piawai]], manakala dialek [[Bahasa Melayu Riau]] berkembang menjadi Bahasa Melayu Standard Riau kemudian diubah suai menjadi [[Bahasa Indonesia]]. ==Bahasa piawai dan dialek Johor-Riau Moden== {{Main article|Bahasa Melayu Piawai}} {{Main article|Bahasa Indonesia}} Dialek Johor-Riau Moden telah pun berpisah perkembangannya dengan bahasa Melayu Pra-Moden sejak fasa perkembangan bahasa Melayu Klasik,{{sfn|Abdul Wahab|2024}} manakala bahasa Melayu Pra-Moden yang terbentuk kemudian sedikit sebanyak dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh yang dibentuk oleh pihak British dan pihak Belanda sejak Perjanjian Inggeris-Belanda pada tahun 1824.{{sfn|Adelaar|2000}} Penyelarasan bahasa Melayu Pra-Moden yang dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh British dan Belanda itu akhirnya membentuk [[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu Baku]] yang diselaraskan oleh [[Dewan Bahasa dan Pustaka]] di Malaysia dan [[Bahasa Indonesia|bahasa Indonesia baku]] yang diselaraskan oleh [[Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa]] di Indonesia. Perbezaan antara dua jenis pemiawaian bahasa ini boleh rujuk laman [[Perbezaan antara bahasa Melayu Baku dan bahasa Indonesia]]. ==Loghat, Dialek, Subdialek, Varian, Varian lokal kawasan Johor-Riau == *'''Loghat Johor-Riau''' **Dialek [[Bahasa Melayu Johor]] ***Subdialek Johor Bahru ***Subdialek Muar-Batu Pahat ***Subdialek Mersing **Dialek [[Bahasa Melayu Melaka]] **Dialek [[Bahasa Melayu Selangor]] ***Subdialek Selangor Barat ****Varian Langat ****Varian Jugra ***Subdialek Kuala Lumpur **Dialek [[Bahasa Melayu Perak]] ***Subdialek Perak Selatan(sahaja) **Dialek [[Bahasa Melayu Singapura]] ***Subdialek Johor Bahru-Singapura ***Subdialek Singapura-Batam **Dialek [[Bahasa Melayu Riau]] **Dialek [[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] **Dialek [[Bahasa Melayu Tembilahan]] {{tree list/end}} ===Pecahan Dialek Johor-Selangor=== Dialek Melayu Johor-Selangor{{refn|group=lower-alpha|Penamaan "dialek Johor-Selangor" ini adalah disebabkan oleh perkongsian subdialek Johor Bahru-Kuala Lumpur (rujuk Nota b) merentasi negeri Johor dan negeri Selangor, maka dialek Johor dan dialek Selangor digabungkan menjadi satu dialek.}} mempunyai empat pecahan dialek,{{sfn|Haji Omar|2015}} iaitu: # Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur{{refn|group=lower-alpha|Asmah Haji Omar (2015){{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} dan Chelaeh et al. (2017){{sfn|Chelaeh|Aman|Hamid|Othaman|Ruslan|Bakar|Salam|Fadzil|Sinur|2017|p= 8}} bersepakat bahawa subdialek Kuala Lumpur dan subdialek Johor Bahru mempunyai hubungan yang sangat rapat sehingga boleh dikatakan dua subdialek ini ialah satu subdialek yang sama, maka secara lalai, subdialek Kuala Lumpur adalah sama dengan subdialek Johor Bahru.}} # Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ===Dialek Riau=== {{Main article|Bahasa Melayu Riau}} Bahasa Melayu Riau memiliki tujuh dialek utama, yang terdiri dari: #[[Bahasa Melayu Riau]]{{sfn|Malik|2020}} #[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]]{{sfn|Ruswan|M.S.|Almadani|Nursyam|1986}} #[[Bahasa Melayu Pangaraian]]{{sfn|Dahlan|M. Yunus R.|Manan|Razak|1990}} #[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]]{{sfn|Dahlan|Ramli|Razak|Zainal|Bahri|1991}} #[[Bahasa Melayu Rokan]]{{sfn|Fatmawati|Yance|Maryoto| Zihamussholihin|2005}} #[[Bahasa Melayu Siak]]{{sfn|Said Zaki|2015}} #[[Bahasa Melayu Tembilahan]]{{sfn|Lenayati|2004}} ===Perbandingan dialek Johor-Riau=== {|class="wikitable" style="font-size: 85%" |+ Jadual 1: Perbandingan fonologi dialek Johor-Riau |- ! scope="col" | Senarai inventori fonologi ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "a" /a/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "pepet" /ə/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur {{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Pangaraian]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ! scope="col" |[[Bahasa Rokan Hilir]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Siak]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- ! scope="row" |/a/ pada suku kata akhir terbuka | [a] | colspan="5" | [a] | | | | | | | |- ! scope="row" | /i/ dan /u/ pada suku kata akhir tertutup | [ɪ] dan [ʊ] | colspan="5" | [e] dan [o] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ onset | colspan="2" | [r] | colspan="4" | [ɣ] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ koda (tanpa mengira kedudukan suku kata) | [r] | colspan="5" | digugurkan | | | | | | | |- ! scope="row" | /ar/ | [ar] | colspan="2" | [a] | [ɔ] | [a] | [aw] | | | | | | | |- ! scope="row" | /-ir/ dan /-ur/ | [-ir] atau [-ur] | colspan="4" | [-e] atau [-o] | ? | | | | | | | |- ! scope="row" | Rangkap vokal /-ia-/, /-ai-/, /-ua-/, atau /-au-/ | [-ia-], [-aɪ-], [-ua-], atau [-aʊ-] | colspan="3 | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | [-iʔa-], [-aʔe-], [-uʔa-], atau [-aʔo-] | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | | | | | | | |- ! scope="row" | /h/ di awal kata (contoh: hijau) dan di akhir kata (contoh: lemah) | colspan="5" | dilafazkan | digugurkan | | | | | | | |} {|class="wikitable" style="font-size: 75%" |+ Jadual 2: Perbandingan kosa kata dialek Johor-Riau ![[Bahasa Melayu]]/Piawai ![[Bahasa Melayu Johor]] ![[Bahasa Melayu Melaka]] ![[Bahasa Melayu Selangor]] ![[Bahasa Melayu Kuala Lumpur]] ![[Bahasa Melayu Perak]] ![[Bahasa Melayu Singapura]] ![[Bahasa Melayu Riau]] ![[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ![[Bahasa Melayu Pangaraian]] ![[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ![[Bahasa Rokan Hilir]] ![[Bahasa Melayu Siak]] ![[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- |Saya/Aku |''aku, saye, kite'' |''aku, kite'' |''aku, saye'' |''aku'' |''keme, aye, saye, teman, awak, kume'' | |''sahaye, saye, awak'' | | |''saye, awak'' | |''sayo, awak'' |''saye, awak'' |- |Kita/Kami | | | | | | | | | | | | | |- |Kamu |''kau/ko/awak/dia ni'' |''ko'' |''kau/ko/awak'' |''ko'' |''mike/kome/kamu'' |''ko'' |''mike'' | | |''mike'' | |''miko'' |''mike,pian'' |- |Mereka/Kamu semua | | | | | | | | | | | | | |- |Pulang/Kembali |''balik, balek'' | |''balik, balek'' |''balek'' | |''balek'' | | | |''balek'' | |''balek'' |''balek'' |- |Betul/Benar |''betol/beno'' |''benau'' |''betol/benaw'' |''betol'' | |''betol'' | | | |''betol'' | |''beno'' |''bena'' |- |Besar |''Beso/besa'' |''Besau'' |''besaw/besow'' | | | |''besar/besak'' | | |''besa'' | |''beso'' |''besa'' |- |Anak kecil/Budak |''budak kecik'' | |''budak kecik'' | | | |''budak/anak'' | | |''budak'' | |''budak'' |''anak, budak'' |- |Kecil |''kecik, Ceconet'' | |''kecik'' | | | |''kecik/kecil'' | | |''kecik'' | |''kecik'' |''kecik'' |- |Kedai |''Kedai'' | |''kedai'' | | | |''kedai'' | | |''kedai'' | |''kedai'' |''kedai'' |- |Cantik/Lawah |''lawa/lawo'' |''lawau/lawo'' |''lawa'' | | | |''lawa'' | | |''lawe'' | |''lawo'' |''lawe'' |- |Seperti |''macam'' | |''macam'' | | | |''macam'' | | |''macam'' | |''macam'' |''macam'' |- |Bagaimana |''macam mane/cemane'' | |''macam mane/cemane'' | | | |''macam mane, camane'' | | |''macam mane, cemane'' | |''macam mano, camano'' |''macam mane, cemane'' |- |Datuk |Atuk/Atuk laki | | | | | | | | | | | | |- |Nenek |Nenek/Atuk perempuan | | | | | | | | | | | | |- |(Mak saudara)/Pasangan |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwe'' | | | |''makcik, makwe'' | | |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwo'' |''uwak bini'' |- |(Bapa saudara)/Pasangan |''pakcik, pakwe, laki'' | | | | | | | | | | | | |- |Gatal |''miang'' | |''miang'' | | | |''miang'' | | |''miang'' | |''miang'' |''miang'' |- |Hendak/Ingin |''nak'' | |''nak'' | | | |''nak'' | | |''nak'' | |''nak'' |''nak, handak'' |- |Pahit |''pahit'' | |''pait'' | | | |''peda'' | | |''pede'' | |''pedo'' |''pede'' |- |Pergi |''pegi/gi'' | |''pegi/gi'' | | | |''pegi'' | | |''pegi'' | |''pegi'' |''pegi'' |- |Pasar |''Pasa/Paso'' |''Pasau'' |''Pasaw/Pasow'' | | | |''Pasa'', ''Paso'' | |''pasar, pekan'' |''pasa'' | |''paso'' |''pasa'' |- |Cagu |''Cagu'' | |Cagu | | | |''sebayan'' | | |''sebayan'' | |''sebayan'' |''sebayan'' |} ==Nota== {{notelist}} ==Petikan== {{Reflist}} ==Rujukan== {{refbegin}} * {{Cite journal|last=Adelaar|first=K. Alexander|date=2000|title=Malay: A Short History|url=https://www.jstor.org/stable/25817713|journal=Oriente Moderno|volume=19 (80)|issue=2|pages=225–242|issn=0030-5472}} * {{Cite journal|last=Abdul Wahab|first=Mohd Khaidir|date=2024-10-30|title=SEJARAH PERKEMBANGAN BAHASA MELAYU BERDASARKAN SKEMA BERCABANG BAHASA MELAYU ASMAH (1993): SATU PEMERIAN SEMULA|url=https://journal.unisza.edu.my/apj/index.php/apj/article/view/531|journal=Asian People Journal (APJ)|volume=7|issue=2|pages=33–45|doi=10.37231/apj.2024.7.2.531|issn=2600-8971}} * {{Cite book|title=Susur Galur Bahasa Melayu|last=Haji Omar|first=Asmah|date=2015|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|edition=2|location=Kuala Lumpur|pages=}} *{{Cite web|url=https://openurl.ebsco.com/contentitem/gcd:128661146?sid=ebsco:plink:scholar&id=ebsco:gcd:128661146&crl=c|title=PENEROKAAN MAKLUMAT LINGUISTIK DALAM DIALEK MELAYU JUGRA: PENELITIAN FONOLOGI STRUKTURAL. {{!}} EBSCOhost|last=Chelaeh|first=Mumad|last2=Aman|first2=Rahim|date=2017-09-01|website=openurl.ebsco.com|language=en|access-date=2025-02-26|last3=Hamid|first3=Shahidi A.|last4=Othaman|first4=Nazihah Najwa|last5=Ruslan|first5=Suhailah|last6=Bakar|first6=Nooraniza Abu|last7=Salam|first7=Rusydiah A.|last8=Fadzil|first8=Fatin Hakimah M.|last9=Sinur|first9=Miss Deela}} * {{cite web|url=http://fkip.umrah.ac.id/wp-content/uploads/2020/12/BAHASA-MELAYU-KEPULAUAN-RIAU-SEBAGAI-BAHASA-IBU.pdf|title=Bahasa Melayu Kepulauan Riau Sebagai Bahasa Ibu|website=fkip.umrah.ac.id|publisher=Universitas Maritim Raja Ali Haji|location=[[Tanjungpinang]], Indonesia|first=H. Abdul|last=Malik|year=2020|access-date=2 Februari 2024|language=id}} *{{Cite web|url=http://repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id/2495/|title=Struktur Bahasa Melayu Dialek Kuantan (1986)|last=Ruswan|last2=M.S.|first2=Suwardi|last3=Almadani|first3=Latifah|first4=S. |last4=Nursyam|date=1986|website=repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id|language=en|access-date=2018-08-26}} * {{citebook|first1=Saldat |last1=Dahlan |last2= M. Yunus R. |first3=Abdullah |last3=Manan |first4=Abdul |last4=Razak|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek Pangaraian|language=id|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/2511|year=1990|isbn=9794590665}} * {{citebook|last1=Dahlan |first1=Saidat |last2=Ramli |first2=Bustami |last3=Razak |first3= Abdul |last4=Zainal |first4= Asni |last5=Bahri |first5=Syamsul|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek pesisir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3601|language=id|year=1991|isbn=9794591041}} * {{citebook|last1=Fatmawati|first1=A.| last2=Yance| first2=Imelda|last3=Maryoto|last4=Zihamussholihin|title=Struktur Bahasa Melayu Riau Dialek Rokan Hilir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3602|year=2005|publisher=Balai Bahasa Provinsi Riau|location=Pekanbaru}} * {{cite web|date=29 September 2015|author=Said Zaki|language=id|access-date=1 June 2022|url=https://infopku.com/aneka-dialek-melayu-riau/18591/|title=Aneka Dialek Melayu Riau}} * {{cite book|url=https://lib.fib.unilak.ac.id/index.php?p=show_detail&id=4059|title=Perbandingan Fonem Bahasa Melayu Tembilahan dan Melayu Mandah di Tembilahan|website=lib.fib.unilak.ac.id|publisher=Pekanbaru : Unilak Press|date=2004|language=id|access-date=20 Februari 2023|author=Lenayati}} {{refend}} ryikq3ca54jpx0ajhof78c0o7rmqzq4 6810199 6810198 2026-03-27T10:03:48Z ~2026-19036-51 393175 6810199 wikitext text/x-wiki {{about|ragam asli bahasa Melayu|lainnya|Bahasa Melayu}} {{Infobox Language | name = {{lang|ms|Dialek-Dialek Johor-Riau}}<br>دياليک٢ جوهر-رياو | native name = | pronunciation = {{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.hor-ri.au}}<small>(sebutan baku)</small><br>{{IPA|ms|di.ja.lɛʔ di.ja.lɛʔ dʒo.ho-ri.au}}<small>(sebutan Johor-Riau)</small> | states = {{flag|Malaysia}},{{flag|Indonesia}},{{flag|Singapura}} | region = {{flag|Johor}},{{flag|Kepulauan Riau}},{{flag|Riau}},{{flag|Perak}}(Selatan),{{flag|Selangor}},{{flag|Melaka}} | speakers = | ethnicity = [[Orang Melayu Johor]], [[Orang Melayu Melaka]], [[Orang Melayu Selangor]], [[Orang Melayu Singapura]] dan [[Orang Melayu Riau]] | familycolor = Austronesia | fam2 = [[Rumpun bahasa Melayu-Polinesia|Melayu-Polinesia]] | fam3 = [[Rumpun bahasa Melayu-Chamik|Melayu-Chamik]] | fam4 = [[Bahasa Melayu Klasik]] | fam5 = [[Bahasa Melayu Johor-Riau]]<small>(klasik-pramoden)</small> | ancestor = [[Bahasa Melayu Kuno|Melayu Kuno]] | script = * [[Tulisan Rumi]] | minority = | agency = | dia1 = [[Bahasa Melayu Johor]] | dia2 = [[Bahasa Melayu Melaka]] | dia3 = [[Bahasa Melayu Selangor]] | dia4 = [[Bahasa Melayu Singapura]] | dia5 = [[Bahasa Melayu Riau]] | dia6 = | dia7 = | iso1 = | iso2 = | iso3 = zlm | linglist = | ietf = | map = | mapsize = | mapcaption = | glotto = | glottofoot = | notice = | contoh_teks = }} '''Dialek-dialek Johor-Riau''' ({{Jawi|دياليک٢ جوهر-رياو}}) merupakan [[Bahasa Melayu]] yang dipertuturkan selepas era [[Kesultanan Melaka]], Ia digunakan ketika peralihan Kesultanan Johor lama iaitu kawasan Johor-Pahang-Riau-Lingga. Bahasa ini dipertuturkan oleh penduduk [[Semenanjung Tanah Melayu]], [[Temasik]], [[Kepulauan Riau]], [[Kepulauan Lingga]] , [[Riau]] dan sebahagian [[Sumatera Selatan]]. Dialek adalah variasi bahasa yang dituturkan oleh sesuatu kumpulan sosial atau lapisan masyarakat. Manakala loghat adalah lenggok bahasa yang dapat difahami beberapa kumpulan sosial, contoh di Semenanjung Malaysia seperti loghat Johor-Riau atau selatan, loghat utara dan loghat pantai timur. Manakala di Borneo Malaysia seperti loghat Sarawak dan loghat Sabah. [[Image:SultanateMalacca.GIF|thumb|Peta Kesultanan Melaka]] [[Image:Partition of the Johor Empire.png|thumb|Peta Johor-Pahang-Riau-Lingga]] Bahasa Johor-Riau pada awalnya kesinambungan daripada [[Bahasa Melayu Klasik]] kemudian menjadi Bahasa Johor-Riau. Bahasa Johor-Riau merupakan bahasa piawai lama kemudian berkembang menjadi Bahasa Melayu Piawai baharu seperti [[Bahasa Melayu Piawai]] dan [[Bahasa Piawai Indonesia]]. Pada akhirnya bahasa ini menghasilkan pelbagai dialek iaitu dialek-dialek Johor-Riau seperti [[Bahasa Melayu Johor]],[[Bahasa Melayu Riau]], [[Bahasa Melayu Melaka]],[[Bahasa Melayu Selangor]] dan dialek yang berada di dalam kawasan Kesultanan Johor lama. Selepas negara Malaysia dan Indonesia wujud, [[Bahasa Johor-Riau]] dan [[Bahasa Melayu]] terus berkembang menjadi [[Bahasa Melayu Piawai]], manakala dialek [[Bahasa Melayu Riau]] berkembang menjadi Bahasa Melayu Standard Riau kemudian diubah suai menjadi [[Bahasa Indonesia]]. ==Bahasa piawai dan dialek Johor-Riau Moden== {{Main article|Bahasa Melayu Piawai}} {{Main article|Bahasa Indonesia}} Dialek Johor-Riau Moden telah pun berpisah perkembangannya dengan bahasa Melayu Pra-Moden sejak fasa perkembangan bahasa Melayu Klasik,{{sfn|Abdul Wahab|2024}} manakala bahasa Melayu Pra-Moden yang terbentuk kemudian sedikit sebanyak dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh yang dibentuk oleh pihak British dan pihak Belanda sejak Perjanjian Inggeris-Belanda pada tahun 1824.{{sfn|Adelaar|2000}} Penyelarasan bahasa Melayu Pra-Moden yang dipengaruhi oleh lingkungan pengaruh British dan Belanda itu akhirnya membentuk [[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu Baku]] yang diselaraskan oleh [[Dewan Bahasa dan Pustaka]] di Malaysia dan [[Bahasa Indonesia|bahasa Indonesia baku]] yang diselaraskan oleh [[Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa]] di Indonesia. Perbezaan antara dua jenis pemiawaian bahasa ini boleh rujuk laman [[Perbezaan antara bahasa Melayu Baku dan bahasa Indonesia]]. ==Loghat, Dialek, Subdialek, Varian, Varian lokal kawasan Johor-Riau == *'''Loghat Johor-Riau''' **Dialek [[Bahasa Melayu Johor]] ***Subdialek Johor Bahru ***Subdialek Muar-Batu Pahat ***Subdialek Mersing **Dialek [[Bahasa Melayu Melaka]] **Dialek [[Bahasa Melayu Selangor]] ***Subdialek Selangor Barat ****Varian Langat ****Varian Jugra ***Subdialek Kuala Lumpur **Dialek [[Bahasa Melayu Perak]] ***Subdialek Perak Selatan(sahaja) **Dialek [[Bahasa Melayu Singapura]] ***Subdialek Johor Bahru-Singapura ***Subdialek Singapura-Batam **Dialek [[Bahasa Melayu Riau]] **Dialek [[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] **Dialek [[Bahasa Melayu Tembilahan]] {{tree list/end}} ===Pecahan Dialek Johor-Selangor=== Dialek Melayu Johor-Selangor{{refn|group=lower-alpha|Penamaan "dialek Johor-Selangor" ini adalah disebabkan oleh perkongsian subdialek Johor Bahru-Kuala Lumpur (rujuk Nota b) merentasi negeri Johor dan negeri Selangor, maka dialek Johor dan dialek Selangor digabungkan menjadi satu dialek.}} mempunyai empat pecahan dialek,{{sfn|Haji Omar|2015}} iaitu: # Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur{{refn|group=lower-alpha|Asmah Haji Omar (2015){{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} dan Chelaeh et al. (2017){{sfn|Chelaeh|Aman|Hamid|Othaman|Ruslan|Bakar|Salam|Fadzil|Sinur|2017|p= 8}} bersepakat bahawa subdialek Kuala Lumpur dan subdialek Johor Bahru mempunyai hubungan yang sangat rapat sehingga boleh dikatakan dua subdialek ini ialah satu subdialek yang sama, maka secara lalai, subdialek Kuala Lumpur adalah sama dengan subdialek Johor Bahru.}} # Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} # Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ===Dialek Riau=== {{Main article|Bahasa Melayu Riau}} Bahasa Melayu Riau memiliki tujuh dialek utama, yang terdiri dari: #[[Bahasa Melayu Riau]]{{sfn|Malik|2020}} #[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]]{{sfn|Ruswan|M.S.|Almadani|Nursyam|1986}} #[[Bahasa Melayu Pangaraian]]{{sfn|Dahlan|M. Yunus R.|Manan|Razak|1990}} #[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]]{{sfn|Dahlan|Ramli|Razak|Zainal|Bahri|1991}} #[[Bahasa Melayu Rokan]]{{sfn|Fatmawati|Yance|Maryoto| Zihamussholihin|2005}} #[[Bahasa Melayu Siak]]{{sfn|Said Zaki|2015}} #[[Bahasa Melayu Tembilahan]]{{sfn|Lenayati|2004}} ===Perbandingan dialek Johor-Riau=== {|class="wikitable" style="font-size: 85%" |+ Jadual 1: Perbandingan fonologi dialek Johor-Riau |- ! scope="col" | Senarai inventori fonologi ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "a" /a/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Piawai]] (kelainan "pepet" /ə/){{sfn|Haji Omar|2015|p= 163-172}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Johor Bahru-Kuala Lumpur {{sfn|Haji Omar|2015|p= 198-199}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Muar-Batu Pahat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Mersing {{sfn|Haji Omar|2015|p= 193}} ! scope="col" |Subdialek Melayu Selangor Barat {{sfn|Haji Omar|2015|p= 199-200}} ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Pangaraian]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ! scope="col" |[[Bahasa Rokan Hilir]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Siak]] ! scope="col" |[[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- ! scope="row" |/a/ pada suku kata akhir terbuka | [a] | colspan="5" | [a] | | | | | | | |- ! scope="row" | /i/ dan /u/ pada suku kata akhir tertutup | [ɪ] dan [ʊ] | colspan="5" | [e] dan [o] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ onset | colspan="2" | [r] | colspan="4" | [ɣ] | | | | | | | |- ! scope="row" | /r/ koda (tanpa mengira kedudukan suku kata) | [r] | colspan="5" | digugurkan | | | | | | | |- ! scope="row" | /ar/ | [ar] | colspan="2" | [a] | [ɔ] | [a] | [aw] | | | | | | | |- ! scope="row" | /-ir/ dan /-ur/ | [-ir] atau [-ur] | colspan="4" | [-e] atau [-o] | ? | | | | | | | |- ! scope="row" | Rangkap vokal /-ia-/, /-ai-/, /-ua-/, atau /-au-/ | [-ia-], [-aɪ-], [-ua-], atau [-aʊ-] | colspan="3 | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | [-iʔa-], [-aʔe-], [-uʔa-], atau [-aʔo-] | [-ia-], [-ae-], [-ua-], atau [-ao-] | | | | | | | |- ! scope="row" | /h/ di awal kata (contoh: hijau) dan di akhir kata (contoh: lemah) | colspan="5" | dilafazkan | digugurkan | | | | | | | |} {|class="wikitable" style="font-size: 75%" |+ Jadual 2: Perbandingan kosa kata dialek Johor-Riau ![[Bahasa Melayu]]/Piawai ![[Bahasa Melayu Johor]] ![[Bahasa Melayu Melaka]] ![[Bahasa Melayu Selangor]] ![[Bahasa Melayu Kuala Lumpur]] ![[Bahasa Melayu Singapura]] ![[Bahasa Melayu Riau]] ![[Bahasa Melayu Kuantan Singingi]] ![[Bahasa Melayu Pangaraian]] ![[Bahasa Melayu Riau Pesisir]] ![[Bahasa Rokan Hilir]] ![[Bahasa Melayu Siak]] ![[Bahasa Melayu Tembilahan]] |- |Saya/Aku |''aku, saye, kite'' |''aku, kite'' |''aku, saye'' |''aku'' | |''sahaye, saye, awak'' | | |''saye, awak'' | |''sayo, awak'' |''saye, awak'' |- |Kita/Kami | | | | | | | | | | | | |- |Kamu |''kau/ko/awak/dia ni'' |''ko'' |''kau/ko/awak'' |''ko'' |''ko'' |''mike'' | | |''mike'' | |''miko'' |''mike,pian'' |- |Mereka/Kamu semua | | | | | | | | | | | | |- |Pulang/Kembali |''balik, balek'' | |''balik, balek'' |''balek'' |''balek'' | | | |''balek'' | |''balek'' |''balek'' |- |Betul/Benar |''betol/beno'' |''benau'' |''betol/benaw'' |''betol'' |''betol'' | | | |''betol'' | |''beno'' |''bena'' |- |Besar |''Beso/besa'' |''Besau'' |''besaw/besow'' | | |''besar/besak'' | | |''besa'' | |''beso'' |''besa'' |- |Anak kecil/Budak |''budak kecik'' | |''budak kecik'' | | |''budak/anak'' | | |''budak'' | |''budak'' |''anak, budak'' |- |Kecil |''kecik, Ceconet'' | |''kecik'' | | |''kecik/kecil'' | | |''kecik'' | |''kecik'' |''kecik'' |- |Kedai |''Kedai'' | |''kedai'' | | |''kedai'' | | |''kedai'' | |''kedai'' |''kedai'' |- |Cantik/Lawah |''lawa/lawo'' |''lawau/lawo'' |''lawa'' | | |''lawa'' | | |''lawe'' | |''lawo'' |''lawe'' |- |Seperti |''macam'' | |''macam'' | | |''macam'' | | |''macam'' | |''macam'' |''macam'' |- |Bagaimana |''macam mane/cemane'' | |''macam mane/cemane'' | | |''macam mane, camane'' | | |''macam mane, cemane'' | |''macam mano, camano'' |''macam mane, cemane'' |- |Datuk |Atuk/Atuk laki | | | | | | | | | | | |- |Nenek |Nenek/Atuk perempuan | | | | | | | | | | | |- |(Mak saudara)/Pasangan |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwe'' | | |''makcik, makwe'' | | |''makcik, makwe'' | |''makcik, makwo'' |''uwak bini'' |- |(Bapa saudara)/Pasangan |''pakcik, pakwe, laki'' | | | | | | | | | | | |- |Gatal |''miang'' | |''miang'' | | |''miang'' | | |''miang'' | |''miang'' |''miang'' |- |Hendak/Ingin |''nak'' | |''nak'' | | |''nak'' | | |''nak'' | |''nak'' |''nak, handak'' |- |Pahit |''pahit'' | |''pait'' | | |''peda'' | | |''pede'' | |''pedo'' |''pede'' |- |Pergi |''pegi/gi'' | |''pegi/gi'' | | |''pegi'' | | |''pegi'' | |''pegi'' |''pegi'' |- |Pasar |''Pasa/Paso'' |''Pasau'' |''Pasaw/Pasow'' | | |''Pasa'', ''Paso'' | |''pasar, pekan'' |''pasa'' | |''paso'' |''pasa'' |- |Cagu |''Cagu'' | |Cagu | | |''sebayan'' | | |''sebayan'' | |''sebayan'' |''sebayan'' |} ==Nota== {{notelist}} ==Petikan== {{Reflist}} ==Rujukan== {{refbegin}} * {{Cite journal|last=Adelaar|first=K. Alexander|date=2000|title=Malay: A Short History|url=https://www.jstor.org/stable/25817713|journal=Oriente Moderno|volume=19 (80)|issue=2|pages=225–242|issn=0030-5472}} * {{Cite journal|last=Abdul Wahab|first=Mohd Khaidir|date=2024-10-30|title=SEJARAH PERKEMBANGAN BAHASA MELAYU BERDASARKAN SKEMA BERCABANG BAHASA MELAYU ASMAH (1993): SATU PEMERIAN SEMULA|url=https://journal.unisza.edu.my/apj/index.php/apj/article/view/531|journal=Asian People Journal (APJ)|volume=7|issue=2|pages=33–45|doi=10.37231/apj.2024.7.2.531|issn=2600-8971}} * {{Cite book|title=Susur Galur Bahasa Melayu|last=Haji Omar|first=Asmah|date=2015|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|edition=2|location=Kuala Lumpur|pages=}} *{{Cite web|url=https://openurl.ebsco.com/contentitem/gcd:128661146?sid=ebsco:plink:scholar&id=ebsco:gcd:128661146&crl=c|title=PENEROKAAN MAKLUMAT LINGUISTIK DALAM DIALEK MELAYU JUGRA: PENELITIAN FONOLOGI STRUKTURAL. {{!}} EBSCOhost|last=Chelaeh|first=Mumad|last2=Aman|first2=Rahim|date=2017-09-01|website=openurl.ebsco.com|language=en|access-date=2025-02-26|last3=Hamid|first3=Shahidi A.|last4=Othaman|first4=Nazihah Najwa|last5=Ruslan|first5=Suhailah|last6=Bakar|first6=Nooraniza Abu|last7=Salam|first7=Rusydiah A.|last8=Fadzil|first8=Fatin Hakimah M.|last9=Sinur|first9=Miss Deela}} * {{cite web|url=http://fkip.umrah.ac.id/wp-content/uploads/2020/12/BAHASA-MELAYU-KEPULAUAN-RIAU-SEBAGAI-BAHASA-IBU.pdf|title=Bahasa Melayu Kepulauan Riau Sebagai Bahasa Ibu|website=fkip.umrah.ac.id|publisher=Universitas Maritim Raja Ali Haji|location=[[Tanjungpinang]], Indonesia|first=H. Abdul|last=Malik|year=2020|access-date=2 Februari 2024|language=id}} *{{Cite web|url=http://repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id/2495/|title=Struktur Bahasa Melayu Dialek Kuantan (1986)|last=Ruswan|last2=M.S.|first2=Suwardi|last3=Almadani|first3=Latifah|first4=S. |last4=Nursyam|date=1986|website=repositori.perpustakaan.kemdikbud.go.id|language=en|access-date=2018-08-26}} * {{citebook|first1=Saldat |last1=Dahlan |last2= M. Yunus R. |first3=Abdullah |last3=Manan |first4=Abdul |last4=Razak|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek Pangaraian|language=id|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/2511|year=1990|isbn=9794590665}} * {{citebook|last1=Dahlan |first1=Saidat |last2=Ramli |first2=Bustami |last3=Razak |first3= Abdul |last4=Zainal |first4= Asni |last5=Bahri |first5=Syamsul|title=Struktur bahasa Melayu Riau dialek pesisir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3601|language=id|year=1991|isbn=9794591041}} * {{citebook|last1=Fatmawati|first1=A.| last2=Yance| first2=Imelda|last3=Maryoto|last4=Zihamussholihin|title=Struktur Bahasa Melayu Riau Dialek Rokan Hilir|url=http://repositori.kemdikbud.go.id/id/eprint/3602|year=2005|publisher=Balai Bahasa Provinsi Riau|location=Pekanbaru}} * {{cite web|date=29 September 2015|author=Said Zaki|language=id|access-date=1 June 2022|url=https://infopku.com/aneka-dialek-melayu-riau/18591/|title=Aneka Dialek Melayu Riau}} * {{cite book|url=https://lib.fib.unilak.ac.id/index.php?p=show_detail&id=4059|title=Perbandingan Fonem Bahasa Melayu Tembilahan dan Melayu Mandah di Tembilahan|website=lib.fib.unilak.ac.id|publisher=Pekanbaru : Unilak Press|date=2004|language=id|access-date=20 Februari 2023|author=Lenayati}} {{refend}} m646z3ltt1c8s8zakyl7offk98fbsyt 0 1188123 6810082 6767086 2026-03-27T05:22:05Z ~2026-15445-94 391287 6810082 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Ameerul Asyraf | native_name = {{font color|green|أمير الأشرف}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Ameerul Asyraf bin Mohammad | birth_date = {{Birth date and age|1991|3|14}} | birth_place = [[Johor Bahru]], {{flag|Johor}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Ameerul Asyraf | occupation = Pelakon | years_active = 2017–kini | works = [[Filemografi Ameerul Asyraf|Filemografi]] | known_for = ''[[Leftenan Zana]]'' (2019) | education = | alma_mater = | height = | spouse = {{kahwin|Nurul Nasirah Khalid|2023}} | domesticpartner = | children = 2 | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Ameerul Asyraf Mohammad''' (lahir 14 Mac 1991) ialah seorang pelakon lelaki [[Malaysia]]. Beliau memegang watak sebagai Andi dalam drama ''[[Bukan Lelaki Terhebat]]'' (2023). ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 14 Mac 1991 di [[Johor Bahru]], [[Johor]]. ==Kehidupan peribadi== Beliau berkahwin dengan Nurul Nasirah Khalid pada 23 Disember 2023 dengan sekali lafaz dan pasangan ini dikurniakan seorang cahaya mata perempuan yang diberi nama, Ammara Medina (lahir 5 Ogos 2024). Pasangan ini dikurniakan seorang lagi cahaya mata perempuan, Naura Aurora (lahir 27 November 2025). ==Filemografi== {{utama|Filemografi Ameerul Asyraf}} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Penerima/Karya tercalon ! Keputusan |- | 2025 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Aktor Pembantu TV Popular | {{NA}} | {{nom}} |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name}} * {{Instagram|ameerul_asyraf}} * {{Tiktok|ameerul_asyraf}} [[Kategori:Kelahiran 1991]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] on8jotz3lcomazo5wt1m21i72rt1s15 10 1194852 6809968 6805855 2026-03-27T02:18:26Z Normal rookie 279720 6809968 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{{1}}} | SP = [[Seri Pahlawan Gagah Perkasa|S.P.]] [[Kategori:Penerima Seri Pahlawan Gagah Perkasa]] | DKM = [[Darjah Yang Maha Utama Kerabat Diraja Malaysia|D.K.M.]] | DMN = [[Darjah Utama Seri Mahkota Negara|D.M.N.]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Seri Mahkota Negara]] | DMN(K) = [[Darjah Utama Seri Mahkota Negara|D.M.N.(K)]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Seri Mahkota Negara|K]] | SMN = [[Seri Maharaja Mangku Negara|S.M.N.]] [[Kategori:Penerima Seri Maharaja Mangku Negara]] | SMN(K) = [[Seri Maharaja Mangku Negara|S.M.N.(K)]] [[Kategori:Penerima Seri Maharaja Mangku Negara|K]] | PMN = [[Panglima Mangku Negara|P.M.N.]] [[Kategori:Penerima Panglima Mangku Negara]] | PMN(K) = [[Panglima Mangku Negara|P.M.N.(K)]] [[Kategori:Penerima Panglima Mangku Negara|K]] | JMN = [[Johan Mangku Negara|J.M.N.]] [[Kategori:Penerima Johan Mangku Negara]] | KMN = [[Kesatria Mangku Negara|K.M.N.]] [[Kategori:Penerima Kesatria Mangku Negara]] | AMN = [[Ahli Mangku Negara|A.M.N.]] [[Kategori:Penerima Ahli Mangku Negara]] | PPN = [[Pingat Pangkuan Negara|P.P.N.]] [[Kategori:Penerima Pingat Pangkuan Negara]] | SSM = [[Seri Setia Mahkota|S.S.M.]] [[Kategori:Penerima Seri Setia Mahkota]] | SSM(K) = [[Seri Setia Mahkota|S.S.M.(K)]] [[Kategori:Penerima Seri Setia Mahkota|K]] | PSM = [[Panglima Setia Mahkota|P.S.M.]] [[Kategori:Penerima Panglima Setia Mahkota]] | PSM(K) = [[Panglima Setia Mahkota|P.S.M.(K)]] [[Kategori:Penerima Panglima Setia Mahkota|K]] | JSM = [[Johan Setia Mahkota|J.S.M.]] [[Kategori:Penerima Johan Setia Mahkota]] | DB = [[Darjah Bakti|D.B.]] [[Kategori:Penerima Darjah Bakti]] | PJN = [[Panglima Jasa Negara|P.J.N.]] [[Kategori:Penerima Panglima Jasa Negara]] | PJN(K) = [[Panglima Jasa Negara|P.J.N.(K)]] [[Kategori:Penerima Panglima Jasa Negara|K]] | PSD = [[Panglima Setia Diraja|P.S.D.]] [[Kategori:Penerima Panglima Setia Diraja]] | JSD = [[Johan Setia Diraja|J.S.D.]] [[Kategori:Penerima Panglima Setia Diraja]] | KSD = [[Kesatria Setia Diraja|K.S.D.]] [[Kategori:Penerima Kesatria Setia Diraja]] | BSD = [[Bentara Setia Diraja|B.S.D.]] [[Kategori:Penerima Bentara Setia Diraja]] | PGAT = [[Panglima Gagah Angkatan Tentera|P.G.A.T.]] | PSAT = [[Panglima Setia Angkatan Tentera|P.S.A.T.]] | PAT = [[Pahlawan Angkatan Tentera|P.A.T.]] | KAT = [[Darjah kebesaran negara Malaysia|K.A.T.]] | BAT = [[Darjah kebesaran negara Malaysia|B.A.T.]] | PGB = [[Panglima Gagah Berani|P.G.B.]] | PPA = [[Pingat Perkhidmatan Am|P.P.A.]] | PNBB = [[Pingat Perkhidmatan Negara Bangsa-Bangsa Bersatu|P.N.B.B.]] | PJM = [[Pingat Jasa Malaysia|P.J.M.]] | PGPP = [[Darjah kebesaran negara Malaysia|P.G.P.P.]] | PSPP = [[Darjah kebesaran negara Malaysia|P.S.P.P.]] | PPP = [[Darjah kebesaran negara Malaysia|P.P.P.]] | WPP = [[Darjah kebesaran negara Malaysia|W.P.P.]] | BPP = [[Darjah kebesaran negara Malaysia|B.P.P.]] | PPM = [[:Kategori:Penerima Pingat Peringatan Malaysia|P.P.M.]] [[Kategori:Penerima Pingat Peringatan Malaysia]] | SUMW = [[Seri Utama Mahkota Wilayah|S.U.M.W.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Mahkota Wilayah]] | SMW = [[Seri Mahkota Wilayah|S.M.W.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Mahkota Wilayah]] | PMW = [[Panglima Mahkota Wilayah|P.M.W.]] [[Kategori:Penerima Darjah Panglima Mahkota Wilayah]] | JMW = [[Darjah kebesaran Wilayah Persekutuan#Senarai|J.M.W.]] | KMW = [[Darjah kebesaran Wilayah Persekutuan#Senarai|K.M.W.]] | AMW = [[Darjah kebesaran Wilayah Persekutuan#Senarai|A.M.W.]] | PPW = [[Darjah kebesaran Wilayah Persekutuan#Senarai|P.P.W.]] | SPSM = [[Darjah Seri Paduka Setia Melaka|S.P.S.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Setia Melaka]] | DUNM = [[Darjah Utama Negeri Melaka|D.U.N.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Negeri Melaka]] | DGSM = [[Darjah Gemilang Seri Melaka|D.G.S.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Gemilang Seri Melaka]] | DCSM = [[Darjah Cemerlang Seri Melaka|D.C.S.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Cemerlang Seri Melaka]] | DMSM = [[Darjah Mulia Seri Melaka|D.M.S.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Mulia Seri Melaka]] | DPSM = [[Darjah Pangkuan Seri Melaka|D.P.S.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Pangkuan Seri Melaka]] | DSM = [[Darjah kebesaran negeri Melaka#Senarai|D.S.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Melaka]] | BCM = [[Darjah kebesaran negeri Melaka#Senarai|B.C.M.]] | PJK (Melaka) = [[Darjah kebesaran negeri Melaka#Senarai|P.J.K.]] | PBM = [[Darjah kebesaran negeri Melaka#Senarai|P.B.M.]] | BKT = [[Darjah kebesaran negeri Melaka#Senarai|B.K.T.]] | DUPN = [[Darjah Utama Pangkuan Negeri|D.U.P.N.]] [[Kategori:Penerima Darjah Utama Pangkuan Negeri]] | DPPN = [[Darjah Panglima Pangkuan Negeri|D.P.P.N.]] [[Kategori:Penerima Darjah Panglima Pangkuan Negeri]] | DGPN = [[Darjah Gemilang Pangkuan Negeri|D.G.P.N.]] [[Kategori:Penerima Darjah Gemilang Pangkuan Negeri]] | DMPN = [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri|D.M.P.N.]] [[Kategori:Penerima Darjah Yang Mulia Pangkuan Negeri]] | DSPN = [[Darjah Setia Pangkuan Negeri|D.S.P.N.]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Pangkuan Negeri]] | DJN = [[Darjah kebesaran negeri Pulau Pinang#Senarai|D.J.N.]] [[Kategori:Penerima Darjah Johan Negeri]] | BCN = [[Darjah kebesaran negeri Pulau Pinang#Senarai|B.C.N.]] | PKT (Pulau Pinang) = [[Darjah kebesaran negeri Pulau Pinang#Senarai|P.K.T.]] | PJK (Pulau Pinang) = [[Darjah kebesaran negeri Pulau Pinang#Senarai|P.J.K.]] | PJM (Pulau Pinang) = [[Darjah kebesaran negeri Pulau Pinang#Senarai|P.J.M.]] | SPDK = [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|S.P.D.K.]] [[Kategori:Penerima Seri Panglima Darjah Kinabalu]] | PGDK = [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|P.G.D.K.]] [[Kategori:Penerima Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] | ASDK = [[Darjah kebesaran negeri Sabah#Senarai|A.S.D.K.]] [[Kategori:Penerima Ahli Setia Darjah Kinabalu]] | ADK = [[Ahli Darjah Kinabalu|A.D.K.]] [[Kategori:Penerima Ahli Darjah Kinabalu]] | BSK = [[Darjah kebesaran negeri Sabah#Senarai|B.S.K.]] | BK = [[Darjah kebesaran negeri Sabah#Senarai|B.K.]] | SK = [[Darjah kebesaran negeri Sabah#Senarai|S.K.]] | SBS = [[Satria Bintang Sarawak|S.B.S.]] | PNBS = [[Panglima Negara Bintang Sarawak|P.N.B.S.]] | PSBS = [[Panglima Setia Bintang Sarawak|P.S.B.S.]] | JBS = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|J.B.S.]] | PBS = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|P.B.S.]] | ABS = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|A.B.S.]] | BBS = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|B.B.S.]] | DP = [[Datuk Patinggi Bintang Kenyalang|D.P.]] | DA = [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|D.A.]] | PGBK = [[Panglima Gemilang Bintang Kenyalang|P.G.B.K.]] | JBK = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|J.B.K.]] | PBK = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|P.B.K.]] | ABK = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|A.B.K.]] | DJBS = [[Darjah Jasa Bakti Sarawak|D.J.B.S.]] | JPC = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|J.P.C.]] | PPC = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|P.P.C.]] | PPB = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|P.P.B.]] | PPT (Sarawak) = [[Darjah kebesaran negeri Sarawak#Senarai|P.P.T.]] | DKI (Johor) = [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|D.K. I (Johor)]] | DKII (Johor) = [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|D.K. II (Johor)]] | DK I (Johor) = [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|D.K. I (Johor)]] | DK II (Johor) = [[Darjah Kerabat Johor Yang Amat Dihormati|D.K. II (Johor)]] | SPMJ = [[Dato’ Sri Paduka Mahkota Johor|S.P.M.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Sri Paduka Mahkota Johor]] | DPMJ = [[Dato’ Paduka Mahkota Johor|D.P.M.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Mahkota Johor]] | SMJ = [[Setia Mahkota Johor|S.M.J.]] | SSIJ = [[Dato' Sri Setia Sultan Ismail Johor|S.S.I.J.]] | DSIJ = [[Darjah Sultan Ismail Johor Yang Amat Diberkati|D.S.I.J.]] | SMIJ = [[Dato’ Sri Mulia Sultan Ibrahim Johor|S.M.I.J.]] | DMIJ = [[Dato’ Mulia Sultan Ibrahim Johor|D.M.I.J.]] | SIJ = [[Darjah Sultan Ibrahim Johor Yang Amat Disanjungi|S.I.J.]] | PJP (Johor) = [[Darjah kebesaran negeri Johor#Senarai|P.J.P.]] | PLP (Johor) = [[Darjah kebesaran negeri Johor#Senarai|P.L.P.]] | PIS = [[Pingat Ibrahim Sultan Johor|P.I.S.]] | PIS II = [[Pingat Ibrahim Sultan Johor|P.I.S. (II)]] | BSI = [[Darjah Sultan Ismail Johor Yang Amat Diberkati|B.S.I.]] | BSI II = [[Darjah Sultan Ismail Johor Yang Amat Diberkati|B.S.I. (II)]] | PSI = [[Darjah kebesaran negeri Johor#Senarai|P.S.I.]] | PSI II = [[Darjah kebesaran negeri Johor#Senarai|P.S.I. (II)]] | BKK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|B.K.K.]] | DK (Kedah) = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.K. (Kedah)]] | DKH = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.K.H.]] | DUK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.U.K.]] | DMK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.M.K.]] | BPK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|B.P.K.]] | SSSK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|S.S.S.K.]] | DPSS = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.P.S.S.]] | DSSS = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.S.S.S.]] | SSS = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|S.S.S.]] | BSS = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|B.S.S.]] | SHMS = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|S.H.M.S.]] | DHMS = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.H.M.S.]] | SMS (Kedah) = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|S.M.S.]] | BMS = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|B.M.S.]] | DGMK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.G.M.K.]] | GMK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|G.M.K.]] | AGK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|A.G.K.]] | SPMK (Kedah) = [[Darjah Seri Paduka Mahkota Kedah|S.P.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Kedah]] | DPMK (Kedah) = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.P.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Mahkota Kedah]] | SMK (Kedah) = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|S.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Mahkota Kedah]] | AMK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|A.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Ahli Mahkota Kedah]] | SSDK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|S.S.D.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Setia Diraja Kedah]] | DSDK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|D.S.D.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Setia Diraja Kedah]] | SDK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|S.D.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Diraja Kedah]] | BCK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|B.C.K.]] | PCK = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|P.C.K.]] | BKM = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|B.K.M.]] | PJK (Kedah) = [[Darjah kebesaran negeri Kedah|P.J.K.]] | DK (Kelantan) = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|D.K. (Kelantan)]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Kelantan]] | SPMK (Kelantan) = [[Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia|S.P.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Kelantan]] | DPMK (Kelantan) = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|D.P.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Mahkota Kelantan]] | PMK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|P.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Paduka Mahkota Kelantan]] | SJMK = [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia|S.J.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan]] | DJMK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|D.J.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Jiwa Mahkota Kelantan]] | JMK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|J.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Jiwa Mahkota Kelantan]] | SPKK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|S.P.K.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Kesateria Mahkota Kelantan]] | DPKK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|D.P.K.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Kesateria Mahkota Kelantan]] | PKK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|P.K.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Paduka Kesateria Mahkota Kelantan]] | SPSK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|S.P.S.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Setia Mahkota Kelantan]] | DPSK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|D.P.S.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Setia Mahkota Kelantan]] | PSK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|P.S.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Paduka Setia Mahkota Kelantan]] | BSK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|B.S.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Bentara Setia Mahkota Kelantan]] | ASK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|A.S.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Ahli Setia Mahkota Kelantan]] | SPJK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|S.P.J.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Jasa Mahkota Kelantan]] | DPJK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|D.P.J.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Jasa Mahkota Kelantan]] | PJK (Kelantan) = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|P.J.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Paduka Jasa Mahkota Kelantan]] | BJK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|B.J.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Bentara Jasa Mahkota Kelantan]] | AJK = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|A.J.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Ahli Jasa Mahkota Kelantan]] | PYGP = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|P.Y.G.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Pahlawan Yang Amat Gagah Perkasa]] | SMK (Kelantan) = [[Darjah kebesaran negeri Kelantan|S.M.K.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Mahkota Kelantan]] | DKNS = [[Darjah Kerabat Negeri Sembilan|D.K.N.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Negeri Sembilan]] | DNS = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|D.N.S.]] | DTNS = [[Darjah Tertinggi Negeri Sembilan|D.T.N.S.]] | DMNS = [[Darjah Mulia Negeri Sembilan|D.M.N.S.]] | DKYR = [[Darjah Kerabat Yam Tuan Raden|D.K.Y.R.]] [[Kategori:Penerima Darjah Kerabat Yam Tuan Raden]] | SUNS = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|S.U.N.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Negeri Sembilan|U]] | SPNS = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|S.P.N.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Negeri Sembilan|P]] | SSNS = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|S.S.N.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Setia Negeri Sembilan]] | DPNS = [[Darjah Dato' Paduka Negeri Sembilan|D.P.N.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Negeri Sembilan]] | DSNS = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|D.S.N.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Setia Negeri Sembilan]] | DNS = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|D.N.S.]] | ANS = [[Pingat Ahli Setia Negeri Sembilan|A.N.S.]] | SSTM = [[Darjah Seri Setia Tuanku Muhriz Yang Amat Terbilang|S.S.T.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Setia Tuanku Muhriz]] | DSTM = [[Darjah Setia Tuanku Muhriz|D.S.T.M.]] | DTM = [[Darjah Tuanku Muhriz|D.T.M.]] | STM = [[Pingat Setiawan Tuanku Muhriz|S.T.M.]] | BTM = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|B.T.M.]] | DBNS = [[Darjah Setia Bakti Negeri Sembilan|D.B.N.S.]] | SPTJ = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|S.P.T.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Tuanku Jaafar]] | DPTJ = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|D.P.T.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Tuanku Jaafar]] | DPT = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|D.P.T.]] | PPT (Negeri Sembilan) = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|P.P.T.]] | PJK (Negeri Sembilan) = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|P.J.K.]] | PMC = [[Darjah kebesaran negeri Negeri Sembilan|P.M.C.]] | DKP (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|D.K.P.]] | DKI (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|D.K. I (Pahang)]] | DKII (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|D.K. II (Pahang)]] | DK I (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|D.K. I (Pahang)]] | DK II (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|D.K. II (Pahang)]] | SAAS = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|S.A.A.S.]] | SDSA = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|S.D.S.A.]] | SSAP = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|S.S.A.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] | DSAP = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|D.S.A.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] | SAP = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|S.A.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Ahmad Shah Pahang]] | SAS = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|S.A.S.]] | AAP = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|A.A.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Ahli Ahmad Shah Pahang]] | SIMP = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|S.I.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Indera Mahkota Pahang]] | DIMP = [[Darjah Indera Mahkota Pahang|D.I.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Indera Mahkota Pahang]] | SMP (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|S.M.P.]] | AMP (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|A.M.P.]] | PKT (Pahang) = [[Darjah kebesaran negeri Pahang|P.K.T.]] | DK (Perak) = [[Darjah kebesaran negeri Perak|D.K. (Perak)]] | DKSA = [[Darjah kebesaran negeri Perak|D.K.S.A.]] | SPSA = [[Darjah kebesaran negeri Perak|S.P.S.A.]] | DKA I = [[Darjah kebesaran negeri Perak|D.K.A. I]] | DKA II = [[Darjah kebesaran negeri Perak|D.K.A. II]] | DSA = [[Darjah kebesaran negeri Perak|D.S.A.]] | SPSN = [[Darjah kebesaran negeri Perak|S.P.S.N.]] | SPCM = [[Darjah Seri Paduka Cura Si Manja Kini|S.P.C.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Cura Si Manja Kini]] | DPCM = [[Darjah Dato' Paduka Cura Si Manja Kini|D.P.C.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Cura Si Manja Kini]] | PCM = [[Darjah kebesaran negeri Perak|P.C.M.]] | ACM = [[Darjah Ahli Cura Si Manja Kini|A.C.M.]] [[Kategori:Penerima Darjah Ahli Cura Si Manja Kini]] | SPTS = [[Darjah Dato' Seri Panglima Taming Sari|S.P.T.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Seri Panglima Taming Sari]] | DPTS = [[Darjah Dato' Pahlawan Taming Sari|D.P.T.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Pahlawan Taming Sari]] | PTS = [[Darjah kebesaran negeri Perak|P.T.S.]] | HTS = [[Darjah kebesaran negeri Perak|H.T.S.]] | KTS = [[Darjah kebesaran negeri Perak|K.T.S.]] | ATS = [[Darjah kebesaran negeri Perak|A.T.S.]] | SPMP (Perak) = [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perak|S.P.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Perak]] | DPMP (Perak) = [[Darjah Dato' Paduka Mahkota Perak|D.P.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Mahkota Perak]] | PMP (Perak) = [[Darjah Ahli Paduka Mahkota Perak|P.M.P.]] | AMP (Perak) = [[Darjah Ahli Mahkota Perak|A.M.P.]] | PJK (Perak) = [[Darjah kebesaran negeri Perak|P.J.K.]] | PPT (Perak) = [[Darjah kebesaran negeri Perak|P.P.T.]] | DKP (Perlis) = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.K.P.]] | DK (Perlis) = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.K. (Perlis)]] | DBSJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.B.S.J.]] | SSSJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|S.S.S.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Setia Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] | DSSJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.S.S.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Setia Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] | DSPJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.S.P.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Setia Paduka Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] | SPSJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|S.P.S.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Paduka Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] | DWSJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.W.S.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Wira Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] | DPSJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.P.S.J.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Panglima Sirajuddin Jamalullail]] | SSP = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|S.S.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Sirajuddin Perlis]] | SSPJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|S.S.P.J.]] | DPPJ = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.P.P.J.]] | SPMP (Perlis) = [[Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis|S.P.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Mahkota Perlis]] | DPMP (Perlis) = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|D.P.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Paduka Mahkota Perlis]] | SMP (Perlis) = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|S.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia Mahkota Perlis]] | AMP (Perlis) = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|A.M.P.]] [[Kategori:Penerima Darjah Ahli Mahkota Perlis]] | PMP = [[Darjah kebesaran negeri Perlis|P.M.P.]] [[Kategori:Penerima Pingat Mahkota Perlis]] | DKI (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|D.K. I (Selangor)]] | DKII (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|D.K. II (Selangor)]] | DK I (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|D.K. I (Selangor)]] | DK II (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|D.K. II (Selangor)]] | SPMS = [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor|S.P.M.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] | DPMS = [[Darjah Kebesaran Dato' Paduka Mahkota Selangor|D.P.M.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Dato' Paduka Mahkota Selangor]] | SMS (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|S.M.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Setia Mahkota Selangor]] | AMS = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|A.M.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Ahli Mahkota Selangor]] | SSIS = [[Darjah Kebesaran Dato' Setia Sultan Sharafuddin Idris Shah|S.S.I.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato' Setia–Sultan Sharafuddin Idris Shah]] | DSIS = [[Darjah Kebesaran Dato' Sultan Sharafuddin Idris Shah|D.S.I.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Dato'–Sultan Sharafuddin Idris Shah]] | SIS = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|S.I.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Setia–Sultan Sharafuddin Idris Shah]] | AIS = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|A.I.S.]] [[Kategori:Penerima Darjah Ahli–Sultan Sharafuddin Idris Shah]] | SSSA = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|S.S.S.A.]] | DSSA = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|D.S.S.A.]] | SSA = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|S.S.A.]] | ASA = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|A.S.A.]] | BPC = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|B.P.C.]] | PKT (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|P.K.T.]] | PPT (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|P.P.T.]] | PJK (Selangor) = [[Darjah kebesaran negeri Selangor|P.J.K.]] | DKT = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.K.T.]] | DKR = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.K.R.]] | DKI (Terengganu) = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.K. I (Terengganu)]] | DKII (Terengganu) = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.K. II (Terengganu)]] | DK I (Terengganu) = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.K. I (Terengganu)]] | DK II (Terengganu) = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.K. II (Terengganu)]] | SUMZ = [[Darjah Seri Utama Sultan Mizan Zainal Abidin Terengganu|S.U.M.Z.]] | SSMZ = [[Darjah Seri Setia Sultan Mizan Zainal Abidin Terengganu|S.S.M.Z.]] | DSMZ = [[Darjah Dato' Setia Sultan Mizan Zainal Abidin Terengganu|D.S.M.Z.]] | SMZ = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|S.M.Z.]] | AMZ = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|A.M.Z.]] [[Kategori:Penerima Ahli Sultan Mizan Zainal Abidin Terengganu]] | SSMT = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|S.S.M.T.]] | DSMT = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.S.M.T.]] | ASM = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|A.S.M.]] | SPMT = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|S.P.M.T.]] | DPMT = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|D.P.M.T.]] [[Kategori:Penerima Dato' Paduka Mahkota Terengganu]] | SMT = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|S.M.T.]] [[Kategori:Penerima Setia Mahkota Terengganu]] | AMT = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu|A.M.T.]] [[Kategori:Penerima Ahli Mahkota Terengganu]] | PJK (Terengganu) = [[Darjah kebesaran negeri Terengganu#Senarai|P.J.K.]] <!--- Brunei ---> | DKMB = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.K.M.B.]] | DKI (Brunei) = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.K. I (Brunei)]] | DK I (Brunei) = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.K. I (Brunei)]] | DKII (Brunei) = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.K. II (Brunei)]] | DK II (Brunei) = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.K. II (Brunei)]] | DPKT = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.P.K.T.]] | PSNB = [[Darjah kebesaran negara Brunei|P.S.N.B.]] | DSNB = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.S.N.B.]] | PSB = [[Darjah kebesaran negara Brunei|P.S.B.]] | PSLJ = [[Darjah kebesaran negara Brunei|P.S.L.J.]] | DSLJ = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.S.L.J.]] | SPMB = [[Darjah kebesaran negara Brunei|S.P.M.B.]] | DPMB = [[Darjah kebesaran negara Brunei|D.P.M.B.]] | SMB = [[Darjah kebesaran negara Brunei|S.M.B.]] <!--- Singapura ---> | DUBC = [[Darjah kebesaran negara Singapura|D.U.B.C.]] | PJG = [[Darjah kebesaran negara Singapura|P.J.G.]] | JP = [[Jaksa Pendamai|J.P.]] | AP = [[Senarai keanggotaan Dewan Rakyat Malaysia|AP]] | ADUN (Johor) = [[Dewan Undangan Negeri Johor|ADUN]] | ADUN (Kedah) = [[Dewan Undangan Negeri Kedah|ADUN]] | ADUN (Kelantan) = [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|ADUN]] | ADUN (Melaka) = [[Dewan Undangan Negeri Melaka|ADUN]] | ADUN (Negeri Sembilan) = [[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan|ADUN]] | ADUN (Pahang) = [[Dewan Undangan Negeri Pahang|ADUN]] | ADUN (Pulau Pinang) = [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|ADUN]] | ADUN (Perak) = [[Dewan Undangan Negeri Perak|ADUN]] | ADUN (Perlis) = [[Dewan Undangan Negeri Perlis|ADUN]] | ADUN (Sabah) = [[Dewan Undangan Negeri Sabah|ADUN]] | ADUN (Sarawak) = [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|ADUN]] | ADUN (Selangor) = [[Dewan Undangan Negeri Selangor|ADUN]] | ADUN (Terengganu) = [[Dewan Undangan Negeri Terengganu|ADUN]] }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> iuh4exn2ma2pnyjfpeo9skjs89eqacq 0 1205976 6809774 6790378 2026-03-26T13:17:23Z Areylle 345443 6809774 wikitext text/x-wiki {{Short description|Tarikan erotik terhadap pakaian boleh regang}} [[Fail:Crytek_booth-babe_from_Games_Territory_2008_(2986745404).jpg|thumb|258x258px|Peragawati promosi Crytek memakai ''[[catsuit]]'' spandeks, dari Games Territory 2008.]] '''Fetisyisme spandeks''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: {{Amiri|فيتيشيسمى سڤنديک س}}) ialah satu bentuk khusus [[Fetisyisme seksual|fetisyisme]] pakaian yang melibatkan rangsangan seksual yang kuat daripada [[pemerhatian]], sensasi [[sentuhan]], atau pemakaian peribadi [[Pakaian sama sendat|pakaian ketat]] yang diperbuat daripada [[spandeks]] (juga dikenali sebagai Lycra) atau [[fabrik]] sintetik anjal seumpamanya yang melekap rapat pada bentuk tubuh.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.psychologytoday.com/us/blog/in-excess/201705/sexual-mummification|title=Sexual Mummification {{!}} Psychology Today|website=www.psychologytoday.com|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref> [[Parafilia]] ini lazimnya terzahir melalui tarikan terhadap pakaian seperti ''[[Sarung balut kaki|leggings]]'', [[leotard]], [[unitard]], [[sut badan]], atau sut penuh [[Zentai|''zentai'']], yang menonjolkan kontur tubuh serta memberikan sensasi pembalutan atau mampatan.<ref name=":0" /> Sebagai subset daripada gangguan fetisyisme yang lebih luas sebagaimana dihuraikan dalam [[DSM-5]], fetisyisme spandeks dikategorikan sebagai corak berterusan minat seksual terhadap objek tidak bernyawa, dalam hal ini fabrik tertentu yang membawa kepada rangsangan dan boleh menyebabkan tekanan atau gangguan hubungan interpersonal jika tidak ditangani. Ia lebih kerap dilaporkan dalam kalangan [[lelaki]].<ref name=":1">{{Cite journal|last=Ventriglio|first=Antonio|last2=Bhat|first2=P. S.|last3=Torales|first3=Julio|last4=Bhugra|first4=Dinesh|date=2019-04|title=Sexuality in the 21st century: Leather or rubber? Fetishism explained|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6495465/|journal=Medical Journal, Armed Forces India|volume=75|issue=2|pages=121–124|doi=10.1016/j.mjafi.2018.09.009|issn=0377-1237|pmc=6495465|pmid=31065177}}</ref> Fetisy berkaitan pakaian, termasuk yang melibatkan bahan ketat atau elastik, merupakan antara kategori yang paling kerap dilaporkan dalam kalangan individu dengan minat parafilik, dengan kajian menunjukkan lebih separuh daripada kes yang diteliti melibatkan bentuk keterikatan terhadap pakaian.<ref name=":1" /> Penyelidikan [[psikologi]] mengaitkan perkembangan fetisy sebegini dengan proses penetuan klasik (''classical conditioning''), di mana rangsangan neutral seperti fabrik spandeks menjadi berkait dengan rangsangan seksual semasa pengalaman pembentukan, lazimnya pada usia [[remaja]].<ref name=":1" /> Dari segi [[budaya]], fetisyisme spandeks berselisih dengan konteks seperti [[pakaian sukan]], kostum [[adiwira]], dan busana persembahan, di mana kilauan dan keanjalan bahan tersebut meningkatkan daya tarikan visual dan [[deria]], meskipun data empirikal tentang kelazimannya masih terhad kerana sifat parafilia yang bersifat peribadi.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.news24.com/life/what-is-fetishism-20120721|title=What is fetishism?|website=News24|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref> Pendekatan rawatan, apabila dicari, sering melibatkan terapi tingkah laku kognitif untuk mengurus tingkah laku kompulsif, dengan penekanan bahawa fetisy yang tidak mendatangkan tekanan tidak semestinya dianggap sebagai gangguan.<ref name=":1" /> == Gambaran penuh == === Definisi === [[Fail:Woman_posing_in_shimmery_zentai.jpg|kanan|thumb|227x227px|Sut ''[[zentai]]'' spandeks]] Fetisyisme spandeks ialah satu bentuk fetisyisme pakaian yang melibatkan rangsangan seksual yang kuat daripada fabrik spandeks (juga dikenali sebagai Lycra atau elastane), khususnya kerana sifatnya yang ketat, berkilat, dan sangat anjal yang menonjolkan kontur [[Tubuh manusia|tubuh]] serta memberikan rangsangan deria sentuhan.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://consentculture.community/glossary/spandex-fetish/|title=Spandex Fetish - Consent Culture|website=Consult Culture|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref><ref name=":2" /> Fetisy ini berpusat pada kualiti deria unik bahan tersebut, membezakannya daripada tarikan umum terhadap pakaian dengan menekankan daya [[Erotisisme|erotik]] pada keanjalan dan kilauannya.<ref name=":2" /> Skop fetisyisme spandeks merangkumi tarikan terhadap orang lain yang memakai pakaian spandeks, yang boleh membangkitkan rangsangan visual dan asosiatif, serta tindakan peribadi mengenakan pakaian tersebut untuk pengalaman deria erotik seperti sensasi kemampatan dan kelembutan pada [[Kulit manusia|kulit]].<ref name=":3" /> Contohnya termasuk pakaian harian dan pakaian persembahan yang menonjolkan sifat fabrik yang memperlihatkan bentuk tubuh.<ref name=":3" /> Menurut kriteria [[DSM-5]] bagi gangguan fetisyisme (302.81, F65.0), fetisyisme spandeks dianggap sebagai minat seksual laziman dan bukan gangguan parafilik, selagi ia tidak mengakibatkan tekanan klinikal yang signifikan, kesukaran interpersonal, atau gangguan dalam fungsi sosial, [[pekerjaan]], atau bidang penting lain sekurang-kurangnya selama enam bulan.<ref>{{Cite web|url=https://www.theravive.com/therapedia/fetishistic-disorder-dsm--5-302.81-(f65.0)|title=Fetishistic Disorder DSM-5 302.81 (F65.0) - Therapedia|website=www.theravive.com|access-date=2025-11-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.betterhelp.com/|title=Fetishistic Disorder Symptoms {{!}} BetterHelp|website=www.betterhelp.com|language=en|access-date=2025-11-21}}</ref> Item yang lazim dikaitkan dengan fetisy ini termasuk [[pakaian sukan]] seperti [[Kit berbasikal|seluar pendek berbasikal]], [[Sarung balut kaki|seluar yoga]], dan [[Baju selam|pakaian renang]], serta [[Sukadana, Campaka|sut badan]] dan kostum adiwira yang menggunakan campuran spandeks untuk kesan melekap pada tubuh.<ref name=":3" /> Spandeks, iaitu gentian sintetik yang dicipta pada tahun 1958 oleh [[Kimia|ahli kimia]] [[Joseph Shivers]] di [[DuPont]], menjadi asas kepada sifat tersendiri pakaian tersebut.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.invent.org/inductees/joseph-c-shivers-jr|title=Joseph Shivers │ The National Inventors Hall of Fame®|date=2025-11-20|website=www.invent.org|language=en|access-date=2025-11-21}}</ref> === Ciri-ciri utama === Elemen visual, seperti sifat spandeks yang melekap pada tubuh dan menonjolkan kontur badan, memainkan peranan penting dalam fetisy ini, kerana fetisyisme lazimnya didorong oleh aspek visual dan berfokus pada rupa objek seperti [[pakaian]].<ref>{{Cite web|url=https://webspace.ship.edu/cgboer/genpsysexuality.html|title=Sexuality|website=webspace.ship.edu|access-date=2025-11-21}}</ref> Kilauan berkilat dan warna terang spandeks, khususnya dalam rona [[hitam]] atau logam, meningkatkan daya tarikan visual dengan menekankan bentuk tubuh secara yang menguatkan rangsangan.<ref name=":3" /> Corak tingkah laku dalam fetisyisme spandeks lazimnya melibatkan penggunaan bahan tersebut untuk [[Puncak syahwat|kepuasan seksual]], seperti [[Melancap|pelancapan]] dengan pakaian spandeks atau menggabungkannya dalam [[aktiviti seksual]] bersama pasangan.<ref>{{Cite book|url=https://www.thetedkarchive.com/library/kaitlyn-hawkinson-brian-d-zamboni-adult-baby-diaper-lovers-an-exploratory-study|title=Adult Baby/Diaper Lovers: An Exploratory Study of an Online Community Sample|language=en}}</ref> Individu mungkin terlibat dalam senario lakon peranan di mana pakaian spandeks, seperti [[pakaian sukan]] atau [[Unitard|sut penuh badan]], dipakai untuk memudahkan fantasi, sering dikaitkan secara ringkas dengan kekaguman terhadap tubuh dalam pakaian sukan. Mengumpul pakaian atau aksesori spandeks, seperti sut ''zentai'' yang memberikan pembalutan penuh badan, juga merupakan amalan biasa sebagai cara mengekalkan fetisy tersebut.<ref>{{Cite journal|last=Mehdizadeh-Zareanari|first=Ali|last2=Ghafarinezhad|first2=Alireza|last3=Soltani|first3=Hoda|date=2013|title=Fetishism due to methamphetamine (glass) abuse: a case report|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3905562/|journal=Addiction & Health|volume=5|issue=1-2|pages=73–76|issn=2008-4633|pmc=3905562|pmid=24494161}}</ref> Minat parafilik, termasuk yang melibatkan pakaian, dilaporkan lebih kerap dalam kalangan lelaki berbanding wanita, dengan kadar kelaziman biasanya 2 hingga 3 kali ganda lebih tinggi pada lelaki.<ref>{{Cite journal|last=Joyal|first=Christian C.|last2=Carpentier|first2=Julie|date=2017-02|title=The Prevalence of Paraphilic Interests and Behaviors in the General Population: A Provincial Survey|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26941021|journal=Journal of Sex Research|volume=54|issue=2|pages=161–171|doi=10.1080/00224499.2016.1139034|issn=1559-8519|pmid=26941021}}</ref> Ia berlaku merentasi jantina dan orientasi seksual.<ref>{{Cite journal|last=Scorolli|first=C.|last2=Ghirlanda|first2=S.|last3=Enquist|first3=M.|last4=Zattoni|first4=S.|last5=Jannini|first5=E. A.|date=2007|title=Relative prevalence of different fetishes|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17304204|journal=International Journal of Impotence Research|volume=19|issue=4|pages=432–437|doi=10.1038/sj.ijir.3901547|issn=0955-9930|pmid=17304204}}</ref> == Perkembangan sejarah == === Penggunaan awal === [[Fail:Spandex fiber.jpg|thumb|Gelendong spandeks]] Spandeks, iaitu gentian elastik [[Sintesis kimia|sintetik]], telah dibangunkan pada tahun 1958 oleh ahli kimia Joseph C. Shivers di ''Benger Laboratory'' milik DuPont di Waynesboro, [[Virginia]], sebagai kopolimer [[poliuretana]] berasaskan polieter-poliurea yang bertujuan mengatasi keanjalan [[Getah asli|getah semula jadi]].<ref name=":4" /><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.lycra.com/en/lycra-about-lycra-fiber/see-how-lycra-fiber-has-shaped-world|title=History of LYCRA® fiber {{!}} Explore Our Timeline {{!}} The LYCRA Company|website=www.lycra.com|access-date=2025-11-21}}</ref> Inovasi Shivers lahir daripada bertahun-tahun penyelidikan terhadap alternatif sintetik yang boleh diregangkan bagi menggantikan bekalan getah yang terganggu semasa [[Perang Dunia Kedua|perang]], menghasilkan gentian yang boleh dihasilkan secara berkesan pada skala besar.<ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/thank-joseph-shivers-spandex-180967335/|title=Thank(?) Joseph Shivers For Spandex|last=Eschner|first=Kat|website=Smithsonian Magazine|language=en|access-date=2025-11-21}}</ref> DuPont mengkomersialkan gentian tersebut dengan nama jenama Lycra pada tahun 1960, menandakan pengenalan awam pertamanya dalam pakaian asas wanita seperti ''[[girdle]]'', [[coli]], dan [[stoking]], di mana ia memberikan sokongan ringan dan keselesaan berbanding bahan berasaskan [[Lateks|getah tradisional]].<ref name=":5" /><ref name=":7">{{Cite web|url=https://pubsapp.acs.org/cen/whatstuff/stuff/7707scitek4.html|title=WHAT'S THAT STUFF? - SPANDEX|website=pubsapp.acs.org|access-date=2025-11-21}}</ref> Menjelang awal 1960-an, penggunaannya berkembang ke [[Pakaian sukan|pakaian aktif]], digabungkan dengan fabrik seperti [[nilon]] untuk meningkatkan kefleksibelan.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://wwd.com/fashion-news/textiles/feature/lycra-through-the-years-8143187-2177399/|title=Timeline: Lycra Through the Years|last=Staff|first=W. W. D.|date=2015-01-26|website=WWD|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref> Bahan ini juga dipatenkan dan dipasarkan di bawah jenama pesaing, termasuk '''Vyrene''' oleh U.S. Rubber dan '''Numa''' oleh National Plastics Products Company, sekali gus meluaskan ketersediaannya dalam industri [[tekstil]].<ref>{{Cite web|url=https://www.advancetextile.net/2021/06/spandex-properties-manufacturing-process-uses.html|title=Spandex {{!}} Properties, Manufacturing process {{!}} Uses|website=Advance Textile 86 For Next Generation|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref> Sifat utama spandeks termasuk keanjalan luar biasa, membolehkannya diregang sehingga lima kali panjang asal sambil kembali ke bentuk asal dengan sedikit sahaja perubahan, di samping ketahanan tinggi terhadap [[geseran]] dan bahan kimia, serta tekstur licin yang membolehkan ia melekap rapat pada kulit.<ref name=":5" /><ref name=":7" /> Ciri-ciri ini menjadikannya sesuai untuk aplikasi [[Pakaian sama sendat|pakaian ketat]]. Sepanjang 1960-an dan 1970-an, spandeks mula digunakan dalam [[fesyen]], seperti ''[[Skirt mini|miniskirt]]'' regang yang dipopularkan oleh pereka [[Mary Quant]], serta dalam pakaian sukan termasuk [[pakaian renang]] untuk sut cepat kering dan pakaian [[ski]] bagi penebat fleksibel.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web|url=https://fashion-era.com/60s-mini-skirt|title=The 1960s Mini Skirt Fashion History - Mary Quant|last=Chloe|date=2018-07-24|website=Fashion-Era|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref> Penggunaannya berkembang lebih luas pada 1980-an seiring dengan trend kecergasan [[Senaman aerobik|aerobik]].<ref name=":8" /> === Kemunculan fetisy === Spandeks mula beralih daripada bahan [[sukan]] praktikal kepada objek fetisy pada era 1970-an dan 1980-an, sebahagian besarnya melalui peranan menonjolnya dalam media popular yang menekankan bentuk pakaian ketat serta fizikal yang diidealkan. Siri televisyen [[Batman]] (1966–1968), yang menampilkan [[Adam West]] dalam kostum berasaskan spandeks, memainkan peranan penting dalam mempopularkan daya tarikan visual bahan tersebut, menonjolkan kontur [[otot]] dan membangkitkan stereotaip lelaki perkasa yang menggabungkan kepahlawanan dengan erotisisme halus.<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/culture/spandex-superheroes-history|title=Why Do Superheroes Wear Spandex? The Rise, Fall, and Return of the Super-Stretchy Material|date=2024-02-20|website=Inverse|language=en|access-date=2025-11-21}}</ref> Gambaran ini mempengaruhi pengolahan [[adiwira]] dalam [[komik]] dan [[filem]] kemudian, di mana sut spandeks menjadi sinonim dengan fizikal yang dipertingkatkan dan daya tarikan, sekali gus menyumbang kepada konotasi erotik bahan tersebut dalam imaginasi budaya. Kegilaan [[Senaman aerobik|aerobik]] pada akhir 1970-an dan 1980-an turut memperkuatkan keterlihatan spandeks, khususnya melalui video senaman [[Jane Fonda]] pada tahun 1982, yang terjual berjuta-juta dan mempopularkan [[leotard]], [[Sarung balut kaki|seluar sama sendat]], serta spandeks [[neon]] sebagai pakaian kecergasan harian bagi wanita.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/april-24/jane-fondas-first-workout-video-released|title=Jane Fonda’s first workout video released {{!}} April 24, 1982|last=Editors|first=HISTORY com|date=2009-11-13|website=HISTORY|language=en|access-date=2025-11-21}}</ref> Rakaman Fonda, sebahagian daripada ledakan kecergasan yang lebih luas, membawa spandeks ketat ke ruang tamu melalui video rumah dan kelas gim, menormalkan penggunaannya sambil menonjolkan pergerakan tubuh dan lengkungan dengan cara yang mengondisikan pendedahan umum terhadap sifat deria fabrik tersebut.<ref>{{Cite web|url=https://www.mentalfloss.com/article/65314/how-jane-fondas-workout-conquered-world|title=How Jane Fonda's Workout Conquered the World|date=2015-06-19|website=Mental Floss|language=en-US|access-date=2025-11-21}}</ref> Budaya kecergasan era ini, yang digerakkan oleh jurulatih aerobik dan media, mengubah spandeks daripada pakaian fungsian kepada simbol kesegaran dan kesensualan.<ref>{{cite news |last=Zeidler |first=M. |date=February 24, 2017 |title='There was just lots of neon spandex': A look back at the aerobics craze of the late '80s |url=https://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/there-was-just-lots-of-neon-spandex-a-look-back-at-the-aerobics-craze-of-the-late-80s-1.4213547 |work=CBC News |access-date=}}</ref> Menjelang 1990-an, spandeks terus digunakan dalam sukan seperti [[Lumba basikal|berbasikal]] dan gusti profesional. Data empirikal tentang kelaziman fetisyisme spandeks kekal terhad kerana parafilia yang bersifat peribadi. == Lihat juga == {{div col|colwidth=22em}} *[[Baju leher tinggi]] *[[Baju mandi]] *''[[Katsut|Catsuit]]'' *[[Cosplay]] *[[Darlexx]] *[[Fetisyisme getah dan PVC]] *[[Komik dewasa]] *[[Leotard]] *[[Pakaian seketat kulit|Pakaian sama sendat]] *[[Seluar dalam tarian]] *[[Sarung balut kaki|Seluar sendat]] *[[Stoking]] *[[Unitard]] *''[[Zentai]]'' {{div col end}} == Rujukan == {{reflist}} {{Fetisyisme seksual}} {{DEFAULTSORT:Fetisyisme Spandeks}} [[Category:Fetisyisme seksual]] [[Category:Pakaian fetisy]] 2d6shpj4amwfquazo11fli9qx4l0zpn 0 1208348 6809864 6804199 2026-03-26T15:56:03Z ~2026-18863-83 393093 /* Pelakon Utama */ 6809864 wikitext text/x-wiki {{Infobox televisyen|tajuk=Andai Tiada Dia |genre={{hlist|[[Melodrama]]|[[Cinta]]|[[Keluarga]]|[[Konflik]]}} |berdasarkan= '''Andai Tiada Dia'''<br>karya Rissa Ahdiya |pencipta= |penulis={{ubl|Muhammad '''Adib Zaini'''<br>{{small|(Penulis skrip)}}|Hafiz Abu Bakar<br>{{small|(Penulis skrip)}}|Nor '''Shaza'''na Abd. '''Talib'''<br>{{small|(Penulis skrip)}}|[[Baizura Kahar]]<br>{{small|(Penulis skrip)}}|Mike Alias<br>{{small|(Penulis skrip)}}|Bainun Waheeda<br>{{small|(Penulis skrip)}}|Keen<br>{{small|(Penulis skrip)}}|Aina Atiqah<br/>{{small|(Penulis skrip)}}}} |pengarah=Muhamad Riza Baharudin |assistant_director= |dibintangi={{plainlist| * [[Ummi Nazeera]] * [[Hisyam Hamid]] * [[Mimi Lana]] / [[Alicia Amin]] * [[Zahiril Adzim]] }} |editor=Global Post Sdn. Bhd. |lagu_pembukaan= "Nur Cinta" oleh [[Amir Masdi]] |lagu_penutup= "Andai Tiada Dia" oleh [[Isyariana Che Azmi]] |company=[[Global Station|Global Station Sdn. Bhd.]] |negara=[[Malaysia]] |language=[[Bahasa Melayu|Melayu]] |production_manager= |penerbit_eksekutif=[[Zaiton Muhd Jiwa|Datin Zaiton Mohd. Jiwa]]| executive_associate_producer= |associate_producer= |penerbit={{ublist|Zetty Alia Dato' Ramly|Zetty Adila Dato' Ramly}} |runtime=49 minit |saluran={{ublist|[[Astro Ria]]<br>{{small|([[Slot MegaDrama]])}}|[[Astro Go]]|[[Sooka]]}} | encore_rerun = [[Mediacorp Suria]] <br> 5 Januari 2026 — 5 Mac 2025 |format_audio=[[Dolby Digital]] |format_gambar={{ubl|[[480i]] ([[SDTV]])|[[1080i]] ([[HDTV]])}} |bil_episod=36 |mula_siaran=21 Oktober 2024 |tamat_siaran=19 Disember 2024 |preceded_by= ''[[Uncle Bos Mama]]'' |followed_by= ''[[Curang Tanpa Niat]]'' }} '''''Andai Tiada Dia''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2024 arahan Muhamad '''Riza Baharudin''' terbitan [[Global Station]]. Ia dibintangi oleh [[Ummi Nazeera]], [[Hisyam Hamid]], [[Mimi Lana]] / [[Alicia Amin]] dan [[Zahiril Adzim]]. Drama ini memulakan tayangan perdana di [[Slot MegaDrama]], [[Astro Ria]] pada 21 Oktober hingga 19 Disember 2024 menggantikan ''[[Uncle Bos Mama]]''. == Sinopsis == Sudah 7 tahun usia perkahwinan Suri dan Haikal ([[Hisyam Hamid]]) namun belum ada rezeki untuk menimang cahaya mata. Kehadiran Luqman dalam hubungan Suri ([[Ummi Nazeera]]) dan Haikal telah mewujudkan rasa tidak senang kepada Haikal. Haikal terasa dirinya disisihkan. Sebaliknya Haikal mempunyai hubungan istimewa dengan Intan ([[Mimi Lana]]), adik Suri yang ketika itu menumpang di rumahnya. Kecurangan Haikal terbongkar dan Suri sanggup melepaskan Haikal demi Intan. Setelah bercerai, Suri disahkan mengandung. Haikal yang mendapat tahu hal itu ingin memujuk semula Suri. Pada masa itu, munculnya Falah ([[Zahiril Adzim]]) yang sentiasa wujud apabila Suri dalam kesusahan. ==Pelakon== ===Pelakon Utama=== * [[Hisyam Hamid]] sebagai '''Haikal''' * [[Ummi Nazeera]] sebagai '''Suri''' * [[Mimi Lana]] sebagai '''Intan''' * [[Zahiril Adzim]] sebagai '''Falah & Fatah''' (2 watak). * [[Alicia Amin]] sebagai '''Intan''' (menggantikan [[Mimi Lana]] mulai Episod 29–36) ===Pelakon Pembantu=== * [[Husna Mustaffa]] sebagai '''Erma, Kakak Intan & Suri''' * [[Rahhim Omar|Rahim Omar]] sebagai '''Haji Idris, Abah Suri, Intan & Erma & Bapa Mertua Haikal''' * [[Rosnah Johari]] sebagai '''Hajah Halilah, Mak Kandung Suri, Intan & Erma & Mak Mertua Haikal''' * [[Lan Siro]] sebagai '''Ikhwan''' * [[Kodi Rasheed]] sebagai '''Rafiq, Kawan Baik Haikal''' * [[Mia Nasir]] sebagai '''Bainun, Kawan Baik Intan''' * [[Mas Anizan]] sebagai '''Puan Faridah, Mak Kandung Haikal''' * [[Riz Amin]] sebagai '''Hisham, Abang Kandung Haikal''' * [[Zarynn Min]] sebagai '''Muna, Ibu Kandung Luqman''' * [[Auni Yusri]] sebagai '''Yasmin''' * [[Adam Malek]] sebagai '''Wafi Chamber''' * Noah Mateen sebagai '''Baby Luqman, Anak Kandung Suri & Haikal''' * [[Shamsul Ghau Ghau]] sebagai '''Ustaz Yusuf, Ayah Kandung Falah''' * [[Aznah Hamid]] sebagai '''Cikgu Misrah, Mak Kandung Falah''' * [[Amyza Aznan]] sebagai '''Uda Senah, Mak Saudara Suri''' * Bobo Rimaz sebagai '''Bobo''' * [[Muaz Zabir]] sebagai '''Dr. Amir''' ===Pelakon Tambahan=== * Adik Opie sebagai '''Laila 8 Τahun''' * Shima Bee sebagai '''Zarina''' * [[Zarrin Nuqman]] sebagai '''Aiman''' * Liza Kowangit sebagai '''Shaza''' * Mizie Ahmad sebagai '''Aidil''' * Draman Muhamad sebagai '''Pak Ali''' * Siti Zaleha sebagai '''Juli''' * Mazliana Mat Sor sebagai '''Hasnah''' * Charlie Numan sebagai '''Bomoh''' * Ros Idris sebagai '''Mak Gayah''' * Lyqal Mokhtar sebagai '''Azura''' * Hilmi Zerain sebagai '''Azman''' * Rayyan Hoi sebagai '''Radhi''' * Iki Faisal sebagai '''Suzie''' * Paksu Fadzil sebagai '''Pak Darus''' * Hashim sebagai '''Haji Hud''' * [[Elly Suhaili]] sebagai '''Jana''' * Megat Terawis sebagai '''Pak Ramli''' * Zamir Akmal sebagai '''Rosyam''' * Hasni Liana sebagai '''Zainab''' == Muzik dan Runut Bunyi == * "'''[https://www.youtube.com/watch?v=4TMWHGc2eIw NurCinta]'''" oleh [[Amir Masdi]] * "'''[https://www.youtube.com/watch?v=NHhMsm804nM Tapi Bukan Denganmu]'''" oleh [[Bella Astillah]] * "'''[https://www.youtube.com/watch?v=fsHkYjUwVI0 Andai Tiada Dia]'''" oleh [[Isyariana Che Azmi]] * "'''[https://www.youtube.com/watch?v=lfSNUrd8GPU Pendam Rasa]'''" oleh Evanatie Sannie * "'''[https://www.youtube.com/watch?v=B_sxD2WpPH4 Maafkanlah]'''" oleh [[Syamel]] * "'''[https://www.youtube.com/watch?v=21enCTsArN0 Soal Jiwa]'''" oleh Wani Annuar & Aiman Zaidi ==Kesinambungan== {{main|Andai Tiada Dia Raya}} Selepas berkahwin, Suri dan Falah berpuasa dan menyambut Hari Raya sebagai suami isteri. Haikal, yang merawat Intan di hospital, merindui Suri dan memikirkan kehidupan bahagia bersama Suri. == Trivia == *Mimi Lana sepatutnya memegang watak Intan untuk semua episod tetapi kerana tidak dapat fokus kepada 36 episod berikutan terikat dengan projek lain akhirnya Mimi Lana hanya berlakon 28 episod dan bakinya diteruskan oleh penggantinya Alicia Amin yang mempunyai iras wajah Mimi. Bagaimanapun reaksi penonton terhadap Alicia tidak berpuas hati kerana terlalu berlebihan berbanding Mimi meskipun beliau sebagai pelakon gantian. *Drama ''Andai Tiada Dia'' meraih 71 juta (media sosial), 6.7 juta penonton antara 21 Oktober sehingga 2 Disember 2024 dan belum termasuk penonton di aplikasi bukan Sooka iaitu Telegram, reels Facebook serta penonton dari Indonesia, Singapura dan rakyat Malaysia tinggal di luar negara. *Watak Falah Yusof dilakonkan Zahiril Adzim hanya masuk episod 13 dan menerima pujian daripada peminatnya dan penonton. *Di episod akhir ramai penonton tidak berpuas hati pengakhiran Intan dan mengecam pengarah drama tersebut iaitu Riza Baharuddin kerana dianggap menyeksa penonton, tetapi Riza memohon maaf kepada semua penonton jika tidak berpuas hati. *Suami kepada Ummi Nazeera, Dr. Izzar Anwari yang juga seorang doktor sering berkongsi ulasan drama lakonan isteri beliau serta selitkan ilmu perubatan secara jenaka, hingga mengelarkan dirinya 'Pakar ulasan tidak bertauliah' hanya untuk drama ''Andai Tiada Dia'' hakikatnya Izzar seorang bersikap positif dan menyokong kerjaya seni Ummi di awal perkahwinan sehingga sekarang. Selain itu drama ini juga selitkan ilmu agama tentang rumah tangga, kematian dalam platform Bambam Studios. == Pautan luar == {{turutan-tv|stesen=[[Astro Ria]]|slot=[[Slot MegaDrama]], Isnin-Khamis, 10:00 malam|nama='''''Andai Tiada Dia'''''|sebelum=''[[Uncle Bos Mama]]''|selepas=''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife|Curang Tanpa Niat]]''}} [[Kategori:Drama adaptasi novel di Malaysia]] [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2024]] 89eoc4t213ta3o7hyxneozkkt63vf3e 0 1218873 6810161 6808836 2026-03-27T08:09:58Z Ezrarul 345817 menambahkan 1 tajuk bahasa Inggeris 6810161 wikitext text/x-wiki {{notability|date=Disember 2024}} {{unreferenced|date=Disember 2024}}{{Infobox film|nama=|imej=|saiz_imej=|sempadan=|kapsyen=|pengarah=Niklaus Hilber|penerbit=Valentin Greutert, Philip Delaquis|penulis=Niklaus Hilber<br>Patrick Tönz<br>David Clemens|penceritaan=Niklaus Hilber, Patrick Tönz, & David Clemens (sebagai penulis skrip)|berdasarkan=diinspirasikan daripada kisah [[Bruno Manser]]|pelakon=Sven Schelker<br>Charlotte Heinimann<br>Daniel Ludwig<br>Elizabeth Ballang<br>Nick Kelesau<br>Matthew Crowley<br>Benjamin Mathis<br>David K.S. Tse<br>Raad Rawi|pengisah=|muzik=Gabriel Yared|sinematografi=Matthias Reisser|penyuntingan=Claudio Cea|studio=Produksi utama:<br>1. a film company. (A Film Company GmbH)<br>2. Das Kolektiv Independent Productions (Das Kollektiv für Audiovisuelle Werke)<br>Rakan Kerjasama:<br>3. SRF (Schweizer Radio und Fernsehen)<br>4. Teleclub AG<br>5. Superfilm Filmproduktions GmbH|pengedar=1. Ascot Elite Entertainment Group (pengedar utama bagi filem asal; [[Switzerland]])<br>2. TrustNordisk (jualan sedunia)<br>3. Camino Filmverleih GmbH ([[Jerman]])<br>5. Panda Lichtspiele Filmverleih GmbH ([[Austria]])|penayangan=26 September 2019|masa=142 minit atau 2 jam 22 minit atau 2 jam lebih|negara=[[Switzerland]], [[Austria]]|bahasa=[[bahasa Jerman]]<br>[[Switzerland]]<br>[[bahasa Inggeris]]<br>[[Penan]]|bajet=7 juta franc Switzerland (kira-kira $6 juta hingga $8 juta USD pada masa pengeluaran) (kira-kira RM28 juta - RM33 juta)|gross=USD 255,523 (berdasarkan data Box Office Mojo bagi kutipan luar negara)|dibangunkan oleh=|episod=}} '''''Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes''''' (atau dikenali sebagai '''''Paradise War: The Story of Bruno Manser''', '''Bruno Manser — The Voice of the Rainforest''''') ([[bahasa Melayu]]: '''''Perang Syurga: Kisah Bruno Manser''''' dan '''''Bruno Manser – Suara Hutan Hujan''''') ([[bahasa Rusia]]: '''''Бруно Мансер - Голос тропического леса''''') ialah filem bergenre [[pengembaraan]], [[Drama (filem dan televisyen)|drama]] dan [[biografi]] tahun [[2019]] yang ditayangkan di [[Switzerland]] arahan Niklaus Hilber, ramai pelakon tambahan berketurunan [[Penan]] digunakan dalam filem itu, dan bercakap dalam bahasa sendiri. Filem ini mengisahkan tentang [[Aktivisme|aktivis]] [[Bruno Manser]] kepada hak [[Penan]] yang hilang.<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/2019/09/14/kisah-aktivis-hak-penan-yang-hilang-bakal-ditayang/|title=Kisah aktivis hak Penan yang hilang bakal ditayang|last=Reporters|first=F. M. T.|date=2019-09-14|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=en|access-date=2024-12-15}}</ref> == Plot == Aktivis alam sekitar [[Switzerland]] [[Bruno Manser]] mengembara ke hutan [[Borneo]] pada tahun 1984. Beliau menyertai penduduk asli [[Penan]] dan belajar daripada mereka bagaimana untuk terus hidup di hutan hujan. Bagaimanapun, masa depan orang asli terancam oleh industri perkayuan, yang melombong kayu tropika di hutan hujan. Manser memutuskan untuk memimpin kaum Penan dalam memerangi pembalak. Lebih daripada dua puluh kumpulan Penan asli sedang membina penghadang di laluan yang dilalui oleh [[lori balak]]. Untuk seketika, topik itu di akhbar. Kemudian bantahan dihancurkan. Manser sedar bahawa dia lebih boleh melawan penebangan hutan dari Switzerland. Dia membawa topik kayu tropika ke dalam perbincangan umum, tetapi tidak boleh memaksa sekatan terhadap Malaysia. Setiausaha Agung PBB Boutros Boutros-Ghali bertemu dengan Manser dan mencadangkan pensijilan kayu melalui ITTO. Manser mahu kaum Penan diberikan hak ke atas kawasan perburuan mereka. Negeri [[Malaysia]] dan lobi kayu yang sangat kuat di sana mahu menghalang perkara ini dengan alasan orang Penan adalah nomad. Manser melihat satu-satunya peluang di Penan memetakan wilayah mereka sendiri. Dia mengembara secara haram ke [[Malaysia]] dan membincangkan ideanya dengan kaum Penan. Dalam perjalanan dari satu kumpulan Penan ke satu kumpulan yang lain, jejaknya hilang di dalam [[hutan]]. Lima tahun kemudian, dia diisytiharkan hilang di [[Switzerland]]. == Pelakon == === Pelakon utama === * Sven Schelker sebagai [[Bruno Manser]] * Nick Kelesau sebagai Along Sega * Elizabeth Ballang sebagai Ubung === Pelakon tambahan (Penan) === * James Bujang sebagai lelaki Penan 1 * Iddris Sia sebagai lelaki Penan 2 * Zulkifly Padan sebagai lelaki Penan 3 * Stanly Petrus sebagai lelaki Penan 4 * Williecon Tungan sebagai lelaki Penan 5 * Martha sebagai perempuan Penan tua * Rosita Tuhing sebagai perempuan Penan 1 * Ira Maya sebagai perempuan Penan 2 * Kaslit sebagai perempuan Penan 3 * Nasdie Kelesau sebagai Esseng * Baku sebagai anak Ubung === Pelakon tambahan === * Leonardo Da Vinc sebagai mandor * Ahmad Ramadhan Alrasyid sebagai pemandu lori * Osen Tuo sebagai pemburu 1 * Sia Ngedau sebagai pemburu 2 * Bissin sebagai pemburu 3 * Wesley sebagai pemburu 4 * Nils Torpus sebagai wartawan * Charlotte Heinimann sebagai Ida Manser * Daniel Ludwig sebagai Erich Manser * Carole Agustus sebagai Setiausaha PBB * Toni sebagai mekanik * Barnabas sebagai pemandu bot * Adrian Fähndrich sebagai Patrick === Pelakon undangan / Penampilan Khas === * Verdie Solaiman sebagai pengurus loji/tanaman * Mike Lucock sebagai Leftenan polis Dassun, ketua Jabatan Polis Long Seridan * David Ka Shing Tse sebagai Robert Chang, [[Ketua Menteri Sarawak]] * Matthew Crowley sebagai James Carter-Long * Anna Leong Brophy sebagai Olivia Tan * Benjamin Mathis sebagai Roger Graf * Vera Flück sebagai Barbara * Carlos Olalla sebagai Manuel José Ortega * Martin Fisher sebagai Penyampai BBC Munich * Björn Freiberg sebagai anggota polis Munich * Raad Rawi sebagai [[Boutros Boutros-Ghali]], Setiausaha Agung PBB * Silvio Kretschmer sebagai Pembantu pejabat === Pelakon tidak dikreditkan === * Sven Burgy sebagai Pengawal peribadi (tidak dikreditkan) * Stefan Schmid sebagai Jurugambar di Sidang Akhbar (tidak dikreditkan) == Lokasi penggambaran == Dirakam merentasi tiga benua, termasuk lokasi di [[Borneo]] (terutamanya di [[Kalimantan]], [[Indonesia]])<ref>[https://www.thelocationguide.com/industrynews/talking-with-eric-madeja-asia-location-manager-and-fixer-for-paradise-war-the-story-of-bruno-manser Talking with Eric Madeja, Asia Location Manager and Fixer for Paradise War - The Story of Bruno Manser - Industry News - The Location Guide]</ref>, [[Switzerland]], [[New York]] dan [[Budapest]]. == Trivia == '''Paradise War''' kebanyakannya dirakam di hutan [[Kalimantan]] di sebelah [[Indonesia]] di [[Borneo]] yang mewakili [[Sarawak]].<ref>{{Cite web|url=https://goldenglobes.com/articles/paradise-war-the-story-of-bruno-manser-switzerland/|title=Paradise War: The Story of Bruno Manser (Switzerland)|last=Villanueva|first=Armando|date=2020-12-05|website=Golden Globes|language=en-US|access-date=2026-03-11}}</ref> Kebanyakan peristiwa yang dipaparkan dalam [[filem]] itu berlaku antara tahun [[1984]] dan [[2000]] di [[Negeri Sarawak]], [[Malaysia]] dan pada masa itu, [[kerajaan Malaysia]] mengisytiharkan [[Bruno Manser]] sebagai "[[Persona non grata|persona non-grata]]". Malangnya, peraturan permit penggambaran di [[Malaysia]] tidak membenarkan pihak produksi menceritakan kisah di tapak asal di [[Sarawak]], jadi pihak produksi memutuskan untuk mencari lokasi penggambaran di wilayah [[Kalimantan Utara]], [[Indonesia]] yang berdekatan.<ref>[https://www.thelocationguide.com/industrynews/talking-with-eric-madeja-asia-location-manager-and-fixer-for-paradise-war-the-story-of-bruno-manser#:~:text=Borneo%20is%20being%20shared%20by,Indonesian%20province%20of%20North%20Kalimantan. Talking with Eric Madeja, Asia Location Manager and Fixer for Paradise War - The Story of Bruno Manser - Industry News - The Location Guide]</ref> [[Nick Kelesau]] dan [[Elizabeth Ballang]], dua pelakon peribumi dari [[Sarawak]] ([[Malaysia]]), tiba di [[Zürich|Zurich]] malam menjelang tayangan perdana filem utama di [[Festival Filem Zurich]] pada hari [[Khamis]]. Kedua-dua Penan itu membintangi produksi bernilai AS$6 juta "'''Paradise War – The Bruno Manser Story'''" yang akan membuka Festival Filem Zurich pada hari Khamis, 26 September. Dalam filem itu, aktivis hutan hujan yang hilang, [[Bruno Manser]], dilakonkan oleh pelakon [[Switzerland]] berusia 29 tahun, [[Sven Schelker]]. Runut bunyi telah digubah oleh komposer pemenang Anugerah Akademi, [[Gabriel Yared]]. Pengarah [[Niklaus Hilber]] dan Penerbit [[Valentin Greutert]] mengusahakan Kisah Bruno Manser dalam tempoh 10 tahun. Mereka menghabiskan lebih dua bulan menjalani penggambaran bersama pelakon [[Penan]] di lokasi hutan terpencil di [[Borneo]].<ref>{{Cite web|url=https://bmf.ch/en/news/bruno-manser-feature-film-to-open-zurich-film-festival-93#:~:text=(Zurich)%20Nick%20Kelesau%20and%20Elizabeth,to%20survive%20in%20the%20rainforest.|title=Bruno Manser feature film to open Zurich Film Festival|website=bmf.ch|language=de|access-date=2026-03-11}}</ref> == Anugerah == * Filem ini memenangi Anugerah Filem Sains sulung [[:en:https://en.wikipedia.org/wiki/Zurich_Film_Festival|Festival Filem Zurich]].<ref>{{Cite web|url=https://www.srf.ch/news/panorama/15-zurich-film-festival-cate-blanchett-und-drei-schweizer-unter-den-preistraegern|title=15. Zurich Film Festival - Cate Blanchett und drei Schweizer unter den Preisträgern|website=Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)|language=de|access-date=2024-12-15}}</ref> * [[:de:Schweizer Filmpreis 2020|Hadiah Filem Switzerland 2020]] dalam kategori [[:de:Bester Darsteller|Pelakon Terbaik]] (Sven Schelker).<ref>{{Cite web|url=https://www.bak.admin.ch/bak/de/home/aktuelles/nsb-news.msg-id-78530.html|title=Schweizer Filmpreis 2020: Je zwei Preise für «Le milieu de l’horizon» und «Immer und ewig»|website=www.bak.admin.ch|access-date=2024-12-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.srf.ch/kultur/film-serien/schweizer-filmpreis-2020-le-milieu-de-l-horizon-ist-der-beste-schweizer-film-des-jahres|title=Schweizer Filmpreis 2020 - «Le milieu de l’horizon» ist der beste Schweizer Film des Jahres|website=Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)|language=de|access-date=2024-12-15}}</ref> Selain itu, Bruno Manser telah disenarai pendek untuk [[:en:78th_Golden_Globe_Awards|Anugerah Golden Globe 2021]] [[:de:Liste der Beiträge für den besten fremdsprachigen Film für die Golden Globe Awards 2021|(Filem Bahasa Asing Terbaik)]]. == Pautan luar == * {{IMDb title|9850264}} * ''[https://www.rottentomatoes.com/m/paradise_war_the_story_of_bruno_manser Paradise War]'' di [[Rotten Tomatoes]] * ''[https://www.crew-united.com/de/projekte/displayProjectdata.asp?IDPD=241428# Paradise War]'' di Crew United * ''[https://zff.com/de/archiv/9412/ Paradise War]'' di laman sesawang ZFF * ''[https://ascot-elite.ch/movie/de/28/2241/Bruno_Manser__Die_Stimme_des_Regenwaldes.html Laman web syarikat penyewaan]'' di Ascot Elite * ''[https://www.netflix.com/ch/title/81747429 Bruno Manser - Suara Hutan Hujan]'' di [[Netflix]] * ''[https://mubi.com/en/my/films/paradise-war Paradise War]'' di [[:en:Mubi_(streaming_service)|MUBI]] * ''[https://www.youtube.com/watch?v=gCx9QYxp5o0&pp=ygUUcGFyYWRpc2Ugd2FyIHRyYWlsZXI%3D Treler filem]'' dan ''[https://www.youtube.com/results?search_query=bruno+manser+trailer carian]'' di [[YouTube]] == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:filem 2019]] [[Kategori:Filem Switzerland]] [[Kategori:Filem Austria]] [[Kategori:Filem drama]] [[Kategori:Biografi]] jw4y38sf7lkdvxiqd0hun8213dpihcn 6810164 6810161 2026-03-27T08:11:25Z Ezrarul 345817 mempautkan pelakon 6810164 wikitext text/x-wiki {{notability|date=Disember 2024}} {{unreferenced|date=Disember 2024}}{{Infobox film|nama=|imej=|saiz_imej=|sempadan=|kapsyen=|pengarah=Niklaus Hilber|penerbit=Valentin Greutert, Philip Delaquis|penulis=Niklaus Hilber<br>Patrick Tönz<br>David Clemens|penceritaan=Niklaus Hilber, Patrick Tönz, & David Clemens (sebagai penulis skrip)|berdasarkan=diinspirasikan daripada kisah [[Bruno Manser]]|pelakon=Sven Schelker<br>Charlotte Heinimann<br>Daniel Ludwig<br>Elizabeth Ballang<br>Nick Kelesau<br>Matthew Crowley<br>Benjamin Mathis<br>David K.S. Tse<br>Raad Rawi|pengisah=|muzik=Gabriel Yared|sinematografi=Matthias Reisser|penyuntingan=Claudio Cea|studio=Produksi utama:<br>1. a film company. (A Film Company GmbH)<br>2. Das Kolektiv Independent Productions (Das Kollektiv für Audiovisuelle Werke)<br>Rakan Kerjasama:<br>3. SRF (Schweizer Radio und Fernsehen)<br>4. Teleclub AG<br>5. Superfilm Filmproduktions GmbH|pengedar=1. Ascot Elite Entertainment Group (pengedar utama bagi filem asal; [[Switzerland]])<br>2. TrustNordisk (jualan sedunia)<br>3. Camino Filmverleih GmbH ([[Jerman]])<br>5. Panda Lichtspiele Filmverleih GmbH ([[Austria]])|penayangan=26 September 2019|masa=142 minit atau 2 jam 22 minit atau 2 jam lebih|negara=[[Switzerland]], [[Austria]]|bahasa=[[bahasa Jerman]]<br>[[Switzerland]]<br>[[bahasa Inggeris]]<br>[[Penan]]|bajet=7 juta franc Switzerland (kira-kira $6 juta hingga $8 juta USD pada masa pengeluaran) (kira-kira RM28 juta - RM33 juta)|gross=USD 255,523 (berdasarkan data Box Office Mojo bagi kutipan luar negara)|dibangunkan oleh=|episod=}} '''''Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes''''' (atau dikenali sebagai '''''Paradise War: The Story of Bruno Manser''', '''Bruno Manser — The Voice of the Rainforest''''') ([[bahasa Melayu]]: '''''Perang Syurga: Kisah Bruno Manser''''' dan '''''Bruno Manser – Suara Hutan Hujan''''') ([[bahasa Rusia]]: '''''Бруно Мансер - Голос тропического леса''''') ialah filem bergenre [[pengembaraan]], [[Drama (filem dan televisyen)|drama]] dan [[biografi]] tahun [[2019]] yang ditayangkan di [[Switzerland]] arahan Niklaus Hilber, ramai pelakon tambahan berketurunan [[Penan]] digunakan dalam filem itu, dan bercakap dalam bahasa sendiri. Filem ini mengisahkan tentang [[Aktivisme|aktivis]] [[Bruno Manser]] kepada hak [[Penan]] yang hilang.<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/2019/09/14/kisah-aktivis-hak-penan-yang-hilang-bakal-ditayang/|title=Kisah aktivis hak Penan yang hilang bakal ditayang|last=Reporters|first=F. M. T.|date=2019-09-14|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=en|access-date=2024-12-15}}</ref> == Plot == Aktivis alam sekitar [[Switzerland]] [[Bruno Manser]] mengembara ke hutan [[Borneo]] pada tahun 1984. Beliau menyertai penduduk asli [[Penan]] dan belajar daripada mereka bagaimana untuk terus hidup di hutan hujan. Bagaimanapun, masa depan orang asli terancam oleh industri perkayuan, yang melombong kayu tropika di hutan hujan. Manser memutuskan untuk memimpin kaum Penan dalam memerangi pembalak. Lebih daripada dua puluh kumpulan Penan asli sedang membina penghadang di laluan yang dilalui oleh [[lori balak]]. Untuk seketika, topik itu di akhbar. Kemudian bantahan dihancurkan. Manser sedar bahawa dia lebih boleh melawan penebangan hutan dari Switzerland. Dia membawa topik kayu tropika ke dalam perbincangan umum, tetapi tidak boleh memaksa sekatan terhadap Malaysia. Setiausaha Agung PBB Boutros Boutros-Ghali bertemu dengan Manser dan mencadangkan pensijilan kayu melalui ITTO. Manser mahu kaum Penan diberikan hak ke atas kawasan perburuan mereka. Negeri [[Malaysia]] dan lobi kayu yang sangat kuat di sana mahu menghalang perkara ini dengan alasan orang Penan adalah nomad. Manser melihat satu-satunya peluang di Penan memetakan wilayah mereka sendiri. Dia mengembara secara haram ke [[Malaysia]] dan membincangkan ideanya dengan kaum Penan. Dalam perjalanan dari satu kumpulan Penan ke satu kumpulan yang lain, jejaknya hilang di dalam [[hutan]]. Lima tahun kemudian, dia diisytiharkan hilang di [[Switzerland]]. == Pelakon == === Pelakon utama === * Sven Schelker sebagai [[Bruno Manser]] * [[Nick Kelesau]] sebagai Along Sega * [[Elizabeth Ballang]] sebagai Ubung === Pelakon tambahan (Penan) === * James Bujang sebagai lelaki Penan 1 * Iddris Sia sebagai lelaki Penan 2 * Zulkifly Padan sebagai lelaki Penan 3 * Stanly Petrus sebagai lelaki Penan 4 * Williecon Tungan sebagai lelaki Penan 5 * Martha sebagai perempuan Penan tua * Rosita Tuhing sebagai perempuan Penan 1 * Ira Maya sebagai perempuan Penan 2 * Kaslit sebagai perempuan Penan 3 * Nasdie Kelesau sebagai Esseng * Baku sebagai anak Ubung === Pelakon tambahan === * Leonardo Da Vinc sebagai mandor * Ahmad Ramadhan Alrasyid sebagai pemandu lori * Osen Tuo sebagai pemburu 1 * Sia Ngedau sebagai pemburu 2 * Bissin sebagai pemburu 3 * Wesley sebagai pemburu 4 * Nils Torpus sebagai wartawan * Charlotte Heinimann sebagai Ida Manser * Daniel Ludwig sebagai Erich Manser * Carole Agustus sebagai Setiausaha PBB * Toni sebagai mekanik * Barnabas sebagai pemandu bot * Adrian Fähndrich sebagai Patrick === Pelakon undangan / Penampilan Khas === * Verdie Solaiman sebagai pengurus loji/tanaman * Mike Lucock sebagai Leftenan polis Dassun, ketua Jabatan Polis Long Seridan * David Ka Shing Tse sebagai Robert Chang, [[Ketua Menteri Sarawak]] * Matthew Crowley sebagai James Carter-Long * Anna Leong Brophy sebagai Olivia Tan * Benjamin Mathis sebagai Roger Graf * Vera Flück sebagai Barbara * Carlos Olalla sebagai Manuel José Ortega * Martin Fisher sebagai Penyampai BBC Munich * Björn Freiberg sebagai anggota polis Munich * Raad Rawi sebagai [[Boutros Boutros-Ghali]], Setiausaha Agung PBB * Silvio Kretschmer sebagai Pembantu pejabat === Pelakon tidak dikreditkan === * Sven Burgy sebagai Pengawal peribadi (tidak dikreditkan) * Stefan Schmid sebagai Jurugambar di Sidang Akhbar (tidak dikreditkan) == Lokasi penggambaran == Dirakam merentasi tiga benua, termasuk lokasi di [[Borneo]] (terutamanya di [[Kalimantan]], [[Indonesia]])<ref>[https://www.thelocationguide.com/industrynews/talking-with-eric-madeja-asia-location-manager-and-fixer-for-paradise-war-the-story-of-bruno-manser Talking with Eric Madeja, Asia Location Manager and Fixer for Paradise War - The Story of Bruno Manser - Industry News - The Location Guide]</ref>, [[Switzerland]], [[New York]] dan [[Budapest]]. == Trivia == '''Paradise War''' kebanyakannya dirakam di hutan [[Kalimantan]] di sebelah [[Indonesia]] di [[Borneo]] yang mewakili [[Sarawak]].<ref>{{Cite web|url=https://goldenglobes.com/articles/paradise-war-the-story-of-bruno-manser-switzerland/|title=Paradise War: The Story of Bruno Manser (Switzerland)|last=Villanueva|first=Armando|date=2020-12-05|website=Golden Globes|language=en-US|access-date=2026-03-11}}</ref> Kebanyakan peristiwa yang dipaparkan dalam [[filem]] itu berlaku antara tahun [[1984]] dan [[2000]] di [[Negeri Sarawak]], [[Malaysia]] dan pada masa itu, [[kerajaan Malaysia]] mengisytiharkan [[Bruno Manser]] sebagai "[[Persona non grata|persona non-grata]]". Malangnya, peraturan permit penggambaran di [[Malaysia]] tidak membenarkan pihak produksi menceritakan kisah di tapak asal di [[Sarawak]], jadi pihak produksi memutuskan untuk mencari lokasi penggambaran di wilayah [[Kalimantan Utara]], [[Indonesia]] yang berdekatan.<ref>[https://www.thelocationguide.com/industrynews/talking-with-eric-madeja-asia-location-manager-and-fixer-for-paradise-war-the-story-of-bruno-manser#:~:text=Borneo%20is%20being%20shared%20by,Indonesian%20province%20of%20North%20Kalimantan. Talking with Eric Madeja, Asia Location Manager and Fixer for Paradise War - The Story of Bruno Manser - Industry News - The Location Guide]</ref> [[Nick Kelesau]] dan [[Elizabeth Ballang]], dua pelakon peribumi dari [[Sarawak]] ([[Malaysia]]), tiba di [[Zürich|Zurich]] malam menjelang tayangan perdana filem utama di [[Festival Filem Zurich]] pada hari [[Khamis]]. Kedua-dua Penan itu membintangi produksi bernilai AS$6 juta "'''Paradise War – The Bruno Manser Story'''" yang akan membuka Festival Filem Zurich pada hari Khamis, 26 September. Dalam filem itu, aktivis hutan hujan yang hilang, [[Bruno Manser]], dilakonkan oleh pelakon [[Switzerland]] berusia 29 tahun, [[Sven Schelker]]. Runut bunyi telah digubah oleh komposer pemenang Anugerah Akademi, [[Gabriel Yared]]. Pengarah [[Niklaus Hilber]] dan Penerbit [[Valentin Greutert]] mengusahakan Kisah Bruno Manser dalam tempoh 10 tahun. Mereka menghabiskan lebih dua bulan menjalani penggambaran bersama pelakon [[Penan]] di lokasi hutan terpencil di [[Borneo]].<ref>{{Cite web|url=https://bmf.ch/en/news/bruno-manser-feature-film-to-open-zurich-film-festival-93#:~:text=(Zurich)%20Nick%20Kelesau%20and%20Elizabeth,to%20survive%20in%20the%20rainforest.|title=Bruno Manser feature film to open Zurich Film Festival|website=bmf.ch|language=de|access-date=2026-03-11}}</ref> == Anugerah == * Filem ini memenangi Anugerah Filem Sains sulung [[:en:https://en.wikipedia.org/wiki/Zurich_Film_Festival|Festival Filem Zurich]].<ref>{{Cite web|url=https://www.srf.ch/news/panorama/15-zurich-film-festival-cate-blanchett-und-drei-schweizer-unter-den-preistraegern|title=15. Zurich Film Festival - Cate Blanchett und drei Schweizer unter den Preisträgern|website=Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)|language=de|access-date=2024-12-15}}</ref> * [[:de:Schweizer Filmpreis 2020|Hadiah Filem Switzerland 2020]] dalam kategori [[:de:Bester Darsteller|Pelakon Terbaik]] (Sven Schelker).<ref>{{Cite web|url=https://www.bak.admin.ch/bak/de/home/aktuelles/nsb-news.msg-id-78530.html|title=Schweizer Filmpreis 2020: Je zwei Preise für «Le milieu de l’horizon» und «Immer und ewig»|website=www.bak.admin.ch|access-date=2024-12-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.srf.ch/kultur/film-serien/schweizer-filmpreis-2020-le-milieu-de-l-horizon-ist-der-beste-schweizer-film-des-jahres|title=Schweizer Filmpreis 2020 - «Le milieu de l’horizon» ist der beste Schweizer Film des Jahres|website=Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)|language=de|access-date=2024-12-15}}</ref> Selain itu, Bruno Manser telah disenarai pendek untuk [[:en:78th_Golden_Globe_Awards|Anugerah Golden Globe 2021]] [[:de:Liste der Beiträge für den besten fremdsprachigen Film für die Golden Globe Awards 2021|(Filem Bahasa Asing Terbaik)]]. == Pautan luar == * {{IMDb title|9850264}} * ''[https://www.rottentomatoes.com/m/paradise_war_the_story_of_bruno_manser Paradise War]'' di [[Rotten Tomatoes]] * ''[https://www.crew-united.com/de/projekte/displayProjectdata.asp?IDPD=241428# Paradise War]'' di Crew United * ''[https://zff.com/de/archiv/9412/ Paradise War]'' di laman sesawang ZFF * ''[https://ascot-elite.ch/movie/de/28/2241/Bruno_Manser__Die_Stimme_des_Regenwaldes.html Laman web syarikat penyewaan]'' di Ascot Elite * ''[https://www.netflix.com/ch/title/81747429 Bruno Manser - Suara Hutan Hujan]'' di [[Netflix]] * ''[https://mubi.com/en/my/films/paradise-war Paradise War]'' di [[:en:Mubi_(streaming_service)|MUBI]] * ''[https://www.youtube.com/watch?v=gCx9QYxp5o0&pp=ygUUcGFyYWRpc2Ugd2FyIHRyYWlsZXI%3D Treler filem]'' dan ''[https://www.youtube.com/results?search_query=bruno+manser+trailer carian]'' di [[YouTube]] == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:filem 2019]] [[Kategori:Filem Switzerland]] [[Kategori:Filem Austria]] [[Kategori:Filem drama]] [[Kategori:Biografi]] 393ebhij6vzu0dnv72x5o3mipki1bjf 6810209 6810164 2026-03-27T11:11:36Z Ezrarul 345817 menambahkan laman sesawang 6810209 wikitext text/x-wiki {{notability|date=Disember 2024}} {{unreferenced|date=Disember 2024}}{{Infobox film|nama=|imej=|saiz_imej=|sempadan=|kapsyen=|pengarah=Niklaus Hilber|penerbit=Valentin Greutert, Philip Delaquis|penulis=Niklaus Hilber<br>Patrick Tönz<br>David Clemens|penceritaan=Niklaus Hilber, Patrick Tönz, & David Clemens (sebagai penulis skrip)|berdasarkan=diinspirasikan daripada kisah [[Bruno Manser]]|pelakon=Sven Schelker<br>Charlotte Heinimann<br>Daniel Ludwig<br>Elizabeth Ballang<br>Nick Kelesau<br>Matthew Crowley<br>Benjamin Mathis<br>David K.S. Tse<br>Raad Rawi|pengisah=|muzik=Gabriel Yared|sinematografi=Matthias Reisser|penyuntingan=Claudio Cea|studio=Produksi utama:<br>1. a film company. (A Film Company GmbH)<br>2. Das Kolektiv Independent Productions (Das Kollektiv für Audiovisuelle Werke)<br>Rakan Kerjasama:<br>3. SRF (Schweizer Radio und Fernsehen)<br>4. Teleclub AG<br>5. Superfilm Filmproduktions GmbH|pengedar=1. Ascot Elite Entertainment Group (pengedar utama bagi filem asal; [[Switzerland]])<br>2. TrustNordisk (jualan sedunia)<br>3. Camino Filmverleih GmbH ([[Jerman]])<br>5. Panda Lichtspiele Filmverleih GmbH ([[Austria]])|penayangan=26 September 2019|masa=142 minit atau 2 jam 22 minit atau 2 jam lebih|negara=[[Switzerland]], [[Austria]]|bahasa=[[bahasa Jerman]]<br>[[Switzerland]]<br>[[bahasa Inggeris]]<br>[[Penan]]|bajet=7 juta franc Switzerland (kira-kira $6 juta hingga $8 juta USD pada masa pengeluaran) (kira-kira RM28 juta - RM33 juta)|gross=USD 255,523 (berdasarkan data Box Office Mojo bagi kutipan luar negara)|dibangunkan oleh=|episod=}} '''''Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes''''' (atau dikenali sebagai '''''Paradise War: The Story of Bruno Manser''', '''Bruno Manser — The Voice of the Rainforest''''') ([[bahasa Melayu]]: '''''Perang Syurga: Kisah Bruno Manser''''' dan '''''Bruno Manser – Suara Hutan Hujan''''') ([[bahasa Rusia]]: '''''Бруно Мансер - Голос тропического леса''''') ialah filem bergenre [[pengembaraan]], [[Drama (filem dan televisyen)|drama]] dan [[biografi]] tahun [[2019]] yang ditayangkan di [[Switzerland]] arahan Niklaus Hilber, ramai pelakon tambahan berketurunan [[Penan]] digunakan dalam filem itu, dan bercakap dalam bahasa sendiri. Filem ini mengisahkan tentang [[Aktivisme|aktivis]] [[Bruno Manser]] kepada hak [[Penan]] yang hilang.<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/2019/09/14/kisah-aktivis-hak-penan-yang-hilang-bakal-ditayang/|title=Kisah aktivis hak Penan yang hilang bakal ditayang|last=Reporters|first=F. M. T.|date=2019-09-14|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=en|access-date=2024-12-15}}</ref> == Plot == Aktivis alam sekitar [[Switzerland]] [[Bruno Manser]] mengembara ke hutan [[Borneo]] pada tahun 1984. Beliau menyertai penduduk asli [[Penan]] dan belajar daripada mereka bagaimana untuk terus hidup di hutan hujan. Bagaimanapun, masa depan orang asli terancam oleh industri perkayuan, yang melombong kayu tropika di hutan hujan. Manser memutuskan untuk memimpin kaum Penan dalam memerangi pembalak. Lebih daripada dua puluh kumpulan Penan asli sedang membina penghadang di laluan yang dilalui oleh [[lori balak]]. Untuk seketika, topik itu di akhbar. Kemudian bantahan dihancurkan. Manser sedar bahawa dia lebih boleh melawan penebangan hutan dari Switzerland. Dia membawa topik kayu tropika ke dalam perbincangan umum, tetapi tidak boleh memaksa sekatan terhadap Malaysia. Setiausaha Agung PBB Boutros Boutros-Ghali bertemu dengan Manser dan mencadangkan pensijilan kayu melalui ITTO. Manser mahu kaum Penan diberikan hak ke atas kawasan perburuan mereka. Negeri [[Malaysia]] dan lobi kayu yang sangat kuat di sana mahu menghalang perkara ini dengan alasan orang Penan adalah nomad. Manser melihat satu-satunya peluang di Penan memetakan wilayah mereka sendiri. Dia mengembara secara haram ke [[Malaysia]] dan membincangkan ideanya dengan kaum Penan. Dalam perjalanan dari satu kumpulan Penan ke satu kumpulan yang lain, jejaknya hilang di dalam [[hutan]]. Lima tahun kemudian, dia diisytiharkan hilang di [[Switzerland]]. == Pelakon == === Pelakon utama === * Sven Schelker sebagai [[Bruno Manser]] * [[Nick Kelesau]] sebagai Along Sega * [[Elizabeth Ballang]] sebagai Ubung === Pelakon tambahan (Penan) === * James Bujang sebagai lelaki Penan 1 * Iddris Sia sebagai lelaki Penan 2 * Zulkifly Padan sebagai lelaki Penan 3 * Stanly Petrus sebagai lelaki Penan 4 * Williecon Tungan sebagai lelaki Penan 5 * Martha sebagai perempuan Penan tua * Rosita Tuhing sebagai perempuan Penan 1 * Ira Maya sebagai perempuan Penan 2 * Kaslit sebagai perempuan Penan 3 * Nasdie Kelesau sebagai Esseng * Baku sebagai anak Ubung === Pelakon tambahan === * Leonardo Da Vinc sebagai mandor * Ahmad Ramadhan Alrasyid sebagai pemandu lori * Osen Tuo sebagai pemburu 1 * Sia Ngedau sebagai pemburu 2 * Bissin sebagai pemburu 3 * Wesley sebagai pemburu 4 * Nils Torpus sebagai wartawan * Charlotte Heinimann sebagai Ida Manser * Daniel Ludwig sebagai Erich Manser * Carole Agustus sebagai Setiausaha PBB * Toni sebagai mekanik * Barnabas sebagai pemandu bot * Adrian Fähndrich sebagai Patrick === Pelakon undangan / Penampilan Khas === * Verdie Solaiman sebagai pengurus loji/tanaman * Mike Lucock sebagai Leftenan polis Dassun, ketua Jabatan Polis Long Seridan * David Ka Shing Tse sebagai Robert Chang, [[Ketua Menteri Sarawak]] * Matthew Crowley sebagai James Carter-Long * Anna Leong Brophy sebagai Olivia Tan * Benjamin Mathis sebagai Roger Graf * Vera Flück sebagai Barbara * Carlos Olalla sebagai Manuel José Ortega * Martin Fisher sebagai Penyampai BBC Munich * Björn Freiberg sebagai anggota polis Munich * Raad Rawi sebagai [[Boutros Boutros-Ghali]], Setiausaha Agung PBB * Silvio Kretschmer sebagai Pembantu pejabat === Pelakon tidak dikreditkan === * Sven Burgy sebagai Pengawal peribadi (tidak dikreditkan) * Stefan Schmid sebagai Jurugambar di Sidang Akhbar (tidak dikreditkan) == Lokasi penggambaran == Dirakam merentasi tiga benua, termasuk lokasi di [[Borneo]] (terutamanya di [[Kalimantan]], [[Indonesia]])<ref>[https://www.thelocationguide.com/industrynews/talking-with-eric-madeja-asia-location-manager-and-fixer-for-paradise-war-the-story-of-bruno-manser Talking with Eric Madeja, Asia Location Manager and Fixer for Paradise War - The Story of Bruno Manser - Industry News - The Location Guide]</ref>, [[Switzerland]], [[New York]] dan [[Budapest]]. == Trivia == '''Paradise War''' kebanyakannya dirakam di hutan [[Kalimantan]] di sebelah [[Indonesia]] di [[Borneo]] yang mewakili [[Sarawak]].<ref>{{Cite web|url=https://goldenglobes.com/articles/paradise-war-the-story-of-bruno-manser-switzerland/|title=Paradise War: The Story of Bruno Manser (Switzerland)|last=Villanueva|first=Armando|date=2020-12-05|website=Golden Globes|language=en-US|access-date=2026-03-11}}</ref> Kebanyakan peristiwa yang dipaparkan dalam [[filem]] itu berlaku antara tahun [[1984]] dan [[2000]] di [[Negeri Sarawak]], [[Malaysia]] dan pada masa itu, [[kerajaan Malaysia]] mengisytiharkan [[Bruno Manser]] sebagai "[[Persona non grata|persona non-grata]]". Malangnya, peraturan permit penggambaran di [[Malaysia]] tidak membenarkan pihak produksi menceritakan kisah di tapak asal di [[Sarawak]], jadi pihak produksi memutuskan untuk mencari lokasi penggambaran di wilayah [[Kalimantan Utara]], [[Indonesia]] yang berdekatan.<ref>[https://www.thelocationguide.com/industrynews/talking-with-eric-madeja-asia-location-manager-and-fixer-for-paradise-war-the-story-of-bruno-manser#:~:text=Borneo%20is%20being%20shared%20by,Indonesian%20province%20of%20North%20Kalimantan. Talking with Eric Madeja, Asia Location Manager and Fixer for Paradise War - The Story of Bruno Manser - Industry News - The Location Guide]</ref> [[Nick Kelesau]] dan [[Elizabeth Ballang]], dua pelakon peribumi dari [[Sarawak]] ([[Malaysia]]), tiba di [[Zürich|Zurich]] malam menjelang tayangan perdana filem utama di [[Festival Filem Zurich]] pada hari [[Khamis]]. Kedua-dua Penan itu membintangi produksi bernilai AS$6 juta "'''Paradise War – The Bruno Manser Story'''" yang akan membuka Festival Filem Zurich pada hari Khamis, 26 September. Dalam filem itu, aktivis hutan hujan yang hilang, [[Bruno Manser]], dilakonkan oleh pelakon [[Switzerland]] berusia 29 tahun, [[Sven Schelker]]. Runut bunyi telah digubah oleh komposer pemenang Anugerah Akademi, [[Gabriel Yared]]. Pengarah [[Niklaus Hilber]] dan Penerbit [[Valentin Greutert]] mengusahakan Kisah Bruno Manser dalam tempoh 10 tahun. Mereka menghabiskan lebih dua bulan menjalani penggambaran bersama pelakon [[Penan]] di lokasi hutan terpencil di [[Borneo]].<ref>{{Cite web|url=https://bmf.ch/en/news/bruno-manser-feature-film-to-open-zurich-film-festival-93#:~:text=(Zurich)%20Nick%20Kelesau%20and%20Elizabeth,to%20survive%20in%20the%20rainforest.|title=Bruno Manser feature film to open Zurich Film Festival|website=bmf.ch|language=de|access-date=2026-03-11}}</ref> == Anugerah == * Filem ini memenangi Anugerah Filem Sains sulung [[:en:https://en.wikipedia.org/wiki/Zurich_Film_Festival|Festival Filem Zurich]].<ref>{{Cite web|url=https://www.srf.ch/news/panorama/15-zurich-film-festival-cate-blanchett-und-drei-schweizer-unter-den-preistraegern|title=15. Zurich Film Festival - Cate Blanchett und drei Schweizer unter den Preisträgern|website=Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)|language=de|access-date=2024-12-15}}</ref> * [[:de:Schweizer Filmpreis 2020|Hadiah Filem Switzerland 2020]] dalam kategori [[:de:Bester Darsteller|Pelakon Terbaik]] (Sven Schelker).<ref>{{Cite web|url=https://www.bak.admin.ch/bak/de/home/aktuelles/nsb-news.msg-id-78530.html|title=Schweizer Filmpreis 2020: Je zwei Preise für «Le milieu de l’horizon» und «Immer und ewig»|website=www.bak.admin.ch|access-date=2024-12-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.srf.ch/kultur/film-serien/schweizer-filmpreis-2020-le-milieu-de-l-horizon-ist-der-beste-schweizer-film-des-jahres|title=Schweizer Filmpreis 2020 - «Le milieu de l’horizon» ist der beste Schweizer Film des Jahres|website=Schweizer Radio und Fernsehen (SRF)|language=de|access-date=2024-12-15}}</ref> Selain itu, Bruno Manser telah disenarai pendek untuk [[:en:78th_Golden_Globe_Awards|Anugerah Golden Globe 2021]] [[:de:Liste der Beiträge für den besten fremdsprachigen Film für die Golden Globe Awards 2021|(Filem Bahasa Asing Terbaik)]]. == Pautan luar == * {{IMDb title|9850264}} * ''[https://www.rottentomatoes.com/m/paradise_war_the_story_of_bruno_manser Paradise War]'' di [[Rotten Tomatoes]] * ''[https://www.crew-united.com/de/projekte/displayProjectdata.asp?IDPD=241428# Paradise War]'' di Crew United * ''[https://zff.com/de/archiv/9412/ Paradise War]'' di laman sesawang ZFF * ''[https://ascot-elite.ch/movie/de/28/2241/Bruno_Manser__Die_Stimme_des_Regenwaldes.html Laman web syarikat penyewaan]'' di Ascot Elite * ''[https://www.netflix.com/ch/title/81747429 Bruno Manser - Suara Hutan Hujan]'' di [[Netflix]] * ''[https://mubi.com/en/my/films/paradise-war Paradise War]'' di [[:en:Mubi_(streaming_service)|MUBI]] * ''[https://www.youtube.com/watch?v=gCx9QYxp5o0&pp=ygUUcGFyYWRpc2Ugd2FyIHRyYWlsZXI%3D Treler filem]'' dan ''[https://www.youtube.com/results?search_query=bruno+manser+trailer carian]'' di [[YouTube]] * ''[https://afilmcompany.ch/film/paradise-war/ BRUNO MANSER – DIE STIMME DES REGENWALDES]'' di A Film Company GmbH == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:filem 2019]] [[Kategori:Filem Switzerland]] [[Kategori:Filem Austria]] [[Kategori:Filem drama]] [[Kategori:Biografi]] eyu2onrmynfu88a3uwfz198hxecw7md 0 1219758 6810047 6777086 2026-03-27T03:51:15Z Udin Azmi 248944 6810047 wikitext text/x-wiki {{Infobox person| | name = Suraya Borhan | birth_name = Suraya binti Borhan | birth_date = {{birth date and age|1982|4|27}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | occupation = Penyampai radio | years_active = 2009–kini | spouse = {{kahwin|Mohd Johanif Mohamed Nadzirin|2013}} | children = 2 | employer = * [[Media Prima Audio]] (2009-2014) * [[Suria (stesen radio)|Star Media Radio Group]] (2016-2025) * [[Astro Audio]] (2026-kini) | father = Allahyarham Haji Borhan Abdul Malek }} '''Suraya Borhan''' (lahir 27 April 1982) merupakan seorang penyampai radio wanita [[Malaysia]].<ref>https://www.slideshare.net/slideshow/profile-suraya-edited-2015/56150081</ref> == Filemografi == === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''Hangitnya Raya'' | Suraya | [[TV3]] | Telefilem pertama |- |} == Radiografi == === Radio === {| class="wikitable" ! Tahun ! Program ! Stesen |- | 2009 – 5 Oktober 2014 | ''Zon Corner'' | [[Hot FM]] |- | 1 Julai 2016 – 16 Ogos 2021, 3 Mac 2025 – 1 Ogos 2025 | ''Suria Petang'' | rowspan=2|[[Suria (stesen radio)|Suria]] |- | 19 Ogos 2021 – 28 Februari 2025 | ''Morning Morning Suria'' |- |} == Anugerah dan pencalonan == {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Keputusan |- | 2018 | ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]]'' | Penyampai Radio Popular | {{nom}} |} == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1982]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] 8c1fu7o2pie2jz5vo9yifdkcjszuh4z 0 1234513 6809889 6739749 2026-03-26T21:44:26Z Ameer Zahrif 354496 6809889 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Flymph | image = Flymph 3.png | image_size = | image_upright = | landscape = | alt = | caption = | alias = | origin = [[Telok Panglima Garang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | genre = {{hlist|[[Rock indie]] |[[rock alternatif]]}} | years_active = 2023 - kini | label = {{hlist|AD Records | Warisan Records}} | spinoffs = | spinoff_of = | website = | current_members = [[Ameer Zahrif]]</br> [[Haierul Hazmie]]</br> [[Arif Setiawan]]</br> Shahir Darwish</br> Daniel Rafique</br> | past_members = Aidil "Ayim" Fahim</br> Aliff Muqkris</br> | module = | module2 = | module3 = }} '''Flymph''' merupakan sebuah kugiran rock Malaysia yang berasal dari Telok Panglima Garang, Selangor. Ditubuhkan pada tahun 2023, ahli kugiran ini terdiri daripada vokalis dan gitaris [[Ameer Zahrif]], pemain bes Haierul Hazmie dan pemain dram Arif Setiawan sebagai ahli asal. == Sejarah == === Sejarah Penubuhan === Kugiran Flymph bermula apabila [[Ameer Zahrif]] dan Haierul Hazmie yang ditempatkan di kelas yang sama dan mendapati mereka berkongsi minat yang sama dalam hal muzik. Mereka berdua sangat gemar bermain alat muzik dan sering berbincang tentang muzik, yang akhirnya membawa mereka untuk meluahkan idea untuk menubuhkan sebuah kugiran. Namun, satu masalah timbul—mereka memerlukan seorang pemain dram untuk melengkapkan kumpulan mereka. Pada suatu hari, Ameer Zahrif baru mengetahui bahawa Arif Setiawan yang merupakan bekas rakan sedarjah kepada Ameer dan Hazmie mempunyai bakat dalam bermain dram. Setelah mendengar tentang kebolehan Arif, Ameer merasa ingin untuk melihat sendiri kemahirannya. Tanpa berlengah, Ameer mengajak Arif untuk sesi ''jamming'' pada malam itu juga. Ketika melihat Arif bermain dram, Ameer terkesima dengan kemahiran dan irama yang dibawakan. Dia merasa bahawa Arif sangat sesuai untuk mengisi kekosongan sebagai pemain dram dalam kugiran mereka. Merasakan keserasian dan potensi besar, Ameer segera merekrut Arif untuk menjadi ahli dalam kugiran mereka. === Sejarah Nama Sebelum Flymph === Sebelum memilih nama '''Flymph''', kugiran ini menggunakan beberapa nama yang berbeza dalam usaha mencari identiti yang tepat bagi mereka. Setiap nama yang dicadangkan mencerminkan perjalanan dan evolusi muzik mereka, namun tidak ada yang dirasakan cukup menggambarkan semangat sebenar kumpulan ini. Pada peringkat awal, mereka mula menggunakan nama '''Noktah'''. Selepas beberapa waktu, muncul kugiran lain menggunakan nama '''Noktah''' yang membuat mereka terpaksa mengganti nama kumpulan. Kemudian, mereka mencuba nama '''Forty Seconds''' sebagai alternatif. Nama ini dipilih oleh Ameer Zahrif kerana terinspirasi dari manga jepun bertajuk [[Death Note]], tetapi tidak disetujui oleh ahli lain. Akhirnya, selepas perbincangan dan pencarian yang panjang, mereka memutuskan untuk menamakan kugiran mereka '''Flymph'''. Nama ini dipilih kerana ia membawa makna yang lebih mendalam dan sesuai dengan identiti muzik mereka yang berani dan penuh dengan eksperimen. '''Flymph''' merupakan lakuran daripada dua perkataan iaitu "fly" yang merujuk kepada kebebasan dan impian untuk terbang bebas mengejar aspirasi muzik mereka, dan "nymph", yang menggambarkan elemen alam semula jadi serta perubahan yang berterusan. Penyatuan kedua-dua perkataan ini membawa maksud yang mendalam kepada kugiran. "Fly" menggambarkan semangat bebas dan dinamik mereka dalam berkarya, sementara "nymph" merujuk kepada makhluk mitologi yang sering dikaitkan dengan kelincahan, keindahan, dan evolusi. Nama ini juga melambangkan bagaimana mereka sebagai sebuah kugiran ingin berkembang dan menyesuaikan diri dengan pelbagai pengaruh muzik, khususnya rock alternatif, sambil tetap menjaga identiti asli mereka. == Ahli kumpulan == === Ahli terkini === * [[Ameer Zahrif]] - Vokalis, Gitar, Penulis Lagu, Penggubah Lagu * [[Haierul Hazmie]] - Bes Gitar * [[Arif Setiawan]] - Dram *Shahir Darwish - Gitar === Bekas ahli === *Aidil Fahim - "Ayim" - Gitar *Aliff Muqkris - Papan nada, Gitar == Diskografi == === EP === * 2025: [[Layan Je, Ini Rock Lah!]] === Demo === * "Sahabat" * "Pencuri Hati" * "Pita Video Untukmu" * "Bulan Julai" * "Monolog" * "Tiada Tajuk" * "Kepala Hantu" * "Lagu Metal" * "Cerita" * "Seksi 18" * "Pahlawan Palsu Dunia" == Logo == [[File:Flymph 1.png|thumb|Logo 1]] [[File:Flymph 2.jpg|thumb|Logo 2]] == Pautan Luar == *[https://beacons.ai/flymphband Laman sesawang rasmi] *[https://www.instagram.com/flymphband/profilecard/?igsh=bHZ5ZjR1Ynh3dHYx Akaun Instagram rasmi] *[https://youtube.com/@flymphband?si=qnDY439j-621nQgt Saluran Youtube rasmi] *[https://www.tiktok.com/@flymphband?_t=ZS-8vkZX0rVOtz&_r=1 Akaun TikTok rasmi] *[https://www.facebook.com/share/1BrbT2V3RH/?mibextid=wwXIfr Halaman Facebook rasmi] {{DEFAULTSORT:Flymph}} [[Kategori:Kumpulan rock Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan muzik ditubuhkan pada tahun 2023]] tlngbd3yzmo8s2pm28eoio6azy8x62f 6809890 6809889 2026-03-26T21:45:25Z Ameer Zahrif 354496 /* Ahli terkini */ 6809890 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Flymph | image = Flymph 3.png | image_size = | image_upright = | landscape = | alt = | caption = | alias = | origin = [[Telok Panglima Garang]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | genre = {{hlist|[[Rock indie]] |[[rock alternatif]]}} | years_active = 2023 - kini | label = {{hlist|AD Records | Warisan Records}} | spinoffs = | spinoff_of = | website = | current_members = [[Ameer Zahrif]]</br> [[Haierul Hazmie]]</br> [[Arif Setiawan]]</br> Shahir Darwish</br> Daniel Rafique</br> | past_members = Aidil "Ayim" Fahim</br> Aliff Muqkris</br> | module = | module2 = | module3 = }} '''Flymph''' merupakan sebuah kugiran rock Malaysia yang berasal dari Telok Panglima Garang, Selangor. Ditubuhkan pada tahun 2023, ahli kugiran ini terdiri daripada vokalis dan gitaris [[Ameer Zahrif]], pemain bes Haierul Hazmie dan pemain dram Arif Setiawan sebagai ahli asal. == Sejarah == === Sejarah Penubuhan === Kugiran Flymph bermula apabila [[Ameer Zahrif]] dan Haierul Hazmie yang ditempatkan di kelas yang sama dan mendapati mereka berkongsi minat yang sama dalam hal muzik. Mereka berdua sangat gemar bermain alat muzik dan sering berbincang tentang muzik, yang akhirnya membawa mereka untuk meluahkan idea untuk menubuhkan sebuah kugiran. Namun, satu masalah timbul—mereka memerlukan seorang pemain dram untuk melengkapkan kumpulan mereka. Pada suatu hari, Ameer Zahrif baru mengetahui bahawa Arif Setiawan yang merupakan bekas rakan sedarjah kepada Ameer dan Hazmie mempunyai bakat dalam bermain dram. Setelah mendengar tentang kebolehan Arif, Ameer merasa ingin untuk melihat sendiri kemahirannya. Tanpa berlengah, Ameer mengajak Arif untuk sesi ''jamming'' pada malam itu juga. Ketika melihat Arif bermain dram, Ameer terkesima dengan kemahiran dan irama yang dibawakan. Dia merasa bahawa Arif sangat sesuai untuk mengisi kekosongan sebagai pemain dram dalam kugiran mereka. Merasakan keserasian dan potensi besar, Ameer segera merekrut Arif untuk menjadi ahli dalam kugiran mereka. === Sejarah Nama Sebelum Flymph === Sebelum memilih nama '''Flymph''', kugiran ini menggunakan beberapa nama yang berbeza dalam usaha mencari identiti yang tepat bagi mereka. Setiap nama yang dicadangkan mencerminkan perjalanan dan evolusi muzik mereka, namun tidak ada yang dirasakan cukup menggambarkan semangat sebenar kumpulan ini. Pada peringkat awal, mereka mula menggunakan nama '''Noktah'''. Selepas beberapa waktu, muncul kugiran lain menggunakan nama '''Noktah''' yang membuat mereka terpaksa mengganti nama kumpulan. Kemudian, mereka mencuba nama '''Forty Seconds''' sebagai alternatif. Nama ini dipilih oleh Ameer Zahrif kerana terinspirasi dari manga jepun bertajuk [[Death Note]], tetapi tidak disetujui oleh ahli lain. Akhirnya, selepas perbincangan dan pencarian yang panjang, mereka memutuskan untuk menamakan kugiran mereka '''Flymph'''. Nama ini dipilih kerana ia membawa makna yang lebih mendalam dan sesuai dengan identiti muzik mereka yang berani dan penuh dengan eksperimen. '''Flymph''' merupakan lakuran daripada dua perkataan iaitu "fly" yang merujuk kepada kebebasan dan impian untuk terbang bebas mengejar aspirasi muzik mereka, dan "nymph", yang menggambarkan elemen alam semula jadi serta perubahan yang berterusan. Penyatuan kedua-dua perkataan ini membawa maksud yang mendalam kepada kugiran. "Fly" menggambarkan semangat bebas dan dinamik mereka dalam berkarya, sementara "nymph" merujuk kepada makhluk mitologi yang sering dikaitkan dengan kelincahan, keindahan, dan evolusi. Nama ini juga melambangkan bagaimana mereka sebagai sebuah kugiran ingin berkembang dan menyesuaikan diri dengan pelbagai pengaruh muzik, khususnya rock alternatif, sambil tetap menjaga identiti asli mereka. == Ahli kumpulan == === Ahli terkini === * [[Ameer Zahrif]] - Vokalis, Gitar, Penulis Lagu, Penggubah Lagu * [[Haierul Hazmie]] - Bes Gitar * [[Arif Setiawan]] - Dram *Shahir Darwish - Gitar *Daniel Rafique - Papan Nada, Penulis Lagu === Bekas ahli === *Aidil Fahim - "Ayim" - Gitar *Aliff Muqkris - Papan nada, Gitar == Diskografi == === EP === * 2025: [[Layan Je, Ini Rock Lah!]] === Demo === * "Sahabat" * "Pencuri Hati" * "Pita Video Untukmu" * "Bulan Julai" * "Monolog" * "Tiada Tajuk" * "Kepala Hantu" * "Lagu Metal" * "Cerita" * "Seksi 18" * "Pahlawan Palsu Dunia" == Logo == [[File:Flymph 1.png|thumb|Logo 1]] [[File:Flymph 2.jpg|thumb|Logo 2]] == Pautan Luar == *[https://beacons.ai/flymphband Laman sesawang rasmi] *[https://www.instagram.com/flymphband/profilecard/?igsh=bHZ5ZjR1Ynh3dHYx Akaun Instagram rasmi] *[https://youtube.com/@flymphband?si=qnDY439j-621nQgt Saluran Youtube rasmi] *[https://www.tiktok.com/@flymphband?_t=ZS-8vkZX0rVOtz&_r=1 Akaun TikTok rasmi] *[https://www.facebook.com/share/1BrbT2V3RH/?mibextid=wwXIfr Halaman Facebook rasmi] {{DEFAULTSORT:Flymph}} [[Kategori:Kumpulan rock Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan muzik ditubuhkan pada tahun 2023]] l6uiiv7u5obiene8rsvuvdlphvp9ytv 0 1240512 6810020 6654620 2026-03-27T03:19:32Z Foryou42686 357700 /* Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Cina */ 6810020 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan senarai '''sekolah rendah''', '''sekolah menengah''' dan '''sekolah swasta''' di [[Kelantan]]. {{GeoGroup}} ==Sekolah rendah== ===Sekolah kebangsaan=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DBA0001 |[[Sekolah Kebangsaan Alor Bakat|SK Alor Bakat]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.95859 |N |102.324 |E|name=}} |- |DBA0002 |[[Sekolah Kebangsaan Bachok|SK Bachok]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.05504 |N |102.401 |E|name=}} |- |DBA0003 |[[Sekolah Kebangsaan Badak|SK Badak]] |16310 |Bachok |{{Coord |6.02064 |N |102.402 |E|name=}} |- |DBA0004 |[[Sekolah Kebangsaan Bakong|SK Bakong]] |16390 |Bachok |{{Coord |6.09188 |N |102.084 |E|name=}} |- |DBA0005 |[[Sekolah Kebangsaan Bekelam|SK Bekelam]] |16370 |Bachok |{{Coord |6.04402 |N |102.362 |E|name=}} |- |DBA0007 |[[Sekolah Kebangsaan Beris Kubor Besar|SK Beris Kubor Besar]] |16350 |Bachok |{{Coord |6.0761 |N |102.358 |E|name=}} |- |DBA0031 |[[Sekolah Kebangsaan Beris Lalang|SK Beris Lalang]] |16370 |Bachok |{{Coord |5.94417 |N |102.417 |E|name=}} |- |DBA0008 |[[Sekolah Kebangsaan Beris Panchor|SK Beris Panchor]] |16320 |Bachok |{{Coord |6.12724 |N |102.35 |E|name=}} |- |DBA0009 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Marak|SK Bukit Marak]] |16030 |Bachok |{{Coord |6.03791 |N |102.316 |E|name=}} |- |DBA0010 |[[Sekolah Kebangsaan Chantum|SK Chantum]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.03771 |N |102.386 |E|name=}} |- |DBA0011 |[[Sekolah Kebangsaan Gunong|SK Gunong]] |16390 |Bachok |{{Coord |5.9935 |N |102.353 |E|name=}} |- |DBA0012 |[[Sekolah Kebangsaan Jelawat|SK Jelawat]] |16370 |Bachok |{{Coord |6.01111 |N |102.372 |E|name=}} |- |DBA0033 |[[Sekolah Kebangsaan Jelawat 2|SK Jelawat 2]] |16390 |Bachok |{{Coord |6.0058 |N |102.361245 |E|name=}} |- |DBA0013 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Chap|SK Kampong Chap]] |16370 |Bachok |{{Coord |6.04116 |N |102.346 |E|name=}} |- |DBA0014 |[[Sekolah Kebangsaan Kandis|SK Kandis]] |16310 |Bachok |{{Coord |5.9487 |N |102.443 |E|name=}} |- |DBA0015 |[[Sekolah Kebangsaan Keting|SK Keting]] |16390 |Bachok |{{Coord |5.95887 |N |102.347 |E|name=}} |- |DBA0016 |[[Sekolah Kebangsaan Kolam|SK Kolam]] |16400 |Bachok |{{Coord |5.93918 |N |102.324 |E|name=}} |- |DBA0017 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Golok|SK Kubang Golok]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.10234 |N |102.382 |E|name=}} |- |DBA0018 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Telaga|SK Kubang Telaga]] |16390 |Bachok |{{Coord |5.9358 |N |102.354 |E|name=}} |- |DBA0019 |[[Sekolah Kebangsaan Kuchelong|SK Kuchelong]] |16370 |Bachok |{{Coord |6.02277 |N |102.339 |E|name=}} |- |DBA0021 |[[Sekolah Kebangsaan Pa' Pura|SK Pa' Pura]] |16350 |Bachok |{{Coord |6.06245 |N |102.372 |E|name=}} |- |DBA0020 |[[Sekolah Kebangsaan Pak Badol|SK Pak Badol]] |16400 |Melor |{{Coord |5.94263 |N |102.304 |E|name=}} |- |DBA0022 |[[Sekolah Kebangsaan Pantai Senak|SK Pantai Senak]] |16320 |Bachok |{{Coord |6.15538 |N |102.34 |E|name=}} |- |DBA0023 |[[Sekolah Kebangsaan Pauh Sembilan|SK Pauh Sembilan]] |16350 |Bachok |{{Coord |6.09012 |N |102.361 |E|name=}} |- |DBA0024 |[[Sekolah Kebangsaan Pengkalan Chengal|SK Pengkalan Chengal]] |16350 |Bachok |{{Coord |6.08121 |N |102.374 |E|name=}} |- |DBA0025 |[[Sekolah Kebangsaan Perupok|SK Perupok]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.08918 |N |102.388 |E|name=}} |- |DBA0026 |[[Sekolah Kebangsaan Seneng|SK Seneng]] |16370 |Bachok |{{Coord |5.97968 |N |102.387 |E|name=}} |- |DBB0031 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Kemudi|SK Seri Kemudi]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.04926 |N |102.395 |E|name=}} |- |DBA0006 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Kemunting|SK Sri Kemunting]] |16390 |Bachok |{{Coord |5.91911 |N |102.396 |E|name=}} |- |DBA0027 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Dua|SK Sungai Dua]] |16310 |Bachok |{{Coord |5.99252 |N |102.43 |E|name=}} |- |DBA0032 |[[Sekolah Kebangsaan Tangok|SK Tangok]] |16310 |Bachok |{{Coord |6.01265 |N |102.396 |E|name=}} |- |DBA0028 |[[Sekolah Kebangsaan Tanjong Jenera|SK Tanjong Jenera]] |16350 |Bachok |{{Coord |6.06409 |N |102.35 |E|name=}} |- |DBA0029 |[[Sekolah Kebangsaan Tawang|SK Tawang]] |16320 |Bachok |{{Coord |6.1278 |N |102.348 |E|name=}} |- |DBA0030 |[[Sekolah Kebangsaan Telaga Ara|SK Telaga Ara]] |16390 |Bachok |{{Coord |5.9706 |N |102.369 |E|name=}} |- |DBA8018 |[[Sekolah Kebangsaan Aring|SK Aring]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.95332 |N |102.297 |E|name=}} |- |DBAA002 |[[Sekolah Kebangsaan Balar|SK Balar]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.94 |N |101.53 |E|name=}} |- |DBA8001 |[[Sekolah Kebangsaan Bertam|SK Bertam]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.14331 |N |102.048 |E|name=}} |- |DBA8033 |[[Sekolah Kebangsaan Bihai|SK Bihai]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.008097 |N |101.631538 |E|name=}} |- |DBAA005 |[[Sekolah Kebangsaan Blau|SK Blau]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.76033 |N |101.756 |E|name=}} |- |DBA8009 |[[Sekolah Kebangsaan Chalil|SK Chalil]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.09418 |N |102.282 |E|name=}} |- |DBA8020 |[[Sekolah Kebangsaan Chiku 7|SK Chiku 7]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.02834 |N |102.148 |E|name=}} |- |DBA8017 |[[Sekolah Kebangsaan Ciku Tiga|SK Ciku Tiga]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.97596 |N |102.203 |E|name=}} |- |DBA8002 |[[Sekolah Kebangsaan Gua Musang|SK Gua Musang]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.88064 |N |101.964 |E|name=}} |- |DBAA003 |[[Sekolah Kebangsaan Hendrop|SK Hendrop]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.71881 |N |101.553 |E|name=}} |- |DBA8003 |[[Sekolah Kebangsaan Jeram Tekoh|SK Jeram Tekoh]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.00289 |N |102.063 |E|name=}} |- |DBA8010 |[[Sekolah Kebangsaan Jerek|SK Jerek]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.17109 |N |102.007 |E|name=}} |- |DBAA001 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Betis|SK Kuala Betis]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.90225 |N |101.787 |E|name=}} |- |DBA8029 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Lah|SK Kuala Lah]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.12479 |N |101.98 |E|name=}} |- |DBA8019 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Sungai|SK Kuala Sungai]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.15398 |N |102.092 |E|name=}} |- |DBA8011 |[[Sekolah Kebangsaan Lebir|SK Lebir]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.00982 |N |102.383 |E|name=}} |- |DBA8035 |[[Sekolah Kebangsaan Lepan Jaya|SK Lepan Jaya]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.78912 |N |101.993 |E|name=}} |- |DBA8004 |[[Sekolah Kebangsaan Limau Kasturi 1|SK Limau Kasturi 1]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.07523 |N |102.073 |E|name=}} |- |DBA8021 |[[Sekolah Kebangsaan Limau Kasturi 2|SK Limau Kasturi 2]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.09361 |N |102.05 |E|name=}} |- |DBA8034 |[[Sekolah Kebangsaan Meranto|SK Meranto]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.16689 |N |101.954 |E|name=}} |- |DBA8005 |[[Sekolah Kebangsaan Paloh 1 & 2|SK Paloh 1 & 2]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.00334 |N |102.233 |E|name=}} |- |DBA8012 |[[Sekolah Kebangsaan Paloh Tiga|SK Paloh Tiga]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.00875 |N |102.273 |E|name=}} |- |DBA8037 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Linggi|SK Pasir Linggi]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.21318 |N |102.301 |E|name=}} |- |DBA8013 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Tumbuh|SK Pasir Tumbuh]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.12845 |N |102.023 |E|name=}} |- |DBA8016 |[[Sekolah Kebangsaan Perasu|SK Perasu]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.91038 |N |102.081 |E|name=}} |- |DBAA004 |[[Sekolah Kebangsaan Pos Brooke|SK Pos Brooke]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.67419 |N |101.49 |E|name=}} |- |DBA8027 |[[Sekolah Kebangsaan Pulat|SK Pulat]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.07659 |N |101.882368 |E|name=}} |- |DBA8006 |[[Sekolah Kebangsaan Renok Baru|SK Renok Baru]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.93941 |N |102.045 |E|name=}} |- |DBA8014 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Chiku|SK Sri Chiku]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.91535 |N |102.172 |E|name=}} |- |DBA8023 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Chiku (2)|SK Sri Chiku (2)]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.91722 |N |102.173 |E|name=}} |- |DBA8028 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Permai (Jheoa)|SK Sri Permai (Jheoa)]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.21262 |N |101.762 |E|name=}} |- |DBA8022 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Wangi|SK Sri Wangi]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.84075 |N |101.958 |E|name=}} |- |DBA8036 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Wangi (2)|SK Sri Wangi (2)]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.84019 |N |101.958 |E|name=}} |- |DBA8007 |[[Sekolah Kebangsaan Star|SK Star]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.08591 |N |101.97 |E|name=}} |- |DBA8008 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Terah|SK Sungai Terah]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.95209 |N |101.961 |E|name=}} |- |DBA8024 |[[Sekolah Kebangsaan Tengku Muhammad Fakhry Petra|SK Tengku Muhammad Fakhry Petra]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.89729 |N |101.969 |E|name=}} |- |DBA8026 |[[Sekolah Kebangsaan Tohoi|SK Tohoi]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.02876 |N |101.752 |E|name=}} |- |DBA9001 |[[Sekolah Kebangsaan Ayer Lanas|SK Ayer Lanas]] |17700 |Ayer Lanas |{{Coord |5.77809 |N |101.886 |E|name=}} |- |DBA9002 |[[Sekolah Kebangsaan Batu Melintang|SK Batu Melintang]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.70892 |N |101.736 |E|name=}} |- |DBA9003 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Jering|SK Bukit Jering]] |17610 |Kuala Balah |{{Coord |5.4786 |N |101.905 |E|name=}} |- |DBA9004 |[[Sekolah Kebangsaan Gemang|SK Gemang]] |17700 |Ayer Lanas |{{Coord |5.75168 |N |101.863 |E|name=}} |- |DBA9005 |[[Sekolah Kebangsaan Jeli (1)|SK Jeli (1)]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.69442 |N |101.844 |E|name=}} |- |DBA9013 |[[Sekolah Kebangsaan Jeli (2)|SK Jeli (2)]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.70103 |N |101.842 |E|name=}} |- |DBA9006 |[[Sekolah Kebangsaan Kalai|SK Kalai]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.75209 |N |101.745 |E|name=}} |- |DBA9007 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Balah|SK Kuala Balah]] |17610 |Kuala Balah |{{Coord |5.44584 |N |101.911 |E|name=}} |- |DBA9008 |[[Sekolah Kebangsaan Kubor Datu|SK Kubor Datu]] |17610 |Jeli |{{Coord |5.51218 |N |101.89 |E|name=}} |- |DBA9009 |[[Sekolah Kebangsaan Legeh|SK Legeh]] |17700 |Ayer Lanas |{{Coord |5.74802 |N |101.9 |E|name=}} |- |DBA9010 |[[Sekolah Kebangsaan Lubok Bongor|SK Lubok Bongor]] |17610 |Kuala Balah |{{Coord |5.55803 |N |101.884 |E|name=}} |- |DBA9015 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Dusun|SK Pasir Dusun]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.64992 |N |101.873 |E|name=}} |- |DBA9011 |[[Sekolah Kebangsaan Pendok|SK Pendok]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.68213 |N |101.711 |E|name=}} |- |DBA9012 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Long|SK Sungai Long]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.67775 |N |101.772 |E|name=}} |- |DBA9014 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Rual|SK Sungai Rual]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.65357 |N |101.794 |E|name=}} |- |DBA1040 |[[Sekolah Kebangsaan Abdul Hadi|SK Abdul Hadi]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.15741 |N |102.247 |E|name=}} |- |DBA1042 |[[Sekolah Kebangsaan Banggol Saman|SK Banggol Saman]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.92344 |N |102.271 |E|name=}} |- |DBA1043 |[[Sekolah Kebangsaan Banggu|SK Banggu]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.0762 |N |102.328 |E|name=}} |- |DBA1044 |[[Sekolah Kebangsaan Bechah Keranji|SK Bechah Keranji]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |6.00385 |N |102.298 |E|name=}} |- |DBA1045 |[[Sekolah Kebangsaan Beta Hulu|SK Beta Hulu]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.99507 |N |102.221 |E|name=}} |- |DBA1046 |[[Sekolah Kebangsaan Buloh Poh|SK Buloh Poh]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.96242 |N |102.277 |E|name=}} |- |DBA1047 |[[Sekolah Kebangsaan Bunut Payong|SK Bunut Payong]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.09696 |N |102.245 |E|name=}} |- |DBA1048 |[[Sekolah Kebangsaan Che Deris|SK Che Deris]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.18204 |N |102.273 |E|name=}} |- |DBA1049 |[[Sekolah Kebangsaan Che Latiff|SK Che Latiff]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.19747 |N |102.243 |E|name=}} |- |DBA1432 |[[Sekolah Kebangsaan Chicha Menyabong|SK Chicha Menyabong]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.11838 |N |102.323 |E|name=}} |- |DBA1439 |[[Sekolah Kebangsaan Dato' Hashim (2)|SK Dato' Hashim (2)]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15575 |N |102.297 |E|name=}} |- |DBA1089 |[[Sekolah Kebangsaan Datu' Hashim|SK Datu' Hashim]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15778 |N |102.289 |E|name=}} |- |DBA1050 |[[Sekolah Kebangsaan Demit|SK Demit]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.11076 |N |102.285 |E|name=}} |- |DBA1446 |[[Sekolah Kebangsaan Demit (2)|SK Demit (2)]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.12193 |N |102.294 |E|name=}} |- |DBA1434 |[[Sekolah Kebangsaan Desa Pahlawan|SK Desa Pahlawan]] |16500 |Kota Bharu |{{Coord |5.90125 |N |102.245 |E|name=}} |- |DBA1051 |[[Sekolah Kebangsaan Dewan Beta|SK Dewan Beta]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.01549 |N |102.207 |E|name=}} |- |DBA1052 |[[Sekolah Kebangsaan Gondang|SK Gondang]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.94175 |N |102.207 |E|name=}} |- |DBA1053 |[[Sekolah Kebangsaan Gong Dermin|SK Gong Dermin]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.05441 |N |102.299 |E|name=}} |- |DBB1106 |[[Sekolah Kebangsaan Islah|SK Islah]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.12667 |N |102.259 |E|name=}} |- |DBB1107 |[[Sekolah Kebangsaan Ismail Petra (1)|SK Ismail Petra (1)]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13499 |N |102.246 |E|name=}} |- |DBA1441 |[[Sekolah Kebangsaan Ismail Petra (2)|SK Ismail Petra (2)]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.11372 |N |102.261 |E|name=}} |- |DBA1054 |[[Sekolah Kebangsaan Kadok|SK Kadok]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.99707 |N |102.246 |E|name=}} |- |DBA1055 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Chengal|SK Kampong Chengal]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.97822 |N |102.264 |E|name=}} |- |DBA1056 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Keling|SK Kampong Keling]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.043 |N |102.262 |E|name=}} |- |DBA1057 |[[Sekolah Kebangsaan Kampung Sireh|SK Kampung Sireh]] |15050 |Kota Bharu |{{Coord |6.11853 |N |102.237 |E|name=}} |- |DBA1440 |[[Sekolah Kebangsaan Kedai Buloh (2)|SK Kedai Buloh (2)]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.18514 |N |102.249 |E|name=}} |- |DBA1058 |[[Sekolah Kebangsaan Kedai Buloh 1|SK Kedai Buloh 1]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.1765 |N |102.257 |E|name=}} |- |DBA1060 |[[Sekolah Kebangsaan Kedai Piah|SK Kedai Piah]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.97538 |N |102.211 |E|name=}} |- |DBA1041 |[[Sekolah Kebangsaan Kem|SK Kem]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.17244 |N |102.286 |E|name=}} |- |DBA1061 |[[Sekolah Kebangsaan Kemumin|SK Kemumin]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15042 |N |102.315 |E|name=}} |- |DBA1062 |[[Sekolah Kebangsaan Ketereh|SK Ketereh]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.9533 |N |102.248 |E|name=}} |- |DBA1067 |[[Sekolah Kebangsaan Kok Lanas|SK Kok Lanas]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.91131 |N |102.247 |E|name=}} |- |DBA1433 |[[Sekolah Kebangsaan Kor|SK Kor]] |16010 |Kota Bharu |{{Coord |6.01577 |N |102.234 |E|name=}} |- |DBA1068 |[[Sekolah Kebangsaan Kota|SK Kota]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.08507 |N |102.233 |E|name=}} |- |DBA1059 |[[Sekolah Kebangsaan Kota Jembal|SK Kota Jembal]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.11351 |N |102.307 |E|name=}} |- |DBA1065 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Kerian (1)|SK Kubang Kerian (1)]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.09256 |N |102.273 |E|name=}} |- |DBA1436 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Kerian (2)|SK Kubang Kerian (2)]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.07791 |N |102.282 |E|name=}} |- |DBA1444 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Kerian 3|SK Kubang Kerian 3]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.0997 |N |102.277 |E|name=}} |- |DBA1066 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Kiat|SK Kubang Kiat]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.98005 |N |102.235 |E|name=}} |- |DBA1069 |[[Sekolah Kebangsaan Langgar|SK Langgar]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.11427 |N |102.25 |E|name=}} |- |DBA1064 |[[Sekolah Kebangsaan Long Gafar|SK Long Gafar]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.04641 |N |102.282 |E|name=}} |- |DBA1070 |[[Sekolah Kebangsaan Lundang|SK Lundang]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.09909 |N |102.261 |E|name=}} |- |DBA1071 |[[Sekolah Kebangsaan Melor|SK Melor]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.97046 |N |102.296 |E|name=}} |- |DBA1072 |[[Sekolah Kebangsaan Mentera|SK Mentera]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.05316 |N |102.323 |E|name=}} |- |DBA1073 |[[Sekolah Kebangsaan Mentuan|SK Mentuan]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.08025 |N |102.3 |E|name=}} |- |DBA1074 |[[Sekolah Kebangsaan Merbau|SK Merbau]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13319 |N |102.239 |E|name=}} |- |DBA1075 |[[Sekolah Kebangsaan Mulong|SK Mulong]] |16010 |Kota Bharu |{{Coord |6.03682 |N |102.237 |E|name=}} |- |DBA1442 |[[Sekolah Kebangsaan Mulong (2)|SK Mulong (2)]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.04167 |N |102.225 |E|name=}} |- |DBA1438 |[[Sekolah Kebangsaan Padang Garong 1|SK Padang Garong 1]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.12583 |N |102.242 |E|name=}} |- |DBA1076 |[[Sekolah Kebangsaan Padang Garong 2|SK Padang Garong 2]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13555 |N |102.246 |E|name=}} |- |DBA1078 |[[Sekolah Kebangsaan Padang Kala|SK Padang Kala]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.99395 |N |102.291 |E|name=}} |- |DBA1079 |[[Sekolah Kebangsaan Padang Mokan|SK Padang Mokan]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |6.0174 |N |102.309 |E|name=}} |- |DBA1080 |[[Sekolah Kebangsaan Paloh Pintu Gang|SK Paloh Pintu Gang]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.09963 |N |102.233 |E|name=}} |- |DBA1081 |[[Sekolah Kebangsaan Pangkal Kalong|SK Pangkal Kalong]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.91876 |N |102.217 |E|name=}} |- |DBA1082 |[[Sekolah Kebangsaan Panji|SK Panji]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.12909 |N |102.301 |E|name=}} |- |DBA1083 |[[Sekolah Kebangsaan Parang Putting|SK Parang Putting]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.16849 |N |102.304 |E|name=}} |- |DBA1084 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Hor|SK Pasir Hor]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.08826 |N |102.261 |E|name=}} |- |DBA1085 |[[Sekolah Kebangsaan Pauh Lima|SK Pauh Lima]] |16090 |Kota Bharu |{{Coord |6.01071 |N |102.334 |E|name=}} |- |DBA1087 |[[Sekolah Kebangsaan Penambang|SK Penambang]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.14461 |N |102.237 |E|name=}} |- |DBA1088 |[[Sekolah Kebangsaan Pendek|SK Pendek]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.05938 |N |102.221 |E|name=}} |- |DBA1435 |[[Sekolah Kebangsaan Pengkalan Chepa|SK Pengkalan Chepa]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15774 |N |102.296 |E|name=}} |- |DBA1090 |[[Sekolah Kebangsaan Pengkalan Kubor Salor|SK Pengkalan Kubor Salor]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.01744 |N |102.177 |E|name=}} |- |DBA1091 |[[Sekolah Kebangsaan Peringat|SK Peringat]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |6.02417 |N |102.286 |E|name=}} |- |DBA1092 |[[Sekolah Kebangsaan Perol|SK Perol]] |16010 |Kota Bharu |{{Coord |6.01896 |N |102.262 |E|name=}} |- |DBA1093 |[[Sekolah Kebangsaan Pulau Gajah|SK Pulau Gajah]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15716 |N |102.328 |E|name=}} |- |DBA1094 |[[Sekolah Kebangsaan Pulau Kundor|SK Pulau Kundor]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.20334 |N |102.256 |E|name=}} |- |DBA1077 |[[Sekolah Kebangsaan Raja Abdullah|SK Raja Abdullah]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.9954 |N |102.272 |E|name=}} |- |DBB1108 |[[Sekolah Kebangsaan Raja Bahar|SK Raja Bahar]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.11279 |N |102.306 |E|name=}} |- |DBB1114 |[[Sekolah Kebangsaan Redang|SK Redang]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.15635 |N |102.247 |E|name=}} |- |DBA1096 |[[Sekolah Kebangsaan Sabak|SK Sabak]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.1745 |N |102.326 |E|name=}} |- |DBA1097 |[[Sekolah Kebangsaan Salor|SK Salor]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.03752 |N |102.19 |E|name=}} |- |DBA1098 |[[Sekolah Kebangsaan Seberang Pasir Mas|SK Seberang Pasir Mas]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.03652 |N |102.151 |E|name=}} |- |DBA1099 |[[Sekolah Kebangsaan Semut Api|SK Semut Api]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.19377 |N |102.273 |E|name=}} |- |DBA1095 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Chempaka|SK Seri Chempaka]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.1375 |N |102.271 |E|name=}} |- |DBB1109 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Ketereh|SK Seri Ketereh]] |16450 |Ketereh |{{Coord |5.9586 |N |102.253 |E|name=}} |- |DBB1110 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Kota|SK Seri Kota]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.08427 |N |102.234 |E|name=}} |- |DBA1100 |[[Sekolah Kebangsaan Seribong|SK Seribong]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.06537 |N |102.265 |E|name=}} |- |DBA1101 |[[Sekolah Kebangsaan Sering|SK Sering]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.13299 |N |102.322 |E|name=}} |- |DBA1086 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Bemban|SK Sri Bemban]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.12627 |N |102.259 |E|name=}} |- |DBB1111 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Melor|SK Sri Melor]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.96941 |N |102.296 |E|name=}} |- |DBB1115 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ismail (1)|SK Sultan Ismail (1)]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.10574 |N |102.239 |E|name=}} |- |DBB1116 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ismail (2)|SK Sultan Ismail (2)]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.11717 |N |102.256 |E|name=}} |- |DBB1412 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ismail (3)|SK Sultan Ismail (3)]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.1038 |N |102.241 |E|name=}} |- |DBA1443 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ismail (4)|SK Sultan Ismail (4)]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.10996 |N |102.275 |E|name=}} |- |DBA1445 |[[Sekolah Kebangsaan Tanjong Mas|SK Tanjong Mas]] |15400 |Kota Bharu |{{Coord |6.14711 |N |102.259 |E|name=}} |- |DBA1102 |[[Sekolah Kebangsaan Tapang|SK Tapang]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.12421 |N |102.278 |E|name=}} |- |DBA1103 |[[Sekolah Kebangsaan Tegayong|SK Tegayong]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.9741 |N |102.315 |E|name=}} |- |DBB1112 |[[Sekolah Kebangsaan Tengku Indera Petra|SK Tengku Indera Petra]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13951 |N |102.246 |E|name=}} |- |DBA1104 |[[Sekolah Kebangsaan Tiong|SK Tiong]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.06968 |N |102.248 |E|name=}} |- |DBA1105 |[[Sekolah Kebangsaan Wakaf Stan|SK Wakaf Stan]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.068 |N |102.288 |E|name=}} |- |DBB1117 |[[Sekolah Kebangsaan Zainab (1)|SK Zainab (1)]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.10526 |N |102.254 |E|name=}} |- |DBB1118 |[[Sekolah Kebangsaan Zainab 2|SK Zainab 2]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.10507 |N |102.255 |E|name=}} |- |DBA7429 |[[Sekolah Kebangsaan Bahagia|SK Bahagia]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.76 |N |102.22 |E|name=}} |- |DBA7436 |[[Sekolah Kebangsaan Bandar Kuala Krai|SK Bandar Kuala Krai]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.535115 |N |102.212952 |E|name=}} |- |DBA7365 |[[Sekolah Kebangsaan Banggol Guchil|SK Banggol Guchil]] |18020 |Kuala Krai |{{Coord |5.54316 |N |102.198 |E|name=}} |- |DBA7366 |[[Sekolah Kebangsaan Batu Jong|SK Batu Jong]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.588 |N |102.178 |E|name=}} |- |DBA7367 |[[Sekolah Kebangsaan Batu Mengkebang|SK Batu Mengkebang]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.51679 |N |102.276 |E|name=}} |- |DBA7434 |[[Sekolah Kebangsaan Biak|SK Biak]] |18200 |Dabong |{{Coord |5.40932 |N |101.993 |E|name=}} |- |DBA7370 |[[Sekolah Kebangsaan Chenulang|SK Chenulang]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.61171 |N |102.275 |E|name=}} |- |DBA7428 |[[Sekolah Kebangsaan Chuchoh Puteri|SK Chuchoh Puteri]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.38055 |N |102.319 |E|name=}} |- |DBA7371 |[[Sekolah Kebangsaan Dabong|SK Dabong]] |18200 |Dabong |{{Coord |5.37935 |N |102.011 |E|name=}} |- |DBA7375 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Bedal|SK Kampong Bedal]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.62118 |N |102.183 |E|name=}} |- |DBA7376 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Karangan|SK Kampong Karangan]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.31382 |N |102.258 |E|name=}} |- |DBA7414 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Tengah|SK Kampong Tengah]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.5484 |N |102.228 |E|name=}} |- |DBA7378 |[[Sekolah Kebangsaan Kemubu|SK Kemubu]] |18200 |Dabong |{{Coord |5.30097 |N |102.012 |E|name=}} |- |DBA7381 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Geris|SK Kuala Geris]] |18200 |Dabong |{{Coord |5.38862 |N |102.062 |E|name=}} |- |DBA7382 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Krai|SK Kuala Krai]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.53455 |N |102.197 |E|name=}} |- |DBA7383 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Nal|SK Kuala Nal]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.59501 |N |102.156 |E|name=}} |- |DBA7361 |[[Sekolah Kebangsaan Ladang Taku|SK Ladang Taku]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.55833 |N |102.166 |E|name=}} |- |DBA7386 |[[Sekolah Kebangsaan Laloh|SK Laloh]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.30578 |N |102.271 |E|name=}} |- |DBA7368 |[[Sekolah Kebangsaan Lata Rek|SK Lata Rek]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.31452 |N |102.316 |E|name=}} |- |DBA7364 |[[Sekolah Kebangsaan Lela Jasa|SK Lela Jasa]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.29437 |N |102.271 |E|name=}} |- |DBA7390 |[[Sekolah Kebangsaan Manek Urai|SK Manek Urai]] |18050 |Kuala Krai |{{Coord |5.39154 |N |102.234 |E|name=}} |- |DBA7369 |[[Sekolah Kebangsaan Manek Urai Baru|SK Manek Urai Baru]] |18050 |Kuala Krai |{{Coord |5.37973 |N |102.245 |E|name=}} |- |DBA7432 |[[Sekolah Kebangsaan Mempelam Jelawang|SK Mempelam Jelawang]] |18200 |Dabong |{{Coord |5.34227 |N |101.984 |E|name=}} |- |DBA7391 |[[Sekolah Kebangsaan Pahi|SK Pahi]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.4703 |N |102.222 |E|name=}} |- |DBA7392 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Gajah|SK Pasir Gajah]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.6207 |N |102.213 |E|name=}} |- |DBA7372 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Kelang|SK Pasir Kelang]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.59173 |N |102.138 |E|name=}} |- |DBA7393 |[[Sekolah Kebangsaan Pemberian|SK Pemberian]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.33562 |N |102.248 |E|name=}} |- |DBA7394 |[[Sekolah Kebangsaan Peria|SK Peria]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.43196 |N |102.245 |E|name=}} |- |DBA7435 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Mahligai|SK Seri Mahligai]] |18200 |Kuala Krai |{{Coord |5.24921 |N |102.026 |E|name=}} |- |DBA7431 |[[Sekolah Kebangsaan Sg Sam|SK Sg Sam]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.26951 |N |102.255 |E|name=}} |- |DBA7362 |[[Sekolah Kebangsaan Slow Temiang|SK Slow Temiang]] |18050 |Kuala Krai |{{Coord |5.30856 |N |102.159 |E|name=}} |- |DBA7433 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Yahya Petra (2)|SK Sultan Yahya Petra (2)]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.5409 |N |102.197 |E|name=}} |- |DBB7399 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Yahya Petra(1)|SK Sultan Yahya Petra(1)]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.53463 |N |102.198 |E|name=}} |- |DBA7426 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Embak|SK Sungai Embak]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.57273 |N |102.213 |E|name=}} |- |DBA7430 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Mengkuang|SK Sungai Mengkuang]] |18050 |Kuala Krai |{{Coord |5.33125 |N |102.203 |E|name=}} |- |DBA7427 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Pas|SK Sungai Pas]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.48448 |N |102.302 |E|name=}} |- |DBA7363 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Sok|SK Sungai Sok]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.37783 |N |102.273 |E|name=}} |- |DBA7397 |[[Sekolah Kebangsaan Telkong|SK Telkong]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.65456 |N |102.216 |E|name=}} |- |DBA7398 |[[Sekolah Kebangsaan Temalir|SK Temalir]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.48189 |N |102.263 |E|name=}} |- |DBA2162 |[[Sekolah Kebangsaan Ayer Merah|SK Ayer Merah]] |18500 |Machang |{{Coord |5.74002 |N |102.246 |E|name=}} |- |DBA2163 |[[Sekolah Kebangsaan Bandar|SK Bandar]] |16600 |Pulai Chondong |{{Coord |5.896 |N |102.194 |E|name=}} |- |DBA2164 |[[Sekolah Kebangsaan Belukar|SK Belukar]] |18500 |Machang |{{Coord |5.75682 |N |102.278 |E|name=}} |- |DBA2165 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Tiu|SK Bukit Tiu]] |18500 |Machang |{{Coord |5.76108 |N |102.244 |E|name=}} |- |DBA2166 |[[Sekolah Kebangsaan Dewan Besar|SK Dewan Besar]] |18500 |Machang |{{Coord |5.79915 |N |102.254 |E|name=}} |- |DBB2183 |[[Sekolah Kebangsaan Hamzah (1)|SK Hamzah (1)]] |18500 |Machang |{{Coord |5.76782 |N |102.217 |E|name=}} |- |DBA2184 |[[Sekolah Kebangsaan Hamzah (2)|SK Hamzah (2)]] |18500 |Machang |{{Coord |5.76493 |N |102.235 |E|name=}} |- |DBA2167 |[[Sekolah Kebangsaan Jambu Lawar|SK Jambu Lawar]] |18500 |Machang |{{Coord |5.71523 |N |102.214 |E|name=}} |- |DBA2168 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Pek|SK Kampong Pek]] |18500 |Machang |{{Coord |5.68922 |N |102.214 |E|name=}} |- |DBA2169 |[[Sekolah Kebangsaan Kampung Kerilla|SK Kampung Kerilla]] |18400 |Temangan |{{Coord |5.67511 |N |102.109 |E|name=}} |- |DBA2170 |[[Sekolah Kebangsaan Kelaweh|SK Kelaweh]] |18500 |Machang |{{Coord |5.78083 |N |102.158 |E|name=}} |- |DBA2171 |[[Sekolah Kebangsaan Labok|SK Labok]] |18500 |Machang |{{Coord |5.82676 |N |102.222 |E|name=}} |- |DBA2172 |[[Sekolah Kebangsaan Machang (1)|SK Machang (1)]] |18500 |Machang |{{Coord |5.76631 |N |102.214 |E|name=}} |- |DBA2185 |[[Sekolah Kebangsaan Machang (2)|SK Machang (2)]] |18500 |Machang |{{Coord |5.775468 |N |102.207111 |E|name=}} |- |DBA2173 |[[Sekolah Kebangsaan Mata Ayer|SK Mata Ayer]] |16600 |Pulai Chondong |{{Coord |5.8781 |N |102.187 |E|name=}} |- |DBA2174 |[[Sekolah Kebangsaan Pak Roman|SK Pak Roman]] |18500 |Machang |{{Coord |5.73715 |N |102.203 |E|name=}} |- |DBA2175 |[[Sekolah Kebangsaan Paloh Rawa|SK Paloh Rawa]] |18500 |Machang |{{Coord |5.74859 |N |102.159 |E|name=}} |- |DBA2183 |[[Sekolah Kebangsaan Pangkal Gong|SK Pangkal Gong]] |16600 |Pulai Chondong |{{Coord |5.85829 |N |102.229 |E|name=}} |- |DBA2176 |[[Sekolah Kebangsaan Pangkal Jenereh|SK Pangkal Jenereh]] |18400 |Temangan |{{Coord |5.70538 |N |102.191 |E|name=}} |- |DBA2177 |[[Sekolah Kebangsaan Pangkal Mak Wan|SK Pangkal Mak Wan]] |18500 |Machang |{{Coord |5.8082 |N |102.189 |E|name=}} |- |DBA2178 |[[Sekolah Kebangsaan Pangkal Meleret|SK Pangkal Meleret]] |18500 |Machang |{{Coord |5.75674 |N |102.191 |E|name=}} |- |DBA2179 |[[Sekolah Kebangsaan Pangkal Nering|SK Pangkal Nering]] |16600 |Pulai Chondong |{{Coord |5.8712 |N |102.201 |E|name=}} |- |DBA2180 |[[Sekolah Kebangsaan Pulai Chondong|SK Pulai Chondong]] |16600 |Pulai Chondong |{{Coord |5.87047 |N |102.232 |E|name=}} |- |DBA2181 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Bagan|SK Sungai Bagan]] |18500 |Machang |{{Coord |5.84352 |N |102.183 |E|name=}} |- |DBA2182 |[[Sekolah Kebangsaan Temangan|SK Temangan]] |18400 |Temangan |{{Coord |5.69911 |N |102.151 |E|name=}} |- |DBA2186 |[[Sekolah Kebangsaan Tok Bok|SK Tok Bok]] |18500 |Machang |{{Coord |5.83372 |N |102.225 |E|name=}} |- |DBA3193 |[[Sekolah Kebangsaan Bakong|SK Bakong]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.09194 |N |102.084 |E|name=}} |- |DBA3194 |[[Sekolah Kebangsaan Banggol Chicha|SK Banggol Chicha]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.05039 |N |102.113 |E|name=}} |- |DBA3195 |[[Sekolah Kebangsaan Banggol Petai|SK Banggol Petai]] |17050 |Pasir Mas |{{Coord |5.90229 |N |102.074 |E|name=}} |- |DBA3196 |[[Sekolah Kebangsaan Baroh Pial|SK Baroh Pial]] |17007 |Pasir Mas |{{Coord |5.91999 |N |102.033 |E|name=}} |- |DBA3197 |[[Sekolah Kebangsaan Bayu Lalang|SK Bayu Lalang]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.06994 |N |102.109 |E|name=}} |- |DBA3198 |[[Sekolah Kebangsaan Bechah Durian|SK Bechah Durian]] |17020 |Pasir Mas |{{Coord |6.09203 |N |102.191 |E|name=}} |- |DBA3214 |[[Sekolah Kebangsaan Bechah Kelubi|SK Bechah Kelubi]] |17060 |Pasir Mas |{{Coord |5.91288 |N |102.166 |E|name=}} |- |DBA3199 |[[Sekolah Kebangsaan Bendang Pauh|SK Bendang Pauh]] |17040 |Pasir Mas |{{Coord |5.95505 |N |102.196 |E|name=}} |- |DBA3439 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Jarum|SK Bukit Jarum]] |17050 |Pasir Mas |{{Coord |5.95767 |N |102.124 |E|name=}} |- |DBA3200 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Perah|SK Bukit Perah]] |17050 |Pasir Mas |{{Coord |5.92199 |N |102.1 |E|name=}} |- |DBA3201 |[[Sekolah Kebangsaan Bunut Susu|SK Bunut Susu]] |17020 |Pasir Mas |{{Coord |6.10028 |N |102.182 |E|name=}} |- |DBA3202 |[[Sekolah Kebangsaan Chabang Tiga Chetok|SK Chabang Tiga Chetok]] |17040 |Pasir Mas |{{Coord |5.96879 |N |102.202 |E|name=}} |- |DBA3203 |[[Sekolah Kebangsaan Chetok|SK Chetok]] |17060 |Pasir Mas |{{Coord |5.92617 |N |102.19 |E|name=}} |- |DBA3204 |[[Sekolah Kebangsaan Chicha Tinggi|SK Chicha Tinggi]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |5.99693 |N |102.137 |E|name=}} |- |DBA3225 |[[Sekolah Kebangsaan Dato' Abdul Hamid (1)|SK Dato' Abdul Hamid (1)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04473 |N |102.145 |E|name=}} |- |DBA3236 |[[Sekolah Kebangsaan Dato' Abdul Hamid (2)|SK Dato' Abdul Hamid (2)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04995 |N |102.153 |E|name=}} |- |DBA3205 |[[Sekolah Kebangsaan Gelang Mas|SK Gelang Mas]] |17010 |Pasir Mas |{{Coord |6.1201 |N |102.119 |E|name=}} |- |DBA3206 |[[Sekolah Kebangsaan Gual Periok|SK Gual Periok]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.02516 |N |102.017 |E|name=}} |- |DBA3207 |[[Sekolah Kebangsaan Gual Sitok|SK Gual Sitok]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.01924 |N |102.001 |E|name=}} |- |DBA3438 |[[Sekolah Kebangsaan Gual Tinggi|SK Gual Tinggi]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.00323 |N |101.998 |E|name=}} |- |DBA3208 |[[Sekolah Kebangsaan Gual To' Deh|SK Gual To' Deh]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.04519 |N |102.015 |E|name=}} |- |DBA3209 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Baru|SK Kampong Baru]] |17070 |Pasir Mas |{{Coord |5.99053 |N |102.106 |E|name=}} |- |DBA3210 |[[Sekolah Kebangsaan Kangkong|SK Kangkong]] |17040 |Pasir Mas |{{Coord |5.99499 |N |102.187 |E|name=}} |- |DBA3211 |[[Sekolah Kebangsaan Kedai Tanjong|SK Kedai Tanjong]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.07058 |N |102.078 |E|name=}} |- |DBA3212 |[[Sekolah Kebangsaan Kedondong|SK Kedondong]] |17010 |Pasir Mas |{{Coord |6.09529 |N |102.137 |E|name=}} |- |DBA3213 |[[Sekolah Kebangsaan Kelar|SK Kelar]] |17040 |Pasir Mas |{{Coord |6.00891 |N |102.162 |E|name=}} |- |DBA3215 |[[Sekolah Kebangsaan Kepas|SK Kepas]] |17050 |Pasir Mas |{{Coord |5.94668 |N |102.167 |E|name=}} |- |DBA3216 |[[Sekolah Kebangsaan Kok Pauh|SK Kok Pauh]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |5.98265 |N |101.964 |E|name=}} |- |DBA3217 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Chenok|SK Kubang Chenok]] |17050 |Pasir Mas |{{Coord |5.96474 |N |102.175 |E|name=}} |- |DBA3218 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Kuau|SK Kubang Kuau]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |5.96525 |N |102.01 |E|name=}} |- |DBA3219 |[[Sekolah Kebangsaan Lati|SK Lati]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.02157 |N |102.132 |E|name=}} |- |DBA3220 |[[Sekolah Kebangsaan Lemal|SK Lemal]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.02291 |N |102.145 |E|name=}} |- |DBA3221 |[[Sekolah Kebangsaan Lubok Setol|SK Lubok Setol]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |5.95817 |N |101.955 |E|name=}} |- |DBA3222 |[[Sekolah Kebangsaan Mekasar|SK Mekasar]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.05031 |N |102.17 |E|name=}} |- |DBA3223 |[[Sekolah Kebangsaan Meranti|SK Meranti]] |17010 |Pasir Mas |{{Coord |6.09562 |N |102.105 |E|name=}} |- |DBA3230 |[[Sekolah Kebangsaan Othman Talib (1)|SK Othman Talib (1)]] |17030 |Pasir Mas |{{Coord |6.06707 |N |102.207 |E|name=}} |- |DBA3237 |[[Sekolah Kebangsaan Othman Talib (2)|SK Othman Talib (2)]] |17030 |Pasir Mas |{{Coord |6.06995 |N |102.204 |E|name=}} |- |DBA3224 |[[Sekolah Kebangsaan Pangkal Kala|SK Pangkal Kala]] |17020 |Pasir Mas |{{Coord |6.10841 |N |102.138 |E|name=}} |- |DBA3226 |[[Sekolah Kebangsaan Penggu|SK Penggu]] |17020 |Pasir Mas |{{Coord |6.10615 |N |102.155 |E|name=}} |- |DBA3235 |[[Sekolah Kebangsaan Rahmat|SK Rahmat]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |5.9143 |N |101.932 |E|name=}} |- |DBA3227 |[[Sekolah Kebangsaan Rantau Panjang|SK Rantau Panjang]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.0241 |N |101.978 |E|name=}} |- |DBA3231 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Kiambang|SK Sri Kiambang]] |17070 |Pasir Mas |{{Coord |6.02449 |N |102.092 |E|name=}} |- |DBB3234 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Rantau Panjang (1)|SK Sri Rantau Panjang (1)]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.01573 |N |101.973 |E|name=}} |- |DBA3240 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Rantau Panjang (2)|SK Sri Rantau Panjang (2)]] |17200 |Pasir Mas |{{Coord |6.01611 |N |101.973 |E|name=}} |- |DBB3235 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ibrahim (1)|SK Sultan Ibrahim (1)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04693 |N |102.143 |E|name=}} |- |DBB3236 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ibrahim (2)|SK Sultan Ibrahim (2)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04575 |N |102.139 |E|name=}} |- |DBA3238 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ibrahim (3)|SK Sultan Ibrahim (3)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.05191 |N |102.133 |E|name=}} |- |DBA3239 |[[Sekolah Kebangsaan Sultan Ibrahim (4)|SK Sultan Ibrahim (4)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04286 |N |102.131 |E|name=}} |- |DBA3228 |[[Sekolah Kebangsaan Tanjong Bunga|SK Tanjong Bunga]] |17030 |Pasir Mas |{{Coord |6.06818 |N |102.184 |E|name=}} |- |DBA3229 |[[Sekolah Kebangsaan Tanjong Chenak|SK Tanjong Chenak]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.07686 |N |102.16 |E|name=}} |- |DBA3233 |[[Sekolah Kebangsaan To' Uban|SK To' Uban]] |17050 |Pasir Mas |{{Coord |5.96962 |N |102.14467 |E|name=}} |- |DBA3232 |[[Sekolah Kebangsaan Tok Sangkut|SK Tok Sangkut]] |17070 |Pasir Mas |{{Coord |6.03904 |N |102.068 |E|name=}} |- |DBA4251 |[[Sekolah Kebangsaan Banggol Pa' Esah|SK Banggol Pa' Esah]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.86147 |N |102.314 |E|name=}} |- |DBA4252 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Abal|SK Bukit Abal]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.87533 |N |102.342 |E|name=}} |- |DBA4253 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Awang|SK Bukit Awang]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.77815 |N |102.465 |E|name=}} |- |DBA4254 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Jawa|SK Bukit Jawa]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.8954 |N |102.33 |E|name=}} |- |DBA4284 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Jawa (2)|SK Bukit Jawa (2)]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.89575 |N |102.33 |E|name=}} |- |DBA4255 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Merbau|SK Bukit Merbau]] |16810 |Selising |{{Coord |5.90415 |N |102.289 |E|name=}} |- |DBA4256 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Tanah|SK Bukit Tanah]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84309 |N |102.445 |E|name=}} |- |DBA4257 |[[Sekolah Kebangsaan Changgai|SK Changgai]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.79426 |N |102.394 |E|name=}} |- |DBA4258 |[[Sekolah Kebangsaan Cherang Ruku|SK Cherang Ruku]] |16700 |Pasir Puteh |{{Coord |5.86246 |N |102.491 |E|name=}} |- |DBA4260 |[[Sekolah Kebangsaan Dalam Ru|SK Dalam Ru]] |16700 |Pasir Puteh |{{Coord |5.85187 |N |102.521 |E|name=}} |- |DBA4259 |[[Sekolah Kebangsaan Danan|SK Danan]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.92268 |N |102.314 |E|name=}} |- |DBA4261 |[[Sekolah Kebangsaan Gaal|SK Gaal]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.8055 |N |102.417 |E|name=}} |- |DBA4262 |[[Sekolah Kebangsaan Gong Garu|SK Gong Garu]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.78775 |N |102.376 |E|name=}} |- |DBA4263 |[[Sekolah Kebangsaan Gong Manak|SK Gong Manak]] |16700 |Pasir Puteh |{{Coord |5.8297 |N |102.494 |E|name=}} |- |DBA4264 |[[Sekolah Kebangsaan Jelor|SK Jelor]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.89692 |N |102.384 |E|name=}} |- |DBA4265 |[[Sekolah Kebangsaan Jeram|SK Jeram]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.79996 |N |102.366 |E|name=}} |- |DBB4284 |[[Sekolah Kebangsaan Kamil (1)|SK Kamil (1)]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84153 |N |102.396 |E|name=}} |- |DBB4413 |[[Sekolah Kebangsaan Kamil (2)|SK Kamil (2)]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84044 |N |102.394 |E|name=}} |- |DBA4285 |[[Sekolah Kebangsaan Kamil (3)|SK Kamil (3)]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84143 |N |102.395 |E|name=}} |- |DBA4266 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Berangan|SK Kampong Berangan]] |16810 |Selising |{{Coord |5.87617 |N |102.317 |E|name=}} |- |DBA4267 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Kandis|SK Kampong Kandis]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.77804 |N |102.407 |E|name=}} |- |DBA4271 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Nara|SK Kampong Nara]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.85659 |N |102.382 |E|name=}} |- |DBA4268 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Raja|SK Kampong Raja]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.81391 |N |102.402 |E|name=}} |- |DBA4269 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Tasek|SK Kampong Tasek]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.7979 |N |102.456 |E|name=}} |- |DBA4277 |[[Sekolah Kebangsaan Kg Sepulau|SK Kg Sepulau]] |16700 |Cherang Ruku |{{Coord |5.86632 |N |102.471 |E|name=}} |- |DBA4270 |[[Sekolah Kebangsaan Kulim|SK Kulim]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.86853 |N |102.425 |E|name=}} |- |DBA4272 |[[Sekolah Kebangsaan Padang Pak Amat|SK Padang Pak Amat]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84506 |N |102.369 |E|name=}} |- |DBA4273 |[[Sekolah Kebangsaan Panggong|SK Panggong]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84194 |N |102.343 |E|name=}} |- |DBA4274 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Puteh (L)|SK Pasir Puteh (L)]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.83476 |N |102.406 |E|name=}} |- |DBA4275 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Puteh (P)|SK Pasir Puteh (P)]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.83699 |N |102.407 |E|name=}} |- |DBA4276 |[[Sekolah Kebangsaan Seligi|SK Seligi]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84801 |N |102.32 |E|name=}} |- |DBA4286 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Aman|SK Seri Aman]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.82478 |N |102.411 |E|name=}} |- |DBA4278 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Petai|SK Sungai Petai]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.81627 |N |102.458 |E|name=}} |- |DBA4279 |[[Sekolah Kebangsaan Tasek Pauh|SK Tasek Pauh]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.90002 |N |102.36 |E|name=}} |- |DBA4280 |[[Sekolah Kebangsaan Telosan|SK Telosan]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.77064 |N |102.344 |E|name=}} |- |DBA4281 |[[Sekolah Kebangsaan To'bali|SK To'bali]] |16700 |Pasir Puteh |{{Coord |5.8934 |N |102.484 |E|name=}} |- |DBA4282 |[[Sekolah Kebangsaan Tualang Tinggi|SK Tualang Tinggi]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.92865 |N |102.338 |E|name=}} |- |DBA4283 |[[Sekolah Kebangsaan Wakaf Raja|SK Wakaf Raja]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.76701 |N |102.432 |E|name=}} |- |DBA5291 |[[Sekolah Kebangsaan Alor Pasir|SK Alor Pasir]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.89431 |N |102.101 |E|name=}} |- |DBA5322 |[[Sekolah Kebangsaan Ayer Chanal|SK Ayer Chanal]] |17700 |Ayer Lanas |{{Coord |5.73796 |N |101.93 |E|name=}} |- |DBA5293 |[[Sekolah Kebangsaan Batang Merbau|SK Batang Merbau]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.81678 |N |102.043 |E|name=}} |- |DBA5294 |[[Sekolah Kebangsaan Batu Gajah|SK Batu Gajah]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.81467 |N |101.98 |E|name=}} |- |DBA5296 |[[Sekolah Kebangsaan Bechah Laut|SK Bechah Laut]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.7821 |N |102.084 |E|name=}} |- |DBA5297 |[[Sekolah Kebangsaan Belimbing|SK Belimbing]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.85377 |N |102.167 |E|name=}} |- |DBA5298 |[[Sekolah Kebangsaan Bendang Nyior|SK Bendang Nyior]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.84431 |N |102.072 |E|name=}} |- |DBA5299 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Durian|SK Bukit Durian]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.72159 |N |102.054 |E|name=}} |- |DBA5300 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Gading|SK Bukit Gading]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.85788 |N |102.124 |E|name=}} |- |DBA5301 |[[Sekolah Kebangsaan Bukit Panau|SK Bukit Panau]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.8855 |N |102.155 |E|name=}} |- |DBA5304 |[[Sekolah Kebangsaan Gual Jedok|SK Gual Jedok]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.82246 |N |101.954 |E|name=}} |- |DBA5305 |[[Sekolah Kebangsaan Ipoh|SK Ipoh]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.74768 |N |102.056 |E|name=}} |- |DBA5308 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Panjang|SK Kampong Panjang]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.70344 |N |102.098 |E|name=}} |- |DBA5321 |[[Sekolah Kebangsaan Kemahang 1|SK Kemahang 1]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.85388 |N |102.011 |E|name=}} |- |DBA5326 |[[Sekolah Kebangsaan Kemahang 2|SK Kemahang 2]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.85688 |N |102.008 |E|name=}} |- |DBA5325 |[[Sekolah Kebangsaan Kemahang 3|SK Kemahang 3]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.89739 |N |101.998 |E|name=}} |- |DBA5310 |[[Sekolah Kebangsaan Kuala Tiga|SK Kuala Tiga]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.68594 |N |102.065 |E|name=}} |- |DBA5311 |[[Sekolah Kebangsaan Kulim|SK Kulim]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.76103 |N |102.096 |E|name=}} |- |DBA5290 |[[Sekolah Kebangsaan Ladang Kerilla|SK Ladang Kerilla]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.6938 |N |102.104 |E|name=}} |- |DBA5312 |[[Sekolah Kebangsaan Lalang Pepuyu|SK Lalang Pepuyu]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.87399 |N |101.949 |E|name=}} |- |DBA5313 |[[Sekolah Kebangsaan Lawang|SK Lawang]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.79036 |N |101.973 |E|name=}} |- |DBA5302 |[[Sekolah Kebangsaan Nik Daud|SK Nik Daud]] |17700 |Ayer Lanas |{{Coord |5.82262 |N |101.909 |E|name=}} |- |DBA5323 |[[Sekolah Kebangsaan Peralla|SK Peralla]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.66986 |N |102.034 |E|name=}} |- |DBA5316 |[[Sekolah Kebangsaan Sokor|SK Sokor]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.63208 |N |102.107 |E|name=}} |- |DBA5309 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Kelewek|SK Sri Kelewek]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.81283 |N |102.108 |E|name=}} |- |DBB5321 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Suria (1)|SK Sri Suria (1)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.80337 |N |102.144 |E|name=}} |- |DBA5324 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Suria (2)|SK Sri Suria (2)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.80415 |N |102.144 |E|name=}} |- |DBA5328 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Suria (3)|SK Sri Suria (3)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.82978 |N |102.14 |E|name=}} |- |DBA5317 |[[Sekolah Kebangsaan Tanah Merah (1)|SK Tanah Merah (1)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.80245 |N |102.147 |E|name=}} |- |DBA5327 |[[Sekolah Kebangsaan Tanah Merah (2)|SK Tanah Merah (2)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.78426 |N |102.145 |E|name=}} |- |DBA5318 |[[Sekolah Kebangsaan Tebing Tinggi|SK Tebing Tinggi]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.75237 |N |102.144 |E|name=}} |- |DBA5319 |[[Sekolah Kebangsaan Tok Che Dol|SK Tok Che Dol]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.77668 |N |102.047 |E|name=}} |- |DBA5320 |[[Sekolah Kebangsaan Ulu Kusial|SK Ulu Kusial]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.73491 |N |102.025 |E|name=}} |- |DBA6327 |[[Sekolah Kebangsaan Bendang Pa' Yong|SK Bendang Pa' Yong]] |16210 |Tumpat |{{Coord |6.17217 |N |102.097 |E|name=}} |- |DBA6328 |[[Sekolah Kebangsaan Berangan (1)|SK Berangan (1)]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.17132 |N |102.188 |E|name=}} |- |DBA6356 |[[Sekolah Kebangsaan Berangan (2)|SK Berangan (2)]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1727 |N |102.188 |E|name=}} |- |DBA6329 |[[Sekolah Kebangsaan Bunohan|SK Bunohan]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1813 |N |102.12 |E|name=}} |- |DBA6330 |[[Sekolah Kebangsaan Chabang Empat|SK Chabang Empat]] |16210 |Tumpat |{{Coord |6.15488 |N |102.156 |E|name=}} |- |DBA6331 |[[Sekolah Kebangsaan Chenderong Batu|SK Chenderong Batu]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.13982 |N |102.185 |E|name=}} |- |DBA6332 |[[Sekolah Kebangsaan Geting (1)|SK Geting (1)]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.21823 |N |102.116 |E|name=}} |- |DBA6333 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Delima|SK Kampong Delima]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.11593 |N |102.176 |E|name=}} |- |DBA6334 |[[Sekolah Kebangsaan Kampong Laut|SK Kampong Laut]] |16040 |Tumpat |{{Coord |6.15807 |N |102.228 |E|name=}} |- |DBA6335 |[[Sekolah Kebangsaan Kebakat Jaya|SK Kebakat Jaya]] |16250 |Tumpat |{{Coord |6.13285 |N |102.202 |E|name=}} |- |DBA6350 |[[Sekolah Kebangsaan Kelaboran|SK Kelaboran]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.18912 |N |102.159 |E|name=}} |- |DBA6336 |[[Sekolah Kebangsaan Kok Keli|SK Kok Keli]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.17577 |N |102.216 |E|name=}} |- |DBA6337 |[[Sekolah Kebangsaan Kok Pasir|SK Kok Pasir]] |16040 |Palekbang |{{Coord |6.16619 |N |102.209 |E|name=}} |- |DBA6338 |[[Sekolah Kebangsaan Kubang Batang|SK Kubang Batang]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.13682 |N |102.172 |E|name=}} |- |DBA6339 |[[Sekolah Kebangsaan Kutan|SK Kutan]] |16250 |Tumpat |{{Coord |6.10015 |N |102.21 |E|name=}} |- |DBA6340 |[[Sekolah Kebangsaan Morak|SK Morak]] |16040 |Palekbang |{{Coord |6.13709 |N |102.215 |E|name=}} |- |DBA6341 |[[Sekolah Kebangsaan Padang Mandol|SK Padang Mandol]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.13088 |N |102.145 |E|name=}} |- |DBA6342 |[[Sekolah Kebangsaan Padang Pohon Tanjung|SK Padang Pohon Tanjung]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.12665 |N |102.221 |E|name=}} |- |DBA6343 |[[Sekolah Kebangsaan Palekbang|SK Palekbang]] |16040 |Tumpat |{{Coord |6.14497 |N |102.223 |E|name=}} |- |DBA6344 |[[Sekolah Kebangsaan Pasir Pekan|SK Pasir Pekan]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.11842 |N |102.221 |E|name=}} |- |DBA6345 |[[Sekolah Kebangsaan Pengkalan Kubor (1)|SK Pengkalan Kubor (1)]] |16080 |Pengkalan Kubor |{{Coord |6.22963 |N |102.096 |E|name=}} |- |DBA6355 |[[Sekolah Kebangsaan Pengkalan Kubor (2)|SK Pengkalan Kubor (2)]] |16080 |Pengkalan Kubor |{{Coord |6.22438 |N |102.098 |E|name=}} |- |DBA6346 |[[Sekolah Kebangsaan Pulau Beluru|SK Pulau Beluru]] |16040 |Tumpat |{{Coord |6.19542 |N |102.219 |E|name=}} |- |DBB6353 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Kampong Laut|SK Seri Kampong Laut]] |16040 |Tumpat |{{Coord |6.15576 |N |102.228 |E|name=}} |- |DBB6355 |[[Sekolah Kebangsaan Seri Wakaf Baharu|SK Seri Wakaf Baharu]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.11469 |N |102.195 |E|name=}} |- |DBA6353 |[[Sekolah Kebangsaan Simpangan|SK Simpangan]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1987 |N |102.088 |E|name=}} |- |DBA6354 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Neting|SK Sri Neting]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.21016 |N |102.112 |E|name=}} |- |DBA6357 |[[Sekolah Kebangsaan Sri Tumpat (2)|SK Sri Tumpat (2)]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.19833 |N |102.165 |E|name=}} |- |DBA6347 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Pinang|SK Sungai Pinang]] |16040 |Tumpat |{{Coord |6.1773 |N |102.231 |E|name=}} |- |DBA6348 |[[Sekolah Kebangsaan Sungai Tapang|SK Sungai Tapang]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.21029 |N |102.134 |E|name=}} |- |DBA6349 |[[Sekolah Kebangsaan Teluk Jering|SK Teluk Jering]] |16210 |Tumpat |{{Coord |6.15576 |N |102.126 |E|name=}} |- |DBA6351 |[[Sekolah Kebangsaan Tumpat|SK Tumpat]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1983 |N |102.164 |E|name=}} |- |DBB6354 |[[Sekolah Kebangsaan Tumpat (1)|SK Tumpat (1)]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1978 |N |102.165 |E|name=}} |- |DBA6352 |[[Sekolah Kebangsaan Wakaf Bharu|SK Wakaf Bharu]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.11797 |N |102.197 |E|name=}} |- |} ===Sekolah rendah jenis kebangsaan Cina=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DBC8001 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Gua Musang|SJK(C) Gua Musang]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.88183 |N |101.962 |E|name=}} |- |DBC8002 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Kampung Pulai|SJK(C) Kampung Pulai]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.79118 |N |101.952 |E|name=}} |- |DBC1119 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Chung Cheng|SJK(C) Chung Cheng]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13689 |N |102.242 |E|name=}} |- |DBC1120 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Chung Hwa|SJK(C) Chung Hwa]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13705 |N |102.24 |E|name=}} |- |DBC1121 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Peir Chih|SJK(C) Peir Chih]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.11638 |N |102.257 |E|name=}} |- |DBC7401 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Yuk Chai|SJK(C) Yuk Chai]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.52813 |N |102.202 |E|name=}} |- |DBC2184 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Chung Hwa|SJK(C) Chung Hwa]] |18400 |Temangan |{{Coord |5.70684 |N |102.15 |E|name=}} |- |DBC2185 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Pei Hwa|SJK(C) Pei Hwa]] |18500 |Machang |{{Coord |5.76497 |N |102.223 |E|name=}} |- |DBC2186 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Poey Sit|SJK(C) Poey Sit]] |16600 |Pulai Chondong |{{Coord |5.87148 |N |102.23 |E|name=}} |- |DBC3237 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Khay Boon|SJK(C) Khay Boon]] |17200 |Pasir Mas |{{Coord |6.01662 |N |101.976 |E|name=}} |- |DBC3239 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Poy Hwa|SJK(C) Poy Hwa]] |17060 |Pasir Mas |{{Coord |5.9217 |N |102.185 |E|name=}} |- |DBC3238 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Yok Eng|SJK(C) Yok Eng]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.0395 |N |102.141 |E|name=}} |- |DBC4285 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Kai Chih|SJK(C) Kai Chih]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.83465 |N |102.401 |E|name=}} |- |DBC5322 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Yuk Cheng|SJK(C) Yuk Cheng]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.81109 |N |102.148 |E|name=}} |- |DBC6356 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) Yuk Tze|SJK(C) Yuk Tze]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1883 |N |102.161 |E|name=}} |- |} ===Sekolah rendah jenis kebangsaan Tamil=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DBD7404 |[[Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil) Ladang Pasir Gajah|SJK(T) Ladang Pasir Gajah]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.61991 |N |102.211 |E|name=}} |} ===Sekolah agama bantuan kerajaan (SABK)=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DCT1001 |[[Sekolah Rendah Agama Tengku Amalin A'ishah Putri|SRA Tengku Amalin A'ishah Putri]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.137721 |N |102.26991 |E|name=}} |} ===Sekolah [[Yayasan Islam Kelantan|YIK]]=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |B504 |[[Sekolah Rendah Ugama (Arab) Darul Ulum Diniah|SRU(A) Darul Ulum Diniah]] |17500 |Tanah Merah | |- |B314 |[[Sekolah Rendah Ugama (Arab) Tarbiah Islamiah|SRU(A) Tarbiah Islamiah]] |17200 |Pasir Mas | |- |} ===Sekolah rendah pendidikan khas=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DBA3437 |[[Sekolah Kebangsaan Pendidikan Khas Kelantan|SK Pendidikan Khas Kelantan]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.01437 |N |102.117 |E|name=}} |} ==Sekolah menengah== ===Sekolah menengah kebangsaan=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DEE0039 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Bachok|SMK Bachok]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.0514 |N |102.395 |E|name=}} |- |DEA0033 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Badak|SMK Badak]] |16310 |Bachok |{{Coord |6.02198 |N |102.401 |E|name=}} |- |DEA0031 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Beris Panchor|SMK Beris Panchor]] |16320 |Bachok |{{Coord |6.1096 |N |102.351 |E|name=}} |- |DEA0044 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Beris Panchor 2|SMK Beris Panchor 2]] |16320 |Bachok |{{Coord |6.140655 |N |102.341637 |E|name=}} |- |DEA0040 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Dato' Perdana|SMK Dato' Perdana]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.0116 |N |102.393 |E|name=}} |- |DEA0036 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Jelawat|SMK Jelawat]] |16370 |Bachok |{{Coord |6.01002 |N |102.37 |E|name=}} |- |DEA0039 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kandis|SMK Kandis]] |16310 |Bachok |{{Coord |5.95803 |N |102.438 |E|name=}} |- |DEA0043 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kubang Golok|SMK Kubang Golok]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.10418 |N |102.379 |E|name=}} |- |DEA0041 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kubang Telaga|SMK Kubang Telaga]] |16390 |Bachok |{{Coord |5.93191 |N |102.357 |E|name=}} |- |DEA0034 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Long Yunus|SMK Long Yunus]] |16350 |Bachok |{{Coord |6.07701 |N |102.368 |E|name=}} |- |DEA0032 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Nipah|SMK Nipah]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.05433 |N |102.402 |E|name=}} |- |DEA0037 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pak Badol|SMK Pak Badol]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.94235 |N |102.305 |E|name=}} |- |DEA0035 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Puteri Saadong|SMK Puteri Saadong]] |16030 |Kota Bharu |{{Coord |6.03845 |N |102.316 |E|name=}} |- |DEA0038 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Gunung|SMK Sri Gunung]] |16390 |Bachok |{{Coord |5.99238 |N |102.352 |E|name=}} |- |DEA0042 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Teratak Pulai|SMK Teratak Pulai]] |16370 |Bachok |{{Coord |6.00978 |N |102.345 |E|name=}} |- |DEA8002 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Chiku|SMK Bandar Chiku]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.98087 |N |102.203 |E|name=}} |- |DEA8007 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Chiku 2|SMK Chiku 2]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.90738 |N |102.172 |E|name=}} |- |DEA8003 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Paloh|SMK Paloh]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.00355 |N |102.236 |E|name=}} |- |DEA8008 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Wangi|SMK Sri Wangi]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.791912 |N |101.974152 |E|name=}} |- |DEA8004 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sungai Asap|SMK Sungai Asap]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.96547 |N |102.08 |E|name=}} |- |DEA8005 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tengku Bendahara|SMK Tengku Bendahara]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |5.16629 |N |102.007 |E|name=}} |- |DEA8001 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tengku Indra Petra|SMK Tengku Indra Petra]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.8753 |N |101.964 |E|name=}} |- |DEA8006 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tengku Indra Petra 2|SMK Tengku Indra Petra 2]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.83924 |N |101.957 |E|name=}} |- |DEA9001 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Ayer Lanas|SMK Ayer Lanas]] |17700 |Jeli |{{Coord |5.78309 |N |101.887 |E|name=}} |- |DEA9004 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Batu Melintang|SMK Batu Melintang]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.7055 |N |101.73 |E|name=}} |- |DEA9002 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Jeli|SMK Jeli]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.70204 |N |101.844 |E|name=}} |- |DEA9005 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Jeli 2|SMK Jeli 2]] |17610 |Kuala Balah |{{Coord |5.575817 |N |101.881149 |E|name=}} |- |DEA9003 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kuala Balah|SMK Kuala Balah]] |17610 |Kuala Balah |{{Coord |5.42679 |N |101.911 |E|name=}} |- |DEB1137 |[[Maktab Sultan Ismail|Maktab Sultan Ismail]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.10657 |N |102.251 |E|name=}} |- |DEA1152 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Badang|SMK Badang]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.18377 |N |102.282 |E|name=}} |- |DEA1126 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Dato' Ahmad Maher|SMK Dato' Ahmad Maher]] |15200 |Kota Bharu |{{Coord |6.1162 |N |102.258 |E|name=}} |- |DEA1138 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Dewan Beta|SMK Dewan Beta]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.00591 |N |102.2 |E|name=}} |- |DEA1123 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Ismail Petra|SMK Ismail Petra]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13403 |N |102.248 |E|name=}} |- |DEA1124 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kadok|SMK Kadok]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.99198 |N |102.245 |E|name=}} |- |DEA1122 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kedai Buloh|SMK Kedai Buloh]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.17698 |N |102.251 |E|name=}} |- |DEA1140 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kemumin|SMK Kemumin]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.14746 |N |102.313 |E|name=}} |- |DEE1126 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Ketereh|SMK Ketereh]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.94542 |N |102.248 |E|name=}} |- |DEA1148 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kg Chengal|SMK Kg Chengal]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.97841 |N |102.263 |E|name=}} |- |DEA1142 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kok Lanas|SMK Kok Lanas]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.9222 |N |102.24 |E|name=}} |- |DEE1127 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kota|SMK Kota]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.0843 |N |102.234 |E|name=}} |- |DEE1140 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kota Bharu|SMK Kota Bharu]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13444 |N |102.25 |E|name=}} |- |DEA1129 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kubang Kerian|SMK Kubang Kerian]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.09288 |N |102.278 |E|name=}} |- |DEA1141 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kubang Kerian 2|SMK Kubang Kerian 2]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.07597 |N |102.281 |E|name=}} |- |DEA1153 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kubang Kerian 3|SMK Kubang Kerian 3]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.111764 |N |102.284172 |E|name=}} |- |DEA1128 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Long Gafar|SMK Long Gafar]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.04507 |N |102.282 |E|name=}} |- |DEA1154 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Long Ghafar 2|SMK Long Ghafar 2]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.041576 |N |102.281685 |E|name=}} |- |DEE1130 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Melor|SMK Melor]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.96998 |N |102.295 |E|name=}} |- |DEA1131 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Mulong|SMK Mulong]] |16010 |Kota Bharu |{{Coord |6.03652 |N |102.236 |E|name=}} |- |DEA1151 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Padang Enggang|SMK Padang Enggang]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.07865 |N |102.247 |E|name=}} |- |DEA1150 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Padang Kala|SMK Padang Kala]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.99383 |N |102.291 |E|name=}} |- |DEA1155 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Panchor Perdana|SMK Panchor Perdana]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.13346 |N |102.299 |E|name=}} |- |DEA1132 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pangkal Kalong|SMK Pangkal Kalong]] |16450 |Kota Bharu |{{Coord |5.91788 |N |102.218 |E|name=}} |- |DEA1137 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Panji|SMK Panji]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.12375 |N |102.295 |E|name=}} |- |DEA1145 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Penambang|SMK Penambang]] |15350 |Kota Bharu |{{Coord |6.14818 |N |102.239 |E|name=}} |- |DEE1133 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pengkalan Chepa|SMK Pengkalan Chepa]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.16211 |N |102.283 |E|name=}} |- |DEA1146 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pengkalan Chepa 2|SMK Pengkalan Chepa 2]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15544 |N |102.298 |E|name=}} |- |DEA1139 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pintu Geng|SMK Pintu Geng]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.09932 |N |102.233 |E|name=}} |- |DEA1134 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Putera|SMK Putera]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13452 |N |102.247 |E|name=}} |- |DEA1135 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Puteri|SMK Puteri]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13329 |N |102.25 |E|name=}} |- |DEA1125 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Raja Sakti|SMK Raja Sakti]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.11643 |N |102.306 |E|name=}} |- |DEA1136 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Salor|SMK Salor]] |15100 |Kota Bharu |{{Coord |6.03869 |N |102.193 |E|name=}} |- |DEA1147 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sering|SMK Sering]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.13184 |N |102.321 |E|name=}} |- |DEE1141 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Ismail|SMK Sultan Ismail]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.10814 |N |102.25 |E|name=}} |- |DEA1149 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tanjong Chat|SMK Tanjong Chat]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.14684 |N |102.247852 |E|name=}} |- |DEA1143 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tanjung Mas|SMK Tanjung Mas]] |15400 |Kota Bharu |{{Coord |6.14536 |N |102.259 |E|name=}} |- |DEB1142 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Zainab (1)|SMK Zainab (1)]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.10659 |N |102.254 |E|name=}} |- |DEA1144 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Zainab 2|SMK Zainab 2]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13369 |N |102.239 |E|name=}} |- |DEA7423 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Kuala Krai|SMK Bandar Kuala Krai]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.535174 |N |102.214717 |E|name=}} |- |DEA7418 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Dabong|SMK Dabong]] |18200 |Dabong |{{Coord |5.37886 |N |102.011 |E|name=}} |- |DEA7405 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Keroh|SMK Keroh]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.62925 |N |102.205 |E|name=}} |- |DEA7407 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kuala Krai|SMK Kuala Krai]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.55838 |N |102.201 |E|name=}} |- |DEA7420 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Laloh|SMK Laloh]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.31113 |N |102.272 |E|name=}} |- |DEA7408 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Manek Urai|SMK Manek Urai]] |18050 |Kuala Krai |{{Coord |5.37821 |N |102.235 |E|name=}} |- |DEA7421 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Mengkebang|SMK Mengkebang]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.51116 |N |102.273 |E|name=}} |- |DEA7419 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pahi|SMK Pahi]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.47983 |N |102.224 |E|name=}} |- |DEE7409 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Yahya Petra 1|SMK Sultan Yahya Petra 1]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.53334 |N |102.206 |E|name=}} |- |DEA7422 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Yahya Petra 2|SMK Sultan Yahya Petra 2]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.54039 |N |102.197 |E|name=}} |- |DEA2190 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Abdul Samad|SMK Abdul Samad]] |16600 |Pulai Chondong |{{Coord |5.85688 |N |102.229 |E|name=}} |- |DEA2194 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Machang|SMK Bandar Machang]] |18500 |Machang |{{Coord |5.776315 |N |102.204644 |E|name=}} |- |DEE2191 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Hamzah|SMK Hamzah]] |18500 |Machang |{{Coord |5.76441 |N |102.221 |E|name=}} |- |DEA2193 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Hamzah (2)|SMK Hamzah (2)]] |18500 |Machang |{{Coord |5.7659 |N |102.244 |E|name=}} |- |DEA2189 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Machang|SMK Machang]] |18500 |Machang |{{Coord |5.77853 |N |102.216 |E|name=}} |- |DEA2187 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pangkal Meleret|SMK Pangkal Meleret]] |18500 |Machang |{{Coord |5.77899 |N |102.158 |E|name=}} |- |DEA2188 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Intan|SMK Seri Intan]] |18500 |Machang |{{Coord |5.69081 |N |102.214 |E|name=}} |- |DEA2192 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Temangan|SMK Temangan]] |18400 |Temangan |{{Coord |5.68875 |N |102.151 |E|name=}} |- |DEA3429 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Baroh Pial|SMK Baroh Pial]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |5.94751 |N |102.006 |E|name=}} |- |DEA3239 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Bunut Susu|SMK Bunut Susu]] |17020 |Pasir Mas |{{Coord |6.10152 |N |102.183 |E|name=}} |- |DEA3238 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Chetok|SMK Chetok]] |17060 |Pasir Mas |{{Coord |5.92071 |N |102.187 |E|name=}} |- |DEA3426 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Gual Periok|SMK Gual Periok]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.02366 |N |102.019 |E|name=}} |- |DEA3430 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kampung Dangar|SMK Kampung Dangar]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.05462 |N |102.127 |E|name=}} |- |DEA3240 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kangkong|SMK Kangkong]] |17040 |Pasir Mas |{{Coord |5.99475 |N |102.184 |E|name=}} |- |DEA3427 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kedondong|SMK Kedondong]] |17010 |Pasir Mas |{{Coord |6.09676 |N |102.135 |E|name=}} |- |DEA3428 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kubang Bemban|SMK Kubang Bemban]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.05869 |N |102.135 |E|name=}} |- |DEA3242 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Meranti|SMK Meranti]] |17010 |Pasir Mas |{{Coord |6.10144 |N |102.105 |E|name=}} |- |DEA3243 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Pasir Mas|SMK Pasir Mas]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04763 |N |102.14 |E|name=}} |- |DEE3244 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Rantau Panjang|SMK Rantau Panjang]] |17200 |Rantau Panjang |{{Coord |6.01411 |N |101.974 |E|name=}} |- |DEA3422 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Kiambang|SMK Sri Kiambang]] |17070 |Pasir Mas |{{Coord |6.02322 |N |102.093 |E|name=}} |- |DEE3247 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Ibrahim (1)|SMK Sultan Ibrahim (1)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04811 |N |102.142 |E|name=}} |- |DEA3425 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sultan Ibrahim (2)|SMK Sultan Ibrahim (2)]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.04549 |N |102.138 |E|name=}} |- |DEA3431 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tanjong Bunga|SMK Tanjong Bunga]] |17030 |Pasir Mas |{{Coord |6.05527 |N |102.187 |E|name=}} |- |DEA3245 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tendong|SMK Tendong]] |17030 |Pasir Mas |{{Coord |6.06824 |N |102.207 |E|name=}} |- |DEA3241 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tengku Panglima Raja|SMK Tengku Panglima Raja]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.02352 |N |102.147 |E|name=}} |- |DEA3246 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan To' Uban|SMK To' Uban]] |17050 |Pasir Mas |{{Coord |5.97147 |N |102.145 |E|name=}} |- |DEA4288 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan (Agama) Dato' Ismail|SMK(A) Dato' Ismail]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.81219 |N |102.474 |E|name=}} |- |DEA4286 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Bukit Jawa|SMK Bukit Jawa]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.89433 |N |102.326 |E|name=}} |- |DEA4294 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Cherang Ruku|SMK Cherang Ruku]] |16700 |Pasir Puteh |{{Coord |5.86206 |N |102.491 |E|name=}} |- |DEA4291 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Gaal|SMK Gaal]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.79688 |N |102.413 |E|name=}} |- |DEA4292 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Jeram|SMK Jeram]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.78536 |N |102.356 |E|name=}} |- |DEE4289 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kamil|SMK Kamil]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.839 |N |102.395 |E|name=}} |- |DEA4295 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Padang Pak Amat|SMK Padang Pak Amat]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.83653 |N |102.367 |E|name=}} |- |DEA4298 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Selising|SMK Selising]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.8987 |N |102.316 |E|name=}} |- |DEA4297 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Seri Aman|SMK Seri Aman]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.84146 |N |102.389 |E|name=}} |- |DEA4293 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Maharaja|SMK Sri Maharaja]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.86638 |N |102.338 |E|name=}} |- |DEA4299 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sungai Petai|SMK Sungai Petai]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.81708 |N |102.46 |E|name=}} |- |DEA4287 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tok Janggut|SMK Tok Janggut]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.83422 |N |102.389 |E|name=}} |- |DEA5419 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Alor Pasir|SMK Alor Pasir]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.88194 |N |102.124 |E|name=}} |- |DEA5424 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Belimbing|SMK Belimbing]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.85722 |N |102.169 |E|name=}} |- |DEA5422 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Bukit Bunga|SMK Bukit Bunga]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.83078 |N |101.897 |E|name=}} |- |DEE5324 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Dato' Mahmud Paduka Raja (1)|SMK Dato' Mahmud Paduka Raja (1)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.80518 |N |102.145 |E|name=}} |- |DEA5423 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Dato' Mahmud Paduka Raja (2)|SMK Dato' Mahmud Paduka Raja (2)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.78399 |N |102.148 |E|name=}} |- |DEA5325 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Ipoh|SMK Ipoh]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.74703 |N |102.052 |E|name=}} |- |DEA5420 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kemahang|SMK Kemahang]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.85269 |N |102.01 |E|name=}} |- |DEA5418 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Ladang Kerilla|SMK Ladang Kerilla]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.69252 |N |102.103 |E|name=}} |- |DEA5416 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tan Sri Mohamed Yaacob|SMK Tan Sri Mohamed Yaacob]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.81522 |N |101.98 |E|name=}} |- |DEA5417 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tanah Merah (1)|SMK Tanah Merah (1)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.81015 |N |102.134 |E|name=}} |- |DEA5421 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tanah Merah (2)|SMK Tanah Merah (2)]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.81086 |N |102.135 |E|name=}} |- |DEA6364 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Berangan|SMK Berangan]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.15027 |N |102.187 |E|name=}} |- |DEA6357 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Chabang Empat|SMK Chabang Empat]] |16210 |Tumpat |{{Coord |6.15755 |N |102.153 |E|name=}} |- |DEA6358 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Dato Biji Wangsa|SMK Dato Biji Wangsa]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.19093 |N |102.162 |E|name=}} |- |DEA6363 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Geting|SMK Geting]] |16080 |Pengkalan Kubor |{{Coord |6.21764 |N |102.118 |E|name=}} |- |DEA6359 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kampong Laut|SMK Kampong Laut]] |16040 |Tumpat |{{Coord |6.15659 |N |102.228 |E|name=}} |- |DEA6365 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Kutan|SMK Kutan]] |16250 |Tumpat |{{Coord |6.09972 |N |102.209 |E|name=}} |- |DEA6360 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Mahmud Mahyidin|SMK Mahmud Mahyidin]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.11633 |N |102.216 |E|name=}} |- |DEA6361 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Sungai Pinang|SMK Sungai Pinang]] |16040 |Tumpat |{{Coord |6.17661 |N |102.231 |E|name=}} |- |DEE6362 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Tumpat|SMK Tumpat]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1895 |N |102.16 |E|name=}} |- |DEA6362 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Wakaf Bharu|SMK Wakaf Bharu]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.11713 |N |102.197 |E|name=}} |- |} ====Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Cina==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DEB1138 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Chung Cheng|SMJK Chung Cheng]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13733 |N |102.241 |E|name=}} |- |DEB1139 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Chung Hwa|SMJK Chung Hwa]] |15300 |Kota Bharu |{{Coord |6.13746 |N |102.239 |E|name=}} |- |} ===Sekolah berasrama penuh (SBP)=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DEA8009 |[[Sekolah Menengah Sains Gua Musang|SMS Gua Musang]] |18300 |Gua Musang |{{Coord |4.821673 |N |101.963446 |E|name=}} |- |DEA4296 |[[Sekolah Menengah Sains Pasir Puteh|SMS Pasir Puteh]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.83705 |N |102.355 |E|name=}} |- |DEA9006 |[[Sekolah Menengah Sains Jeli|SMS Jeli]] |17600 |Jeli |{{Coord |5.68926 |N |101.852 |E|name=}} |- |DEE1415 |[[Sekolah Menengah Sains Tengku Muhammad Faris Petra|SMS Tengku Muhammad Faris Petra]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15726 |N |102.301 |E|name=}} |- |DEA2191 |[[Sekolah Menengah Sains Machang|SMS Machang]] |18500 |Machang |{{Coord |5.82547 |N |102.223 |E|name=}} |- |} ===Maktab rendah sains MARA (MRSM)=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- | |[[Maktab Rendah Sains Mara Tumpat|MRSM Tumpat]] |16200 |Tumpat | |- | |[[Maktab Rendah Sains Mara Pengkalan Chepa|MRSM Pengkalan Chepa]] |16100 |Kota Bharu | |- | |[[Maktab Rendah Sains Mara Pasir Tumboh|MRSM Pasir Tumboh]] |16150 |Pasir Tumboh | |- | |[[Maktab Rendah Sains Mara Kuala Krai|MRSM Kuala Krai]] |18000 |Kuala Krai | |- | |[[Maktab Rendah Sains Mara Jeli|MRSM Jeli]] |17700 |Ayer Lanas | |- |} ===Sekolah menengah vokasional=== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DHA0001 |[[Kolej Vokasional Bachok|KV Bachok]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.0049 |N |102.4 |E|name=}} |- |DHA1002 |[[Kolej Vokasional Kota Bharu|KV Kota Bharu]] |16109 |Pengkalan Chepa |{{Coord |6.16105 |N |102.293914 |E|name=}} |- |DHA1001 |[[Kolej Vokasional Pengkalan Chepa|KV Pengkalan Chepa]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.15974 |N |102.29 |E|name=}} |- |DHA5002 |[[Kolej Vokasional Tanah Merah|KV Tanah Merah ]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.78268 |N |102.147 |E|name=}} |- |DHA4001 |[[Kolej Vokasional Pasir Puteh|KV Pasir Puteh]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.800941 |N |102.451987 |E|name=}} |- |DHA7002 |[[Kolej Vokasional Kuala Krai |KV Kuala Krai ]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.52825 |N |102.209 |E|name=}} |- |DHA3002 |[[Kolej Vokasional Pasir Mas|KV Pasir Mas]] |17020 |Pasir Mas |{{Coord |6.08081 |N |102.19 |E|name=}} |- |} ===Sekolah menengah agama=== ====Sekolah menengah kebangsaan agama (SMKA)==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DRA0001 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan (Agama) Tok Bachok|SMK(A) Tok Bachok]] |16300 |Bachok |{{Coord |6.01108 |N |102.396 |E|name=}} |- |DRA1009 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Melor|SMKA Melor]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.96423 |N |102.287 |E|name=}} |- |DRA1010 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Naim Lil-Banat|SMKA Naim Lil-Banat]] |15150 |Kota Bharu |{{Coord |6.11424 |N |102.247 |E|name=}} |- |DRA2001 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Wataniah|SMKA Wataniah]] |18500 |Machang |{{Coord |5.76313 |N |102.21 |E|name=}} |- |DRA3001 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan (A) Lati|SMK(A) Lati]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.01572 |N |102.119 |E|name=}} |- |DRA6001 |[[Sekolah Menengah Kebangsaan (Agama) Falahiah|SMK(A) Falahiah]] |16250 |Wakaf Bharu |{{Coord |6.11746 |N |102.217 |E|name=}} |- |} ====Sekolah agama bantuan kerajaan (SABK)==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DFT0002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Iman|SMU(A) Darul Iman]] |16370 |Bachok |{{Coord |5.94157 |N |102.416 |E|name=}} |- |DFT0001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Ulum Almuhammadiah (SABK)|SMU(A) Darul Ulum Almuhammadiah (SABK)]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |5.94 |N |102.3 |E|name=}} |- |DFT1001 |[[Sekolah Menengah Agama Tengku Amalin A'ishah Putri|SMA Tengku Amalin A'ishah Putri]] |16100 |Kota Bharu |{{Coord |6.137836 |N |102.268682 |E|name=}} |- |DFT1002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Yunusiah|SMU(A) Al-Yunusiah]] |16150 |Kota Bharu |{{Coord |6.07627 |N |102.309 |E|name=}} |- |DFT1003 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Kauthar|SMU(A) Al-Kauthar]] |16400 |Kota Bharu |{{Coord |6.023 |N |102.287 |E|name=}} |- |DFT7002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Saadatul Qura|SMU(A) Saadatul Qura]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.465174 |N |102.157792 |E|name=}} |- |DFT7001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darus Salam|SMU(A) Darus Salam]] |18000 |Kuala Krai |{{Coord |5.43219 |N |102.247 |E|name=}} |- |DFT3003 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Balaghul Mubin|SMU(A) Al-Balaghul Mubin]] |17060 |Pasir Mas |{{Coord |5.92438 |N |102.137 |E|name=}} |- |DFT3002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Ulum|SMU(A) Al-Ulum]] |17030 |Pasir Mas |{{Coord |6.083191 |N |102.206641 |E|name=}} |- |DFT3004 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Diniah|SMU(A) Diniah]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.05435 |N |102.048 |E|name=}} |- |DFT3001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Falah Siram|SMU(A) Al-Falah Siram]] |17000 |Pasir Mas |{{Coord |6.06956 |N |102.073 |E|name=}} |- |DFT3005 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Mardziah Jabo|SMU(A) Mardziah Jabo]] |17060 |Pasir Mas |{{Coord |5.9296 |N |102.19 |E|name=}} |- |DFT4002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Islamiah|SMU(A) Tarbiah Islamiah]] |16810 |Pasir Puteh |{{Coord |5.88807 |N |102.32 |E|name=}} |- |DFT4003 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Ittifakiah|SMU(A) Ittifakiah]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.77204 |N |102.341 |E|name=}} |- |DFT4001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nurul Ittifak|SMU(A) Nurul Ittifak]] |16800 |Pasir Puteh |{{Coord |5.81 |N |102.39 |E|name=}} |- |DFT5001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Fitrah|SMU(A) Al-Fitrah]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.80342 |N |102.164 |E|name=}} |- |DFT5004 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Arabiah|SMU(A) Arabiah]] |17500 |Tanah Merah |{{Coord |5.76694 |N |102.051 |E|name=}} |- |DFT5002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Ulum|SMU(A) Darul Ulum]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.82811 |N |101.946 |E|name=}} |- |DFT5003 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Islamiah|SMU(A) Tarbiah Islamiah]] |17510 |Tanah Merah |{{Coord |5.89939 |N |101.938 |E|name=}} |- |DFT6001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Mardziah|SMU(A) Mardziah]] |16250 |Tumpat |{{Coord |6.13 |N |102.18 |E|name=}} |- |DFT6002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nurul Huda Kajang Sebidang|SMU(A) Nurul Huda Kajang Sebidang]] |16200 |Tumpat |{{Coord |6.1677 |N |102.109 |E|name=}} |- |} ===Sekolah [[Yayasan Islam Kelantan|YIK]]=== ====Maahad pilihan==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |TS11 |[[Kolej Tahfiz Sains Nurul Aman]] |16450 |Kota Bharu | |- |A101 |[[Maahad Muhammadi Lelaki]] |15400 |Kota Bharu | |- |A102 |[[Maahad Muhammadi Perempuan]] |15300 |Kota Bharu | |- |DXM1012 |[[Maahad Sains Tok Guru]] |16100 |Kota Bharu | |- |TQ31 |[[Maahad Tahfiz Al-Asriah]] |17000 |Pasir Mas | |- |DXC1001 |[[Maahad Tahfiz Al-Quran Darul Saadah Lilbanat]] |16450 |Kota Bharu | |- |DXC 2001 |[[Maahad Tahfiz Al-Quran Wal Qiraat]] |16600 |Machang | |- |TS02 |[[Maahad Tahfiz Sains Al-Muhammadi]] |16300 |Bachok | |- |TS51 |[[Maahad Tahfiz Sains Bustanul Arifin]] |16200 |Tumpat | |- |DXC4001 |[[Maahad Tahfiz Sains Nurul Hidayah]] |16810 |Pasir Puteh | |- |TS61 |[[Maahad Tahfiz Sains Tanah Merah]] |17500 |Tanah Merah | |- |} ====Maahad kawalan==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |A501 |[[Maahad Ahmadi Tanah Merah]] |17500 |Tanah Merah | |- |A001 |[[Maahad Amir Indra Petra]] |16050 |Bachok | |- |A104 |[[Maahad Ar-Rahmah Kenali]] |16150 |Kota Bharu | |- |A301 |[[Maahad Muhammadi Pasir Mas]] |17000 |Pasir Mas | |- |A602 |[[Maahad Muhammadi Pasir Pekan]] |16250 |Wakaf Bharu | |- |A302 |[[Maahad Muhammadi Rantau Panjang]] |17200 |Pasir Mas | |- |A601 |[[Maahad Muhammadi Tumpat]] |16200 |Tumpat | |- |A103 |[[Maahad Pengajian Islam]] |15200 |Kota Bharu | |- |A701 |[[Maahad Rahmaniah]] |18000 |Kuala Krai | |- |A401 |[[Maahad Saniah]] |16800 |Pasir Puteh | |- |} ====Maahad==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |A902 |[[Maahad Al-Sabirin]] |17700 |Jeli | |- |A801 |[[Maahad Muhammadi Gua Musang]] |18300 |Gua Musang | |- |A901 |[[Maahad Raudhah An-Nazirin]] |17610 |Jeli | |- |A202 |[[Maahad Syamsul Maarif (L)]] |18500 |Machang | |- |A201 |[[Maahad Syamsul Maarif (P)]] |16600 |Machang | |- |DXM1007 |[[Maahad Taqaddum Maarif]] |16150 |Kota Bharu | |- |B102 |[[Maahad Tarbiah Mardhiah]] |16100 |Kota Bharu | |- |A002 |[[Maahad Yaakubiah]] |16300 |Bachok | |- |} ====Sekolah menengah ugama (arab)==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |DYK 2101 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Ahmadiah|SMU(A) Ahmadiah]] |18500 |Machang | |- |B509 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Ansoriah|SMU(A) Al-Ansoriah]] |17510 |Tanah Merah | |- |B202 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Hasaniah|SMU(A) Al-Hasaniah]] |18500 |Machang | |- |B003 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Hidayah Islamiah|SMU(A) Al-Hidayah Islamiah]] |16070 |Bachok | |- |B501 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Ihsan Dalam Pondok|SMU(A) Al-Ihsan Dalam Pondok]] |17500 |Tanah Merah | |- |B103 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Ittihadiah|SMU(A) Al-Ittihadiah]] |16450 |Kota Bharu | |- |B702 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Saadah|SMU(A) Al-Saadah]] |18000 |Kuala Krai | |- |B316 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Tahiriah|SMU(A) Al-Tahiriah]] |17200 |Pasir Mas | |- |B801 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) At- Taqwa|SMU(A) At- Taqwa]] |18300 |Gua Musang | |- |B104 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Azhariah|SMU(A) Azhariah]] |16400 |Kota Bharu | |- |DXM6005 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Bustanus Saadah|SMU(A) Bustanus Saadah]] |16040 |Tumpat | |- |DXM1013 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Anuar|SMU(A) Darul Anuar]] |16150 |Kota Bharu | |- |B309 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Saadah Batu Karang|SMU(A) Darul Saadah Batu Karang]] |17070 |Pasir Mas | |- |DXT 5008 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Diniah - Bukit Kechik|SMU(A) Diniah - Bukit Kechik]] |17500 |Tanah Merah | |- |B902 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Diniah - Gunong|SMU(A) Diniah - Gunong]] |17600 |Jeli | |- |DXM 4005 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Diniah Permatang Rambai|SMU(A) Diniah Permatang Rambai]] |16800 |Pasir Puteh | |- |B701 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Falahiah|SMU(A) Falahiah]] |18000 |Kuala Krai | |- |DXM 1010 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Hamidiah|SMU(A) Hamidiah]] |16450 |Kota Bharu | |- |B301 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Ismailiah|SMU(A) Ismailiah]] |17000 |Pasir Mas | |- |B109 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Istiqamah Badang|SMU(A) Istiqamah Badang]] |15350 |Kota Bharu | |- |B305 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Khairiah|SMU(A) Khairiah]] |17070 |Pasir Mas | |- |B401 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Khairiah Padang Pak Amat|SMU(A) Khairiah Padang Pak Amat]] |16800 |Pasir Puteh | |- |B601 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Meheliah|SMU(A) Meheliah]] |16200 |Tumpat | |- |B001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Muhammadiah|SMU(A) Muhammadiah]] |16020 |Bachok | |- |B901 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nahdatul Ulum|SMU(A) Nahdatul Ulum]] |17600 |Jeli | |- |B410 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nurul Falah|SMU(A) Nurul Falah]] |16700 |Pasir Puteh | |- |B402 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nurul Huda, Bukit Yong|SMU(A) Nurul Huda, Bukit Yong]] |16800 |Pasir Puteh | |- |B705 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nurul Ihsan|SMU(A) Nurul Ihsan]] |18200 |Kuala Krai | |- |B502 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Rahmaniah - Paloh|SMU(A) Rahmaniah - Paloh]] |17500 |Tanah Merah | |- |B307 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Rahmaniah, Kg Repek|SMU(A) Rahmaniah, Kg Repek]] |17070 |Pasir Mas | |- |B508 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Riayatul Diniah|SMU(A) Riayatul Diniah]] |17500 |Tanah Merah | |- |DXM1009 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Sullamiah|SMU(A) Sullamiah]] |15150 |Kota Bharu | |- |B703 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Syukuriah|SMU(A) Syukuriah]] |18000 |Kuala Krai | |- |B315 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Syukuriah|SMU(A) Syukuriah]] |17200 |Pasir Mas | |- |B106 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Taqaddumil Ilmi|SMU(A) Taqaddumil Ilmi]] |16450 |Ketereh | |- |DYK3105 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Diniah - Meranti|SMU(A) Tarbiah Diniah - Meranti]] |17000 |Pasir Mas | |- |B302 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Diniah - Tok Uban|SMU(A) Tarbiah Diniah - Tok Uban]] |17050 |Pasir Mas | |- |B605 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Diniah Tahfiz Bunut Sarang Burung|SMU(A) Tarbiah Diniah Tahfiz Bunut Sarang Burung]] |16200 |Tumpat | |- |B602 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Islamiah, Chabang Empat|SMU(A) Tarbiah Islamiah, Chabang Empat]] |16210 |Tumpat | |- |} ====Sekolah agama bantuan kerajaan (SABK)==== {| class="wikitable sortable" !Kod sekolah !Nama sekolah !Poskod !Kawasan !Koordinat |- |B310 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Balaghul Mubin|SMU(A) Al-Balaghul Mubin]] |17060 |Pasir Mas | |- |B306 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Falah Siram|SMU(A) Al-Falah Siram]] |17000 |Pasir Mas | |- |DFT5001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Fitrah|SMU(A) Al-Fitrah]] |17500 |Tanah Merah | |- |DFT1003 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Kauthar|SMU(A) Al-Kauthar]] |16400 |Kota Bharu | |- |B304 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Al-Ulum|SMU(A) Al-Ulum]] |17030 |Pasir Mas | |- |DFT5004 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Arabiah|SMU(A) Arabiah]] |17500 |Tanah Merah | |- |B002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Iman|SMU(A) Darul Iman]] |16370 |Bachok | |- |B505 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Ulum|SMU(A) Darul Ulum]] |17510 |Tanah Merah | |- |DFT0001 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darul Ulum Muhammadiah|SMU(A) Darul Ulum Muhammadiah]] |16400 |Bachok | |- |B704 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Darus Salam (SABK)|SMU(A) Darus Salam (SABK)]] |18000 |Kuala Krai | |- |DFT3004 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Diniah - Bongor|SMU(A) Diniah - Bongor]] |17000 |Pasir Mas | |- |DFT4003 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Ittifakiah|SMU(A) Ittifakiah]] |16800 |Pasir Puteh | |- |DFT3005 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Mardziah Jabo|SMU(A) Mardziah Jabo]] |17060 |Pasir Mas | |- |B606 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Mardziah, Kubang Batang|SMU(A) Mardziah, Kubang Batang]] |16210 |Tumpat | |- |B604 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nurul Huda|SMU(A) Nurul Huda]] |16200 |Tumpat | |- |B404 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Nurul Ittifak|SMU(A) Nurul Ittifak]] |16800 |Pasir Puteh | |- |DFT 7002 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Saadatul Qura (SABK)|SMU(A) Saadatul Qura (SABK)]] |18000 |Kuala Krai | |- |B510 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Islamiah|SMU(A) Tarbiah Islamiah]] |17510 |Tanah Merah | |- |B408 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Tarbiah Islamiah, Lepah|SMU(A) Tarbiah Islamiah, Lepah]] |16810 |Pasir Puteh | |- |B113 |[[Sekolah Menengah Ugama (Arab) Yunusiah|SMU(A) Yunusiah]] |16450 |Kota Bharu | |- |} ==Sekolah swasta== ===Sekolah Menengah Persendirian=== * [[Sekolah Menengah Persendirian Chung Hwa]] ===Maahad Tahfiz=== * [[Maahad Al-Quran dan Bahasa Arab Al-Manar]] * [[Maahad Tahfiz Al-Hashimi]] ===Sekolah Antarabangsa=== * [[Kelantan International School]] * [[Wadi Sofia International School]] ==Rujukan== * '''Sekolah Rendah''' — {{cite web |author=<!-- not stated --> |date=31 Jan 2020 |title= Senarai Nama Semua Sekolah Rendah di Negeri Kelantan|url=https://myschoolchildren.com/data/SEK_REN_Kelantan.htm |website=myschoolchildren.com |location= |publisher= |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221064218/https://myschoolchildren.com/data/SEK_REN_Kelantan.htm#google_vignette |archive-date=21 Feb 2025 |access-date=18 Mac 2025}} * '''Sekolah Menengah''' — {{cite web |author=<!-- not stated --> |date=31 Jan 2020 |title= Senarai Nama Semua Sekolah Menengah di Negeri Kelantan|url=https://myschoolchildren.com/data/SEK_MEN_Kelantan.htm |website=myschoolchildren.com |location= |publisher= |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305175244/https://myschoolchildren.com/data/SEK_MEN_Kelantan.htm#google_vignette |archive-date=5 Mac 2025 |access-date=18 Mac 2025}} * '''Sekolah YIK''' — {{cite web |author=<!-- not stated --> |date= |title= SENARAI SEKOLAH-SEKOLAH YAYASAN ISLAM KELANTAN|url=https://yik.edu.my/aplikasi/yik/sekolah-sekolah-yik |website=yik.edu.my |location= |publisher= |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330010653/http://yik.edu.my/aplikasi/yik/sekolah-sekolah-yik |archive-date=30 Mac 2025 |access-date=18 Mac 2025}} [[Kategori:Sekolah di Kelantan]] [[Kategori:Senarai sekolah di Malaysia]] pcz4jtxnj7bxaocob6jzy7rk5gpv55h 0 1254612 6810172 6809656 2026-03-27T08:22:31Z ~2026-19015-54 393166 /* Pelakon Pembantu */ 6810172 wikitext text/x-wiki '''''Andai Itu Takdirnya 2''''' merupakan sebuah siri drama televisyen Malaysia 2026 terbitan ''SR One Sdn. Bhd.'' yang diarahkan oleh '''[[Feroz Kader]]''' dan juga merupakan kesinambungan daripada musim pertama '''[[Andai Itu Takdirnya]]''' yang disiarkan pada 2023. Ia dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Hannah Delisha]], [[Nadia Brian]], [[Puteri Sarah Liyana]], [[Idzham Ismail|Idzham ismail]] dan [[Fahrin Ahmad]]. Siri ini memulakan tayangan perdananya menerusi [[Slot MegaDrama]] di [[Astro Ria]] bermula 9 Februari 2026 bagi menggantikan drama [[Pak Su Ammara]]. {{Infobox television | image = | genre = {{hlist|[[Melodrama]]|[[Cinta]]|[[Keluarga]]||[[Konflik]]||[[Dendam]]|}} | based on = Kesinambungan drama ''[[Andai Itu Takdirnya (musim 1)]]'' | writer = {{Plainlist| * Siti Rozmizah Semail }} | director = [[Feroz Kader]] | assistant_director = Amy Nawari | starring = {{plainlist| * [[Shukri Yahaya]] * [[Hannah Delisha]] * [[Nadia Brian]] * [[Puteri Sarah Liyana]] * [[Idzham Ismail]] * [[Fahrin Ahmad]] }} | opentheme = "Cinta Embunan Pagi" – [[Azian Mazwan]] | endtheme = "Aminkan Saja" – Ikhmal Nour | company = SR One Sdn. Bhd. | country = {{MYS}} | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = {{plainlist| * Mohd Hanif Sanordin * Muhammad Haziq Mazelan * Muhammad Haiqal Mazelan }} | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{plainlist| * [[Siti Rosmizah Semail]] * Mazelan Zainol Abidin }} | runtime = | channel = [[Astro Ria]] | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{plainlist| * [[480i]] ([[SDTV]]) * [[1080i]] ([[HDTV]]) }} | location = | num_episodes = 40 | first_aired =9 Februari 2026 | last_aired = Kini | preceded_by = [[Pak Su Ammara]] | followed_by = |name=Andai Itu Takdirnya (musim 2)}} ==Sinopsis== Aleya nekad untuk meninggalkan Aizril kerana sudah tawar hati, namun takdir menemukan mereka semula apabila Aleya terlibat dalam kemalangan yang melumpuhkan tangan kanannya. Keikhlasan Aizril menjaga Aleya sepanjang tempoh pemulihan membibitkan semula rasa cinta di hati wanita itu. Namun, kebahagiaan mereka diuji apabila syarikat Syed Abbas berdepan krisis kewangan. Demi menyelamatkan syarikat bapanya, Aizril tersepit apabila Sharifah Azreen menawarkan diri untuk menjadi isteri keduanya. Aizril merayu agar Aleya menerima poligami, namun Aleya tetap dengan pendiriannya dan memilih jalan penceraian. ==Pelakon== ===Pelakon Utama=== * [[Shukri Yahaya|'''Shukri Yahaya''']] sebagai '''Syed Adam Aizril''' * [[Hannah Delisha|'''Hannah Delisha''']] sebagai '''Nur Aleya''' * [[Nadia Brian|'''Nadia Brian''']] sebagai '''Sharifah Azreen''' * [[Puteri Sarah Liyana|'''Puteri Sarah Liyana''']] sebagai '''Umairah''' * [[Idzham Ismail|'''Idzham Ismail''']] sebagai '''Ikram''' * [[Fahrin Ahmad|'''Fahrin Ahmad''']] sebagai '''Lukman Hakim''' ===Pelakon Pembantu Utama=== * [[Hariz Hamdan|'''Hariz Hamdan''']] sebagai '''Azhar''' * [[Aida Khalida|'''Aida Khalida''']] sebagai '''Puan Sri Sharifah Aishah''' * [[Zulkifli Ismail (pelakon)|'''Zulkifli Ismail''']] sebagai '''Tan Sri Syed Abbas''' * [[Safura Ya'cob|'''Safura Ya'cob''']] sebagai '''Puan Ramlah''' * [[Fathil Dani|'''Fathil Dani''']] sebagai '''Encik Idris''' * [[Laila Nasir|'''Laila Nasir''']] sebagai '''Datin Sri Sharifah Rosnah''' * [[Esma Daniel|'''Esma Daniel''']] sebagai '''Dato Sri Syed Rahim''' ===Pelakon Pembantu=== * [[Rasya Dean|'''Rasya Dean''']] sebagai '''Suraya''' * [[Zarynn Min|'''Zarynn Min''']] sebagai '''Hamidah''' * [[Faye Kusairi|'''Faye Kusairi''']] sebagai '''Juwita''' * [[Sera Melissa|'''Sera Melissa''']] sebagai '''Adila''' * [[Johan As'ari|'''Johan As'ari''']] sebagai '''Ustaz Asri''' * [[Dilla Ahmad|'''Dilla Ahmad''']] sebagai '''Noraini''' * [[Manan Sulaiman|'''Manan Sulaiman''']] sebagai '''Dato Syed Razif''' * [[Norlie Tamam Idris|'''Norlie Tamam Idris''']] sebagai '''Datin Sharifah Aida''' * [[Luqman Hafidz|'''Luqman Hafidz''']] sebagai '''Jay''' * [[Anas Ridzuan|'''Anas Ridzuan''']] sebagai '''Bidin''' * [[Rahim Omar|'''Rahim Omar''']] sebagai '''Tan Sri Hussin''' * '''Lela Kadir''' sebagai '''Kak Yan''' * [[Izzy Zulkhazreef|'''Izzy Zulkhazreef''']] sebagai '''Aiman''' * '''[[Mon Rasli|Mon Rasli]]''' sebagai '''Abang Mail''' ===Pelakon Kanak-kanak=== * [[Qisya Hairulzain|'''Qisya Hairulzain''']] sebagai '''Sharifah Dania Arisya''' * [[Mikael Noah|'''Mikael Noah''']] sebagai '''Syed Darwin''' * '''Nadine Alya''' sebagai '''Sharifah Eisya''' * '''Maria Nathifa''' sebagai '''Dahlia''' * '''Dzul Hadziq''' sebagai '''Danish''' ===Pelakon Tambahan=== * '''Shadid Azlan''' sebagai '''Pembantu Restoran''' * '''Addien Taufik''' sebagai '''Aizat''' * '''Awie Dean''' sebagai '''Ramli''' * '''Zul Genting''' sebagai '''Pak Man''' * [[Elly Suhaili|'''Elly Suhaili''']] sebagai '''Kak Yati''' * '''Maria Hassan''' sebagai '''Kak Yam''' * '''Kamsiah Ali''' sebagai '''Mak Munah''' * '''Zulkeflee Ismail''' sebagai '''Aziz''' * '''Ari Azhari''' sebagai '''Dr Jamil''' * '''RJ (Ridzuan Jaafar)''' sebagai '''Samseng''' ==Pautan luar== {{turutan-tv|stesen=[[Astro Ria]]|slot=[[Slot MegaDrama]], Isnin-Khamis, 10:00 malam|nama='''''Andai Itu Takdirnya 2'''''|sebelum=''[[Pak Su Ammara]]''|selepas=''TBA''}} f2yllr0zimlmjl9x32skij2wf7ksgso 0 1258403 6809763 6722158 2026-03-26T12:54:55Z ~2026-18823-03 393068 /* Telefilem */ 6809763 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Ariel Fesol | image = <!-- tambah gambar kalau ada --> | caption = Ariel Fesol pada tahun 2025 | background = solo_singer | birth_name = Muhamad Fhazrill bin Fesol | alias = Arill Idola Kecil, Ariel Fesol | birth_date = {{birth date and age|1998|8|28}} | birth_place = [[Hospital Bukit Mertajam]], [[Pulau Pinang]], [[Malaysia]] | origin = [[Malaysia]] | genre = [[Balada]], [[Pop]] | instrument = [[Vokal]], [[Rap]] | occupation = [[Penyanyi]], [[Pelakon]], Ahli kumpulan muzik | years_active = 2009–kini | label = [[Rocketfuel Entertainment]] | associated_acts = [[A7PHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] | website = [https://www.instagram.com/arielfesol Instagram] • [https://youtube.com/@arielfesol YouTube] }} '''Muhamad Fhazrill Fesol''' (Jawi: محمد فهازريلل فيسول; lahir 28 Ogos 1998) atau lebih dikenali sebagai '''Ariel Fesol''' merupakan seorang [[penyanyi]], [[pelakon]] dan bekas pramugara lelaki [[Malaysia]]. Beliau mula dikenali selepas meraih tempat keempat dalam program realiti nyanyian kanak-kanak [[Idola Kecil|''Idola Kecil'']] musim kedua pada tahun 2009. Pada tahun 2025, beliau menyertai pertandingan [[Big Stage Alpha|''Big Stage Alpha'']] dan dinobatkan sebagai juara musim itu dan seterusnya debut sebagai ahli kumpulan [https://www.instagram.com/alphaofficialmy/?hl=en Alpha] di bawah label Rocketfuel Entertainment. == Kehidupan awal == Ariel dilahirkan pada 28 Ogos 1998 di [[Hospital Bukit Mertajam]] dan dibesarkan di Sungai Petani.<ref>{{Cite web|url=https://arillspirits.blogspot.com/2009/11/biodata-arill-idola-kecil-2.html|title=aRill spiRits: bioData aRill idola kecil 2|last=Crew|first=The|date=2009-11-14|website=aRill spiRits|access-date=2025-06-18}}</ref> Beliau merupakan anak kepada Fesol Noordin dan Suzana Ahmad. Beliau mendapat pendidikan awal di [[Sekolah Kebangsaan Juara, Pulau Pinang]] == Kerjaya == Pada tahun 2009, pada usia 11 tahun dan menduduki Darjah 5, Ariel memulakan kerjaya hiburannya dengan menyertai rancangan realiti [[Idola Kecil (musim 2)]] di [[TV9]] dan berjaya ke peringkat akhir. Setelah lama menyepi dari dunia hiburan beliau kembali mencuba nasib menyertai [[Big Stage Alpha]] pada 2025. Penantian 16 tahun beliau berbaloi apabila Big Stage Alpha telah mengangkat beliau selaku juara dan membawa pulang wang tunai RM30,000 berserta trofi sumbangan Astro.<ref>{{Cite web|url=https://gempak.com/berita-terkini/bigstagealpha-16-tahun-penantian-berbaloi-ariel-fesol-dinobatkan-sebagai-juara-99362|title=#BigStageAlpha: 16 Tahun Penantian Berbaloi, Ariel Fesol Dinobatkan Sebagai Juara!|date=2025-06-15|website=Gempak|language=ms|access-date=2025-06-18}}</ref> === ''Big Stage Alpha'' === {{See also|Big Stage Alpha}} {| class="wikitable" !Konsert !Tema !Lagu !Penyanyi asal !Keputusan |- !Minggu 1 |'''You Do You''' |"Berlari" |[[Tomok]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;"|TERSELAMAT |- !Minggu 2 |'''Rizz & Shine''' |"Rahsia Tuhan" |[[Noh Salleh]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;"|TERSELAMAT |- !Minggu 3 |'''ReVibe''' |"Titian Perjalanan" |[[XPDC]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;"|TERSELAMAT |- !Minggu 4 |'''Slay That Beat''' |"Standing Next To You" |[[Jungkook]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;"|TERSELAMAT |- !Minggu 5 |'''Boy Groups''' |"Ohh! La! La!" |[[KRU]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;"|TERSELAMAT |- !Minggu 6 |'''Rendisi EH!''' |"Yank" |[[Wali]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;"|TERSELAMAT |- !Minggu 7 |'''One Step Closer''' |"Cuba" |[[Faizal Tahir]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;"|TERSELAMAT |- !Minggu 8 |'''Finale Starlight''' |"I Don't Want to Miss a Thing: |[[Aerosmith]] | style="background-color: gold; color: black;"|JUARA |} == Diskografi == === Single (Solo) === {| class="wikitable" ! Tahun !! Judul !! Catatan |- | 2010 || ''Duh Aduh''|| Single pertama; terbitan [[Sony Music Malaysia]] |- | 2019 || ''Pernah''|| Terbitan [[DATU Entertainment|Datu Entertainment]] |- | 2021 || ''Bersangka''|| Terbitan Permata Muzik Records; edaran digital oleh [[Warner Music Malaysia]] |} === Single bersama ALPHA === {| class="wikitable" ! Tahun !! Judul !! Catatan |- | rowspan="4" | 2025 || ''Mona Lisa''|| Single debut kumpulan ALPHA |- | ''P. Ramlee & Saloma''|| OST ''Drama'' ''[[Thariq Ridzuwan: His Treasure]]'' |- | ''Sahabat''||Lagu Tema Kempen [[Astro Malaysia|Astro]] [[Hari Kebangsaan Malaysia|Hari Kemerdekaan]] & [[Hari Malaysia]] |- |''Bujang (Versi ALPHA)'' |OST ''Drama ([[Viu]])'' ''[[Satu, Dua...Dia?|Satu,Dua...Dia?]]'' |} == Filemografi == ===Drama=== {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Saluran TV !Catatan |- |rowspan="2" | 2010 ! ''Misteri Rumah Tua'' |rowspan="2"|Arill |rowspan="2" | [[TV9]] |Drama pertama |- ! ''Idola Kecil The Series'' | |- |2010–2011 ! ''Rafeeq'' |Hisham |[[Astro Ceria]] | |- |2013 ! ''[[Karlos]]'' |Irwan Zaid / Karlos (flashback) | rowspan="2" | [[TV3]] | |- |2019 ! ''[[Hilang Yang Kembali]]'' |Danish | |- |2021 ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' |Imran |[[Astro Ria]] |Episod: “Rumah Sewa RM100” |- | 2025 ! ''[[Satu, Dua...Dia?]]'' |Isa / Haikal |[[Viu]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Saluran TV !Catatan |- |rowspan="2"|2013 !''Embun Di Hati'' |Rizal |rowspan="2"|[[TV3]] |Slot Cerekarama |- ! ''Qarina'' | Daniel | |- |2019 ! ''Andai Ku Cinta Lagi'' |Mat |[[TV2]] | |- |2026 ! ''Seven Untuk Suci'' | |[[Astro Ria]] | |} == Televisyen == === Program realiti === {| class="wikitable" ! Tahun !! Program !! Saluran !! Peranan |- | 2009 || ''[[Idola Kecil (musim 2)|Idola Kecil 2]]'' || rowspan="2" | [[TV9]]|| Peserta, tempat ke-4 |- | 2014 || ''[[Pop Krew]]'' || Peserta (kumpulan BAEQ) |- | 2016–2017 || ''[[3 Juara]]'' || [[TV3]]|| Peserta (Kategori Rock) |- | 2025 || ''[[Big Stage Alpha]]'' || [[Astro Ria]]|| Peserta, Juara |} == Rujukan == <references /> == Pautan luar == * {{Instagram|arielfesol}} * {{TikTok|arielfesol}} [[Kategori:Penyanyi Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1998]] [[Kategori:Peserta Idola Kecil]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] r6yzdmq3i9maepgyirzm702yirjos14 0 1261308 6810135 6809628 2026-03-27T07:35:11Z SAS, second great-grandson of Kulup Lembang 354281 6810135 wikitext text/x-wiki Wikipedia ini adalah satu percubaan ikhlas untuk mengumpulkan segala bentuk fakta dan sejarah mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Wikipedia ini juga adalah sebentuk sedekah amal jariah yang dapat menghapuskan pembolotan dan monopoli jahat rahsia-rahsia besar Kulup Lembang yang ditutup kemas sejak turun-temurun oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang. Pembolotan dan monopoli jahat itu telah membolehkan mereka bergaul dengan orang-orang besar yang berkuasa besar lalu menikmati pelbagai kelebihan zaman-berzaman. Celaka sungguh rahsia-rahsia besar Kulup Lembang ini! Diatas kertas, '''Kulup Lembang bin Mohamed Kassim''' (1845-1915) kelihatan seperti orang kebanyakan yang lain. Beliau yang pergi dengan meninggalkan banyak persoalan juga dikenali hari ini sebagai '''Tok Lembang'''. Dibawah nama samaran Kulup Lembang itu, beliau dicatatkan diatas pelbagai rekod-rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang pernah menabur bakti didalam penguatkuasaan dan perlaksanaan undang-undang tempatan. Kulup Lembang adalah seorang yang kelihatan berani mati, bermuka tebal serta tanpa sebarang rasa segan silu, membesarkan beberapa buah keluarga, membuka banyak lombong-lombong bijih timah yang besar dan tanah-tanah dusun atau pertanian dikaki [https://en-gb.topographic-map.com/map-3rnl9m/Gunung-Datok/?base=2 Gunung Datok], sebuah gunung batu kapur yang dihantui dengan sebuah legenda setempat dimana watak utamanya mempunyai hubungan darah dan kaitan sejarah dengan bekas Menteri Larut, [[Ngah Ibrahim|Ibrahim bin Jaafar]]. Beliau juga berani, tanpa sebarang rasa gentar, melakukan perkara-perkara tersebut dikaki Gunung Datok yang terletak hanya 4.3 km daripada kediaman dan juga markas Toh Puan Anjang yang terletak di Kampung Kuala Tekan (hari ini terletak diantara Kampung Tersusun Tasek dan Kampung Tasek). Toh Puan Anjang adalah seorang perempuan bangsawan yang sangat berpengaruh di Kinta. Ini adalah kerana beliau merupakan anak kepada Panglima Bukit Gantang Alang Idin dan beliau juga bersuamikan bekas Panglima Kinta Zainal Abidin. Khabarnya bekas Panglima Kinta itu pernah meninggalkan Kinta dan membawa diri ke [[Kampung Teluk Bakong|Teluk Bakong]] setelah sering kali menerima penghinaan dan cacian selepas pihak berkuasa melucutkan jawatannya. == Biografi == === Awal Kehidupan === ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Hairi Yahya ==== Beberapa tahun yang lalu, terdapat usaha untuk membukukan kononnya serba sedikit sejarah mengenai Kulup Lembang. Usaha tersebut diketengahkan oleh Hairi bin Yahya pada tahun 2014 dengan kerjasama beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang:<blockquote>"Beliau adalah anak seorang saudagar yang berhijrah dari Kedah sekitar tahun 1880an. Selepas singgah berniaga di Teluk Intan, akhirnya keluarganya menetap di pekan tersebut. Namun begitu, selepas beberapa tahun, Hj Kassim membawa keluarganya memudiki Sungai Perak dan kemudiannya mudik pula ke Sungai Kinta. Selepas belayar begitu jauh, akhirnya keluarga Hj Kassim membuat penempatan di Kampung Kepayang Fair Park, berdekatan Stadium Ipoh sekarang."<ref name=":2">{{Cite book|title=Tok Lembang: Pengasas Pekan Tambun|last=Yahya|first=Hairi|year=2014|location=Ipoh|pages=7, 29, 59, 72}}</ref></blockquote>Cerita yang diketengahkan oleh '''Hairi Yahya''' itu besar kemungkinan hanyalah sebuah '''cerita fiksyen''' fantastik yang dicipta oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang yang mahu mengaburi mata masyarakat termasuk waris-waris Kulup Lembang yang lain. Mereka juga malangnya tergamak dan masih berdegil mahu meneruskan pembohongan atau pun kesalahfahaman yang dicipta pada tahun '''1976-1977''' oleh pihak tertentu.<ref>{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2024/11/undoing-damage-caused-by-abdul-rahim-thesis.html|title=Undoing the damage caused by Abdul Rahim’s thesis|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|date=28 November 2024|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> Seorang waris [[Sultan Ismail Muabidin Riayat Shah|Sultan Ismail]] yang turut berminat dengan sejarah Kulup Lembang nampaknya turut mempercayai versi asal-usul yang diketengahkan oleh Hairi Yahya ini. Waris Sultan Ismail (''third great grandson'') itu yang dipercayai tidak pernah menguruskan syarikat-syarikat seperti Arab-Malaysian Merchant Bank Bhd, Zulis Projects Sdn Bhd, PYP Sdn Bhd, Binariang Sdn Bhd atau pun Bina Sat-Com Network Sdn Bhd juga bersaudara dengan Raja Zabedah binti Raja Othman yang pernah bersuamikan Raja Dato Haji Ahmad.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/4-Raja-Zabedah-Raja-Othman/6000000001216194339|title=Raja Zabedah Raja Othman|last=Noor Ikhsan|first=Megat Shah Rizal|date=29 September 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=17 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-250126.png|tengah|thumb|Apabila versi asal-usul Kulup Lembang yang diketengahkan oleh Hairi Yahya dipercayai pihak ketiga.]] ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut catatan Haji Shaari ==== Haji Shaari yang licik memperisterikan cicit Kulup Lembang ada meninggalkan sedikit catatan mengenai asal-usul hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Menurut catatan beliau yang juga bersaudara dengan mantan Menteri Besar Terengganu, [[Wan Mokhtar Ahmad|Tan Sri Haji Wan Mokhtar]], Kulup Lembang kononnya berasal dari keturunan Tun Kelawang, anakanda [[Tun Saban]].<ref>{{Cite book|title=Buku Catatan Haji Shaari bin Mohd Noh|last=Mohd Noh|first=Shaari|publisher=Haji Shaari bin Mohd Noh|location=Ipoh|pages=20, Keturunan Tambun}}</ref><ref name=":18">{{Cite book|title=Tun Sab'an dan Pembesar Melayu Perak|last=Meor Mazlan|first=Meor Ahmad Tajuddin|publisher=Yayasan Perak|year=2005|isbn=9832057027|location=Ipoh|pages=49, 62}}</ref> Suatu masa dahulu, Tun Kelawang dan Tun Kelalang merupakan pemerintah dan penguasa Hulu Kinta.<ref name=":18" /> [[Fail:Keturunan Tambun.png|tengah|thumb|Asal-usul Kulup Lembang menurut catatan Haji Shaari.]] ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut akhbar Inggeris tercinta ==== <blockquote>"He had never been abroad, and spent most of his days in Kinta; where he was born."<ref name=":1" /></blockquote>Pada tahun 1915, sebuah akhbar Inggeris ada menyiarkan sebuah artikel mengenai '''Datoh Lembang''' atau pun Kulup Lembang. Menurut akhbar Inggeris itu, Kulup Lembang kononnya '''dilahirkan di Kinta''' dan menghabiskan '''sebahagian besar hayatnya di Kinta''' juga.<ref name=":1" /><blockquote>"...one of the leading members of the old Malay nobility, he being related to the Datoh Panglima Kinta, and was fairly wealthy."<ref name=":1" /></blockquote>Akhbar Inggeris itu juga mendakwa kononnya '''Datoh Lembang''' adalah salah '''seorang''' daripada '''bangsawan Melayu lama''' yang dihormati, berpengaruh dan berkedudukan tinggi. Beliau juga kononnya '''mempunyai hubungan dengan Datoh Panglima Kinta'''. Jika dakwaan itu benar, ini bermakna Datoh Lembang dan Datoh Panglima Kinta berasal dari keluarga yang sama, berkongsi darah yang sama atau pun mempunyai hubungan yang terjalin melalui perkahwinan.<ref name=":1" /> Untuk rekod Wikipedia, Datoh Panglima Kinta Che Wan telah ditabalkan sebagai Datoh Panglima Kinta yang baru pada 7hb November 1910. Kulup Lembang dan juga Datoh Panglima Kinta Che Wan (ayahanda Dato Seri Dr. [[Abdullah Fadzil Che Wan]]) pernah dinamakan oleh Residen British sebagai '''penyelenggara bersama''' sebidang '''tanah di Kuala Tekan''' pada tahun '''1914'''. Sebidang tanah yang sama juga turut dikenali hari ini sebagai tapak lokasi [[Masjid Warisan Al-Khairiah, Kampung Kepayang, Ipoh|Masjid Warisan Al-Khairiah]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101014-1.2.84|title=Installation of Malay Chiefs|date=14 October 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=13 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref>[[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] </ref> [[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|tengah|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] ==== Kebesaran Kulup Lembang, menurut A. Talib bin Haji Ahmad ==== <blockquote>"...satelah ia kémbali kedalam masharakat maka Sultan ldris mémberi béliau tauliah untok menjadi pawang sabagai mana aki-nya Panglima Kampar Yang terkorban itu, masa Sultan Abdullah kéna buang di-Pulau Seychelles ia térpaksa pérgi ménémui baginda di-sana, Maka di-Tambun ada pula sa-orang besar yang térkénal déngan gélaran Tok Lémbang. Di-Batu Gajah tempat sa-orang besar yang bérgélar dengan gelaran Dato’ Amara di-Raja. Di-Gopeng pula ada orang bésar vang bérgélar Imam Pérang. Di-Sungai Raya atau dengan nama Kampong Képayang ada orang bésar yang bérnama Tok Lomba."<ref name=":7" /></blockquote>'''A. Talib bin Haji Ahmad''' didalam bukunya yang bertajuk '''Riwayat Kinta''', dibawah judul yang bertajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>', beliau ada menyebut nama '''Tok Lembang''' (Kulup Lembang). Namun tindakan misterius beliau yang menyebut nama tersebut didalam perenggan yang sama dengan cerita mengenai pertemuan Ngah Impol (cucu Panglima Kampar) dan bekas Sultan Abdullah di Kepulauan Seychelles menimbulkan tanda tanya sehinggalah ke hari ini.<ref name=":7" /> ==== Kisah Kulup Lembang di Rotan Segar, menurut Abraham Hale, Inspector of Mines (Kinta) ==== Abraham Hale pernah menjawat jawatan ''Inspector of Mines'' di Kinta pada tahun 1880an.<ref>{{Cite journal|last=Hale|first=Abraham|year=1885|title=On Mines and Miners in Kinta, Perak|url=https://archive.org/details/biostor-176173|journal=Journal of Malayan Branch Royal Asiatic Society|volume=16|pages=320|via=Internet Archive}}</ref> Beliau juga pernah menulis sebuah nota pendek mengenai legenda lokal Tambun yang berkait rapat dengan Gunung Datok dan juga Orang Kaya Menteri [[Ngah Ibrahim]].<ref name=":3" /> Nota pendek yang bernombor 68 dan bermula dengan "''Legend of Toh Panglima Ghapar of Kinta"'' itu diterbitkan pada tahun 1886 dan kisah Kulup Lembang di Rotan Segar turut disebut didalam nota pendek itu:<blockquote>"KULUB LEMBONG, when he first went to Rotan Seger, one night heard this elephant passing and the gambala singing as he went, the next morning he saw the footprints close to his hut; the rice-fields of Rotan Seger have since been noted as the most fertile in Kinta."<ref name=":16">{{Cite book|url=https://www.google.com.my/books/edition/Notes_and_Queries/0tADAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=kulub%20lembong&pg=RA2-PA83&printsec=frontcover|title=NOTES AND QUERIES|last=Edward Maxwell|first=William|publisher=Government Printing Office, Singapore|year=1885|pages=81, 83|via=Google Books}}</ref></blockquote>Ketibaan julung-julung kali Kulup Lembang ke bumi '''Rotan Segar''' itu, jika benar seperti didakwa oleh Abraham Hale, kemungkinan berlaku '''pada atau sebelum''' tahun '''1870an'''. Terdapat juga kemungkinan bahawa ketibaan Kulup Lembang itu seiring dengan penghijrahan '''bekas Panglima Kinta Zainal Abidin''' yang berhijrah secara beramai-ramai daripada '''Pengkalan Pegoh''' ke '''Kuala Tekan''' selepas tamatnya Perang Perak (1874-1876).<ref name=":3">{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2025/02/the-real-gunung-datok-of-tambun.html|title=The real Gunung Datok of Tambun|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> === Senja kehidupan === Walaupun kehidupan awal seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu tidak dapat dipastikan buat sementara waktu, jejak-jejak yang beliau tinggalkan dihujung kehidupannya telah dirakam dengan baik didalam pelbagai dokumen bersejarah dan juga artikel suratkhabar.<ref name=":0" /> ==== Kapit Majistret bagi jajahan Kinta ==== Pada tahun 1900an, Kulup Lembang, berlandaskan Pasal 10 Undang-Undang Syara' Muhammadiyah 1904, telah didapati layak untuk dilantik menjadi '''Kapit Majistret''' (''Magistrate Adjutant'') bagi jajahan Kinta. Beliau juga telah dicatat serta ditabalkan didalam rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang menetap di Tambun.<ref name=":11">{{Cite book|title=Raja Bilah and the Mandailing in Perak : 1875 -1911|last=Lubis|first=Abdur-Razzaq|publisher=MBRAS|year=2003|isbn=9679948315|pages=210-211}}</ref> ==== Pentadbir hartanah Dato Panglima Kinta Abdul Wahab ==== [[Fail:Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.jpg|thumb|Dato Panglima Kinta Abdul Wahab]] Dato Panglima Kinta Abdul Wahab (anakanda bekas Dato Panglima Kinta Zainal Abidin) meninggal dunia pada bulan November 1905, lebih kurang 11 bulan selepas beliau dilantik memegang jawatan tersebut pada 27hb Disember 1904. Beliau meninggal dunia pada usia lebih kurang 55 tahun kerana jangkitan phthisis (hari ini lebih dikenali sebagai [[tuberkulosis]]). Beliau '''tidak meninggalkan sebarang anak atau pun cucu''' dan pernah mempunyai '''dua isteri''' tetapi '''salah seorang''' darinya telah '''diceraikan''' beberapa hari sebelum meninggal dunia.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19051110-1.2.29|title=Death of Datoh Panglima Kinta|date=10 November 1905|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Didalam diam, Kulup Lembang rupanya telah '''dipilih''' untuk memikul tanggungjawab sebagai '''Pentadbir''' atau ''Administrator'' kepada '''hartanah-hartanah''' peninggalan '''Dato Panglima Kinta Abdul Wahab'''.<ref name=":20">{{Cite book|url=https://archive.org/details/perak-govt-gazette-1907v20/page/27/mode/2up?q=%22kulup+lembang%22|title=The Perak Government Gazette for the year 1907|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1907|volume=20|location=Kuala Lumpur|pages=27, 57, 142, 173}}</ref> [[Fail:KLPentadbirPKWahab.png|thumb|tengah|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.]]Malangnya amanah dan tanggungjawab besar yang diberikan kepada Kulup Lembang itu telah dicatatkan secara rasmi didalam ''Perak Government Gazette'', menyebabkan ramai orang termasuk mereka yang mempunyai bakat menipu, merompak dan menyamun mula terliur lalu mendekati Kulup Lembang dan juga anak isterinya.<ref name=":20" /> [[Fail:PGG-MS173.png|tengah|thumb|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.]] ==== Berdamping atau rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan Orang-Orang Besar Negeri ==== Dihujung kehidupannya juga, hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang ini kelihatan sering berdamping atau mempunyai hubungan rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. Ini boleh dilihat dari beberapa artikel akhbar Inggeris tercinta yang menyebut akan keberadaan Kulup Lembang didalam beberapa acara yang melibatkan Sultan, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. ===== Pertunjukan laga burung merpati ===== <blockquote>"H. H. the Raja Muda’s “Lintar” defeated “Lang Sewah” belonging to Che Kulop Lembang of Ipoh, in the first match."<ref name=":19">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101104-1.2.85|title=Kuala Kangsar|date=4 November 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref></blockquote>Aktiviti seperti laga burung merpati merupakan satu bentuk sukan atau pun riadah buat golongan diraja dan bangsawan Melayu suatu masa dahulu. Pada 29hb Oktober 1910, bersempena ketibaan pemangku Residen-Jeneral Negeri-Negeri Melayu Bersekutu di Kuala Kangsar, sebuah pertunjukan laga burung merpati telah diadakan. Didalam pertandingan yang pertama, burung merpati milik Kulup Lembang telah ditewaskan oleh burung merpati kepunyaan [[Sultan Abdul Jalil Karamatullah Shah|Raja Muda Perak]], anakanda [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]. Pertunjukan laga burung merpati itu turut disertai oleh Datoh Temenggung, Datoh Stia, Datoh Sri Adika Raja, Toh Muda Panglima Kinta dan juga beberapa kenamaan lain.<ref name=":19" /> ===== Mengiringi Sultan Idris Shah I didalam perarakan gajah ===== Semasa penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan pada tahun 1909 yang berlangsung di Kuala Kangsar, Kulup Lembang ada dinamakan didalam senarai perarakan gajah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] dan rombongan pengiringnya. Didalam senarai tersebut, Kulup Lembang menaiki gajah bernama Mek Weh bersama-sama Che Mahmud (datuk kepada Panglima Bukit Gantang Tan Sri Dato' Seri Haji [[Panglima Bukit Gantang|Abdul Wahab bin Abdul Aziz]]) dan disusun bersama-sama barisan gajah-gajah yang dinaiki oleh Penghulu-Penghulu Mukim ketika itu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19091213-1.2.41|title=THE GOVERNOR IN PERAK|date=13 Disember 1909|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Untuk rekod Wikipedia, Kulup Lembang dan juga Che Mahmud tidak pernah dilantik sebagai Penghulu bagi mana-mana Mukim pada zaman itu. Walaupun begitu, Che Mahmud yang sama telah ditabalkan sebagai Orang Kaya Kaya Panglima Bukit Gantang pada 8hb Januari 1917 di [[Istana Negara Perak|Astana Negara]] yang tersergam indah di Kuala Kangsar, tidak sampai pun 2 tahun selepas kematian Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19170111-1.2.14|title=Perak Sultanate. INSTALLATION OF NEW CHIEFS.|date=11 Januari 1917|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref name=":1" /> Dengan pertabalan itu juga, maka terserlahlah ketidakcerdikan dan kegagalan Kulup Lembang didalam memahami cabaran kehidupan yang dibelenggu sistem feudal Melayu yang rakus menindas golongan yang lemah, begitulah kehidupan perit yang telah dihadapi anak cucunya selepas pemergiannya. ===== Mengadap Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke London ===== Bersempena dengan majlis pertabalan [[:en:George V|King George V]] yang gilang-gemilang di bandaraya London tercinta, paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] telah berkenan untuk menyempurnakan majlis tersebut dengan menaiki sebuah kapal mel milik Peninsular & Orient yang bernama [[:en:SS Delhi|SS Delhi]] pada bulan Mei 1911. Kulup Lembang bersama-sama Datoh Sri Adika Raja, Toh Puan Saripah, Datoh Stia dan juga Che Mahmud sempat masuk mengadap dan mengucapkan selamat jalan kepada baginda sebelum kapal tersebut bertolak dari Swettenham Wharf, Pulau Pinang.<ref name=":21" /> Jelaslah dari contoh-contoh yang diberikan diatas bahawa Kulup Lembang dan juga paduka Sultan Idris Shah I mempunyai satu hubungan yang sangat rapat dan sangat istimewa yang sehingga ke hari ini masih tidak dapat diperjelaskan dengan tepat. === Kematian === <blockquote>"The death of the Datoh Lembang, which occurred at his residence at Tambun at the age of about 70..."<ref name=":1" /></blockquote>Datoh Lembang atau Kulup Lembang kononnya '''meninggal dunia''' dikediamannya di '''Tambun''' pada '''23hb April 1915''' pada usia lebih kurang '''70 tahun'''.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19150429-1.2.19.27|title=Death of Datoh Lembang|date=29 April 1915|newspaper=Malaya Tribune|work=|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Berita kematiannya ada disiarkan didalam akhbar-akhbar berbahasa Inggeris seperti '''Pinang Gazette and Straits Chronicle''', '''Malaya Tribune''' dan juga '''The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser'''.<ref name=":0">SAS, second great-grandson of Kulup Lembang</ref> ==== Tahun kelahiran Kulup Lembang ==== '''Jika benar''' hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu meninggal dunia pada usia lebih kurang '''70 tahun''' pada bulan '''April 1915''', ini bermakna Kulup Lembang '''dilahirkan di Kinta''' sekitar tahun '''1845'''. Apabila [[J.W.W. Birch|'''J.W.W. Birch''']] tiba sebagai Residen British dan mula menasihati Sultan yang memerintah dengan kuasa lindungan Inggeris, Kulup Lembang (kontemporari Birch) pada ketika itu boleh dianggarkan berusia diantara '''29-30 tahun'''.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==== Kepelikan berita kematian Kulup Lembang ==== Berita kematian Kulup Lembang yang tersiar didada beberapa akhbar berbahasa Inggeris pada bulan April 1915 itu mengandungi beberapa '''kepelikan''' yang wajar direnungi oleh waris-waris dan juga para pengkaji sejarah lokal Kinta: # Dibawah nama samaran Kulup Lembang, tiada terdapat sebarang rekod yang menunjukkan bahawa Kulup Lembang pernah menggunakan, diberi atau mewarisi gelaran Dato. Walaupun begitu pihak Inggeris melalui beberapa syarikat akhbar yang dimiliki mereka jelas menamakan beliau sebagai '''Dato Lembang'''. Ini menunjukkan bahawa semasa beliau menggunakan nama dan identiti sebenarnya dahulu, Kulup Lembang pernah diberi atau mewarisi gelaran Dato (bukan Toh, Toh Toh atau Toh Toh Toh). Besar kemungkinan tindakan pihak Inggeris itu merupakan sebentuk penghormatan terakhir mereka kepada Kulup Lembang dan mungkin juga sebagai satu peringatan kepada Sultan yang memerintah dan juga Orang-Orang Besar Negeri ketika itu bahawa pihak Inggeris tahu akan rahsia disebalik nama samaran Kulup Lembang itu. # Pihak tertentu mahu mereka yang membaca berita kematian Kulup Lembang percaya bahawa beliau '''tidak pernah mengembara keluar negara''' seperti kepulauan Seychelles contohnya. Kepelikan ini mengusik minda dan terdapat dua '''kemungkinan''' yang sering diperkatakan oleh orang ramai: ## Kulup Lembang sememangnya tidak pernah keluar negara sepertimana yang disebut didalam berita atau pun ## Ada pihak yang mengesyaki Kulup Lembang pernah keluar negara atau sepatutnya berada diluar negara dan sama ada pihak Inggeris atau pun istana mahu menyembunyikannya.<ref name=":1" /> === Perkahwinan dan anak-anak === Carta-carta yang disediakan oleh seorang waris perdana Kulup Lembang menunjukkan Kulup Lembang adalah seorang lelaki biasa yang hanya mampu mengambil seorang isteri. Kasihan Saripah binti Abdullah! Carta-carta yang sama juga menunjukkan beliau turut melahirkan Mat Jahaya dan juga Che Ian! Sungguh hebat permainan silap mata ini!<ref>{{Cite book|title=SALASILAH KELUARGA KITA|last=Haji Abd Aziz|first=Haji Mohamad Azizuddin|year=1998|location=Ipoh|pages=6-7}}</ref> Sebagai seorang hartawan perlombongan, sudah tentulah Kulup Lembang mampu untuk mengambil lebih dari seorang isteri. Beliau boleh mengambil gundik-gundik yang cantik dan gebu sekiranya dia mahu! Dibawah nama samaran Kulup Lembang, beliau dipercayai pernah mengambil sekurang-kurangnya empat isteri. Walaupun benar Kulup Lembang pernah diberi gelaran Datoh dan mempunyai beberapa orang isteri namun beliau bukanlah Datoh yang membunuh salah seorang isterinya kerana terlanjur mengikut rasa cemburu membabi buta.<ref name=":2" /> ==== Siti Alang binti Habib Husin (?-1911) ==== '''Siti Alang binti Habib Husin''' dipercayai adalah isteri pertama bagi seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Siti Alang binti Habib Husin juga berasal dari keturunan '''Syed Jalaluddin''' yang juga dikenali sebagai '''Tok Tambak, Keramat Pulau Pisang'''. Siti Alang sendiri dilahirkan didalam sebuah keluarga yang besar dan diantara adik-beradiknya adalah Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan juga Syed Lateh bin Habib Husin. Siti Alang juga merupakan tiga pupu (''third cousin'') kepada Orang Kaya Besar Syed Mahmud. Kewujudan keluarga ini didalam lipatan sejarah Tambun sering digunakan sebagai hujah oleh pihak tertentu untuk membuktikan bahawa Tambun dan kawasan sekitarnya dimajukan oleh pendatang-peneroka-penakluk yang berhijrah dari '''Pulau Pisang''' dan juga '''Teluk Bakong''' yang terletak di '''Perak Tengah'''.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Siti-Alang-binti-Habib-Hussein/6000000035666807889|title=Siti Alang Habib Hussin|date=15 Ogos 2015|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Fail:SitiAlang.png|thumb|tengah|Siti Alang binti Habib Husin]] [[Fail:HabibHusins-115.png|thumb|tengah|Tiga beradik Siti Alang binti Habib Husin, Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan hartanah-hartanah mereka di pekan Ipoh.]] <blockquote>"Reka bentuk rumah-rumah yang dibina oleh Tok Lembang untuk isteri-isterinya memperlihatkan bentuk yang sama. Dipercayai ia dibina oleh tukang yang sama dan mempunyai ruang bilik dan keluasan yang sama."<ref name=":2" /></blockquote> ===== Rumah agam dan kediaman Siti Alang binti Habib Husin ===== Malangnya rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang telah dirobohkan dan kawasan sekitar telah diratakan untuk membina sebuah jalan baru yang termasuk didalam satu projek naiktaraf yang melibatkan Laluan A13 dari persimpangan Sultan Azlan Shah sehinggalah Tanjung Rambutan pada tahun 2000an. Dakwaan yang mengatakan rumah-rumah agam yang didiami oleh isteri-isteri Kulup Lembang dibina serupa setiap satunya boleh diterima akal. Jika dilihat dari sebuah gambar yang diambil oleh satelit yang mujur tidak jatuh terhempas menghentam bumi Tambun pada tahun 2002, jelas kelihatan persamaan diantara saiz dan rekabentuk bumbung rumah-rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang dan Saripah. Besar kemungkinan rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang juga mempunyai dua tingkat dan beberapa bilik. Tidak mungkin rumah agam yang sebegitu besar dibiarkan sunyi sepi dahulu. Sudah tentulah rumah agam itu meriah dengan gelak tawa penghuni-penghuni misteri selain daripada Siti Alang binti Habib Husin.<ref name=":0" /> [[Fail:Rumah Agam.png|thumb|tengah|Rumah-rumah agam Siti Alang dan Saripah pada tahun 2002.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam yang pernah didiami oleh Saripah.]] ===== Habib Abdullah bin Habib Husin ===== Habib Abdullah bin Habib Husin merupakan seorang yang sangat dikenali didalam sejarah pentadbiran agama Islam dinegeri Perak. Beliau merupakan Kadi Besar yang pertama, dilantik didalam atau selepas tahun 1900an.<ref>{{Cite web|url=https://www.maiamp.gov.my/index.php/korporat/sejarah-maipk.html|title=Sejarah MAIPk|website=Majlis Agama Islam dan 'Adat Melayu Perak Darul Ridzuan|url-status=live}}</ref> Beliau juga sangat dihormati di Kinta dan sudah pastilah beliau sering dipanggil untuk menghadiri mesyuarat-mesyuarat penting yang membincangkan tentang nasib dan masa hadapan daerah.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19391205-1.2.92|title=Kinta Malays And Patriotic Fund|date=5 Disember 1939|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghormatan itu menemui kemuncaknya apabila Habib Abdullah dilantik pula sebagai salah seorang daripada barisan Pemegang Amanah untuk daerah Kinta (''District Trustee'').<ref>{{Cite journal|year=1933|title=K.D.O. 621/33: List of members of the District Trustees in Kinta|journal=Kinta District Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|via=}}</ref> Walaupun sibuk dengan urusan pentadbiran agama Islam, Habib Abdullah bin Habib Husin sempat juga meluangkan masa untuk melombong di Kinta dan contoh yang ditunjukkan dibawah adalah lombong milik beliau di Jelapang.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=The Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=365}}</ref> [[Fail:HabibAbdullah-365.png|thumb|tengah|Habib Abdullah bin Habib Husin dan lombongnya di Jelapang.]] Salah seorang cucunya pernah mendiami sebuah banglo di Tambun Height dan beliau sering digambarkan sebagai orang penting didalam Pasukan A dan dikenali rapat oleh Pak Wan.<ref name=":13" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiansmustknowthetruth.blogspot.com/2012/12/the-journey-in-life-is-never-straight_13.html|title=The journey in life is never a straight line (PART 17)|last=Abdullah|first=Mohd Kamal|date=13 Disember 2012|website=Malaysians Must Know the TRUTH|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2012/12/11/the-journey-in-life-is-never-a-straight-line-part-15/|title=The journey in life is never a straight line (PART 15)|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=11 Disember 2012|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu beliau yang sama juga pernah menerima peruntukan saham khas berupa 1,800,000 unit saham Kemayan Oil Palm Bhd daripada UMNO pada tahun 1993.<ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1998sz/senada%20individu.pdf|title=SENARAI PERUNTUKAN SAHAM KHAS KEPADA INDIVIDU BUMIPUTERA|date=21 Jun 1998|website=Bernama|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref> Maka tidak hairanlah terdapat dakwaan yang mengatakan bahawa cucu Habib Abdullah itu pernah menjadi Penama (''Nominee'') atau Pemegang Amanah (''Trustee'') kepada pemimpin-pemimpin tertinggi UMNO.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2015/08/02/anwar-said-umno-is-worth-rm100-billion/|title=Anwar said Umno is worth RM100 billion|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=2 Ogos 2015|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu yang sama juga pernah menjadi ahli lembaga pengarah syarikat Permodalan Perak Bhd bersama ahli-ahli lembaga pengarah yang lain seperti Datuk Haji [[Ahmed Hambal Yeop Majlis|Ahamed Hambal Yeop Majlis]], Dato Haji [[Mohammed Radzi Manan|Mohd Radzi Manan]] (ayahanda mertua Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Haji Azumu Tak (ayahanda Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Dr [[Jamaluddin bin Mohd Jarjis|Jamaludin Jarjis]] dan Dr [[Nawawi Mat Awin]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=hLFOAAAAIBAJ&lpg=PA16&dq=radzi%20manan&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=PROPOSED SCHEME OF DISSOLUTION AND RE-ORGANISATION OF KOPERASI USAHA BERSATU MALAYSIA BERHAD|last=Syed Abdullah Idid|first=Syed Sidi Idid|date=13 Oktober 1996|newspaper=New Sunday Times|access-date=16 Disember 2025|page=31}}</ref> Syarikat Permodalan Perak Bhd telah diambil alih oleh KUB Malaysia Bhd selepas mendapat kebenaran daripada Menteri Besar Perak, Tan Sri Dato Seri [[Ramli Ngah Talib]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=Nw5PAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=KATA-KATA ALUAN|date=2 Mac 1997|newspaper=New Sunday Times|access-date=17 Disember 2025|page=10|via=Google Books}}</ref> Secara amnya, cucu-cucu Habib Abdullah hari ini dikenali sebagai tokoh-tokoh korporat yang hebat dan penglibatan mereka boleh dilihat didalam syarikat-syarikat besar seperti Ulu Benut Consolidated Industries (M) Bhd, Malaya Industrial and Mining Corporation Bhd, Unilite Electrical Industries Bhd, Construction and Supplies House Bhd, Austral Amalgamated Tin Bhd, Woodlandor Holdings Bhd dan lain-lain. Construction and Supplies House Bhd atau lebih dikenali sebagai CASH pula suatu masa dahulu pernah dikaitkan dengan gergasi dunia korporat, Tun [[Daim Zainuddin]].<ref>{{Cite web|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=286193|title=Cronyism and Capital Controls: Evidence from Malaysia|last=Johnson|first=Simon|last2=Mitton|first2=Todd|date=|website=SSRN|url-status=live}}</ref> Tun Daim Zainuddin bukanlah seorang yang asing di Kinta. Beliau yang juga dikenali dengan nama samaran ''Oracle of '''Syed Putra''''' dikalangan blogger-blogger sosio-politikal tempatan sudah dikenali oleh warga Ipoh sejak tahun 1960an lagi, terutama selepas beliau dilantik menjadi Timbalan Pendakwa Raya dan berkhidmat di Ipoh didalam tahun 1964-1965.<ref>{{Cite web|url=https://daimzainuddin.com/biography.html|title=TUN'S BIOGRAPHY|last=Zainuddin|first=Daim|website=TUN DR DAIM ZAINUDDIN|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref><ref>{{Cite book|title=DAIM INSAN DISEBALIK ENIGMA|last=Cheong|first=Mei Sun|publisher=Pelanduk Publications (M) Sdn Bhd|year=1996|isbn=9679785777|location=Malaysia|pages=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sakmongkol.blogspot.com/2024/11/tdz-farewell-to-oracle-of-syed-putra.html|title=TDZ, farewell to the oracle of Syed Putra. Tales by an unknown blogger. No. 25|last=Sabri|first=Ariff|date=13 November 2024|website=SAK-MONG-KOL|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref> Abangnya yang bernama Mohamed Senawi bin Zainuddin juga pernah berbakti kepada negeri Perak dan juga daerah Kinta. Abang beliau pernah memangku jawatan Setiausaha Kerajaan Negeri Perak didalam tahun 1964-1965, dizaman pemerintahan [[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]. Abang beliau juga pernah bertugas sebagai Pegawai Daerah Kinta.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19650304-1.2.71|title=Jawatan baru Raja Mokhtar|date=4 Mac 1965|newspaper=Berita Harian|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref> Tun Daim Zainuddin dan keluarganya yang sangat terkenal di Kedah itu pernah mempunyai pegangan didalam syarikat-syarikat besar seperti Roxy Bhd, Tasek Cement Bhd, Syarikat Permodalan dan Perusahaan Perak Bhd (nama asal syarikat Permodalan Perak Bhd) dan Idris Hydraulic Bhd.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19861210-1.2.40.11|title=Daim to sell stakes in 17 companies|date=10 Disember 1986|newspaper=The Straits Times|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=wa4mAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=NOTICE OF EXTRA ORDINARY GENERAL MEETING|date=21 Mei 1994|newspaper=New Straits Times|access-date=19 Disember 2025|page=35|via=Google Books}}</ref> Kehebatan dan kebijaksaan cucu-cucu Habib Abdullah didalam menghadapi dunia korporat yang mencabar pernah disaksikan sendiri oleh Dato Seri [[Hamzah Zainudin]] semasa beliau berkhidmat sebagai ''Group Contract Manager'' untuk syarikat besar Unilite Electrical Industries Bhd.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/biztimes19860813-1.1.15|title=UNILITE ELECTRICAL INDUSTRIES BERHAD|date=13 Ogos 1986|newspaper=The Business Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Habib Ali bin Habib Husin ===== Habib Ali bin Habib Husin adalah dipercayai merupakan pemilik asal sebidang tanah pertanian pegangan 999 tahun, tanah pajakan negeri yang dahulunya dikenali sebagai Lot 4440 yang terletak di Tambun. Tanah pertanian tersebut kemudiannya telah bertukar tangan dan dilepaskan kepada ipar beliau, Kulup Lembang, pada 13hb September 1898.<ref>{{Cite document|year=1897|title=LAL 2412: Lease for Agricultural Land No. 2412|journal=Kinta Land Office, Journal No. 90/78|publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak|pages=1-3}}</ref> [[Fail:LAL2412-2.png|thumb|tengah|Habib Ali bin Habib Husin, pemilik asal Lot 4440.]] [[Fail:LAL2412-3.png|thumb|tengah|Pemilikan Lot 4440 bertukar tangan, dari Habib Ali bin Habib Husin kepada iparnya, Kulup Lembang.]] Didalam Riwayat Kinta, '''Kulup Lembang''' ada disebut dibawah tajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>'. Iparnya, '''Habib Ali,''' pula disebut dengan panjang lebar dibawah tajuk ''''Orang2 di-Kinta yang bersejarah'''<nowiki/>':<blockquote>"Habib Ali ada-lah sa-orang yang térkénal gagah séjak zaman Mélayu, maka béliau térkénal déngan Pawang Gajah, béliau memburu gajah ada-lah déngan ta’ usah mémbuat ‘hang’ kalimah hang itu erti-nya ia-lah pangar yang di-kéliling untok ménangkap gajah, hang di-pérbuat khas untok démikian. Béliau ménangkap déngan mémulas-kan kuping télinga gajah itu sahaja. Béliau-lah yang jadi pémbuka tanah yang jadi Kampong orang-orang Mélayu itu. Béliau ménjadi péng-hulu, kémudian di-kurniakan oleh Sultan Perak déngan gélaran Tok Paduka pula."<ref name=":7">{{Cite book|title=Riwayat Kinta|last=Haji Ahmad|first=A. Talib|publisher=Pustaka Rusna|year=1959|location=Kuala Lumpur|pages=75, 79, 90, 93}}</ref></blockquote> Terdapat sedikit kekeliruan mengenai gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali. Sedekad dahulu, rata-rata mengatakan bahawa beliau diberi gelaran Toh Paduka Raja. Namun kebelakangan ini gelaran Toh Paduka Setia pula yang diketengahkan. Ini boleh dilihat dari sebuah dewan yang dinamakan diatas nama Habib Ali di [[Sekolah Kebangsaan Chepor]]. Dewan itu diberi nama Dewan Toh Paduka Setia Habib Ali Al-Jamalullail.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122160325502476469&set=a.122096655746476469&__cft__[0]=AZU5AELeRHw3JxLzDng14_SmIasQUZYc3p0V9sU3Lx8VUmDCXbg69_0J6cDRVGJ3NboO3jO8DIVlR_u759zbH2X4Yj3H4j9GNQw9OLD6HwLKAmE1RgG5Yp08sQ71oIK1r2cGqFDC9VYCQ61o9tiJF7Xl&__tn__=%2CO*F|title=PELUNCURAN PROJEK INTERVENSI|website=Facebook SK Chepor Chemor|url-status=live}}</ref> Jika benar gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali itu adalah gelaran '''Toh Paduka Setia''', maka Habib Ali telah memegang sebuah gelaran yang mengikut adat dan tradisi negeri adalah suatu gelaran yang biasa diberikan kepada '''penolong kanan Panglima Bukit Gantang''':<blockquote>"The Paduka Sétia was the principal assistant of the Pénglima Bukit Gantang—it may be added that Che’ Long Jafar, the ruler of Larut, was the son of a Paduka Sétia and was not a mere “trader” who had settled in the country"<ref name=":8">{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects : History|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell at the F.M.S. Government Press|year=1908|location=Kuala Lumpur|pages=85}}</ref></blockquote> Habib Ali pernah memegang jawatan sebagai Penghulu Ipoh dan diberkati dengan umur yang panjang. Beliau dikenali sebagai warga Perak yang paling tua sebelum meninggal dunia pada usia 110 tahun pada tahun 1947.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19470205-1.2.53|title=PERAK'S OLDEST RESIDENT DIES|date=5 Februari 1947|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Terdapat sesuatu yang menarik yang boleh dikongsi mengenai salah seorang piut Habib Ali. Piut beliau (''second great grandson'') ini merupakan seorang bekas juruterbang komersial terlatih yang juga beristerikan anak perempuan Perdana Menteri Malaysia yang ke-10, merangkap Ahli [[Tambun (kawasan persekutuan)|Parlimen Tambun]], Dato Seri [[Anwar Ibrahim]].<ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/06/1224553/pm-makes-surprise-visit-mcf-chess-event-grandson|title=PM makes surprise visit to MCF Chess event for grandson|last=Sallehuddin|first=Qistina|date=1 June 2025|newspaper=New Straits Times|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Masmah-Saadah-Abdul-Rashid?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000063230495894|title=Masmah Saadah Abdul Rashid is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s great granddaughter!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> Habib Ali dan juga Ngah Noh adalah dua orang tokoh bersejarah didalam lipatan sejarah pembangunan bumi Jelapang dan salah seorang daripada cicit (''great grandson'') Habib Ali yang juga merupakan piut (''second great grandson'') Ngah Noh adalah seorang pemimpin gerakan reformasi yang terawal. Hari ini beliau masih lagi aktif didalam gerakan tersebut dan pernah bertanding untuk merebut jawatan Ketua Cabang PKR Tambun beberapa tahun dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2083627|title=Pemilihan PKR Sabah, Sarawak, Perak berlangsung lancar, terkawal|date=23 Mei 2022|newspaper=Bernama|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Haji-Amer-Mohd-Isa-Zainuddin-A-M-P?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000024899973942|title=Haji Amer Mohd Isa Zainuddin, A.M.P. is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s grandson!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ===== Syed Lateh bin Habib Husin ===== Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang sama-sama memiliki lombong-lombong yang besar yang terletak diselatan Tambun. Lombong-lombong mereka juga terletak bersebelahan lombong-lombong milik hartawan-hartawan Cina yang terkenal seperti Yau Tet Shin dan juga Leong Fi.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=206}}</ref> [[Fail:SyedLateh-206.png|thumb|tengah|Lombong-lombong milik Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang yang terletak diselatan Tambun.]] ==== Saripah binti Abdullah (?-1940) ==== Beberapa '''ahli keluarga Panglima Kinta''' berangkat pergi menunaikan haji dengan menaiki keretapi dari Ipoh ke Pulau Pinang pada tahun 1912. Diantara ahli-ahli keluarga tersebut adalah Hashim bin Mohamed Eusope, Mohamed Said bin Kulup Lateh, Ngah Kechil binti Lasam, Saripah binti Abdullah dan anaknya Abdul Wahid bin Kulup Lembang yang baru berusia 10 tahun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19120926-1.2.16|title=IPOH ITEMS|date=26 September 1912|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Rumah agam dan kediaman Saripah binti Abdullah ===== Terdapat pihak yang mendakwa kediaman Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang di Tambun itu pernah juga didiami oleh isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin. Tuan Guru itu berasal dari [[Padang Rengas]], sebuah petempatan yang dibuka oleh Toh Paduka Setia Long Abdul Latif, datuk kepada Ibrahim bin Jaafar, bekas Menteri Larut. Salah seorang isteri Tuan Guru itu bernama Zaharah dan beliau dilahirkan didalam dinasti keluarga '''Haji Mat Tamat''' yang sangat berkuasa di Tambun suatu masa dahulu.<ref>{{Cite web|url=https://dunianabilahazelan.blogspot.com/2013/03/salasilah-keturunan-long-kassim-opah.html|title=Salasilah Keturunan Long Kassim (Opah : Ayah)|last=Hazelan|first=Nabila|date=Mac 2013|website=DUNIA NABILA HAZELAN|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Fatimah-Zaharah-Che-Zaharah-Mat-Tamat/6000000001302790060|title=Fatimah Zaharah @ Che Zaharah Mat Tamat|last=Mohd Said|first=Farid Wajdee|date=7 Oktober 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/shahidi.ibrahimalmarbawi/posts/pfbid024gZsbEX9VVNSgpTBtiB9W9PYZ2GUwarHLNVtdgntz7u7AiJ1DUy5zZww6vwDQzFcl?__cft__[0]=AZZQGHGLWugc5Ucsopknd1YC9eQW6Tc4JqTa4O09TY4nLtLfsE5bav0VsuxUO1u6oXN43xRK-7j-EBqhCDk9sG7nljCiEZ3JI5FhfrfJAxdcizLt3qwq6PIhyXBepVJyR3dgZXLRj98_RgnnVrtOeN7wQn2RKhbXO2OIrfBXmwvrrA&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Makam Tok Lembang @ Kulup Lembang, Masjid Al-Ihtidaiyah (Masjid Lama Tambun)|last=Ibrahim|first=Shahidi|date=25 Januari 2026|website=Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02LiVVcBjCPzJ8FUXUJGuK2U7oDMErfSzKdjQwQoMzfUGof2vq527N6YUik4xnqYksl&id=100068322196911&__cft__[0]=AZZrQ2rALlrfpzva-phvOKf6VH3N6AtwSWVofYtl4j9gBBBn6q7ccq_5VdOWP181h9IK46nrnHw6E3GoTG9o1cipo7BiQmsQbf0l_tkMGIBlJ5LIfVEwHw3pcWN2aSHEeFNFc82sRBzVCFwB50xKFhTkOqFHvbCOCEkbBwzSRCpy3WMewvwgk_hXXJ3yQPnLXcE&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Pembukaan Kampung Buaia dan penempatan “Malay Perak Officers Quarters at Campong Boyah, 1876.”|date=12 Oktober 2014|website=Gunung Pondok Warisan Padang Rengas @ Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-060226.png|tengah|thumb|Kediaman isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin di Tambun.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang.]] ==== Teh Baayah (?-?) ==== ==== Che Fatimah binti Ibrahim (?-?) ==== == Falsafah dan pandangan politik == == Pentadbiran dan pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang == Selepas kematian Kulup Lembang, kelihatan seolah-olah segala hartanah peninggalannya telah diletak dibawah pentadbiran: # '''William Burton''' sebagai Pentadbir Rasmi (''Official Administrator'') dan # '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh'''.<ref name=":4">{{cite document |last=Woodward |first=L.M. |date=1915 |title=Pers 9538/1915 Jil. 7 Fol. 69: Grant of Letters of Administration, Administration Suit No. 76 of 1915 |location=Ipoh |publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak |page=1-3}}</ref> [[Fail:SuratKuasaMentadbir.png|thumb|center|Surat Kuasa Mentadbir hartanah Kulup Lembang]] Usaha untuk mendapatkan perincian mengenai Surat Kuasa Mentadbir yang memberi kuasa kepada William Burton dan Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang kini berada didalam simpanan Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak nampaknya seperti sengaja dihalang. Umum hanya dapat mengetahui bahawa sebanyak '''55 hartanah''' Kulup Lembang yang diletak dibawah pentadbiran tetapi perinciannya tidak pula didedahkan.<ref name=":4" /> [[Fail:55-Titles..png|thumb|center|55 hartanah peninggalan Kulup Lembang]] === Fakta-fakta menarik mengenai Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh === ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman yang terkenal di Kedah ==== Menurut maklumat yang mula dikumpulkan pada tahun 1936, yang bersumberkan kepada Toh Jana Pahlawan Haji Wan Yeob Ibrahim bin Wan Mat Zain dan beberapa ahli keluarga terdekat beliau, '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh''' rupa-rupanya adalah '''cicit''' kepada '''Wan Mat Saman''' yang terkenal di '''Kedah'''. Ini juga bermakna Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh '''bersaudara''' dengan '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim'''. Ini adalah kerana isteri Orang Kaya Menteri yang bernama '''Toh Puan Halimah''' adalah juga merupakan '''cucu''' kepada '''Wan Mat Saman'''.<ref name=":12">{{Cite book|title=Rumpun Keluarga Wan Mat Saman|last=Mansur|first=Haji Muhamad Shaharudin|year=1975|pages=1-2, 5}}</ref> [[Fail:WMS1.png|tengah|thumb|Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman (Kedah).]] '''Bonda''' kepada '''Raja Perlis Ketiga''' adalah '''Wan Tam''', '''saudara Wan Mat Saman''':<blockquote>"Syed Safi Jamalullail's accession as the third Raja of Perlis was not without controversy. Like his granduncle Syed Alwi (Tuan Chik Endut), he too was born of a Kedah royal. His mother, Wan Tam Bandar, was the aunt of Kedah's Sultan Abdul Hamid Halim Shah and a sister of Kedah's Chief Minister, Wan Mat Saman, a staunch proponent for the restoration of Perlis to Kedah."<ref>{{Cite book|title=THE ENCYCLOPEDIA OF MALAYSIA Volume 16 THE RULERS OF MALAYSIA|last=Abdul Hamid|first=Ahmad Sarji|publisher=Archipelago|year=2011|isbn=9789813018549|location=Singapore|pages=18}}</ref></blockquote>'''Raja Perlis Keenam''' pula merupakan '''cicit''' kepada '''Raja Perlis Ketiga'''.<ref>{{Cite web|url=https://dymm.perlis.gov.my/index.php/info-diraja/salasilah-diraja?showall=1|title=Salasilah Diraja|last=Hassan|first=Hazman|date=28 April 2024|website=Pejabat Duli Yang Maha Mulia Tuanku Raja Perlis|url-status=live}}</ref> Baginda yang dahulu mesra dikenali sebagai [[Tuanku Syed Putra Jamalullail|'''Tuanku Syed Putra''']] pernah memandu sebuah jentera bulldozer berkuasa besar sebagai tanda simbolik '''merasmikan''' tapak pembangunan '''Estet Perindustrian Tasek''' (''Tasek Industrial Estate'') yang terletak di Ipoh pada tahun 1961.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19610518-1.2.62|title=The bulldozer-driving King|date=18 Mei 1961|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Baginda juga telah berkahwin dengan [[Tengku Budriah]] dan pasangan baginda itu sebenarnya bukanlah asing di Ipoh. Pasangan baginda rupa-rupanya pernah bersekolah di [[:en:Methodist_Girls'_School,_Ipoh|Sekolah Perempuan Anglo-Chinese]] (''Anglo-Chinese Girls' School'', berhampiran Kampung Paloh dan Kampung Kuchai) yang terletak di Ipoh suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19690419-1.2.57|title=Istiadat keputeraan berpusat di-Istana Arau pagi ini|last=Nor|first=Shafie|date=19 April 1969|newspaper=Berita Harian|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Hubungan istimewa diantara keluarga baginda dan sejarah Kinta terpateri buat selama-lamanya apabila cucunda baginda melangsungkan perkahwinan dengan anakanda Dato Panglima Kinta Dato Seri Azizul Hassan pada tahun 2000.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=9Z0WAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Glittering Perlis royal wedding|last=Dalip|first=Suryani|date=13 Jun 2000|newspaper=New Straits Times Society|access-date=6 Mac 2026|via=Google Books}}</ref> '''Wan Mat Saman''' juga mempunyai seorang '''piut''' yang bernama Mohd Razalli, '''Dato Laksamana Haji Mohd Razalli bin Haji Mohd Ali Wasi'''.<ref name=":12" /> Piut Wan Mat Saman ini juga tidaklah asing di Kinta. Ini adalah kerana beliau ada mengambil anak Penghulu Sungai Raia sebagai isteri pada tahun 1926.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19260310-1.2.22|title=MAINLY ABOUT PEOPLE|date=10 Mac 1926|newspaper=The Straits Echo|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghulu Sungai Raia itu adalah tokoh yang hari ini dikenali sebagai Toh Sedewa Raja Abdul Wahab, anak Toh Sedewa Raja Domba.<ref>{{Cite book|title=Tokoh-tokoh Batu Gajah, Perak|publisher=Arkib Negara Malaysia|year=2003|isbn=9679120651|location=Kuala Lumpur|pages=104}}</ref> Dato Laksamana Haji Mohd Razalli sebenarnya pernah beberapa kali '''memangku jawatan Menteri Besar Perlis'''. Ini adalah kerana [[Menteri Besar Perlis]] (yang juga Menteri Besar Perlis yang pertama) pada ketika itu, Raja Haji Ahmad bin Raja Endut, mengambil cuti panjang sebanyak dua kali.<ref>{{Cite journal|year=2005|title=SENARAI MENTERI BESAR DAN PEMANGKU MENTERI BESAR NEGERI PERLIS|url=https://www.perlislib.gov.my/web/penerbitan/jurnal-warisan-perlis/80-jurnal-warisan-indera-kayangan-bil-17|journal=Jurnal Warisan Indera Kayangan|volume=XVII|pages=5}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Ahmad |first=Azwan |date=2016 |title=TRANSFORMASI DAN DINAMIKA POLITIK ELIT DI PERLIS, KURUN KE 19 SEHINGGA 1970-AN |url= |work= |degree=Ijazah Doktor Falsafah |location= |publisher=Universiti Sains Malaysia |access-date= |pages=266-269}}</ref> Setelah sekian kali memangku jawatan tersebut, Dato Laksamana yang terkenal di Perak itu akhirnya dilantik secara rasmi menjadi '''Menteri Besar Perlis yang kedua''' pada 31 Januari 1957 dan beliau memegang jawatan tersebut sehingga 30 April 1959.<ref>{{cite speech |last=Mat |first=Yazid |date=2014 |title=Menjelang 200 Tahun Kerajaan Perlis di bawah Pemerintahan Tujuh Orang Raja: Institusi Raja Perlis antara Kesinambungan dan Perubahan |url= |event=Proceeding Seminar Institusi Raja (SIRaj II): Seminar Raja dan Kerajaan Perlis |work= |location=Pauh Putra |publisher=Universiti Malaysia Perlis |access-date= |pages=125}}</ref> Raja Dato Haji Ahmad bin Raja Endut juga tidak asing di Kinta, malahan beliau sangat dikasihi oleh warga Kinta dari Tambun sehinggalah Kampung Paloh dan Kampung Kuchai. Beliau pernah memegang jawatan Penolong Pegawai Daerah (Tanah) Kinta pada tahun 1924.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19240811-1.2.53|title=SOCIAL & PERSONAL|date=11 Ogos 1924|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh dan misi-misi rahsia kerajaan ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh sememangnya seorang pembesar negeri yang luarbiasa, ''larger than life'', ibarat kata pujangga Inggeris tercinta. Beliau sangat efisyen dan begitu dipercayai oleh Sultan dan juga Residen. Beliau juga telah banyak kali dipilih untuk '''menyertai misi-misi rahsia kerajaan''' didalam dan diluar negeri.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19201203-1.2.66|title=BYGONE PERAK|first=|date=3 Disember 1920|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Misi rahsia Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang paling menarik perhatian adalah apabila beliau dihantar ke '''Brunei''' pada tahun '''1905''' untuk menyakinkan Sultan Brunei, [[Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin]]''',''' supaya menerima perlindungan Inggeris.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsbudget19051228-1.2.13|title=BRITISH NORTH BORNEO|date=28 Disember 1905|newspaper=The Straits Budget|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh bukanlah Melayu Perak terakhir yang mempunyai hubungan istimewa dengan pemerintah Brunei. Cucunda Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin juga, [[Sultan Ahmad Tajuddin Akhazul Khairi Waddien|'''Sultan Ahmad Tajuddin''']], telah melantik '''Mohamed Hassan''', seorang lagi Melayu Perak, sebagai '''setiausaha sulit''' baginda pada tahun '''1937'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370817-1.2.26|title=PRIVATE SECRETARY TO SULTAN OF BRUNEI|date=17 Ogos 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sebuah artikel suratkhabar juga menunjukkan bahawa Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed pernah dilantiik sebagai '''Menteri Besar Brunei''' pada tahun '''1950'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19500412-1.2.80|title=LEAVING FOR U.K.|date=12 April 1950|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed adalah juga merupakan '''cucu saudara [[Ngah Jabor]]''' yang terkenal didalam lipatan sejarah Perak.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Muhammad-Jabar-Ngah-Jabor-Bardot+is+related+to+Mohamed-Hassan-bin-Kulop-Mohamed?from=6000000009909970685&path_type=blood&to=6000000015019974556|title=Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed is Muhammad Jabar @ Ngah Jabor Bardot's great nephew!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, pengutip sewa Kulup Lembang<ref name=":0" /> ==== === Arthur Noel Kenion, penjaga kepentingan anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta === Dibawah pentadbiran William Burton, seorang peguam berbangsa Inggeris tercinta yang bernama '''Arthur Noel Kenion''' juga telah dilantik sebagai '''Penjaga''' kepada 5 orang anak Kulup Lembang yang dibawah umur.<ref name=":5">{{cite document|date=1916|title=K.L.O. 946/16: Memorandum of Transfer. Mining Leases for registration|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|page=}}</ref> Kehadiran penjaga-penjaga Inggeris tercinta didalam urusan penjagaan kepentingan anak-anak Dato Panglima Kinta yang dibawah umur bukanlah sesuatu yang baru. Apabila Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff meninggal dunia contohnya, urusan penjagaan kepentingan anak-anak beliau yang dibawah umur seperti Che Yun Chik telah juga diberikan kepada Arthur Noel Kenion.<ref>{{Cite book|title=Federated Malay States Government Gazette|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1914|series=No. 14|volume=VI|location=Kuala Lumpur|pages=xxx, xlix}}</ref> [[Fail:CheYunChik-xxx.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga Che Yun Chik.]] [[Fail:Children-xlix.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff.]] ==== Arthur Noel Kenion dan penubuhan Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones ==== Arthur Noel Kenion adalah satu nama yang tidak asing lagi didalam sejarah penubuhan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones. Segalanya bermula apabila Eric Frank O'Hara Maxwell atau lebih dikenali sebagai Eric Maxwell menjemput Arthur Noel Kenion untuk menjadi rakan kongsinya pada tahun 1906 dan dari situlah bermulanya syarikat guaman Maxwell & Kenion:<blockquote>"It is recorded in 1901, that '''Eric Maxwell''' was the sole Ipoh partner of Presgrave, Matthews and Maxwell, with offices on Belfield Street. In 1902, he practised on his own in Belfield Street; In 1903 he moved his office to Panglima Street, and in 1904 to Station Road. He '''invited''' his legal assistant '''Arthur Noel Kenion''' into '''partnership''' with him in 1906 and the firm of "'''Maxwell & Kenion'''" was born."<ref name=":9" /></blockquote> Kedua-dua syarikat guaman Maxwell & Kenion dan juga Cowdy & Jones akhirnya digabungkan oleh John Lowe Woods pada tahun 1945:<blockquote>"'''John Lowe Woods''' '''amalgamated''' the firm of '''Maxwell & Kenion''', and '''Cowdy & Jones''' on 1/11/1945, and occupied the premises of Maxwell and Kenion, Mercantile Bank Building, 1st Floor, Station Road."<ref name=":9">{{Cite book|title=A History of MAXWELL, KENION, COWDY & JONES|last=Devadason|first=James|year=1996|location=Ipoh|pages=4, 17, 20}}</ref></blockquote>Arthur Noel Kenion juga merupakan salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370610-1.2.93|title=RIVERVIEW RUBBER|date=10 June 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Maka tidak hairanlah syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones akhirnya telah dilantik menjadi syarikat guaman kepada syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19600204-1.2.94.5|title=Page 10 Advertisements Column 5|date=4 Februari 1960|newspaper=The Straits Times|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Dinasti Maxwell yang hebat dan berpengaruh ===== '''Eric Frank O'Hara Maxwell''' atau lebih dikenali sebagai '''Eric Maxwell''' lahir didalam keluarga yang hebat serta sangat berpengaruh didalam lipatan sejarah pentadbiran Negeri-Negeri Selat. Beliau merupakan '''cucu''' kepada '''[[:en:Peter_Benson_Maxwell|Sir Peter Benson Maxwell]]''' yang pernah memegang jawatan Ketua Hakim [[Negeri-Negeri Selat]] (1867-1871).<ref>{{Cite web|url=https://www.findagrave.com/memorial/184920816/peter_benson-maxwell|title=Sir Peter Benson Maxwell|website=Find a Grave|url-status=live}}</ref> Datuk kepada Eric Maxwell itu pernah menulis sebuah risalah yang diterbitkan pada tahun 1878. Risalah tersebut yang bertajuk ''OUR MALAY CONQUESTS'' telah menggemparkan dunia Inggeris tercinta kerana ia mengandungi kritikan-kritikan yang menghentam dan persoalan-persoalan yang menelanjangkan tindak-tanduk Gabenor-Gabenor dan pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang mencurigakan serta tidak mengikut lunas peradaban di Pahang, Johor, Perak, Negeri Sembilan dan Selangor. Lihat sahaja kepada pendedahan Sir Peter Benson Maxwell terhadap individu yang bernama [[J.W.W. Birch]]:<blockquote>"This want of consideration, it is necessary to add, was never more lamentably shown than when '''Sir A. Clarke sent Mr. Birch''' to Perak to carry out his “policy.” What has been already related of the course which the latter pursued there must suffice to show how '''ill-qualified''' he was for such a post. It is painful to say this, or to say a word which has the semblance of anything but kindness for one who is no more, and who died in the service of his country. But it is a fact in this history too important to be put out of sight. It is, in truth, the pivot on which the greater part of the history turns; the cause to which the loss of other English, as well as many native lives, and much misery and suffering are to be attributed. With much ability, energy, and integrity of purpose, '''Mr. Birch had defects''' which pre-eminently '''unfitted him for dealing with Malays''', whose '''language''' even '''he did not understand'''."<ref name=":10">{{Cite book|url=https://books.google.com.my/books/about/Our_Malay_Conquests.html?id=Jr6P2FU3sKMC|title=OUR MALAY CONQUESTS|last=Maxwell|first=Peter Benson|publisher=P.S. King|year=1878|location=Westminster|pages=107, 113-115}}</ref></blockquote>Walaupun Datuk kepada Eric Maxwell tidak pernah mengakuinya secara jelas tetapi nada-nada simpati beliau terhadap nasib yang menimpa pembesar-pembesar Melayu dapat dilihat dari penulisannya. Satu contoh yang baik boleh dilihat dari pendapat beliau mengenai reaksi Dato [[Dato Maharaja Lela|Maharaja Lela]] selepas Birch melampaui batas di Pasir Salak: <blockquote>"Finally, Lela is spoken of as an “assassin;” but with all deference, this expression cannot alter the nature of the act for which he suffered death. Even Sir W. Jervois himself admits that the evidence at the trial went no further than proving that Lela and his companions intended “ to resist Mr. Birch, should he attempt to put his foot on Passir Sala ground” (1709. 117); and it is beyond all dispute that the Resident remained untouched and respected until he did what was an '''act of war against Lela’s actual and lawful sovereign'''. '''Resistance to that act''' was by every recognized law '''a lawful act'''. '''Lela''' was not only '''entitled''', but '''bound by duty to resist it'''."<ref name=":10" /></blockquote>Datuk kepada Eric Maxwell itu juga mengejutkan dunia Inggeris tercinta apabila beliau secara terbuka mencadangkan agar Sultan Ismail dibenarkan pulang ke Perak manakala Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim, Laksamana [[Laksamana Mohamad Amin|Mohamad Amin]] dan beberapa pembesar Melayu Perak yang lain tidak perlu dihukum seumur hidup mereka:<blockquote>"Let Salangore keep or dismiss Tunku Kudin, let the Klana and Bandar of Sungei Ujong and the chief of Rambau settle their various differences in their own way. Let '''Ismail return to Perak''', if he likes, and Abdullah, if he dares. They and the obnoxious '''Mantri''', and the '''Laxamana''' and the '''other chiefs''' '''need not be kept in life-long punishment''', through the fear that their presence in the Malay Peninsula would “threaten the safety of her Majesty’s dominions” (1709. 67)."<ref name=":10" /></blockquote>Eric Maxwell juga mempunyai seorang bapa saudara yang sangat berjasa di Sarawak. Bapa saudara Eric Maxwell itu bernama '''Francis Richard Ord Maxwell''' dan beliau telah berkhidmat selama 22 tahun di Sarawak, bermula daripada tahun 1872 sehinggalah tahun 1894. Selepas persaraan bapa saudara Eric Maxwell pada tahun 1894, beliau dilantik pula menjadi Konsul British di Brunei dan juga Residen Labuan sehinggalah kematian beliau di Yokohama pada tahun 1897.<ref>{{Cite book|title=Administrators and Their Service: The Sarawak Administrative Service under the Brooke Rajahs and British Colonial Rule|last=S. Talib|first=Naimah|publisher=Oxford University Press|year=1999|location=New York|pages=33-34}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga turut dikenali sebagai orang kanan kepada dua orang [[Raja Putih Sarawak]] iaitu [[James Brooke]] dan juga [[Charles Brooke]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19400218-1.2.84|title=Mainly About Malayans|first=The Onlooker|date=18 Februari 1940|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga rupanya didalam diam ada mengambil seorang gadis dari suku kaum Iban sebagai pasangannya dan penyatuan mereka jelas direkodkan didalam genealogi leluhur [[Iban|suku kaum Iban]], Jelenggai.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/seadayaksofborne0000bene|title=The Sea Dayaks of Borneo before White Rajah rule|first=Benedict Sandin|publisher=Macmillan|year=1967|location=London|pages=100-101}}</ref> Sebagai orang kanan kepada dua orang Raja Putih Sarawak, sudah tentulah bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu tahu akan setiap perincian dan rahsia mengenai Bekas Menteri Larut, Ibrahim bin Jaafar, yang diberi kebenaran untuk berpindah ke Sarawak bersama ahli keluarga terdekatnya. Kebenaran itu diberikan oleh Inggeris setelah bekas pembesar Melayu Perak itu bersetuju untuk membuang sisa-sisa pangkat dan kuasa berserta gelaran Bekas Menteri Larut dan hanya menggunakan namanya sahaja, Ibrahim bin Jaafar. Sudah tentu pihak Inggeris sedar bahawa individu terbaik yang dapat menyelesaikan perpindahan pelbagai hartanah dan pusaka yang terdapat didalam dan diluar Perak diatas nama Ibrahim bin Jaafar itu adalah Ibrahim bin Jaafar sendiri. Tiada siapa yang tahu akan lokasi keberadaan hartanah dan pusaka tersebut melainkan Ibrahim bin Jaafar sendiri.<ref>{{Cite book|title=NGAH IBRAHIM: Orang Kaya Menteri Paduka Tuan|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=54-57}}</ref> '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim''' kononnya meninggal dunia di Singapura pada 4 Februari '''1895'''. Walaupun begitu, seorang individu yang mendakwa beliau merupakan anak bongsu bekas Menteri Larut itu mengatakan bahawa bapanya itu, kononnya, meninggal dunia kerana usia yang sudah lanjut pada tahun 1936 di Kampung Dendang, Beruas. Individu tersebut juga mendakwa bahawa bapanya itu kononnya telah meloloskan diri dari kawalan pihak berkuasa dan berjaya melarikan diri ke Kampung Tepus yang terletak di Tanjung Belanja, '''Parit (Perak Tengah)'''. Pelarian tersebut kononnya dibantu oleh Panglima Sameon (juga dikenali sebagai Panglima Perang Semaun).<ref>{{Cite news|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/OTHERS/temporary%20PRESERVATION/OCR_vendor/OCR/News_2006b/15-Sep-2006/UM/Others/UM-05092006.pdf|title=Ngah Ibrahim dikebumikan di Singapura - Sulaiman|date=5 September 2006|newspaper=Utusan Malaysia|access-date=17 Disember 2025|via=Perdana Library}}</ref> Jika bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu berada di Sarawak, pada masa yang sama, bapa kepada Eric Maxwell pula berada di Singapura. Bapa beliau bernama [[William Edward Maxwell|'''William Edward Maxwell''']], Setiausaha Kolonial (''Colonial Secretary'') Negeri-Negeri Selat, dari tahun 1892 sehinggalah 1895, dan beliau mempunyai pengaruh yang sangat besar didalam pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang berpusat di Singapura. Bapa Eric Maxwell juga bukanlah seorang yang asing didalam lipatan sejarah Perak. Beliau pernah berkhidmat sebagai Penolong Residen dan juga ahli Majlis Negeri (''State Council'') didalam tahun 1878-1882.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article54511614|title=DEATH OF SIR W. E. MAXWELL|date=17 Disember 1897|newspaper=South Australian Register|via=National Library of Australia}}</ref> Sebaik sahaja J.W.W. Birch dibunuh di Pasir Salak, bapa Eric Maxwell itu buat sementara waktu telah dilantik sebagai Timbalan Pesuruhjaya dan ditugaskan untuk membantu bala tentera Inggeris tercinta yang memulakan tarian perang mereka di Larut.<ref>{{Cite book|title=Dato Sagor: Peranannya dalam gerakan menentang British di Perak 1874-1876|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=38}}</ref> Pada tahun 1876, bapa Eric Maxwell dilantik pula menjadi Pemangku Penolong Residen Larut selama ketiadaan [[Tristam Speedy|Captain Speedy]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes18760729-1.2.18.5|title=FRIDAY, 28th JULY|date=29 Julai 1876|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell bukanlah sebuah nama yang asing didalam lipatan sejarah pekan Tambun yang tumbuh pesat dikaki Gunung Datok, sebuah gunung batu kapur yang mempunyai kaitan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim. Eric Maxwell sebenarnya mempunyai banyak juga hartanah di pekan Tambun, oleh itu tiada siapa pun yang boleh menolak kemungkinan bahawa kedua Eric Maxwell dan juga hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu cukup mengenali diri masing-masing pada zaman dahulu.<ref name=":0" /> [[Fail:EricMaxwell-115.png|tengah|thumb|Hartanah-hartanah Eric Maxwell di pekan Tambun pada tahun 1907.]]Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell juga rupa-rupanya pernah berpasangan dengan seorang wanita Melayu yang berharta. Wanita tersebut meninggal dunia pada tahun 1929 dan bersama Eric Maxwell, mereka dikurniakan dengan tiga orang anak: Abdul Wahab bin Maxwell, Mohamed Yusoff bin Maxwell dan Mohamed Noor bin Maxwell. Sejurus selepas kematian ibunya, Abdul Wahab telah membuka Hotel Eastern di Ipoh tetapi terpaksa menutupnya pada tahun 1931.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/singfreepressb19320803-1.2.134|title=MALAY BROTHERS' INSOLVENCY|date=3 Ogos 1932|newspaper=The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Peristiwa itu berlaku beberapa tahun selepas kematian Haji Abdul Wahid bin Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19250615-1.2.23|title=Untitled|date=15 Jun 1925|newspaper=Malaya Tribune|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Diatas kertas, seorang [[Muhammad Kamil Abdul Munim|Setiausaha Politik Menteri Kewangan]] seharusnya mengenali keluarga Abdul Wahab bin Maxwell itu dengan baik.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Ainon-Mohd-Ismail/6000000006175768262|title=Ainon Mohd Ismail|last=Abdul Mu'nim|first=Salehah|date=14 Mei 2009|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Mohd Azaham Wahab|Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab]] adalah cucu Eric Maxwell yang sangat berjasa didalam dunia aktivisme belia. Beliau pernah menyandang jawatan Presiden [[Majlis Belia Malaysia]] (1976-1980), menggantikan Dato Seri [[Anwar Ibrahim]] (1973-1976). Jawatan yang dipegang oleh cucu Eric Maxwell itu kemudiannya disandang pula oleh [[Rani Ibrahim|Mohamad Rani bin Ibrahim]] (1980-1982).<ref>{{Cite web|url=https://belia.org.my/mantan-presiden/|title=Mantan Presiden|website=Majlis Belia Malaysia|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab juga pernah dilantik menjadi salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Penas Corporation Berhad dan pada masa yang sama, Marzukhi bin Ibrahim pula merupakan salah seorang pemegang saham terbesar syarikat tersebut dengan pegangan saham sebanyak 7.04%.<ref>{{Cite web|url=https://lib.nus.edu.sg/nus_hl/pencorp2000-3.pdf|title=Penas Corporation Berhad Annual Report 2000|website=NUS Libraries Portal|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Nama cucu Eric Maxwell ini juga sering disebut-sebut didalam persaingan sengit dunia korporat tempatan yang menyaksikan perebutan 155.4 juta saham DRB-HICOM diantara Tan Sri S.M. Nasimuddin dan Tan Sri Syed Mokhtar suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=uCwhAAAAIBAJ&lpg=PA67&dq=azaham%20wahab&pg=PA67#v=onepage&q=azaham%20wahab&f=false|title=Battle of the Tan Sris for DRB-HICOM shares rages on|last=Moses|first=Rajan|date=24 Oktober 2004|newspaper=New Sunday Times|access-date=20 September 2025|via=Google Books}}</ref> ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen peninggalan Arthur Noel Kenion ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen penjagaan kepentingan anak-anak bawah umur Kulup Lembang yang dahulunya dipegang oleh Arthur Noel Kenion masih berada dalam simpanan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones.<ref name=":0" /> Waris-waris yang berminat untuk meneliti dan mengkaji fail-fail dan dokumen-dokumen tersebut boleh meminta nasihat mengenai prosedur dan juga cara-cara memohon kebenaran daripada bekas-bekas kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones berikut: # Noor Hassandi - Beliau dan juga Ahmad Husni merupakan sebahagian daripada kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones pada bulan Ogos 1966.<ref name=":9" /> Beliau mempunyai saudara kandung seibu sebapa yang juga merupakan ipar kepada Tun [[Ramli Ngah Talib]]. Beliau juga merupakan anak saudara Dato Dr. Haji [[Mustafa Albakri Hassan|Mustapha Albakri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Noor-Hassandi-Sulaiman-Zohdi/6000000001959181336|title=Noor Hassandi Sulaiman Zohdi|last=Mohamed Mokhtar Bakri|first=Prof Madya Dr. Ahmed Mahir|website=Geni|url-status=live}}</ref> Bapa beliau pula pernah menyandang jawatan ahli lembaga pengarah sebuah syarikat perlombongan yang dikenali dengan nama Sharikat Lombong Melayu Perak Bhd (''Perak Malay Mining Co.'').<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660513-1.2.39|title=Perak Malay Mining Company faces new problem|date=13 Mei 1966|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> # Dato Seri Haji [[Ahmad Husni Mohamad Hanadzlah|Ahmad Husni]] dan # Dato Haji [[Asmuni Awi]]. === Kontroversi dan misteri pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang === Persoalan timbul mengenai jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang. Persoalan juga timbul mengenai perincian hartanah-hartanah beliau seperti rumah-rumah kediaman, [[Rumah kedai|rumah-rumah kedai]], tanah-tanah perlombongan dan juga tanah-tanah pertanian/perladangan. Berapakah jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang dan apakah yang telah terjadi kepada perincian hartanah-hartanah itu?<ref name=":0" /> Sebagai seorang hartawan perlombongan yang berjaya, sudah tentulah Kulup Lembang ada meninggalkan aset seperti wang simpanan yang banyak. Hanya orang yang kurang siuman sahaja tidak mahu bertanya apa yang telah terjadi kepada wang tersebut selepas kematian Kulup Lembang.<ref name=":0" /> ==== Hartanah perlombongan peninggalan Kulup Lembang ==== Berdasarkan daripada dokumen-dokumen rasmi yang masih disimpan rapi oleh pihak Arkib Negara Malaysia, Kulup Lembang suatu masa dahulu pernah mempunyai '''hartanah-hartanah perlombongan''' seluas '''354 1/4''' ekar keseluruhannya dengan '''250''' orang kuli. Maklumat tersebut dapat dilihat daripada sehelai memorandum rasmi yang ditulis oleh ''Warden of Mines'' di Batu Gajah pada 17hb Februari 1915 untuk menjawap pertanyaan ''Assistant District Officer'' di Ipoh berkenaan pegangan hartanah perlombongan Kulup Lembang.<ref>{{Cite journal|year=1915|title=K.L.O. 475/15: Mining application|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:354acres.png|thumb|center|Keluasan hartanah perlombongan Kulup Lembang]] William Burton, sebagai Pentadbir hartanah peninggalan Kulup Lembang, pernah menulis mengenai '''27 Pajakan Lombong''' (''Mining Leases'') didalam suratnya yang bertarikh 11hb April 1916. Pajakan-Pajakan Lombong itu kemudiannya telah disenaraikan satu per satu oleh ''Collector of Land Revenue'' bagi daerah Kinta pada 6hb Mei 1916, seperti yang ditunjukkan dibawah: # M.L. 4223, # M.L. 4347, # M.L. 4348, # M.L. 5159, # M.L. 4225, # M.L. 4226, # M.L. 4152, # M.L. 4224, # M.L. 1300, # M.L. 1301, # M.L. 1833, # M.L. 4608, # M.L. 3250, # M.L. 4422, # M.L. 8536, # M.L. 8210, # M.L. 6651, # M.L. 6733, # M.L. 6302, # M.L. 6650, # M.L. 6301, # M.L. 6261, # M.L. 6452, # M.L. 7361, # M.L. 6735, # M.L. 6262 dan # M.L. 3251.<ref name=":5" /> [[Fail:27MLs.png|thumb|tengah|27 Pajakan Lombong peninggalan Kulup Lembang]] Kelihatan seperti '''hartanah-hartanah perlombongan Kulup Lembang''' yang berjumlah '''264 ekar''' telah dibahagikan '''secara faraid''' diantara janda-janda dan juga anak-anak beliau (satu kesilapan besar yang mengejutkan pemerhati hari ini, kesilapan yang malangnya tidak disedari oleh mereka yang terlibat ketika itu). Pembahagian secara faraid itu boleh dilihat dari catatan yang ditulis oleh seorang pegawai dipejabat ''Kinta Land Office'' pada 14hb Mei 1918. Pembahagian secara faraid itu telah dicatatkan seperti berikut: # Hajjah Saripah binti Abdullah menerima 12 ekar, # Che Fatimah binti Ibrahim menerima 12 ekar, # Zabidah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Rokiah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Abdul Wahid bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Mat Jahaya bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Abdul Rahman bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Che Ian binti Kulup Lembang menerima 24 ekar dan # Rahmah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar.<ref name=":6">{{Cite journal|year=1918|title=K.L.O. 40/18: Application on behalf of the infant children and widow of the late Kulup Lembang for removal of Mining Lease 6735|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:Faraid.png|thumb|tengah|Pembahagian hartanah perlombongan Kulup Lembang secara faraid]] =====Apakah yang telah terjadi kepada hartanah perlombongan Kulup Lembang selepas diturunkan kepada anak-anak dan janda-janda beliau?===== Sebarang persoalan mengenai ratusan ekar hartanah perlombongan Kulup Lembang yang telah diwarisi oleh janda-janda dan anak-anak beliau perlu diajukan kepada menantunya, '''Syed Mohamed''', yang pernah beristerikan Zabidah binti Kulup Lembang. Soalan yang sama juga boleh dilontar kepada gergasi politik yang dikenali sebagai UMNO yang mempunyai banyak syarikat-syarikat pegangan yang sepintar buaya.<ref>MMMJ, grandson of Kulup Lembang</ref> ====== Projek perumahan yang sungguh besar di Tambun ====== Syed Mohamed mempunyai seorang anakanda yang sangat berjasa kepada kerajaan persekutuan dan beliau amat dipercayai oleh Tunku Abdul Rahman dan juga Tun Razak. Pada tahun 1980an, anakanda kepada Syed Mohamed itu yang menyimpan kenangan nostalgik di Jelapang, pernah menjemput kontraktor-kontraktor yang berpengalaman didalam pembinaan dan pemajuan bekas-bekas lombong untuk menghantar Borang Pra-Kelayakan untuk sebuah tender untuk beberapa kontrak berkenaan pembinaan sebuah projek perumahan yang sungguh besar di Tambun al-Mu-karam-mah.<ref name=":0" /> ==== 25 unit rumah kedai ==== == Wakaf Kulup Lembang yang mencurigakan == Kekebalan dan kesaktian wakaf Kulup Lembang tiada tolok bandingnya. Wakaf Kulup Lembang yang ada hari ini suatu masa dahulu sebenarnya terikat dengan beberapa perisytiharan yang telah direkodkan oleh Arhur Noel Kenion didalam sebuah Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') yang didaftarkan di Ipoh pada bulan Mei 1921.<ref name=":14">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/01/kulup-lembang-wakaf-trust-deed.html|title=The alleged Kulup Lembang Wakaf Trust Deed|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=29 Januari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=30 September 2025}}</ref> === Perisytiharan Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang === Dokumen Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') itu dikenali sebagai Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang:<blockquote>"1. This document shall be known as the Kulup Lembang "Wakaf" Trust Deed."<ref name=":14" /></blockquote>Tujuan amanah adalah untuk menyediakan '''dana amal''' bagi maksud penyelenggaraan masjid di Tambun, Kinta, pembayaran gaji seorang pegawai atau sebahagian daripadanya, pembelian minyak dan lain-lain aksesori yang diperlukan untuk perkhidmatan masjid tersebut, perbelanjaan bagi jamuan keagamaan, pembacaan al-Quran atau pengajaran dalam ajaran agama Islam dan perkara-perkara lain yang seumpamanya:<blockquote>"2. The objects of the trust shall be to provide a '''charitable fund''' for the purpose of maintaining the mosque at Tambun, Kinta payment of the salary of an official or part thereof, the purchase of oil and other accessories required for the service of the said mosque expenditure on religions feasts the reading of the koran or instruction in terrets of the Muhammadan religion and on other like matter.<ref name=":14" /></blockquote>Pemegang Amanah yang pertama ialah Arthur Noel Kenion (bukan Muslim, bukan waris) dan beliau boleh melepaskan jawatan pemegang amanah secara bertulis.<blockquote>"3. The first Trustee shall be Arthur Noel Kenion and he may resign the trusteeship in writing."<ref name=":14" /></blockquote>Kuasa melantik seorang pemegang amanah lain mengganti tempatnya, atau untuk bertindak semasa ketiadaannya di Eropah atau semasa cuti, hendaklah terletak pada Arthur Noel Kenion yang tersebut, dan sekiranya beliau gagal membuat lantikan, kuasa untuk melantik pemegang amanah baharu hendaklah terletak pada mahkamah.<blockquote>"4. The power of appointing another trustee in his place or to act during his absence in Europe or leave shall be vested in the said Arthur Noel Kenion and failing appointment by him the power of appointing a new trustee shall be vested in the court."<ref name=":14" /></blockquote> [[Fail:Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.png|tengah|thumb|Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.]] === Dana Amal (''Charitable Fund'') === Rupa dan bentuk Dana Amal (''Charitable Fund'') yang disebut didalam Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang itu hanya diketahui pada bulan Julai 1921, kira-kira dua bulan selepas Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang didaftarkan di Ipoh. Dana Amal itu berbentuk 10 lot tanah kosong, Lot 85-94, yang mesti didirikan sebuah rumah kedai kelas pertama diatas setiap lot didalam masa 5 tahun daripada tarikh pendaftaran geran:<blockquote>"It is a condition of this grant that there shall be erected on the land hereby granted within five years from the date of the registration of the grant a first class shop house to the satisfaction of the Sanitary Board, Kinta and time is expressly declared to be of the essence of this condition so that if from any cause or circumstance whatsoever such shop house aforesaid be not erected within the period aforesaid on the land hereby granted a breach of this condition shall be thereby constituted not capable of being repaired or made good."<ref name=":15">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/02/kulup-lembang-wakaf-lots-85-86-87-88-89-90-91-92-93-94.html|title=Kulup Lembang Wakaf: Lots 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93 & 94|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=5 Februari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=16 Oktober 2025}}</ref></blockquote>Disebalik syarat yang ketat itu, pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama itu gagal dilaksanakan didalam tempoh 5 tahun yang diberikan. Adalah dipercayai kesemua 10 lot tanah kosong itu telah diserahkan kepada ''Council of Religion and Malay Custom Perak'' sebagai Pemegang Amanah pada 9 Julai 1957.<ref name=":15" /> Pada tahun 1950an, Shamsuddin bin Haji Hamzah merupakan salah seorang pegawai ''Council of Malay Customs and Religion Perak''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19560929-1.2.54|title='PAY UP' NOTE TO 'FITRAH' DODGERS|date=29 September 1956|newspaper=The Straits Times|access-date=16 Oktober 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Pembangunan rumah-rumah kedai diatas Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta ==== Syarat pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama yang perlu dibina diatas setiap lot tanah kosong itu kelihatan seperti berjaya dipatuhi apabila Lot 85-94 dimasukkan didalam satu projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR di bawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Projek yang bernilai '''RM1.5 juta''' yang bermula pada 24 April 2009 dan akhirnya siap pada 21 April 2010 itu dilaksanakan oleh '''SEMSAS Sdn Bhd'''. Malangnya projek tersebut hanya dapat membangunkan '''4 lot''' '''kedai 2 tingkat''' sahaja.<ref name=":17">{{Cite book|url=https://e-penerbitan.jawhar.gov.my/buletin-jawhar-bil-2-tahun-2010/|title=Buletin JAWHAR Bil 2 Tahun 2010|publisher=Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji|year=2010|series=Bil. 2|location=Putrajaya|pages=7}}</ref> Sumber lain menyatakan bahawa pembangunan yang dibawa oleh JAWHAR telah menelan kos sebanyak '''RM6 juta'''. Sumber yang sama juga menyatakan bahawa segala pendapatan yang diraih daripada hasil kutipan sewa daripada penyewa-penyewa akan dibahagikan mengikut nisbah '''30:40:30'''. Majlis Agama Islam Perak akan mengunakan 30% daripada hasil kutipan sewa untuk pentadbiran dan pembangunan projek-projek wakaf yang lain di Perak. '''40% daripada hasil kutipan sewa''' dikhaskan untuk perbelanjaan operasi '''Masjid Lama Tambun''' dan baki '''30%''' dikhaskan pula untuk '''perbelanjaan memperbaiki dan menyelenggara kedai-kedai'''.<ref>{{Cite book|title=Financing the Development of Old Waqf Properties: Classical Principles and Innovative Practices Around the World|last=Abdel Mohsin|first=Magda Ismail|publisher=Palgrave Macmillan|year=2016|isbn=978-1-137-58127-3|location=New York|pages=78}}</ref> Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta, terletak dikaki Gunung Datok yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan tokoh yang dikenali sebagai Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim yang lebih terkenal di Larut.<ref name=":16" /><ref>{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects: History: Part IV. Council Minutes, Perak. 1880-1882|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell, F.M.S. Government Press|year=1909|location=Kuala Lumpur|pages=63-64}}</ref> Projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR yang melibatkan Lot 85-94 itu adalah salah satu daripada dua projek yang dilancarkan dinegeri Perak dibawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Satu lagi projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR telah dilancarkan di Taiping dan ianya melibatkan pembangunan sebuah Hotel Wakaf.<ref name=":17" /> Taiping juga merupakan sebuah lokaliti yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2023/02/1066760/sejarah-sedih-ngah-ibrahim-di-muzium-matang|title=Sejarah sedih Ngah Ibrahim di Muzium Matang|last=Ahmad Pauzi|first=Shaiful Shahrin|date=20 Februari 2023|newspaper=BH Online|access-date=17 Oktober 2025}}</ref> Sekiranya Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim masih hidup, sudah tentu beliau akan merasa gembira kerana dua lokaliti yang mempunyai kaitan sejarah dengannya itu telah menerima pembangunan yang menguntungkan agama dan bangsa.<ref name=":0" /> ===== Persoalan disebalik kegagalan pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama diatas Lot 85-87, 93-94 ===== Lot 93-94 yang tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal telah dijadikan kawasan parkir awam. Hari ini, kawasan parkir awam tersebut telah dijadikan pula sebagai ruang niaga yang menjolok mata setelah berdirinya beberapa gerai makanan dan minuman yang tidak dirancang dengan baik. Lot 85-87 yang juga tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal pula telah dijadikan ruang niaga kereta terpakai oleh golongan bijak-pandai. Persoalan juga timbul mengenai kewujudan sebuah kedai tayar yang tiba-tiba muncul dikawasan yang secara amnya telah dikenal pasti sebagai sebahagian daripada Lot 85-94, sumber Dana Amal (''charitable fund'') Wakaf Kulup Lembang.<ref name=":0" /> == Dakwaan dan tohmahan == === Kulup Lembang berbangsa Mandailing? === Beberapa tahun dahulu, seorang waris Kulup Lembang pernah melawat sebuah pejabat syarikat guaman yang terkemuka di Ipoh dan didalam lawatan itu, seorang peguam ada mendedahkan bahawa seorang Sultan yang memerintah dahulu kala ada memberi gambaran bahawa '''kononnya Kulup lembang berbangsa Mandailing''' kepada peguam tersebut suatu masa dahulu.<ref name=":0" /> Itulah kali pertama waris tersebut mendengar dakwaan seperti itu mengenai leluhurnya. Fitnah dan dakwaan yang jahat itu rupa-rupanya agak tersebar meluas di Kinta. Walaupun begitu, waris Kulup Lembang itu berpendapat mereka yang mula-mula mereka cipta fitnah ini adalah sebodoh-bodoh manusia! Ini adalah kerana dokumen-dokumen serta artikel-artikel suratkhabar mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu bukan sahaja terdapat didalam negara, malah ada disimpan dengan kemas oleh negara-negara luar. Kemudahan-kemudahan yang datang bersama rangkaian internet yang semakin laju dan canggih sudah lama memberi kita bukan sahaja akses kepada dunia luar malah tsunami kebenaran dan kebanjiran maklumat yang sudah tentu tidak mampu dibendung oleh sesiapa pun!<ref name=":0" /> === Kulup Lembang, orang kuat Sultan Idris Shah I? === Didalam beberapa lawatan beliau ke pejabat Majlis Agama Islam Perak beberapa tahun lepas, seorang waris Kulup Lembang yang pada ketika itu sedang menyiasat latar belakang sebuah wakaf persendirian yang sangat mencurigakan di Kinta telah diberitahu oleh seorang pegawai MAIPk bahawa Kulup Lembang '''kononnya adalah orang kuat [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]'''.<ref name=":0" /> Dakwaan tersebut ada asasnya. Ini adalah kerana terdapat dokumen-dokumen dan juga artikel-artikel suratkhabar yang menunjukkan Kulup Lembang sering mengiringi Sultan Idris Shah I didalam pelbagai acara rasmi, dari perarakan gajah sehinggalah pertandingan laga burung yang menjadi hiburan bangsawan Melayu dahulu kala.<ref name=":0" /> Pada tahun 1911 contohnya, Kulup Lembang ada dilapurkan didada akhbar berbahasa Inggeris pergi menemui Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke negara England tercinta dengan menaiki sebuah kapal di Pulau Pinang. Pertemuan itu turut dihadiri oleh Adika Raja Wan Mohamed Salleh, Dato Setia, Toh Puan Saripah dan juga Che Mahmud.<ref name=":21">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19110522-1.2.50|title=SULTANS IN PENANG|date=22 May 1911|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Besar kemungkinan Kulup Lembang bukanlah orang kuat Sultan Idris Shah I seperti yang didakwa. Mungkin lebih tepat jika dikatakan bahawa Kulup Lembang itu adalah orang kepercayaan atau pun pengikut yang sangat dihargai dan dikasihi oleh Sultan Idris Shah I.<ref name=":0" /> ==== Istana Sultan Idris Shah II di Tambun ==== Sultan Idris Shah I adalah juga '''nenda''' kepada '''[[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]''' yang pernah menggemparkan negeri dengan berita yang menyampaikan hajat baginda untuk membina sebuah istana bernilai sejuta ringgit diatas sebuah bukit di Tambun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19761208-1.2.95.9|title=Hilltop palace|date=8 December 1976|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> == Rujukan == <references /> == Pautan luaran == * [https://kuluplembang.blogspot.com/ Blog Kulup Lembang] * [https://www.geni.com/people/Ex-Datoh-Kulup-Lembang-bin-Mohamed-Kassim Profail Kulup Lembang di Geni]* 5bn61aarum85k1fc3ix1bjlmczjp6lb 6810139 6810135 2026-03-27T07:40:09Z SAS, second great-grandson of Kulup Lembang 354281 6810139 wikitext text/x-wiki Wikipedia ini adalah satu percubaan ikhlas untuk mengumpulkan segala bentuk fakta dan sejarah mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Wikipedia ini juga adalah sebentuk sedekah amal jariah yang dapat menghapuskan pembolotan dan monopoli jahat rahsia-rahsia besar Kulup Lembang yang ditutup kemas sejak turun-temurun oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang. Pembolotan dan monopoli jahat itu telah membolehkan mereka bergaul dengan orang-orang besar yang berkuasa besar lalu menikmati pelbagai kelebihan zaman-berzaman. Celaka sungguh rahsia-rahsia besar Kulup Lembang ini! Diatas kertas, '''Kulup Lembang bin Mohamed Kassim''' (1845-1915) kelihatan seperti orang kebanyakan yang lain. Beliau yang pergi dengan meninggalkan banyak persoalan juga dikenali hari ini sebagai '''Tok Lembang'''. Dibawah nama samaran Kulup Lembang itu, beliau dicatatkan diatas pelbagai rekod-rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang pernah menabur bakti didalam penguatkuasaan dan perlaksanaan undang-undang tempatan. Kulup Lembang adalah seorang yang kelihatan berani mati, bermuka tebal serta tanpa sebarang rasa segan silu, membesarkan beberapa buah keluarga, membuka banyak lombong-lombong bijih timah yang besar dan tanah-tanah dusun atau pertanian dikaki [https://en-gb.topographic-map.com/map-3rnl9m/Gunung-Datok/?base=2 Gunung Datok], sebuah gunung batu kapur yang dihantui dengan sebuah legenda setempat dimana watak utamanya mempunyai hubungan darah dan kaitan sejarah dengan bekas Menteri Larut, [[Ngah Ibrahim|Ibrahim bin Jaafar]]. Beliau juga berani, tanpa sebarang rasa gentar, melakukan perkara-perkara tersebut dikaki Gunung Datok yang terletak hanya 4.3 km daripada kediaman dan juga markas Toh Puan Anjang yang terletak di Kampung Kuala Tekan (hari ini terletak diantara Kampung Tersusun Tasek dan Kampung Tasek). Toh Puan Anjang adalah seorang perempuan bangsawan yang sangat berpengaruh di Kinta. Ini adalah kerana beliau merupakan anak kepada Panglima Bukit Gantang Alang Idin dan beliau juga bersuamikan bekas Panglima Kinta Zainal Abidin. Khabarnya bekas Panglima Kinta itu pernah meninggalkan Kinta dan membawa diri ke [[Kampung Teluk Bakong|Teluk Bakong]] setelah sering kali menerima penghinaan dan cacian selepas pihak berkuasa melucutkan jawatannya. == Biografi == === Awal Kehidupan === ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Hairi Yahya ==== Beberapa tahun yang lalu, terdapat usaha untuk membukukan kononnya serba sedikit sejarah mengenai Kulup Lembang. Usaha tersebut diketengahkan oleh Hairi bin Yahya pada tahun 2014 dengan kerjasama beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang:<blockquote>"Beliau adalah anak seorang saudagar yang berhijrah dari Kedah sekitar tahun 1880an. Selepas singgah berniaga di Teluk Intan, akhirnya keluarganya menetap di pekan tersebut. Namun begitu, selepas beberapa tahun, Hj Kassim membawa keluarganya memudiki Sungai Perak dan kemudiannya mudik pula ke Sungai Kinta. Selepas belayar begitu jauh, akhirnya keluarga Hj Kassim membuat penempatan di Kampung Kepayang Fair Park, berdekatan Stadium Ipoh sekarang."<ref name=":2">{{Cite book|title=Tok Lembang: Pengasas Pekan Tambun|last=Yahya|first=Hairi|year=2014|location=Ipoh|pages=7, 29, 59, 72}}</ref></blockquote>Cerita yang diketengahkan oleh '''Hairi Yahya''' itu besar kemungkinan hanyalah sebuah '''cerita fiksyen''' fantastik yang dicipta oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang yang mahu mengaburi mata masyarakat termasuk waris-waris Kulup Lembang yang lain. Mereka juga malangnya tergamak dan masih berdegil mahu meneruskan pembohongan atau pun kesalahfahaman yang dicipta pada tahun '''1976-1977''' oleh pihak tertentu.<ref>{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2024/11/undoing-damage-caused-by-abdul-rahim-thesis.html|title=Undoing the damage caused by Abdul Rahim’s thesis|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|date=28 November 2024|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> Seorang waris [[Sultan Ismail Muabidin Riayat Shah|Sultan Ismail]] yang turut berminat dengan sejarah Kulup Lembang nampaknya turut mempercayai versi asal-usul yang diketengahkan oleh Hairi Yahya ini. Waris Sultan Ismail (''third great grandson'') itu yang dipercayai tidak pernah menguruskan syarikat-syarikat seperti Arab-Malaysian Merchant Bank Bhd, Zulis Projects Sdn Bhd, PYP Sdn Bhd, Binariang Sdn Bhd atau pun Bina Sat-Com Network Sdn Bhd juga bersaudara dengan Raja Zabedah binti Raja Othman yang pernah bersuamikan Raja Dato Haji Ahmad.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/4-Raja-Zabedah-Raja-Othman/6000000001216194339|title=Raja Zabedah Raja Othman|last=Noor Ikhsan|first=Megat Shah Rizal|date=29 September 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=17 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-250126.png|tengah|thumb|Apabila versi asal-usul Kulup Lembang yang diketengahkan oleh Hairi Yahya dipercayai pihak ketiga.]] ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut catatan Haji Shaari ==== Haji Shaari yang licik memperisterikan cicit Kulup Lembang ada meninggalkan sedikit catatan mengenai asal-usul hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Menurut catatan beliau yang juga bersaudara dengan mantan Menteri Besar Terengganu, [[Wan Mokhtar Ahmad|Tan Sri Haji Wan Mokhtar]], Kulup Lembang kononnya berasal dari keturunan Tun Kelawang, anakanda [[Tun Saban]].<ref>{{Cite book|title=Buku Catatan Haji Shaari bin Mohd Noh|last=Mohd Noh|first=Shaari|publisher=Haji Shaari bin Mohd Noh|location=Ipoh|pages=20, Keturunan Tambun}}</ref><ref name=":18">{{Cite book|title=Tun Sab'an dan Pembesar Melayu Perak|last=Meor Mazlan|first=Meor Ahmad Tajuddin|publisher=Yayasan Perak|year=2005|isbn=9832057027|location=Ipoh|pages=49, 62}}</ref> Suatu masa dahulu, Tun Kelawang dan Tun Kelalang merupakan pemerintah dan penguasa Hulu Kinta.<ref name=":18" /> [[Fail:Keturunan Tambun.png|tengah|thumb|Asal-usul Kulup Lembang menurut catatan Haji Shaari.]] ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut akhbar Inggeris tercinta ==== <blockquote>"He had never been abroad, and spent most of his days in Kinta; where he was born."<ref name=":1" /></blockquote>Pada tahun 1915, sebuah akhbar Inggeris ada menyiarkan sebuah artikel mengenai '''Datoh Lembang''' atau pun Kulup Lembang. Menurut akhbar Inggeris itu, Kulup Lembang kononnya '''dilahirkan di Kinta''' dan menghabiskan '''sebahagian besar hayatnya di Kinta''' juga.<ref name=":1" /><blockquote>"...one of the leading members of the old Malay nobility, he being related to the Datoh Panglima Kinta, and was fairly wealthy."<ref name=":1" /></blockquote>Akhbar Inggeris itu juga mendakwa kononnya '''Datoh Lembang''' adalah salah '''seorang''' daripada '''bangsawan Melayu lama''' yang dihormati, berpengaruh dan berkedudukan tinggi. Beliau juga kononnya '''mempunyai hubungan dengan Datoh Panglima Kinta'''. Jika dakwaan itu benar, ini bermakna Datoh Lembang dan Datoh Panglima Kinta berasal dari keluarga yang sama, berkongsi darah yang sama atau pun mempunyai hubungan yang terjalin melalui perkahwinan.<ref name=":1" /> Untuk rekod Wikipedia, Datoh Panglima Kinta Che Wan telah ditabalkan sebagai Datoh Panglima Kinta yang baru pada 7hb November 1910. Kulup Lembang dan juga Datoh Panglima Kinta Che Wan (ayahanda Dato Seri Dr. [[Abdullah Fadzil Che Wan]]) pernah dinamakan oleh Residen British sebagai '''penyelenggara bersama''' sebidang '''tanah di Kuala Tekan''' pada tahun '''1914'''. Sebidang tanah yang sama juga turut dikenali hari ini sebagai tapak lokasi [[Masjid Warisan Al-Khairiah, Kampung Kepayang, Ipoh|Masjid Warisan Al-Khairiah]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101014-1.2.84|title=Installation of Malay Chiefs|date=14 October 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=13 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref>[[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] </ref> [[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|tengah|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] ==== Kebesaran Kulup Lembang, menurut A. Talib bin Haji Ahmad ==== <blockquote>"...satelah ia kémbali kedalam masharakat maka Sultan ldris mémberi béliau tauliah untok menjadi pawang sabagai mana aki-nya Panglima Kampar Yang terkorban itu, masa Sultan Abdullah kéna buang di-Pulau Seychelles ia térpaksa pérgi ménémui baginda di-sana, Maka di-Tambun ada pula sa-orang besar yang térkénal déngan gélaran Tok Lémbang. Di-Batu Gajah tempat sa-orang besar yang bérgélar dengan gelaran Dato’ Amara di-Raja. Di-Gopeng pula ada orang bésar vang bérgélar Imam Pérang. Di-Sungai Raya atau dengan nama Kampong Képayang ada orang bésar yang bérnama Tok Lomba."<ref name=":7" /></blockquote>'''A. Talib bin Haji Ahmad''' didalam bukunya yang bertajuk '''Riwayat Kinta''', dibawah judul yang bertajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>', beliau ada menyebut nama '''Tok Lembang''' (Kulup Lembang). Namun tindakan misterius beliau yang menyebut nama tersebut didalam perenggan yang sama dengan cerita mengenai pertemuan Ngah Impol (cucu Panglima Kampar) dan bekas Sultan Abdullah di Kepulauan Seychelles menimbulkan tanda tanya sehinggalah ke hari ini.<ref name=":7" /> ==== Kisah Kulup Lembang di Rotan Segar, menurut Abraham Hale, Inspector of Mines (Kinta) ==== Abraham Hale pernah menjawat jawatan ''Inspector of Mines'' di Kinta pada tahun 1880an.<ref>{{Cite journal|last=Hale|first=Abraham|year=1885|title=On Mines and Miners in Kinta, Perak|url=https://archive.org/details/biostor-176173|journal=Journal of Malayan Branch Royal Asiatic Society|volume=16|pages=320|via=Internet Archive}}</ref> Beliau juga pernah menulis sebuah nota pendek mengenai legenda lokal Tambun yang berkait rapat dengan Gunung Datok dan juga Orang Kaya Menteri [[Ngah Ibrahim]].<ref name=":3" /> Nota pendek yang bernombor 68 dan bermula dengan "''Legend of Toh Panglima Ghapar of Kinta"'' itu diterbitkan pada tahun 1886 dan kisah Kulup Lembang di Rotan Segar turut disebut didalam nota pendek itu:<blockquote>"KULUB LEMBONG, when he first went to Rotan Seger, one night heard this elephant passing and the gambala singing as he went, the next morning he saw the footprints close to his hut; the rice-fields of Rotan Seger have since been noted as the most fertile in Kinta."<ref name=":16">{{Cite book|url=https://www.google.com.my/books/edition/Notes_and_Queries/0tADAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=kulub%20lembong&pg=RA2-PA83&printsec=frontcover|title=NOTES AND QUERIES|last=Edward Maxwell|first=William|publisher=Government Printing Office, Singapore|year=1885|pages=81, 83|via=Google Books}}</ref></blockquote>Ketibaan julung-julung kali Kulup Lembang ke bumi '''Rotan Segar''' itu, jika benar seperti didakwa oleh Abraham Hale, kemungkinan berlaku '''pada atau sebelum''' tahun '''1870an'''. Terdapat juga kemungkinan bahawa ketibaan Kulup Lembang itu seiring dengan penghijrahan '''bekas Panglima Kinta Zainal Abidin''' yang berhijrah secara beramai-ramai daripada '''Pengkalan Pegoh''' ke '''Kuala Tekan''' selepas tamatnya Perang Perak (1874-1876).<ref name=":3">{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2025/02/the-real-gunung-datok-of-tambun.html|title=The real Gunung Datok of Tambun|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> === Senja kehidupan === Walaupun kehidupan awal seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu tidak dapat dipastikan buat sementara waktu, jejak-jejak yang beliau tinggalkan dihujung kehidupannya telah dirakam dengan baik didalam pelbagai dokumen bersejarah dan juga artikel suratkhabar.<ref name=":0" /> ==== Kapit Majistret bagi jajahan Kinta ==== Pada tahun 1900an, Kulup Lembang, berlandaskan Pasal 10 Undang-Undang Syara' Muhammadiyah 1904, telah didapati layak untuk dilantik menjadi '''Kapit Majistret''' (''Magistrate Adjutant'') bagi jajahan Kinta. Beliau juga telah dicatat serta ditabalkan didalam rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang menetap di Tambun.<ref name=":11">{{Cite book|title=Raja Bilah and the Mandailing in Perak : 1875 -1911|last=Lubis|first=Abdur-Razzaq|publisher=MBRAS|year=2003|isbn=9679948315|pages=210-211}}</ref> ==== Pentadbir hartanah Dato Panglima Kinta Abdul Wahab ==== [[Fail:Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.jpg|thumb|Dato Panglima Kinta Abdul Wahab]] Dato Panglima Kinta Abdul Wahab (anakanda bekas Dato Panglima Kinta Zainal Abidin) meninggal dunia pada bulan November 1905, lebih kurang 11 bulan selepas beliau dilantik memegang jawatan tersebut pada 27hb Disember 1904. Beliau meninggal dunia pada usia lebih kurang 55 tahun kerana jangkitan phthisis (hari ini lebih dikenali sebagai [[tuberkulosis]]). Beliau '''tidak meninggalkan sebarang anak atau pun cucu''' dan pernah mempunyai '''dua isteri''' tetapi '''salah seorang''' darinya telah '''diceraikan''' beberapa hari sebelum meninggal dunia.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19051110-1.2.29|title=Death of Datoh Panglima Kinta|date=10 November 1905|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Didalam diam, Kulup Lembang rupanya telah '''dipilih''' untuk memikul tanggungjawab sebagai '''Pentadbir''' atau ''Administrator'' kepada '''hartanah-hartanah''' peninggalan '''Dato Panglima Kinta Abdul Wahab'''.<ref name=":20">{{Cite book|url=https://archive.org/details/perak-govt-gazette-1907v20/page/27/mode/2up?q=%22kulup+lembang%22|title=The Perak Government Gazette for the year 1907|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1907|volume=20|location=Kuala Lumpur|pages=27, 57, 142, 173}}</ref> [[Fail:KLPentadbirPKWahab.png|thumb|tengah|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.]]Malangnya amanah dan tanggungjawab besar yang diberikan kepada Kulup Lembang itu telah dicatatkan secara rasmi didalam ''Perak Government Gazette'', menyebabkan ramai orang termasuk mereka yang mempunyai bakat menipu, merompak dan menyamun mula terliur lalu mendekati Kulup Lembang dan juga anak isterinya.<ref name=":20" /> [[Fail:PGG-MS173.png|tengah|thumb|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.]] ==== Berdamping atau rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan Orang-Orang Besar Negeri ==== Dihujung kehidupannya juga, hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang ini kelihatan sering berdamping atau mempunyai hubungan rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. Ini boleh dilihat dari beberapa artikel akhbar Inggeris tercinta yang menyebut akan keberadaan Kulup Lembang didalam beberapa acara yang melibatkan Sultan, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. ===== Pertunjukan laga burung merpati ===== <blockquote>"H. H. the Raja Muda’s “Lintar” defeated “Lang Sewah” belonging to Che Kulop Lembang of Ipoh, in the first match."<ref name=":19">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101104-1.2.85|title=Kuala Kangsar|date=4 November 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref></blockquote>Aktiviti seperti laga burung merpati merupakan satu bentuk sukan atau pun riadah buat golongan diraja dan bangsawan Melayu suatu masa dahulu. Pada 29hb Oktober 1910, bersempena ketibaan pemangku Residen-Jeneral Negeri-Negeri Melayu Bersekutu di Kuala Kangsar, sebuah pertunjukan laga burung merpati telah diadakan. Didalam pertandingan yang pertama, burung merpati milik Kulup Lembang telah ditewaskan oleh burung merpati kepunyaan [[Sultan Abdul Jalil Karamatullah Shah|Raja Muda Perak]], anakanda [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]. Pertunjukan laga burung merpati itu turut disertai oleh Datoh Temenggung, Datoh Stia, Datoh Sri Adika Raja, Toh Muda Panglima Kinta dan juga beberapa kenamaan lain.<ref name=":19" /> ===== Mengiringi Sultan Idris Shah I didalam perarakan gajah ===== Semasa penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan pada tahun 1909 yang berlangsung di Kuala Kangsar, Kulup Lembang ada dinamakan didalam senarai perarakan gajah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] dan rombongan pengiringnya. Didalam senarai tersebut, Kulup Lembang menaiki gajah bernama Mek Weh bersama-sama Che Mahmud (datuk kepada Panglima Bukit Gantang Tan Sri Dato' Seri Haji [[Panglima Bukit Gantang|Abdul Wahab bin Abdul Aziz]]) dan disusun bersama-sama barisan gajah-gajah yang dinaiki oleh Penghulu-Penghulu Mukim ketika itu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19091213-1.2.41|title=THE GOVERNOR IN PERAK|date=13 Disember 1909|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Untuk rekod Wikipedia, Kulup Lembang dan juga Che Mahmud tidak pernah dilantik sebagai Penghulu bagi mana-mana Mukim pada zaman itu. Walaupun begitu, Che Mahmud yang sama telah ditabalkan sebagai Orang Kaya Kaya Panglima Bukit Gantang pada 8hb Januari 1917 di [[Istana Negara Perak|Astana Negara]] yang tersergam indah di Kuala Kangsar, tidak sampai pun 2 tahun selepas kematian Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19170111-1.2.14|title=Perak Sultanate. INSTALLATION OF NEW CHIEFS.|date=11 Januari 1917|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref name=":1" /> Dengan pertabalan itu juga, maka terserlahlah ketidakcerdikan dan kegagalan Kulup Lembang didalam memahami cabaran kehidupan yang dibelenggu sistem feudal Melayu yang rakus menindas golongan yang lemah, begitulah kehidupan perit yang telah dihadapi anak cucunya selepas pemergiannya. ===== Mengadap Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke London ===== Bersempena dengan majlis pertabalan [[:en:George V|King George V]] yang gilang-gemilang di bandaraya London tercinta, paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] telah berkenan untuk menyempurnakan majlis tersebut dengan menaiki sebuah kapal mel milik Peninsular & Orient yang bernama [[:en:SS Delhi|SS Delhi]] pada bulan Mei 1911. Kulup Lembang bersama-sama Datoh Sri Adika Raja, Toh Puan Saripah, Datoh Stia dan juga Che Mahmud sempat masuk mengadap dan mengucapkan selamat jalan kepada baginda sebelum kapal tersebut bertolak ke London dari Swettenham Wharf, Pulau Pinang.<ref name=":21" /> Sangat jelas dari contoh-contoh yang diberikan diatas bahawa Kulup Lembang dan juga paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] mempunyai satu hubungan yang sangat rapat dan sangat istimewa yang sehingga ke hari ini masih tidak dapat diperjelaskan dengan tepat. === Kematian === <blockquote>"The death of the Datoh Lembang, which occurred at his residence at Tambun at the age of about 70..."<ref name=":1" /></blockquote>Datoh Lembang atau Kulup Lembang kononnya '''meninggal dunia''' dikediamannya di '''Tambun''' pada '''23hb April 1915''' pada usia lebih kurang '''70 tahun'''.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19150429-1.2.19.27|title=Death of Datoh Lembang|date=29 April 1915|newspaper=Malaya Tribune|work=|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Berita kematiannya ada disiarkan didalam akhbar-akhbar berbahasa Inggeris seperti '''Pinang Gazette and Straits Chronicle''', '''Malaya Tribune''' dan juga '''The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser'''.<ref name=":0">SAS, second great-grandson of Kulup Lembang</ref> ==== Tahun kelahiran Kulup Lembang ==== '''Jika benar''' hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu meninggal dunia pada usia lebih kurang '''70 tahun''' pada bulan '''April 1915''', ini bermakna Kulup Lembang '''dilahirkan di Kinta''' sekitar tahun '''1845'''. Apabila [[J.W.W. Birch|'''J.W.W. Birch''']] tiba sebagai Residen British dan mula menasihati Sultan yang memerintah dengan kuasa lindungan Inggeris, Kulup Lembang (kontemporari Birch) pada ketika itu boleh dianggarkan berusia diantara '''29-30 tahun'''.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==== Kepelikan berita kematian Kulup Lembang ==== Berita kematian Kulup Lembang yang tersiar didada beberapa akhbar berbahasa Inggeris pada bulan April 1915 itu mengandungi beberapa '''kepelikan''' yang wajar direnungi oleh waris-waris dan juga para pengkaji sejarah lokal Kinta: # Dibawah nama samaran Kulup Lembang, tiada terdapat sebarang rekod yang menunjukkan bahawa Kulup Lembang pernah menggunakan, diberi atau mewarisi gelaran Dato. Walaupun begitu pihak Inggeris melalui beberapa syarikat akhbar yang dimiliki mereka jelas menamakan beliau sebagai '''Dato Lembang'''. Ini menunjukkan bahawa semasa beliau menggunakan nama dan identiti sebenarnya dahulu, Kulup Lembang pernah diberi atau mewarisi gelaran Dato (bukan Toh, Toh Toh atau Toh Toh Toh). Besar kemungkinan tindakan pihak Inggeris itu merupakan sebentuk penghormatan terakhir mereka kepada Kulup Lembang dan mungkin juga sebagai satu peringatan kepada Sultan yang memerintah dan juga Orang-Orang Besar Negeri ketika itu bahawa pihak Inggeris tahu akan rahsia disebalik nama samaran Kulup Lembang itu. # Pihak tertentu mahu mereka yang membaca berita kematian Kulup Lembang percaya bahawa beliau '''tidak pernah mengembara keluar negara''' seperti kepulauan Seychelles contohnya. Kepelikan ini mengusik minda dan terdapat dua '''kemungkinan''' yang sering diperkatakan oleh orang ramai: ## Kulup Lembang sememangnya tidak pernah keluar negara sepertimana yang disebut didalam berita atau pun ## Ada pihak yang mengesyaki Kulup Lembang pernah keluar negara atau sepatutnya berada diluar negara dan sama ada pihak Inggeris atau pun istana mahu menyembunyikannya.<ref name=":1" /> === Perkahwinan dan anak-anak === Carta-carta yang disediakan oleh seorang waris perdana Kulup Lembang menunjukkan Kulup Lembang adalah seorang lelaki biasa yang hanya mampu mengambil seorang isteri. Kasihan Saripah binti Abdullah! Carta-carta yang sama juga menunjukkan beliau turut melahirkan Mat Jahaya dan juga Che Ian! Sungguh hebat permainan silap mata ini!<ref>{{Cite book|title=SALASILAH KELUARGA KITA|last=Haji Abd Aziz|first=Haji Mohamad Azizuddin|year=1998|location=Ipoh|pages=6-7}}</ref> Sebagai seorang hartawan perlombongan, sudah tentulah Kulup Lembang mampu untuk mengambil lebih dari seorang isteri. Beliau boleh mengambil gundik-gundik yang cantik dan gebu sekiranya dia mahu! Dibawah nama samaran Kulup Lembang, beliau dipercayai pernah mengambil sekurang-kurangnya empat isteri. Walaupun benar Kulup Lembang pernah diberi gelaran Datoh dan mempunyai beberapa orang isteri namun beliau bukanlah Datoh yang membunuh salah seorang isterinya kerana terlanjur mengikut rasa cemburu membabi buta.<ref name=":2" /> ==== Siti Alang binti Habib Husin (?-1911) ==== '''Siti Alang binti Habib Husin''' dipercayai adalah isteri pertama bagi seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Siti Alang binti Habib Husin juga berasal dari keturunan '''Syed Jalaluddin''' yang juga dikenali sebagai '''Tok Tambak, Keramat Pulau Pisang'''. Siti Alang sendiri dilahirkan didalam sebuah keluarga yang besar dan diantara adik-beradiknya adalah Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan juga Syed Lateh bin Habib Husin. Siti Alang juga merupakan tiga pupu (''third cousin'') kepada Orang Kaya Besar Syed Mahmud. Kewujudan keluarga ini didalam lipatan sejarah Tambun sering digunakan sebagai hujah oleh pihak tertentu untuk membuktikan bahawa Tambun dan kawasan sekitarnya dimajukan oleh pendatang-peneroka-penakluk yang berhijrah dari '''Pulau Pisang''' dan juga '''Teluk Bakong''' yang terletak di '''Perak Tengah'''.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Siti-Alang-binti-Habib-Hussein/6000000035666807889|title=Siti Alang Habib Hussin|date=15 Ogos 2015|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Fail:SitiAlang.png|thumb|tengah|Siti Alang binti Habib Husin]] [[Fail:HabibHusins-115.png|thumb|tengah|Tiga beradik Siti Alang binti Habib Husin, Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan hartanah-hartanah mereka di pekan Ipoh.]] <blockquote>"Reka bentuk rumah-rumah yang dibina oleh Tok Lembang untuk isteri-isterinya memperlihatkan bentuk yang sama. Dipercayai ia dibina oleh tukang yang sama dan mempunyai ruang bilik dan keluasan yang sama."<ref name=":2" /></blockquote> ===== Rumah agam dan kediaman Siti Alang binti Habib Husin ===== Malangnya rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang telah dirobohkan dan kawasan sekitar telah diratakan untuk membina sebuah jalan baru yang termasuk didalam satu projek naiktaraf yang melibatkan Laluan A13 dari persimpangan Sultan Azlan Shah sehinggalah Tanjung Rambutan pada tahun 2000an. Dakwaan yang mengatakan rumah-rumah agam yang didiami oleh isteri-isteri Kulup Lembang dibina serupa setiap satunya boleh diterima akal. Jika dilihat dari sebuah gambar yang diambil oleh satelit yang mujur tidak jatuh terhempas menghentam bumi Tambun pada tahun 2002, jelas kelihatan persamaan diantara saiz dan rekabentuk bumbung rumah-rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang dan Saripah. Besar kemungkinan rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang juga mempunyai dua tingkat dan beberapa bilik. Tidak mungkin rumah agam yang sebegitu besar dibiarkan sunyi sepi dahulu. Sudah tentulah rumah agam itu meriah dengan gelak tawa penghuni-penghuni misteri selain daripada Siti Alang binti Habib Husin.<ref name=":0" /> [[Fail:Rumah Agam.png|thumb|tengah|Rumah-rumah agam Siti Alang dan Saripah pada tahun 2002.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam yang pernah didiami oleh Saripah.]] ===== Habib Abdullah bin Habib Husin ===== Habib Abdullah bin Habib Husin merupakan seorang yang sangat dikenali didalam sejarah pentadbiran agama Islam dinegeri Perak. Beliau merupakan Kadi Besar yang pertama, dilantik didalam atau selepas tahun 1900an.<ref>{{Cite web|url=https://www.maiamp.gov.my/index.php/korporat/sejarah-maipk.html|title=Sejarah MAIPk|website=Majlis Agama Islam dan 'Adat Melayu Perak Darul Ridzuan|url-status=live}}</ref> Beliau juga sangat dihormati di Kinta dan sudah pastilah beliau sering dipanggil untuk menghadiri mesyuarat-mesyuarat penting yang membincangkan tentang nasib dan masa hadapan daerah.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19391205-1.2.92|title=Kinta Malays And Patriotic Fund|date=5 Disember 1939|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghormatan itu menemui kemuncaknya apabila Habib Abdullah dilantik pula sebagai salah seorang daripada barisan Pemegang Amanah untuk daerah Kinta (''District Trustee'').<ref>{{Cite journal|year=1933|title=K.D.O. 621/33: List of members of the District Trustees in Kinta|journal=Kinta District Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|via=}}</ref> Walaupun sibuk dengan urusan pentadbiran agama Islam, Habib Abdullah bin Habib Husin sempat juga meluangkan masa untuk melombong di Kinta dan contoh yang ditunjukkan dibawah adalah lombong milik beliau di Jelapang.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=The Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=365}}</ref> [[Fail:HabibAbdullah-365.png|thumb|tengah|Habib Abdullah bin Habib Husin dan lombongnya di Jelapang.]] Salah seorang cucunya pernah mendiami sebuah banglo di Tambun Height dan beliau sering digambarkan sebagai orang penting didalam Pasukan A dan dikenali rapat oleh Pak Wan.<ref name=":13" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiansmustknowthetruth.blogspot.com/2012/12/the-journey-in-life-is-never-straight_13.html|title=The journey in life is never a straight line (PART 17)|last=Abdullah|first=Mohd Kamal|date=13 Disember 2012|website=Malaysians Must Know the TRUTH|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2012/12/11/the-journey-in-life-is-never-a-straight-line-part-15/|title=The journey in life is never a straight line (PART 15)|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=11 Disember 2012|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu beliau yang sama juga pernah menerima peruntukan saham khas berupa 1,800,000 unit saham Kemayan Oil Palm Bhd daripada UMNO pada tahun 1993.<ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1998sz/senada%20individu.pdf|title=SENARAI PERUNTUKAN SAHAM KHAS KEPADA INDIVIDU BUMIPUTERA|date=21 Jun 1998|website=Bernama|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref> Maka tidak hairanlah terdapat dakwaan yang mengatakan bahawa cucu Habib Abdullah itu pernah menjadi Penama (''Nominee'') atau Pemegang Amanah (''Trustee'') kepada pemimpin-pemimpin tertinggi UMNO.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2015/08/02/anwar-said-umno-is-worth-rm100-billion/|title=Anwar said Umno is worth RM100 billion|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=2 Ogos 2015|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu yang sama juga pernah menjadi ahli lembaga pengarah syarikat Permodalan Perak Bhd bersama ahli-ahli lembaga pengarah yang lain seperti Datuk Haji [[Ahmed Hambal Yeop Majlis|Ahamed Hambal Yeop Majlis]], Dato Haji [[Mohammed Radzi Manan|Mohd Radzi Manan]] (ayahanda mertua Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Haji Azumu Tak (ayahanda Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Dr [[Jamaluddin bin Mohd Jarjis|Jamaludin Jarjis]] dan Dr [[Nawawi Mat Awin]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=hLFOAAAAIBAJ&lpg=PA16&dq=radzi%20manan&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=PROPOSED SCHEME OF DISSOLUTION AND RE-ORGANISATION OF KOPERASI USAHA BERSATU MALAYSIA BERHAD|last=Syed Abdullah Idid|first=Syed Sidi Idid|date=13 Oktober 1996|newspaper=New Sunday Times|access-date=16 Disember 2025|page=31}}</ref> Syarikat Permodalan Perak Bhd telah diambil alih oleh KUB Malaysia Bhd selepas mendapat kebenaran daripada Menteri Besar Perak, Tan Sri Dato Seri [[Ramli Ngah Talib]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=Nw5PAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=KATA-KATA ALUAN|date=2 Mac 1997|newspaper=New Sunday Times|access-date=17 Disember 2025|page=10|via=Google Books}}</ref> Secara amnya, cucu-cucu Habib Abdullah hari ini dikenali sebagai tokoh-tokoh korporat yang hebat dan penglibatan mereka boleh dilihat didalam syarikat-syarikat besar seperti Ulu Benut Consolidated Industries (M) Bhd, Malaya Industrial and Mining Corporation Bhd, Unilite Electrical Industries Bhd, Construction and Supplies House Bhd, Austral Amalgamated Tin Bhd, Woodlandor Holdings Bhd dan lain-lain. Construction and Supplies House Bhd atau lebih dikenali sebagai CASH pula suatu masa dahulu pernah dikaitkan dengan gergasi dunia korporat, Tun [[Daim Zainuddin]].<ref>{{Cite web|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=286193|title=Cronyism and Capital Controls: Evidence from Malaysia|last=Johnson|first=Simon|last2=Mitton|first2=Todd|date=|website=SSRN|url-status=live}}</ref> Tun Daim Zainuddin bukanlah seorang yang asing di Kinta. Beliau yang juga dikenali dengan nama samaran ''Oracle of '''Syed Putra''''' dikalangan blogger-blogger sosio-politikal tempatan sudah dikenali oleh warga Ipoh sejak tahun 1960an lagi, terutama selepas beliau dilantik menjadi Timbalan Pendakwa Raya dan berkhidmat di Ipoh didalam tahun 1964-1965.<ref>{{Cite web|url=https://daimzainuddin.com/biography.html|title=TUN'S BIOGRAPHY|last=Zainuddin|first=Daim|website=TUN DR DAIM ZAINUDDIN|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref><ref>{{Cite book|title=DAIM INSAN DISEBALIK ENIGMA|last=Cheong|first=Mei Sun|publisher=Pelanduk Publications (M) Sdn Bhd|year=1996|isbn=9679785777|location=Malaysia|pages=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sakmongkol.blogspot.com/2024/11/tdz-farewell-to-oracle-of-syed-putra.html|title=TDZ, farewell to the oracle of Syed Putra. Tales by an unknown blogger. No. 25|last=Sabri|first=Ariff|date=13 November 2024|website=SAK-MONG-KOL|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref> Abangnya yang bernama Mohamed Senawi bin Zainuddin juga pernah berbakti kepada negeri Perak dan juga daerah Kinta. Abang beliau pernah memangku jawatan Setiausaha Kerajaan Negeri Perak didalam tahun 1964-1965, dizaman pemerintahan [[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]. Abang beliau juga pernah bertugas sebagai Pegawai Daerah Kinta.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19650304-1.2.71|title=Jawatan baru Raja Mokhtar|date=4 Mac 1965|newspaper=Berita Harian|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref> Tun Daim Zainuddin dan keluarganya yang sangat terkenal di Kedah itu pernah mempunyai pegangan didalam syarikat-syarikat besar seperti Roxy Bhd, Tasek Cement Bhd, Syarikat Permodalan dan Perusahaan Perak Bhd (nama asal syarikat Permodalan Perak Bhd) dan Idris Hydraulic Bhd.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19861210-1.2.40.11|title=Daim to sell stakes in 17 companies|date=10 Disember 1986|newspaper=The Straits Times|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=wa4mAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=NOTICE OF EXTRA ORDINARY GENERAL MEETING|date=21 Mei 1994|newspaper=New Straits Times|access-date=19 Disember 2025|page=35|via=Google Books}}</ref> Kehebatan dan kebijaksaan cucu-cucu Habib Abdullah didalam menghadapi dunia korporat yang mencabar pernah disaksikan sendiri oleh Dato Seri [[Hamzah Zainudin]] semasa beliau berkhidmat sebagai ''Group Contract Manager'' untuk syarikat besar Unilite Electrical Industries Bhd.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/biztimes19860813-1.1.15|title=UNILITE ELECTRICAL INDUSTRIES BERHAD|date=13 Ogos 1986|newspaper=The Business Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Habib Ali bin Habib Husin ===== Habib Ali bin Habib Husin adalah dipercayai merupakan pemilik asal sebidang tanah pertanian pegangan 999 tahun, tanah pajakan negeri yang dahulunya dikenali sebagai Lot 4440 yang terletak di Tambun. Tanah pertanian tersebut kemudiannya telah bertukar tangan dan dilepaskan kepada ipar beliau, Kulup Lembang, pada 13hb September 1898.<ref>{{Cite document|year=1897|title=LAL 2412: Lease for Agricultural Land No. 2412|journal=Kinta Land Office, Journal No. 90/78|publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak|pages=1-3}}</ref> [[Fail:LAL2412-2.png|thumb|tengah|Habib Ali bin Habib Husin, pemilik asal Lot 4440.]] [[Fail:LAL2412-3.png|thumb|tengah|Pemilikan Lot 4440 bertukar tangan, dari Habib Ali bin Habib Husin kepada iparnya, Kulup Lembang.]] Didalam Riwayat Kinta, '''Kulup Lembang''' ada disebut dibawah tajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>'. Iparnya, '''Habib Ali,''' pula disebut dengan panjang lebar dibawah tajuk ''''Orang2 di-Kinta yang bersejarah'''<nowiki/>':<blockquote>"Habib Ali ada-lah sa-orang yang térkénal gagah séjak zaman Mélayu, maka béliau térkénal déngan Pawang Gajah, béliau memburu gajah ada-lah déngan ta’ usah mémbuat ‘hang’ kalimah hang itu erti-nya ia-lah pangar yang di-kéliling untok ménangkap gajah, hang di-pérbuat khas untok démikian. Béliau ménangkap déngan mémulas-kan kuping télinga gajah itu sahaja. Béliau-lah yang jadi pémbuka tanah yang jadi Kampong orang-orang Mélayu itu. Béliau ménjadi péng-hulu, kémudian di-kurniakan oleh Sultan Perak déngan gélaran Tok Paduka pula."<ref name=":7">{{Cite book|title=Riwayat Kinta|last=Haji Ahmad|first=A. Talib|publisher=Pustaka Rusna|year=1959|location=Kuala Lumpur|pages=75, 79, 90, 93}}</ref></blockquote> Terdapat sedikit kekeliruan mengenai gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali. Sedekad dahulu, rata-rata mengatakan bahawa beliau diberi gelaran Toh Paduka Raja. Namun kebelakangan ini gelaran Toh Paduka Setia pula yang diketengahkan. Ini boleh dilihat dari sebuah dewan yang dinamakan diatas nama Habib Ali di [[Sekolah Kebangsaan Chepor]]. Dewan itu diberi nama Dewan Toh Paduka Setia Habib Ali Al-Jamalullail.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122160325502476469&set=a.122096655746476469&__cft__[0]=AZU5AELeRHw3JxLzDng14_SmIasQUZYc3p0V9sU3Lx8VUmDCXbg69_0J6cDRVGJ3NboO3jO8DIVlR_u759zbH2X4Yj3H4j9GNQw9OLD6HwLKAmE1RgG5Yp08sQ71oIK1r2cGqFDC9VYCQ61o9tiJF7Xl&__tn__=%2CO*F|title=PELUNCURAN PROJEK INTERVENSI|website=Facebook SK Chepor Chemor|url-status=live}}</ref> Jika benar gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali itu adalah gelaran '''Toh Paduka Setia''', maka Habib Ali telah memegang sebuah gelaran yang mengikut adat dan tradisi negeri adalah suatu gelaran yang biasa diberikan kepada '''penolong kanan Panglima Bukit Gantang''':<blockquote>"The Paduka Sétia was the principal assistant of the Pénglima Bukit Gantang—it may be added that Che’ Long Jafar, the ruler of Larut, was the son of a Paduka Sétia and was not a mere “trader” who had settled in the country"<ref name=":8">{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects : History|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell at the F.M.S. Government Press|year=1908|location=Kuala Lumpur|pages=85}}</ref></blockquote> Habib Ali pernah memegang jawatan sebagai Penghulu Ipoh dan diberkati dengan umur yang panjang. Beliau dikenali sebagai warga Perak yang paling tua sebelum meninggal dunia pada usia 110 tahun pada tahun 1947.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19470205-1.2.53|title=PERAK'S OLDEST RESIDENT DIES|date=5 Februari 1947|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Terdapat sesuatu yang menarik yang boleh dikongsi mengenai salah seorang piut Habib Ali. Piut beliau (''second great grandson'') ini merupakan seorang bekas juruterbang komersial terlatih yang juga beristerikan anak perempuan Perdana Menteri Malaysia yang ke-10, merangkap Ahli [[Tambun (kawasan persekutuan)|Parlimen Tambun]], Dato Seri [[Anwar Ibrahim]].<ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/06/1224553/pm-makes-surprise-visit-mcf-chess-event-grandson|title=PM makes surprise visit to MCF Chess event for grandson|last=Sallehuddin|first=Qistina|date=1 June 2025|newspaper=New Straits Times|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Masmah-Saadah-Abdul-Rashid?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000063230495894|title=Masmah Saadah Abdul Rashid is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s great granddaughter!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> Habib Ali dan juga Ngah Noh adalah dua orang tokoh bersejarah didalam lipatan sejarah pembangunan bumi Jelapang dan salah seorang daripada cicit (''great grandson'') Habib Ali yang juga merupakan piut (''second great grandson'') Ngah Noh adalah seorang pemimpin gerakan reformasi yang terawal. Hari ini beliau masih lagi aktif didalam gerakan tersebut dan pernah bertanding untuk merebut jawatan Ketua Cabang PKR Tambun beberapa tahun dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2083627|title=Pemilihan PKR Sabah, Sarawak, Perak berlangsung lancar, terkawal|date=23 Mei 2022|newspaper=Bernama|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Haji-Amer-Mohd-Isa-Zainuddin-A-M-P?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000024899973942|title=Haji Amer Mohd Isa Zainuddin, A.M.P. is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s grandson!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ===== Syed Lateh bin Habib Husin ===== Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang sama-sama memiliki lombong-lombong yang besar yang terletak diselatan Tambun. Lombong-lombong mereka juga terletak bersebelahan lombong-lombong milik hartawan-hartawan Cina yang terkenal seperti Yau Tet Shin dan juga Leong Fi.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=206}}</ref> [[Fail:SyedLateh-206.png|thumb|tengah|Lombong-lombong milik Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang yang terletak diselatan Tambun.]] ==== Saripah binti Abdullah (?-1940) ==== Beberapa '''ahli keluarga Panglima Kinta''' berangkat pergi menunaikan haji dengan menaiki keretapi dari Ipoh ke Pulau Pinang pada tahun 1912. Diantara ahli-ahli keluarga tersebut adalah Hashim bin Mohamed Eusope, Mohamed Said bin Kulup Lateh, Ngah Kechil binti Lasam, Saripah binti Abdullah dan anaknya Abdul Wahid bin Kulup Lembang yang baru berusia 10 tahun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19120926-1.2.16|title=IPOH ITEMS|date=26 September 1912|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Rumah agam dan kediaman Saripah binti Abdullah ===== Terdapat pihak yang mendakwa kediaman Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang di Tambun itu pernah juga didiami oleh isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin. Tuan Guru itu berasal dari [[Padang Rengas]], sebuah petempatan yang dibuka oleh Toh Paduka Setia Long Abdul Latif, datuk kepada Ibrahim bin Jaafar, bekas Menteri Larut. Salah seorang isteri Tuan Guru itu bernama Zaharah dan beliau dilahirkan didalam dinasti keluarga '''Haji Mat Tamat''' yang sangat berkuasa di Tambun suatu masa dahulu.<ref>{{Cite web|url=https://dunianabilahazelan.blogspot.com/2013/03/salasilah-keturunan-long-kassim-opah.html|title=Salasilah Keturunan Long Kassim (Opah : Ayah)|last=Hazelan|first=Nabila|date=Mac 2013|website=DUNIA NABILA HAZELAN|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Fatimah-Zaharah-Che-Zaharah-Mat-Tamat/6000000001302790060|title=Fatimah Zaharah @ Che Zaharah Mat Tamat|last=Mohd Said|first=Farid Wajdee|date=7 Oktober 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/shahidi.ibrahimalmarbawi/posts/pfbid024gZsbEX9VVNSgpTBtiB9W9PYZ2GUwarHLNVtdgntz7u7AiJ1DUy5zZww6vwDQzFcl?__cft__[0]=AZZQGHGLWugc5Ucsopknd1YC9eQW6Tc4JqTa4O09TY4nLtLfsE5bav0VsuxUO1u6oXN43xRK-7j-EBqhCDk9sG7nljCiEZ3JI5FhfrfJAxdcizLt3qwq6PIhyXBepVJyR3dgZXLRj98_RgnnVrtOeN7wQn2RKhbXO2OIrfBXmwvrrA&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Makam Tok Lembang @ Kulup Lembang, Masjid Al-Ihtidaiyah (Masjid Lama Tambun)|last=Ibrahim|first=Shahidi|date=25 Januari 2026|website=Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02LiVVcBjCPzJ8FUXUJGuK2U7oDMErfSzKdjQwQoMzfUGof2vq527N6YUik4xnqYksl&id=100068322196911&__cft__[0]=AZZrQ2rALlrfpzva-phvOKf6VH3N6AtwSWVofYtl4j9gBBBn6q7ccq_5VdOWP181h9IK46nrnHw6E3GoTG9o1cipo7BiQmsQbf0l_tkMGIBlJ5LIfVEwHw3pcWN2aSHEeFNFc82sRBzVCFwB50xKFhTkOqFHvbCOCEkbBwzSRCpy3WMewvwgk_hXXJ3yQPnLXcE&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Pembukaan Kampung Buaia dan penempatan “Malay Perak Officers Quarters at Campong Boyah, 1876.”|date=12 Oktober 2014|website=Gunung Pondok Warisan Padang Rengas @ Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-060226.png|tengah|thumb|Kediaman isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin di Tambun.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang.]] ==== Teh Baayah (?-?) ==== ==== Che Fatimah binti Ibrahim (?-?) ==== == Falsafah dan pandangan politik == == Pentadbiran dan pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang == Selepas kematian Kulup Lembang, kelihatan seolah-olah segala hartanah peninggalannya telah diletak dibawah pentadbiran: # '''William Burton''' sebagai Pentadbir Rasmi (''Official Administrator'') dan # '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh'''.<ref name=":4">{{cite document |last=Woodward |first=L.M. |date=1915 |title=Pers 9538/1915 Jil. 7 Fol. 69: Grant of Letters of Administration, Administration Suit No. 76 of 1915 |location=Ipoh |publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak |page=1-3}}</ref> [[Fail:SuratKuasaMentadbir.png|thumb|center|Surat Kuasa Mentadbir hartanah Kulup Lembang]] Usaha untuk mendapatkan perincian mengenai Surat Kuasa Mentadbir yang memberi kuasa kepada William Burton dan Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang kini berada didalam simpanan Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak nampaknya seperti sengaja dihalang. Umum hanya dapat mengetahui bahawa sebanyak '''55 hartanah''' Kulup Lembang yang diletak dibawah pentadbiran tetapi perinciannya tidak pula didedahkan.<ref name=":4" /> [[Fail:55-Titles..png|thumb|center|55 hartanah peninggalan Kulup Lembang]] === Fakta-fakta menarik mengenai Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh === ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman yang terkenal di Kedah ==== Menurut maklumat yang mula dikumpulkan pada tahun 1936, yang bersumberkan kepada Toh Jana Pahlawan Haji Wan Yeob Ibrahim bin Wan Mat Zain dan beberapa ahli keluarga terdekat beliau, '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh''' rupa-rupanya adalah '''cicit''' kepada '''Wan Mat Saman''' yang terkenal di '''Kedah'''. Ini juga bermakna Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh '''bersaudara''' dengan '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim'''. Ini adalah kerana isteri Orang Kaya Menteri yang bernama '''Toh Puan Halimah''' adalah juga merupakan '''cucu''' kepada '''Wan Mat Saman'''.<ref name=":12">{{Cite book|title=Rumpun Keluarga Wan Mat Saman|last=Mansur|first=Haji Muhamad Shaharudin|year=1975|pages=1-2, 5}}</ref> [[Fail:WMS1.png|tengah|thumb|Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman (Kedah).]] '''Bonda''' kepada '''Raja Perlis Ketiga''' adalah '''Wan Tam''', '''saudara Wan Mat Saman''':<blockquote>"Syed Safi Jamalullail's accession as the third Raja of Perlis was not without controversy. Like his granduncle Syed Alwi (Tuan Chik Endut), he too was born of a Kedah royal. His mother, Wan Tam Bandar, was the aunt of Kedah's Sultan Abdul Hamid Halim Shah and a sister of Kedah's Chief Minister, Wan Mat Saman, a staunch proponent for the restoration of Perlis to Kedah."<ref>{{Cite book|title=THE ENCYCLOPEDIA OF MALAYSIA Volume 16 THE RULERS OF MALAYSIA|last=Abdul Hamid|first=Ahmad Sarji|publisher=Archipelago|year=2011|isbn=9789813018549|location=Singapore|pages=18}}</ref></blockquote>'''Raja Perlis Keenam''' pula merupakan '''cicit''' kepada '''Raja Perlis Ketiga'''.<ref>{{Cite web|url=https://dymm.perlis.gov.my/index.php/info-diraja/salasilah-diraja?showall=1|title=Salasilah Diraja|last=Hassan|first=Hazman|date=28 April 2024|website=Pejabat Duli Yang Maha Mulia Tuanku Raja Perlis|url-status=live}}</ref> Baginda yang dahulu mesra dikenali sebagai [[Tuanku Syed Putra Jamalullail|'''Tuanku Syed Putra''']] pernah memandu sebuah jentera bulldozer berkuasa besar sebagai tanda simbolik '''merasmikan''' tapak pembangunan '''Estet Perindustrian Tasek''' (''Tasek Industrial Estate'') yang terletak di Ipoh pada tahun 1961.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19610518-1.2.62|title=The bulldozer-driving King|date=18 Mei 1961|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Baginda juga telah berkahwin dengan [[Tengku Budriah]] dan pasangan baginda itu sebenarnya bukanlah asing di Ipoh. Pasangan baginda rupa-rupanya pernah bersekolah di [[:en:Methodist_Girls'_School,_Ipoh|Sekolah Perempuan Anglo-Chinese]] (''Anglo-Chinese Girls' School'', berhampiran Kampung Paloh dan Kampung Kuchai) yang terletak di Ipoh suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19690419-1.2.57|title=Istiadat keputeraan berpusat di-Istana Arau pagi ini|last=Nor|first=Shafie|date=19 April 1969|newspaper=Berita Harian|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Hubungan istimewa diantara keluarga baginda dan sejarah Kinta terpateri buat selama-lamanya apabila cucunda baginda melangsungkan perkahwinan dengan anakanda Dato Panglima Kinta Dato Seri Azizul Hassan pada tahun 2000.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=9Z0WAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Glittering Perlis royal wedding|last=Dalip|first=Suryani|date=13 Jun 2000|newspaper=New Straits Times Society|access-date=6 Mac 2026|via=Google Books}}</ref> '''Wan Mat Saman''' juga mempunyai seorang '''piut''' yang bernama Mohd Razalli, '''Dato Laksamana Haji Mohd Razalli bin Haji Mohd Ali Wasi'''.<ref name=":12" /> Piut Wan Mat Saman ini juga tidaklah asing di Kinta. Ini adalah kerana beliau ada mengambil anak Penghulu Sungai Raia sebagai isteri pada tahun 1926.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19260310-1.2.22|title=MAINLY ABOUT PEOPLE|date=10 Mac 1926|newspaper=The Straits Echo|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghulu Sungai Raia itu adalah tokoh yang hari ini dikenali sebagai Toh Sedewa Raja Abdul Wahab, anak Toh Sedewa Raja Domba.<ref>{{Cite book|title=Tokoh-tokoh Batu Gajah, Perak|publisher=Arkib Negara Malaysia|year=2003|isbn=9679120651|location=Kuala Lumpur|pages=104}}</ref> Dato Laksamana Haji Mohd Razalli sebenarnya pernah beberapa kali '''memangku jawatan Menteri Besar Perlis'''. Ini adalah kerana [[Menteri Besar Perlis]] (yang juga Menteri Besar Perlis yang pertama) pada ketika itu, Raja Haji Ahmad bin Raja Endut, mengambil cuti panjang sebanyak dua kali.<ref>{{Cite journal|year=2005|title=SENARAI MENTERI BESAR DAN PEMANGKU MENTERI BESAR NEGERI PERLIS|url=https://www.perlislib.gov.my/web/penerbitan/jurnal-warisan-perlis/80-jurnal-warisan-indera-kayangan-bil-17|journal=Jurnal Warisan Indera Kayangan|volume=XVII|pages=5}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Ahmad |first=Azwan |date=2016 |title=TRANSFORMASI DAN DINAMIKA POLITIK ELIT DI PERLIS, KURUN KE 19 SEHINGGA 1970-AN |url= |work= |degree=Ijazah Doktor Falsafah |location= |publisher=Universiti Sains Malaysia |access-date= |pages=266-269}}</ref> Setelah sekian kali memangku jawatan tersebut, Dato Laksamana yang terkenal di Perak itu akhirnya dilantik secara rasmi menjadi '''Menteri Besar Perlis yang kedua''' pada 31 Januari 1957 dan beliau memegang jawatan tersebut sehingga 30 April 1959.<ref>{{cite speech |last=Mat |first=Yazid |date=2014 |title=Menjelang 200 Tahun Kerajaan Perlis di bawah Pemerintahan Tujuh Orang Raja: Institusi Raja Perlis antara Kesinambungan dan Perubahan |url= |event=Proceeding Seminar Institusi Raja (SIRaj II): Seminar Raja dan Kerajaan Perlis |work= |location=Pauh Putra |publisher=Universiti Malaysia Perlis |access-date= |pages=125}}</ref> Raja Dato Haji Ahmad bin Raja Endut juga tidak asing di Kinta, malahan beliau sangat dikasihi oleh warga Kinta dari Tambun sehinggalah Kampung Paloh dan Kampung Kuchai. Beliau pernah memegang jawatan Penolong Pegawai Daerah (Tanah) Kinta pada tahun 1924.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19240811-1.2.53|title=SOCIAL & PERSONAL|date=11 Ogos 1924|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh dan misi-misi rahsia kerajaan ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh sememangnya seorang pembesar negeri yang luarbiasa, ''larger than life'', ibarat kata pujangga Inggeris tercinta. Beliau sangat efisyen dan begitu dipercayai oleh Sultan dan juga Residen. Beliau juga telah banyak kali dipilih untuk '''menyertai misi-misi rahsia kerajaan''' didalam dan diluar negeri.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19201203-1.2.66|title=BYGONE PERAK|first=|date=3 Disember 1920|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Misi rahsia Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang paling menarik perhatian adalah apabila beliau dihantar ke '''Brunei''' pada tahun '''1905''' untuk menyakinkan Sultan Brunei, [[Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin]]''',''' supaya menerima perlindungan Inggeris.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsbudget19051228-1.2.13|title=BRITISH NORTH BORNEO|date=28 Disember 1905|newspaper=The Straits Budget|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh bukanlah Melayu Perak terakhir yang mempunyai hubungan istimewa dengan pemerintah Brunei. Cucunda Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin juga, [[Sultan Ahmad Tajuddin Akhazul Khairi Waddien|'''Sultan Ahmad Tajuddin''']], telah melantik '''Mohamed Hassan''', seorang lagi Melayu Perak, sebagai '''setiausaha sulit''' baginda pada tahun '''1937'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370817-1.2.26|title=PRIVATE SECRETARY TO SULTAN OF BRUNEI|date=17 Ogos 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sebuah artikel suratkhabar juga menunjukkan bahawa Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed pernah dilantiik sebagai '''Menteri Besar Brunei''' pada tahun '''1950'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19500412-1.2.80|title=LEAVING FOR U.K.|date=12 April 1950|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed adalah juga merupakan '''cucu saudara [[Ngah Jabor]]''' yang terkenal didalam lipatan sejarah Perak.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Muhammad-Jabar-Ngah-Jabor-Bardot+is+related+to+Mohamed-Hassan-bin-Kulop-Mohamed?from=6000000009909970685&path_type=blood&to=6000000015019974556|title=Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed is Muhammad Jabar @ Ngah Jabor Bardot's great nephew!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, pengutip sewa Kulup Lembang<ref name=":0" /> ==== === Arthur Noel Kenion, penjaga kepentingan anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta === Dibawah pentadbiran William Burton, seorang peguam berbangsa Inggeris tercinta yang bernama '''Arthur Noel Kenion''' juga telah dilantik sebagai '''Penjaga''' kepada 5 orang anak Kulup Lembang yang dibawah umur.<ref name=":5">{{cite document|date=1916|title=K.L.O. 946/16: Memorandum of Transfer. Mining Leases for registration|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|page=}}</ref> Kehadiran penjaga-penjaga Inggeris tercinta didalam urusan penjagaan kepentingan anak-anak Dato Panglima Kinta yang dibawah umur bukanlah sesuatu yang baru. Apabila Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff meninggal dunia contohnya, urusan penjagaan kepentingan anak-anak beliau yang dibawah umur seperti Che Yun Chik telah juga diberikan kepada Arthur Noel Kenion.<ref>{{Cite book|title=Federated Malay States Government Gazette|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1914|series=No. 14|volume=VI|location=Kuala Lumpur|pages=xxx, xlix}}</ref> [[Fail:CheYunChik-xxx.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga Che Yun Chik.]] [[Fail:Children-xlix.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff.]] ==== Arthur Noel Kenion dan penubuhan Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones ==== Arthur Noel Kenion adalah satu nama yang tidak asing lagi didalam sejarah penubuhan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones. Segalanya bermula apabila Eric Frank O'Hara Maxwell atau lebih dikenali sebagai Eric Maxwell menjemput Arthur Noel Kenion untuk menjadi rakan kongsinya pada tahun 1906 dan dari situlah bermulanya syarikat guaman Maxwell & Kenion:<blockquote>"It is recorded in 1901, that '''Eric Maxwell''' was the sole Ipoh partner of Presgrave, Matthews and Maxwell, with offices on Belfield Street. In 1902, he practised on his own in Belfield Street; In 1903 he moved his office to Panglima Street, and in 1904 to Station Road. He '''invited''' his legal assistant '''Arthur Noel Kenion''' into '''partnership''' with him in 1906 and the firm of "'''Maxwell & Kenion'''" was born."<ref name=":9" /></blockquote> Kedua-dua syarikat guaman Maxwell & Kenion dan juga Cowdy & Jones akhirnya digabungkan oleh John Lowe Woods pada tahun 1945:<blockquote>"'''John Lowe Woods''' '''amalgamated''' the firm of '''Maxwell & Kenion''', and '''Cowdy & Jones''' on 1/11/1945, and occupied the premises of Maxwell and Kenion, Mercantile Bank Building, 1st Floor, Station Road."<ref name=":9">{{Cite book|title=A History of MAXWELL, KENION, COWDY & JONES|last=Devadason|first=James|year=1996|location=Ipoh|pages=4, 17, 20}}</ref></blockquote>Arthur Noel Kenion juga merupakan salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370610-1.2.93|title=RIVERVIEW RUBBER|date=10 June 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Maka tidak hairanlah syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones akhirnya telah dilantik menjadi syarikat guaman kepada syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19600204-1.2.94.5|title=Page 10 Advertisements Column 5|date=4 Februari 1960|newspaper=The Straits Times|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Dinasti Maxwell yang hebat dan berpengaruh ===== '''Eric Frank O'Hara Maxwell''' atau lebih dikenali sebagai '''Eric Maxwell''' lahir didalam keluarga yang hebat serta sangat berpengaruh didalam lipatan sejarah pentadbiran Negeri-Negeri Selat. Beliau merupakan '''cucu''' kepada '''[[:en:Peter_Benson_Maxwell|Sir Peter Benson Maxwell]]''' yang pernah memegang jawatan Ketua Hakim [[Negeri-Negeri Selat]] (1867-1871).<ref>{{Cite web|url=https://www.findagrave.com/memorial/184920816/peter_benson-maxwell|title=Sir Peter Benson Maxwell|website=Find a Grave|url-status=live}}</ref> Datuk kepada Eric Maxwell itu pernah menulis sebuah risalah yang diterbitkan pada tahun 1878. Risalah tersebut yang bertajuk ''OUR MALAY CONQUESTS'' telah menggemparkan dunia Inggeris tercinta kerana ia mengandungi kritikan-kritikan yang menghentam dan persoalan-persoalan yang menelanjangkan tindak-tanduk Gabenor-Gabenor dan pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang mencurigakan serta tidak mengikut lunas peradaban di Pahang, Johor, Perak, Negeri Sembilan dan Selangor. Lihat sahaja kepada pendedahan Sir Peter Benson Maxwell terhadap individu yang bernama [[J.W.W. Birch]]:<blockquote>"This want of consideration, it is necessary to add, was never more lamentably shown than when '''Sir A. Clarke sent Mr. Birch''' to Perak to carry out his “policy.” What has been already related of the course which the latter pursued there must suffice to show how '''ill-qualified''' he was for such a post. It is painful to say this, or to say a word which has the semblance of anything but kindness for one who is no more, and who died in the service of his country. But it is a fact in this history too important to be put out of sight. It is, in truth, the pivot on which the greater part of the history turns; the cause to which the loss of other English, as well as many native lives, and much misery and suffering are to be attributed. With much ability, energy, and integrity of purpose, '''Mr. Birch had defects''' which pre-eminently '''unfitted him for dealing with Malays''', whose '''language''' even '''he did not understand'''."<ref name=":10">{{Cite book|url=https://books.google.com.my/books/about/Our_Malay_Conquests.html?id=Jr6P2FU3sKMC|title=OUR MALAY CONQUESTS|last=Maxwell|first=Peter Benson|publisher=P.S. King|year=1878|location=Westminster|pages=107, 113-115}}</ref></blockquote>Walaupun Datuk kepada Eric Maxwell tidak pernah mengakuinya secara jelas tetapi nada-nada simpati beliau terhadap nasib yang menimpa pembesar-pembesar Melayu dapat dilihat dari penulisannya. Satu contoh yang baik boleh dilihat dari pendapat beliau mengenai reaksi Dato [[Dato Maharaja Lela|Maharaja Lela]] selepas Birch melampaui batas di Pasir Salak: <blockquote>"Finally, Lela is spoken of as an “assassin;” but with all deference, this expression cannot alter the nature of the act for which he suffered death. Even Sir W. Jervois himself admits that the evidence at the trial went no further than proving that Lela and his companions intended “ to resist Mr. Birch, should he attempt to put his foot on Passir Sala ground” (1709. 117); and it is beyond all dispute that the Resident remained untouched and respected until he did what was an '''act of war against Lela’s actual and lawful sovereign'''. '''Resistance to that act''' was by every recognized law '''a lawful act'''. '''Lela''' was not only '''entitled''', but '''bound by duty to resist it'''."<ref name=":10" /></blockquote>Datuk kepada Eric Maxwell itu juga mengejutkan dunia Inggeris tercinta apabila beliau secara terbuka mencadangkan agar Sultan Ismail dibenarkan pulang ke Perak manakala Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim, Laksamana [[Laksamana Mohamad Amin|Mohamad Amin]] dan beberapa pembesar Melayu Perak yang lain tidak perlu dihukum seumur hidup mereka:<blockquote>"Let Salangore keep or dismiss Tunku Kudin, let the Klana and Bandar of Sungei Ujong and the chief of Rambau settle their various differences in their own way. Let '''Ismail return to Perak''', if he likes, and Abdullah, if he dares. They and the obnoxious '''Mantri''', and the '''Laxamana''' and the '''other chiefs''' '''need not be kept in life-long punishment''', through the fear that their presence in the Malay Peninsula would “threaten the safety of her Majesty’s dominions” (1709. 67)."<ref name=":10" /></blockquote>Eric Maxwell juga mempunyai seorang bapa saudara yang sangat berjasa di Sarawak. Bapa saudara Eric Maxwell itu bernama '''Francis Richard Ord Maxwell''' dan beliau telah berkhidmat selama 22 tahun di Sarawak, bermula daripada tahun 1872 sehinggalah tahun 1894. Selepas persaraan bapa saudara Eric Maxwell pada tahun 1894, beliau dilantik pula menjadi Konsul British di Brunei dan juga Residen Labuan sehinggalah kematian beliau di Yokohama pada tahun 1897.<ref>{{Cite book|title=Administrators and Their Service: The Sarawak Administrative Service under the Brooke Rajahs and British Colonial Rule|last=S. Talib|first=Naimah|publisher=Oxford University Press|year=1999|location=New York|pages=33-34}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga turut dikenali sebagai orang kanan kepada dua orang [[Raja Putih Sarawak]] iaitu [[James Brooke]] dan juga [[Charles Brooke]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19400218-1.2.84|title=Mainly About Malayans|first=The Onlooker|date=18 Februari 1940|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga rupanya didalam diam ada mengambil seorang gadis dari suku kaum Iban sebagai pasangannya dan penyatuan mereka jelas direkodkan didalam genealogi leluhur [[Iban|suku kaum Iban]], Jelenggai.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/seadayaksofborne0000bene|title=The Sea Dayaks of Borneo before White Rajah rule|first=Benedict Sandin|publisher=Macmillan|year=1967|location=London|pages=100-101}}</ref> Sebagai orang kanan kepada dua orang Raja Putih Sarawak, sudah tentulah bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu tahu akan setiap perincian dan rahsia mengenai Bekas Menteri Larut, Ibrahim bin Jaafar, yang diberi kebenaran untuk berpindah ke Sarawak bersama ahli keluarga terdekatnya. Kebenaran itu diberikan oleh Inggeris setelah bekas pembesar Melayu Perak itu bersetuju untuk membuang sisa-sisa pangkat dan kuasa berserta gelaran Bekas Menteri Larut dan hanya menggunakan namanya sahaja, Ibrahim bin Jaafar. Sudah tentu pihak Inggeris sedar bahawa individu terbaik yang dapat menyelesaikan perpindahan pelbagai hartanah dan pusaka yang terdapat didalam dan diluar Perak diatas nama Ibrahim bin Jaafar itu adalah Ibrahim bin Jaafar sendiri. Tiada siapa yang tahu akan lokasi keberadaan hartanah dan pusaka tersebut melainkan Ibrahim bin Jaafar sendiri.<ref>{{Cite book|title=NGAH IBRAHIM: Orang Kaya Menteri Paduka Tuan|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=54-57}}</ref> '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim''' kononnya meninggal dunia di Singapura pada 4 Februari '''1895'''. Walaupun begitu, seorang individu yang mendakwa beliau merupakan anak bongsu bekas Menteri Larut itu mengatakan bahawa bapanya itu, kononnya, meninggal dunia kerana usia yang sudah lanjut pada tahun 1936 di Kampung Dendang, Beruas. Individu tersebut juga mendakwa bahawa bapanya itu kononnya telah meloloskan diri dari kawalan pihak berkuasa dan berjaya melarikan diri ke Kampung Tepus yang terletak di Tanjung Belanja, '''Parit (Perak Tengah)'''. Pelarian tersebut kononnya dibantu oleh Panglima Sameon (juga dikenali sebagai Panglima Perang Semaun).<ref>{{Cite news|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/OTHERS/temporary%20PRESERVATION/OCR_vendor/OCR/News_2006b/15-Sep-2006/UM/Others/UM-05092006.pdf|title=Ngah Ibrahim dikebumikan di Singapura - Sulaiman|date=5 September 2006|newspaper=Utusan Malaysia|access-date=17 Disember 2025|via=Perdana Library}}</ref> Jika bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu berada di Sarawak, pada masa yang sama, bapa kepada Eric Maxwell pula berada di Singapura. Bapa beliau bernama [[William Edward Maxwell|'''William Edward Maxwell''']], Setiausaha Kolonial (''Colonial Secretary'') Negeri-Negeri Selat, dari tahun 1892 sehinggalah 1895, dan beliau mempunyai pengaruh yang sangat besar didalam pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang berpusat di Singapura. Bapa Eric Maxwell juga bukanlah seorang yang asing didalam lipatan sejarah Perak. Beliau pernah berkhidmat sebagai Penolong Residen dan juga ahli Majlis Negeri (''State Council'') didalam tahun 1878-1882.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article54511614|title=DEATH OF SIR W. E. MAXWELL|date=17 Disember 1897|newspaper=South Australian Register|via=National Library of Australia}}</ref> Sebaik sahaja J.W.W. Birch dibunuh di Pasir Salak, bapa Eric Maxwell itu buat sementara waktu telah dilantik sebagai Timbalan Pesuruhjaya dan ditugaskan untuk membantu bala tentera Inggeris tercinta yang memulakan tarian perang mereka di Larut.<ref>{{Cite book|title=Dato Sagor: Peranannya dalam gerakan menentang British di Perak 1874-1876|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=38}}</ref> Pada tahun 1876, bapa Eric Maxwell dilantik pula menjadi Pemangku Penolong Residen Larut selama ketiadaan [[Tristam Speedy|Captain Speedy]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes18760729-1.2.18.5|title=FRIDAY, 28th JULY|date=29 Julai 1876|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell bukanlah sebuah nama yang asing didalam lipatan sejarah pekan Tambun yang tumbuh pesat dikaki Gunung Datok, sebuah gunung batu kapur yang mempunyai kaitan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim. Eric Maxwell sebenarnya mempunyai banyak juga hartanah di pekan Tambun, oleh itu tiada siapa pun yang boleh menolak kemungkinan bahawa kedua Eric Maxwell dan juga hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu cukup mengenali diri masing-masing pada zaman dahulu.<ref name=":0" /> [[Fail:EricMaxwell-115.png|tengah|thumb|Hartanah-hartanah Eric Maxwell di pekan Tambun pada tahun 1907.]]Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell juga rupa-rupanya pernah berpasangan dengan seorang wanita Melayu yang berharta. Wanita tersebut meninggal dunia pada tahun 1929 dan bersama Eric Maxwell, mereka dikurniakan dengan tiga orang anak: Abdul Wahab bin Maxwell, Mohamed Yusoff bin Maxwell dan Mohamed Noor bin Maxwell. Sejurus selepas kematian ibunya, Abdul Wahab telah membuka Hotel Eastern di Ipoh tetapi terpaksa menutupnya pada tahun 1931.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/singfreepressb19320803-1.2.134|title=MALAY BROTHERS' INSOLVENCY|date=3 Ogos 1932|newspaper=The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Peristiwa itu berlaku beberapa tahun selepas kematian Haji Abdul Wahid bin Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19250615-1.2.23|title=Untitled|date=15 Jun 1925|newspaper=Malaya Tribune|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Diatas kertas, seorang [[Muhammad Kamil Abdul Munim|Setiausaha Politik Menteri Kewangan]] seharusnya mengenali keluarga Abdul Wahab bin Maxwell itu dengan baik.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Ainon-Mohd-Ismail/6000000006175768262|title=Ainon Mohd Ismail|last=Abdul Mu'nim|first=Salehah|date=14 Mei 2009|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Mohd Azaham Wahab|Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab]] adalah cucu Eric Maxwell yang sangat berjasa didalam dunia aktivisme belia. Beliau pernah menyandang jawatan Presiden [[Majlis Belia Malaysia]] (1976-1980), menggantikan Dato Seri [[Anwar Ibrahim]] (1973-1976). Jawatan yang dipegang oleh cucu Eric Maxwell itu kemudiannya disandang pula oleh [[Rani Ibrahim|Mohamad Rani bin Ibrahim]] (1980-1982).<ref>{{Cite web|url=https://belia.org.my/mantan-presiden/|title=Mantan Presiden|website=Majlis Belia Malaysia|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab juga pernah dilantik menjadi salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Penas Corporation Berhad dan pada masa yang sama, Marzukhi bin Ibrahim pula merupakan salah seorang pemegang saham terbesar syarikat tersebut dengan pegangan saham sebanyak 7.04%.<ref>{{Cite web|url=https://lib.nus.edu.sg/nus_hl/pencorp2000-3.pdf|title=Penas Corporation Berhad Annual Report 2000|website=NUS Libraries Portal|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Nama cucu Eric Maxwell ini juga sering disebut-sebut didalam persaingan sengit dunia korporat tempatan yang menyaksikan perebutan 155.4 juta saham DRB-HICOM diantara Tan Sri S.M. Nasimuddin dan Tan Sri Syed Mokhtar suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=uCwhAAAAIBAJ&lpg=PA67&dq=azaham%20wahab&pg=PA67#v=onepage&q=azaham%20wahab&f=false|title=Battle of the Tan Sris for DRB-HICOM shares rages on|last=Moses|first=Rajan|date=24 Oktober 2004|newspaper=New Sunday Times|access-date=20 September 2025|via=Google Books}}</ref> ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen peninggalan Arthur Noel Kenion ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen penjagaan kepentingan anak-anak bawah umur Kulup Lembang yang dahulunya dipegang oleh Arthur Noel Kenion masih berada dalam simpanan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones.<ref name=":0" /> Waris-waris yang berminat untuk meneliti dan mengkaji fail-fail dan dokumen-dokumen tersebut boleh meminta nasihat mengenai prosedur dan juga cara-cara memohon kebenaran daripada bekas-bekas kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones berikut: # Noor Hassandi - Beliau dan juga Ahmad Husni merupakan sebahagian daripada kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones pada bulan Ogos 1966.<ref name=":9" /> Beliau mempunyai saudara kandung seibu sebapa yang juga merupakan ipar kepada Tun [[Ramli Ngah Talib]]. Beliau juga merupakan anak saudara Dato Dr. Haji [[Mustafa Albakri Hassan|Mustapha Albakri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Noor-Hassandi-Sulaiman-Zohdi/6000000001959181336|title=Noor Hassandi Sulaiman Zohdi|last=Mohamed Mokhtar Bakri|first=Prof Madya Dr. Ahmed Mahir|website=Geni|url-status=live}}</ref> Bapa beliau pula pernah menyandang jawatan ahli lembaga pengarah sebuah syarikat perlombongan yang dikenali dengan nama Sharikat Lombong Melayu Perak Bhd (''Perak Malay Mining Co.'').<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660513-1.2.39|title=Perak Malay Mining Company faces new problem|date=13 Mei 1966|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> # Dato Seri Haji [[Ahmad Husni Mohamad Hanadzlah|Ahmad Husni]] dan # Dato Haji [[Asmuni Awi]]. === Kontroversi dan misteri pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang === Persoalan timbul mengenai jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang. Persoalan juga timbul mengenai perincian hartanah-hartanah beliau seperti rumah-rumah kediaman, [[Rumah kedai|rumah-rumah kedai]], tanah-tanah perlombongan dan juga tanah-tanah pertanian/perladangan. Berapakah jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang dan apakah yang telah terjadi kepada perincian hartanah-hartanah itu?<ref name=":0" /> Sebagai seorang hartawan perlombongan yang berjaya, sudah tentulah Kulup Lembang ada meninggalkan aset seperti wang simpanan yang banyak. Hanya orang yang kurang siuman sahaja tidak mahu bertanya apa yang telah terjadi kepada wang tersebut selepas kematian Kulup Lembang.<ref name=":0" /> ==== Hartanah perlombongan peninggalan Kulup Lembang ==== Berdasarkan daripada dokumen-dokumen rasmi yang masih disimpan rapi oleh pihak Arkib Negara Malaysia, Kulup Lembang suatu masa dahulu pernah mempunyai '''hartanah-hartanah perlombongan''' seluas '''354 1/4''' ekar keseluruhannya dengan '''250''' orang kuli. Maklumat tersebut dapat dilihat daripada sehelai memorandum rasmi yang ditulis oleh ''Warden of Mines'' di Batu Gajah pada 17hb Februari 1915 untuk menjawap pertanyaan ''Assistant District Officer'' di Ipoh berkenaan pegangan hartanah perlombongan Kulup Lembang.<ref>{{Cite journal|year=1915|title=K.L.O. 475/15: Mining application|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:354acres.png|thumb|center|Keluasan hartanah perlombongan Kulup Lembang]] William Burton, sebagai Pentadbir hartanah peninggalan Kulup Lembang, pernah menulis mengenai '''27 Pajakan Lombong''' (''Mining Leases'') didalam suratnya yang bertarikh 11hb April 1916. Pajakan-Pajakan Lombong itu kemudiannya telah disenaraikan satu per satu oleh ''Collector of Land Revenue'' bagi daerah Kinta pada 6hb Mei 1916, seperti yang ditunjukkan dibawah: # M.L. 4223, # M.L. 4347, # M.L. 4348, # M.L. 5159, # M.L. 4225, # M.L. 4226, # M.L. 4152, # M.L. 4224, # M.L. 1300, # M.L. 1301, # M.L. 1833, # M.L. 4608, # M.L. 3250, # M.L. 4422, # M.L. 8536, # M.L. 8210, # M.L. 6651, # M.L. 6733, # M.L. 6302, # M.L. 6650, # M.L. 6301, # M.L. 6261, # M.L. 6452, # M.L. 7361, # M.L. 6735, # M.L. 6262 dan # M.L. 3251.<ref name=":5" /> [[Fail:27MLs.png|thumb|tengah|27 Pajakan Lombong peninggalan Kulup Lembang]] Kelihatan seperti '''hartanah-hartanah perlombongan Kulup Lembang''' yang berjumlah '''264 ekar''' telah dibahagikan '''secara faraid''' diantara janda-janda dan juga anak-anak beliau (satu kesilapan besar yang mengejutkan pemerhati hari ini, kesilapan yang malangnya tidak disedari oleh mereka yang terlibat ketika itu). Pembahagian secara faraid itu boleh dilihat dari catatan yang ditulis oleh seorang pegawai dipejabat ''Kinta Land Office'' pada 14hb Mei 1918. Pembahagian secara faraid itu telah dicatatkan seperti berikut: # Hajjah Saripah binti Abdullah menerima 12 ekar, # Che Fatimah binti Ibrahim menerima 12 ekar, # Zabidah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Rokiah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Abdul Wahid bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Mat Jahaya bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Abdul Rahman bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Che Ian binti Kulup Lembang menerima 24 ekar dan # Rahmah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar.<ref name=":6">{{Cite journal|year=1918|title=K.L.O. 40/18: Application on behalf of the infant children and widow of the late Kulup Lembang for removal of Mining Lease 6735|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:Faraid.png|thumb|tengah|Pembahagian hartanah perlombongan Kulup Lembang secara faraid]] =====Apakah yang telah terjadi kepada hartanah perlombongan Kulup Lembang selepas diturunkan kepada anak-anak dan janda-janda beliau?===== Sebarang persoalan mengenai ratusan ekar hartanah perlombongan Kulup Lembang yang telah diwarisi oleh janda-janda dan anak-anak beliau perlu diajukan kepada menantunya, '''Syed Mohamed''', yang pernah beristerikan Zabidah binti Kulup Lembang. Soalan yang sama juga boleh dilontar kepada gergasi politik yang dikenali sebagai UMNO yang mempunyai banyak syarikat-syarikat pegangan yang sepintar buaya.<ref>MMMJ, grandson of Kulup Lembang</ref> ====== Projek perumahan yang sungguh besar di Tambun ====== Syed Mohamed mempunyai seorang anakanda yang sangat berjasa kepada kerajaan persekutuan dan beliau amat dipercayai oleh Tunku Abdul Rahman dan juga Tun Razak. Pada tahun 1980an, anakanda kepada Syed Mohamed itu yang menyimpan kenangan nostalgik di Jelapang, pernah menjemput kontraktor-kontraktor yang berpengalaman didalam pembinaan dan pemajuan bekas-bekas lombong untuk menghantar Borang Pra-Kelayakan untuk sebuah tender untuk beberapa kontrak berkenaan pembinaan sebuah projek perumahan yang sungguh besar di Tambun al-Mu-karam-mah.<ref name=":0" /> ==== 25 unit rumah kedai ==== == Wakaf Kulup Lembang yang mencurigakan == Kekebalan dan kesaktian wakaf Kulup Lembang tiada tolok bandingnya. Wakaf Kulup Lembang yang ada hari ini suatu masa dahulu sebenarnya terikat dengan beberapa perisytiharan yang telah direkodkan oleh Arhur Noel Kenion didalam sebuah Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') yang didaftarkan di Ipoh pada bulan Mei 1921.<ref name=":14">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/01/kulup-lembang-wakaf-trust-deed.html|title=The alleged Kulup Lembang Wakaf Trust Deed|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=29 Januari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=30 September 2025}}</ref> === Perisytiharan Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang === Dokumen Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') itu dikenali sebagai Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang:<blockquote>"1. This document shall be known as the Kulup Lembang "Wakaf" Trust Deed."<ref name=":14" /></blockquote>Tujuan amanah adalah untuk menyediakan '''dana amal''' bagi maksud penyelenggaraan masjid di Tambun, Kinta, pembayaran gaji seorang pegawai atau sebahagian daripadanya, pembelian minyak dan lain-lain aksesori yang diperlukan untuk perkhidmatan masjid tersebut, perbelanjaan bagi jamuan keagamaan, pembacaan al-Quran atau pengajaran dalam ajaran agama Islam dan perkara-perkara lain yang seumpamanya:<blockquote>"2. The objects of the trust shall be to provide a '''charitable fund''' for the purpose of maintaining the mosque at Tambun, Kinta payment of the salary of an official or part thereof, the purchase of oil and other accessories required for the service of the said mosque expenditure on religions feasts the reading of the koran or instruction in terrets of the Muhammadan religion and on other like matter.<ref name=":14" /></blockquote>Pemegang Amanah yang pertama ialah Arthur Noel Kenion (bukan Muslim, bukan waris) dan beliau boleh melepaskan jawatan pemegang amanah secara bertulis.<blockquote>"3. The first Trustee shall be Arthur Noel Kenion and he may resign the trusteeship in writing."<ref name=":14" /></blockquote>Kuasa melantik seorang pemegang amanah lain mengganti tempatnya, atau untuk bertindak semasa ketiadaannya di Eropah atau semasa cuti, hendaklah terletak pada Arthur Noel Kenion yang tersebut, dan sekiranya beliau gagal membuat lantikan, kuasa untuk melantik pemegang amanah baharu hendaklah terletak pada mahkamah.<blockquote>"4. The power of appointing another trustee in his place or to act during his absence in Europe or leave shall be vested in the said Arthur Noel Kenion and failing appointment by him the power of appointing a new trustee shall be vested in the court."<ref name=":14" /></blockquote> [[Fail:Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.png|tengah|thumb|Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.]] === Dana Amal (''Charitable Fund'') === Rupa dan bentuk Dana Amal (''Charitable Fund'') yang disebut didalam Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang itu hanya diketahui pada bulan Julai 1921, kira-kira dua bulan selepas Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang didaftarkan di Ipoh. Dana Amal itu berbentuk 10 lot tanah kosong, Lot 85-94, yang mesti didirikan sebuah rumah kedai kelas pertama diatas setiap lot didalam masa 5 tahun daripada tarikh pendaftaran geran:<blockquote>"It is a condition of this grant that there shall be erected on the land hereby granted within five years from the date of the registration of the grant a first class shop house to the satisfaction of the Sanitary Board, Kinta and time is expressly declared to be of the essence of this condition so that if from any cause or circumstance whatsoever such shop house aforesaid be not erected within the period aforesaid on the land hereby granted a breach of this condition shall be thereby constituted not capable of being repaired or made good."<ref name=":15">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/02/kulup-lembang-wakaf-lots-85-86-87-88-89-90-91-92-93-94.html|title=Kulup Lembang Wakaf: Lots 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93 & 94|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=5 Februari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=16 Oktober 2025}}</ref></blockquote>Disebalik syarat yang ketat itu, pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama itu gagal dilaksanakan didalam tempoh 5 tahun yang diberikan. Adalah dipercayai kesemua 10 lot tanah kosong itu telah diserahkan kepada ''Council of Religion and Malay Custom Perak'' sebagai Pemegang Amanah pada 9 Julai 1957.<ref name=":15" /> Pada tahun 1950an, Shamsuddin bin Haji Hamzah merupakan salah seorang pegawai ''Council of Malay Customs and Religion Perak''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19560929-1.2.54|title='PAY UP' NOTE TO 'FITRAH' DODGERS|date=29 September 1956|newspaper=The Straits Times|access-date=16 Oktober 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Pembangunan rumah-rumah kedai diatas Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta ==== Syarat pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama yang perlu dibina diatas setiap lot tanah kosong itu kelihatan seperti berjaya dipatuhi apabila Lot 85-94 dimasukkan didalam satu projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR di bawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Projek yang bernilai '''RM1.5 juta''' yang bermula pada 24 April 2009 dan akhirnya siap pada 21 April 2010 itu dilaksanakan oleh '''SEMSAS Sdn Bhd'''. Malangnya projek tersebut hanya dapat membangunkan '''4 lot''' '''kedai 2 tingkat''' sahaja.<ref name=":17">{{Cite book|url=https://e-penerbitan.jawhar.gov.my/buletin-jawhar-bil-2-tahun-2010/|title=Buletin JAWHAR Bil 2 Tahun 2010|publisher=Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji|year=2010|series=Bil. 2|location=Putrajaya|pages=7}}</ref> Sumber lain menyatakan bahawa pembangunan yang dibawa oleh JAWHAR telah menelan kos sebanyak '''RM6 juta'''. Sumber yang sama juga menyatakan bahawa segala pendapatan yang diraih daripada hasil kutipan sewa daripada penyewa-penyewa akan dibahagikan mengikut nisbah '''30:40:30'''. Majlis Agama Islam Perak akan mengunakan 30% daripada hasil kutipan sewa untuk pentadbiran dan pembangunan projek-projek wakaf yang lain di Perak. '''40% daripada hasil kutipan sewa''' dikhaskan untuk perbelanjaan operasi '''Masjid Lama Tambun''' dan baki '''30%''' dikhaskan pula untuk '''perbelanjaan memperbaiki dan menyelenggara kedai-kedai'''.<ref>{{Cite book|title=Financing the Development of Old Waqf Properties: Classical Principles and Innovative Practices Around the World|last=Abdel Mohsin|first=Magda Ismail|publisher=Palgrave Macmillan|year=2016|isbn=978-1-137-58127-3|location=New York|pages=78}}</ref> Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta, terletak dikaki Gunung Datok yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan tokoh yang dikenali sebagai Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim yang lebih terkenal di Larut.<ref name=":16" /><ref>{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects: History: Part IV. Council Minutes, Perak. 1880-1882|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell, F.M.S. Government Press|year=1909|location=Kuala Lumpur|pages=63-64}}</ref> Projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR yang melibatkan Lot 85-94 itu adalah salah satu daripada dua projek yang dilancarkan dinegeri Perak dibawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Satu lagi projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR telah dilancarkan di Taiping dan ianya melibatkan pembangunan sebuah Hotel Wakaf.<ref name=":17" /> Taiping juga merupakan sebuah lokaliti yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2023/02/1066760/sejarah-sedih-ngah-ibrahim-di-muzium-matang|title=Sejarah sedih Ngah Ibrahim di Muzium Matang|last=Ahmad Pauzi|first=Shaiful Shahrin|date=20 Februari 2023|newspaper=BH Online|access-date=17 Oktober 2025}}</ref> Sekiranya Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim masih hidup, sudah tentu beliau akan merasa gembira kerana dua lokaliti yang mempunyai kaitan sejarah dengannya itu telah menerima pembangunan yang menguntungkan agama dan bangsa.<ref name=":0" /> ===== Persoalan disebalik kegagalan pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama diatas Lot 85-87, 93-94 ===== Lot 93-94 yang tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal telah dijadikan kawasan parkir awam. Hari ini, kawasan parkir awam tersebut telah dijadikan pula sebagai ruang niaga yang menjolok mata setelah berdirinya beberapa gerai makanan dan minuman yang tidak dirancang dengan baik. Lot 85-87 yang juga tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal pula telah dijadikan ruang niaga kereta terpakai oleh golongan bijak-pandai. Persoalan juga timbul mengenai kewujudan sebuah kedai tayar yang tiba-tiba muncul dikawasan yang secara amnya telah dikenal pasti sebagai sebahagian daripada Lot 85-94, sumber Dana Amal (''charitable fund'') Wakaf Kulup Lembang.<ref name=":0" /> == Dakwaan dan tohmahan == === Kulup Lembang berbangsa Mandailing? === Beberapa tahun dahulu, seorang waris Kulup Lembang pernah melawat sebuah pejabat syarikat guaman yang terkemuka di Ipoh dan didalam lawatan itu, seorang peguam ada mendedahkan bahawa seorang Sultan yang memerintah dahulu kala ada memberi gambaran bahawa '''kononnya Kulup lembang berbangsa Mandailing''' kepada peguam tersebut suatu masa dahulu.<ref name=":0" /> Itulah kali pertama waris tersebut mendengar dakwaan seperti itu mengenai leluhurnya. Fitnah dan dakwaan yang jahat itu rupa-rupanya agak tersebar meluas di Kinta. Walaupun begitu, waris Kulup Lembang itu berpendapat mereka yang mula-mula mereka cipta fitnah ini adalah sebodoh-bodoh manusia! Ini adalah kerana dokumen-dokumen serta artikel-artikel suratkhabar mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu bukan sahaja terdapat didalam negara, malah ada disimpan dengan kemas oleh negara-negara luar. Kemudahan-kemudahan yang datang bersama rangkaian internet yang semakin laju dan canggih sudah lama memberi kita bukan sahaja akses kepada dunia luar malah tsunami kebenaran dan kebanjiran maklumat yang sudah tentu tidak mampu dibendung oleh sesiapa pun!<ref name=":0" /> === Kulup Lembang, orang kuat Sultan Idris Shah I? === Didalam beberapa lawatan beliau ke pejabat Majlis Agama Islam Perak beberapa tahun lepas, seorang waris Kulup Lembang yang pada ketika itu sedang menyiasat latar belakang sebuah wakaf persendirian yang sangat mencurigakan di Kinta telah diberitahu oleh seorang pegawai MAIPk bahawa Kulup Lembang '''kononnya adalah orang kuat [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]'''.<ref name=":0" /> Dakwaan tersebut ada asasnya. Ini adalah kerana terdapat dokumen-dokumen dan juga artikel-artikel suratkhabar yang menunjukkan Kulup Lembang sering mengiringi Sultan Idris Shah I didalam pelbagai acara rasmi, dari perarakan gajah sehinggalah pertandingan laga burung yang menjadi hiburan bangsawan Melayu dahulu kala.<ref name=":0" /> Pada tahun 1911 contohnya, Kulup Lembang ada dilapurkan didada akhbar berbahasa Inggeris pergi menemui Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke negara England tercinta dengan menaiki sebuah kapal di Pulau Pinang. Pertemuan itu turut dihadiri oleh Adika Raja Wan Mohamed Salleh, Dato Setia, Toh Puan Saripah dan juga Che Mahmud.<ref name=":21">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19110522-1.2.50|title=SULTANS IN PENANG|date=22 May 1911|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Besar kemungkinan Kulup Lembang bukanlah orang kuat Sultan Idris Shah I seperti yang didakwa. Mungkin lebih tepat jika dikatakan bahawa Kulup Lembang itu adalah orang kepercayaan atau pun pengikut yang sangat dihargai dan dikasihi oleh Sultan Idris Shah I.<ref name=":0" /> ==== Istana Sultan Idris Shah II di Tambun ==== Sultan Idris Shah I adalah juga '''nenda''' kepada '''[[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]''' yang pernah menggemparkan negeri dengan berita yang menyampaikan hajat baginda untuk membina sebuah istana bernilai sejuta ringgit diatas sebuah bukit di Tambun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19761208-1.2.95.9|title=Hilltop palace|date=8 December 1976|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> == Rujukan == <references /> == Pautan luaran == * [https://kuluplembang.blogspot.com/ Blog Kulup Lembang] * [https://www.geni.com/people/Ex-Datoh-Kulup-Lembang-bin-Mohamed-Kassim Profail Kulup Lembang di Geni]* ipl9m8vt2uhzi5n3ujb2568q1ikegn1 6810147 6810139 2026-03-27T07:58:36Z SAS, second great-grandson of Kulup Lembang 354281 6810147 wikitext text/x-wiki Wikipedia ini adalah satu percubaan ikhlas untuk mengumpulkan segala bentuk fakta dan sejarah mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Wikipedia ini juga adalah sebentuk sedekah amal jariah yang dapat menghapuskan pembolotan dan monopoli jahat rahsia-rahsia besar Kulup Lembang yang ditutup kemas sejak turun-temurun oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang. Pembolotan dan monopoli jahat itu telah membolehkan mereka bergaul dengan orang-orang besar yang berkuasa besar lalu menikmati pelbagai kelebihan zaman-berzaman. Celaka sungguh rahsia-rahsia besar Kulup Lembang ini! Diatas kertas, '''Kulup Lembang bin Mohamed Kassim''' (1845-1915) kelihatan seperti orang kebanyakan yang lain. Beliau yang pergi dengan meninggalkan banyak persoalan juga dikenali hari ini sebagai '''Tok Lembang'''. Dibawah nama samaran Kulup Lembang itu, beliau dicatatkan diatas pelbagai rekod-rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang pernah menabur bakti didalam penguatkuasaan dan perlaksanaan undang-undang tempatan. Kulup Lembang adalah seorang yang kelihatan berani mati, bermuka tebal serta tanpa sebarang rasa segan silu, membesarkan beberapa buah keluarga, membuka banyak lombong-lombong bijih timah yang besar dan tanah-tanah dusun atau pertanian dikaki [https://en-gb.topographic-map.com/map-3rnl9m/Gunung-Datok/?base=2 Gunung Datok], sebuah gunung batu kapur yang dihantui dengan sebuah legenda setempat dimana watak utamanya mempunyai hubungan darah dan kaitan sejarah dengan bekas Menteri Larut, [[Ngah Ibrahim|Ibrahim bin Jaafar]]. Beliau juga berani, tanpa sebarang rasa gentar, melakukan perkara-perkara tersebut dikaki Gunung Datok yang terletak hanya 4.3 km daripada kediaman dan juga markas Toh Puan Anjang yang terletak di Kampung Kuala Tekan (hari ini terletak diantara Kampung Tersusun Tasek dan Kampung Tasek). Toh Puan Anjang adalah seorang perempuan bangsawan yang sangat berpengaruh di Kinta. Ini adalah kerana beliau merupakan anak kepada Panglima Bukit Gantang Alang Idin dan beliau juga bersuamikan bekas Panglima Kinta Zainal Abidin. Khabarnya bekas Panglima Kinta itu pernah meninggalkan Kinta dan membawa diri ke [[Kampung Teluk Bakong|Teluk Bakong]] setelah sering kali menerima penghinaan dan cacian selepas pihak berkuasa melucutkan jawatannya. == Biografi == === Awal Kehidupan === ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut penulisan Hairi Yahya ==== Beberapa tahun yang lalu, terdapat usaha untuk membukukan kononnya serba sedikit sejarah mengenai Kulup Lembang. Usaha tersebut diketengahkan oleh Hairi bin Yahya pada tahun 2014 dengan kerjasama beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang:<blockquote>"Beliau adalah anak seorang saudagar yang berhijrah dari Kedah sekitar tahun 1880an. Selepas singgah berniaga di Teluk Intan, akhirnya keluarganya menetap di pekan tersebut. Namun begitu, selepas beberapa tahun, Hj Kassim membawa keluarganya memudiki Sungai Perak dan kemudiannya mudik pula ke Sungai Kinta. Selepas belayar begitu jauh, akhirnya keluarga Hj Kassim membuat penempatan di Kampung Kepayang Fair Park, berdekatan Stadium Ipoh sekarang."<ref name=":2">{{Cite book|title=Tok Lembang: Pengasas Pekan Tambun|last=Yahya|first=Hairi|year=2014|location=Ipoh|pages=7, 29, 59, 72}}</ref></blockquote>Cerita yang diketengahkan oleh '''Hairi Yahya''' itu besar kemungkinan hanyalah sebuah '''cerita fiksyen''' fantastik yang dicipta oleh beberapa kerat waris perdana Kulup Lembang yang mahu mengaburi mata masyarakat termasuk waris-waris Kulup Lembang yang lain. Mereka juga malangnya tergamak dan masih berdegil mahu meneruskan pembohongan atau pun kesalahfahaman yang dicipta pada tahun '''1976-1977''' oleh pihak tertentu.<ref>{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2024/11/undoing-damage-caused-by-abdul-rahim-thesis.html|title=Undoing the damage caused by Abdul Rahim’s thesis|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|date=28 November 2024|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> Seorang waris [[Sultan Ismail Muabidin Riayat Shah|Sultan Ismail]] yang turut berminat dengan sejarah Kulup Lembang nampaknya turut mempercayai versi asal-usul yang diketengahkan oleh Hairi Yahya ini. Waris Sultan Ismail (''third great grandson'') itu yang dipercayai tidak pernah menguruskan syarikat-syarikat seperti Arab-Malaysian Merchant Bank Bhd, Zulis Projects Sdn Bhd, PYP Sdn Bhd, Binariang Sdn Bhd atau pun Bina Sat-Com Network Sdn Bhd juga bersaudara dengan Raja Zabedah binti Raja Othman yang pernah bersuamikan Raja Dato Haji Ahmad.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/4-Raja-Zabedah-Raja-Othman/6000000001216194339|title=Raja Zabedah Raja Othman|last=Noor Ikhsan|first=Megat Shah Rizal|date=29 September 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=17 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-250126.png|tengah|thumb|Apabila versi asal-usul Kulup Lembang yang diketengahkan oleh Hairi Yahya dipercayai pihak ketiga.]] ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut catatan Haji Shaari ==== Haji Shaari yang licik memperisterikan cicit Kulup Lembang ada meninggalkan sedikit catatan mengenai asal-usul hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Menurut catatan beliau yang juga bersaudara dengan mantan Menteri Besar Terengganu, [[Wan Mokhtar Ahmad|Tan Sri Haji Wan Mokhtar]], Kulup Lembang kononnya berasal dari keturunan Tun Kelawang, anakanda [[Tun Saban]].<ref>{{Cite book|title=Buku Catatan Haji Shaari bin Mohd Noh|last=Mohd Noh|first=Shaari|publisher=Haji Shaari bin Mohd Noh|location=Ipoh|pages=20, Keturunan Tambun}}</ref><ref name=":18">{{Cite book|title=Tun Sab'an dan Pembesar Melayu Perak|last=Meor Mazlan|first=Meor Ahmad Tajuddin|publisher=Yayasan Perak|year=2005|isbn=9832057027|location=Ipoh|pages=49, 62}}</ref> Suatu masa dahulu, Tun Kelawang dan Tun Kelalang merupakan pemerintah dan penguasa Hulu Kinta.<ref name=":18" /> [[Fail:Keturunan Tambun.png|tengah|thumb|Asal-usul Kulup Lembang menurut catatan Haji Shaari.]] ==== Asal-usul Kulup Lembang, menurut akhbar Inggeris tercinta ==== <blockquote>"He had never been abroad, and spent most of his days in Kinta; where he was born."<ref name=":1" /></blockquote>Pada tahun 1915, sebuah akhbar Inggeris ada menyiarkan sebuah artikel mengenai '''Datoh Lembang''' atau pun Kulup Lembang. Menurut akhbar Inggeris itu, Kulup Lembang kononnya '''dilahirkan di Kinta''' dan menghabiskan '''sebahagian besar hayatnya di Kinta''' juga.<ref name=":1" /><blockquote>"...one of the leading members of the old Malay nobility, he being related to the Datoh Panglima Kinta, and was fairly wealthy."<ref name=":1" /></blockquote>Akhbar Inggeris itu juga mendakwa kononnya '''Datoh Lembang''' adalah salah '''seorang''' daripada '''bangsawan Melayu lama''' yang dihormati, berpengaruh dan berkedudukan tinggi. Beliau juga kononnya '''mempunyai hubungan dengan Datoh Panglima Kinta'''. Jika dakwaan itu benar, ini bermakna Datoh Lembang dan Datoh Panglima Kinta berasal dari keluarga yang sama, berkongsi darah yang sama atau pun mempunyai hubungan yang terjalin melalui perkahwinan.<ref name=":1" /> Untuk rekod Wikipedia, Datoh Panglima Kinta Che Wan telah ditabalkan sebagai Datoh Panglima Kinta yang baru pada 7hb November 1910. Kulup Lembang dan juga Datoh Panglima Kinta Che Wan (ayahanda Dato Seri Dr. [[Abdullah Fadzil Che Wan]]) pernah dinamakan oleh Residen British sebagai '''penyelenggara bersama''' sebidang '''tanah di Kuala Tekan''' pada tahun '''1914'''. Sebidang tanah yang sama juga turut dikenali hari ini sebagai tapak lokasi [[Masjid Warisan Al-Khairiah, Kampung Kepayang, Ipoh|Masjid Warisan Al-Khairiah]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101014-1.2.84|title=Installation of Malay Chiefs|date=14 October 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=13 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref>[[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] </ref> [[Fail:MalayMosqueBurialGround.png|tengah|thumb|Malay mosque and burial ground in Kuala Takkan by Fazil Shuhaimi Talib.]] ==== Kebesaran Kulup Lembang, menurut A. Talib bin Haji Ahmad ==== <blockquote>"...satelah ia kémbali kedalam masharakat maka Sultan ldris mémberi béliau tauliah untok menjadi pawang sabagai mana aki-nya Panglima Kampar Yang terkorban itu, masa Sultan Abdullah kéna buang di-Pulau Seychelles ia térpaksa pérgi ménémui baginda di-sana, Maka di-Tambun ada pula sa-orang besar yang térkénal déngan gélaran Tok Lémbang. Di-Batu Gajah tempat sa-orang besar yang bérgélar dengan gelaran Dato’ Amara di-Raja. Di-Gopeng pula ada orang bésar vang bérgélar Imam Pérang. Di-Sungai Raya atau dengan nama Kampong Képayang ada orang bésar yang bérnama Tok Lomba."<ref name=":7" /></blockquote>'''A. Talib bin Haji Ahmad''' didalam bukunya yang bertajuk '''Riwayat Kinta''', dibawah judul yang bertajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>', beliau ada menyebut nama '''Tok Lembang''' (Kulup Lembang). Namun tindakan misterius beliau yang menyebut nama tersebut didalam perenggan yang sama dengan cerita mengenai pertemuan Ngah Impol (cucu Panglima Kampar) dan bekas Sultan Abdullah di Kepulauan Seychelles menimbulkan tanda tanya sehinggalah ke hari ini.<ref name=":7" /> ==== Kisah Kulup Lembang di Rotan Segar, menurut Abraham Hale, Inspector of Mines (Kinta) ==== Abraham Hale pernah menjawat jawatan ''Inspector of Mines'' di Kinta pada tahun 1880an.<ref>{{Cite journal|last=Hale|first=Abraham|year=1885|title=On Mines and Miners in Kinta, Perak|url=https://archive.org/details/biostor-176173|journal=Journal of Malayan Branch Royal Asiatic Society|volume=16|pages=320|via=Internet Archive}}</ref> Beliau juga pernah menulis sebuah nota pendek mengenai legenda lokal Tambun yang berkait rapat dengan Gunung Datok dan juga Orang Kaya Menteri [[Ngah Ibrahim]].<ref name=":3" /> Nota pendek yang bernombor 68 dan bermula dengan "''Legend of Toh Panglima Ghapar of Kinta"'' itu diterbitkan pada tahun 1886 dan kisah Kulup Lembang di Rotan Segar turut disebut didalam nota pendek itu:<blockquote>"KULUB LEMBONG, when he first went to Rotan Seger, one night heard this elephant passing and the gambala singing as he went, the next morning he saw the footprints close to his hut; the rice-fields of Rotan Seger have since been noted as the most fertile in Kinta."<ref name=":16">{{Cite book|url=https://www.google.com.my/books/edition/Notes_and_Queries/0tADAAAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=kulub%20lembong&pg=RA2-PA83&printsec=frontcover|title=NOTES AND QUERIES|last=Edward Maxwell|first=William|publisher=Government Printing Office, Singapore|year=1885|pages=81, 83|via=Google Books}}</ref></blockquote>Ketibaan julung-julung kali Kulup Lembang ke bumi '''Rotan Segar''' itu, jika benar seperti didakwa oleh Abraham Hale, kemungkinan berlaku '''pada atau sebelum''' tahun '''1870an'''. Terdapat juga kemungkinan bahawa ketibaan Kulup Lembang itu seiring dengan penghijrahan '''bekas Panglima Kinta Zainal Abidin''' yang berhijrah secara beramai-ramai daripada '''Pengkalan Pegoh''' ke '''Kuala Tekan''' selepas tamatnya Perang Perak (1874-1876).<ref name=":3">{{Cite web|url=https://kuluplembang.blogspot.com/2025/02/the-real-gunung-datok-of-tambun.html|title=The real Gunung Datok of Tambun|last=second great-grandson of Kulup Lembang|first=SAS|website=Kulup Lembang|url-status=live}}</ref> === Senja kehidupan === Walaupun kehidupan awal seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu tidak dapat dipastikan buat sementara waktu, jejak-jejak yang beliau tinggalkan dihujung kehidupannya telah dirakam dengan baik didalam pelbagai dokumen bersejarah dan juga artikel suratkhabar.<ref name=":0" /> ==== Kapit Majistret bagi jajahan Kinta ==== Pada tahun 1900an, Kulup Lembang, berlandaskan Pasal 10 Undang-Undang Syara' Muhammadiyah 1904, telah didapati layak untuk dilantik menjadi '''Kapit Majistret''' (''Magistrate Adjutant'') bagi jajahan Kinta. Beliau juga telah dicatat serta ditabalkan didalam rekod rasmi sebagai seorang '''saudagar klian''' atau '''hartawan perlombongan''' yang menetap di Tambun.<ref name=":11">{{Cite book|title=Raja Bilah and the Mandailing in Perak : 1875 -1911|last=Lubis|first=Abdur-Razzaq|publisher=MBRAS|year=2003|isbn=9679948315|pages=210-211}}</ref> ==== Pentadbir hartanah Dato Panglima Kinta Abdul Wahab ==== [[Fail:Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.jpg|thumb|Dato Panglima Kinta Abdul Wahab]] Dato Panglima Kinta Abdul Wahab (anakanda bekas Dato Panglima Kinta Zainal Abidin) meninggal dunia pada bulan November 1905, lebih kurang 11 bulan selepas beliau dilantik memegang jawatan tersebut pada 27hb Disember 1904. Beliau meninggal dunia pada usia lebih kurang 55 tahun kerana jangkitan phthisis (hari ini lebih dikenali sebagai [[tuberkulosis]]). Beliau '''tidak meninggalkan sebarang anak atau pun cucu''' dan pernah mempunyai '''dua isteri''' tetapi '''salah seorang''' darinya telah '''diceraikan''' beberapa hari sebelum meninggal dunia.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19051110-1.2.29|title=Death of Datoh Panglima Kinta|date=10 November 1905|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Didalam diam, Kulup Lembang rupanya telah '''dipilih''' untuk memikul tanggungjawab sebagai '''Pentadbir''' atau ''Administrator'' kepada '''hartanah-hartanah''' peninggalan '''Dato Panglima Kinta Abdul Wahab'''.<ref name=":20">{{Cite book|url=https://archive.org/details/perak-govt-gazette-1907v20/page/27/mode/2up?q=%22kulup+lembang%22|title=The Perak Government Gazette for the year 1907|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1907|volume=20|location=Kuala Lumpur|pages=27, 57, 142, 173}}</ref> [[Fail:KLPentadbirPKWahab.png|thumb|tengah|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.]]Malangnya amanah dan tanggungjawab besar yang diberikan kepada Kulup Lembang itu telah dicatatkan secara rasmi didalam ''Perak Government Gazette'', menyebabkan ramai orang termasuk mereka yang mempunyai bakat menipu, merompak dan menyamun mula terliur lalu mendekati Kulup Lembang dan juga anak isterinya.<ref name=":20" /> [[Fail:PGG-MS173.png|tengah|thumb|Kulup Lembang, Pentadbir hartanah dan estet Dato Panglima Kinta Abdul Wahab.]] ==== Berdamping atau rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan Orang-Orang Besar Negeri ==== Dihujung kehidupannya juga, hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang ini kelihatan sering berdamping atau mempunyai hubungan rapat dengan Istana, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. Ini boleh dilihat dari beberapa artikel akhbar Inggeris tercinta yang menyebut akan keberadaan Kulup Lembang didalam beberapa acara yang melibatkan Sultan, Waris-Waris Negeri dan juga Orang-Orang Besar Negeri. ===== Pertunjukan laga burung merpati ===== <blockquote>"H. H. the Raja Muda’s “Lintar” defeated “Lang Sewah” belonging to Che Kulop Lembang of Ipoh, in the first match."<ref name=":19">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19101104-1.2.85|title=Kuala Kangsar|date=4 November 1910|newspaper=The Straits Echo (Mail Edition)|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref></blockquote>Aktiviti seperti laga burung merpati merupakan satu bentuk sukan atau pun riadah buat golongan diraja dan bangsawan Melayu suatu masa dahulu. Pada 29hb Oktober 1910, bersempena ketibaan pemangku Residen-Jeneral Negeri-Negeri Melayu Bersekutu di Kuala Kangsar, sebuah pertunjukan laga burung merpati telah diadakan. Didalam pertandingan yang pertama, burung merpati milik Kulup Lembang telah ditewaskan oleh burung merpati kepunyaan [[Sultan Abdul Jalil Karamatullah Shah|Raja Muda Perak]], anakanda [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]. Pertunjukan laga burung merpati itu turut disertai oleh Datoh Temenggung, Datoh Stia, Datoh Sri Adika Raja, Toh Muda Panglima Kinta dan juga beberapa kenamaan lain.<ref name=":19" /> ===== Mengiringi Sultan Idris Shah I didalam perarakan gajah ===== Semasa penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan pada tahun 1909 yang berlangsung di Kuala Kangsar, Kulup Lembang ada dinamakan didalam senarai perarakan gajah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] dan rombongan pengiringnya. Didalam senarai tersebut, Kulup Lembang menaiki gajah bernama Mek Weh bersama-sama Che Mahmud (datuk kepada Panglima Bukit Gantang Tan Sri Dato' Seri Haji [[Panglima Bukit Gantang|Abdul Wahab bin Abdul Aziz]]) dan disusun bersama-sama barisan gajah-gajah yang dinaiki oleh Penghulu-Penghulu Mukim ketika itu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19091213-1.2.41|title=THE GOVERNOR IN PERAK|date=13 Disember 1909|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Untuk rekod Wikipedia, Kulup Lembang dan juga Che Mahmud tidak pernah dilantik sebagai Penghulu bagi mana-mana Mukim pada zaman itu. Walaupun begitu, Che Mahmud yang sama telah ditabalkan sebagai Orang Kaya Kaya Panglima Bukit Gantang pada 8hb Januari 1917 di [[Istana Negara Perak|Astana Negara]] yang tersergam indah di Kuala Kangsar, tidak sampai pun 2 tahun selepas kematian Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19170111-1.2.14|title=Perak Sultanate. INSTALLATION OF NEW CHIEFS.|date=11 Januari 1917|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=24 Mac 2026|via=National Library Board of Singapore}}</ref><ref name=":1" /> Dengan pertabalan itu juga, maka terserlahlah ketidakcerdikan dan kegagalan Kulup Lembang didalam memahami cabaran kehidupan yang dibelenggu sistem feudal Melayu yang rakus menindas golongan yang lemah, begitulah kehidupan perit yang telah dihadapi anak cucunya selepas pemergiannya. ===== Mengadap Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke London ===== Bersempena dengan majlis pertabalan [[:en:George V|King George V]] yang gilang-gemilang di bandaraya London tercinta, paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] telah berkenan untuk menyempurnakan majlis tersebut dengan menaiki sebuah kapal mel milik [[:en:P&O|Peninsular & Orient]] yang bernama [[:en:SS Delhi|SS Delhi]] pada bulan Mei 1911. Kulup Lembang bersama-sama Datoh Sri Adika Raja, Toh Puan Saripah, Datoh Stia dan juga Che Mahmud sempat masuk mengadap dan mengucapkan selamat jalan kepada baginda sebelum kapal tersebut bertolak ke London dari Swettenham Wharf, Pulau Pinang.<ref name=":21" /> Sangat jelas dari contoh-contoh yang diberikan diatas bahawa Kulup Lembang dan juga paduka [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]] mempunyai satu hubungan yang sangat rapat dan sangat istimewa yang sehingga ke hari ini masih tidak dapat diperjelaskan dengan tepat. === Kematian === <blockquote>"The death of the Datoh Lembang, which occurred at his residence at Tambun at the age of about 70..."<ref name=":1" /></blockquote>Datoh Lembang atau Kulup Lembang kononnya '''meninggal dunia''' dikediamannya di '''Tambun''' pada '''23hb April 1915''' pada usia lebih kurang '''70 tahun'''.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19150429-1.2.19.27|title=Death of Datoh Lembang|date=29 April 1915|newspaper=Malaya Tribune|work=|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Berita kematiannya ada disiarkan didalam akhbar-akhbar berbahasa Inggeris seperti '''Pinang Gazette and Straits Chronicle''', '''Malaya Tribune''' dan juga '''The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser'''.<ref name=":0">SAS, second great-grandson of Kulup Lembang</ref> ==== Tahun kelahiran Kulup Lembang ==== '''Jika benar''' hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu meninggal dunia pada usia lebih kurang '''70 tahun''' pada bulan '''April 1915''', ini bermakna Kulup Lembang '''dilahirkan di Kinta''' sekitar tahun '''1845'''. Apabila [[J.W.W. Birch|'''J.W.W. Birch''']] tiba sebagai Residen British dan mula menasihati Sultan yang memerintah dengan kuasa lindungan Inggeris, Kulup Lembang (kontemporari Birch) pada ketika itu boleh dianggarkan berusia diantara '''29-30 tahun'''.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==== Kepelikan berita kematian Kulup Lembang ==== Berita kematian Kulup Lembang yang tersiar didada beberapa akhbar berbahasa Inggeris pada bulan April 1915 itu mengandungi beberapa '''kepelikan''' yang wajar direnungi oleh waris-waris dan juga para pengkaji sejarah lokal Kinta: # Dibawah nama samaran Kulup Lembang, tiada terdapat sebarang rekod yang menunjukkan bahawa Kulup Lembang pernah menggunakan, diberi atau mewarisi gelaran Dato. Walaupun begitu pihak Inggeris melalui beberapa syarikat akhbar yang dimiliki mereka jelas menamakan beliau sebagai '''Dato Lembang'''. Ini menunjukkan bahawa semasa beliau menggunakan nama dan identiti sebenarnya dahulu, Kulup Lembang pernah diberi atau mewarisi gelaran Dato (bukan Toh, Toh Toh atau Toh Toh Toh). Besar kemungkinan tindakan pihak Inggeris itu merupakan sebentuk penghormatan terakhir mereka kepada Kulup Lembang dan mungkin juga sebagai satu peringatan kepada Sultan yang memerintah dan juga Orang-Orang Besar Negeri ketika itu bahawa pihak Inggeris tahu akan rahsia disebalik nama samaran Kulup Lembang itu. # Pihak tertentu mahu mereka yang membaca berita kematian Kulup Lembang percaya bahawa beliau '''tidak pernah mengembara keluar negara''' seperti kepulauan Seychelles contohnya. Kepelikan ini mengusik minda dan terdapat dua '''kemungkinan''' yang sering diperkatakan oleh orang ramai: ## Kulup Lembang sememangnya tidak pernah keluar negara sepertimana yang disebut didalam berita atau pun ## Ada pihak yang mengesyaki Kulup Lembang pernah keluar negara atau sepatutnya berada diluar negara dan sama ada pihak Inggeris atau pun istana mahu menyembunyikannya.<ref name=":1" /> === Perkahwinan dan anak-anak === Carta-carta yang disediakan oleh seorang waris perdana Kulup Lembang menunjukkan Kulup Lembang adalah seorang lelaki biasa yang hanya mampu mengambil seorang isteri. Kasihan Saripah binti Abdullah! Carta-carta yang sama juga menunjukkan beliau turut melahirkan Mat Jahaya dan juga Che Ian! Sungguh hebat permainan silap mata ini!<ref>{{Cite book|title=SALASILAH KELUARGA KITA|last=Haji Abd Aziz|first=Haji Mohamad Azizuddin|year=1998|location=Ipoh|pages=6-7}}</ref> Sebagai seorang hartawan perlombongan, sudah tentulah Kulup Lembang mampu untuk mengambil lebih dari seorang isteri. Beliau boleh mengambil gundik-gundik yang cantik dan gebu sekiranya dia mahu! Dibawah nama samaran Kulup Lembang, beliau dipercayai pernah mengambil sekurang-kurangnya empat isteri. Walaupun benar Kulup Lembang pernah diberi gelaran Datoh dan mempunyai beberapa orang isteri namun beliau bukanlah Datoh yang membunuh salah seorang isterinya kerana terlanjur mengikut rasa cemburu membabi buta.<ref name=":2" /> ==== Siti Alang binti Habib Husin (?-1911) ==== '''Siti Alang binti Habib Husin''' dipercayai adalah isteri pertama bagi seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang. Siti Alang binti Habib Husin juga berasal dari keturunan '''Syed Jalaluddin''' yang juga dikenali sebagai '''Tok Tambak, Keramat Pulau Pisang'''. Siti Alang sendiri dilahirkan didalam sebuah keluarga yang besar dan diantara adik-beradiknya adalah Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan juga Syed Lateh bin Habib Husin. Siti Alang juga merupakan tiga pupu (''third cousin'') kepada Orang Kaya Besar Syed Mahmud. Kewujudan keluarga ini didalam lipatan sejarah Tambun sering digunakan sebagai hujah oleh pihak tertentu untuk membuktikan bahawa Tambun dan kawasan sekitarnya dimajukan oleh pendatang-peneroka-penakluk yang berhijrah dari '''Pulau Pisang''' dan juga '''Teluk Bakong''' yang terletak di '''Perak Tengah'''.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Siti-Alang-binti-Habib-Hussein/6000000035666807889|title=Siti Alang Habib Hussin|date=15 Ogos 2015|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Fail:SitiAlang.png|thumb|tengah|Siti Alang binti Habib Husin]] [[Fail:HabibHusins-115.png|thumb|tengah|Tiga beradik Siti Alang binti Habib Husin, Habib Abdullah bin Habib Husin, Habib Ali bin Habib Husin dan hartanah-hartanah mereka di pekan Ipoh.]] <blockquote>"Reka bentuk rumah-rumah yang dibina oleh Tok Lembang untuk isteri-isterinya memperlihatkan bentuk yang sama. Dipercayai ia dibina oleh tukang yang sama dan mempunyai ruang bilik dan keluasan yang sama."<ref name=":2" /></blockquote> ===== Rumah agam dan kediaman Siti Alang binti Habib Husin ===== Malangnya rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang telah dirobohkan dan kawasan sekitar telah diratakan untuk membina sebuah jalan baru yang termasuk didalam satu projek naiktaraf yang melibatkan Laluan A13 dari persimpangan Sultan Azlan Shah sehinggalah Tanjung Rambutan pada tahun 2000an. Dakwaan yang mengatakan rumah-rumah agam yang didiami oleh isteri-isteri Kulup Lembang dibina serupa setiap satunya boleh diterima akal. Jika dilihat dari sebuah gambar yang diambil oleh satelit yang mujur tidak jatuh terhempas menghentam bumi Tambun pada tahun 2002, jelas kelihatan persamaan diantara saiz dan rekabentuk bumbung rumah-rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang dan Saripah. Besar kemungkinan rumah agam yang pernah didiami oleh Siti Alang juga mempunyai dua tingkat dan beberapa bilik. Tidak mungkin rumah agam yang sebegitu besar dibiarkan sunyi sepi dahulu. Sudah tentulah rumah agam itu meriah dengan gelak tawa penghuni-penghuni misteri selain daripada Siti Alang binti Habib Husin.<ref name=":0" /> [[Fail:Rumah Agam.png|thumb|tengah|Rumah-rumah agam Siti Alang dan Saripah pada tahun 2002.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam yang pernah didiami oleh Saripah.]] ===== Habib Abdullah bin Habib Husin ===== Habib Abdullah bin Habib Husin merupakan seorang yang sangat dikenali didalam sejarah pentadbiran agama Islam dinegeri Perak. Beliau merupakan Kadi Besar yang pertama, dilantik didalam atau selepas tahun 1900an.<ref>{{Cite web|url=https://www.maiamp.gov.my/index.php/korporat/sejarah-maipk.html|title=Sejarah MAIPk|website=Majlis Agama Islam dan 'Adat Melayu Perak Darul Ridzuan|url-status=live}}</ref> Beliau juga sangat dihormati di Kinta dan sudah pastilah beliau sering dipanggil untuk menghadiri mesyuarat-mesyuarat penting yang membincangkan tentang nasib dan masa hadapan daerah.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19391205-1.2.92|title=Kinta Malays And Patriotic Fund|date=5 Disember 1939|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghormatan itu menemui kemuncaknya apabila Habib Abdullah dilantik pula sebagai salah seorang daripada barisan Pemegang Amanah untuk daerah Kinta (''District Trustee'').<ref>{{Cite journal|year=1933|title=K.D.O. 621/33: List of members of the District Trustees in Kinta|journal=Kinta District Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|via=}}</ref> Walaupun sibuk dengan urusan pentadbiran agama Islam, Habib Abdullah bin Habib Husin sempat juga meluangkan masa untuk melombong di Kinta dan contoh yang ditunjukkan dibawah adalah lombong milik beliau di Jelapang.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=The Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=365}}</ref> [[Fail:HabibAbdullah-365.png|thumb|tengah|Habib Abdullah bin Habib Husin dan lombongnya di Jelapang.]] Salah seorang cucunya pernah mendiami sebuah banglo di Tambun Height dan beliau sering digambarkan sebagai orang penting didalam Pasukan A dan dikenali rapat oleh Pak Wan.<ref name=":13" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiansmustknowthetruth.blogspot.com/2012/12/the-journey-in-life-is-never-straight_13.html|title=The journey in life is never a straight line (PART 17)|last=Abdullah|first=Mohd Kamal|date=13 Disember 2012|website=Malaysians Must Know the TRUTH|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2012/12/11/the-journey-in-life-is-never-a-straight-line-part-15/|title=The journey in life is never a straight line (PART 15)|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=11 Disember 2012|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu beliau yang sama juga pernah menerima peruntukan saham khas berupa 1,800,000 unit saham Kemayan Oil Palm Bhd daripada UMNO pada tahun 1993.<ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/1996-1998/1998sz/senada%20individu.pdf|title=SENARAI PERUNTUKAN SAHAM KHAS KEPADA INDIVIDU BUMIPUTERA|date=21 Jun 1998|website=Bernama|url-status=live|access-date=19 September 2025}}</ref> Maka tidak hairanlah terdapat dakwaan yang mengatakan bahawa cucu Habib Abdullah itu pernah menjadi Penama (''Nominee'') atau Pemegang Amanah (''Trustee'') kepada pemimpin-pemimpin tertinggi UMNO.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysia-today.net/2015/08/02/anwar-said-umno-is-worth-rm100-billion/|title=Anwar said Umno is worth RM100 billion|last=Raja Kamarudin|first=Raja Petra|date=2 Ogos 2015|website=Malaysia Today|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Cucu yang sama juga pernah menjadi ahli lembaga pengarah syarikat Permodalan Perak Bhd bersama ahli-ahli lembaga pengarah yang lain seperti Datuk Haji [[Ahmed Hambal Yeop Majlis|Ahamed Hambal Yeop Majlis]], Dato Haji [[Mohammed Radzi Manan|Mohd Radzi Manan]] (ayahanda mertua Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Haji Azumu Tak (ayahanda Dato Seri [[Ahmad Faizal Azumu]]), Dato Dr [[Jamaluddin bin Mohd Jarjis|Jamaludin Jarjis]] dan Dr [[Nawawi Mat Awin]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=hLFOAAAAIBAJ&lpg=PA16&dq=radzi%20manan&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=PROPOSED SCHEME OF DISSOLUTION AND RE-ORGANISATION OF KOPERASI USAHA BERSATU MALAYSIA BERHAD|last=Syed Abdullah Idid|first=Syed Sidi Idid|date=13 Oktober 1996|newspaper=New Sunday Times|access-date=16 Disember 2025|page=31}}</ref> Syarikat Permodalan Perak Bhd telah diambil alih oleh KUB Malaysia Bhd selepas mendapat kebenaran daripada Menteri Besar Perak, Tan Sri Dato Seri [[Ramli Ngah Talib]].<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=Nw5PAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=KATA-KATA ALUAN|date=2 Mac 1997|newspaper=New Sunday Times|access-date=17 Disember 2025|page=10|via=Google Books}}</ref> Secara amnya, cucu-cucu Habib Abdullah hari ini dikenali sebagai tokoh-tokoh korporat yang hebat dan penglibatan mereka boleh dilihat didalam syarikat-syarikat besar seperti Ulu Benut Consolidated Industries (M) Bhd, Malaya Industrial and Mining Corporation Bhd, Unilite Electrical Industries Bhd, Construction and Supplies House Bhd, Austral Amalgamated Tin Bhd, Woodlandor Holdings Bhd dan lain-lain. Construction and Supplies House Bhd atau lebih dikenali sebagai CASH pula suatu masa dahulu pernah dikaitkan dengan gergasi dunia korporat, Tun [[Daim Zainuddin]].<ref>{{Cite web|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=286193|title=Cronyism and Capital Controls: Evidence from Malaysia|last=Johnson|first=Simon|last2=Mitton|first2=Todd|date=|website=SSRN|url-status=live}}</ref> Tun Daim Zainuddin bukanlah seorang yang asing di Kinta. Beliau yang juga dikenali dengan nama samaran ''Oracle of '''Syed Putra''''' dikalangan blogger-blogger sosio-politikal tempatan sudah dikenali oleh warga Ipoh sejak tahun 1960an lagi, terutama selepas beliau dilantik menjadi Timbalan Pendakwa Raya dan berkhidmat di Ipoh didalam tahun 1964-1965.<ref>{{Cite web|url=https://daimzainuddin.com/biography.html|title=TUN'S BIOGRAPHY|last=Zainuddin|first=Daim|website=TUN DR DAIM ZAINUDDIN|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref><ref>{{Cite book|title=DAIM INSAN DISEBALIK ENIGMA|last=Cheong|first=Mei Sun|publisher=Pelanduk Publications (M) Sdn Bhd|year=1996|isbn=9679785777|location=Malaysia|pages=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sakmongkol.blogspot.com/2024/11/tdz-farewell-to-oracle-of-syed-putra.html|title=TDZ, farewell to the oracle of Syed Putra. Tales by an unknown blogger. No. 25|last=Sabri|first=Ariff|date=13 November 2024|website=SAK-MONG-KOL|url-status=live|access-date=18 Disember 2025}}</ref> Abangnya yang bernama Mohamed Senawi bin Zainuddin juga pernah berbakti kepada negeri Perak dan juga daerah Kinta. Abang beliau pernah memangku jawatan Setiausaha Kerajaan Negeri Perak didalam tahun 1964-1965, dizaman pemerintahan [[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]. Abang beliau juga pernah bertugas sebagai Pegawai Daerah Kinta.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19650304-1.2.71|title=Jawatan baru Raja Mokhtar|date=4 Mac 1965|newspaper=Berita Harian|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref> Tun Daim Zainuddin dan keluarganya yang sangat terkenal di Kedah itu pernah mempunyai pegangan didalam syarikat-syarikat besar seperti Roxy Bhd, Tasek Cement Bhd, Syarikat Permodalan dan Perusahaan Perak Bhd (nama asal syarikat Permodalan Perak Bhd) dan Idris Hydraulic Bhd.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19861210-1.2.40.11|title=Daim to sell stakes in 17 companies|date=10 Disember 1986|newspaper=The Straits Times|access-date=19 Disember 2025|via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=wa4mAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=NOTICE OF EXTRA ORDINARY GENERAL MEETING|date=21 Mei 1994|newspaper=New Straits Times|access-date=19 Disember 2025|page=35|via=Google Books}}</ref> Kehebatan dan kebijaksaan cucu-cucu Habib Abdullah didalam menghadapi dunia korporat yang mencabar pernah disaksikan sendiri oleh Dato Seri [[Hamzah Zainudin]] semasa beliau berkhidmat sebagai ''Group Contract Manager'' untuk syarikat besar Unilite Electrical Industries Bhd.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/biztimes19860813-1.1.15|title=UNILITE ELECTRICAL INDUSTRIES BERHAD|date=13 Ogos 1986|newspaper=The Business Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Habib Ali bin Habib Husin ===== Habib Ali bin Habib Husin adalah dipercayai merupakan pemilik asal sebidang tanah pertanian pegangan 999 tahun, tanah pajakan negeri yang dahulunya dikenali sebagai Lot 4440 yang terletak di Tambun. Tanah pertanian tersebut kemudiannya telah bertukar tangan dan dilepaskan kepada ipar beliau, Kulup Lembang, pada 13hb September 1898.<ref>{{Cite document|year=1897|title=LAL 2412: Lease for Agricultural Land No. 2412|journal=Kinta Land Office, Journal No. 90/78|publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak|pages=1-3}}</ref> [[Fail:LAL2412-2.png|thumb|tengah|Habib Ali bin Habib Husin, pemilik asal Lot 4440.]] [[Fail:LAL2412-3.png|thumb|tengah|Pemilikan Lot 4440 bertukar tangan, dari Habib Ali bin Habib Husin kepada iparnya, Kulup Lembang.]] Didalam Riwayat Kinta, '''Kulup Lembang''' ada disebut dibawah tajuk ''''Kinta dan orang besar2-nya'''<nowiki/>'. Iparnya, '''Habib Ali,''' pula disebut dengan panjang lebar dibawah tajuk ''''Orang2 di-Kinta yang bersejarah'''<nowiki/>':<blockquote>"Habib Ali ada-lah sa-orang yang térkénal gagah séjak zaman Mélayu, maka béliau térkénal déngan Pawang Gajah, béliau memburu gajah ada-lah déngan ta’ usah mémbuat ‘hang’ kalimah hang itu erti-nya ia-lah pangar yang di-kéliling untok ménangkap gajah, hang di-pérbuat khas untok démikian. Béliau ménangkap déngan mémulas-kan kuping télinga gajah itu sahaja. Béliau-lah yang jadi pémbuka tanah yang jadi Kampong orang-orang Mélayu itu. Béliau ménjadi péng-hulu, kémudian di-kurniakan oleh Sultan Perak déngan gélaran Tok Paduka pula."<ref name=":7">{{Cite book|title=Riwayat Kinta|last=Haji Ahmad|first=A. Talib|publisher=Pustaka Rusna|year=1959|location=Kuala Lumpur|pages=75, 79, 90, 93}}</ref></blockquote> Terdapat sedikit kekeliruan mengenai gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali. Sedekad dahulu, rata-rata mengatakan bahawa beliau diberi gelaran Toh Paduka Raja. Namun kebelakangan ini gelaran Toh Paduka Setia pula yang diketengahkan. Ini boleh dilihat dari sebuah dewan yang dinamakan diatas nama Habib Ali di [[Sekolah Kebangsaan Chepor]]. Dewan itu diberi nama Dewan Toh Paduka Setia Habib Ali Al-Jamalullail.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=122160325502476469&set=a.122096655746476469&__cft__[0]=AZU5AELeRHw3JxLzDng14_SmIasQUZYc3p0V9sU3Lx8VUmDCXbg69_0J6cDRVGJ3NboO3jO8DIVlR_u759zbH2X4Yj3H4j9GNQw9OLD6HwLKAmE1RgG5Yp08sQ71oIK1r2cGqFDC9VYCQ61o9tiJF7Xl&__tn__=%2CO*F|title=PELUNCURAN PROJEK INTERVENSI|website=Facebook SK Chepor Chemor|url-status=live}}</ref> Jika benar gelaran kebesaran yang diberi kepada Habib Ali itu adalah gelaran '''Toh Paduka Setia''', maka Habib Ali telah memegang sebuah gelaran yang mengikut adat dan tradisi negeri adalah suatu gelaran yang biasa diberikan kepada '''penolong kanan Panglima Bukit Gantang''':<blockquote>"The Paduka Sétia was the principal assistant of the Pénglima Bukit Gantang—it may be added that Che’ Long Jafar, the ruler of Larut, was the son of a Paduka Sétia and was not a mere “trader” who had settled in the country"<ref name=":8">{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects : History|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell at the F.M.S. Government Press|year=1908|location=Kuala Lumpur|pages=85}}</ref></blockquote> Habib Ali pernah memegang jawatan sebagai Penghulu Ipoh dan diberkati dengan umur yang panjang. Beliau dikenali sebagai warga Perak yang paling tua sebelum meninggal dunia pada usia 110 tahun pada tahun 1947.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19470205-1.2.53|title=PERAK'S OLDEST RESIDENT DIES|date=5 Februari 1947|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Terdapat sesuatu yang menarik yang boleh dikongsi mengenai salah seorang piut Habib Ali. Piut beliau (''second great grandson'') ini merupakan seorang bekas juruterbang komersial terlatih yang juga beristerikan anak perempuan Perdana Menteri Malaysia yang ke-10, merangkap Ahli [[Tambun (kawasan persekutuan)|Parlimen Tambun]], Dato Seri [[Anwar Ibrahim]].<ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/06/1224553/pm-makes-surprise-visit-mcf-chess-event-grandson|title=PM makes surprise visit to MCF Chess event for grandson|last=Sallehuddin|first=Qistina|date=1 June 2025|newspaper=New Straits Times|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Masmah-Saadah-Abdul-Rashid?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000063230495894|title=Masmah Saadah Abdul Rashid is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s great granddaughter!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> Habib Ali dan juga Ngah Noh adalah dua orang tokoh bersejarah didalam lipatan sejarah pembangunan bumi Jelapang dan salah seorang daripada cicit (''great grandson'') Habib Ali yang juga merupakan piut (''second great grandson'') Ngah Noh adalah seorang pemimpin gerakan reformasi yang terawal. Hari ini beliau masih lagi aktif didalam gerakan tersebut dan pernah bertanding untuk merebut jawatan Ketua Cabang PKR Tambun beberapa tahun dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=2083627|title=Pemilihan PKR Sabah, Sarawak, Perak berlangsung lancar, terkawal|date=23 Mei 2022|newspaper=Bernama|access-date=18 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Toh-Paduka-Setia-Kulop-Syed-Ali-Habib-Ali-Habib-Hussein-J-P+is+related+to+Haji-Amer-Mohd-Isa-Zainuddin-A-M-P?from=6000000035819989384&path_type=blood&to=6000000024899973942|title=Haji Amer Mohd Isa Zainuddin, A.M.P. is Toh Paduka Setia Kulop Syed Ali @ Habib Ali Habib Hussein, J.P.'s grandson!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ===== Syed Lateh bin Habib Husin ===== Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang sama-sama memiliki lombong-lombong yang besar yang terletak diselatan Tambun. Lombong-lombong mereka juga terletak bersebelahan lombong-lombong milik hartawan-hartawan Cina yang terkenal seperti Yau Tet Shin dan juga Leong Fi.<ref>{{Cite book|title=The Perak Government Gazette for the year 1901|publisher=Perak Government Printing Office|year=1901|volume=XIV|location=Taiping|pages=206}}</ref> [[Fail:SyedLateh-206.png|thumb|tengah|Lombong-lombong milik Syed Lateh bin Habib Husin dan iparnya Kulup Lembang yang terletak diselatan Tambun.]] ==== Saripah binti Abdullah (?-1940) ==== Beberapa '''ahli keluarga Panglima Kinta''' berangkat pergi menunaikan haji dengan menaiki keretapi dari Ipoh ke Pulau Pinang pada tahun 1912. Diantara ahli-ahli keluarga tersebut adalah Hashim bin Mohamed Eusope, Mohamed Said bin Kulup Lateh, Ngah Kechil binti Lasam, Saripah binti Abdullah dan anaknya Abdul Wahid bin Kulup Lembang yang baru berusia 10 tahun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19120926-1.2.16|title=IPOH ITEMS|date=26 September 1912|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Rumah agam dan kediaman Saripah binti Abdullah ===== Terdapat pihak yang mendakwa kediaman Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang di Tambun itu pernah juga didiami oleh isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin. Tuan Guru itu berasal dari [[Padang Rengas]], sebuah petempatan yang dibuka oleh Toh Paduka Setia Long Abdul Latif, datuk kepada Ibrahim bin Jaafar, bekas Menteri Larut. Salah seorang isteri Tuan Guru itu bernama Zaharah dan beliau dilahirkan didalam dinasti keluarga '''Haji Mat Tamat''' yang sangat berkuasa di Tambun suatu masa dahulu.<ref>{{Cite web|url=https://dunianabilahazelan.blogspot.com/2013/03/salasilah-keturunan-long-kassim-opah.html|title=Salasilah Keturunan Long Kassim (Opah : Ayah)|last=Hazelan|first=Nabila|date=Mac 2013|website=DUNIA NABILA HAZELAN|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Fatimah-Zaharah-Che-Zaharah-Mat-Tamat/6000000001302790060|title=Fatimah Zaharah @ Che Zaharah Mat Tamat|last=Mohd Said|first=Farid Wajdee|date=7 Oktober 2008|website=Geni|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/shahidi.ibrahimalmarbawi/posts/pfbid024gZsbEX9VVNSgpTBtiB9W9PYZ2GUwarHLNVtdgntz7u7AiJ1DUy5zZww6vwDQzFcl?__cft__[0]=AZZQGHGLWugc5Ucsopknd1YC9eQW6Tc4JqTa4O09TY4nLtLfsE5bav0VsuxUO1u6oXN43xRK-7j-EBqhCDk9sG7nljCiEZ3JI5FhfrfJAxdcizLt3qwq6PIhyXBepVJyR3dgZXLRj98_RgnnVrtOeN7wQn2RKhbXO2OIrfBXmwvrrA&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Makam Tok Lembang @ Kulup Lembang, Masjid Al-Ihtidaiyah (Masjid Lama Tambun)|last=Ibrahim|first=Shahidi|date=25 Januari 2026|website=Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02LiVVcBjCPzJ8FUXUJGuK2U7oDMErfSzKdjQwQoMzfUGof2vq527N6YUik4xnqYksl&id=100068322196911&__cft__[0]=AZZrQ2rALlrfpzva-phvOKf6VH3N6AtwSWVofYtl4j9gBBBn6q7ccq_5VdOWP181h9IK46nrnHw6E3GoTG9o1cipo7BiQmsQbf0l_tkMGIBlJ5LIfVEwHw3pcWN2aSHEeFNFc82sRBzVCFwB50xKFhTkOqFHvbCOCEkbBwzSRCpy3WMewvwgk_hXXJ3yQPnLXcE&__tn__=%2CO%2CP-R|title=Pembukaan Kampung Buaia dan penempatan “Malay Perak Officers Quarters at Campong Boyah, 1876.”|date=12 Oktober 2014|website=Gunung Pondok Warisan Padang Rengas @ Facebook|url-status=live|access-date=16 Februari 2026}}</ref> [[Fail:FB-060226.png|tengah|thumb|Kediaman isteri kedua Tuan Guru Haji Ismail Moin di Tambun.]] [[Fail:RumahAgamSaripah.png|thumb|tengah|Rumah agam Saripah binti Abdullah dan Kulup Lembang.]] ==== Teh Baayah (?-?) ==== ==== Che Fatimah binti Ibrahim (?-?) ==== == Falsafah dan pandangan politik == == Pentadbiran dan pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang == Selepas kematian Kulup Lembang, kelihatan seolah-olah segala hartanah peninggalannya telah diletak dibawah pentadbiran: # '''William Burton''' sebagai Pentadbir Rasmi (''Official Administrator'') dan # '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh'''.<ref name=":4">{{cite document |last=Woodward |first=L.M. |date=1915 |title=Pers 9538/1915 Jil. 7 Fol. 69: Grant of Letters of Administration, Administration Suit No. 76 of 1915 |location=Ipoh |publisher=Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak |page=1-3}}</ref> [[Fail:SuratKuasaMentadbir.png|thumb|center|Surat Kuasa Mentadbir hartanah Kulup Lembang]] Usaha untuk mendapatkan perincian mengenai Surat Kuasa Mentadbir yang memberi kuasa kepada William Burton dan Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang kini berada didalam simpanan Pejabat Pengarah Tanah dan Galian Perak nampaknya seperti sengaja dihalang. Umum hanya dapat mengetahui bahawa sebanyak '''55 hartanah''' Kulup Lembang yang diletak dibawah pentadbiran tetapi perinciannya tidak pula didedahkan.<ref name=":4" /> [[Fail:55-Titles..png|thumb|center|55 hartanah peninggalan Kulup Lembang]] === Fakta-fakta menarik mengenai Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh === ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman yang terkenal di Kedah ==== Menurut maklumat yang mula dikumpulkan pada tahun 1936, yang bersumberkan kepada Toh Jana Pahlawan Haji Wan Yeob Ibrahim bin Wan Mat Zain dan beberapa ahli keluarga terdekat beliau, '''Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh''' rupa-rupanya adalah '''cicit''' kepada '''Wan Mat Saman''' yang terkenal di '''Kedah'''. Ini juga bermakna Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh '''bersaudara''' dengan '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim'''. Ini adalah kerana isteri Orang Kaya Menteri yang bernama '''Toh Puan Halimah''' adalah juga merupakan '''cucu''' kepada '''Wan Mat Saman'''.<ref name=":12">{{Cite book|title=Rumpun Keluarga Wan Mat Saman|last=Mansur|first=Haji Muhamad Shaharudin|year=1975|pages=1-2, 5}}</ref> [[Fail:WMS1.png|tengah|thumb|Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, cicit Wan Mat Saman (Kedah).]] '''Bonda''' kepada '''Raja Perlis Ketiga''' adalah '''Wan Tam''', '''saudara Wan Mat Saman''':<blockquote>"Syed Safi Jamalullail's accession as the third Raja of Perlis was not without controversy. Like his granduncle Syed Alwi (Tuan Chik Endut), he too was born of a Kedah royal. His mother, Wan Tam Bandar, was the aunt of Kedah's Sultan Abdul Hamid Halim Shah and a sister of Kedah's Chief Minister, Wan Mat Saman, a staunch proponent for the restoration of Perlis to Kedah."<ref>{{Cite book|title=THE ENCYCLOPEDIA OF MALAYSIA Volume 16 THE RULERS OF MALAYSIA|last=Abdul Hamid|first=Ahmad Sarji|publisher=Archipelago|year=2011|isbn=9789813018549|location=Singapore|pages=18}}</ref></blockquote>'''Raja Perlis Keenam''' pula merupakan '''cicit''' kepada '''Raja Perlis Ketiga'''.<ref>{{Cite web|url=https://dymm.perlis.gov.my/index.php/info-diraja/salasilah-diraja?showall=1|title=Salasilah Diraja|last=Hassan|first=Hazman|date=28 April 2024|website=Pejabat Duli Yang Maha Mulia Tuanku Raja Perlis|url-status=live}}</ref> Baginda yang dahulu mesra dikenali sebagai [[Tuanku Syed Putra Jamalullail|'''Tuanku Syed Putra''']] pernah memandu sebuah jentera bulldozer berkuasa besar sebagai tanda simbolik '''merasmikan''' tapak pembangunan '''Estet Perindustrian Tasek''' (''Tasek Industrial Estate'') yang terletak di Ipoh pada tahun 1961.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19610518-1.2.62|title=The bulldozer-driving King|date=18 Mei 1961|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Baginda juga telah berkahwin dengan [[Tengku Budriah]] dan pasangan baginda itu sebenarnya bukanlah asing di Ipoh. Pasangan baginda rupa-rupanya pernah bersekolah di [[:en:Methodist_Girls'_School,_Ipoh|Sekolah Perempuan Anglo-Chinese]] (''Anglo-Chinese Girls' School'', berhampiran Kampung Paloh dan Kampung Kuchai) yang terletak di Ipoh suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19690419-1.2.57|title=Istiadat keputeraan berpusat di-Istana Arau pagi ini|last=Nor|first=Shafie|date=19 April 1969|newspaper=Berita Harian|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Hubungan istimewa diantara keluarga baginda dan sejarah Kinta terpateri buat selama-lamanya apabila cucunda baginda melangsungkan perkahwinan dengan anakanda Dato Panglima Kinta Dato Seri Azizul Hassan pada tahun 2000.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=9Z0WAAAAIBAJ&lpg=PA1&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|title=Glittering Perlis royal wedding|last=Dalip|first=Suryani|date=13 Jun 2000|newspaper=New Straits Times Society|access-date=6 Mac 2026|via=Google Books}}</ref> '''Wan Mat Saman''' juga mempunyai seorang '''piut''' yang bernama Mohd Razalli, '''Dato Laksamana Haji Mohd Razalli bin Haji Mohd Ali Wasi'''.<ref name=":12" /> Piut Wan Mat Saman ini juga tidaklah asing di Kinta. Ini adalah kerana beliau ada mengambil anak Penghulu Sungai Raia sebagai isteri pada tahun 1926.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsechomail19260310-1.2.22|title=MAINLY ABOUT PEOPLE|date=10 Mac 1926|newspaper=The Straits Echo|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Penghulu Sungai Raia itu adalah tokoh yang hari ini dikenali sebagai Toh Sedewa Raja Abdul Wahab, anak Toh Sedewa Raja Domba.<ref>{{Cite book|title=Tokoh-tokoh Batu Gajah, Perak|publisher=Arkib Negara Malaysia|year=2003|isbn=9679120651|location=Kuala Lumpur|pages=104}}</ref> Dato Laksamana Haji Mohd Razalli sebenarnya pernah beberapa kali '''memangku jawatan Menteri Besar Perlis'''. Ini adalah kerana [[Menteri Besar Perlis]] (yang juga Menteri Besar Perlis yang pertama) pada ketika itu, Raja Haji Ahmad bin Raja Endut, mengambil cuti panjang sebanyak dua kali.<ref>{{Cite journal|year=2005|title=SENARAI MENTERI BESAR DAN PEMANGKU MENTERI BESAR NEGERI PERLIS|url=https://www.perlislib.gov.my/web/penerbitan/jurnal-warisan-perlis/80-jurnal-warisan-indera-kayangan-bil-17|journal=Jurnal Warisan Indera Kayangan|volume=XVII|pages=5}}</ref><ref>{{cite thesis |last=Ahmad |first=Azwan |date=2016 |title=TRANSFORMASI DAN DINAMIKA POLITIK ELIT DI PERLIS, KURUN KE 19 SEHINGGA 1970-AN |url= |work= |degree=Ijazah Doktor Falsafah |location= |publisher=Universiti Sains Malaysia |access-date= |pages=266-269}}</ref> Setelah sekian kali memangku jawatan tersebut, Dato Laksamana yang terkenal di Perak itu akhirnya dilantik secara rasmi menjadi '''Menteri Besar Perlis yang kedua''' pada 31 Januari 1957 dan beliau memegang jawatan tersebut sehingga 30 April 1959.<ref>{{cite speech |last=Mat |first=Yazid |date=2014 |title=Menjelang 200 Tahun Kerajaan Perlis di bawah Pemerintahan Tujuh Orang Raja: Institusi Raja Perlis antara Kesinambungan dan Perubahan |url= |event=Proceeding Seminar Institusi Raja (SIRaj II): Seminar Raja dan Kerajaan Perlis |work= |location=Pauh Putra |publisher=Universiti Malaysia Perlis |access-date= |pages=125}}</ref> Raja Dato Haji Ahmad bin Raja Endut juga tidak asing di Kinta, malahan beliau sangat dikasihi oleh warga Kinta dari Tambun sehinggalah Kampung Paloh dan Kampung Kuchai. Beliau pernah memegang jawatan Penolong Pegawai Daerah (Tanah) Kinta pada tahun 1924.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19240811-1.2.53|title=SOCIAL & PERSONAL|date=11 Ogos 1924|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh dan misi-misi rahsia kerajaan ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh sememangnya seorang pembesar negeri yang luarbiasa, ''larger than life'', ibarat kata pujangga Inggeris tercinta. Beliau sangat efisyen dan begitu dipercayai oleh Sultan dan juga Residen. Beliau juga telah banyak kali dipilih untuk '''menyertai misi-misi rahsia kerajaan''' didalam dan diluar negeri.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19201203-1.2.66|title=BYGONE PERAK|first=|date=3 Disember 1920|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Misi rahsia Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh yang paling menarik perhatian adalah apabila beliau dihantar ke '''Brunei''' pada tahun '''1905''' untuk menyakinkan Sultan Brunei, [[Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin]]''',''' supaya menerima perlindungan Inggeris.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitsbudget19051228-1.2.13|title=BRITISH NORTH BORNEO|date=28 Disember 1905|newspaper=The Straits Budget|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh bukanlah Melayu Perak terakhir yang mempunyai hubungan istimewa dengan pemerintah Brunei. Cucunda Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin juga, [[Sultan Ahmad Tajuddin Akhazul Khairi Waddien|'''Sultan Ahmad Tajuddin''']], telah melantik '''Mohamed Hassan''', seorang lagi Melayu Perak, sebagai '''setiausaha sulit''' baginda pada tahun '''1937'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370817-1.2.26|title=PRIVATE SECRETARY TO SULTAN OF BRUNEI|date=17 Ogos 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Sebuah artikel suratkhabar juga menunjukkan bahawa Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed pernah dilantiik sebagai '''Menteri Besar Brunei''' pada tahun '''1950'''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19500412-1.2.80|title=LEAVING FOR U.K.|date=12 April 1950|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed adalah juga merupakan '''cucu saudara [[Ngah Jabor]]''' yang terkenal didalam lipatan sejarah Perak.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/path/Muhammad-Jabar-Ngah-Jabor-Bardot+is+related+to+Mohamed-Hassan-bin-Kulop-Mohamed?from=6000000009909970685&path_type=blood&to=6000000015019974556|title=Mohamed Hassan bin Kulop Mohamed is Muhammad Jabar @ Ngah Jabor Bardot's great nephew!|website=Geni|url-status=live|access-date=18 September 2025}}</ref> ==== Sri Adika Raja Wan Mohamed Salleh, pengutip sewa Kulup Lembang<ref name=":0" /> ==== === Arthur Noel Kenion, penjaga kepentingan anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta === Dibawah pentadbiran William Burton, seorang peguam berbangsa Inggeris tercinta yang bernama '''Arthur Noel Kenion''' juga telah dilantik sebagai '''Penjaga''' kepada 5 orang anak Kulup Lembang yang dibawah umur.<ref name=":5">{{cite document|date=1916|title=K.L.O. 946/16: Memorandum of Transfer. Mining Leases for registration|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia|page=}}</ref> Kehadiran penjaga-penjaga Inggeris tercinta didalam urusan penjagaan kepentingan anak-anak Dato Panglima Kinta yang dibawah umur bukanlah sesuatu yang baru. Apabila Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff meninggal dunia contohnya, urusan penjagaan kepentingan anak-anak beliau yang dibawah umur seperti Che Yun Chik telah juga diberikan kepada Arthur Noel Kenion.<ref>{{Cite book|title=Federated Malay States Government Gazette|publisher=F.M.S. Government Printing Office|year=1914|series=No. 14|volume=VI|location=Kuala Lumpur|pages=xxx, xlix}}</ref> [[Fail:CheYunChik-xxx.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga Che Yun Chik.]] [[Fail:Children-xlix.png|thumb|tengah|Arthur Noel Kenion, penjaga anak-anak bawah umur Dato Panglima Kinta Mohamad Yusuff.]] ==== Arthur Noel Kenion dan penubuhan Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones ==== Arthur Noel Kenion adalah satu nama yang tidak asing lagi didalam sejarah penubuhan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones. Segalanya bermula apabila Eric Frank O'Hara Maxwell atau lebih dikenali sebagai Eric Maxwell menjemput Arthur Noel Kenion untuk menjadi rakan kongsinya pada tahun 1906 dan dari situlah bermulanya syarikat guaman Maxwell & Kenion:<blockquote>"It is recorded in 1901, that '''Eric Maxwell''' was the sole Ipoh partner of Presgrave, Matthews and Maxwell, with offices on Belfield Street. In 1902, he practised on his own in Belfield Street; In 1903 he moved his office to Panglima Street, and in 1904 to Station Road. He '''invited''' his legal assistant '''Arthur Noel Kenion''' into '''partnership''' with him in 1906 and the firm of "'''Maxwell & Kenion'''" was born."<ref name=":9" /></blockquote> Kedua-dua syarikat guaman Maxwell & Kenion dan juga Cowdy & Jones akhirnya digabungkan oleh John Lowe Woods pada tahun 1945:<blockquote>"'''John Lowe Woods''' '''amalgamated''' the firm of '''Maxwell & Kenion''', and '''Cowdy & Jones''' on 1/11/1945, and occupied the premises of Maxwell and Kenion, Mercantile Bank Building, 1st Floor, Station Road."<ref name=":9">{{Cite book|title=A History of MAXWELL, KENION, COWDY & JONES|last=Devadason|first=James|year=1996|location=Ipoh|pages=4, 17, 20}}</ref></blockquote>Arthur Noel Kenion juga merupakan salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19370610-1.2.93|title=RIVERVIEW RUBBER|date=10 June 1937|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Maka tidak hairanlah syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones akhirnya telah dilantik menjadi syarikat guaman kepada syarikat Riverview Rubber Estates Limited.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19600204-1.2.94.5|title=Page 10 Advertisements Column 5|date=4 Februari 1960|newspaper=The Straits Times|access-date=26 September 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ===== Dinasti Maxwell yang hebat dan berpengaruh ===== '''Eric Frank O'Hara Maxwell''' atau lebih dikenali sebagai '''Eric Maxwell''' lahir didalam keluarga yang hebat serta sangat berpengaruh didalam lipatan sejarah pentadbiran Negeri-Negeri Selat. Beliau merupakan '''cucu''' kepada '''[[:en:Peter_Benson_Maxwell|Sir Peter Benson Maxwell]]''' yang pernah memegang jawatan Ketua Hakim [[Negeri-Negeri Selat]] (1867-1871).<ref>{{Cite web|url=https://www.findagrave.com/memorial/184920816/peter_benson-maxwell|title=Sir Peter Benson Maxwell|website=Find a Grave|url-status=live}}</ref> Datuk kepada Eric Maxwell itu pernah menulis sebuah risalah yang diterbitkan pada tahun 1878. Risalah tersebut yang bertajuk ''OUR MALAY CONQUESTS'' telah menggemparkan dunia Inggeris tercinta kerana ia mengandungi kritikan-kritikan yang menghentam dan persoalan-persoalan yang menelanjangkan tindak-tanduk Gabenor-Gabenor dan pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang mencurigakan serta tidak mengikut lunas peradaban di Pahang, Johor, Perak, Negeri Sembilan dan Selangor. Lihat sahaja kepada pendedahan Sir Peter Benson Maxwell terhadap individu yang bernama [[J.W.W. Birch]]:<blockquote>"This want of consideration, it is necessary to add, was never more lamentably shown than when '''Sir A. Clarke sent Mr. Birch''' to Perak to carry out his “policy.” What has been already related of the course which the latter pursued there must suffice to show how '''ill-qualified''' he was for such a post. It is painful to say this, or to say a word which has the semblance of anything but kindness for one who is no more, and who died in the service of his country. But it is a fact in this history too important to be put out of sight. It is, in truth, the pivot on which the greater part of the history turns; the cause to which the loss of other English, as well as many native lives, and much misery and suffering are to be attributed. With much ability, energy, and integrity of purpose, '''Mr. Birch had defects''' which pre-eminently '''unfitted him for dealing with Malays''', whose '''language''' even '''he did not understand'''."<ref name=":10">{{Cite book|url=https://books.google.com.my/books/about/Our_Malay_Conquests.html?id=Jr6P2FU3sKMC|title=OUR MALAY CONQUESTS|last=Maxwell|first=Peter Benson|publisher=P.S. King|year=1878|location=Westminster|pages=107, 113-115}}</ref></blockquote>Walaupun Datuk kepada Eric Maxwell tidak pernah mengakuinya secara jelas tetapi nada-nada simpati beliau terhadap nasib yang menimpa pembesar-pembesar Melayu dapat dilihat dari penulisannya. Satu contoh yang baik boleh dilihat dari pendapat beliau mengenai reaksi Dato [[Dato Maharaja Lela|Maharaja Lela]] selepas Birch melampaui batas di Pasir Salak: <blockquote>"Finally, Lela is spoken of as an “assassin;” but with all deference, this expression cannot alter the nature of the act for which he suffered death. Even Sir W. Jervois himself admits that the evidence at the trial went no further than proving that Lela and his companions intended “ to resist Mr. Birch, should he attempt to put his foot on Passir Sala ground” (1709. 117); and it is beyond all dispute that the Resident remained untouched and respected until he did what was an '''act of war against Lela’s actual and lawful sovereign'''. '''Resistance to that act''' was by every recognized law '''a lawful act'''. '''Lela''' was not only '''entitled''', but '''bound by duty to resist it'''."<ref name=":10" /></blockquote>Datuk kepada Eric Maxwell itu juga mengejutkan dunia Inggeris tercinta apabila beliau secara terbuka mencadangkan agar Sultan Ismail dibenarkan pulang ke Perak manakala Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim, Laksamana [[Laksamana Mohamad Amin|Mohamad Amin]] dan beberapa pembesar Melayu Perak yang lain tidak perlu dihukum seumur hidup mereka:<blockquote>"Let Salangore keep or dismiss Tunku Kudin, let the Klana and Bandar of Sungei Ujong and the chief of Rambau settle their various differences in their own way. Let '''Ismail return to Perak''', if he likes, and Abdullah, if he dares. They and the obnoxious '''Mantri''', and the '''Laxamana''' and the '''other chiefs''' '''need not be kept in life-long punishment''', through the fear that their presence in the Malay Peninsula would “threaten the safety of her Majesty’s dominions” (1709. 67)."<ref name=":10" /></blockquote>Eric Maxwell juga mempunyai seorang bapa saudara yang sangat berjasa di Sarawak. Bapa saudara Eric Maxwell itu bernama '''Francis Richard Ord Maxwell''' dan beliau telah berkhidmat selama 22 tahun di Sarawak, bermula daripada tahun 1872 sehinggalah tahun 1894. Selepas persaraan bapa saudara Eric Maxwell pada tahun 1894, beliau dilantik pula menjadi Konsul British di Brunei dan juga Residen Labuan sehinggalah kematian beliau di Yokohama pada tahun 1897.<ref>{{Cite book|title=Administrators and Their Service: The Sarawak Administrative Service under the Brooke Rajahs and British Colonial Rule|last=S. Talib|first=Naimah|publisher=Oxford University Press|year=1999|location=New York|pages=33-34}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga turut dikenali sebagai orang kanan kepada dua orang [[Raja Putih Sarawak]] iaitu [[James Brooke]] dan juga [[Charles Brooke]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19400218-1.2.84|title=Mainly About Malayans|first=The Onlooker|date=18 Februari 1940|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Bapa saudara Eric Maxwell itu juga rupanya didalam diam ada mengambil seorang gadis dari suku kaum Iban sebagai pasangannya dan penyatuan mereka jelas direkodkan didalam genealogi leluhur [[Iban|suku kaum Iban]], Jelenggai.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/seadayaksofborne0000bene|title=The Sea Dayaks of Borneo before White Rajah rule|first=Benedict Sandin|publisher=Macmillan|year=1967|location=London|pages=100-101}}</ref> Sebagai orang kanan kepada dua orang Raja Putih Sarawak, sudah tentulah bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu tahu akan setiap perincian dan rahsia mengenai Bekas Menteri Larut, Ibrahim bin Jaafar, yang diberi kebenaran untuk berpindah ke Sarawak bersama ahli keluarga terdekatnya. Kebenaran itu diberikan oleh Inggeris setelah bekas pembesar Melayu Perak itu bersetuju untuk membuang sisa-sisa pangkat dan kuasa berserta gelaran Bekas Menteri Larut dan hanya menggunakan namanya sahaja, Ibrahim bin Jaafar. Sudah tentu pihak Inggeris sedar bahawa individu terbaik yang dapat menyelesaikan perpindahan pelbagai hartanah dan pusaka yang terdapat didalam dan diluar Perak diatas nama Ibrahim bin Jaafar itu adalah Ibrahim bin Jaafar sendiri. Tiada siapa yang tahu akan lokasi keberadaan hartanah dan pusaka tersebut melainkan Ibrahim bin Jaafar sendiri.<ref>{{Cite book|title=NGAH IBRAHIM: Orang Kaya Menteri Paduka Tuan|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=54-57}}</ref> '''Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim''' kononnya meninggal dunia di Singapura pada 4 Februari '''1895'''. Walaupun begitu, seorang individu yang mendakwa beliau merupakan anak bongsu bekas Menteri Larut itu mengatakan bahawa bapanya itu, kononnya, meninggal dunia kerana usia yang sudah lanjut pada tahun 1936 di Kampung Dendang, Beruas. Individu tersebut juga mendakwa bahawa bapanya itu kononnya telah meloloskan diri dari kawalan pihak berkuasa dan berjaya melarikan diri ke Kampung Tepus yang terletak di Tanjung Belanja, '''Parit (Perak Tengah)'''. Pelarian tersebut kononnya dibantu oleh Panglima Sameon (juga dikenali sebagai Panglima Perang Semaun).<ref>{{Cite news|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/OTHERS/temporary%20PRESERVATION/OCR_vendor/OCR/News_2006b/15-Sep-2006/UM/Others/UM-05092006.pdf|title=Ngah Ibrahim dikebumikan di Singapura - Sulaiman|date=5 September 2006|newspaper=Utusan Malaysia|access-date=17 Disember 2025|via=Perdana Library}}</ref> Jika bapa saudara Eric Maxwell yang bernama Francis Richard Ord Maxwell itu berada di Sarawak, pada masa yang sama, bapa kepada Eric Maxwell pula berada di Singapura. Bapa beliau bernama [[William Edward Maxwell|'''William Edward Maxwell''']], Setiausaha Kolonial (''Colonial Secretary'') Negeri-Negeri Selat, dari tahun 1892 sehinggalah 1895, dan beliau mempunyai pengaruh yang sangat besar didalam pentadbiran Negeri-Negeri Selat yang berpusat di Singapura. Bapa Eric Maxwell juga bukanlah seorang yang asing didalam lipatan sejarah Perak. Beliau pernah berkhidmat sebagai Penolong Residen dan juga ahli Majlis Negeri (''State Council'') didalam tahun 1878-1882.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article54511614|title=DEATH OF SIR W. E. MAXWELL|date=17 Disember 1897|newspaper=South Australian Register|via=National Library of Australia}}</ref> Sebaik sahaja J.W.W. Birch dibunuh di Pasir Salak, bapa Eric Maxwell itu buat sementara waktu telah dilantik sebagai Timbalan Pesuruhjaya dan ditugaskan untuk membantu bala tentera Inggeris tercinta yang memulakan tarian perang mereka di Larut.<ref>{{Cite book|title=Dato Sagor: Peranannya dalam gerakan menentang British di Perak 1874-1876|last=Ghazali|first=Abdullah Zakaria|publisher=Persatuan Muzium Malaysia|year=1993|location=Kuala Lumpur|pages=38}}</ref> Pada tahun 1876, bapa Eric Maxwell dilantik pula menjadi Pemangku Penolong Residen Larut selama ketiadaan [[Tristam Speedy|Captain Speedy]].<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes18760729-1.2.18.5|title=FRIDAY, 28th JULY|date=29 Julai 1876|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell bukanlah sebuah nama yang asing didalam lipatan sejarah pekan Tambun yang tumbuh pesat dikaki Gunung Datok, sebuah gunung batu kapur yang mempunyai kaitan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim. Eric Maxwell sebenarnya mempunyai banyak juga hartanah di pekan Tambun, oleh itu tiada siapa pun yang boleh menolak kemungkinan bahawa kedua Eric Maxwell dan juga hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu cukup mengenali diri masing-masing pada zaman dahulu.<ref name=":0" /> [[Fail:EricMaxwell-115.png|tengah|thumb|Hartanah-hartanah Eric Maxwell di pekan Tambun pada tahun 1907.]]Eric Frank O'Hara Maxwell atau pun Eric Maxwell juga rupa-rupanya pernah berpasangan dengan seorang wanita Melayu yang berharta. Wanita tersebut meninggal dunia pada tahun 1929 dan bersama Eric Maxwell, mereka dikurniakan dengan tiga orang anak: Abdul Wahab bin Maxwell, Mohamed Yusoff bin Maxwell dan Mohamed Noor bin Maxwell. Sejurus selepas kematian ibunya, Abdul Wahab telah membuka Hotel Eastern di Ipoh tetapi terpaksa menutupnya pada tahun 1931.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/singfreepressb19320803-1.2.134|title=MALAY BROTHERS' INSOLVENCY|date=3 Ogos 1932|newspaper=The Singapore Free Press and Mercantile Advertiser|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Peristiwa itu berlaku beberapa tahun selepas kematian Haji Abdul Wahid bin Kulup Lembang.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/maltribune19250615-1.2.23|title=Untitled|date=15 Jun 1925|newspaper=Malaya Tribune|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Diatas kertas, seorang [[Muhammad Kamil Abdul Munim|Setiausaha Politik Menteri Kewangan]] seharusnya mengenali keluarga Abdul Wahab bin Maxwell itu dengan baik.<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Ainon-Mohd-Ismail/6000000006175768262|title=Ainon Mohd Ismail|last=Abdul Mu'nim|first=Salehah|date=14 Mei 2009|website=Geni|url-status=live}}</ref> [[Mohd Azaham Wahab|Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab]] adalah cucu Eric Maxwell yang sangat berjasa didalam dunia aktivisme belia. Beliau pernah menyandang jawatan Presiden [[Majlis Belia Malaysia]] (1976-1980), menggantikan Dato Seri [[Anwar Ibrahim]] (1973-1976). Jawatan yang dipegang oleh cucu Eric Maxwell itu kemudiannya disandang pula oleh [[Rani Ibrahim|Mohamad Rani bin Ibrahim]] (1980-1982).<ref>{{Cite web|url=https://belia.org.my/mantan-presiden/|title=Mantan Presiden|website=Majlis Belia Malaysia|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Dato Haji Muhammad Azaham bin Abdul Wahab juga pernah dilantik menjadi salah seorang Ahli Lembaga Pengarah syarikat Penas Corporation Berhad dan pada masa yang sama, Marzukhi bin Ibrahim pula merupakan salah seorang pemegang saham terbesar syarikat tersebut dengan pegangan saham sebanyak 7.04%.<ref>{{Cite web|url=https://lib.nus.edu.sg/nus_hl/pencorp2000-3.pdf|title=Penas Corporation Berhad Annual Report 2000|website=NUS Libraries Portal|url-status=live|access-date=20 September 2025}}</ref> Nama cucu Eric Maxwell ini juga sering disebut-sebut didalam persaingan sengit dunia korporat tempatan yang menyaksikan perebutan 155.4 juta saham DRB-HICOM diantara Tan Sri S.M. Nasimuddin dan Tan Sri Syed Mokhtar suatu masa dahulu.<ref>{{Cite news|url=https://books.google.com.my/books?id=uCwhAAAAIBAJ&lpg=PA67&dq=azaham%20wahab&pg=PA67#v=onepage&q=azaham%20wahab&f=false|title=Battle of the Tan Sris for DRB-HICOM shares rages on|last=Moses|first=Rajan|date=24 Oktober 2004|newspaper=New Sunday Times|access-date=20 September 2025|via=Google Books}}</ref> ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen peninggalan Arthur Noel Kenion ===== Fail-fail dan dokumen-dokumen penjagaan kepentingan anak-anak bawah umur Kulup Lembang yang dahulunya dipegang oleh Arthur Noel Kenion masih berada dalam simpanan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones.<ref name=":0" /> Waris-waris yang berminat untuk meneliti dan mengkaji fail-fail dan dokumen-dokumen tersebut boleh meminta nasihat mengenai prosedur dan juga cara-cara memohon kebenaran daripada bekas-bekas kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones berikut: # Noor Hassandi - Beliau dan juga Ahmad Husni merupakan sebahagian daripada kakitangan syarikat guaman Maxwell, Kenion, Cowdy & Jones pada bulan Ogos 1966.<ref name=":9" /> Beliau mempunyai saudara kandung seibu sebapa yang juga merupakan ipar kepada Tun [[Ramli Ngah Talib]]. Beliau juga merupakan anak saudara Dato Dr. Haji [[Mustafa Albakri Hassan|Mustapha Albakri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Noor-Hassandi-Sulaiman-Zohdi/6000000001959181336|title=Noor Hassandi Sulaiman Zohdi|last=Mohamed Mokhtar Bakri|first=Prof Madya Dr. Ahmed Mahir|website=Geni|url-status=live}}</ref> Bapa beliau pula pernah menyandang jawatan ahli lembaga pengarah sebuah syarikat perlombongan yang dikenali dengan nama Sharikat Lombong Melayu Perak Bhd (''Perak Malay Mining Co.'').<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19660513-1.2.39|title=Perak Malay Mining Company faces new problem|date=13 Mei 1966|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> # Dato Seri Haji [[Ahmad Husni Mohamad Hanadzlah|Ahmad Husni]] dan # Dato Haji [[Asmuni Awi]]. === Kontroversi dan misteri pembahagian aset, hartanah peninggalan Kulup Lembang === Persoalan timbul mengenai jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang. Persoalan juga timbul mengenai perincian hartanah-hartanah beliau seperti rumah-rumah kediaman, [[Rumah kedai|rumah-rumah kedai]], tanah-tanah perlombongan dan juga tanah-tanah pertanian/perladangan. Berapakah jumlah sebenar hartanah-hartanah Kulup Lembang dan apakah yang telah terjadi kepada perincian hartanah-hartanah itu?<ref name=":0" /> Sebagai seorang hartawan perlombongan yang berjaya, sudah tentulah Kulup Lembang ada meninggalkan aset seperti wang simpanan yang banyak. Hanya orang yang kurang siuman sahaja tidak mahu bertanya apa yang telah terjadi kepada wang tersebut selepas kematian Kulup Lembang.<ref name=":0" /> ==== Hartanah perlombongan peninggalan Kulup Lembang ==== Berdasarkan daripada dokumen-dokumen rasmi yang masih disimpan rapi oleh pihak Arkib Negara Malaysia, Kulup Lembang suatu masa dahulu pernah mempunyai '''hartanah-hartanah perlombongan''' seluas '''354 1/4''' ekar keseluruhannya dengan '''250''' orang kuli. Maklumat tersebut dapat dilihat daripada sehelai memorandum rasmi yang ditulis oleh ''Warden of Mines'' di Batu Gajah pada 17hb Februari 1915 untuk menjawap pertanyaan ''Assistant District Officer'' di Ipoh berkenaan pegangan hartanah perlombongan Kulup Lembang.<ref>{{Cite journal|year=1915|title=K.L.O. 475/15: Mining application|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:354acres.png|thumb|center|Keluasan hartanah perlombongan Kulup Lembang]] William Burton, sebagai Pentadbir hartanah peninggalan Kulup Lembang, pernah menulis mengenai '''27 Pajakan Lombong''' (''Mining Leases'') didalam suratnya yang bertarikh 11hb April 1916. Pajakan-Pajakan Lombong itu kemudiannya telah disenaraikan satu per satu oleh ''Collector of Land Revenue'' bagi daerah Kinta pada 6hb Mei 1916, seperti yang ditunjukkan dibawah: # M.L. 4223, # M.L. 4347, # M.L. 4348, # M.L. 5159, # M.L. 4225, # M.L. 4226, # M.L. 4152, # M.L. 4224, # M.L. 1300, # M.L. 1301, # M.L. 1833, # M.L. 4608, # M.L. 3250, # M.L. 4422, # M.L. 8536, # M.L. 8210, # M.L. 6651, # M.L. 6733, # M.L. 6302, # M.L. 6650, # M.L. 6301, # M.L. 6261, # M.L. 6452, # M.L. 7361, # M.L. 6735, # M.L. 6262 dan # M.L. 3251.<ref name=":5" /> [[Fail:27MLs.png|thumb|tengah|27 Pajakan Lombong peninggalan Kulup Lembang]] Kelihatan seperti '''hartanah-hartanah perlombongan Kulup Lembang''' yang berjumlah '''264 ekar''' telah dibahagikan '''secara faraid''' diantara janda-janda dan juga anak-anak beliau (satu kesilapan besar yang mengejutkan pemerhati hari ini, kesilapan yang malangnya tidak disedari oleh mereka yang terlibat ketika itu). Pembahagian secara faraid itu boleh dilihat dari catatan yang ditulis oleh seorang pegawai dipejabat ''Kinta Land Office'' pada 14hb Mei 1918. Pembahagian secara faraid itu telah dicatatkan seperti berikut: # Hajjah Saripah binti Abdullah menerima 12 ekar, # Che Fatimah binti Ibrahim menerima 12 ekar, # Zabidah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Rokiah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar, # Abdul Wahid bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Mat Jahaya bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Abdul Rahman bin Kulup Lembang menerima 48 ekar, # Che Ian binti Kulup Lembang menerima 24 ekar dan # Rahmah binti Kulup Lembang menerima 24 ekar.<ref name=":6">{{Cite journal|year=1918|title=K.L.O. 40/18: Application on behalf of the infant children and widow of the late Kulup Lembang for removal of Mining Lease 6735|journal=Kinta Land Office|location=Kuala Lumpur|publisher=Arkib Negara Malaysia}}</ref> [[Fail:Faraid.png|thumb|tengah|Pembahagian hartanah perlombongan Kulup Lembang secara faraid]] =====Apakah yang telah terjadi kepada hartanah perlombongan Kulup Lembang selepas diturunkan kepada anak-anak dan janda-janda beliau?===== Sebarang persoalan mengenai ratusan ekar hartanah perlombongan Kulup Lembang yang telah diwarisi oleh janda-janda dan anak-anak beliau perlu diajukan kepada menantunya, '''Syed Mohamed''', yang pernah beristerikan Zabidah binti Kulup Lembang. Soalan yang sama juga boleh dilontar kepada gergasi politik yang dikenali sebagai UMNO yang mempunyai banyak syarikat-syarikat pegangan yang sepintar buaya.<ref>MMMJ, grandson of Kulup Lembang</ref> ====== Projek perumahan yang sungguh besar di Tambun ====== Syed Mohamed mempunyai seorang anakanda yang sangat berjasa kepada kerajaan persekutuan dan beliau amat dipercayai oleh Tunku Abdul Rahman dan juga Tun Razak. Pada tahun 1980an, anakanda kepada Syed Mohamed itu yang menyimpan kenangan nostalgik di Jelapang, pernah menjemput kontraktor-kontraktor yang berpengalaman didalam pembinaan dan pemajuan bekas-bekas lombong untuk menghantar Borang Pra-Kelayakan untuk sebuah tender untuk beberapa kontrak berkenaan pembinaan sebuah projek perumahan yang sungguh besar di Tambun al-Mu-karam-mah.<ref name=":0" /> ==== 25 unit rumah kedai ==== == Wakaf Kulup Lembang yang mencurigakan == Kekebalan dan kesaktian wakaf Kulup Lembang tiada tolok bandingnya. Wakaf Kulup Lembang yang ada hari ini suatu masa dahulu sebenarnya terikat dengan beberapa perisytiharan yang telah direkodkan oleh Arhur Noel Kenion didalam sebuah Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') yang didaftarkan di Ipoh pada bulan Mei 1921.<ref name=":14">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/01/kulup-lembang-wakaf-trust-deed.html|title=The alleged Kulup Lembang Wakaf Trust Deed|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=29 Januari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=30 September 2025}}</ref> === Perisytiharan Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang === Dokumen Surat Ikatan Amanah (''Trust Deed'') itu dikenali sebagai Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang:<blockquote>"1. This document shall be known as the Kulup Lembang "Wakaf" Trust Deed."<ref name=":14" /></blockquote>Tujuan amanah adalah untuk menyediakan '''dana amal''' bagi maksud penyelenggaraan masjid di Tambun, Kinta, pembayaran gaji seorang pegawai atau sebahagian daripadanya, pembelian minyak dan lain-lain aksesori yang diperlukan untuk perkhidmatan masjid tersebut, perbelanjaan bagi jamuan keagamaan, pembacaan al-Quran atau pengajaran dalam ajaran agama Islam dan perkara-perkara lain yang seumpamanya:<blockquote>"2. The objects of the trust shall be to provide a '''charitable fund''' for the purpose of maintaining the mosque at Tambun, Kinta payment of the salary of an official or part thereof, the purchase of oil and other accessories required for the service of the said mosque expenditure on religions feasts the reading of the koran or instruction in terrets of the Muhammadan religion and on other like matter.<ref name=":14" /></blockquote>Pemegang Amanah yang pertama ialah Arthur Noel Kenion (bukan Muslim, bukan waris) dan beliau boleh melepaskan jawatan pemegang amanah secara bertulis.<blockquote>"3. The first Trustee shall be Arthur Noel Kenion and he may resign the trusteeship in writing."<ref name=":14" /></blockquote>Kuasa melantik seorang pemegang amanah lain mengganti tempatnya, atau untuk bertindak semasa ketiadaannya di Eropah atau semasa cuti, hendaklah terletak pada Arthur Noel Kenion yang tersebut, dan sekiranya beliau gagal membuat lantikan, kuasa untuk melantik pemegang amanah baharu hendaklah terletak pada mahkamah.<blockquote>"4. The power of appointing another trustee in his place or to act during his absence in Europe or leave shall be vested in the said Arthur Noel Kenion and failing appointment by him the power of appointing a new trustee shall be vested in the court."<ref name=":14" /></blockquote> [[Fail:Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.png|tengah|thumb|Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang.]] === Dana Amal (''Charitable Fund'') === Rupa dan bentuk Dana Amal (''Charitable Fund'') yang disebut didalam Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang itu hanya diketahui pada bulan Julai 1921, kira-kira dua bulan selepas Surat Ikatan Amanah Wakaf Kulup Lembang didaftarkan di Ipoh. Dana Amal itu berbentuk 10 lot tanah kosong, Lot 85-94, yang mesti didirikan sebuah rumah kedai kelas pertama diatas setiap lot didalam masa 5 tahun daripada tarikh pendaftaran geran:<blockquote>"It is a condition of this grant that there shall be erected on the land hereby granted within five years from the date of the registration of the grant a first class shop house to the satisfaction of the Sanitary Board, Kinta and time is expressly declared to be of the essence of this condition so that if from any cause or circumstance whatsoever such shop house aforesaid be not erected within the period aforesaid on the land hereby granted a breach of this condition shall be thereby constituted not capable of being repaired or made good."<ref name=":15">{{Cite web|url=https://kuluplembang-abdulaziz.blogspot.com/2016/02/kulup-lembang-wakaf-lots-85-86-87-88-89-90-91-92-93-94.html|title=Kulup Lembang Wakaf: Lots 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93 & 94|last=4th Generation Descendant of Datoh Kulup Lembang|first=SAS|date=5 Februari 2016|website=Descendants of Datoh Kulup Lembang-Abdul Aziz Group|url-status=live|access-date=16 Oktober 2025}}</ref></blockquote>Disebalik syarat yang ketat itu, pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama itu gagal dilaksanakan didalam tempoh 5 tahun yang diberikan. Adalah dipercayai kesemua 10 lot tanah kosong itu telah diserahkan kepada ''Council of Religion and Malay Custom Perak'' sebagai Pemegang Amanah pada 9 Julai 1957.<ref name=":15" /> Pada tahun 1950an, Shamsuddin bin Haji Hamzah merupakan salah seorang pegawai ''Council of Malay Customs and Religion Perak''.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19560929-1.2.54|title='PAY UP' NOTE TO 'FITRAH' DODGERS|date=29 September 1956|newspaper=The Straits Times|access-date=16 Oktober 2025|via=National Library Board of Singapore}}</ref> ==== Pembangunan rumah-rumah kedai diatas Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta ==== Syarat pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama yang perlu dibina diatas setiap lot tanah kosong itu kelihatan seperti berjaya dipatuhi apabila Lot 85-94 dimasukkan didalam satu projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR di bawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Projek yang bernilai '''RM1.5 juta''' yang bermula pada 24 April 2009 dan akhirnya siap pada 21 April 2010 itu dilaksanakan oleh '''SEMSAS Sdn Bhd'''. Malangnya projek tersebut hanya dapat membangunkan '''4 lot''' '''kedai 2 tingkat''' sahaja.<ref name=":17">{{Cite book|url=https://e-penerbitan.jawhar.gov.my/buletin-jawhar-bil-2-tahun-2010/|title=Buletin JAWHAR Bil 2 Tahun 2010|publisher=Jabatan Wakaf, Zakat dan Haji|year=2010|series=Bil. 2|location=Putrajaya|pages=7}}</ref> Sumber lain menyatakan bahawa pembangunan yang dibawa oleh JAWHAR telah menelan kos sebanyak '''RM6 juta'''. Sumber yang sama juga menyatakan bahawa segala pendapatan yang diraih daripada hasil kutipan sewa daripada penyewa-penyewa akan dibahagikan mengikut nisbah '''30:40:30'''. Majlis Agama Islam Perak akan mengunakan 30% daripada hasil kutipan sewa untuk pentadbiran dan pembangunan projek-projek wakaf yang lain di Perak. '''40% daripada hasil kutipan sewa''' dikhaskan untuk perbelanjaan operasi '''Masjid Lama Tambun''' dan baki '''30%''' dikhaskan pula untuk '''perbelanjaan memperbaiki dan menyelenggara kedai-kedai'''.<ref>{{Cite book|title=Financing the Development of Old Waqf Properties: Classical Principles and Innovative Practices Around the World|last=Abdel Mohsin|first=Magda Ismail|publisher=Palgrave Macmillan|year=2016|isbn=978-1-137-58127-3|location=New York|pages=78}}</ref> Lot 85-94, Mukim Ulu Kinta, terletak dikaki Gunung Datok yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan tokoh yang dikenali sebagai Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim yang lebih terkenal di Larut.<ref name=":16" /><ref>{{Cite book|title=Papers on Malay Subjects: History: Part IV. Council Minutes, Perak. 1880-1882|last=Wilkinson|first=R.J.|publisher=J. Russell, F.M.S. Government Press|year=1909|location=Kuala Lumpur|pages=63-64}}</ref> Projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR yang melibatkan Lot 85-94 itu adalah salah satu daripada dua projek yang dilancarkan dinegeri Perak dibawah Rancangan Malaysia Kesembilan (RMKe-9). Satu lagi projek pembangunan hartanah wakaf JAWHAR telah dilancarkan di Taiping dan ianya melibatkan pembangunan sebuah Hotel Wakaf.<ref name=":17" /> Taiping juga merupakan sebuah lokaliti yang mempunyai hubungan sejarah silam dengan Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/rencana/sastera/2023/02/1066760/sejarah-sedih-ngah-ibrahim-di-muzium-matang|title=Sejarah sedih Ngah Ibrahim di Muzium Matang|last=Ahmad Pauzi|first=Shaiful Shahrin|date=20 Februari 2023|newspaper=BH Online|access-date=17 Oktober 2025}}</ref> Sekiranya Orang Kaya Menteri Ngah Ibrahim masih hidup, sudah tentu beliau akan merasa gembira kerana dua lokaliti yang mempunyai kaitan sejarah dengannya itu telah menerima pembangunan yang menguntungkan agama dan bangsa.<ref name=":0" /> ===== Persoalan disebalik kegagalan pembinaan rumah-rumah kedai kelas pertama diatas Lot 85-87, 93-94 ===== Lot 93-94 yang tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal telah dijadikan kawasan parkir awam. Hari ini, kawasan parkir awam tersebut telah dijadikan pula sebagai ruang niaga yang menjolok mata setelah berdirinya beberapa gerai makanan dan minuman yang tidak dirancang dengan baik. Lot 85-87 yang juga tidak dapat dibina rumah-rumah kedai kelas pertama sepertimana yang disyaratkan didalam geran asal pula telah dijadikan ruang niaga kereta terpakai oleh golongan bijak-pandai. Persoalan juga timbul mengenai kewujudan sebuah kedai tayar yang tiba-tiba muncul dikawasan yang secara amnya telah dikenal pasti sebagai sebahagian daripada Lot 85-94, sumber Dana Amal (''charitable fund'') Wakaf Kulup Lembang.<ref name=":0" /> == Dakwaan dan tohmahan == === Kulup Lembang berbangsa Mandailing? === Beberapa tahun dahulu, seorang waris Kulup Lembang pernah melawat sebuah pejabat syarikat guaman yang terkemuka di Ipoh dan didalam lawatan itu, seorang peguam ada mendedahkan bahawa seorang Sultan yang memerintah dahulu kala ada memberi gambaran bahawa '''kononnya Kulup lembang berbangsa Mandailing''' kepada peguam tersebut suatu masa dahulu.<ref name=":0" /> Itulah kali pertama waris tersebut mendengar dakwaan seperti itu mengenai leluhurnya. Fitnah dan dakwaan yang jahat itu rupa-rupanya agak tersebar meluas di Kinta. Walaupun begitu, waris Kulup Lembang itu berpendapat mereka yang mula-mula mereka cipta fitnah ini adalah sebodoh-bodoh manusia! Ini adalah kerana dokumen-dokumen serta artikel-artikel suratkhabar mengenai seorang hartawan perlombongan misteri yang berselindung disebalik nama samaran Kulup Lembang itu bukan sahaja terdapat didalam negara, malah ada disimpan dengan kemas oleh negara-negara luar. Kemudahan-kemudahan yang datang bersama rangkaian internet yang semakin laju dan canggih sudah lama memberi kita bukan sahaja akses kepada dunia luar malah tsunami kebenaran dan kebanjiran maklumat yang sudah tentu tidak mampu dibendung oleh sesiapa pun!<ref name=":0" /> === Kulup Lembang, orang kuat Sultan Idris Shah I? === Didalam beberapa lawatan beliau ke pejabat Majlis Agama Islam Perak beberapa tahun lepas, seorang waris Kulup Lembang yang pada ketika itu sedang menyiasat latar belakang sebuah wakaf persendirian yang sangat mencurigakan di Kinta telah diberitahu oleh seorang pegawai MAIPk bahawa Kulup Lembang '''kononnya adalah orang kuat [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah|Sultan Idris Shah I]]'''.<ref name=":0" /> Dakwaan tersebut ada asasnya. Ini adalah kerana terdapat dokumen-dokumen dan juga artikel-artikel suratkhabar yang menunjukkan Kulup Lembang sering mengiringi Sultan Idris Shah I didalam pelbagai acara rasmi, dari perarakan gajah sehinggalah pertandingan laga burung yang menjadi hiburan bangsawan Melayu dahulu kala.<ref name=":0" /> Pada tahun 1911 contohnya, Kulup Lembang ada dilapurkan didada akhbar berbahasa Inggeris pergi menemui Sultan Idris Shah I sebelum baginda berangkat ke negara England tercinta dengan menaiki sebuah kapal di Pulau Pinang. Pertemuan itu turut dihadiri oleh Adika Raja Wan Mohamed Salleh, Dato Setia, Toh Puan Saripah dan juga Che Mahmud.<ref name=":21">{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/pinangazette19110522-1.2.50|title=SULTANS IN PENANG|date=22 May 1911|newspaper=Pinang Gazette and Straits Chronicle|via=National Library Board of Singapore}}</ref> Besar kemungkinan Kulup Lembang bukanlah orang kuat Sultan Idris Shah I seperti yang didakwa. Mungkin lebih tepat jika dikatakan bahawa Kulup Lembang itu adalah orang kepercayaan atau pun pengikut yang sangat dihargai dan dikasihi oleh Sultan Idris Shah I.<ref name=":0" /> ==== Istana Sultan Idris Shah II di Tambun ==== Sultan Idris Shah I adalah juga '''nenda''' kepada '''[[Sultan Idris Al-Mutawakil Alallahi Shah|Sultan Idris Shah II]]''' yang pernah menggemparkan negeri dengan berita yang menyampaikan hajat baginda untuk membina sebuah istana bernilai sejuta ringgit diatas sebuah bukit di Tambun.<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19761208-1.2.95.9|title=Hilltop palace|date=8 December 1976|newspaper=The Straits Times|via=National Library Board of Singapore}}</ref> == Rujukan == <references /> == Pautan luaran == * [https://kuluplembang.blogspot.com/ Blog Kulup Lembang] * [https://www.geni.com/people/Ex-Datoh-Kulup-Lembang-bin-Mohamed-Kassim Profail Kulup Lembang di Geni]* 9mmf5nbdoyxa9uiey287hy6t6vczwf6 0 1268165 6809938 6808770 2026-03-27T00:23:05Z Udin Azmi 248944 6809938 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mirza Aziz | image = <!-- letak gambar jika ada --> | birth_name = Mirza Idz Firash bin Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|2011|11|24}} | birth_place = Johor, Malaysia | occupation = Pelakon, Pelakon suara | years_active = 2017–kini | nationality = Malaysia }} '''Mirza Aziz Idz Firash bin Abdul Aziz''' (lahir 24 November 2011), atau lebih dikenali dengan nama pena '''Mirza Aziz''', ialah seorang pelakon dan pelakon suara Malaysia. Beliau mula melibatkan diri dalam bidang lakonan seawal usia lima tahun pada tahun 2017 dan kini terus aktif dalam drama televisyen, telemovie, serta alih suara kandungan animasi antarabangsa. == Latar Belakang == Mirza dilahirkan di Johor pada 24 November 2011 sebelum berpindah ke Selangor bersama keluarganya. Beliau mula bergiat dalam dunia seni sejak kecil dan membina nama melalui pelbagai produksi televisyen tempatan dan juga penglibatan sebagai pelakon suara. == Kerjaya == Mirza Aziz mula berlakon pada usia muda dalam pelbagai produksi televisyen Malaysia. Beliau pernah memegang watak utama dan sampingan dalam drama serta telemovie terbitan RTM dan TV3. Selain itu, beliau turut terlibat sebagai pelakon suara untuk siri animasi di platform antarabangsa seperti Netflix. == Filemografi == === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Sumpah Ibuku]]'' | Adham | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2026 ! ''Luka Dalam Rindu'' | | [[TV AlHijrah]] | |- |} === Telemovie === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran |- | rowspan="2"|2024 ! ''Pulau Makan Orang'' | Aniq | RTM |- ! ''Serambi Syurgamu'' | Indra (flashback) | TV Okey |- | rowspan="2"|2025 ! ''Kembalikan Pelangiku'' | Adik | TV3 |- ! ''Gelora Di Hati Ufaira'' | Jepot | RTM |- |} === Pelakon Suara === {| class="wikitable" ! Tahun !! Tajuk !! Watak Wattz (alih suara) !! Platform |- | 2022 || ''Action Pack'' (Musim 1) || (versi bahasa Melayu) || Netflix |} === Filem === {| class="wikitable sortable" ! Tahun !! Tajuk Filem !! Watak / Peranan !! Catatan |- | 2024 || ''Strike Silat Cult Master'' || Young Kris || |- | 2025 || ''Sumpah Keramat Mat Kilau'' || Cucu Mat Siam || |- | 2025 || ''Legasi Bomba The Movie'' || Versi muda (Flashback) Ben Amir || Main cast (flashback) |} == Rujukan == * [https://www.myinfotaip.com/2025/03/kembalikan-pelangiku.html ''Kembalikan Pelangiku'' di MyInfoTaip] * [https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Action_Pack ''Action Pack'' di Alih Suara Wiki] * [https://ms.wikipedia.org/wiki/Action_Pack_(siri_TV) ''Action Pack'' di Wikipedia] [[Kategori:Kelahiran 2011]] [[Kategori:Pelakon Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Johor]] 7168dg487bc3l1luc8105zuv8nvf9gk 6809941 6809938 2026-03-27T00:24:09Z Udin Azmi 248944 /* Filemografi */ 6809941 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mirza Aziz | image = <!-- letak gambar jika ada --> | birth_name = Mirza Idz Firash bin Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|2011|11|24}} | birth_place = Johor, Malaysia | occupation = Pelakon, Pelakon suara | years_active = 2017–kini | nationality = Malaysia }} '''Mirza Aziz Idz Firash bin Abdul Aziz''' (lahir 24 November 2011), atau lebih dikenali dengan nama pena '''Mirza Aziz''', ialah seorang pelakon dan pelakon suara Malaysia. Beliau mula melibatkan diri dalam bidang lakonan seawal usia lima tahun pada tahun 2017 dan kini terus aktif dalam drama televisyen, telemovie, serta alih suara kandungan animasi antarabangsa. == Latar Belakang == Mirza dilahirkan di Johor pada 24 November 2011 sebelum berpindah ke Selangor bersama keluarganya. Beliau mula bergiat dalam dunia seni sejak kecil dan membina nama melalui pelbagai produksi televisyen tempatan dan juga penglibatan sebagai pelakon suara. == Kerjaya == Mirza Aziz mula berlakon pada usia muda dalam pelbagai produksi televisyen Malaysia. Beliau pernah memegang watak utama dan sampingan dalam drama serta telemovie terbitan RTM dan TV3. Selain itu, beliau turut terlibat sebagai pelakon suara untuk siri animasi di platform antarabangsa seperti Netflix. == Filemografi == === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Sumpah Ibuku]]'' | Adham | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2026 ! ''Luka Dalam Rindu'' | | [[TV AlHijrah]] | |- |} === Telemovie === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran |- | rowspan="2"|2024 ! ''Pulau Makan Orang'' | Aniq | RTM |- ! ''Serambi Syurgamu'' | Indra (flashback) | TV Okey |- | rowspan="2"|2025 ! ''Kembalikan Pelangiku'' | Adik | TV3 |- ! ''Gelora Di Hati Ufaira'' | Jepot | RTM |- |} === Pelakon Suara === {| class="wikitable" ! Tahun !! Tajuk !! Watak Wattz (alih suara) !! Platform |- | 2022 ! ''Action Pack'' (Musim 1) || (versi bahasa Melayu) || Netflix |} === Filem === {| class="wikitable sortable" ! Tahun !! Tajuk Filem !! Watak / Peranan !! Catatan |- | 2024 ! ''Strike Silat Cult Master'' || Young Kris || |- | 2025 ! ''Sumpah Keramat Mat Kilau'' || Cucu Mat Siam || |- | 2025 ! ''[[Legasi Bomba: The Movie]]'' || Versi muda (Flashback) Ben Amir || Main cast (flashback) |} == Rujukan == * [https://www.myinfotaip.com/2025/03/kembalikan-pelangiku.html ''Kembalikan Pelangiku'' di MyInfoTaip] * [https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Action_Pack ''Action Pack'' di Alih Suara Wiki] * [https://ms.wikipedia.org/wiki/Action_Pack_(siri_TV) ''Action Pack'' di Wikipedia] [[Kategori:Kelahiran 2011]] [[Kategori:Pelakon Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Johor]] nnzvul91h3ehmhqgcfr6crp0eiq44x5 6809942 6809941 2026-03-27T00:24:37Z Udin Azmi 248944 6809942 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mirza Aziz | image = <!-- letak gambar jika ada --> | birth_name = Mirza Idz Firash bin Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|2011|11|24}} | birth_place = Johor, Malaysia | occupation = Pelakon, Pelakon suara | years_active = 2017–kini | nationality = Malaysia }} '''Mirza Aziz Idz Firash bin Abdul Aziz''' (lahir 24 November 2011), atau lebih dikenali dengan nama pena '''Mirza Aziz''', ialah seorang pelakon dan pelakon suara Malaysia. Beliau mula melibatkan diri dalam bidang lakonan seawal usia lima tahun pada tahun 2017 dan kini terus aktif dalam drama televisyen, telemovie, serta alih suara kandungan animasi antarabangsa. == Latar Belakang == Mirza dilahirkan di Johor pada 24 November 2011 sebelum berpindah ke Selangor bersama keluarganya. Beliau mula bergiat dalam dunia seni sejak kecil dan membina nama melalui pelbagai produksi televisyen tempatan dan juga penglibatan sebagai pelakon suara. == Kerjaya == Mirza Aziz mula berlakon pada usia muda dalam pelbagai produksi televisyen Malaysia. Beliau pernah memegang watak utama dan sampingan dalam drama serta telemovie terbitan RTM dan TV3. Selain itu, beliau turut terlibat sebagai pelakon suara untuk siri animasi di platform antarabangsa seperti Netflix. == Filemografi == === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Sumpah Ibuku]]'' | Adham | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2026 ! ''Luka Dalam Rindu'' | | [[TV AlHijrah]] | |- |} === Telemovie === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran |- | rowspan="2"|2024 ! ''Pulau Makan Orang'' | Aniq | RTM |- ! ''Serambi Syurgamu'' | Indra (flashback) | TV Okey |- | rowspan="2"|2025 ! ''Kembalikan Pelangiku'' | Adik | TV3 |- ! ''Gelora Di Hati Ufaira'' | Jepot | RTM |- |} === Pelakon Suara === {| class="wikitable" ! Tahun !! Tajuk !! Watak Wattz (alih suara) !! Platform |- | 2022 ! ''Action Pack'' (Musim 1) | (versi bahasa Melayu) | [[Netflix]] |} === Filem === {| class="wikitable sortable" ! Tahun !! Tajuk Filem !! Watak / Peranan !! Catatan |- | 2024 ! ''Strike Silat Cult Master'' || Young Kris || |- | 2025 ! ''Sumpah Keramat Mat Kilau'' || Cucu Mat Siam || |- | 2025 ! ''[[Legasi Bomba: The Movie]]'' || Versi muda (Flashback) Ben Amir || Main cast (flashback) |} == Rujukan == * [https://www.myinfotaip.com/2025/03/kembalikan-pelangiku.html ''Kembalikan Pelangiku'' di MyInfoTaip] * [https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Action_Pack ''Action Pack'' di Alih Suara Wiki] * [https://ms.wikipedia.org/wiki/Action_Pack_(siri_TV) ''Action Pack'' di Wikipedia] [[Kategori:Kelahiran 2011]] [[Kategori:Pelakon Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Johor]] 6exvqk8mgnxqyuok0v0wjtjy6459vq9 6809944 6809942 2026-03-27T00:25:01Z Udin Azmi 248944 /* Filem */ 6809944 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mirza Aziz | image = <!-- letak gambar jika ada --> | birth_name = Mirza Idz Firash bin Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|2011|11|24}} | birth_place = Johor, Malaysia | occupation = Pelakon, Pelakon suara | years_active = 2017–kini | nationality = Malaysia }} '''Mirza Aziz Idz Firash bin Abdul Aziz''' (lahir 24 November 2011), atau lebih dikenali dengan nama pena '''Mirza Aziz''', ialah seorang pelakon dan pelakon suara Malaysia. Beliau mula melibatkan diri dalam bidang lakonan seawal usia lima tahun pada tahun 2017 dan kini terus aktif dalam drama televisyen, telemovie, serta alih suara kandungan animasi antarabangsa. == Latar Belakang == Mirza dilahirkan di Johor pada 24 November 2011 sebelum berpindah ke Selangor bersama keluarganya. Beliau mula bergiat dalam dunia seni sejak kecil dan membina nama melalui pelbagai produksi televisyen tempatan dan juga penglibatan sebagai pelakon suara. == Kerjaya == Mirza Aziz mula berlakon pada usia muda dalam pelbagai produksi televisyen Malaysia. Beliau pernah memegang watak utama dan sampingan dalam drama serta telemovie terbitan RTM dan TV3. Selain itu, beliau turut terlibat sebagai pelakon suara untuk siri animasi di platform antarabangsa seperti Netflix. == Filemografi == === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Sumpah Ibuku]]'' | Adham | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2026 ! ''Luka Dalam Rindu'' | | [[TV AlHijrah]] | |- |} === Telemovie === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran |- | rowspan="2"|2024 ! ''Pulau Makan Orang'' | Aniq | RTM |- ! ''Serambi Syurgamu'' | Indra (flashback) | TV Okey |- | rowspan="2"|2025 ! ''Kembalikan Pelangiku'' | Adik | TV3 |- ! ''Gelora Di Hati Ufaira'' | Jepot | RTM |- |} === Pelakon Suara === {| class="wikitable" ! Tahun !! Tajuk !! Watak Wattz (alih suara) !! Platform |- | 2022 ! ''Action Pack'' (Musim 1) | (versi bahasa Melayu) | [[Netflix]] |} === Filem === {| class="wikitable sortable" ! Tahun !! Tajuk Filem !! Watak / Peranan !! Catatan |- | 2024 ! ''Strike Silat Cult Master'' | Young Kris || |- | 2025 ! ''Sumpah Keramat Mat Kilau'' | Cucu Mat Siam || |- | 2025 ! ''[[Legasi: Bomba the Movie]]'' | Versi muda (Flashback) Ben Amir || Main cast (flashback) |} == Rujukan == * [https://www.myinfotaip.com/2025/03/kembalikan-pelangiku.html ''Kembalikan Pelangiku'' di MyInfoTaip] * [https://alih-suara.fandom.com/ms/wiki/Action_Pack ''Action Pack'' di Alih Suara Wiki] * [https://ms.wikipedia.org/wiki/Action_Pack_(siri_TV) ''Action Pack'' di Wikipedia] [[Kategori:Kelahiran 2011]] [[Kategori:Pelakon Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang dari Johor]] fnrq6e5f9eqpd2asfe6nformggzs4wr 2 1268909 6810089 6806271 2026-03-27T05:43:04Z Countryball mys123 367530 6810089 wikitext text/x-wiki Hai, saya adalah pengguna <small>''(dan pengedit)''</small> Wikipedia. Lihat [[Khas:Perubahan terkini]] ''<small>Hi, i'm a Wikipedia user (and editor).</small>'' [[Fail:Roblox (2025) (App Icon).svg|thumb|252x252px|Saya juga adalah seorang pemain Roblox]] {| class="wikitable" !🎮'''<big>Pengguna Roblox:</big>''' |- |<center>malaysianball_123</center> |- !👤'''<big>Kotak pengguna:</big>''' |- |{{Userboxtop|↓ My userbox ↓}}{{Pengguna manusia}}{{Pengguna Malaysia}}{{Pengguna Selangor}}{{Pengguna Lelaki}}{{Pengguna Penyayang Kucing}}{{Pengguna Penyayang Haiwan}}{{Pengguna subjek Geografi}}{{Pengguna Roblox}}{{Userboxbottom}} |} [[en:User:Countryball_mys123]] == Rencana dicipta == Berikut dibawah merupakan rencana yang dicipta/diterjemahkan oleh saya: *[[Sunsuria City]] *[[Cybersouth]] *[[Jade Hills]] *[[Kampung Sungai Serai, Kuang, Rawang]] *[[Kereta api Funikular Baku]] *[[K-Supermarket]] *[[Kesko]] *[[M-market]] *[[Zespri]] *[[ICA Gruppen]] *[[Redmi]] *[[Kemalangan lalu lintas]] *''[[The Sugargliders]]'' *[[Perlanggaran sisi]] *[[Green NCAP]] *[[Kenderaan hijau]] *[[Sekolah Kebangsaan Putra Heights 2]] *[[Lake Egmont, Nova Scotia]] *[[Taman Wilayah Dollar Lake]] *[[Wyses Corner]] *[[Devon, Nova Scotia]] *[[East Lawrencetown]] *[[Jet2.com]] *[[Laluan Nova Scotia 212]] *[[Oyster Pond, Nova Scotia]] *[[SIS (Soft Is Strong)]] *dan banyak lagi == Templat dicipta == === Pengguna === * [[Templat:Pengguna Roblox]] * [[Templat:Pengguna Minecraft]] * [[Templat:Pengguna suka keju]] === Tunas === * [[Templat:Tunas-perjanjian]] ** [[Templat:Treaty-stub]] * [[Templat:Tunas-geo-Arkansas]] === Lain-lain === * [[Templat:Kaunti Arkansas, Arkansas]] * [[Templat:US Census population]] ** [[Templat:US Census population/styles.css]] * [[Templat:FAA-airport]] == Modul dicipta == * [[Modul:Peta lokasi/data/AS Nevada]] ** [[Modul:Peta lokasi/data/Nevada]] *[[Modul:Peta lokasi/data/AS Las Vegas Strip]] *[[Modul:Peta lokasi/data/Albania]] *[[Modul:Peta lokasi/data/Estonia]] == Anugerah ^_^ == 30f4ngpx0bhyjccqdqkyh60k6egcxma 6810090 6810089 2026-03-27T05:43:51Z Countryball mys123 367530 /* Anugerah ^_^ */ 6810090 wikitext text/x-wiki Hai, saya adalah pengguna <small>''(dan pengedit)''</small> Wikipedia. Lihat [[Khas:Perubahan terkini]] ''<small>Hi, i'm a Wikipedia user (and editor).</small>'' [[Fail:Roblox (2025) (App Icon).svg|thumb|252x252px|Saya juga adalah seorang pemain Roblox]] {| class="wikitable" !🎮'''<big>Pengguna Roblox:</big>''' |- |<center>malaysianball_123</center> |- !👤'''<big>Kotak pengguna:</big>''' |- |{{Userboxtop|↓ My userbox ↓}}{{Pengguna manusia}}{{Pengguna Malaysia}}{{Pengguna Selangor}}{{Pengguna Lelaki}}{{Pengguna Penyayang Kucing}}{{Pengguna Penyayang Haiwan}}{{Pengguna subjek Geografi}}{{Pengguna Roblox}}{{Userboxbottom}} |} [[en:User:Countryball_mys123]] == Rencana dicipta == Berikut dibawah merupakan rencana yang dicipta/diterjemahkan oleh saya: *[[Sunsuria City]] *[[Cybersouth]] *[[Jade Hills]] *[[Kampung Sungai Serai, Kuang, Rawang]] *[[Kereta api Funikular Baku]] *[[K-Supermarket]] *[[Kesko]] *[[M-market]] *[[Zespri]] *[[ICA Gruppen]] *[[Redmi]] *[[Kemalangan lalu lintas]] *''[[The Sugargliders]]'' *[[Perlanggaran sisi]] *[[Green NCAP]] *[[Kenderaan hijau]] *[[Sekolah Kebangsaan Putra Heights 2]] *[[Lake Egmont, Nova Scotia]] *[[Taman Wilayah Dollar Lake]] *[[Wyses Corner]] *[[Devon, Nova Scotia]] *[[East Lawrencetown]] *[[Jet2.com]] *[[Laluan Nova Scotia 212]] *[[Oyster Pond, Nova Scotia]] *[[SIS (Soft Is Strong)]] *dan banyak lagi == Templat dicipta == === Pengguna === * [[Templat:Pengguna Roblox]] * [[Templat:Pengguna Minecraft]] * [[Templat:Pengguna suka keju]] === Tunas === * [[Templat:Tunas-perjanjian]] ** [[Templat:Treaty-stub]] * [[Templat:Tunas-geo-Arkansas]] === Lain-lain === * [[Templat:Kaunti Arkansas, Arkansas]] * [[Templat:US Census population]] ** [[Templat:US Census population/styles.css]] * [[Templat:FAA-airport]] == Modul dicipta == * [[Modul:Peta lokasi/data/AS Nevada]] ** [[Modul:Peta lokasi/data/Nevada]] *[[Modul:Peta lokasi/data/AS Las Vegas Strip]] *[[Modul:Peta lokasi/data/Albania]] *[[Modul:Peta lokasi/data/Estonia]] == Anugerah ^_^ == {{Bintang Penghargaan Kerja Keras|Saya lihat anda berusaha dengan kerja keras dalam mencipta rencana dan membaiki kandungan demi kebaikan Wikipedia Bahasa Melayu! Teruskan usaha dan jangan putus asa! - [[Pengguna:Farishhamka|Farish Hamka]] ([[Perbincangan pengguna:Farishhamka|bincang]]) 05:05, 15 Februari 2026 (UTC)}} 1i23pvkwl79mfs0nyvkawbv1k6293sb 0 1270518 6809722 6794007 2026-03-26T12:35:42Z Udin Azmi 248944 6809722 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya pelawak, lakonan dan pengacara [[Yus Jambu]].<ref>https://gempak.com/berita-hiburan/setahun-pemergian-peminat-banjiri-ruangan-komen-instagram-arwah-yus-jambu-dengan-doa-2746</ref><ref>https://www.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2015/11/101002/rakan-artis-terkejut-pemergian-allahyarham-yus-jambu</ref> [[Fail:Yus_Raja_Lawak.jpg|thumb|Yus Jambu]] == Filem == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"|2011 ! ''[[Hantu Bonceng]]'' | Pemilik Kedai Motor | Filem pertama |- ! ''[[Abuya]]'' | Pegawai Jabatan Agama Islam | |- | rowspan="4"|2012 ! ''[[Ngorat]]'' | Mak Nyah | Penampilan khas |- ! ''[[Pe3]]'' | Nelayan 1 | |- ! ''[[Apa Celop Toqq...]]'' | Boss | |- ! ''[[Sepah The Movie]]'' | Man HR | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Gangster Celop]]'' | Mat Jambu | |- ! ''[[KL Zombi]]'' | Boroi | |- | 2014 ! ''[[Laga (filem)|Laga]]'' | Indera | |- | 2015 ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Fuad | |- | 2016 ! ''[[Dukun Doktor Dani]]'' | Chot | Filem terakhir, dikeluarkan secara anumerta |- |} == Drama == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005 ! ''Cinta Madinah'' | | [[TV1]] | Drama pertama |- | 2007 ! ''Dendam, Dosa dan Doa'' | Bidin | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2"|2009 ! ''Amit'' | | | |- ! ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2010 ! ''Nurul Iman'' | | | |- ! ''Anak Mami Mek Ani'' | | rowspan="3"|[[Astro Warna]] | |- | 2010–2012 ! ''[[Carba Marba]]'' | | |- | rowspan="5"|2011 ! ''Tiga Budak Botak'' | | |- ! ''Mata Ayer'' | | [[TV3]] | |- ! ''Moh Ke Kafe Kita'' | | [[TV1]] | |- ! ''Jejaka J'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Biasa Je'' | |[[Astro Warna]] | |- | rowspan="4" |2012 ! ''Mai Chek Mai'' (Musim 2) | | [[TV1]] | Pelakon undangan |- ! ''Lembu Lawan Lembu'' | | [[TV1]] | |- ! ''Pondok Jambu'' | Yus Jambu | [[Astro Warna]] | |- ! ''Aladdyn'' | | [[TV1]] | |- | 2013 ! ''[[Oh My English! (siri TV)|Oh My English!]]'' (Musim 2) | | [[Astro TVIQ]] | Episod: "Masalah Berganda-ganda" |- | 2016 ! ''Jangan Pening'' | | [[TV1]] | Drama terakhir, dikeluarkan secara anumerta |- |} == Telefilem == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2004 ! ''Sepi Angin Ke Kota London'' | Orang Kampung | [[TV2]] | Telefilem pertama |- | 2007 ! ''Taqarrub'' | | [[TV1]] | |- | 2009 ! ''D'Debab Raya'' | | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="5"|2010 ! ''Pak Nil Ibu Kirim Salam'' | | rowspan="4"|[[Astro Prima]] | Penampilan khas |- ! ''Dodol Si Bujang Sepah'' | | |- ! ''Aidilfitri Abang Kasim Pon Pon'' | | |- ! ''Osman Brani'' | | |- ! ''Selamat Hari Raya Bapak'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="8"|2011 ! ''[[3 Budak Botak 2 Hari di Hari Raya]]'' | | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | |- ! ''Along Gedebe'' | Angah | |- ! ''Susuk Amanda'' | Yus | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- ! ''Bawang Besar Bawang Kecil'' | | |- ! ''Jambu Hanyut'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Tuah Tertipu'' | | rowspan="2"|[[TV Okey]] | |- ! ''Bila Papa Pakai Kebaya'' | | |- ! ''Keliru'' | | rowspan="3"|[[TV2]] | |- | rowspan="3"|2012 ! ''Anak Hero'' | | |- ! ''Konangan'' | | |- ! ''Pendekar Durian Lempuk'' | Bocoq | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | |- | rowspan="3"|2013 ! ''Bongkah Bahulu Angkasa Raya'' | | |- ! ''Raya Nora Jambu'' | Yus | [[Astro Ria]] | |- ! ''Tukang Jahit Tak Beraya'' | | [[TV Okey|TVi]] | |- | rowspan="3"|2014 ! ''Ustaz Ku Takut Kau Datang'' | Harun | [[Astro Prima]] | |- ! ''Simpul Raya'' | Yus | [[Astro Warna]] | |- ! ''Pontianak Teng Teng'' | | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2015 ! ''Member Superstar Nak Balik Beraya'' | Bidin | [[Astro Ria]] | |- ! ''Aidil Dan Fitri'' | Aidil | [[Unifi TV]] | |- | 2017 ! ''Che Pa'' | | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | Telefilem terakhir, dikeluarkan secara anumerta |- |} == Televisyen == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2007 ! ''[[AC Di Sini]]'' | Artis Jemputan | [[Astro Ria]] | |- | 2007–2009 ! ''Lawaking'' | Pelbagai watak | [[Astro Prima]] | |- | 2008 ! ''Gitu-Gitu Apek'' | Artis Jemputan | [[Astro Prima]] | |- | 2009 ! ''[[Gerabak]]'' | Pelbagai watak | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | |- | rowspan="2"|2010 ! ''Kalau Berani 1 VS 0'' | rowspan="4"|Artis Jemputan | 'Versi Air' |- ! ''Jozan Show'' | [[Astro Prima]] | Episod 4 |- | rowspan="4"|2011 ! ''Ketuk-Ketuk Ramadhan'' | [[TV1]] | |- ! ''Candawara Aktif 5'' | [[TV2]] | |- ! ''Lawak Minggu Ini'' | rowspan="2"|Kumpulan Jambu | rowspan="3"|[[Astro Warna]] | |- ! ''Maharaja Lawak Raya'' | |- | rowspan="8" |2012 ! ''Raja Lawak 6'' | Mentor | bersama [[Tauke Jambu]] [[Angah Iskandarsah|Angah Raja Lawak]] dan [[Ahmad Idham]] |- ! ''[[Karoot Komedia]]'' | Pelbagai watak | [[Astro Warna]] | Sitkom |- ! ''S.Y.O.K'' (Musim 2) | rowspan="5"|Artis jemputan | [[TV1]] | |- ! ''[[Betul ke Bohong?]] (Musim 1)'' | rowspan="3"|[[Astro Warna]] | Episod 11 (Suku Akhir) |- ! ''Roda Igauan'' | |- ! ''Acaner Tu Johan'' | |- ! ''Hello Bro... Tolong Masak'' | [[Astro Ria]] | |- ! ''Warna Raya'' | | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | |- | 2012–2014 ! ''[[Karoot Komedia X]]'' | Pelbagai watak | Sitkom |- | rowspan="13"|2013 ! ''Kan Dah Kena'' | rowspan="2"|Artis jemputan | [[TV1]] | |- ! ''[[Bintang Mencari Bintang]]'' | [[TV3]] | Kumpulan TITAN |- ! ''Raja Lawak Astro (Musim 7)'' | Pengacara jemputan | [[Astro Warna]] | Minggu 10 & 11 bersama [[Tauke Jambu]] |- ! ''Akustika Ramadhan'' | Artis jemputan | [[TV3]] | Episod 1 |- ! ''[[Redah Kasi Pecah Extravaganza|Redah Kasi Pecah Extravanganza]]'' | Dirinya Sendiri | [[Astro Warna]] | |- ! ''Hello bro... Tolong stail'' | Artis jemputan | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Wanita Hari Ini]]'' | Artis jemputan | [[TV3]] | |- ! ''LatTaliLat'' | Pengacara | [[Astro Ria]] | |- ! ''Anugerah Juara Lagi'' | | [[TV3]] | |- ! ''[[Sembang Teh Tarik (musim 1)|Sembang Teh Tarik]]'' (Musim 1) | rowspan="4"|Artis jemputan | [[Astro Warna]] | bersama [[Tauke Raja Lawak]] |- ! ''Tunggu Sekejap'' | [[TV3]] | |- ! ''DestinasiRIA bersama Air Asia'' | [[Astro Ria]] | bersama kumpulan Jambu |- ! ''[[Anugerah Lawak Warna 2013]]'' | [[Astro Warna]] | bersama [[Tauke Raja Lawak]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''#havocwarna'' | Pengacara jemputan | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | bersama [[Tauke Jambu]] |- ! ''MLM - Haji Pilus Tak Nak Raya'' | | |- | rowspan="5"|2015 ! ''Karok La Kau'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Spontan Boboi & Kengkawan'' | | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | |- ! ''Super Spontan Singapura Upsize'' | | |- ! ''Kelab Komedi'' | rowspan="2"|Artis jemputan | [[TV3]] | Dikeluarkan secara anumerta |- ! ''Sembang Pacak'' (Musim 1) | [[Astro Warna]] | Penampilan TV terakhir, dikeluarkan secara anumerta |- |} == Peserta == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan ! Catatan ! Keputusan |- | 2001 ! ''[[Sinaran Pasport Kegemilangan]]'' | Sanggar Pujangga | {{n/a}} | {{n/a}} |- | 2007 ! ''[[Raja Lawak]]'' | Solo | {{n/a}} | Juara |- | 2011 ! ''[[Maharaja Lawak]]'' | Jambu | Bersama [[Tauke Jambu|Tauke]] | Pemenang tempat ke-4 |- | 2012 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2012]]'' | Jambu | Bersama Tauke | Naib juara |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Super Spontan (musim 2)|Super Spontan 2013]]'' | Ketam Kompius | {{n/a}} | Pemenang tempat ke-4 |- ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2013]]'' | Jambu | Bersama Tauke | Pemenang tempat ke-4 |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Super Spontan (musim 3)|Super Spontan 2014]]'' | Mawas Berduri | {{n/a}} | Pemenang tempat ke-5 |- ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2014]]'' | Virus | Bersama Tauke & [[Zizan Razak]] | Tersingkir minggu ke-12 |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Super Spontan (musim 4)|Super Spontan All Stars]]'' | Silat Dongibab | {{n/a}} | Pemenang tempat ke-4 |- ! ''[[Juara Parodi]]'' | Kobis Pedas | Bersama [[Misha Omar]] & Tauke | Ketika Yus meninggal dunia, rancangan Juara Parodi telah bersiaran selama 4 minggu. Siaran pada 4 Disember 2015 ialah rancangan khas untuk memperingati pemergian Pak Yus. Siaran khas ini dipanggil ''Pak Yus Dalam Kenangan''. |} == Teater == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk |- | 2007 ! ''Awang Batil'' |- | rowspan="3"|2008 ! ''Kalut'' |- ! ''Sofea'' |- ! ''Hiroshima'' |- | 2009–2010 ! ''Sri Mersing'' |- | rowspan="2"|2010 ! ''Satria Menara Putih'' |- ! ''Laksamana Cheng Ho'' |- | rowspan="2"|2013 ! ''Lawak SuperHero'' |- ! ''[[Lawak Ke Der?|Lawak Ke Der 3]]'' |- | 2014 ! ''Lawak Utagha'' |- |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm5489618}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Yus Jambu]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Yus Jambu]] izeyry0g9xt9zb51r7o5pt1yy3ks1x8 0 1271527 6810077 6770241 2026-03-27T04:51:06Z PageWander 313514 6810077 wikitext text/x-wiki '''''Fajar Di Bukhara''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2015 arahan Zulkifli R. Shad dibintangi [[Azrel Ismail]], [[Maria Farida]], [[Ainul Aishah]] dan pelakon asal Uzbekistan, Aziza Halilova. Siri ini memulakan tayangan di [[Slot Widuri]], [[TV1]] bermula 22 Jun 2015 menggantikan ''Jangan Lafazkan Janji'' . {{Infobox television | name = Fajar di Bukhara | image = | genre = [[Drama]]<br>[[Cinta]]<br>[[Konflik]]<br>[[Agama]] | writer = Marini Mat Zain | starring = [[Azrel Ismail]]<br>[[Maria Farida]]<br>[[Ainul Aishah]]<br>Aziza Halilova | director = Zulkiflie R. Shad | executive_producer = [[Zizan Nin]] | producer = Syarizan Md Isa | distributor = Aquila Emas Sdn Bhd | opentheme = "Jangan Pergi Dariku" oleh [[Jay Jay]] | endtheme = "Jangan Pergi Dariku" oleh [[Jay Jay]] | num_episodes = 26 | language = [[Bahasa Melayu]] | country = {{MYS}} | runtime = 40 minit | channel = [[TV1]] ([[Slot Widuri]]) | first_aired = 22 Jun 2015 | last_aired = 17 Julai 2015 | preceded_by = ''Jangan Lafazkan Janji'' | followed_by = ''[[Dan Hati Pun Berkata]]'' }} ==Sinopsis== Humairah, usahawan tekstil berjaya berusia 40 tahun, hidup bersama adik angkatnya Husna di Bukhara. Fahim pula mendapat tawaran belajar di sana selepas bersetuju bertunang dengan Citra atas permintaan ibunya, Mak Siti. Di Bukhara, Fahim mengenali Humairah dan mereka mula menaruh perasaan antara satu sama lain. Namun, Fahim kemudian menyelamatkan gadis tempatan bernama Nargiza daripada sindiket pemerdagangan manusia dan berkahwin dengannya. Berita itu mengejutkan Humairah dan Citra. Sekembali ke tanah air, Fahim juga menikahi Citra. Walaupun sudah beristeri dua, Fahim tetap merindui Humairah. Sementara itu, Nargiza difitnah mempunyai hubungan dengan Rustam dan akhirnya diceraikan Fahim. Namun, dia kemudian benar-benar berkahwin dengan Rustam dan bahagia. Citra melahirkan anak perempuan tanpa Fahim di sisi kerana lelaki itu kembali ke Bukhara menjejak Humairah. Akhirnya, jodoh mempertemukan mereka dan Fahim menikahi Humairah. Walau begitu, kebahagiaan mereka diuji apabila Fahim mengetahui Humairah menyembunyikan penyakitnya demi melahirkan zuriat. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Azrel Ismail]] sebagai Fahmi * [[Maria Farida]] sebagai Humairah * [[Ainul Aishah]] sebagai Citra * Aniza Halilova sebagai Nargiza ===Pelakon pembantu=== * [[Mardiana Alwi]] sebagai Husna * [[Sasha Saidin]] sebagai Jasmin * [[Zizan Nin]] sebagai Duan * El Azmeer sebagai Rustam * Hashimah Zaki sebagai Mak Siti * Rashid Jaafar sebagai Pak Abdullah * Sakuranneda sebagai Mak Sal * [[Haeriyanto Hassan]] sebagai Pak Zahim ==Rujukan== [[Kategori:Drama Melayu]] [[Kategori:Rancangan televisyen RTM]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia]] eto0eoospuofghj2spaojifnm98x49a 0 1274324 6810122 6808319 2026-03-27T07:01:40Z Adeebsam 389652 /* Drama */ 6810122 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Jazmy Juma]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Pulau (filem)|Pulau]]'' | Dauz | Filem pertama |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020–2021 ! ''[[Bidadari Salju]]'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Marry Me Senorita]] | Zamir | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Shah Alam 40000]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2023 ! ''[[Kau Yang Bernama Seri]]'' | Taufiq | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''Julia Arina'' | Adam Heykal | [[TV Okey]] | |- ! ''Kalis Peluru'' | Lans Koporal Nazri | [[TV1]] | |- ! ''[[Aku Hanim]]'' | Syakir | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2023–2024 ! ''[[Jangan Lupa Janji]]'' | Mikail | |- ! ''The Cadets'' | Syed | [[Astro Ceria]] | |- | 2024 ! ''[[Nuh & Nayla]]'' | Nuh | rowspan="7" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2025 ! ''[[Calon Isteri Buat Suami]]'' | Nazim Hilman | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu]]'' | Nadim Eijaz | |- ! ''[[Takdir Cinta Terlarang]]'' | Adham | |- | rowspan="3" | 2026 ! ''[[Kerana Cinta Itu Dusta]]'' | Sufian | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu 2]]'' | Nadim Eijaz | |- ! ''Captain Zul Aaryan'' | Zul Aaryan | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Cik Lang Swe]]'' | Hafiz | rowspan=2|[[Tonton]] | Drama web pertama |- | 2026 ! ''Namamu Cinta'' | Aslan | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''The Patriot Games Malaysia'' | Salih | [[Tonton]] | Telefilem pertama |- |} ==Muzik Video== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Penyanyi ! Catatan |- | 2021 ! "Jalan Duta" | [[Erin CTJ]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020 ! ''[[Hero Remaja]]'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | |- | TBA ! ''[[Destinasi Kembara Bersama Bintang]] | Pengacara | [[TV3]] | |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm12888940}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Jazmy Juma]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Jazmy Juma]] g7y1rlo1u2ss4jr04yh85chsag0ca0u 0 1275451 6810166 6800870 2026-03-27T08:12:12Z ~2026-18982-71 393165 6810166 wikitext text/x-wiki Tiga Dayang Atau '''3 Dayang''' Tubuhkan Tahun 2025 Pengerusi [[Institut Kefahaman Islam Malaysia|IKIM]] & Ketua Pegawai Eksekutif (CEO) [[TV Kedah]] [[Abang Zulkarnain Abang Abdul Rahman]]{{Infobox musical artist |Latar belakang=kumpulan|name= 3 Dayang |Bahasa nama asal=3 Dayang|Alias=3 Dayang , Tiga Dayang|Asal=[[Kelana Jaya]]|residence=|Genre=[[Pop]] & [[Balada]]|Tahun aktif=2025- Kini|Ahli semasa=*[[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] *[[Dayang Nea|Dayang Zainatull Nea Junia]] * [[Dayang Souraya|Dayang Zainatull Nur Souraya]]|}} == Kerjaya== ===2025-Kini Tubuhkan 3 Dayang=== [[Elite (kumpulan)|Elite]] (1995) & [[De Fam]] (2015) Ahli Kumpulan Baharu 3 Dayang Adik Beradik Selepas [[Big Stage Alpha]] [[A7PHA (kumpulan muzik)]] Lagu Baharu Kini 2026 Asal [[Feminin (kumpulan)]] == Ahli== === Ahli Terkini === *[[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] (2025- Kini) * [[Dayang Nea|Dayang Zainatull Nea Junia]] (2025-Kini) * [[Dayang Souraya|Dayang Zainatull Nur Souraya]] (2025- Kini) ==Diskografi== gycg46bz6qmjxtlb8qutukrwk9surkn 0 1275524 6809719 6806900 2026-03-26T12:34:17Z ~2026-15445-94 391287 6809719 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Azqa Aziz | native_name = {{font color|green|أزقة عزيز}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Nur Azka Azimah binti Ahmad Aziz | birth_date = {{Birth date and age|2000|12|15}} | birth_place = [[Putatan]], {{flag|Sabah}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, model | years_active = 2023–kini | works = [[Filemografi Azqa Aziz|Filemografi]] | education = Jurusan Diploma Pendidikan Awal Kanak-kanak | alma_mater = Kolej MSU, [[Sabah]] | height = 175 cm | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Nur Azka Azimah Ahmad Aziz''' atau lebih dikenali sebagai '''Azqa Aziz''' (lahir 15 Disember 2000) ialah seorang pelakon dan model wanita [[Malaysia]]. Beliau menyertai program realiti '''[[Dewi Remaja]] 2023''' serta popular dengan watak sebagai Sarah dalam drama '''''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]''''' (2024). ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 15 Disember 2000 di [[Putatan]], [[Sabah]]. Beliau adalah jurusan Diploma Pendidikan Kanak-kanak di Kolej MSU, [[Sabah]]. ==Kerjaya== Beliau menyertai program realiti [[Dewi Remaja]] 2023 yang disiarkan di [[Astro Ria]] dan mula aktif dalam beberapa drama popular seperti ''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]'' (2024), ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' (2024–2025) dan ''[[Takdir Cinta Terlarang]]'' (2025). ==Filemografi== {{utama|Filemografi Azqa Aziz}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm16583103}} * {{Instagram|8azqa}} * {{Tiktok|8azqa}} {{Dewi Remaja}} [[Kategori:Kelahiran 2000]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peserta Dewi Remaja]] [[Kategori:Peragawati Malaysia]] 0vnxked3191xo6496gn89po9s8ozr7z 0 1275533 6809794 6808965 2026-03-26T13:37:12Z InfoMadi 381255 /* Pengenalan */ 6809794 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = Mohd Nazim Mohd Noor |honorific-suffix = [[Orders, decorations, and medals of Perlis|S.S.P.]] [[Orders, decorations, and medals|Mej.(K)]] |native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab| محمد نظيم محمد نور}}}} | image = Mohd Nazim Mohd Noor.png | alt = 0 | caption = Mohd Nazim in 2022 |office = [[Ketua Pegawai Eksekutif]] [[Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis]] | term_start = 1 Januari 2017 | term_end = | | | | |predecessor = [[Abdul Malik Hussin]] | successor = |office1 = 1 | predecessor1 = Abdul Malik Hussin | successor1 = | term_start1 = 16 September 2015 (Memangku) | term_end1 = | birth_name = Mohd Nazim Mohd Noor | birth_date = {{birth date and age|1983|2|12}} | birth_place = [[Padang Melangit, Perlis]], Malaysia | spouse = Sharifah Nur Ashiqin binti Syed Yaziz Jamalullail | children = 4 (Wan Husna Madihah; Muhammad Afdhal Husaini, Muhammad Ajwad Husaini & Muhammad Akhyar Husaini) | alma_mater = [[Al-Azhar University, Cairo]] ([[Bachelor of Arts|BA, Usuluddin (Dakwah Wa Thaqafah Islamiah]]) [[Universiti Malaysia Perlis|UniMAP]] ([[Master of Humanities (Religion) MA]]) | occupation = [[CEO]], [[Manager]], [[Preacher]] | blank1 = Other names | data1 = Ustaz Nazim, CEO MAIPs, KPE MAIPs | education = [[Sultan Alam Shah Islamic College]] | module = 0 }} '''Mohd''' '''Nazim bin Mohd Noor''' (Jawi: محمد نظيم بن محمد نور; born 12 February 1983), is a Semi-Government Officer, Administration Officer, Islamic preacher, writer, and Islamic Philanthropy Manager who is currently serving as the Chief Executive Officer of Perlis Islamic Religious Council and Malay Customs since 16 September 2015. == Pengenalan == Tuan Haji Mohd Nazim Mohd Noor adalah Ketua Pegawai Eksekutif Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis [[Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis|(MAIPs)]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.maips.gov.my/|title=Laman Utama|website=Laman Web Rasmi MAIPs|language=ms-MY|access-date=2025-12-27}}</ref> Beliau sering berkongsi pengalaman melalui ceramah, penulisan dan kajian  yang berkaitan dakwah, program kesukarelawan, pengurusan hal ehwal Islam, wakaf dan  zakat. Beliau merupakan graduan Usuluddin dalam bidang Dakwah dan Thaqafah Islamiah dari Universiti [[:en:Al-Azhar_University|Al-Azhar]], Kaherah dan memperolehi Sarjana Kemanusiaan dalam Bidang Agama (Master of Humanities in Religion) daripada Universiti Malaysia Perlis ([[Universiti Malaysia Perlis|UniMAP]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.maips.gov.my/?pusat_berita=ceo-maips-antara-3159-penerima-ijazah-istiadat-konvokesyen-17-unimap|title=CEO MAIPs Antara 3,159 Penerima Ijazah Istiadat Konvokesyen 17 UniMAP|website=Laman Web Rasmi MAIPs|language=ms-MY|access-date=2025-12-27}}</ref> Haji Mohd Nazim telah memainkan peranan aktif dalam pengurusan MAIPs terutamanya melibatkan zakat, wakaf, kedermawanan Islam (Filantropi Islam), pendidikan Islam, dakwah dan hubungan antarabangsa. Beliau juga merupakan Setiausaha MAIPs yang dipengerusikan oleh DYTM Tuanku Raja Muda Perlis selaku Tuanku Yang DiPertua selain turut diamanahkan sebagai Ahli Jawatankuasa Kewangan MAIPs, dan Ahli Lembaga Pengarah (Director) Kolej Universiti Islam Perlis (KUIPs) dan Akademi Transformasi Asnaf MAIPs (ATAM). ''Haji Mohd Nazim Mohd Noor is the Chief Executive Officer of the Perlis Islamic Religious Council and Malay Customs (MAIPs). He actively shares his insights through lectures, writings, and research on dakwah, volunteerism, Islamic affairs management, waqf, and zakat (Islamic Philanthropy).'' ''He holds a degree in Usuluddin (Da'wah and Islamic Thought) from Al-Azhar University, Cairo, and a Master of Humanities in Religion from Universiti Malaysia Perlis (UniMAP).'' ''Haji Mohd Nazim plays a key role in the strategic management of MAIPs, especially in the areas of zakat distribution, waqf development, Islamic education, da'wah initiatives, and international relations. He also serves as the Secretary of MAIPs, which is chaired by His Royal Highness the Crown Prince of Perlis as President of MAIPs. Additionally, he is a member of the MAIPs Finance Committee, a Government Representative on the Board of Directors of Perlis Islamic University College (KUIPs), and a Board Member of the MAIPs Asnaf Transformation Academy (ATAM).'' يَشغَل الحاج محمد نظيم محمد نور منصب الرئيس التنفيذي للمجلس الإسلامي والتقاليد الملايوية ولاية برليس ، ماليزيا في برليس (MAIPs). ويُعْرَف بنشاطه في إلقاء المحاضرات وكتابة البحوث والمقالات التي تتناو موضوعا الدعوة، والبرامج التطوعية، وإدارة الشؤون الإسلامية، والوقف، والزكاة. وهو حاصل على شهادة في أصول الدين (الدعوة والثقافة الإسلامية) من جامعة الأزهر الشريف في القاهرة، ودرجة الماجستير في العلوم الإنسانية (الدين) من جامعة ماليزيا برليس (UniMAP). يؤدّي الحاج محمد نظيم دورًا محوريًا في الإدارة الإستراتيجية لـ MAIPs، ولا سيّما في مجالات توزيع الزكاة، وتطوير الوقف، والتعليم الإسلامي، ومبادرات الدعوة، والعلاقات الدولية. كما يشغل منصب أمين مجلس MAIPs الذي يترأسه صاحب السمو الملكي ولي عهد برليس بصفته رئيس المجلس. بالإضافة إلى ذلك، فهو عضو في لجنة مالية MAIPs، وعضو مجلس إدارة (ممثل الحكومة) بكلية الجامعة الإسلامية برليس (KUIPs)، وعضو مجلس أكاديمية تحويل مستحقي الزكاة التابعة لـ MAIPs (ATAM). == Latar Belakang == Tuan Hj Mohd Nazim bin Hj Mohd Noor dilahirkan di Padang Melangit, Kangar, Perlis pada 12 Februari 1983. Beliau telah berkahwin dengan Sharifah Nur Ashiqin binti Syed Yaziz Jamalullail dan dikurniakan 4 cahaya mata (''Wan Husna Madihah, Muhammad Afdhal Husaini, Muhammad Ajwad Husaini dan Muhammad Akhyar Husaini''). Memulakan persekolahan di Sekolah Kebangsaan Padang Melangit dan Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Arau (Alawiyah Arau), Perlis serta menyambung di peringkat Menengah Tinggi di Kolej Islam Sultan Alam Shah Klang (KISAS), Selangor. Beliau merupakan kumpulan pertama calon Sekolah di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) (Kolej Islam Sultan Alam Shah Klang Selangor) yang telah melanjutkan pelajaran di Universiti Al-Azhar Kaherah Mesir.  Sekembali dari Mesir, beliau telah berkhidmat sebagai Pensyarah Pembantu di Institut Pendidikan Tinggi Islam Perlis (IPTIPs) sebelum berkhidmat sebagai Pegawai Hal Ehwal Islam di Pusat Islam Universiti Malaysia Perlis (UniMAP) pada Mac 2010. == Kerjaya & Pengalaman Tempatan serta Antarabangsa == Pada 16 November 2011, beliau berkhidmat sebagai Ketua Unit Wakaf dan Sumber Am sebelum bertukar sebagai Ketua Unit Zakat di Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs) pada 2 Januari 2012. Beliau kemudian diberikan kepercayaan untuk menjawat jawatan Pengurus Baitulmal MAIPs pada 16 November 2012 sebelum dilantik menjalankan tugas sebagai Ketua Pegawai Eksekutif MAIPs pada 5 September 2015. Beliau kemudian diperkenankan oleh DYTM [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail]], Raja Muda Perlis selaku Tuanku Yang Dipertua MAIPs untuk dilantik sebagai Ketua Pegawai Eksekutif MAIPs secara rasmi pada 7 Oktober 2016 sehingga kini.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/17GmxCtH1o/|title=Mohd Nazim dilantik CEO MAIPs|url-status=live}}</ref> Sepanjang perkhidmatan, beliau telah berjaya melaksanakan beberapa misi penting seperti berikut: 1. 2020 - sekarang: Diperkenankan oleh DYMM [[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]], Raja Pemerintah Negeri Perlis untuk dilantik sebagai Ahli Majlis Mesyuarat Mengangkat Raja. 2. 2021 - 2024: Dilantik sebagai Pakar Rujuk Wakaf oleh Peneraju Bumiputera 3. 2015 - sekarang: Ditauliahkan sebagai Setiausaha Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis 4. 2016 - sekarang: Setiausaha Jawatankuasa Adat Istiadat Melayu Perlis dan Ahli Jawatankuasa Kewangan MAIPs<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/46576/edisi/utara/raja-perlis-lancar-tengkolok-putra-julang-darjat|title=Raja Perlis lancar tengkolok Putra Julang Darjat|last=ROSLI|first=ROSHILA MURNI|date=2019-09-05|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2025-12-27}}</ref> 5. 2015 - sekarang: Ahli Lembaga Pengarah KUIPs Sdn Bhd<ref>{{Cite web|url=https://kuips.edu.my/ms/board-of-directors-kuips-sdn-bhd/|title=Board of Directors KUIPs Sdn. Bhd|website=UniSIRAJ|language=ms-MY|access-date=2025-12-30}}</ref> 6. 2016 - sekarang: Ahli Lembaga Pengarah Akademi Transformasi Asnaf MAIPs Sdn Bhd 7. 2021- sekarang: Ahli Lembaga Pengarah Faizuddin Centre of Educational Excellence (FCoEE)<ref>{{Cite web|url=https://faizuddincoe.com/ahli-lembaga-fcoee-1|title=Faizuddin Centre of Educational Excellence|last=Excellence|first=Faizuddin Centre of Educational|website=Faizuddin Centre of Educational Excellence|language=en-MY|access-date=2025-12-30}}</ref> 8. 2018 - sekarang: Ahli Lembaga Pengarah Yayasan Waqaf Malaysia<ref>{{Cite web|url=https://www.ywm.gov.my/app/|title=YWM - Yayasan Waqaf Malaysia|website=www.ywm.gov.my|access-date=2025-12-27}}</ref> 9. 2022 - Sekarang: Ahli Jawatankuasa Pengurusan Hal Ehwal Islam Kebangsaan (JAPHEIK) 10. 2022 - sekarang: Ahli Turut Hadir dalam Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Islam (MKI) 11. 2015 - sekarang: Ahli Lembaga Pengarah Yayasan Islam Perlis (YIPs) 12. 2016 (22 Feb) : Pasukan Misi Kemanusiaan DYTM Tuanku Raja Muda Perlis ke Kem Pelarian Syria di Jordan<ref>{{Cite web|url=https://cintasyriamalaysia.com/activity/dytm-raja-muda-perlis-mencemar-duli-melawat-kem-pelarian-syria/|title=DYTM Raja Muda Perlis Mencemar Duli Melawat Kem Pelarian Syria|date=2025-08-11|website=Cinta Syria Malaysia|language=en-US|access-date=2025-12-27}}</ref> 13. 2017 (16 Okt): Pasukan Misi Kemanusiaan DYTM Tuanku Raja Muda Perlis ke Kem Pelarian Rohingya di Cox's Bazar Bangladesh<ref>{{Cite web|url=https://daffodilvarsity.edu.bd/|title=Daffodil International University|last=DIU|first=Daffodil International University {{!}}|website=daffodilvarsity.edu.bd|language=en|access-date=2025-12-27}}</ref> 14. 2018 (6 Okt): Pasukan Misi Kemanusiaan DYTM Tuanku Raja Muda Perlis ke Al-Quds, Palestin<ref>{{Cite web|url=https://www.panjimas.com/news/2018/10/08/mufti-yerusalem-serukan-umat-muslim-se-dunia-tetap-terus-kunjungi-masjidil-aqsa/|title=Mufti Yerusalem Serukan Umat Muslim Se-Dunia Tetap Terus Kunjungi Masjidil Aqsa|date=2018-10-08|website=Panjimas|language=en-US|access-date=2025-12-27}}</ref> 15. 2017: Pasukan Cadangan Kolaborasi Pengurusan Halal Sempena Olimpik Tokyo 2020 Anjuran Halal Japan Corporation<ref>{{Cite web|url=https://www.jp-halal.com/english-about|title=About HJC｜Halal Japan Corporation (HJC)|website=hjc2018|language=ja|access-date=2025-12-27}}</ref> 16. 2019: Jemputan Pelancaran Buku Salasilah Perlis anjuran DBP di Pesta Buku Antarabangsa Frankfurt Jerman<ref>{{Cite web|url=https://www.bernama.com/en/news.php?id=1780325|title=Raja Muda of Perlis launches book on genealogy of Perlis in Germany|last=BERNAMA|date=2019-10-18|website=BERNAMA|language=en|access-date=2025-12-27}}</ref> 17. 2012: Peserta Makkah Conference anjuran Muslim World League di Makkah Arab Saudi 18. 2011: Delegasi Penyelidikan UniMAP di King Abdullah City of Science and Technology (KACST), Riyadh, Arab Saudi. 19. 2012 : Menyertai Delegasi Mahabbah MAIPs ke Uzbekistan dan Kazakhstan 20. 2013 : Menyertai Delegasi Liqa' Mawaddah MAIPs di Timur Tengah dan Negara Teluk <ref>{{Cite web|url=http://lib.perdana.org.my/PLF/News_Online/2013/00054/Bernama%5B4Julai2013%5DRaja%20Muda%20Perlis%20Mahu%20Rakyat%20Malaysia%20Di%20Luar%20Negara%20Wujudkan%20Jaringan%20Harmoni.pdf|title=Kuwait|url-status=live}}</ref> 21. 2015 - 2026 : Menguruskan Ziarah Mahabbah MAIPs ke 6 Wilayah Andaman (Satun, Trang, Krabi, Phuket, Phang Nga & Ranong), Thailand 22. 2020 - Sekarang: Menguruskan Delegasi Kerajaan Negeri dan MAIPs ke Muhammadiah, Indonesia 23. 2023 : Menghadiri jemputan dalam Program Ziara Anjuran Kerajaan Uzbekistan 24. 2024: Menghadiri Jemputan Kursus Thaqafah dan Kebudayaan Dhuyuf Khadimul Haramain Syarifain Anjuran Kementerian Luar Negara Arab Saudi 25. 2024 - Sekarang: Menganggotai Majlis Ilmuan Nusantara (MIN) melibatkan para ilmuan dan pendakwah dari Malaysia, Indonesia, Thailand, Singapura, Kemboja, 26. 2023 - Sekarang: Menjadi Sekretariat Kolaborasi MAIPs bersama Rantau Afrika (Ethiopia, Afrika Selatan, Namibia, Nigeria, Rwanda & Kenya) == Penglibatan Sosial dan Masyarakat == Beliau sering dijemput untuk memberikan pandangan dan pengisian di seluruh negeri dan negara. Antara penglibatan beliau dalam lapangan masyarakat dan sosial adalah seperti berikut: 1.2017 - 2021: Pengerusi Jawatankuasa Kariah Masjid Al-Hussain 2. 2009 - 2021 : Pengerusi Jawatankuasa Kariah Masjid Jannatul Naim Beseri Perlis 3. 2003 : Tauliah Mengajar Agama Islam Negeri Perlis <ref>{{Cite web|url=https://muftiperlis.gov.my/index.php/en/unit-dan-bahagian/bahagia-falak/tauliah-dan-pengajaran/muat-turun/file/430-senarai-pemegang-tauliah-diperakui|title=Muat Turun|website=muftiperlis.gov.my|access-date=2025-12-29}}</ref> 4. 2009 - 2017: Imam I Masjid Jannatul Naim Beseri Sungai Paya 5. Pengisi program keagamaan di Radio Perlis FM <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/17yQnuSspV/|title=Slot Ambik Tau Fatwa Perlis FM|url-status=live}}</ref> 6. Panel Forum Perdana Ehwal Islam TV RTM 1<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/1FzdxFrYzU/|title=Mohd Nazim Panel Forum Perdana Ehwal Islam RTM TV1|url-status=live}}</ref> 7. Panel Rancangan Taalim anjuran JAKIM di TV1 <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/1G3wWMchcS/|title=Mohd Nazim Panel Taalim TV1|url-status=live}}</ref> 8. Panel Dikir Zikir anjuran TV Hijrah <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/1aLFsaQbSW/|title=Mohd Nazim Panel Dikir Zikir TV Hijrah|url-status=live}}</ref> 9. Tetamu Slot Assalamualaikum TV Hijrah <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/17BmwwSz1p/|title=Mohd Nazim Tetamu Slot Assalamualaikum TV1|url-status=live}}</ref> 10. Tetamu Slot Selamat Pagi Malaysia 11. Mewakili Negeri Perlis ke Majlis Tilawah Al-Quran Peringkat Kebangsaan (KPM dan Belia) 12. Mewakili Negeri Selangor ke Majlis Tilawah Al-Quran Peringkat Kebangsaan (KPM) 13. Jurulatih Pasukan Negeri Perlis Nasyid KPM (2008, 2009, 2010) 14. Penceramah Yayasan Tuanku Syed Putra Perlis (Seluruh Negeri Perlis dan Program Ops PERBAH Sabah) 15. 2020- sekarang: Koordinator Projek DiRaja Kg Nelayan Warna-warni Program Transformasi Seberang Ramai Kuala Perlis 16. Panel Podcast Salasiah Perlis 17. 2013 - Sekarang: Ketua Urusetia / Urusetia Program Kayuhan MAIPs Peduli DYTM Tuanku Raja Muda Perlis Selaku Tuanku YDP MAIPs (1,071 Kali / 51,034 asnaf) (Kemaskini: 3.1.2026) == Sumbangan dan Pencapaian == Beliau mempunyai kepakaran dalam Pengurusan Hal Ehwal Islam khususnya berkaitan dasar Hal Ehwal Islam, Zakat, Wakaf dan Sumber Am. Pencapaian beliau antara lain adalah seperti berikut: == Sumbangan Bidang Pengurusan ==  1. Penyediaan Pelan Halatuju MAIPs 2011 - 2015 2. Penyediaan Pelan Halatuju MAIPs 2016 - 2020 3. Penyediaan Pelan Strategik MAIPs 2021 - 2025 serta Pelan Strategik Bersasar MAIPs 2026 - 2030 4. Penyediaan Pelan Agihan Holistik MAIPs 2.0 5. MAIPs dianugerahkan Sijil Bersih Kewangan oleh Ketua Audit Negara (2012 - 2024) 6. MAIPs menerima Anugerah 5 Bintang Indeks Akauntabiliti oleh Jabatan Audit Negara 7. MAIPs dianugerahkan Agensi Islam Pertama di Malaysia dianugerahkan SAGA Standard oleh Jabatan Akauntan Negara 8. MAIPs dianugerahkan Malaysia Book of Record (Rekod Kayuhan CSR terbanyak) 9. MAIPs dianugerahkan dengan Anugerah Citra Budaya DBP 10. MAIPs dianugerahkan dengan Anugerah Khas MASTI Kementerian Pengajian Tinggi 11. MAIPs menerima Anugerah Khas oleh Malaysian institute of Planners sebagai President's Award atas kejayaan Projek DiRaja Transformasi Kampung Warna-warni Seberang Ramai<ref>{{Cite web|url=https://www.bernama.com/en/news.php?id=2160516|title=MAIPs - First Islamic council to receive MIP President Award|last=BERNAMA|date=2023-01-31|website=BERNAMA|language=en|access-date=2025-12-27}}</ref> 12. MAIPs menerima Anugerah “Acknowledged Flagship Project” daripada RCE Awards 2024 dengan kerjasama RCE Greater Gombak (UIAM) daripada The Regional Centres of Expertise atau Pusat Perkhidmatan Global RCE di bawah naungan Universiti Bangsa-Bangsa Bersatu (UNU), atas kejayaan Projek “Empower Perlis: Sustainable Growth for Asnaf Families”<ref>{{Cite web|url=https://www.maips.gov.my/?pusat_berita=maips-dengan-kerjasama-uiam-terima-anugerah-rce|title=MAIPs dengan kerjasama UIAM terima Anugerah RCE|website=Laman Web Rasmi MAIPs|language=ms-MY|access-date=2025-12-30}}</ref> 13. MAIPs menerima Pengiktirafan dan didaftar di dalam Jurnal Antarabangsa oleh International Federation of Red Cross (IFRC)<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2025/07/1250692/ifrc-recognises-maips-kenya-based-agricultural-aid-initiative|title=IFRC recognises MAIPs for Kenya-based agricultural aid initiative {{!}} New Straits Times|last=Times|first=New Straits|date=2025-07-26|website=NST Online|language=en|access-date=2025-12-27}}</ref> == Sumbangan Seni dan Budaya ==  1. Setiausaha Jawatankuasa Adat Istiadat Melayu Perlis 2. Penulis Lirik Lagu Sambutan Jubli Perak Pemerintahan DYMM Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail "Naungan Tuanku" (2025)<ref>{{Citation|title=Naungan Tuanku|url=https://www.youtube.com/watch?v=-67C5EfCT6Q|date=2025-04-29|accessdate=2025-12-27|last=MAIPs OFFICIAL}}</ref> 3. Penulis Bersama Lirik Lagi Rasmi Sambutan Jubli Perak Pemerintahan DYMM Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail "Daulat Tuanku" (2025)<ref>{{Citation|title=Daulat Tuanku|url=https://www.youtube.com/watch?v=bY8_NsYOpTc|date=2025-04-29|accessdate=2025-12-27|last=MAIPs OFFICIAL}}</ref> 4. Penulis Ungkap Kata "Puji Raja" sempena Sambutan Jubli Perak Pemerintahan DYMM Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail (2025)<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/1ZNFpzyfzx/|title=Puji Raja|url-status=live}}</ref> 5. Penulis Qasidah "Puji Mahkota" sempena Sambutan 25 Tahun Pemasyhuran DYTM Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail (2025) <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/share/p/1Ar37zVntn/|title=Puji Mahkota|url-status=live}}</ref>   6. Penyanyi Nasyid Tema Majlis Tilawah dan Menghafaz Al-Quran Peringkat Kebangsaan Tahun 2025 <ref>{{Citation|title=#MTHQK2025 Persembahan Lagu Tema "Kalam Ilahi" oleh kumpulan Nasyid Alawee|url=https://www.youtube.com/watch?v=RWt9JHjxzo8|date=2025-05-02|accessdate=2025-12-29|last=Berita AlHijrah}}</ref> 7. Penerbit Eksekutif Lagu "Ratuku" oleh Khai Bahar (Promosi Dana Bangunan Wakaf MAIPs Pusat Perkhidmatan Dialisis HTF)<ref>{{Citation|title=🔴 KHAI BAHAR - Ratuku (Official Music Video)|url=https://www.youtube.com/watch?v=jACpyD11MJI|date=2019-12-11|accessdate=2025-12-29|last=Seventeen Eleven Music}}</ref> 8. Pemenang Anugerah Lagu Terbaik Festival Nasyid KPM Kebangsaan (2008) <ref>{{Citation|title=Soutul Maad di Festival Nasyid Kebangsaan 2008 [1]|url=https://www.youtube.com/watch?v=gbwWEEggejo|date=2009-06-15|accessdate=2025-12-29|last=Asyraf Baharuddin}}</ref> 9. Pemenang Lagu Terbaik Festival Nasyid Belia 4 B Kebangsaan (2009) == Kehormatan dan Anugerah == # [[Fail:MY-PERL_Order_of_Prince_Syed_Sirajuddin_Jamalullail_of_Perlis_-_Companion_-_SSP.svg|100x100px]] Dikurniakan Darjah Seri Sirajuddin Perlis (S.S.P.) - 2025<ref>{{Citation|title=Senarai penerima darjah kebesaran negeri Perlis 2025|url=https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Senarai_penerima_darjah_kebesaran_negeri_Perlis_2025&oldid=6735065|date=2025-12-27|accessdate=2025-12-28|language=ms}}</ref> ''Companion of the Order of Prince Syed Sirajuddin Jamalullail of Perlis (S.S.P.)'' - 17 Mei 2025 (Neck Order / Neck Badge) # [[Fail:MY-PERL_Tuanku_Syed_Sirajuddin_Jamalullail_Silver_Jubilee_Medal_ribbon_bar.png|100x100px]] Penerima Pingat Peringatan Jubli Perak Pemerintahan Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail- 2025 ''Silver Jubilee Medal 2025'' ''Pingat Jubli Perak 2025.'' 17 April 2025 ''Instituted by Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail to commemorate his 25th Reign Anniversary in 2025'' # [[Fail:Mejar_kehormat_wataniah.png|kanan|44x44px]]Pemakaian Pangkat Mejar Kehormat Askar Wataniah (Rejimen 504 AW) - 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.maips.gov.my/?pusat_berita=raja-muda-perlis-berkenan-berangkat-ke-majlis-surat-ucap-tahniah-pegawai-terima-tauliah-kehormat-askar-wataniah|title=Raja Muda Perlis Berkenan Berangkat Ke Majlis Surat Ucap Tahniah Pegawai Terima Tauliah Kehormat Askar Wataniah|website=Laman Web Rasmi MAIPs|language=ms-MY|access-date=2025-12-27}}</ref> (''Pemakaian Pangkat Mejar Kehormat ini diberikan atas keanggotaan sebagai Ahli Jawatankuasa Pendokong Askar Wataniah Negeri Perlis - JAKPAW)'' [Mej. (K.)] # [[Fail:6Cemerlang.jpg|100x100px]] Dianugerahkan Pingat Perkhidmatan Cemerlang (PPC) Persekutuan Pengakap Kebangsaan Malaysia- 2021 (Lencana Leher / Neck Badge) # Anugerah Perkhidmatan Cemerlang (APC) Kerajaan Negeri Perlis - 2016 # Anugerah Perkhidmatan Cemerlang (APC) MAIPs - 2012 == Senarai Penerbitan == === <u>THESIS</u> === Mohd Nazim Mohd Noor (2022). Kajian Fiqhi Terhadap Amalan Zakat Tanaman di negeri Perlis (Thesis Sarjana) Universiti Malaysia Perlis. === <u>JURNAL</u> === Mohd Nazim Mohd Noor, Hazman Hassan, Mohd Akram Dahaman@Dahlan, Syed Abu Bakar Syed Kamal Bharin Jamalullail, Kamarudin Hussin, & Halina Abdul Wahid. (2026). Kepimpinan Transformasi Filantropi Islam: Peranan DYTM Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail dalam Pemerkasaan Pengurusan Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs). Jurnal Dunia Pengurusan, 8(1), 1-16. https://doi.org/10.55057/jdpg.2026.8.1.1 Dahaman@Dahlan, M. A., Mohd Noor, M. N., Hassan, H., Mohd Yusuf, B. N., & Syed Kamal Bharin Jamalullail, S. A. B. (2026). Optimalisasi Kutipan dan Agihan Zakat oleh Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs): Pendekatan Evidence-Based Research dalam Mengurus Muzakki dan Menentukan Keperluan Serta Keutamaan Asnaf. Jurnal Dunia Pengurusan, 8(1), 17-35. https://doi.org/10.55057/jdpg.2026.8.1.2 Mohd Nasaruddin, M.A., Hassan, H., Dahaman@Dahlan, M.A., Abd Aziz, M.K.N., Ridzuan, A.H., Ishak, M.I., & Mohd Noor, M.N., (2023). Perbezaan Manhaj Hadis antara Ahl Al-Sunnah dan Syiah Imamiyah: Hadis Al-Thaqalayn sebagai Contoh. Journal of Islamic, Social, Economics and Development (JISED) Hassan, H., Abd Aziz, M.K.N., Ridzuan, A.H., Ishak, M.I., & Mohd Noor, M.N., (2023). “… Bagi Menjalankan dengan Sempurnanya Pekerjaan Kerajaan Negeri Ini …”: Menteri Besar Perlis dan Ahl Al-Sunnah Wal Al-Jama’ah. Journal of Islamic, Social, Economics and Development (JISED) Mohd Nazim Mohd Noor, Shuhairimi Abdullah (2023): Jenis Tanaman Yang Diwajibkan Zakat di Negeri Perlis. Jurnal Warisan Perlis 2022 (Perbadanan Perpustakaan Awam Negeri Perlis) Mohd Nazim Mohd Noor, Shuhairimi Abdullah (2022): Jenis Tanaman Yang Diwajibkan Zakat Menurut Pandangan Fuqaha Dan Tarjih Pandangan Oleh Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis. Journal of Human Development and Communication (JoHDEC) Vol:11 2022 Mohd Nazim Mohd Noor (2012). Konsep Kejiranan dalam Islam. Jurnal al-Sunnah Bil.1/2012 Jabatan Mufti Negeri Perlis. 2012 === <u>PROSIDING</u> === Mohd Nazim bin Mohd Noor, Hazman bin Hassan, Mohd Akram bin Dahaman@Dahlan, Syed Abu Bakar bin Syed Kamal Bharin Jamalullail , Kamarudin bin Hussin, Halina binti Abdul Wahid (2025): (Transformative Leadership in Islamic Philanthropy: The Role of HRH Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail in Advancing the Management of Perlis Islamic Religious Council and Malay Customs (MAIPS)), ICOHOPE, Sumatera Utara September 2025. Mohd Nazim Mohd Noor, Mohd Akram Dato' Dahaman @ Dahlan, Management of Zakat and Waqf: An Experience Of The Perlis Islamic Religious Council And Malay Customs (MAIPs). International Seminar on Tajdid (Islamic Renewal), Islamia College, South Africa 12 Jun2023. Mohd Nazim Mohd Noor, (2023): Dakwah Bil Mal An Experience Of The Perlis Islamic Religious Council And Malay Customs (MAIPs). Regional Dakwah Conference, Seri Malaysia Kangar, 29 Mei 2023. Mohd Nazim Mohd Noor (2021): Royal Project On The Transformation Programme For Kampung Seberang Ramai: An Experience Of The Perlis Islamic Religious Council And Malay Customs (MAIPs). International Conference on Languages, Educations and Tourisme (ICLET 2021) IIUM 28 Jun 2021. Mohd Akram Dahaman, Rafidah Mohamad Cusairi, Mohd Nazim Mohd Noor (2019) : Zawil Arham Dalam Sunnah Nabawiyyah: Status Penerimaan Bahagian Harta Pusaka Di Negeri Perlis. Kertas Prosiding International Conference on Islamic Studies (ICIS) 2019 KUIPs. 29 Ogos 2019, Hotel Brasmana Kuala Perlis. Mohd Nazim Mohd Noor, Shuhairimi Abdullah, Abdul Jalil Ramli (2018): The assessment of agriculture alms based on Al-Quran and As-Sunnah: An experience of The Perlis Islamic Religious Council and Malay Customs, Malaysia (Penaksiran Zakat Tanaman Berdasarkan Kepada Al-Quran Dan As-Sunnah : Pengalaman Majlis Agama Islam Dan Adat Istiadat Melayu Perlis, Malaysia)  Proceedings of the 6TH International Prophetic Heritage Conference (SWAN 2018, Turki) 2 Oktober 2018, Istanbul, Turki. Mohd Akram Dahaman, Abdul Malik Hussin, Mohd Nazim Mohd Noor (2015): Pengembangan Dana Baitulmal Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs) : Amalan dan cabaran. Kertas Prosiding Persidangan Zakat dalam Pembangunan Ekonomi Peringkat Kebangsaan 2015. 1 Jun 2015, Hotel M.S. Garden, Kuantan, Pahang Hazman Hassan, Mohd Radzi Othman, Mohd Nazim Mohd Noor (2014): Adat bersendi syarak, syarak bersendi Kitabullah: Pengharmonian manhaj Ahlis Sunnah Wal Jama’ah dalam istiadat permakanan DiRaja Negeri Perlis. Kertas Prosiding Seminar Institusi Raja II (SiRAJ) UniMAP. 12 Jun 2014, Universiti Malaysia Perlis. === <u>BUKU / BAB DALAM BUKU</u> === Lailatul Shahreen Akashah Khalil, Hazman Hassan, Mohd Nazim Mohd Noor (2025):  Sirajus Siyadah: 25 Tahun Pemerintahan Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail:  Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Mohd Nazim Mohd Noor, Mohd Nazri Mat Rejab, Syed Aisam Syed Idris, Halina Abdul Wahid (2025):  Dakwah Bil Hal: 111 MAIPs Peduli Tahun 2024  Kangar: Percetakan Perlis dan Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs) Hazman Hassan, Mohd Nazim Mohd Noor (2020): Kedudukan Manhaj Ahli Sunnah Wal Jamaah dalam Perlembagaan Negeri Perlis. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Mohd Nazim Mohd Noor (2019) : Transformasi Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs): Satu Iltizam Tuanku Syed Faizuddin Putra. Perlis : Siri Diges Kemanusiaan Kebitaraan Insan. Mohd Nazim Mohd Noor, Hazman Hassan (2018) : Sirajul Muluk : Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs) di Bawah Tiga Putera Jamalullail. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka Mohd Nazim Mohd Noor (2014): Garis Panduan Agihan Zakat Negeri Perlis. Himpunan Fatwa Negeri Perlis. Kangar: Jabatan Mufti Perlis === <u>MAKALAH / KOLUM</u> === Mohd Nazim Mohd Noor (2020): Kayuhan Mahabbah Menyantuni Rakyat. Makalah Dewan Tamadun Islam Bil.10/2020 ISBN 2289-2893. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka Mohd Nazim Mohd Noor (2020): Tengkolok Putra Julang Darjat, Sekolah Amanah Jamalullail dan Bangunan Wakaf MAIPs Perkhidmatan Dialisis HTF. Kolum Sisipan Akhbar. Kuala Lumpur: Sinar Harian Mohd Nazim Mohd Noor (2017): Tuanku Syed Faizuddin : Menyusur Akar Menyantuni Asnaf. Kolum Institusi Pilihan. Majalah i. Kuala Lumpur: Karangkraf Mohd Nazim Mohd Noor (2017): Bersatulah, usah bercerai-berai!. Kolum Hijrah Minda. Majalah i. Kuala Lumpur: Karangkraf Mohd Nazim Mohd Noor (2017): Hijrah : Rakaman Peristiwa Agung. Kolum Hijrah Minda. Majalah i. Kuala Lumpur: Karangkraf Mohd Nazim Mohd Noor (2017): Tuanku Syed Faizuddin Putra: Mengangkasa Transformasi MAIPs yang Unggul. Makalah Majalah Tamadun Islam. Kuala Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka Mohd Nazim Mohd Noor (2016): MAIPs Tonggak Mengangkasakan Agama: DYMM Tuanku Raja Perlis Payung Negeri Mengangkasakan Agama. Makalah Sisipan Akhbar. Kuala Lumpur: Utusan Malaysia === <u>KERTAS FATWA</u> === Mohd Nazim Mohd Noor, Syed Aisam Syed Idris (2020): Kertas Cadangan Penetapan Kadar Zakat Fitrah Negeri Perlis 1441H/2020M Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis pada April 2020. Mohd Nazim Mohd Noor, Syed Aisam Syed Idris, Khairi Wahab (2019): Kertas Cadangan Penetapan Zakat Saham Negeri Perlis. Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis pada September 2019. Mohd Nazim Mohd Noor, Syed Aisam Syed Idris (2019): Kertas Cadangan Penetapan Kadar Zakat Fitrah Negeri Perlis 1440H/2019M Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis pada April 2019. Mohd Nazim Mohd Noor, Syed Aisam Syed Idris (2018): Kertas Cadangan Garis Panduan Amil Zakat MAIPs. Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-36 pada 23 Julai 2018. Mohd Nazim Mohd Noor, Mohd Nazri Mat Rejab (2018): Kertas Pohon Panduan Pelaksanaan Hak Zawil Arham Negeri Perlis. Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-36 pada 23 Julai 2018. Mohd Nazim Mohd Noor, Mohd Akram Dahaman (2018): Kertas Cadangan Kadar Fidyah Meninggalkan Puasa Ramadan Bagi Negeri Perlis Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-34 pada 6 Januari 2018. Mohd Nazim Mohd Noor (2018): Kertas Cadangan Penetapan Kadar Zakat Fitrah Negeri Perlis 1439H/2018M Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-34 pada 6 Januari 2018. Mohd Nazim Mohd Noor (2017): Kertas Panduan Hukum Zakat KWSP Negeri Perlis. Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-31 pada 6 Ogos 2017. Mohd Nazim Mohd Noor (2017): Kertas Cadangan Penetapan Kadar Zakat Fitrah Negeri Perlis 1438H/2017M. Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-28 pada 27 Februari 2017. Mohd Nazim Mohd Noor (2016): Kertas Panduan Hukum Zakat Emas Perhiasan (Had ‘Uruf dan Pemakaian Emas). Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-20 & 21 pada 9 – 10 Julai 2016. Mohd Nazim Mohd Noor (2015): Kertas Panduan Hukum Pelaburan Wang Zakat Negeri Perlis. Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-18 pada 23 April 2015. Mohd Nazim Mohd Noor (2014): Kertas Panduan Hukum Zakat Buah-buahan dan Tanaman Negeri Perlis. Kertas Cadangan Mesyuarat Jawatankuasa Fatwa Negeri Perlis ke-14 pada 4 Mei 2014. rz03orr4h5xqny58m76ohje0xafly5c 0 1275547 6809704 6809481 2026-03-26T12:05:03Z Adrian19980430 354963 6809704 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nama = Malaikat Malam | image = | alt = | caption = | director = [[Nazifdin Nasrudin]] | producer = {{plainlist| * [[Syafiq Yusof]] * Dinie Shuhaimi (bersama) * [[Yusof Haslam|Datuk Dr. Yusof Haslam]] (eksekutif) * Syamin Yusof (eksekutif) * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) * Nini Yusof (eksekutif) * Wan Anas Satiraksa (penyelaras) }} | screenplay = | writer = Nazifdin Nasrudin | based on = | starring = {{plainlist| * [[Syafiq Kyle]] * [[Tracie Sinidol]] * [[Amir Nafis]] * [[Kodi Rasheed]] * [[Que Haidar]] }} | music = Teoh Eng Hooi | cinematography = Zikri Iman | editing = Nazifdin Nasrudin | studio = {{plainlist| * Viper Studios * [[Skop Productions]] * [[Astro Shaw]] * [[Primeworks Studios]] }} | distributor = | released = {{film date|2026|3|26|Malaysia}} | runtime = 111 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = }} '''''Malaikat Malam''''' merupakan sebuah filem drama permotoran Malaysia 2026 yang disunting, ditulis dan diarahkan oleh [[Nazifdin Nasrudin]] dalam filem pertamanya sebagai pengarah. Filem yang dilakonkan oleh [[Syafiq Kyle]], [[Tracie Sinidol]], [[Amir Nafis]], [[Kodi Rasheed]] dan [[Que Haidar]] akan ditayangkan pada 26 Mac 2026 di pawagam seluruh negara. == Sinopsis == Azam merupakan seorang pemilik bengkel motosikal yang mengimbangi aktiviti hariannya antara menjaga abang sulungnya yang bergelut dengan kemurungan, menyertai perlumbaan jalanan haram dan memenangi hati seorang gadis buta yang tidak bersalah. ==Pelakon== * [[Syafiq Kyle]] sebagai Azam * [[Tracie Sinidol]] sebagai Ratna * [[Amir Nafis]] sebagai Boy * [[Kodi Rasheed]] sebagai Jimmy * [[Que Haidar]] sebagai Arash * [[Juzzthin]] sebagai Mat Jet * Akmal Asyraf sebagai Kutu * [[Riezman Khuzaimi]] sebagai Kamal * [[Cat Farish]] sebagai Bookie #2 * [[Razib Salimin]] sebagai Pemandu #1 ==Penerbitan== Idea untuk menerbitkan filem ''Malaikat Malam'' ini berasal daripada perbincangan bersama [[Syafiq Yusof]] untuk meneroka jalan cerita "mat motor". Filem ini pada asalnya dirancang sebagai kerjasama kecil, berkembang menjadi produksi yang lebih besar selepas [[Perbadanan Kemajuan Filem Nasional]] (FINAS) menawarkan dana. Nazifdin menjelaskan bahawa tajuk filem itu mencerminkan pencarian entiti untuk membimbing mereka, seakan-akan mencari satu entiti untuk membawa mereka bebas daripada masalah keluarga, kewangan dan teman wanita. Walaupun temanya berbeza, beliau menekankan bahawa filem itu akan menawarkan mesej yang positif dan bermakna untuk penonton. <ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2025/09/1272779/scriptwriter-director-nazifdins-new-challenge|title=From scriptwriter to director: Nazifdin's new challenge |publisher=[[New Straits Times]]|date= 10 September 2025|accessdate=17 September 2025|language=ms}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2025/09/1441523/anak-didik-syafiq-yusof-tunjuk-taring|title=Anak didik Syafiq Yusof tunjuk taring |publisher=[[Berita Harian]]|date= 3 September 2025|accessdate=17 September 2025|language=ms}}</ref> Penggambaran filem ini mengambil masa selama 22 hari terutamanya di [[Kuala Lumpur]] dan [[Perlis]]. ==Keluaran== Menurut pengguna [[Threads]], ''Malaikat Malam'' dijangka akan ditayangkan pada 26 Mac 2026.<ref>{{cite news|url=https://www.threads.com/@infonimasi94/post/DS2bXIsDzKL/filem-malaikat-malam-akan-ditayangkan-di-pawagam-pada-mac-iaitu-raya-ke|title=Info Malaikat Malam |publisher=[[Threads]]|date= 3 September 2025|accessdate=17 September 2025|language=ms}}</ref> ==Lihat juga== * ''[[KL Menjerit]]'' (2002) * ''[[Remp-It]]'' (2006) *''[[V3: Samseng Jalanan]]'' (2010) * ''[[Adnan Semp-It]]'' (2010) * ''[[Mat Moto (filem 2015)|Mat Moto]]'' (2015) * ''[[Mat Moto]]'' (2016) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt37897646}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem aksi Malaysia]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem terbitan Skop Productions]] [[Kategori:Filem terbitan Astro Shaw]] hqnyibzzaig1d43v5mdemj0wmm253y6 0 1276327 6809949 6807385 2026-03-27T01:25:16Z Aiman Zaharuddin 294622 6809949 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Gayong 2 | image = | alt = | caption = | native_name = | director = [[Faisal Ishak]] | writer = Sky Khor | story = Eric Ong | based_on = | producer = {{plainlist| * Eric Ong * Ihandy * Djohan Kasim * Edy Chandra * Mulia Hartono * Henson Max Widjaja * Gary Du * Amzheng Ahmad (penyelaras) * [[Khairul Anuar Latip]] (eksekutif) }} | starring = {{plainlist| * [[Beto Kusyairy]] * [[Nabila Huda]] * [[Syafie Naswip]] }} | narrator = | cinematography = Harris Hue Abdullah | editing = Hafeez Mohd Noor | music = | studio = SOL Pictures | distributor = {{ublist|[[Primeworks Studios]]|Key Billions}} | released = {{film date|2026|4|9|Malaysia}} | runtime = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = }} '''''Gayong 2''''' ialah sebuah filem aksi drama biografi Malaysia 2026, mengenai sambungan kisah pengasas [[Silat Gayong Malaysia|Silat Gayong]] dari Perak, [[Meor Abdul Rahman bin Uda Mohd Hashim|Datuk Meor Abdul Rahman]]. Filem diarahkan oleh [[Faisal Ishak]]. Ia dibintangi oleh [[Beto Kusyairy]], [[Nabila Huda]], [[Syafie Naswip]]. Filem ini merupakan kesinambungan Filem [[Gayong|Gayong 1]], Filem ini mula ditayangkan di pawagam seluruh Malaysia pada 9 April 2026. == Sinopsis== Selepas Pendudukan Jepun di Tanah Melayu berakhir, Meor bekerja sebagai anggota polis di unit Cawangan Khas di Singapura. Kali ini dia berdepan dengan triad Cina, yang majoritinya beroperasi dalam perniagaan candu di bawah perlindungan pegawai rasuah. == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Beto Kusyairy]] sebagai [[Meor Abdul Rahman]], pengamal Silat dari Taiping, Perak berhijrah ke Singapura, bekerja sebagai Pegawai di [[Pasukan Polis Singapura]] * [[Nabila Huda]] sebagai Che Som, isteri kepada Meor * [[Syafie Naswip]] sebagai Mat, adik Che Som, adik ipar kepada Meor === Pelakon pembantu === * Fauzie Laily sebagai Fauzi, seorang polis yang baru balik dari Scotland Yard * Bobby Tonelli sebagai Malcolm, seorang polis kanan yang tidak amanah * [[Hanna Aqeela]] sebagai Mayang, kekasih kepada Mat * Rabbit Chen sebagai Lee Khoon, bapa tiri kepada Jade Li * TJ Tian Jiang sebagai Dok Zua, orang bawahan Lee Khoon * [[Ammar Titan]] * [[Hairi Safwan]] * Zack Azalizan sebagai Sui Gui, pengcungkil gigi, orang kanan Dok Zua * Farhaziq Abdul Manaf * Draman Muhammad * Khoharullah Majid * Ariel Izz * Chaoi Power * [[Yayan Ruhian]] sebagai Wak Kusang * [[Duerra Mitilda]] sebagai Fadilah (besar) === Penampilan istimewa === * [[Sandra Lim]] sebagai Jade Li, anak tiri kepada Lee Khoon * [[Ayez Shaukat]] sebagai Raja Gajah, seorang pejuang bawah tanah yang digeruni == Penerbitan == ==Lihat juga == [[Gayong]] == Rujukan == {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt37534321}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem arahan Faisal Ishak]] [[Kategori:Filem aksi]] [[Kategori:Filem aksi Malaysia]] [[Kategori:Filem drama]] [[Kategori:Filem drama Malaysia]] [[Kategori:Filem biografi]] [[Kategori:Filem biografi Malaysia]] [[Kategori:Filem sejarah]] [[Kategori:Filem sejarah Malaysia]] [[Kategori:Filem silat]] 7luoagywiouu4qzwid8oqk821zykfql 0 1276378 6810085 6769347 2026-03-27T05:25:32Z ~2026-15445-94 391287 6810085 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, pengarah dan penulis skrip [[Aloy Paradoks]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis |- | 2014 ! ''[[CEO (filem)|CEO]]'' | {{ya}} | {{na}} | Mamat Kasut | Filem pertama |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Pusaka (filem)|Pusaka]]'' | {{ya}} | {{na}} | Hanif | |- ! ''[[Busut Bonang]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Lokman | Juga sebagai penulis skrip |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Mulut Masin]]'' | {{ya}} | {{na}} | Pak Ngah | |- ! ''[[Saka Nan Sepi]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2" | Sebagai penulis skrip |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Arwah Pak Mat, Lif & AJK'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} |- ! ''[[Mat Bond Malaya]]'' | {{ya}} | {{na}} | Roy | |- | 2022 ! ''[[Kalut Nak Kahwin]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Sulaiman | Juga sebagai penulis skrip |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | Sebagai penulis skrip |- ! ''[[Rahsia (filem 2023)|Rahsia]]'' | {{ya}} | {{na}} | Sarjan Hanif | |- | 2024 ! ''[[Don Dukun]]'' | {{ya}} | {{na}} | Maarof | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''Sahak Gengster'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2" | Sebagai penulis skrip |- ! ''[[Martabat: Misi Berdarah]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} |- | 2026 ! ''Sumpahan Nilam Utama'' | {{ya}} | {{na}} | Yeob | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis |- | 2019 ! ''Sembi9n'' | {{ya}} | {{na}} | Linus | [[Astro Citra]] | Drama pertama |- | 2020 ! ''Tanya Sama Pokok'' | {{ya}} | {{ya}} | Mat Arip | [[Astro Warna]] | Juga sebagai penulis skrip |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Penghulu Interim]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Awesome TV]] | rowspan="2" | Sebagai penulis skrip |- ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2" | [[Astro Ria]] |- | rowspan="2" | 2021–2022 ! ''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | {{ya}} | {{na}} | Abu | |- ! ''[[Dukun Diva|Dukun Diva: Then Put The Sham In Shaman]]'' | {{ya}} | {{na}} | Sarjan Anep (Hanif Zulkifli) | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[The Pak Mat Clan]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | rowspan="2" | Sebagai penulis skrip |- ! ''Gila Viral'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Warna]] |- | 2023–2024 ! ''[[Gamers Mangkuk]]'' | {{ya}} | {{na}} | Hos MPL 1 | [[Astro Premier]] | |- | 2024 ! ''Kampung Puasa'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ceria]] | Sebagai penulis skrip |- | 2026 ! ''[[Keluarga Iskandar]]'' (Musim 3) | {{ya}} | {{na}} | | [[Astro Ria]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- |- | 2020–2021 ! ''[[KL Gangster: Underworld]]'' (Musim 2) | Wanchai | [[Iflix]] | Drama web pertama |- | 2023 ! ''[[Metro Crime Series: Siapa Lelaki Itu?]]'' | Rozimi Razak | [[Tonton]] | |- | 2024 ! ''Misi Cinta Cik Cupid'' | | [[IQIYI]] | |- | 2025 ! ''[[Gadis Masa]]'' | Hanafi | [[Viu]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Hajat'' | {{ya}} | {{na}} | | rowspan="5" | [[Astro Citra]] | Telefilem pertama |- ! ''Gadis Kosmos'' | {{ya}} | {{na}} | Guard Azman | |- | 2018 ! ''Cinta Elevator'' | {{ya}} | {{na}} | Abang Haji | |- | 2019 ! ''Shiba Shiba Doo'' | {{ya}} | {{na}} | Kanji | |- | 2020 ! ''Cerai'' | {{ya}} | {{na}} | Abang Haji | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Rindu Atok'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Awesome TV]] | Sebagai penulis skrip |- ! ''Akil Balik'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV2]] | |- | 2022 ! ''Nawfal Nak Raya'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Awesome TV]] | Sebagai penulis skrip |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="3" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak |- ! Pelakon ! Pengarah ! Karya |- | 2012 ! ''Rompakan Bersepadu Vol. 1'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Mus |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm11180074}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Aloy Paradoks]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Aloy Paradoks]] qkijr4fekozqx2yc7qs3t62x2fe4tjs 0 1277778 6810145 6769842 2026-03-27T07:53:21Z Ezrarul 345817 menambahbaikan laman 6810145 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Putera Bobo | native_name = {{font color|green|طنطاري}} | image = | caption = | birth_name = Putera Shah Nasratullah bin Mohd Nasran | birth_date = {{Birth date and age|2011|6|11}} | birth_place = Kampung Pasir Akar [[Jerteh]], [[Besut, Terengganu|Besut]], [[Terengganu]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Putera Bobo | occupation = Penyanyi | years_active = 2025–kini | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother =Elyani | father =Mohd. Nasran | parents = | relatives = | family = }} '''Putera Shah Nasratullah Mohd Nasran''' atau lebih dikenali sebagai '''Putera Bobo''' (lahir 11 Jun 2011) ialah seorang penyanyi lelaki [[Malaysia]]. == Kehidupan awal == Beliau dilahirkan pada 11 Jun 2011. Anak ketiga daripada lima beradik, aktif nasyid sejak sekolah rendah dan anak kepada penggiat dikir barat. Ibunya''', Elyani''' dan bapanya''', Mohd. Nasran''' ialah sendiri orang seni'''.'''<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.budiey.com/putera-bobo-cipta-fenomena-baru-lagu-korban-rindu-jadi-pilihan/|title=Putera Bobo Cipta Fenomena Baru, Lagu ‘Korban Rindu’ Jadi Pilihan|last=Budiey|date=2025-07-05|website=Budiey Channel|language=en-US|access-date=2026-03-27}}</ref> == Kerjaya == Aktif dengan kumpulan dikir barat, mereka bukan asing dalam dunia seni rakyat. '''Bakat Bobo memang sudah dikesan sejak kecil. Dalam keluarga mereka, muzik ibarat nafas. Kakaknya sering menang pertandingan nyanyian, abangnya juga pernah aktif.''' Tapi kali ini, rezeki tertumpah pada Bobo.<ref name=":0" /> Walaupun berbakat dalam pelbagai genre, Bobo sendiri memilih lagu-lagu yang penuh emosi. Bila menyanyi lagu “'''Korban Perceraian'''”, orang terus mengaitkan dengan kisah hidup sendiri. Sebenarnya, kelebihan Bobo iaitu kemampuan menyampaikan lagu hingga menusuk ke hati. Ibunya berkongsi, “'''Putera memang suka lagu-lagu beremosi macam Lesti Kejora. Setiap kali karaoke, mesti pilih lagu yang boleh buat orang rasa sedih.'''”<ref name=":0" /> Aktif dengan kumpulan nasyid di sekolah dan sebagai vokalis band Yuni Band. Dia sudah pendedahan awal bila ikut bapanya buat persembahan dikir barat sejak kecil. Malah, pernah menyertai program ‘The Chosen One’ musim kedua, satu pencapaian yang jarang berlaku untuk anak muda di kawasan luar bandar.<ref name=":0" /> == Diskografi ==<!-- diminta untuk menambahbaikan lagi bahagian ini --> {| class="wikitable" ! colspan="2" |Single |- !Tahun !Tajuk Lagu |- | style="text-align:center;" |2024 !"Rindu Hatiku Rindu" |- | style="text-align:center;" |2025 !"Rindu Hatiku Rindu Raya" |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |Kolaborasi |- !Tahun !Tajuk Lagu !Duet |- | style="text-align:center;" |2024 !"Biar" |[[Achey Bocey]] |- | style="text-align:center;" |2025 !"Ragam Raya" |[[Achey Bocey]] & Baby Feaaa |- | style="text-align:center;" |2026 !"Tangisan Satu Syawal" |[[Tantari]] |} == Rujukan == - [[Kategori:Kelahiran 2011]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi Lelaki Malaysia]] cjmioortn7e7hoztosuzlehqxwlmbhc 6810146 6810145 2026-03-27T07:53:29Z Ezrarul 345817 6810146 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Putera Bobo | native_name = {{font color|green|طنطاري}} | image = | caption = | birth_name = Putera Shah Nasratullah bin Mohd Nasran | birth_date = {{Birth date and age|2011|6|11}} | birth_place = Kampung Pasir Akar [[Jerteh]], [[Besut, Terengganu|Besut]], [[Terengganu]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Putera Bobo | occupation = Penyanyi | years_active = 2025–kini | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother =Elyani | father =Mohd. Nasran | parents = | relatives = | family = }} '''Putera Shah Nasratullah Mohd Nasran''' atau lebih dikenali sebagai '''Putera Bobo''' (lahir 11 Jun 2011) ialah seorang penyanyi lelaki [[Malaysia]]. == Kehidupan awal == Beliau dilahirkan pada 11 Jun 2011. Anak ketiga daripada lima beradik, aktif nasyid sejak sekolah rendah dan anak kepada penggiat dikir barat. Ibunya''', Elyani''' dan bapanya''', Mohd. Nasran''' ialah sendiri orang seni'''.'''<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.budiey.com/putera-bobo-cipta-fenomena-baru-lagu-korban-rindu-jadi-pilihan/|title=Putera Bobo Cipta Fenomena Baru, Lagu ‘Korban Rindu’ Jadi Pilihan|last=Budiey|date=2025-07-05|website=Budiey Channel|language=en-US|access-date=2026-03-27}}</ref> == Kerjaya == Aktif dengan kumpulan dikir barat, mereka bukan asing dalam dunia seni rakyat. '''Bakat Bobo memang sudah dikesan sejak kecil. Dalam keluarga mereka, muzik ibarat nafas. Kakaknya sering menang pertandingan nyanyian, abangnya juga pernah aktif.''' Tapi kali ini, rezeki tertumpah pada Bobo.<ref name=":0" /> Walaupun berbakat dalam pelbagai genre, Bobo sendiri memilih lagu-lagu yang penuh emosi. Bila menyanyi lagu “'''Korban Perceraian'''”, orang terus mengaitkan dengan kisah hidup sendiri. Sebenarnya, kelebihan Bobo iaitu kemampuan menyampaikan lagu hingga menusuk ke hati. Ibunya berkongsi, “'''Putera memang suka lagu-lagu beremosi macam Lesti Kejora. Setiap kali karaoke, mesti pilih lagu yang boleh buat orang rasa sedih.'''”<ref name=":0" /> Aktif dengan kumpulan nasyid di sekolah dan sebagai vokalis band Yuni Band. Dia sudah pendedahan awal bila ikut bapanya buat persembahan dikir barat sejak kecil. Malah, pernah menyertai program ‘The Chosen One’ musim kedua, satu pencapaian yang jarang berlaku untuk anak muda di kawasan luar bandar.<ref name=":0" /> == Diskografi ==<!-- diminta untuk menambahbaikan lagi bahagian ini --> {| class="wikitable" ! colspan="2" |Single |- !Tahun !Tajuk Lagu |- | style="text-align:center;" |2024 !"Rindu Hatiku Rindu" |- | style="text-align:center;" |2025 !"Rindu Hatiku Rindu Raya" |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |Kolaborasi |- !Tahun !Tajuk Lagu !Duet |- | style="text-align:center;" |2024 !"Biar" |[[Achey Bocey]] |- | style="text-align:center;" |2025 !"Ragam Raya" |[[Achey Bocey]] & Baby Feaaa |- | style="text-align:center;" |2026 !"Tangisan Satu Syawal" |[[Tantari]] |} == Rujukan == [[Kategori:Kelahiran 2011]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi Lelaki Malaysia]] cu5syzal32r4xsob7mgjq6j1jp3yfo0 0 1277913 6809703 6809044 2026-03-26T12:01:59Z Yaya Naydie 358471 6809703 wikitext text/x-wiki '''''Khianat Yang Terpilih''''' adalah merupakan sebuah drama televisyen Malaysia 2026 terbitan ''Mache All Star United Sdn Bhd'' yang diarahkan oleh '''Ejump Mohd'''. Ia dibintangi oleh [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]] dan [[Ikmal Amry]]. Drama ini memulakan tayangan perdana di [[Slot Akasia]], [[TV3]] pada 26 Februari 2026 menggantikan [[Di Sebalik Jubah]]. {{Infobox television | name = Khianat Yang Terpilih | genre = {{hlist|[[Drama]]|[[Cinta]]|[[Konflik]]|[[Keluarga]]|[[Dendam]]|}} | based on = | writer = Nieza Nahar | director = Ejump Mohd | assistant_director =Maria Md Lib | starring = {{plainlist| * [[Ben Amir]] * [[Amyra Rosli]] * [[Puteri Aishah]] * [[Ikmal Amry]] }} | editor = | opentheme ="Khianati" - [[Iman Troye]] | endtheme ="Sayang Orang Sama" - [[Adira Suhaimi]] | company = Mache All Star United Sdn Bhd | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager =Zulkifli Sudin | executive_producer =Kolonel Bersekutu (PA) Datuk Arisz Ab Rahman J.P | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = Datin Norley Aimi Nadiah Shaari | runtime = 42 minit | channel = {{ublist|[[TV3]]<br>{{small|([[Slot Akasia]])}}|[[iQIYI]]}} | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{plainlist| * [[480i]] ([[Televisyen definisi biasa|SDTV]]) * [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) }} | num_episodes = 30 | first_aired = 26 Februari 2026 | last_aired = Kini | preceded_by = ''[[Di Sebalik Jubah]]'' | followed_by = |penolong_pengurus_produksi=Fazeyla}} ==Sinopsis== Cinta pertama Ali dan Asmida yang terputus sejak zaman universiti kembali bertaut secara tidak sengaja selepas masing-masing membina kehidupan sendiri. Ali kini berkahwin dengan Waheeda dan mempunyai seorang anak istimewa, Afeeya, manakala Asmida hidup dalam perkahwinan tanpa cinta bersama Fahim. Pertemuan semula mereka bermula apabila Ali mengambil alih peranan menjaga Afeeya dan mendaftarkannya di sekolah tempat Asmida mengajar. Hubungan yang bermula dengan simpati dan nostalgia perlahan-lahan berubah menjadi hubungan terlarang, walaupun kedua-duanya masih berstatus suami isteri. Kebenaran akhirnya terbongkar, menghancurkan kepercayaan Waheeda dan melukakan Fahim yang selama ini setia mencintai Asmida. Konflik memuncak apabila kedua-dua perkahwinan runtuh, dan Asmida berdepan kehilangan besar yang mengubah hala hidupnya. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Ben Amir]] sebagai Ali * [[Puteri Aishah]] sebagai Intan Asmida * [[Amyra Rosli]] sebagai Waheeda * [[Ikmal Amry]] sebagai Fahim ===Penampilan istimewa=== * Adik Falisha Naira sebagai Afeeya ===Pelakon pembantu=== * Syefikk sebagai Badri * [[Erin CTJ]] sebagai Nadia * [[Balkisyh Semundur Khan]] sebagai Maksu Tina * [[Ameerul Asyraf]] sebagai Izhar * Zarrin Nuqman sebagai Shamsul * [[Nor Albaniah Raffie]] sebagai Su * [https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Shyrim_Husni&oldid=6784250 Shyrim Husni] sebagai Wahab * [[Ainina Ahmad B]] sebagai Zaimah * Draman Muhamad sebagai Haji Zane * [[Fadilah Mansor]] sebagai Hajjah June * Amzar Airil sebagai Wazi ==Pautan luar== {{turutan-tv | stesen = [[TV3]] | slot = [[Slot Akasia]], Isnin-Jumaat, 7:00 malam | nama = '''''Khianat Yang Terpilih''''' | sebelum = ''[[Di Sebalik Jubah]]'' | selepas = ''TBA'' }} nwvsr0y45utf8k57lgku2bh3om6mfdb 0 1278315 6810116 6769861 2026-03-27T06:42:50Z ~2026-19032-57 393156 6810116 wikitext text/x-wiki '''Nik Nur Amalin Nik Musauddin''' atau dikenali sebagai '''Melly Amalin''' merupakan seorang pelakon kanak-kanak dan penari Malaysia. {{Infobox person|native_name={{font color|green|ميل امالين}}|birth_name=Nik Nur Amalin binti Nik Musauddin|birth_date={{birth year and age|2000|8|4}}|birth_place=|education=Diploma Seni Tari, [[ASWARA]]|occupation=[[Pelakon]], [[Penari]]<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2021/01/660368/melly-mahu-serius-menari|title=Melly mahu serius menari|last=Nordin|first=Norhayati|date=2021-01-05|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-01-16}}</ref>|years_active=2010–kini}} == Kehidupan awal == == Filemografi == {{Expand list}} === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | Ummi | Filem pertama |- | 2014 ! ''[[Balistik (filem)|Balistik]]'' | Salina budak | |- | 2015 ! ''[[Jwanita]]'' | Julaika kecil | |- | 2020 ! ''[[Butak]]''<ref>https://www.hmetro.com.my/rap/2020/09/623443/tak-sabar-tunggu-butak</ref> | Rohaya | |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2010 ! ''[[Tipah Vavavoom]]'' | Milah | rowspan="3"| [[TV3]] | Drama pertama |- | 2011 ! ''[[Supermak]]'' | Ayesha | |- | rowspan="3"| 2013 ! ''[[Kerana Sarah]]'' | Efira kecil | |- ! ''Vektor 58'' | Lia kecil | [[TV9]] | |- ! ''[[Ramadan Yang Hilang]]'' | Delisha kecil | rowspan="2"| TV3 | |- | 2014–2015 ! ''[[Bila Chacha Masuk Asrama]]'' | Aqila | |- | 2015 ! ''[[Super Game Boy The Series]]'' | Sarah | [[Astro Ceria]] | |- | 2017 ! ''[[Bahagia Kasihmu]]'' | Norzie | TV3 | |- | 2019 ! ''[[Warkah Dari Firenza]]'' | Ipah (13 tahun) | [[TV2]] | |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''Jefri Dan Karina Di Rumah Besar'' | Karina | Astro Ceria | |- | rowspan="3"| 2014 ! ''Olong'' | Rashidah/ Olong | TV3 | |- ! ''Migrasi'' | Mia | TV9 | |- ! ''Anak Mejar Azlan | Azifa | [[TV AlHijrah|TV Alhijrah]] | |- | 2015 ! ''Detektif Man Boyot'' | Tasha | [[TV1]] | |} == Anugerah & pencapaian == {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- ! 2014 ! [[Anugerah Skrin 2014]] | Pelakon Wanita Terbaik Drama | ''Olong'' | {{nom}} |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{TikTok|starryeyes_6}} * {{Instagram|_mellyamalin}} [[Kategori: Kelahiran 2000]] [[Kategori: Orang hidup]] [[Kategori: Pelakon kanak-kanak Malaysia]] [[Kategori: Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori: Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori: Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori: Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori: Muslim Malaysia]] ig0splj2toxt4dmbaynblvaove1xdtz 6810117 6810116 2026-03-27T06:47:55Z ~2026-19032-57 393156 6810117 wikitext text/x-wiki '''Nik Nur Amalin Nik Musauddin''' atau dikenali sebagai '''Melly Amalin''' merupakan seorang pelakon kanak-kanak dan penari Malaysia. {{Infobox person|native_name={{font color|green|ميل امالين}}|birth_name=Nik Nur Amalin binti Nik Musauddin|birth_date={{birth date and age|2000|8|4}}|birth_place=|education=Diploma Seni Tari, [[ASWARA]]|occupation=[[Pelakon]], [[Penari]]<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2021/01/660368/melly-mahu-serius-menari|title=Melly mahu serius menari|last=Nordin|first=Norhayati|date=2021-01-05|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-01-16}}</ref>|years_active=2010–kini}} == Kehidupan awal == == Filemografi == {{Expand list}} === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | Ummi | Filem pertama |- | 2014 ! ''[[Balistik (filem)|Balistik]]'' | Salina budak | |- | 2015 ! ''[[Jwanita]]'' | Julaika kecil | |- | 2020 ! ''[[Butak]]''<ref>https://www.hmetro.com.my/rap/2020/09/623443/tak-sabar-tunggu-butak</ref> | Rohaya | |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2010 ! ''[[Tipah Vavavoom]]'' | Milah | rowspan="3"| [[TV3]] | Drama pertama |- | 2011 ! ''[[Supermak]]'' | Ayesha | |- | rowspan="3"| 2013 ! ''[[Kerana Sarah]]'' | Efira kecil | |- ! ''Vektor 58'' | Lia kecil | [[TV9]] | |- ! ''[[Ramadan Yang Hilang]]'' | Delisha kecil | rowspan="2"| TV3 | |- | 2014–2015 ! ''[[Bila Chacha Masuk Asrama]]'' | Aqila | |- | 2015 ! ''[[Super Game Boy The Series]]'' | Sarah | [[Astro Ceria]] | |- | 2017 ! ''[[Bahagia Kasihmu]]'' | Norzie | TV3 | |- | 2019 ! ''[[Warkah Dari Firenza]]'' | Ipah (13 tahun) | [[TV2]] | |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''Jefri Dan Karina Di Rumah Besar'' | Karina | Astro Ceria | |- | rowspan="3"| 2014 ! ''Olong'' | Rashidah/ Olong | TV3 | |- ! ''Migrasi'' | Mia | TV9 | |- ! ''Anak Mejar Azlan | Azifa | [[TV AlHijrah|TV Alhijrah]] | |- | 2015 ! ''Detektif Man Boyot'' | Tasha | [[TV1]] | |} == Anugerah & pencapaian == {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- ! 2014 ! [[Anugerah Skrin 2014]] | Pelakon Wanita Terbaik Drama | ''Olong'' | {{nom}} |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{TikTok|starryeyes_6}} * {{Instagram|_mellyamalin}} [[Kategori: Kelahiran 2000]] [[Kategori: Orang hidup]] [[Kategori: Pelakon kanak-kanak Malaysia]] [[Kategori: Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori: Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori: Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori: Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori: Muslim Malaysia]] 3rzopjwbgz3i20qhfoqhbozjl9p9w74 0 1278703 6809779 6809699 2026-03-26T13:27:35Z Mohd Hassan Ash'ari Bin Hassan 234870 6809779 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific-prefix = | name = Hajjah Nur'aini Hassan | honorific-suffix = <small></small> | image = [[Fail:Nur'aini Binti Hassan.jpg|thumb]] <br> | imagesize = | width = | height = | weight = | caption = <br> Nur'aini Binti Hassan (1957) | order = | birth_name = Hajjah Nur'aini Binti Hassan | birth_date = {{birth date|1957|10|12|df=yes}} | birth_place = [[Segamat]] <br> {{flagicon|Segamat}} [[Segamat]] {{flagicon|Johor}} [[Johor]] | death_cause = | death_date = | death_place = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | residence = | religion = | occupation = [[Guru]] Bersara | relations = . Ibu Zain @Tan Sri Hajjah [[Ibu Zain | Zainon Munshi Sulaiman]] (Nenek) <br> . Dato’ Haji Elias bin Abu Bakar (Datok Saudara) <br> . Dato’ [[Suleiman Mohd Noor]] (Bapa Saudara) <br> . Dato’ Abdul Aziz Bin Ismail (Saudara) <br> . Dato’ Md Noor Bin Md Dom (Saudara) <br> . Dato’ [[Abdul Ajib Ahmad]] (Saudara) <br> . Dato’ [[Talib Ali | Talib Bin Ali]] (Saudara) <br> . Dato' [[Ahmad Arshad]] (Saudara) | parents = . Haji [[Hassan Muhammad | Hassan Bin Muhammad]] (Bapa) <br> . Hajjah [[Zainab Binti Hassan | Zainab Binti Hassan]] (Ibu) | spouse = Haji Junaidi Bin Md Said | children = . Nur Juzhani Binti Junaidi <br> . Dr Mohd Hazmi Bin Junaidi <br> . Mohd Haziq Bin Junaidi | website = | footnotes = }} ==Latar Belakang== Puan Hajjah Nur'aini Binti Haji Hassan dilahirkan di Segamat Johor pada 12hb Oktober 1957. Beliau adalah seorang pendidik yang terkenal dengan pengkhususan dalam teknologi pendidikan dan kepimpinan beliau dalam pengurusan sumber sekolah di Segamat Johor.<br><br> Berdasarkan profile kerjaya beliau dan sumbangan serantau, berikut ialah aspek utama dalam kehidupan profesional beliau:<br><br> 1. Peranan Professional<br><br> 1.1. Guru pengkhususan dalam multimedia: Beliau adalah salah seorang pendokong awal yang mengintegrasikan multimedia, teknologi maklumat dan komunikasi (ICT) ke dalam kurikulum sekolah Malaysia. Kepakaran beliau tertumpu pada penggunaan alat digital untuk meningkatkan proses pengajaran dan pembelajaran.<br><br> 1.2. Ketua Pusat Sumber (GPM): Beliau berkhidmat sebagai Guru Perpustakaan dan Media dan akhirnya sebagai Ketua Pusat Sumber Sekolah di Segamat Johor. Dalam peranan ini, beliau bertanggungjawab untuk mengubah perpustakaan sekolah tradisional menjadi hab moden untuk pembelajaran dan penyelidikan digital.<br><br> 2. Kesan Pendidikan<br><br> 2.1. Literasi dan Media: Kerja beliau melibatkan mempromosikan literasi media dalam kalangan pelajar dan guru, bagi memastikan sekolah di daerah Segamat mempunyai akses kepada sumber pendidikan yang dikemas-kini.<br><br> 2.2. Transformasi Digital: Sebagai seorang pakar, beliau memainkan peranan dalam melatih rakan-rakan pendidik dalam pengunaan perisian dan perkakasan multimedia, sejajar dengan inisiatif "Sekolah Pintar" Kementerian Pendidikan pada akhir 1990'an dan 2000'an.<br><br> ==Hubungan Kekeluargaan== Puan Hajjah Nur'aini Binti Haji Hassan dilahirkan di Segamat Johor pada 12hb Oktober 1957 dan merupakan cahayamata ketiga (daripada 12 orang adik-beradik) kepada pasangan bahagia Tuan Haji Hassan Bin Haji Muhammad<ref>{{cite web |title=Hassan Muhammad |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Hassan_Muhammad |website=Wikipedia |access-date=25 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Almarhum Tuan Haji Hassan bin Hj Muhammad PPN, PIS, PLP |url=https://www.geni.com/people/Almarhum-Tuan-Haji-Hassan-bin-Hj-Muhammad-PPN-PIS-PLP/6000000009388846487 |website=Geni |access-date=25 April 2023}}</ref> (seorang Pengetua dan Tokoh Sejarah yang terkenal di Segamat), dan Puan Hajjah Zainab Binti Haji Hassan<ref>{{cite web |title=Zainab Binti Hassan |url=https://ms.wikipedia.org/wiki/Zainab_Binti_Hassan |website=Wikipedia |access-date=25 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Hajjah Zainab binti Haji Hassan |url=https://www.geni.com/people/Hajjah-Zainab-binti-Haji-Hassan/6000000176997212850?through=6000000009388846487 |website=Geni |access-date=24 March 2026}}</ref> (seorang pendidik yang terkenal di Segamat). Keluarga beliau mempunyai tradisi yang kuat dalam pendidikan dan perkhidmatan awam.<br><br>Beliau juga adalah cucu kepada Ibu Zain @Tan Sri Hajjah Zainon Binti Munshi Sulaiman, seorang nasionalis dan juga seorang pendidik yang sangat terkenal di Malaysia. Beliau juga adalah merupakan anak saudara kepada Khalidah Adibah Binti Amin atau lebih dikenali sebagai Adibah Amin. Beliau juga adalah anak saudara kepada Datok Sulaiman Bin Mohd Noor (Bekas Setiausaha Kerajaan Negeri Johor).<br><br> Beliau mendirikan rumah-tangga dengan Tuan Haji Junaidi Bin Md Said (juga merupakan seorang Guru Besar) dan telah dikurniakan 3 orang cahaya mata iaitu:- <br><br> . Puan Nur Juzhani Binti Junaidi (Pakar Multimedia) <br> . Dr Mohd Hazmi Bin Junaidi (Pakar Anestetik) <br> . Encik Mohd Haziq Bin Junaidi (Aktuaris) <br><br> ==Pendidikan== Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Canossian Convent, Segamat. Kemudian di Sekolah Menengah Convent, Segamat. Setelah itu beliau telah ditawarkan untuk melanjutkan pengajian di Maktab Perguruan Perempuan Melaka (MPPM). Kemudian beliau melanjutkan Pengajian di Universiti Malaya, Kuala Lumpur dan Universiti Pendidikan Sultan Idris, Tanjung Malim, Perak. <br><br> ==Kerjaya== Setelah tamat Tingkatan 5 dengan kelulusan SPM, beliau telah berjaya menjadi seorang guru sandaran di beberapa sekolah menengah beberapa tahun, sebelum melanjutkan pengajian di Maktab Perguruan Perempuan Melaka. Setelah tamat pengajian di Maktab Perguruan Perempuan Melaka, beliau terus berkhidmat sebagai guru yang bertauliah di beberapa buah sekolah menengah di Segamat, termasuk lah:- <br><br> . Sekolah Menengah Datok Bentara Dalam, Segamat <br> . Sekolah Tinggi Segamat, Segamat <br><br> Kemudian setelah mendapat sarjana dalam bidang pendidikan multimedia dari Universiti Malaya dan Universiti Pendidikan Sultan Idris, beliau telah dilantik sebagai Guru Pengkhususan dalam Multimedia, Guru Perpustakaan dan Media dan akhirnya sebagai Ketua Pusat Sumber Sekolah-Sekolah di Segamat<br><br> ==Kontribusi== Walaupun beliau mungkin bukan seorang tokoh awam dalam skala politik negara, tapi beliau merupakan seorang yang amat dihormati dalam komuniti pendidikan di negeri Johor, kerana sumbangan beliau dalam memodenkan pusat sumber sekolah dan didikasi beliau terhadap bidang pendidikan multimedia.<br> <br> ==Galeri== <gallery> Nur'aini Binti Hassan.jpg|Sumbangan Terbesar dalam memodenkan Pusat Sumber Sekolah di Johor Zainab Hassan 1931.jpg|Pendidik yang telah berjaya memupuk ramai pemimpin hebat (tanpa mengira latarbelakang) di Johor dan Malaysia Adat Resam Melayu Segamat.jpg|Kulit Buku Adat Resam Melayu Segamat Hassan Bin Muhammad.jpg|Seorang Guru Besar yang dedikasi dan juga seorang Tokoh Sejarah Segamat, Johor, Malaysia Tok Bertiga Segamat.jpg|Tok Bertiga Segamat </gallery> ==References== {{Reflist}} ==Sources== * ©Hassan Muhammad (1968), Original Writer. Manuscript: Sejarah dan Adat Resam Segamat (Translated as The History and Local Custom of Segamat). Language Institute Kuala Lumpur. * ©Seth Yusof @Ibnu Yusof (1996), Editor and Commentator. Adat Resam Melayu Segamat (Translated as The Malay Custom of Segamat). Al-Kafilah Enterprise. {{ISBN|983-9171-11-9}} [[Category:Kelahiran 1957]] [[Category:Orang dari Johor]] [[Category:Muslim Malaysia]] fkvymx7jygy1ujk5wt3ysy5urlkquvj 0 1279644 6810081 6769343 2026-03-27T05:21:09Z ~2026-15445-94 391287 6810081 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Ameerul Asyraf]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Banduan (filem)|Banduan]]'' | Koperal Khairul | Filem pertama |- | TBA ! ''Munajat Kekasih'' | Karim | Pro-produksi |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Dendam Aurora]]'' | | [[Astro Prima]] | Drama pertama |- ! ''Joni Togo'' | | [[TV9]] | |- | rowspan="4" | 2018 ! ''Pelangi Cinta'' | | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Andainya Takdir (musim 2)|Andainya Takdir]]'' (Musim 2) | Saleh | |- ! ''[[Inai Yang Hilang]]'' | Accountant | [[NTV7]] | |- ! ''[[Seribu Rindu]]'' | Model | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Cerita Dalam Kain'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Leftenan Zana]]'' | Kapten Mustaqim | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2019–2020 ! ''[[Lara Syakila]]'' | Razlan | [[TV2]] | |- ! ''[[Cindai (drama)|Cindai]]'' | Muhammad | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2020 ! ''[[Syurga Untukmu]]'' | Hakimi | |- | rowspan="2" | 2020–2021 ! ''Inikah Dikatakan Cinta'' | | [[Salam HD]] | |- ! ''[[Bougainvillea (drama)|Bougainvillea]]'' | Ali | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Selamat Datang Cinta]]'' | Rayyan | [[Hypp Salam|Salam HD]] | |- ! ''[[Ustazah Robotik]]'' | Miftah | [[TV AlHijrah]] | |- | 2021–2022 ! ''[[28 Hari Mencari Cinta]]'' | Daniel | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2022 ! ''[[Harith Fayyadh]]'' | Adam | |- ! ''Kerana Hafsanya Setia'' | Dr. Azmi | [[TV1]] | |- ! ''[[Ku Punya Hati]]'' | | rowspan="10" | [[TV3]] | |- ! ''[[Adakah Engkau Menungguku]]'' | Syukri | |- ! ''[[Suri Hati]]'' | Kader | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Bukan Lelaki Terhebat]]'' | Andi | |- ! ''[[I Love You Mr Clown]]'' | Nazlan | |- ! ''[[Serpihan Sayang]]'' | Malik | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Boleh Saya Bantu? (musim 1)|Boleh Saya Bantu?]]'' (Musim 1) | Tuan Joe | Pelakon jemputan; Episod 6 |- ! ''[[My Lovely Driver]]'' | Mike | |- ! ''[[Lelaki Itu]]'' | Imran | |- ! ''[[Racun Rihanna]]'' | Ezra | |- | rowspan="3" | 2025 ! ''Abang Bunga Macho'' | Rizuan | [[TV2]] | |- ! ''[[Badai Semalam]]'' | Elyaz | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Dari Rahim Yang Sama]]'' | Imran | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2026 ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Izhar | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Penggali Kubur dan Miss Sleepwalker]]'' | Sani | rowspan="2" | [[Tonton]] | Drama web pertama |- | 2024 ! ''[[Baby Papa]]'' | Mirul | Episod 3 & 4; tidak dikreditkan |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2018 ! ''Mencari Qiblat'' | | rowspan="4" | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Dosa Semalam'' | Radhi | |- ! ''Mingki'' | | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Kisah Hidupku'' | | |- ! ''Gangguan Psiko Stalker'' | | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Ancak'' | | |- ! ''Kerana Setitik Susu'' | | [[TV9]] | |- | 2022 ! ''Jeman'' | | [[Awesome TV]] | |- | 2024 ! ''Larian Terakhir'' | Mamat | [[Unifi TV]] | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Ameerul Asyraf]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Ameerul Asyraf]] kygq4em6zewv10wsrzn0otflx04xljf 0 1279895 6809831 6806989 2026-03-26T14:49:39Z ~2026-12431-53 389621 6809831 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Razak Ahmad]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2002 ! ''[[Embun (filem)|Embun]]'' | Hassan | Filem pertama |- | 2006 ! ''[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]]'' | Prof. Hairi Fadzil Kamsani | Pelakon undangan |- | 2012 ! ''[[Salam Cinta]]'' | Haji Rahman | |- | rowspan="3" | 2015 ! ''[[Suami Aku Ustaz]]'' | Ayah Alisa | |- ! ''[[Girlfriend Kontrak]]'' | Jamsari | |- ! ''[[Love, Supermoon]]'' | Ayah Cu | |- | 2019 ! ''[[XX Ray III]]'' | Harun | |- | 2020 ! ''[[Keluarga Iskandar The Movie]]'' | Abang Razak | Pelakon undangan |- | 2022 ! ''Kampung Latah The Mummy'' | Ustaz | |- | 2023 ! ''Budak Flat'' | Pak Lebai | |- | 2024 ! ''Mak'' | Cik Man | Filem pendek |- | 2025 ! ''Sahak Gangster'' | Razali | |- | rowspan="2" |2026 ! ''Libang Libu'' | | |- ! ''[[Khawarij (filem)|Khawarij]]'' | Fuad | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1985–1986 ! ''Dari Lumpur'' | | rowspan="2" | [[TV1]] | Drama pertama |- | 1990 ! ''Johhny Bikin Susah'' | | |- | 1993 ! ''[[Rumah Kedai (drama)|Rumah Kedai]]'' (Musim 6) | Pelanggan Kedai Pak Halim | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | 1994 ! ''Pendekar'' | Padu | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | 2002 ! ''Insurgensi'' | Sarjan Salleh | |- | 2005 ! ''[[Gila-Gila Pengantin (siri televisyen)|Gila-Gila Pengantin]]'' | Jaafar | [[NTV7]] | |- | 2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | Omar | [[TV3]] | |- | 2008–2010 ! ''[[Hikayat Putera Shazlan]]'' | Pak Tam | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Mistik Alam Hitam'' | Ustaz | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | Episod: "Ku Seru Jin" |- ! ''Geng Surau'' | Tok Imam | [[Astro Oasis]] | |- | 2011 ! ''[[Kasih Alia]]'' | Kamil | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2012 ! ''Cinta Alif Ba Ta'' | Ustaz Sobri | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''[[BFF: Teman Tapi Mesra]]'' | Cikgu Nazri | [[TV3]] | |- ! ''Jangan Ambil Padang Kami'' | Pak Leh | [[Astro Ria]] | |- ! ''Geng Surau'' (Musim 2) | Tok Imam | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Cerita Cinta Kita]]'' | Abdullah | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|''Tanah Kubur]]'' (Musim 11) | Pak Mail | [[Astro Oasis]] | Episod: “Mayat Bercahaya” |- | 2015 ! ''[[Eksperimen Cinta]]'' | Pak Razak | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Ku Kirim Cinta]]'' | Haji Shuib | |- ! ''[[Jangan Ikut Aku]]'' | Pak Sudin | |- | 2018 ! ''[[Opsss... Terpikat Cik Sombong]]'' | Tan Sri Rashid | [[Unifi TV]] | |- | rowspan="2" |2019 ![[Kereta Sewa (drama)|''Kereta Sewa'']] |Pak Cik Keropok Lekor | rowspan="3" |[[TV3]] |Pelakon undangan |- ! ''[[Kariah Cak Pong]]'' | Pak Non | |- | 2019–2020 ! ''[[Kampung People (musim 1)|Kampung People]]'' (Musim 1) | Tok Penghulu | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Lelaki Lingkungan Cinta]]'' | Warden Hassan | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Kampung People (musim 2)|Kampung People]]'' (Musim 2) | Tok Penghulu | |- | rowspan="5" | 2021 ! ''[[Fam I Love You]]'' | Rahman (Atuk) | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Hati Yang Dikhianati]]'' | Pak Ngah Husin | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Madam E-Wallet]]'' | | [[TV3]] | |- ! ''[[Ayat-Ayat Halal]]'' | Pak Cik Ayop | [[TV2]] | |- ! ''[[Lockdown]]'' (Musim 1) | Sabri | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Teguh'' | Syed Tahir | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Kampung People (musim 3)|Kampung People]]'' (Musim 3) | Tok Penghulu / Danial Eric Ashman | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Cikgu Terpaling A!]]'' | Pak Kamal | |- ! ''Jangan Ambil Kerja Tuhan'' | Pak Imam | [[TV2]] | Episod 12 |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[Boleh Saya Bantu? (musim 1)|Boleh Saya Bantu?]]'' (Musim 1) | Tok Ram | rowspan="2" | [[TV3]] | Episod 8 |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 1)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 1) | Ustaz Ahmad "Walid" | |- | rowspan="6" | 2025 ! ''[[Honey Minta Maaf]]'' | Imam | [[Astro Ria]] | |- ! ''Wok'' | Pak Tam | [[Sensasi (saluran televisyen)|Sensasi]] | |- ! ''[[Calon Isteri Buat Suami]]'' | Haji Hamdan | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 2)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 2) | Ustaz Ahmad "Walid" | |- ! ''[[Epok (drama)|Epok]]'' | Haji Tamam | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''[[Bias Cinta]]'' | Mahmud | |- | rowspan="2"|2026 ! ''[[Ferry Puasa Ke?]]'' | Ustaz Saifol | [[TV Okey]] | |- ! ''Misi Solat 5 Waktu'' | Ustaz Azhar | [[Astro Ceria]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 1995 ! ''Numero Uno'' | Shamsul | rowspan="2" | [[TV3]] | Telefilem pertama |- ! ''Orang Terbang'' | Suparman | |- | 2004 ! ''Quran Buruk'' | Rahim | [[Astro Ria]] | |- | 2008 ! ''Suwa Suwei Kamuning'' | Karpol | [[Video CD|VCD]] | |- | 2010 ! ''Pak Nil Ibu Kirim Salam'' | | rowspan="2" | [[Astro Prima]] | Penampilan khas |- | 2011 ! ''Mak Andam Semah'' | Ustaz Yusuf | |- | 2012 ! ''Satu Malam Perawan'' | | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2013 ! ''Bila Mak Mengandung Lagi'' | Anuar | [[Astro Prima]] | |- ! ''Kompang Abang Zabidi'' | | [[Astro Warna]] | |- | 2014 ! ''Terpaku Pontianak'' | Safuan | [[TV9]] | |- | 2015 ! ''Hantu Mertuaku'' | Pak Mat | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Terima Kasih Ramadan'' | | [[TV3]] | |- ! ''Bawa Aku Ke Syurga'' | Pak Kamal | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Hantu Don'' | Tok Ketua | [[TV3]] | |- ! ''Al-Kisah Dua Roda'' | Ketua Kampung | [[TV1]] | Penampilan khas |- | 2020 ! ''Sunah Terakhir'' | Tok Imam / Ustaz | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Maulidur Rasul Datang Lagi'' | | [[TV3]] | |- ! ''Kelab Otai Perasan Muda'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''Kasih Dia'' | Ustaz Rashid | [[TV2]] | |- ! ''40 Hari'' | | [[TV1]] | |- ! ''Kompas Cinta'' | Pak Man | [[TV Okey]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Saat Hilang Tong Gas Mu]]'' | | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Pencuri Rumah Imam'' | Tok Imam Saleh | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Keluarga Baha Don]]'' (Musim 1) | rowspan="3" | Talal Al-Halal | rowspan="3" | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2020 ! ''[[Keluarga Baha Don]]'' (Musim 2) | |- | 2021 ! ''[[Keluarga Baha Don]]'' (Musim 3) | |- | 2022 ! ''Kamcing'' | Rauf | [[Sooka]] | |- | 2024 ! ''[[Baby Papa]]'' | Pak Daun | [[Tonton]] | |- | 2025 ! ''[[Gadis Masa]]'' | Khalid | [[Viu]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025–kini ! ''[[Sepahtu Renew]]'' | Pak Wan | [[Astro Prima]] | |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk |- | 2013 ! ''[[Asmara Songsang]]'' |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4871711}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Razak Ahmad]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Razak Ahmad]] 8vcrz7xxiqtiuo6ynshy8a8zvr2goz8 0 1280061 6809819 6770144 2026-03-26T14:32:27Z ~2026-12431-53 389621 6809819 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, pelawak dan nyanyian [[Hamdan Senario]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2003 ! ''[[Aku Kaya The Movie]]'' | Yassan / Lempayang / Penunggu Gua / Kunjisawa-san | Filem pertama |- | 2004 ! ''[[Aku No. 1]]'' | Yassan | Penampilan khas |- | 2005 ! ''[[Kemarau Cinta]]'' | Baba | |- | rowspan="3" | 2006 ! ''[[Tipah Tertipu The Movie]]'' | Pemandu Lori Ikan | Penampilan khas |- ! ''[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]]'' | YB. Nasir | |- ! ''[[Salah Bapak]]'' | Johan | |- | 2007 ! ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' | Ketua Polis Daerah | rowspan="3" | Penampilan khas |- | 2008 ! ''[[Senario The Movie: Episode 1]]'' | Bos Wahid |- | rowspan="3" | 2010 ! ''[[Ngangkung]]'' | Bomoh Kuali |- ! ''[[Mantra (filem)|Mantra]]'' | Pak Long Eizam | |- ! ''[[Magika]]'' | Hang Lekir | Penampilan khas bersama Senario |- | rowspan="3" | 2012 ! ''[[Hantu Air (filem)|Hantu Air]]'' | Ramli | |- ! ''[[Sofazr The Movie - Jiwa Kacau]]'' | Pak Mansur | |- ! ''[[X (filem)|X]]'' | Bapa Hafiz | |- | 2013 ! ''[[Gangster Celop]]'' | Pak Abu | |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Kapsul]]'' | [[Tunku Abdul Rahman]] | |- ! ''[[Keranda Tok Wan Terbang]]'' | Tok Ketua | rowspan="2" | Penampilan khas |- | 2021 ! ''[[Marabahaya Underground]]'' | Polis Trafik |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Jaga-Jaga Senariounion]]'' | Dato' Hamdan | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | YB | Penampilan khas |- | 2024 ! ''[[Saka Perawan]]'' | Tok Abah | Filem terakhir sebagai penampilan khas, dikeluarkan secara anumerta |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1995–1996 ! ''[[Sambal (siri TV)|Sambal]]'' | Re | rowspan="3" | [[TV3]] | Drama pertama |- | 1996–1998 ! ''[[Sitkom Senario|Senario]]'' | Pelbagai | Sitkom |- | 2009 ! ''Pemanduku Jutawan'' | Aidil | |- | rowspan="2" |2010 ! ''Cinta Tikar Sejadah'' | Jali | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Da' Bomba'' | Othman | [[TV3]] | |- | 2011 ! ''Bujang Sepah Lalalitamplom (Musim 2)'' | Wak Maun | [[Astro Prima]] | |- | 2015 ! ''[[Pengembaraan Jason Murad]]'' | Aminnudin | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Shah & Zam]]'' | Pak Hamdani | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Aku Tak Raya'' | Dirinya Sendiri | Penampilan khas |- ! ''[[Mama Papa Ekspres]]'' | Megat | |- | 2020 ! ''Diari Ratu'' | | [[TV1]] | |- | 2020–2021 ! ''Potong'' | Tok Ketua | [[Astro Warna]] | Penampilan khas |- | rowspan="5" | 2021 ! ''[[Jom Mak, Raya KL!]]'' | Tuan Ilham | [[TV3]] | |- ! ''[[Bujang Haji]]'' | Che Kaz | [[TV AlHijrah]] | |- ! rowspan="3" | ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Haji Zaki | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Episod "Rumah Sewa RM100" |- | Cikgu Abu | Episod: "Penunggu Rumah Banglo" |- | Pak Mat | Episod: “Buka Hijab” |- | 2021–2022 ! ''[[Dukun Diva|Dukun Diva: They Put The Sham In Shaman]]'' | Prof. Azweh Hj. Nawawi | [[Astro Citra]] | Pelakon undangan |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Antara Ikhlas & Kaca]]'' | Ayah Aishah/ Tok Penghulu | [[Awesome TV]] | |- ! ''Hidayah Ustaz Viral'' | Pak Long Jamel | [[TV AlHijrah]] | Drama terakhir |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2002 ! ''[[Aku Kaya (telefilem)|Aku Kaya]]'' | Yassan | rowspan="8" | [[Video CD|VCD]] | Telefilem pertama |- | rowspan="6" | 2003 ! ''Cinta 2 Muka'' | N. Nasir | |- ! ''Cinta Popular'' | Prof Hamdan | |- ! ''Spyman'' | Sifu Hamdan | |- ! ''Keranamu Ibu'' | Datuk | |- ! ''Aku Cinta Padamu'' | Noor | |- ! ''Champion'' | Yassan | Penampilan khas |- | rowspan="3" | 2004 ! ''Aku Kaya Giler'' | Yassan | |- ! ''[[15 Puasa (telefilem)|15 Puasa]]'' | Rocky | [[NTV7]] | |- ! ''Cinta Kinabalu'' | Jimmy | [[VCD]] | |- | 2011 ! ''Hantu Gigi'' | Pak Bakar | [[Astro Prima]] | |- | 2012 ! ''Duit Kau Duit Aku'' | Inspektor | [[TV1]] | |- | 2013 ! ''Wartawan Kampung'' | | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Man Rider'' | | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''Si Wayar Putus'' | Pak Nan | |- | rowspan="3" | 2015 ! ''Menantu Saat Adik Supiat'' | Saat | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Calon Isteri'' | Bos | |- ! ''Hantu Raya Tumpang Beraya'' | Tok Moh | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Liga Masjid'' | Herman | |- ! ''Raya Tak Raya'' | Pak Saad | [[TV9]] | |- ! ''Lari'' | Tok Ketua | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Rasuk'' | Pak Mat | [[Astro Citra]] | |- ! ''Azrul Bendul'' | Bakar | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''Misteri Tasik Biru'' | Pak Ali | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Resort Berhantu'' | Manap | [[TV3]] | Telefilem untuk DBKL 2019 |- ! ''Kad Raya dan Rumah Raya Paling Cantik di Kampung Sepakat'' | Jaafar | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | 2020 ! ''Heri Bota'' | N. P. Nahab | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Hantu Sangkut 2.0'' | Pemilik Chalet | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- ! ''Sumpahan Orang Putih'' | Megat | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''Oh My Vaksin'' | Pak Maun | [[TV3]] | |- ! ''Korban Pak Tam'' | Leman | [[TV1]] | |- ! ''Sejenis Raya Senariounion'' | Hamdan / Hamidun | rowspan="2" | [[Astro Warna]] | |- | 2023 ! ''Sepahtu Rewang Kampung Kenangan'' | Pak Din | Telefilem terakhir |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 1995 ! ''[[Sinaran Pasport Kegemilangan]]'' | rowspan="4" | Peserta | [[TV3]] | Kumpulan Serba Salah |- | 2011 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2011]]'' | [[Astro Warna]] | Kumpulan Hiro |- | rowspan="2" | 2013 ! ''Liga Lawak Superstar'' | [[TV3]] | |- ! ''Kaunter Kaboom'' | [[Astro Ria]] | |- | 2015 ! ''Qu Puteh Bintang bersama Bintang'' | rowspan="2" | Tetamu Jemputan | [[TV3]] | |- | 2016 ! ''Kelab Komedi (Musim 2) | [[TV9]] | |- | rowspan="3" | 2021 ! rowspan="2" | ''[[Sepahtu Reunion Live 2021]]'' | Pak Mansur | '''Artis Jemputan:''' Episod "Kerana Hati Mati" | rowspan="4" | [[Astro Warna]] |- | Pak Rahman | '''Artis Jemputan:''' Episod "Masih Lagi Sayang" |- ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2021]]'' | Peserta | Kumpulan Ori |- | 2022 ! ''Megalawak'' | Tetamu Jemputan | Bersama SenarioUnion |- |} ==Konsert== {| class="wikitable" ! Tahun ! Konsert ! Saluran TV ! Catatan |- | 1998 ! ''Konsert Anti Lanun Senario'' | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Konsert Komedi 2017|Konsert Komedi SenarioUnion]]'' | [[Astro Warna]] | |- | 2020 ! ''Konsert Minggu Ini SenarioUnion'' | [[TV2]] | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm3988536}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Hamdan Senario]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Hamdan Senario]] 1v4mccdrtit75u6btm61gxfpuocvpvu 0 1281115 6809718 6777271 2026-03-26T12:34:05Z Udin Azmi 248944 6809718 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan model [[Izara Aishah]] dalam karier seninya. [[Fail:Izara Aishah on MeleTOP.jpg|thumb|Izara Aishah]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2013 ! ''[[KL Zombi]]'' | Rohana Kamaruzaman / Ana | Filem pertama |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Chikaro'' | Nori | |- ! ''[[Sejoli: Misi Cantas Cinta]]'' | Nita | |- | rowspan="3" | 2015 ! ''[[Pilot Cafe]]'' | rowspan="2" | Maya | |- ! ''[[Gangsterock Kasi Sengat]]'' | |- ! ''[[Sinaran (filem)|Sinaran]]'' | Tina | |- | 2016 ! ''[[Showdown The Movie]]'' | Farin | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[J Revolusi]]'' | Eddie | |- ! ''[[Kau Yang Satu]]'' | Salina | |- ! ''[[Balun (filem)|Balun]]'' | Nur Ain | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="5"| 2011 ! ''[[Keranamu Laila]]'' | Laila | rowspan="2" | [[TV3]] | Drama pertama |- ! ''[[Soffiya]]'' | Fiona | |- ! ''Kasih Najihah'' | Najihah | [[TV9]] | |- ! ''Jejaka J'' | Julia | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Vanila Coklat (drama)|Vanilla Coklat]]'' | Zara Aishah | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2012 ! ''[[Amukan Pocong]]'' | Amy Amir | |- ! ''[[Naziha]]'' | Naziha | |- ! ''[[Friday I'm In Love]]'' | Fatin | [[TV9]] | |- ! ''[[Oh My English! (siri TV)|Oh My English!]]'' (Musim 1) | Azlin | [[Astro TVIQ]] | |- | rowspan="2" | 2013 ! ''Cinta Pandang Kedua'' | Salmah | [[TV9]] | |- ! ''[[Oh My English! (musim ke-2)|Oh My English! Musim]]'' (Musim 2) | Azlin | [[Astro TVIQ]] | |- | 2014 ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 2) | Murni | rowspan="3" | [[TV3]] | Episod: "Kejam" |- | 2015 ! ''[[Teman Lelaki Upahan]]'' | Zarra Aulia | |- | 2016 ! ''[[Cinta Masam Manis]]'' | Nur Sarah | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Sayang Papa Saya Tak|Sayang Papa Saya Tak?]]'' | Kasih | [[Astro Ria]] | |- ! ''Masih Membara Cintaku'' | | [[TV2]] | |- | 2017–2018 ! ''[[Dia (siri TV)|Dia]]'' | Emelda | [[TV3]] | |- | 2018 ! ''Mr. London Ms. Langkawi'' | Nana | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Jodoh-Jodoh Annisa]]'' | Annisa | [[Astro Prima]] | |- ! ''Cinta Yang Ku Rasa'' | Laila Nabila | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Keluarga Itu]]'' | rowspan="2" | Husna | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Sumpah Ibuku]]'' | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="4" | 2011 ! ''Hantu Gigi'' | | [[Astro Prima]] | Telefilem pertama |- ! ''Selumbar Kasih'' | Zulaikha | [[TV9]] | |- ! ''Di Sini Bermula'' | Maria | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Pusing Beraya'' | | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''Alamak 7 Hari Lagi'' | Diana | |- ! ''Vanila Coklat Raya'' | Zara Aishah | |- | rowspan="2" | 2013 ! ''[[Cinta Mat Semperit]]'' | Ariani | |- ! ''Nama Aku Beng'' | Lisa | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Tollgate Asmara'' | Latifah | [[TV3]] | |- ! ''Seteguh Kasih Ibunda'' | Munirah | [[TV1]] | |- | rowspan="7" | 2015 ! ''Hajah Heathrow'' | | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''Sawan'' | | |- ! ''Kayaku Kayap'' | | |- ! ''Cik Siti'' | Cik Siti | |- ! ''Cikgu Gangster'' | | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''Noda Setitik Arak'' | Mawar | |- ! ''Cinta Riyadhus Solihin'' | Salina | [[TV AlHijrah]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Yang Terakhir Untukku'' | Dhia | [[TV3]] | |- ! ''Rantai'' | Ain | [[TV2]] | |- ! ''Sirat Al-Mustaqeem'' | Eika | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="8" | 2017 ! ''Dika Baran'' | Dika | [[TV1]] | |- ! ''Isteriku, Cikguku'' | Maria | [[TV3]] | |- ! ''Amnesia Pelamin Erina'' | Erina | [[TV2]] | |- ! ''Ramadan Terindah Nurani'' | Nuraini | [[TV3]] | |- ! ''Lambor Kanan Belakang Dewan'' | Maria | [[Astro Prima]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | Adrianna | [[TV3]] | |- ! ''Baby Bro'' | Munirah | Astro First Eksklusif | |- ! ''Menyusur Erti Rindu'' | Dalila | [[TV9]] | |- | 2020 ! ''Semperit Cinta'' | Zara | [[TV2]] | |- | 2021 ! ''Kerana Setitik Susu'' | Mia | [[TV3]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Ombak Rindu The Series]]'' | Izzah | [[Iflix]] | Drama web pertama |- | 2021 ! ''[[Realiti Cinta]]'' | Ariana | [[WeTV]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2016]]'' | Suri | [[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Samseng Kampung Cherry" |- | 2018 ! ''[[Bintang Bersama Bintang]]'' | Juri Jemputan | [[TV3]] | |- | 2025 ! ''[[Sepahtu Reunion Live Tour]]'' | Bella | [[Astro Prima]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Penunggu Hotel Usang" |- |} ==Teater== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Tajuk |- | 2005 ! ''Tok Rimau'' |- |} ==Iklan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Tajuk |- | {{n/a}} | [[McDonald's]] |- | {{n/a}} | Fair & Lovely |- | {{n/a}} | [[Burger King]] |- | {{n/a}} | Veet |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm5888666}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Izara Aishah]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Izara Aishah]] 0nas66nhz3vm8litzvkgn9davuf0jt2 0 1281482 6810071 6779643 2026-03-27T04:35:52Z Fandi89 172012 Pengemasan. 6810071 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen|name=Rangkaian Ketiga|logo=|logo_size=|logo_alt=|logo_caption=|image=|image_size=|image_alt=|alt=|caption=|type=|country=[[Malaysia]]|area=[[Sabah]] dan [[Sarawak]]|network=|tvstations=|tvtransmitters=|affiliates=|headquarters=[[Kota Kinabalu]], [[Sabah]], Malaysia|language=|picture_format=|timeshift_service=|owner=[[Radio Televisyen Malaysia]]|parent=|key_people=|sister_channels=[[TV1|RTM1]]|founded=|launch_date={{Start date and age|1971|12|30|df=yes}}|founder=[[Kerajaan Negeri Sabah]]|replaced=|closed_date={{End date and age|1985|8|1|df=yes}}|replaced_by=[[TV2|RTM2]]|former_names='''Televisyen Sabah''' <br> {{small|(1971 - 1975)}}|terr_chan_1=Saluran 10 (Pantai Barat) <br> Saluran 9 (Kudat, Tawau, Pedalaman) <br> Saluran 8 (Sandakan) <br> Saluran 7 (Lahad Datu, Semporna)|terr_serv_1=[[Frekuensi sangat tinggi|VHF]]}}'''Rangkaian Ketiga''' merupakan sebuah stesen televisyen Malaysia untuk [[Sabah]] dan [[Sarawak]], yang beroperasi di [[Kota Kinabalu]]. Ia bermula pada tahun 1970 sebagai stesen televisyen milik [[Kerajaan Negeri Sabah|kerajaan Sabah]], sebelum diambil alih oleh [[Radio Televisyen Malaysia]] pada tahun 1975. Pengenalan [[TV2|RTM2]] di kedua-dua negeri telah menyebabkan penutupannya pada tahun 1985. == Sejarah == === Penubuhan === Kemungkinan untuk memperkenalkan televisyen ke kedua-dua negeri ini mula muncul pada 12 Oktober 1964, di mana rancangan untuk memasang stesen televisyen di Jesselton (Kota Kinabalu) dan [[Sandakan]] telah diluluskan oleh Dewan Perwakilan. Rancangan itu menelan belanja sejumlah $9 juta, di mana $3.5 juta dibelanjakan untuk fasa awal yang hanya meliputi ibu negeri Jesselton, dan baki $5.5 juta adalah untuk fasa kedua di mana isyarat akan diperluaskan ke seluruh negeri.<ref>{{cite web |date=13 October 1964 |title=A $9 mil TV plan for Sabah |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19641013-1.2.18.3 |access-date=27 May 2025 |website=The Straits Times (retrieved from NLB)}}</ref> ==Lihat juga== * [[Radio Televisyen Malaysia]] * [[TV Okey]] * [[TV Sarawak]] ==Rujukan== {{reflist}} [[Kategori:Stesen televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1971 di Malaysia]] [[Kategori:Pembubaran 1985 di Malaysia]] [[Kategori:Kerajaan negeri Sabah]] [[Kategori:Radio Televisyen Malaysia]] 1eoz8c7yps68gpxq35qufzrk3l7qg8g 0 1281491 6810167 6800865 2026-03-27T08:12:54Z ~2026-18982-71 393165 6810167 wikitext text/x-wiki '''Keluarga 3 Dayang''' Sebuah Drama Komedi & Keluarga [[Abang Zulkarnain Abang Abdul Rahman]] Mulai 16 Februari 2026 Mengantikan [[Hotel Arena (Drama Bersiri Komedi)|Hotel Arena]] {{Infobox Television|pelakon=*[[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] *[[Dayang Nea |Dayang Zainatull Nea Junia ]] *[[Dayang Souraya |Dayang Zainatull Nur Souraya]] *Mohd Muzakir Othman *[[Haziq Farhan]] *Wan Muhammad Hafeez *[[Abang Zulkarnain Abang Abdul Rahman]] *Haryati Abu Hamidi|name=Keluarga 3 Dayang|channel=[[TV Kedah]]|mula_siaran=16 Februari 2026 - 20 Mac 2026|pengarah=[[Pekin Ibrahim]]|lokasi=* [[Shah Alam]] * [[Kuala Lumpur]]|genre=*[[Keluarga]] *[[Komedi]]|bil_episod=30|color text=[[Hotel Arena (Drama Komedi)]]}} == Senarai Pelakon == ==='''Pelakon Utama'''=== *[[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] Senarai Atul *[[Dayang Nea|Dayang Zainatull Nea Junia]] Sebagai Nea *[[Dayang Souraya|Dayang Zainatull Nur Souraya]] Sebagai Souraya *Mohd Muzakir Othman Sebagai Muzakir (Suami Kepada Atul) *[[Haziq Farhan]] Sebagai Haziq (Bekas Suami Kepada Nea) *Wan Muhammad Hafeez Sebagai Hafeez (Suami Kepada Souraya) ==='''Pelakon Penbantu'''=== *[[Abang Zulkarnain Abang Abdul Rahman]] Sebagai Abang Zulkarnain Bapa *Haryati Abu Hamidi Sebagai Haryati jd9f6eeu1hy0883mp27z0htaok735b8 0 1281862 6809850 6794631 2026-03-26T15:29:17Z ~2026-12431-53 389621 6809850 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Arash Mohamad]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1994 ! ''Pendekar Kembar'' | Kembar | Filem pertama |- | 1996 ! ''[[Merah (filem)|Merah]]'' | Zaini | |- | rowspan="2" | 2001 ! ''[[Seri Dewi Malam]]'' | Doktor 2 | Penampilan khas |- ! ''[[Getaran (filem)|Getaran]]'' | Doktor | Penampilan kameo |- | rowspan="2" | 2006 ! ''[[Cicak-Man]]'' | Menteri 5 | |- ! ''[[Misi:1511]]'' | ASP Faizal | Tidak ditayangkan |- | 2012 ! ''[[Zaiton: Ceritaku]]'' | Abang Ipar Zaiton | |- | 2013 ! ''[[Kerat 14]]'' | DSP Hamid | |- | 2014 ! ''[[Tembus (filem)|Tembus]]'' | Penerbit | Penampilan kameo |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Aku Benci Abah by MrKokom'' | Abah | Filem pendek |- ! ''[[Ratu Kala Jengking: Puteri Keranda]]'' | Pak Arash Mohd | |- | 2025 ! ''[[Soloz: Game of Life]]'' | Ibrahim | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1992 ! ''Tun Perak'' | | rowspan="3" | [[TV1]] | Drama pertama |- | 1992–1993 ! ''Pendekar'' | | |- | 2002 ! ''Insurgensi'' | IO Mejar Meor | |- | 2004 ! ''[[Masih Ada Cinta]]'' | Zakri | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2006 ! ''[[Badai Pesona Ringgit]]'' | | [[TV1]] | Pelakon undangan |- ! ''[[Seputeh Qaseh Ramadan]]'' | Ridwan | rowspan="6" | [[TV3]] | |- | 2007 ! ''[[Susuk (musim 2)|Susuk]]'' (Musim 2) | Rizman | |- | 2008 ! ''[[Iris]]'' | Norman | |- | 2009 ! ''[[Matahari (siri TV)|Matahari]]'' | |- | 2010–2011 ! ''[[Mr. Mama]]'' | Badrul |Ganti pelakon asal [[Rashidi Ishak]] .Dari episod 9 sehingga akhir selama tiga musim |- | rowspan="3" | 2011 ! ''[[Vanila Coklat (drama)|Vanila Coklat]]'' | Datuk Ahmad | |- ! ''Obor obor'' | Herman | rowspan="2" | [[TV2]] | |- ! ''Teratak Mahligai'' | | |- | rowspan="4" | 2012 ! ''[[Ampunkan Dosaku]]'' | Sulaiman | | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 2) | Azman | [[Astro Oasis]] | Episod: "Guna-guna Suami" |- ! ''[[Andai Kutahu]]'' | Dain | [[TV9]] | |- ! ''[[Saiful Nita]]'' | Dato' Mahmud | rowspan="5" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2013 ! ''[[Epilog Cinta Khirana]]'' | Dato' Shamsul | Empat episod |- ! ''[[Kisah Cinta]]'' | Zainal | |- ! ''OMG (Ohsem Music Group) The Series'' | | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Cerita Cinta Kita]]'' | Adam (usia Tua) | Penampilan khas |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 13) | Mahat | [[Astro Oasis]] | Episod: "Buli... Buli... & Buli Lagi!!" |- | rowspan="2" | 2015 ! ''Dan Hati Pun Berkata'' | Malek | [[TV1]] | |- ! ''[[Bukan Isteri Sempurna]]'' | Datuk Zainuddin | rowspan="3" | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | 2015–2016 ! ''[[Aku Pilih Kamu (drama)|Aku Pilih Kamu]]'' | Dato' Mizal | |- | 2016 ! ''[[Duda Terlajak Laris]]'' | Kamarulzaman | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Mencintaimu Mr. Photographer]]'' | Tan Sri Megat Miqdad | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Titian Cinta]]'' | Tan Sri Hakim | [[TV3]] | |- | rowspan="6" | 2018 ! ''[[Isteri Untuk Diiktiraf]]'' | Tan Sri Tengku Hairie | [[TV1]] | |- ! ''Air Mata Di Bumi Matador'' | Zulkarnain | [[TV2]] | |- ! ''[[Inai Yang Hilang]]'' | Ahmad | [[NTV7]] | |- ! ''[[Isteriku Mem Besar]]'' | Azizi | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Mencari Qiblat]]'' | Papa | |- ! ''[[Jangan Padam Rindu]]'' | Tuan Haji Mizan | [[TV Okey]] | |- | rowspan="6" | 2019 ! ''[[Hola Hermosa]]'' | Dato' Nasir | [[TV1]] | |- ! ''[[Senafas Rindu]]'' | Dato' Zainol | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Cinta Tanpa Henti]]'' | Tuan Rahim | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]]'' | Suami Milah | Pelakon undangan |- ! ''[[Mimpi Yang Sempurna]]'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Dia Yang Ku Cinta]]'' | Tuan Khalid | [[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2020 ! ''[[Dendam Cinta Arissa]]'' | Mustaffa | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Di Hujung Ranting]]'' | Dato' Hashim | [[TV2]] | |- ! ''[[Pelindung Seorang Puteri]]'' | Mustapha | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Ryan Aralyn]]'' | Encik Malik | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Sekali Lagi]]'' | Pakcik Abdullah | |- | rowspan="3" | 2021 ! ''Kisah Mr. Cinderella'' | Papa | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Scammer (drama)|Scammer]]'' (Musim 1) | Razman | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Shah Alam 40000]] | Dato Anuar | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2021–2022 ! ''[[Kisah Cinta Kita]]'' | Malik | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[Histeria The Series]]'' | Dato Kassim | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Ash & Aish]]'' | Hj Adnan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Air Mata Di Bumi Matador'' (Musim 2) | Zulkarnain | [[TV2]] | |- ! ''[[Rindu Kasih (musim 1)|Rindu Kasih]]'' (Musim 1) | Khalid | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Bukan Lelaki Terhebat]]'' | Tuan Amirul | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | Daud | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Layang Layang Perkahwinan]]'' | Hasibullah | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Kau vs Aku (musim 2)|Kau vs Aku]]'' (Musim 2) | Encik Ridhuan | |- ! ''[[Cinta Untuk Sekali Lagi]]'' | Babah (Hj Ashraf) | |- ! ''[[X-Change|X-Change: The Bonds Of Blood]]'' | Kapten Ibrahim | [[Astro Premier]] | Penampilan khas |- | rowspan="4" | 2025 ! ''[[Iqbal (Drama)|Iqbal]]'' | Jamal | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Sekam Di Dada]]'' | Azman | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[Nikmat Hanya Sesaat]]'' | Nasir | |- ! ''[[Bintang Di Langit Syawal]]'' | Datuk Mahfuz | |- | 2026 ! ''[[Bisik Asmara]]'' | Mustapha | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1999 ! ''Nyilea & Haris'' | Haris | rowspan="3" | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2000 ! ''Kalau Dah Jodoh'' | Shaqeer | |- | rowspan="3" | 2001 ! ''Obesiti'' | | |- ! ''Rimba Berdarah'' | | rowspan="7" | [[Video CD|VCD]] | |- ! ''Dendam'' | | |- | rowspan="3" | 2002 ! ''Enot'' | | |- ! ''Skandal Glamour'' | | |- ! ''Enot2 Rayalah Pulak!'' | | |- | rowspan="2" | 2003 ! ''Di Antara Satu'' | | |- ! ''Enot3 VCDlah Pulak!'' | | |- | 2004 ! ''Limah Putrajaya'' | Zainal | [[TV3]] | |- | 2011 ! ''Mahligai Itu Milikku'' | Ramli | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2003 ! ''Aisah Lima Puluh Sen'' | Penerbit Rafie | [[NTV7]] | Penampilan khas |- ! ''[[Neon (telefilem)|Neon]]'' | Lelaki Kaya | VCD | Penampilan khas |- | 2004 ! ''Menantu Mak Dara'' | Mahathir | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | 2012 ! ''[[Salahkah Aku]]'' | | |- | 2013 ! ''Adnan Sempit Balik Raya'' | Pak Chah | |- | rowspan="3" | 2014 ! ''OMG Kelaut'' | | |- ! ''Opin Dan Olit'' | | [[TV2]] | |- ! ''Acu'' | Dahlan | [[TV3]] | |- | 2015 ! ''Tulus Sufi'' | | rowspan="3" | [[TV1]] | |- | rowspan="5" | 2016 ! ''Apek dan Siti'' | | |- ! ''Ragut'' | | |- ! ''Buku Cinta Abah'' | Zamri | [[TV3]] | |- ! ''Mati Tunggu Sekejap'' | Doktor Wan | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Aku Kata A, A!'' | | rowspan="7" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Di Pintu Syurga'' | Ayah Jannah | |- ! ''Syurgaku'' | Radhi | |- | 2018 ! ''Diari Abah'' | Rahmat | |- | rowspan="5" | 2019 ! ''14 Hari'' | Encik Ali | |- ! ''[[Tiga Lima (telefilem)|Tiga Lima]]'' | Daud | |- ! ''Raya Kali Ini'' | | |- ! ''Salam Manis'' | Tuan Osman | [[TV2]] | |- ! ''Dendam Kasih Ayah'' | Hashim | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Waiduri Di Sebalik Pintu'' | Syed | [[TV1]] | |- ! ''Mak Cun Anjung Orang Kita'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Seutas Tasbih Dari Madu'' | Mizan | [[TV9]] | |- ! ''Blues Hari Isnin'' | Encik Akmal | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''Nur Di Pintu Syurga'' | Adam | [[TV9]] | |- ! ''Dalang'' | Dato' Pin | [[Tonton]] | |- ! ''Tangkal'' | Karim | rowspan="2" | [[TV2]] | |- | 2024 ! ''Makcik, Selamat Hari Ibu!'' | Malik | |- | rowspan="4" | 2025 ! ''Hati Di Bibir'' | Razlan | [[TV Okey]] | |- ! ''Air Tangan Teruna'' | Dato' Jalal | [[RTMKlik]] | |- ! ''Rotan Opah'' | Yatim | [[Salam HD]] | |- ! ''Tanda Kiriman Tuhan'' | Dato' Hashim | [[TV AlHijrah]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Seribu Nina]]'' | Orang Besar | rowspan="2" | [[Viu]] | Drama web pertama |- ! ''[[She Was Pretty (drama)|She Was Pretty]]'' | Datuk Yusof | |- ! ''[[Kau vs Aku (musim 1)|Kau vs Aku]]'' (Musim 1) | Encik Ridhuan | [[Sooka]] | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[Rampas Cintaku (musim 2)|Rampas Cintaku]]'' (Musim 2) | Datuk Iezlan | rowspan="2" | [[IQIYI]] | Penampilan khas |- ! ''Mihrab Cinta Zulaikha'' | Dato' Rizal | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm2809154}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Arash Mohamad]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Arash Mohamad]] 3l7ity3jld8xk8wlvgos8m1su0jgnqj 0 1282472 6810151 6785657 2026-03-27T08:00:30Z EmausBot 52282 Robot: Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Pesawat tanpa pemandu]] 6810151 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Pesawat tanpa pemandu]] d96uxjkeb89d7fstjhtqznaw0030ycu 0 1283011 6810127 6806913 2026-03-27T07:09:38Z Cityzens072 282694 6810127 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | native_name = {{font color|green|قصة هيرولزين}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Qisya binti Hairulzain | birth_date = {{Birth date and age|2012|12|20}} | birth_place = {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon | years_active = 2023–kini | works = | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = [[Amanda Misbun]] | father = Hairulzain Fauzi | parents = | relatives = {{Plainlist| * [[Haliza Misbun]] (ibu saudara) * Rozana Misbun (ibu saudara) }} | family = }} '''Qisya Hairulzain''' (lahir 20 Disember 2012) ialah seorang pelakon wanita [[Malaysia]] yang sedang meningkat naik. Beliau juga merupakan anak kepada pelakon '''Amanda Misbun'''. ==Filemografi== {{Expand list}} ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2023 ! ''MagiK''<ref>{{Cite web|url=https://ohbulan.com/anak-amanda-misbun-pegang-watak-utama-gementar-bawa-watak-kanak-kanak-pekak-dalam-filem-magik/|title=Anak Amanda Misbun Pegang Watak Utama Dalam 'Magik'|last=Noor|date=2023-11-20|language=en-US|access-date=2026-02-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/wayang/2023/11/19/berbakat-macam-ibunya-anak-amanda-misbun-cabar-diri-bawa-watak-budak-pekak-dalam-magik|title=Berbakat macam ibunya, anak Amanda Misbun cabar diri bawa watak budak pekak dalam ‘MagiK’ - Wayang {{!}} mStar|date=2023-11-21|website=www.mstar.com.my|language=en|access-date=2026-02-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2023/11/1178400/qisya-sahut-cabaran-watak-kanak-kanak-pekak|title=Qisya sahut cabaran watak kanak-kanak pekak|last=Sallehuddin|first=Serimah Mohd|date=2023-11-18|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-02-24}}</ref> | Kit | Filem pertama |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Nuh & Nayla]]'' | Nayla kecil | rowspan="2"| [[TV3]] | Drama pertama, pelakon tambahan |- | rowspan="2"| 2025 ! ''[[Dzikir (drama)|Dzikir]]'' | Kamelia | |- ! ''[[Hikayat Batu Belah Batu Bertangkup]]'' | Melur (kecil) | [[Astro Ceria]] | |- | 2026 ! ''[[Andai Itu Takdirnya (musim 2)]]'' | Sharifah Dania Arisya | [[Astro Ria]] | Menggantikan pelakon asal Nur Dhia Irdina |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''Selendang Putih'' | Mariam | [[TV2]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2"| 2025 ! ''Lemang Emak Rendang Ibu'' | Hanum | rowspan="2"| [[TV Okey]] | |- ! ''Cinta Yang Menakluki'' | Nuha | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"| 2025 ! ''[[Selamat Pagi Malaysia]]'' | rowspan="2"| Tetamu Jemputan | [[TV1]] | (7 Mei 2025) Mempromosikan telefilem Cinta Yang Menakluki |- ! ''[[MeleTOP]]'' | [[Astro Ria]] | (18 November 2025) Mempromosikan drama Hikayat Batu Belah Batu Bertangkup |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- | rowspan="3" | 2024 ! rowspan="2" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-36]] | Artis Baharu Wanita Popular | rowspan="2" | ''Qisya Hairulzain'' | {{nom}} |- | Aktres Filem Popular | {{nom}} |- ! [[Festival Filem Malaysia ke-33]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mediahiburan.my/sekolah-tetap-kena-pergi-qisya-hairul-zain-pesan-dahulukan-solat-ilmu-anggap-bakat-lakonan-boleh-diusahakan/|title=“Sekolah Tetap Kena Pergi,” - Qisya Hairul Zain Pesan Dahulukan Solat & Ilmu, Anggap Bakat Lakonan Boleh Diusahakan|date=2024-12-08|language=ms-MY|access-date=2026-02-24}}</ref> | Pelakon Kanak-Kanak Terbaik | ''MagiK'' | {{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb nama|nm15098529}} * {{Instagram|qisya.hairulzain}} * {{TikTok|qisya.hairulzain}} [[Kategori:Kelahiran 2012]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon kanak-kanak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] jq6nh0nqgo6rn7tmheu2ty3syk98zbb 0 1283160 6810192 6805418 2026-03-27T09:45:27Z ~2026-19026-31 393173 /* Senarai Ahli */ 6810192 wikitext text/x-wiki '''AI Team''' merupakan sebuah komuniti pencipta kandungan dan kolektif [[YouTube|YouTuber]] yang berpangkalan di [[Malaysia]]. Organisasi ini diasaskan dan diterajui oleh personaliti media sosial, '''[[Alieff Irfan]]'''. Nama '''''AI Team''''' merupakan akronim yang diambil daripada inisial pengasasnya, iaitu "'''A'''" untuk ''Alieff'' dan "'''I'''" untuk ''Irfan''. Istilah ini sering kali disalah tafsir sebagai singkatan kepada ''[[Kecerdasan buatan|Artificial Intelligence]]'' (AI), namun secara rasminya ia merujuk kepada identiti penjenamaan pengasasnya. <ref>{{Cite web |url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2023/07/1129637/alieff-menang-trofi-content-creator-popular |title=Alieff menang trofi Content Creator Popular |last=Ariffin |first=Fatin Farhana |website=Berita Harian |date=21 Julai 2023 |access-date=16 Februari 2026 }}</ref> {{Infobox organization | name = AI Team | native_name = AI Team | logo = Logo Rasmi AI Team.jpg | logo_size = 250px | logo_alt = Logo Rasmi AI Team | image = | image_size = | image_alt = | caption = | map = | mapprojection = | map_size = | map_alt = | map_caption = | abbreviation = AI | formation = 2021 | founder = [[Alieff Irfan]] | type = Organisasi YouTuber | status = Aktif | purpose = Melahirkan YouTuber dan Pempengaruh Malaysia Yang Berjaya | headquarters = Perdana Industrial Park, 18, Jalan PP 16/3, Taman Putra Perdana, 47130 [[Puchong]], [[Selangor]] | region_served = [[Malaysia]] | membership = *'''Anggota Tetap''' = 48 orang *'''Anggota Sementara''' = 31 orang *'''Bekas Anggota''' = 8 orang | leader_name = [[Alieff Irfan]] | leader_title = Pengasas & Ketua Pasukan | key_people = | main_organ = AI Team Marketing (Pemasaran) | parent_organization = | affiliations = | budget = | revenue = | website = | remarks = Dahulu dikenali sebagai '''AI Studio''' (2016–2021) }} == Sejarah == Sebelum penubuhan entiti semasa, Alieff Irfan telah mengendalikan sebuah unit produksi digital yang dikenali sebagai '''AI Studio''' antara tahun 2016 hingga 2021. Unit ini memfokuskan kepada penghasilan [[filem pendek]] dan drama bersiri yang diterbitkan secara eksklusif melalui saluran YouTube rasmi beliau. Pada tahun 2021, AI Studio telah distrukturkan semula dan dijenamakan sebagai '''AI Team'''. Peralihan ini menandakan anjakan strategik daripada produksi naratif tradisional kepada kepelbagaian format kandungan hiburan yang lebih meluas, termasuk: * [[Komedi sketsa]] dan parodi; * Kandungan berasaskan cabaran dan pertandingan; * Dokumentasi [[Gaya hidup|gaya hidup]] dan vlogging; * Kolaborasi silang antara ahli komuniti. Sehingga kini, AI Team mengekalkan kehadiran yang signifikan dalam ekosistem digital Malaysia melalui platform [[YouTube]], [[Instagram]], dan [[TikTok]].<ref>{{Cite web |url=https://www.mstar.com.my/xpose/figura/2019/02/19/alieff-irfan |title=Alieff Irfan mampu beli kereta, menggaji 8 pekerja kerana 1 juta pelanggan YouTube |last=Qarami Hashim |website=mStar |date=19 Februari 2019 |access-date=16 Februari 2026 }}</ref> == Objektif penubuhan == AI Team berfungsi sebagai sebuah platform [[kolaborasi]] strategik yang bertujuan untuk memperkasakan penggiat kreatif digital menerusi beberapa teras utama: * '''Pusat Kecemerlangan Media''': Menjadi ruang integrasi bagi ahli untuk terlibat dalam produksi konten berkualiti tinggi serta pembangunan kemahiran teknikal dalam bidang [[media digital]]. * '''Pembangunan Kerjaya''': Menyediakan peluang pekerjaan kepada generasi muda yang berminat dalam industri kreatif, membolehkan mereka memperoleh pengalaman praktikal dalam aspek teknikal dan pengurusan. * '''Literasi Media Sosial''': Melatih ahli dalam selok-belok pengurusan platform media sosial dan strategi algoritma. * '''Ekonomi Kreatif''': Membuka ruang kepada pencipta kandungan untuk menjana pendapatan mampan melalui kerjaya dalam bidang digital. Inisiatif ini secara tidak langsung menyumbang kepada pertumbuhan industri [[ekonomi kreatif]] di Malaysia dengan melahirkan tenaga kerja yang kompeten dalam penghasilan kandungan media alaf baharu. == Perkembangan == Pada peringkat awal penubuhannya, '''AI Team''' beroperasi secara skala kecil dengan keanggotaan kurang daripada 10 orang. Pada waktu tersebut, identiti jenama ini masih belum dikenali secara meluas dalam arus perdana digital, di mana segala aktiviti produksi dan penggambaran video hanya dijalankan di kediaman peribadi [[Alieff Irfan]]. Seiring dengan pertumbuhan jenama dan peningkatan permintaan kandungan, AI Team telah melalui fasa ekspansi yang signifikan: * '''Peralihan Infrastruktur''': Bagi menampung keperluan produksi yang semakin kompleks, pusat operasi pasukan telah berpindah ke ruang studio yang lebih besar sebanyak dua kali. * '''Pertumbuhan Keanggotaan''': Bilangan ahli pasukan terus meningkat secara progresif, sekali gus memperkukuh kapasiti kreatif organisasi. * '''Dominasi Digital''': Kini, AI Team diiktiraf sebagai salah sebuah kolektif pencipta kandungan paling berpengaruh di [[Malaysia]], dengan sokongan pangkalan peminat dan pengikut yang besar merentasi pelbagai platform media sosial. == Struktur dan Anggota == Aspek pengurusan sumber manusia dalam '''AI Team''' dilaksanakan secara sistematik bagi memastikan kelestarian legasi dan kualiti kandungan yang dihasilkan. === Proses Pengambilan Anggota === Sejak tahun 2022, AI Team telah menjalankan aktiviti pengambilan anggota baharu secara berkala. Proses ini terbuka kepada individu yang berminat menerusi dua kaedah utama: * '''Kempen Media Sosial''': Calon dikehendaki memuat naik video kreatif berkaitan AI Team di platform [[TikTok]] dengan menggunakan tanda pagar (''hashtag'') khusus yang ditetapkan. * '''Permohonan Atas Talian''': Penggunaan borang digital seperti [[Google Forms]] bagi mengumpul maklumat peribadi dan portfolio calon. Setiap permohonan akan melalui beberapa fasa penilaian yang ketat. Calon yang berjaya melepasi kriteria yang ditetapkan oleh pengurusan dalaman akan diserap sebagai '''anggota tetap''' (''permanent talent'').<ref>{{Cite web |url=https://www.tiktok.com/@alieffirfan/video/1234567890 |title=Contoh Pengumuman Pengambilan Anggota AI Team Bagi Tahun 2025 |last=Irfan |first=Alieff |website=TikTok |date=5 Disember 2024 |access-date=16 Februari 2026 }}</ref> === Konsep Operasi === AI Team mengamalkan budaya kerja berstruktur bagi mengekalkan produktiviti pasukan: * '''Kehadiran Wajib''': Semua anggota yang belum melalui proses "''release''" diwajibkan menghadirkan diri ke pejabat operasi pada jam 10.00 pagi (Isnin hingga Sabtu) untuk sesi penggambaran dan perancangan kandungan saluran YouTube Alieff Irfan. * '''Penjenamaan Individu''': Setiap anggota dibekalkan dengan akaun [[YouTube]] peribadi yang menggunakan awalan "'''AI'''" (contoh: ''AI [Nama]''). Ini bertujuan untuk menyelaraskan identiti visual dan penjenamaan di bawah payung besar AI Team. === Anggota Sementara (Batch System) === Bermula tahun 2024, AI Team memperkenalkan sistem '''Anggota Sementara''' yang diambil sebanyak tiga hingga lima kumpulan (''batch'') setahun. * '''Tempoh Percubaan''': Individu yang terpilih diberikan peluang untuk berkolaborasi dengan anggota tetap dalam penghasilan kandungan selama tempoh tiga minggu. * '''Laluan Kerjaya''': Peserta yang menunjukkan prestasi cemerlang dan impak positif sepanjang tempoh tersebut mempunyai keutamaan tinggi untuk dilantik sebagai anggota tetap pada sesi pengambilan akan datang.<ref>{{Cite web |url=https://vt.tiktok.com/ZSmB4Yufj/ |title=Contoh Pengumuman Pengambilan Anggota Sementara AI Team Batch 4 2024 |last=Irfan |first=Alieff |website=TikTok |date=15 Januari 2023 |access-date=16 Februari 2026 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://ohbulan.com/datuk-red-melobi-nak-sertai-ai-team-abang-nak-cari-duit-kerja-tak-banyak-sangat/ |title=Datuk Red ‘Melobi’ Nak Sertai AI Team Sementara – ‘Abang Nak Cari Duit, Kerja Tak Banyak Sangat’ |last=Ilyasha |first=Amirul |website=OhBulan! |date=21 Ogos 2025 |access-date=16 Februari 2026 }}</ref> === Mekanisme "Release" === AI Team melaksanakan satu sistem pengurusan dalaman yang dikenali sebagai '''Release'''. Mekanisme ini bertujuan untuk menyelaraskan hala tuju pasukan dengan komitmen anggota: * '''Kriteria''': Anggota yang dinilai kurang aktif atau tidak lagi memenuhi piawaian operasi akan melalui proses ini. * '''Status Anggota''': Individu yang telah di-''release'' tidak lagi terikat dengan komitmen harian pejabat atau peraturan operasi ketat, namun mereka secara rasminya masih dianggap sebagai sebahagian daripada keluarga besar AI Team. === Impak dan Kejayaan === Penubuhan AI Team telah membuka ruang ekonomi baharu bagi golongan muda di Malaysia dalam sektor [[Ekonomi kreatif|ekonomi kreatif]]. Melalui bimbingan dan pendedahan dalam pasukan ini, ramai anggotanya berjaya membina kerjaya solo sebagai [[pempengaruh]] media sosial yang berpengaruh serta menjana pendapatan mampan melalui kerjasama komersial dan penjenamaan peribadi. === Hubungan Pengikut dan Budaya Peminat === '''AI Team''' memiliki ekosistem komuniti peminat yang dinamik dan sangat aktif dalam menyokong setiap naratif digital yang dihasilkan. Hubungan ini melangkaui tontonan pasif, di mana pengikut memainkan peranan signifikan dalam penyebaran kandungan melalui beberapa kaedah: * '''Kandungan Jana Pengguna (UGC)''': Peminat kerap menghasilkan kandungan sekunder dengan memotong atau menyorot (''highlight'') momen-momen menarik daripada video utama AI Team. Kandungan ini kemudiannya dikongsi semula secara meluas di platform seperti [[TikTok]] dan [[Reels]], sekali gus meningkatkan capaian jenama secara organik. * '''Komuniti Mikro''': Selain sokongan terhadap pasukan secara kolektif, setiap anggota individu AI Team turut mempunyai pangkalan peminat (''fanbase'') tersendiri. Ini mewujudkan jaringan komuniti mikro yang kukuh, terutamanya di platform TikTok, di mana interaksi antara anggota dan pengikut berlaku secara lebih personal. * '''Budaya Digital''': Keterlibatan aktif penonton dalam aktiviti seperti cabaran media sosial dan perbincangan di ruangan komen telah membentuk satu identiti budaya digital yang unik dalam kalangan peminat AI Team di [[Malaysia]]. == Senarai Ahli == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center; font-size:90%; border: 1px solid #a2a9b1;" | colspan=11 | [[File:Logo Rasmi AI Team.jpg|50px]] <br /> '''Senarai Ahli Tetap AI Team Tahun 2026''' |- style="background:#eaecf0; color:black; font-weight:bold;" ! rowspan="2" | # ! colspan="2" | Identiti ! rowspan="2" | Kelahiran / Asal ! rowspan="2" | Saluran YouTube ! colspan="2" | Status AI Team ! colspan="2" | Status Perkahwinan |- style="background:#eaecf0; color:black; font-weight:bold;" ! Nama Sebenar !! Nama Panggilan !! Tahun / Kategori !! Status !! Pasangan !! Anak |- style="background:#ffcccc;" | 1 || ''Muhammad Faris Bin Ahmad'' || '''EL Riss''' || 17.1.1998<br />[[Pasir Mas]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@elriss?si=PbF12OdM8Avw681C AI El Riss] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || 1 orang lelaki |- style="background:#ffcccc;" | 2 || ''Muhd Aniq Hakim Bin Mohd Asri'' || '''Aniq''' || 23.1.2001<br />[[Dungun]], [[Terengganu]] {{flagicon|Terengganu}} || [https://youtube.com/@aianiq?si=Rg6vSw9jSZ39SVw2 AI Aniq] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Suami kepada Fiera''</small> || 1 orang perempuan |- style="background:#ffcccc;" | 3 || ''Mohd Syafiq Bin Mohd Noor'' || '''Boyraa''' || 28.12.1999<br />[[Tawau]], [[Sabah]] {{flagicon|Sabah}} || [https://youtube.com/@boyyyraa?si=cOxJvAntjUf0nYXT AI Boyraa] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Duda || 1 orang lelaki |- style="background:#ffcccc;" | 4 || ''Muhd Danial Bin Rosli'' || '''Sulong''' || 19.1.1998<br />[[Tumpat]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aisulong5630?si=YDP8u8KmWeX3xWhS AI Sulong] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || 1 orang lelaki |- style="background:#ffcccc;" | 5 || ''Muhd Afeeq Bin Mohd Jefree'' || '''Afiq''' || 28.1.2000<br />[[Tumpat]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aiafiqjef?si=Iwd5gU4AJjar7tTv AI Afiq Jefri] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Suami kepada Manisha''</small> || 1 orang lelaki |- style="background:#ffcccc;" | 6 || ''Muhd Shahrul Niezam Bin Abdullah'' || '''Shahrul''' || —<br />[[Tumpat]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aishahrulniezam7168?si=q8D2rkHVyboNLMsg AI Shahrul Niezam] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || 1 orang lelaki |- style="background:#ffcccc;" | 7 || ''Ahmad Aiman Bin Noah'' || '''Aiman Noah''' || 23.9.1998<br />[[Pasir Puteh]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aiaimannoah?si=TfYduJgyD2juNRfY AI Aiman Noah] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || 1 orang perempuan |- style="background:#fff2cc;" | 8 || ''Muhd Iskandar Bin Abdul Hamid'' || '''Kekanda''' || 29.9.1998<br />[[Temerloh]], [[Pahang]] {{flagicon|Pahang}} || [https://youtube.com/@aikekanda?si=z262rLwYcm_Z7jSl AI Kekanda] || The Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 9 || ''Muhd Nazrul Izham Bin Mohd Nizan'' || '''Nazrul''' || 10.1.2002<br />[[Sungai Petani]], [[Kedah]] {{flagicon|Kedah}} || [https://youtube.com/@ai.nazrul?si=xMokJZb5DdAnoeGI AI Nazrul] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 10 || ''Muhd Syahmie Bin Mohd Rizan'' || '''Syahmie''' || 30.4.2002<br />[[Kuala Lumpur]] {{flagicon|Kuala Lumpur}} || [https://youtube.com/@aisyahmie?si=49JY_OO9nwlqeqvX AI Syahmie] || The Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 11 || ''Muhd Hidayatullah Bin Roslan'' || '''Mad Khan''' || 31.5.2004<br />[[Rantau Panjang]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aimadkhan?si=gARAR7yT-EaTLQwf AI Mad Khan] || The Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 12 || ''Abdul Aufar Bin Abdul Latif'' || '''Aufar''' || 24.11.2000<br />[[Arau]], [[Perlis]] {{flagicon|Perlis}} || [https://youtube.com/@aiaufar?si=tfyNIW4Pfjq5CBjW AI Aufar] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Suami kepada Emny''</small> || Tiada |- style="background:#fff2cc;" | 13 || ''Muhd Lukman Bin Musa'' || '''Lukman''' || 14.3.2001<br />[[Ketereh]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@ailukmanmusa?si=2dXfj7bR7xb1fwP_ AI Lukman Musa] || The Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 14 || ''Muhd Adam Bin Mohd Nazri'' || '''Adam''' || 20.1.2000<br />[[Kuantan]], [[Pahang]] {{flagicon|Pahang}} || [https://youtube.com/@aiadam01?si=FGcfbqcJDJV7Nt2N AI Adam Nazri] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Bertunang || - |- style="background:#fff2cc;" | 15 || ''Faiz Hafizuddin Bin Nor Hazlesham'' || '''Paih''' || 30.3.2001<br />[[Kajang]], [[Selangor]] {{flagicon|Selangor}} || [https://youtube.com/@aipaihgeram?si=GsEgzsI4UVw41Cnq AI Paih Geram] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Suami kepada Pieya''</small>|| Tiada |- style="background:#fff2cc;" | 16 || ''Muhd Hafiz Hakim'' || '''Hafiz''' || 22.5.2003<br />[[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aihafizhakim?si=7qnv54VxiE2EZ8F1 AI Hafiz Hakim] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 17 || ''Muhd Safwan Bin Zahari'' || '''Safwan''' || 17.6.1997<br />[[Pasir Mas]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aisafwanzed?si=LDITPWFVmwolfweK AI Safwan] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Bertunang || - |- style="background:#dae8fc;" | 18 || ''Muhd Farihin'' || '''Ehin''' || 15.5.1998<br />[[Kuala Lumpur]] {{flagicon|Kuala Lumpur}} || [https://youtube.com/@ai_ehin?si=puNPIdVc1ePZU_XA AI Ehin] || The Mid Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 19 || ''Azrul Azaharee Bin Husin'' || '''Harry''' || 12.11.1999<br />[[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] {{flagicon|Sabah}} || [https://youtube.com/@harryazrul?si=Z19-FCWu-SBfbpOk AI Harry] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 20 || ''Irfan Danial Bin Mohamat'' || '''Irfan''' || 12.8.2000<br />[[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] {{flagicon|Sabah}} || [https://youtube.com/@ai.irfndnil?si=7KSP68aYTo02c6Lm AI Irfan] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 21 || ''Muhd Aiman Mukmin Bin Junaidi'' || '''Aiman Junaidi''' || 22.2.2002<br />[[Bandar Baru Bangi]], [[Selangor]] {{flagicon|Selangor}} || [https://youtube.com/@aiaimanjunaidi?si=yQyisiX7vcSgiqu7 AI Aiman Junaidi] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#d5e8d4;" | 22 || ''Muhammad Firdaus Bin Batjo'' || '''Daus Batjo''' || 12.2.1998<br />[[Kinabatangan]], [[Sabah]] {{flagicon|Sabah}} || [https://youtube.com/@dausbatjo?si=YAJFEDMbSHj9ag_s AI Daus Batjo] || New Gen 2026 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#d5e8d4;" | 23 || ''Syed Muhd Firmal Ikmal'' || '''Malkodok''' || 8.4.1999<br />[[Seri Kembangan]] [[Selangor]] {{flagicon|Selangor}} || [https://youtube.com/@malkodokk?si=f95sTuM5JNrEyXVJ AI Malkodok] || New Gen 2026 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#d5e8d4;" | 24 || ''Muhd Iswan Bin Epal'' || '''Amrie''' || 25.8.1999<br />[[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] {{flagicon|Sabah}} || [https://youtube.com/@amriewhatcumei?si=enoBZavdjBw47XKa AI Amrie] || New Gen 2026 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#d5e8d4;" | 25 || ''Muhd Khairul Anuar Bin Ahmad Tajudin'' || '''Nuar''' || 7.12.1997<br />[[Hulu Langat]] [[Selangor]] {{flagicon|Selangor}} || [https://youtube.com/@ainuarsejarah?si=W3DIcd3FIF2AaELR AI Nuar] || New Gen 2026 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#d5e8d4;" | 26 || ''Syafiq Farhan Bin Johari'' || '''Capik''' || 13.1.1999<br />[[Rawang, Gombak]] [[Selangor]] {{flagicon|Kuala Lumpur}} || [https://youtube.com/@syafiqjohari99?si=TG1nBPxqd2m2IF_b AI Capik] || New Gen 2026 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#d5e8d4;" | 27 || ''Syed Muhd Rivaie Wafa Bin Syed Malik'' || '''Riev''' || 27.1.2000<br />[[Manjung]] [[Perak]] {{flagicon|Perak}} || [https://youtube.com/@rievwafa?si=fLfFBR7OiHu-Vs_Q AI Riev] || New Gen 2026 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#ffcccc;" | 28 || ''Nur Farisya Adni Binti Azman'' || '''Isyaa''' || 13.9.2000<br />[[Kota Bharu]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@ai.farisya?si=1jPKznOZQ70aoCfb AI Isyaa] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || Tiada |- style="background:#ffcccc;" | 29 || ''Nur Afiera Syafiqa Binti Zalani'' || '''Fiera''' || 18.4.2003<br />[[Kota Bharu]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aifiera?si=TK2WStG5p8arUe5e AI Fiera] || The Original || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Isteri kepada Aniq''</small> || 1 orang perempuan |- style="background:#fff2cc;" | 30 || ''Nur Fatin Syakira Binti Razali'' || '''Fatin''' || 8.1.2003<br />[[Teluk Intan]], [[Perak]] {{flagicon|Perak}} || [https://youtube.com/@aifatinsyakira?si=8LrvkMdXxeVWjKLn AI Fatin] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || Tiada |- style="background:#fff2cc;" | 31 || ''Wan Nur Anisa'' || '''Nisa''' || 5.4.2002<br />[[Kemaman]], [[Terengganu]] {{flagicon|Terengganu}} || [https://youtube.com/@ainisaaa?si=x06N2cYEPwOtTXCV AI Nisa] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 32 || ''Alleya Sofiya Binti Abdul Aziz'' || '''Pieya''' || 7.1.2003<br />[[Ipoh]], [[Perak]] {{flagicon|Perak}} || [https://youtube.com/@aipieya?si=ApgqtG-lJ-6oJgd4 AI Pieya] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Isteri kepada Paih''</small> || Tiada |- style="background:#fff2cc;" | 33 || ''Faridah Binti Baharuddin'' || '''Faridah''' || 24.4.2002<br />[[Perlis]] {{flagicon|Perlis}} || [https://youtube.com/@aiteamfaridah?si=WjsxH2ify1KfMLqi AI Faridah] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || Tiada |- style="background:#fff2cc;" | 34 || ''Nur Atiqah Binti Abdul Hamid'' || '''Atiqah''' || 18.3.2000<br />[[Klang]], [[Selangor]] {{flagicon|Selangor}} || [https://youtube.com/@aiatiqah?si=vtf081_QQSM4IOCi AI Atiqah] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#fff2cc;" | 35 || ''Emny Emyra Binti Che Zaini'' || '''Emny''' || 24.9.2001<br />[[Langkawi]], [[Kedah]] {{flagicon|Kedah}} || [https://youtube.com/@aiemnyemyra?si=U9dwa54N8hg4vcp4 AI Emny Emyra] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Suami kepada Aufar''</small> || Tiada |- style="background:#fff2cc;" | 36 || ''Nur Aira Batrisya Binti Sulaiman'' || '''Ayra''' || 17.6.2003<br />[[Kota Bharu]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aiayra?si=DDTMWKStNTPrzPTK AI Ayra] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Bertunang || Tiada |- style="background:#fff2cc;" | 37 || ''Anis Areesa Binti Ramlan'' || '''Areesa''' || 3.11.1998<br />[[Pengkalan Kubor]], [[Kelantan]] {{flagicon|Kelantan}} || [https://youtube.com/@aireesa?si=Bo3BLzv8yAln5zWs AI Areesa] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin || 2 orang kembar lelaki dan perempuan |- style="background:#fff2cc;" | 38 || ''Nur Arni Manisha Binti Malik'' || '''Manis''' || 21.7.2001<br />[[Bintulu]], [[Sarawak]] {{flagicon|Sarawak}} || [https://youtube.com/@aiteam.manisha?si=whxlRvtEROM8omh3 AI Manis] || The Senior || style="color:#d33; font-weight:bold;" | Released || Sudah Berkahwin <br /><small>''Isteri kepada Afiq''</small> || 1 orang lelaki |- style="background:#dae8fc;" | 39 || ''Siti Hazarina Binti Mas Rudy'' || '''Rina''' || 3.7.2002<br />[[Rompin]], [[Pahang]] {{flagicon|Pahang}} || [https://youtube.com/@sitihazarina?si=fANX13FnMspFjgBE AI Rina] || The Mid Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#dae8fc;" | 40 || ''Nurul Husna Binti Yusrilou'' || '''Una''' || 16.2.2001<br />[[Kangar]] , [[Perlis]] {{flagicon|Perlis}} || [https://youtube.com/@aiunalou?si=J9NWOzd_f1SnIwxK AI Una] || The Mid Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#dae8fc;" | 41 || ''Nur Faeqah Binti Kahar'' || '''Fae''' || 2.4.2003<br />[[Tawau]], [[Sabah]] {{flagicon|Sabah}} || [https://youtube.com/@aifaeqah?si=jrgwbXATcTNFQCTs AI Fae] || The Mid Senior || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 42 || ''Asslah Ain Syahierah'' || '''Asslah''' || 21.12.2001<br />[[Manjung]], [[Perak]] {{flagicon|Perak}} || [https://youtube.com/@ai_asslah?si=45zgSrMrqr-hATIL AI ASSLAH] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 43 || ''Siti Aisyah Binti Mas Rudy'' || '''Aisyah''' || 2.8.2004<br />[[Rompin]], [[Pahang]] {{flagicon|Pahang}} || [https://youtube.com/@ai.aisyahrudyy?si=1Xw6EeqH7YPDTmo5 AI AisyahRudy] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 44 || ''Damia Auni Sofia'' || '''Sofie''' || 10.1.2005<br />[[Kuala Lumpur]] {{flagicon|Kuala Lumpur}} || [https://youtube.com/@aisofies?si=luz0W0l9WxOUrxst AI Sofie] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 45 || ''Syeriena Marcella'' || '''Syeriena''' || 30.10.2006<br />[[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] {{flagicon|Sabah}} || [https://youtube.com/@aisyeriena?si=FdEj5glBSwgqODS0 AI SYERIENA] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 46 || ''Mas Amira Binti Azhar'' || '''Mira''' || 24.10.1999<br />[[Kulim]], [[Kedah]] {{flagicon|Kedah}} || [https://youtube.com/@aimasmera?si=HgveYwhMzfLp1akE AI MIRA] || New Gen 2025 || style="color:#008000; font-weight:bold;" | Belum Released || Belum Berkahwin || – |- style="background:#e6ffcc;" | 47 || ''Nurul Aina'' || '''Aina''' ||× || Ai Aina || New Gen 2026 || stylw="color:#00800; front-weight:bold;" | Belum Realesed || Belum Berkahwin || - |} === Petunjuk Warna === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; width: 100%; border: 1px solid #a2a9b1;" ! colspan="2" style="background:#eaecf0;" | Warna Kategori (Tahun Menyertai) !! colspan="2" style="background:#eaecf0;" | Status Keaktifan (Operasi) |- | style="background:#ffcccc; width:30px; border: 1px solid #a2a9b1;" | || '''The Original AI Team''' (2020–2022)<br /><small>''Kumpulan perintis yang membina asas dan identiti awal pasukan.''</small> | style="color:#008000; font-weight:bold; text-align:center; width:120px;" | Belum Released | Anggota yang masih terikat dengan komitmen operasi harian dan proses produksi video di pejabat. |- | style="background:#fff2cc; width:30px; border: 1px solid #a2a9b1;" | || '''The Senior''' (Februari 2023)<br /><small>''Generasi kedua yang memperkukuh struktur dan populariti jenama.''</small> | style="color:#d33; font-weight:bold; text-align:center;" | Released | Anggota yang telah dilepaskan daripada peraturan ketat operasi harian namun kekal sebagai ahli rasmi. |- | style="background:#dae8fc; width:30px; border: 1px solid #a2a9b1;" | || '''The Mid Senior''' (Mei 2024)<br /><small>''Kumpulan transisi yang menyertai dalam fasa ekspansi studio.''</small> | colspan="2" rowspan="3" style="background:#f9f9f9; text-align:center; vertical-align:middle; padding:10px;" | <small>'''Informasi Tambahan:'''<br /> Latar belakang warna pada setiap baris mewakili '''senioriti''' berdasarkan tahun rasmi anggota menyertai pasukan. Untuk maklumat lebih lengkap boleh klik di sini.<ref>{{cite web | url = https://vt.tiktok.com/ZSu9pWa5M/ | title = Senarai Lengkap Ahli AI Team | author = @aiteam fansclub | website = [[TikTok]] | date = 26 Februari 2026 | access-date = 17 Mac 2026 | language = ms | quote = }}</ref> |- | style="background:#e6ffcc; width:30px; border: 1px solid #a2a9b1;" | || '''The New Gen 2025''' (Februari 2025)<br /><small>''Anggota baharu yang membawa inovasi dan kepelbagaian kandungan terkini''.</small> |- | style="background:#d5e8d4; width:30px; border: 1px solid #a2a9b1;" | || '''The New Gen 2026''' (Februari 2026)<br /><small>''Pelapis masa hadapan yang mengekalkan kelestarian legasi AI Team.''</small> |} == Fokus Utama Konten == Kandungan saluran YouTube Alieff Irfan kini berpusat kepada dinamik dan penceritaan berterusan (''storytelling'') melibatkan ahli '''AI Team'''. Fokus utama konten merangkumi: * '''Dinamik AI Team:''' Memaparkan interaksi realiti antara ahli pasukan, termasuk proses pemilihan bakat (''talent''), cabaran berkumpulan seperti ''Truth or Dare'', serta siri transformasi imej ahli pasukan. * '''Drama dan Sketsa Berkumpulan:''' Menghasilkan lakonan pendek pelbagai genre (seram, aksi, dan romantik) yang melibatkan penglibatan penuh ahli AI Team sebagai watak utama. * '''Siri Realiti Santai:''' Kandungan berbentuk vlog harian di pejabat atau lokasi luar yang menonjolkan keakraban dan konflik spontan antara pasangan kerja (''repartnership'') di bawah jenama AI Team. * '''Kandungan Bermusim:''' Video khas bertemakan kekeluargaan dan aktiviti masakan santai yang melibatkan seluruh warga kerja AI Team, terutamanya sewaktu musim Ramadhan dan Hari Raya. == Ekosistem dan Pemasaran == Bagi memastikan kelestarian operasi, '''AI Team''' mengendalikan unit pengurusan komersial khusus yang dikenali sebagai '''AI Team Marketing'''. Unit ini bertanggungjawab sepenuhnya dalam menyelaras aspek pemasaran, penjenamaan, dan kolaborasi strategik antara ahli pasukan dengan entiti perniagaan luar. === Kolaborasi Komersial === AI Team telah menjalin kerjasama dengan pelbagai jenama terkemuka di Malaysia melalui kempen pemasaran digital dan penempatan produk (''product placement''). Antara jenama yang pernah berkolaborasi termasuklah: * '''[[Bulan Bintang]]''' (Busana Muslim & Melayu) <ref>{{cite web |url=https://vt.tiktok.com/ZSmBtbcV4/ |title=Video TikTok AI Team × Bulan Bintang |website=TikTok |access-date=16 Februari 2026}}</ref> * '''[[Elrah Exclusive]]''' (Fesyen) <ref>{{cite web |url=https://vt.tiktok.com/ZSmBtCyfT/ |title=Video TikTok AI Team × Elrah |website=TikTok |access-date=16 Februari 2026}}</ref> * '''Perfume Paradise''' (Wangian).<ref>{{cite web |url=https://vt.tiktok.com/ZSmBtgt1y/ |title=Video TikTok AI Team × Perfume Paradise |website=TikTok |access-date=16 Februari 2026}}</ref> Setiap anggota AI Team dibekalkan dengan alamat [[E-mel|emel]] rasmi di bawah domain pemasaran AI Team bagi memudahkan urusan surat-menyurat profesional. Selain itu, urusan kolaborasi mikro juga dijalankan menerusi fungsi Pesanan Ringkas (''Direct Message'') di platform media sosial rasmi ahli. == Penghargaan Kepada Talent == Sejak tahun 2023, setiap tahun pengurusan AI Team di bawah pimpinan Alieff Irfan telah memperkenalkan '''Majlis Makan Malam dan Anugerah Tahunan AI Team'''. Acara ini merupakan platform rasmi bagi menghargai sumbangan dan prestasi cemerlang para kru, serta anggota tetap dan sementara (''batch talent'') pada tahun tersebut. === Kategori Anugerah === Majlis ini mempertandingkan beberapa kategori utama bagi mengiktiraf pencapaian digital ahli, antaranya: * '''YouTuber Terbaik AI Team'''; * '''TikToker Terbaik AI Team'''; * '''Talent Paling Popular (''Most Popular Talent'')'''. === Budaya Organisasi === Acara tahunan ini bersifat eksklusif dan tertutup, dengan jemputan yang terdiri daripada ahli keluarga anggota, rakan industri kreatif, serta peminat terpilih. Penganjuran majlis ini bertujuan untuk memperkukuh hubungan silaturahim (''bonding'') dalam kalangan komuniti serta meningkatkan motivasi kerja bagi mendepani kalendar tahunan yang akan datang.<ref>{{cite web |url=https://murai.my/awards-ai-team-wawa-zainal/ |title=Wawa Zainal Ke Anugerah Tahunan AI Team|website=Murai.my |access-date=16 Februari 2026}}</ref> == Sistem Kerjasama (Partnership) == Dalam struktur operasi '''AI Team''', konsep ''partnership'' merujuk kepada pengaturan kerjasama profesional antara dua anggota (biasanya berlainan jantina) yang ditetapkan oleh pengurusan. Sistem ini bertujuan untuk menyeragamkan naratif kandungan dan meningkatkan daya tarikan visual di saluran [[YouTube]] individu masing-masing. === Dinamika dan Struktur === * '''Penugasan Pasangan''': Setiap anggota yang masih aktif dan belum melalui proses ''release'' biasanya akan diberikan pasangan tetap. Walau bagaimanapun, pengasas (Alieff Irfan) memegang autoriti penuh untuk mengubah susunan pasangan mengikut keperluan semasa atau strategi kandungan. * '''Status Solo''': Anggota yang tidak mempunyai pasangan tetap akan beroperasi secara solo. Berbeza dengan sistem berpasangan, anggota solo mempunyai fleksibiliti yang lebih tinggi dalam menentukan tema dan hala tuju kandungan tanpa terikat dengan komitmen kerjasama khusus. * '''Kesan terhadap Pangkalan Peminat''': Pasangan yang mempunyai keserasian (''chemistry'') tinggi sering kali berjaya membina komuniti pengikut yang tersendiri, di mana interaksi dan kandungan mereka kerap menjadi tular di media sosial. === Mentor-Mentee dan Re-partnership === Bagi '''Talent Sementara''', sistem ini diaplikasikan dalam bentuk hubungan '''mentor-mentee'''. Anggota senior yang berpengalaman akan membimbing bakat baharu sepanjang tempoh penyertaan mereka. Sebaik sahaja kontrak bakat sementara tamat, semua anggota yang terlibat akan kembali berstatus solo sehingga proses penentuan pasangan baharu (''re-partnership'') dilaksanakan. === Aplikasi Komersial === Sistem ini tidak terhad kepada penghasilan kandungan hiburan semata-mata, malah turut digunakan dalam aspek pemasaran. Pasangan yang popular atau mempunyai impak tinggi sering kali dipilih secara berkumpulan oleh jenama luar untuk terlibat dalam kempen iklan, pelancaran produk, atau kerjasama komersial yang lain. ''Senarai Lengkap Partnership 2026 Boleh Klik Di Sini''.<ref>{{cite web | url = https://vt.tiktok.com/ZSu9teu4E/ | title = Senarai Lengkap Partnership AI Team 2026 | author = aiteam fansclub | website = [[TikTok]] | date = 26 Februari 2026 | access-date = 17 Mac 2026 | language = ms | quote = }}</ref> == Rujukan == {{tunas}} {{reflist}} 7zqk48cerdfsy3rkkgqdaewhxo3o1e4 0 1283203 6809872 6802974 2026-03-26T16:23:47Z ~2026-12431-53 389621 6809872 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Bohari Ibrahim]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1993 ! ''[[Perempuan, Isteri & .....?]]'' | Mahad | Filem pertama |- | 2001 ! ''[[Dari Jemapoh Ke Manchestee]]'' | Ayah Hafiz | |- | 2017 ! ''[[Jibam The Movie|Jibam]]'' | Tok Ngah Sudin | |- | 2019 ! ''[[Kron (filem)|Kron]]'' | Tok Batin | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Butak]]'' | Haji Salleh | |- ! ''[[Mulut Masin]]'' | Tok Mat | |- | 2022 ! ''[[Juang]]'' | Atuk Tua | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Coast Guard Malaysia: Ops Helang]]'' | Ayahanda I | |- ! ''Kau Pilih Siapa?'' | Pak Kassim | |- | 2025 ! ''[[Limbungan: Tragedi Hitam 1975]]'' | Tok Andak | |- | rowspan="2" | TBA ! ''Pi Mai Pi Mai Tang Tu The Movie'' | Selamat | |- ! ''Abang'' | Usop | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1983–1991 ! ''[[Pi Mai Pi Mai Tang Tu]]'' | Selamat | rowspan="2" | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="2" |2018 ! ''[[Shah & Zam]]'' | Wak Selamat | Pelakon undangan |- ! ''13 Khurafat'' | Pak Mansor | [[Astro Prima]] | Episod: "Kebal" |- | 2020 ! ''[[Jaman Tori]]'' | Pendakwaraya | [[Awesome TV]] | |- | 2021 ! ''[[Jangan Pernah Lupakan Aku]]'' | Tok Ishak Gajah | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Derhaka Cinta Jebat]]'' | Azman | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Pekan Kecil Kampung Terpencil'' | Mokhtar | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Suamiku Old School The Series]]'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 16) | Kassim | [[Astro Oasis]] | Episod: "Mempergunakan Anak Yatim" |- | rowspan="3" | 2024 ! ''[[Ya, Cikgu!]]'' | Penghulu Zahar | [[TV3]] | |- ! ''[[X-Change|X-Change: The Bonds Of Blood]]'' | Hisham | [[Astro Premier]] | |- ! ''[[Hatimu Aisyah]]'' | Pak Ayub | [[TV1]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Kuih Muah]]'' | Pakcik Rustam | [[Tonton]] | Drama web pertama |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''Putar Alam'' | | VCD | Telefilem pertama |- | 2011 ! ''[[Sanggul Beracun]]'' | Pak Itam | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- | 2012 ! ''Parut Ashikin'' | Lazim | |- | rowspan="2" | 2013 ! ''Vespa Sarip Dol'' | Pilus | [[Astro Prima]] | |- ! ''Hari-Hari Terakhir Seorang Seniman'' | | [[Astro Box Office]] | |- | 2016 ! ''Aku Bukan Rasul'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Kerantung (telefilem)|Kerantung]]'' | Yusof | rowspan="3" |[[TV1]] | |- ! ''Di Sisi'' | Pak Kalam | |- | rowspan="3" | 2019 ! ''Kecoh Malam Raya'' | Pak Hamid | |- ! ''Jamil Balik Kampung'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''Pendoa Yang Ikhlas'' | Haji Tamin | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2020 ! ''10 Malam Terakhir'' | Roslan | [[TV Okey]] | |- ! ''Ayah Janganlah Diam'' | | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Stesen Ke Daerah Qalbi'' | | |- ! ''Matilah Nak Pontianak'' | Tok Dani | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="3" | 2021 ! ''Begitu Janji Tertulis'' | Pak Uda | [[TV2]] | |- ! ''Saka MySejahtera'' | Tok Janggut | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Angan-Angan Mat Jiman (telefilem)|Angan-Angan Mat Jiman]]'' | Tok Mat | |- | rowspan="6" | 2022 ! ''Tapai Pulut Opah'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Angah (telefilem)|Angah]]'' | Pak Ayob | [[Astro Ria]] | |- ! ''Tilam Kekabu Kampung Berserah'' | Pak Mail | [[TV1]] | |- ! ''Telingkah'' | Hang Berkat | rowspan="2" | [[TV2]] | |- ! ''Jabat Erat-Erat'' | Mokhtar | |- ! ''Blues Hari Isnin'' | Pak Cik | rowspan="3" | [[TV1]] | |- | 2023 ! ''Belajar Tak Sudah'' | Tok Imam | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''Epilog Yasmin'' | Pak Tam | |- !''Mustaqim'' |Pak Mail |[[Tonton]] | |- ! ''Sebelum Sesuatu'' | |[[TV1]] | |- | 2025 ! ''Dua Antara'' | | [[TV3]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Mustaqim'' | Pak Mail | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2011 ! ''[[Semerah Padi (teater)|Semerah Padi]]'' | Jejaka |- |} ==Pautan luar== * {{IMDB name|nm9400792}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Bohari Ibrahim]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Bohari Ibrahim]] b33mll6vzc1ldnth6hfnv3pnsoz3mfz 0 1283210 6809830 6809190 2026-03-26T14:47:57Z ~2026-12431-53 389621 6809830 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Sahronizam Noor]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2004 ! ''[[Pontianak Harum Sundal Malam]]'' | rowspan="2" | Danial | Filem pertama |- | 2005 ! ''[[Pontianak Harum Sundal Malam II]]'' | |- | 2006 ! ''[[Tentang Bulan]]'' | Bapa Syahila | |- | 2008 ! ''[[Punggok Rindukan Bulan]]'' | Adman | |- | 2010 ! ''[[Niyang Rapik]]'' | Pak Salleh | |- | rowspan="2" | 2011 ! ''[[Senjakala (filem)|Senjakala]]'' | Ustaz Zailan | |- ! ''[[Apa Tengok Tengok?]]'' | Ayah Mustafa | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''[[Hoore! Hoore! (filem)|Hoore! Hoore!]]'' | Cikgu Murshid | |- ! ''[[Zaiton: Ceritaku]]'' | Rahim | |- | 2013 ! ''[[Cinderella (filem 2013)|Cinderella]]'' | Doktor | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Pintu Neraka]]'' | Dr. Yahya | |- ! ''[[Ophilia]]'' | Ayah Uji | |- | 2015 ! ''[[Kapsul]]'' | Osman | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''[[Volkswagen Kuning]]'' | Halim | |- ! ''[[Angin Cinta]]'' | Pak Mustafa | Filem televisyen |- | 2018 ! ''[[One Two Jaga]]'' | Pegawai Imigresen | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Busut Bonang]]'' | Ngah Ali | |- ! ''[[Anak Perjanjian Syaitan]]'' | Pak Man | |- | 2023 ! ''Fanna'' | Azizi | |- | 2024 ! ''Waruga: Kutukan Ilmu Hitam'' | Rewan | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''Papa'' | | |- ! ''[[Penghukum: Nusantara Assassin]]'' | Balaam | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2005 ! ''[[Mahligai Gading]]'' | Erman Sufian | [[TV2]] | Drama pertama |- | 2007 ! ''Dinasti Bilut'' | | [[TV1]] | |- | 2008 ! ''[[Intan Asmara]]'' | Jamal | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2009 ! ''[[Embun Mutiara]]'' | Norman | |- ! ''[[Warkah Terakhir: Rosli Dhoby]]'' | Abang Mat Sirat (Ahmad Sirat / Mohammad Sirat Hj Yaman) | [[Astro Citra]] | Mini series |- | rowspan="2" | 2009–2010 ! ''[[Cucu Betong (drama)|Cucu Betong]]'' | Ustaz Shafie | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Aliff Firdaus]]'' | Adam (Along) | |- | 2010 ! ''[[Bila Musang Berjanggut]]'' | Jamil | |- | rowspan="4" | 2011 ! ''[[Keranamu Laila]]'' | Kamal | |- ! ''[[Begitukah Cinta]]'' | Malik | |- ! ''Mistik Alam Hitam'' | | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 2) | Bin | [[Astro Oasis]] | Episod "Poligami" |- | rowspan="2" | 2012 ! ''[[Ampunkan Dosaku]]'' | Hussein | | |- ! ''Citra Juwita'' | Wira | [[TV9]] | |- | 2013 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 6) | Yusof | [[Astro Oasis]] | Episod: "Putus Silaturahim" |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 10) | Ayah | rowspan="2"| [[Astro Oasis]] | Episod: "Topeng Solehah" |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 12) | Mahat | Episod: "Hati Hitam" |- | rowspan="2" | 2015 ! ''Nyiur Nan Setandan'' | Lani | [[TV2]] | |- ! ''[[Cinta Si Egois]]'' | | | |- | 2017 ! ''[[Pembancuh Kopi Mr. Vampire]]'' | Tan Sri Jefri | [[Hypp Sensasi]] | |- | rowspan="6" | 2018 ! ''[[Sejadah Untuk Dia]]'' | Tan Sri Musa | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Mr. London Ms. Langkawi'' | Azam | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Teratai Kemboja]]'' | Arif | [[TV3]] | |- ! ''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' | Haji Dahlan | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Cinta Koko Coklat]]'' | Jamal | [[NTV7]] | |- ! ''[[Mencari Qiblat]]'' | | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Cerita Dalam Kain'' | Hafis | [[Astro Prima]] | Episod: "Suamiku Diasuh Pengasuh" |- ![[Kereta Sewa (drama)|''Kereta Sewa'']] |Abang Sidi |[[TV3]] |Pelakon undangan |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Degup Cinta]]'' | Kamal | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah 7 Warna Pelangi]]'' | Emran | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Romantika 4 Hari 3 Malam]]'' | Dato' Zahid | |- ! ''[[Hati Yang Dikhianati]]'' | Dato' Ghafar | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Hafizul | [[Astro Ria]] | Episod: “Hantu Kum-Kum” |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Kau Cipta Kasih]]'' | Samad | [[TV3]] | |- ! ''[[Epilog 3 Naga]]'' | Pakcik Zulkarnain | [[Awesome TV]] | |- | 2022–2023 ! ''[[Chinta Arjuna]]'' | Adika | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Derhaka Sebuah Cinta]]'' | Dato Norman | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Isteri Halal]]'' | Aziz | |- ! ''Ana Ponti'' | Tok Zabini | [[TV Okey]] | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[Khunsa (siri TV)|Khunsa]]'' | Cikgu Sulaiman | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Malang Si Puteri]]'' | Ayah Leh | |- ! ''[[Pinjaman Syurga]]'' | Pak Hashim | [[TV3]] | |- ! ''Enjoy Your Stay'' (Musim 1) | | [[TV2]] | |- | 2024–2025 ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife|Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Abdullah | [[Astro Ria]] | Pelakon undangan |- | 2025 ! ''[[Di Sebalik Reda]]'' | Zaidi | rowspan="2" | [[Astro Prima]] | |- | 2026 ! ''[[Mencari Isteri Sempurna]]'' | Karim | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2009 ! ''Sebuah Keranda Kayu'' | Talib | rowspan="3" | [[Astro Prima]] | Telefilem pertama |- ! ''Takbir Terakhir'' | Along | |- | rowspan="2" | 2011 ! ''Mak Andam Semah'' | Mansor | |- ! ''Bisikan Dajjal'' | Harun | rowspan="2" | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''Jangan Dilukai Hatinya'' | | |- ! ''Mungkir Bahagia'' | Azman | [[TV9]] | |- | 2013 ! ''Bukan Aku Tapi Dia'' | Iskandar | rowspan="4" | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2014 ! ''Biskut-Biskut Cinta'' | Leman | |- ! ''Akulah Jemputan Itu'' | | |- ! ''Ku Akui'' | Sharif | |- | rowspan="3" | 2015 ! ''Daniel Haikal'' | | [[TV2]] | |- ! ''Miang Buluh Keladi Birah'' | | [[TV1]] | |- ! ''Cinta Paling Agung'' | Ben | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Maafkan Saya Cikgu'' | Azhar | [[TV3]] | |- ! ''Munajat Suci'' | Encik Khalid | [[Astro Prima]] | |- ! ''20 Sen'' | Zakaria | [[TV2]] | |- | rowspan="4" | 2017 ! ''Mak Tak Bagi Balik'' | Rahmat | [[TV3]] | |- ! ''Srengenge'' | | [[TV1]] | |- ! ''Luar Biasa'' | Ayah | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Fatonah Azali]]'' | Dato' Husin | [[TV3]] | |- | 2018 ! ''[[Vivi Si Perigi]]'' | Syahabudin | [[NTV7]] | |- | 2019 ! ''Tetamu Iman'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Kasut'' | | [[TV2]] | |- ! ''Tanah Kubur'' | Halim | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="4" | 2021 ! ''Angkara Dendam'' | Dato' Borhan | [[Astro Citra]] | |- ! ''Khilaf Terakhir'' | Jalal | [[TV1]] | |- ! ''Sebelum Mata Tertutup'' | Rahim | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Kasih 3 Ayah'' | Hashim | [[TV2]] | |- | rowspan="5" | 2022 ! ''[[Amshar Bukan Asha]]'' | Rusli | [[Astro Ria]] | |- ! ''Bukan Khadijah'' | | [[TV1]] | |- ! ''Misi'' | Bad | [[Astro First]] | |- ! ''Bisik-Bisik'' | | [[TV1]] | |- ! ''Pendekar Lupa'' | Judin | [[TV Okey]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Mengintai Dari Jendela'' | Doktor Failkham | [[TV1]] | |- ! ''Pawang Nong'' | Bilal Abu | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Mati Hidup Balik'' | Tok Mat | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Kasihnya Angah (telefilem)|Kasihnya Angah]]'' | Pak Akob | [[TV3]] | |- | 2025 ! ''Setia Di Hujung Ingatan'' | | [[Astro Prima]] | |- |2026 !''Malam 3 Syukur'' |Yassin |[[TV1]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''[[Mata Ketiga]]'' | Adam | rowspan="2" | [[Tonton]] | Drama web pertama; pelakon undangan |- | 2026 ! ''[[Di Sebalik Jubah]]'' | Hassan | |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk |- | 2003 ! ''Ronggeng Rokiah'' |- | 2004 ! ''Dejavu'' |- | 2016 ! ''Lela Manja''<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/debar-menanti-lela-manja-1.542773|title=Debar menanti Lela Manja|date=19 Julai 2016|publisher=Sinar Harian}}</ref> |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm2128098}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Sahronizam Noor]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Sahronizam Noor]] c6awkfp68xi4o82lqoyq9ogxwbl05ua 0 1283438 6810095 6791914 2026-03-27T05:53:12Z WikiiiiiXprt 348504 /* Drama web */ 6810095 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, model, pengacara, nyanyian [[Hun Haqeem]] dalam karier seninya. [[Fail:Hun Haqeem - Anugerah Bintang Popular Berita Harian 36.jpg|thumb|Hun Haqeem]] ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Polis EVO 3]]'' | Faizal (Anggota polis dalam Ops Sabrum) | Tidak dikreditkan |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Soloz: Game of Life]]'' | [[Soloz]] / Faris | Filem pertama |- ! ''Klepet'' | Sawi | Kameo |- | rowspan="2" | TBA ! ''Ragging: Melawan Bungkam'' | TBA | Pos-produksi |- ! ''Zero'' | Hazim | Dalam produksi |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Cari Aku Di Syurga]]'' | Ariff | [[TV3]] | Drama pertama |- ! ''[[Cinta Belum Tamat Tempoh]]'' | Qhalish | [[Astro Ria]] | |- | 2019–2020 ! ''[[Kampung People (musim 1)|Kampung People]]'' (Musim 1) | Jaafar | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' | Arjuna | |- ! ''[[The Gadis]]'' | Mika | |- ! ''[[Kampung People (musim 2)|Kampung People]]'' (Musim 2) | Jaafar / Jekfer | |- | 2020–2021 ! ''[[Angkara Cinta]]'' | Luqman | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Dayang Senandung (drama)|Dayang Senandung]]'' | Fannan | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Sihir (drama)|Sihir]]'' | Hud | rowspan="5" | [[Astro Ria]] | |- | 2022 ! ''[[Ulya & Dini]]'' | Dini | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Imam Instant Ustazah Scammer]]'' | Imam Asyraf | |- ! ''[[Chinta Wrong Direction]]'' | Raja Akid | |- ! ''[[My Famous Ex-Boyfriend]]'' | Rakan Jamie | Episod 24, penampilan khas |- | 2024 ! ''[[Lagenda Puteri Qaseh]]'' (Musim 2) | Wandika | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Honey Minta Maaf]]'' | Hamid | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Mandul Bukan Pilihan]]'' | Aldi | [[Slot MegaDrama]] |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2019 ! ''Tasbih Usang'' | Tidak diketahui | [[HyppTV]] | Telefilem pertama; Gandingan bersama [[Namron]] & [[Riena Diana]] |- | 2020 ! ''Pemuja Rahsia'' | Adam | [[TV3]] | Gandingan bersama [[Intan Najuwa]] & [[Rita Rudaini]] |- | 2021 ! ''Tentang Alif'' | Mat | [[Astro Ria]] |Gandingan bersama pelakon cilik [[Hadi Putra (pelakon)|Hadi Putra]] & [[Wan Sharmila]] |- | 2022 ! ''Obses'' | Lokman | [[Astro Citra]] | Gandingan bersama [[Adriana Adnan]] |- | 2024 ! ''[[Chinta Wrong Direction|Chinta Wrong Direction Raya]]'' | Raja Akid | [[Astro Ria]] | Gandingan bersama [[Erysha Emyra]] |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Hantu Raya Pergi Perang]]'' | Kadir Osman / Raya | [[Sooka]] | Drama web pertama |- | 2023 ! ''[[Nenek Bongkok Tiga]]'' | Zamir | rowspan="2" | [[Viu]] | |- | 2023–2024 ! ''[[W (drama web)|W: Two Worlds]]'' | Aliff Hadi | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Ke Kodiang With Love'' | Ajib | [[Astro Gempak]] | * Mini Series enam episod: [[Astro Gempak]] & ''Ribena Malaysia'' * Asian Academy Creative Awards 2024: ''Program Penjenamaan Terbaik'' - '''''Menang''''' |- ! ''[[From Saga With Love]]'' (Musim 2) | Hadri | [[Viu]] | |- | rowspan="3" | 2026 ! ''[[Cela]]'' | TBA | [[Viu]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020 ! ''[[Wanita Hari Ini]]'' | Tetamu Undangan | [[TV3]] | Slot: ''"Wanita Lebih Cerewet?"'' |- | 2020–2022 ! ''[[Gempak TV]]'' | Pengacara bersama | [[Astro Ria]] | Gandingan bersama dengan Isha Norsham, Daniel Cheang & [[Riena Diana]] |- | 2021 ! ''[[Senduk Kuali Kak Lina Pom Pom]]' | Tetamu Undangan | {{mdash}} | Episod 1 |- | 2024 ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' | Peserta - ('''''Roti John''''') | [[Astro Warna]] | Tersingkir di Semi Final (Week 9) |- |} ==Pautan Luar== * {{IMDb name|nm11247212}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Hun Haqeem]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Hun Haqeem]] p9436sxwdd04vm55t83gy1x6wytv05m 0 1283470 6810132 6802904 2026-03-27T07:25:01Z Aurora 376 kemas kini 6810132 wikitext text/x-wiki {{Short description|Konflik ketenteraan semasa di Asia Barat}} {{Current|date=March 2026|2=konflik ketenteraan semasa}} {{Stack begin}} {{2026 Iran war infobox}} {{United States involvement in regime change}} {{Stack end}} Pada 28 Februari 2026, [[Israel]] dan [[Amerika Syarikat]] melancarkan serangan bersama ke atas pelbagai sasaran di [[Iran]]. Operasi tersebut, diberikan nama kod '''Singa Mengaum'''{{efn|{{langx|he|מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי|Mivtsá She'agát Ha'arí|engvar=ox}}}} oleh Israel<ref>{{Cite web |author=Tal Shalev |date=28 February 2026|title=Israel names operation against Iran "Roaring Lion" |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm60zpmz001v3b6pkd1t046n|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Israel names operation against Iran 'Lion's Roar' |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |website=Iran International |access-date=28 February 2026 |language=en |date=28 February 2026}}</ref> dan '''Operasi Berang Agung''' ({{lang-en|Operation Epic Fury}}) oleh [[Jabatan Pertahanan Amerika Syarikat]],<ref>{{Cite tweet |number=2027662002219302929 |user=DeptOfWar |title=Operation Epic Fury |date=28 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title= Pentagon names Iran mission 'Operation Epic Fury'|url=https://www.iranintl.com/en/202602280838|website=[[Iran International]]|access-date=28 February 2026}}</ref> bermula dengan serangan udara ke atas pelbagai lokasi dan bandar di seluruh [[Iran]] dan [[Pembunuhan Ali Khamenei|pembunuhan]] Pemimpin Agung [[Ali Khamenei]] serta beberapa pegawai Iran yang lain. Iran bertindak balas dengan serangan peluru berpandu dan dron terhadap Israel, pangkalan AS, dan negara-negara sekutu AS di [[Timur Tengah]]. Selepas [[Krisis Timur Tengah (2023–kini)|krisis Timur Tengah]] bermula pada 2023, Iran dan Israel saling [[Konflik Iran–Israel 2024|melancarkan peluru berpandu pada 2024]], dan Israel dan [[Serangan Amerika Syarikat terhadap tapak nuklear Iran|AS melancarkan serangan udara]] terhadap Iran dalam [[Perang Iran–Israel|Perang Dua Belas Hari]] pada Jun 2025. Pada Januari 2026, pasukan keselamatan Iran [[Pembunuhan beramai-ramai Iran 2026|membunuh ribuan penunjuk perasaan]] semasa [[Tunjuk perasaan Iran 2025–2026|protes terbesar]] mereka sejak [[Revolusi Iran]]. Presiden AS [[Donald Trump]] bertindak balas dengan mengancam tindakan ketenteraan terhadap Iran dan melancarkan pembentukan ketenteraan AS terbesar di rantau ini sejak [[Serangan ke atas Iraq 2003|pencerobohan Iraq yang diketuai AS pada 2003]]. Pada pertengahan Februari, AS dan Iran memulakan pusingan baharu [[perundingan Iran–Amerika Syarikat 2025–2026|rundingan nuklear tidak langsung]]. <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/|title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress|date=26 February 2026|access-date=26 February 2026|work=[[Reuters]]}}</ref> == Lihat juga == {{commons}} * [[Kemelut dalaman Iran 2025–kini]] * [[Serangan Amerika Syarikat terhadap tapak nuklear Iran]] ==Nota== {{notelist}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Second presidency of Donald Trump}} {{2025–2026 Iranian protests}} {{Authority control}} [[Kategori:Februari 2026 di Iran]] [[Kategori:Konflik pada 2026]] [[Kategori:Februari 2026 di Asia]] opuf43nm3pkzrpok6arjy3f6i2a0yvz 6810138 6810132 2026-03-27T07:40:02Z Aurora 376 kembangkan 6810138 wikitext text/x-wiki {{Short description|Konflik ketenteraan semasa di Asia Barat}} {{Current|date=March 2026|2=konflik ketenteraan semasa}} {{Stack begin}} {{2026 Iran war infobox}} {{United States involvement in regime change}} {{Stack end}} Pada 28 Februari 2026, [[Israel]] dan [[Amerika Syarikat]] melancarkan serangan bersama ke atas pelbagai sasaran di [[Iran]]. Operasi tersebut, diberikan nama kod '''Singa Mengaum'''{{efn|{{langx|he|מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי|Mivtsá She'agát Ha'arí|engvar=ox}}}} oleh Israel<ref>{{Cite web |author=Tal Shalev |date=28 February 2026|title=Israel names operation against Iran "Roaring Lion" |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm60zpmz001v3b6pkd1t046n|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Israel names operation against Iran 'Lion's Roar' |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |website=Iran International |access-date=28 February 2026 |language=en |date=28 February 2026}}</ref> dan '''Operasi Berang Agung''' ({{lang-en|Operation Epic Fury}}) oleh [[Jabatan Pertahanan Amerika Syarikat]],<ref>{{Cite tweet |number=2027662002219302929 |user=DeptOfWar |title=Operation Epic Fury |date=28 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title= Pentagon names Iran mission 'Operation Epic Fury'|url=https://www.iranintl.com/en/202602280838|website=[[Iran International]]|access-date=28 February 2026}}</ref> bermula dengan serangan udara ke atas pelbagai lokasi dan bandar di seluruh [[Iran]] dan [[Pembunuhan Ali Khamenei|pembunuhan]] Pemimpin Agung [[Ali Khamenei]] serta beberapa pegawai Iran yang lain. Iran bertindak balas dengan serangan peluru berpandu dan dron terhadap Israel, pangkalan AS, dan negara-negara sekutu AS di [[Timur Tengah]]. Selepas [[Krisis Timur Tengah (2023–kini)|krisis Timur Tengah]] bermula pada 2023, Iran dan Israel saling [[Konflik Iran–Israel 2024|melancarkan peluru berpandu pada 2024]], dan Israel dan [[Serangan Amerika Syarikat terhadap tapak nuklear Iran|AS melancarkan serangan udara]] terhadap Iran dalam [[Perang Iran–Israel|Perang Dua Belas Hari]] pada Jun 2025. Pada Januari 2026, pasukan keselamatan Iran [[Pembunuhan beramai-ramai Iran 2026|membunuh ribuan penunjuk perasaan]] semasa [[Tunjuk perasaan Iran 2025–2026|protes terbesar]] mereka sejak [[Revolusi Iran]]. Presiden AS [[Donald Trump]] bertindak balas dengan mengancam tindakan ketenteraan terhadap Iran dan melancarkan pembentukan ketenteraan AS terbesar di rantau ini sejak [[Serangan ke atas Iraq 2003|pencerobohan Iraq yang diketuai AS pada 2003]]. Pada pertengahan Februari, AS dan Iran memulakan pusingan baharu [[perundingan Iran–Amerika Syarikat 2025–2026|rundingan nuklear tidak langsung]].<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/|title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress|date=26 February 2026|access-date=26 February 2026|work=[[Reuters]]}}</ref> Serangan mengejut AS-Israel, yang dilancarkan semasa rundingan nuklear, membunuh Khamenei, [[Senarai pegawai Iran yang terbunuh dalam perang Iran 2026|pegawai Iran yang lain]], dan orang awam.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2026/03/02/us/politics/trump-war-iran-israel.html?unlocked_article_code=1.QVA.pkuR.UJsI_ed0iTWq|title=How Trump Decided to Go to War|date=3 March 2026|work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/satellite-image-shows-destruction-of-khameneis-compound/|title=Satellite image shows destruction of Khamenei's compound|last=Fabian|first=Emanuel|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026|work=[[The Times of Israel]]|language=en-US|issn=0040-7909}}</ref> Serangan berikutnya merosakkan pangkalan tentera, kemudahan kerajaan, [[Serangan sekolah Minab 2026|sekolah]], hospital, dan tapak warisan budaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cpw004xqxnjo|title=Iranian schools, hospital and landmarks among civilian sites hit during US-Israeli strikes|last=Brown|first=Paul|last2=Sardarizadeh|first2=Shayan|date=6 March 2026|website=[[BBC Verify]]|access-date=6 March 2026|last3=Murphy|first3=Matt}}</ref> Sebagai tindak balas, Iran [[Serangan Iran ke atas Israel 2026|melancarkan]] ratusan [[Pesawat tanpa pemandu|dron]] dan [[peluru berpandu balistik]] ke sasaran di Israel dan pangkalan tentera AS di [[Serangan Iran terhadap Bahrain 2026|Bahrain]], [[Serangan Iran terhadap jordan 2026|Jordan]], [[Serangan Iran terhadap Kuwait 2026|Kuwait]], [[Serangan Iran terhadap Qatar 2026|Qatar]], [[Serangan Iran terhadap Arab Saudi 2026|Arab Saudi]] dan [[Serangan Iran terhadap Emiriah Arab Bersatu 2026|Emiriah Arab Bersatu]].<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a|title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes|date=28 February 2026|access-date=15 March 2026|work=[[Associated Press]]|type=Video}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/investigations/2026/02/28/where-us-attack-iran-images-video/|title=See where U.S., Israeli strikes have hit Iran and where Iran has retaliated|last=Piper|first=Imogen|date=28 February 2026|access-date=1 March 2026|work=[[The Washington Post]]|last2=Kelly|first2=Meg|language=en-US|issn=0190-8286|last3=Ley|first3=Jarrett|last4=Ducroquet|first4=Simon}}</ref> Sebuah dron juga menyerang pangkalan tentera [[Akrotiri dan Dhekelia|Akrotiri]] Britain di Cyprus, dan beberapa peluru berpandu ditembak jatuh di [[Turki]]. Serangan lain mengenai infrastruktur awam termasuk di Azerbaijan,<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/azerbaijan-threatens-to-respond-after-iranian-drones-hit-airport-and-near-school/|title=Azerbaijan threatens to respond after Iranian drones hit airport and near school|date=5 March 2026|website=[[The Times of Israel]]}}</ref> Kurdistan dan Oman.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/four-injured-after-incident-dubai-international-airport-dubai-media-office-says-2026-02-28/|title=Dubai airport, iconic Burj Al Arab hotel damaged in Iranian missile strikes|date=28 February 2026|access-date=1 March 2026|work=[[Reuters]]}}</ref> Iran menafikan menyerang Azerbaijan, Oman dan Turki, mengatakan bahawa ia adalah serangan [[bendera palsu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e9qpy90g3o|title=Azerbaijan furious with Iran as war spills over its border|last=Khalilova|first=Könül|website=bbc.com|publisher=BBC|access-date=23 March 2026}}</ref><ref name="Khamenei">{{Cite web|url=https://www.paturkey.com/news/2026/khamenei-denies-iran-role-in-turkey-oman-attacks-calls-them-false-flag-operations-28983/|title=Khamenei Denies Iran Role in Turkey, Oman Attacks, Calls Them "False Flag" Operations|website=PA Turkey|language=en|access-date=23 March 2026}}</ref> Dua peluru berpandu balistik dilaporkan dilancarkan di pangkalan tentera [[Diego Garcia]] di [[Kepulauan Chagos]],<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o|title=Two drones intercepted heading for RAF base, Cyprus says|date=2 March 2026|access-date=3 March 2026|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}</ref><ref name="bbc21march">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yljdgwppzo|title=Iran launched unsuccesful attack on Diego Garcia, BBC understands|date=21 March 2026|website=BBC News|language=en-GB|access-date=21 March 2026}}</ref> yang juga dinafikan oleh Iran.<ref name="Falseflag">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/23/iran-denies-targeting-us-uk-diego-garcia-airbase-claims-false-flag-attack|title='False flag attack': Iran denies claims it fired missiles at Diego Garcia|website=[[Al Jazeera English]]|language=en|access-date=23 March 2026}}</ref> Iran juga melancarkan peluru berpandu ke arah ibu negara [[Lubnan]], [[Beirut]].<ref name="sl">{{Cite news|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/26/how-long-will-israel-stay-in-lebanon|title=How long will Israel stay in Lebanon?|access-date=26 March 2026|work=The Economist|issn=0013-0613}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202603254211|title=Iran missile hits Lebanon after Tehran envoy expelled from Beirut|date=25 March 2026|website=www.iranintl.com|language=en|access-date=26 March 2026}}</ref> [[Konflik Israel–Hizbullah (2023–sekarang)|Konflik antara Hizbullah dan Israel]] memuncak menjadi [[2026 Lebanon war|Perang Lubnan 2026]].<ref>{{Cite news|url=https://aje.news/wwomw4?update=4353584|title=Hezbollah claims responsibility for attack on Israel|date=2 March 2026|access-date=2 March 2026|work=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/israel-attacks-central-beirut-in-escalation-of-deadly-assault-on-lebanon|title=Israel attacks central Beirut in escalation of deadly assault on Lebanon|date=12 March 2026|access-date=14 March 2026|work=Al Jazeera English|language=en}}</ref> == Lihat juga == {{commons}} * [[Kemelut dalaman Iran 2025–kini]] * [[Serangan Amerika Syarikat terhadap tapak nuklear Iran]] ==Nota== {{notelist}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Second presidency of Donald Trump}} {{2025–2026 Iranian protests}} {{Authority control}} [[Kategori:Februari 2026 di Iran]] [[Kategori:Konflik pada 2026]] [[Kategori:Februari 2026 di Asia]] pkeakozpebcyjagiqhc6mhq57xb1i1w 6810157 6810138 2026-03-27T08:05:20Z Aurora 376 kembangkan 6810157 wikitext text/x-wiki {{Short description|Konflik ketenteraan semasa di Asia Barat}} {{Current|date=March 2026|2=konflik ketenteraan semasa}} {{Stack begin}} {{2026 Iran war infobox}} {{United States involvement in regime change}} {{Stack end}} Pada 28 Februari 2026, [[Israel]] dan [[Amerika Syarikat]] melancarkan serangan bersama ke atas pelbagai sasaran di [[Iran]]. Operasi tersebut, diberikan nama kod '''Singa Mengaum'''{{efn|{{langx|he|מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי|Mivtsá She'agát Ha'arí|engvar=ox}}}} oleh Israel<ref>{{Cite web |author=Tal Shalev |date=28 February 2026|title=Israel names operation against Iran "Roaring Lion" |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm60zpmz001v3b6pkd1t046n|access-date=28 February 2026|website=[[CNN]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Israel names operation against Iran 'Lion's Roar' |url=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |website=Iran International |access-date=28 February 2026 |language=en |date=28 February 2026}}</ref> dan '''Operasi Berang Agung''' ({{lang-en|Operation Epic Fury}}) oleh [[Jabatan Pertahanan Amerika Syarikat]],<ref>{{Cite tweet |number=2027662002219302929 |user=DeptOfWar |title=Operation Epic Fury |date=28 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title= Pentagon names Iran mission 'Operation Epic Fury'|url=https://www.iranintl.com/en/202602280838|website=[[Iran International]]|access-date=28 February 2026}}</ref> bermula dengan serangan udara ke atas pelbagai lokasi dan bandar di seluruh [[Iran]] dan [[Pembunuhan Ali Khamenei|pembunuhan]] Pemimpin Agung [[Ali Khamenei]] serta beberapa pegawai Iran yang lain. Iran bertindak balas dengan serangan peluru berpandu dan dron terhadap Israel, pangkalan AS, dan negara-negara sekutu AS di [[Timur Tengah]]. Selepas [[Krisis Timur Tengah (2023–kini)|krisis Timur Tengah]] bermula pada 2023, Iran dan Israel saling [[Konflik Iran–Israel 2024|melancarkan peluru berpandu pada 2024]], dan Israel dan [[Serangan Amerika Syarikat terhadap tapak nuklear Iran|AS melancarkan serangan udara]] terhadap Iran dalam [[Perang Iran–Israel|Perang Dua Belas Hari]] pada Jun 2025. Pada Januari 2026, pasukan keselamatan Iran [[Pembunuhan beramai-ramai Iran 2026|membunuh ribuan penunjuk perasaan]] semasa [[Tunjuk perasaan Iran 2025–2026|protes terbesar]] mereka sejak [[Revolusi Iran]]. Presiden AS [[Donald Trump]] bertindak balas dengan mengancam tindakan ketenteraan terhadap Iran dan melancarkan pembentukan ketenteraan AS terbesar di rantau ini sejak [[Serangan ke atas Iraq 2003|pencerobohan Iraq yang diketuai AS pada 2003]]. Pada pertengahan Februari, AS dan Iran memulakan pusingan baharu [[perundingan Iran–Amerika Syarikat 2025–2026|rundingan nuklear tidak langsung]].<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/|title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress|date=26 February 2026|access-date=26 February 2026|work=[[Reuters]]}}</ref> Serangan mengejut AS-Israel, yang dilancarkan semasa rundingan nuklear, membunuh Khamenei, [[Senarai pegawai Iran yang terbunuh dalam perang Iran 2026|pegawai Iran yang lain]], dan orang awam.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2026/03/02/us/politics/trump-war-iran-israel.html?unlocked_article_code=1.QVA.pkuR.UJsI_ed0iTWq|title=How Trump Decided to Go to War|date=3 March 2026|work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/satellite-image-shows-destruction-of-khameneis-compound/|title=Satellite image shows destruction of Khamenei's compound|last=Fabian|first=Emanuel|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026|work=[[The Times of Israel]]|language=en-US|issn=0040-7909}}</ref> Serangan berikutnya merosakkan pangkalan tentera, kemudahan kerajaan, [[Serangan sekolah Minab 2026|sekolah]], hospital, dan tapak warisan budaya.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cpw004xqxnjo|title=Iranian schools, hospital and landmarks among civilian sites hit during US-Israeli strikes|last=Brown|first=Paul|last2=Sardarizadeh|first2=Shayan|date=6 March 2026|website=[[BBC Verify]]|access-date=6 March 2026|last3=Murphy|first3=Matt}}</ref> Sebagai tindak balas, Iran [[Serangan Iran ke atas Israel 2026|melancarkan]] ratusan [[Pesawat tanpa pemandu|dron]] dan [[peluru berpandu balistik]] ke sasaran di Israel dan pangkalan tentera AS di [[Serangan Iran terhadap Bahrain 2026|Bahrain]], [[Serangan Iran terhadap jordan 2026|Jordan]], [[Serangan Iran terhadap Kuwait 2026|Kuwait]], [[Serangan Iran terhadap Qatar 2026|Qatar]], [[Serangan Iran terhadap Arab Saudi 2026|Arab Saudi]] dan [[Serangan Iran terhadap Emiriah Arab Bersatu 2026|Emiriah Arab Bersatu]].<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a|title=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes|date=28 February 2026|access-date=15 March 2026|work=[[Associated Press]]|type=Video}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/investigations/2026/02/28/where-us-attack-iran-images-video/|title=See where U.S., Israeli strikes have hit Iran and where Iran has retaliated|last=Piper|first=Imogen|date=28 February 2026|access-date=1 March 2026|work=[[The Washington Post]]|last2=Kelly|first2=Meg|language=en-US|issn=0190-8286|last3=Ley|first3=Jarrett|last4=Ducroquet|first4=Simon}}</ref> Sebuah dron juga menyerang pangkalan tentera [[Akrotiri dan Dhekelia|Akrotiri]] Britain di Cyprus, dan beberapa peluru berpandu ditembak jatuh di [[Turki]]. Serangan lain mengenai infrastruktur awam termasuk di Azerbaijan,<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/azerbaijan-threatens-to-respond-after-iranian-drones-hit-airport-and-near-school/|title=Azerbaijan threatens to respond after Iranian drones hit airport and near school|date=5 March 2026|website=[[The Times of Israel]]}}</ref> Kurdistan dan Oman.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/four-injured-after-incident-dubai-international-airport-dubai-media-office-says-2026-02-28/|title=Dubai airport, iconic Burj Al Arab hotel damaged in Iranian missile strikes|date=28 February 2026|access-date=1 March 2026|work=[[Reuters]]}}</ref> Iran menafikan menyerang Azerbaijan, Oman dan Turki, mengatakan bahawa ia adalah serangan [[bendera palsu]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c1e9qpy90g3o|title=Azerbaijan furious with Iran as war spills over its border|last=Khalilova|first=Könül|website=bbc.com|publisher=BBC|access-date=23 March 2026}}</ref><ref name="Khamenei">{{Cite web|url=https://www.paturkey.com/news/2026/khamenei-denies-iran-role-in-turkey-oman-attacks-calls-them-false-flag-operations-28983/|title=Khamenei Denies Iran Role in Turkey, Oman Attacks, Calls Them "False Flag" Operations|website=PA Turkey|language=en|access-date=23 March 2026}}</ref> Dua peluru berpandu balistik dilaporkan dilancarkan di pangkalan tentera [[Diego Garcia]] di [[Kepulauan Chagos]],<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o|title=Two drones intercepted heading for RAF base, Cyprus says|date=2 March 2026|access-date=3 March 2026|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}</ref><ref name="bbc21march">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yljdgwppzo|title=Iran launched unsuccesful attack on Diego Garcia, BBC understands|date=21 March 2026|website=BBC News|language=en-GB|access-date=21 March 2026}}</ref> yang juga dinafikan oleh Iran.<ref name="Falseflag">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/23/iran-denies-targeting-us-uk-diego-garcia-airbase-claims-false-flag-attack|title='False flag attack': Iran denies claims it fired missiles at Diego Garcia|website=[[Al Jazeera English]]|language=en|access-date=23 March 2026}}</ref> Iran juga melancarkan peluru berpandu ke arah ibu negara [[Lubnan]], [[Beirut]].<ref name="sl">{{Cite news|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2026/03/26/how-long-will-israel-stay-in-lebanon|title=How long will Israel stay in Lebanon?|access-date=26 March 2026|work=The Economist|issn=0013-0613}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iranintl.com/en/202603254211|title=Iran missile hits Lebanon after Tehran envoy expelled from Beirut|date=25 March 2026|website=www.iranintl.com|language=en|access-date=26 March 2026}}</ref> [[Konflik Israel–Hizbullah (2023–sekarang)|Konflik antara Hizbullah dan Israel]] memuncak menjadi [[2026 Lebanon war|Perang Lubnan 2026]].<ref>{{Cite news|url=https://aje.news/wwomw4?update=4353584|title=Hezbollah claims responsibility for attack on Israel|date=2 March 2026|access-date=2 March 2026|work=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/israel-attacks-central-beirut-in-escalation-of-deadly-assault-on-lebanon|title=Israel attacks central Beirut in escalation of deadly assault on Lebanon|date=12 March 2026|access-date=14 March 2026|work=Al Jazeera English|language=en}}</ref> Pegawai pentadbiran Trump telah menawarkan [[Rasional untuk perang Iran 2026|penjelasan yang bercanggah bagi memulakan perang]],<ref>{{Cite news|url=https://www.spiegel.de/ausland/donald-trump-und-der-iran-krieg-praesident-siegessicher-kriegsziel-unbekannt-a-2df3b848-6ade-4cbb-a4c7-45ed6738fe63|title=(S+) Trump und Iran: Präsident siegessicher, Kriegsziel unbekannt|last=Sarovic|first=Alexander|date=11 March 2026|work=[[Der Spiegel]]|language=de|trans-title=(S+) Trump and Iran: President confident of victory, war aim unknown}}</ref> seperti untuk menangkis ancaman Iran yang akan berlaku, untuk memusnahkan [[Angkatan Tentera Republik Islam Iran|keupayaan]] [[Program peluru berpandu balistik Iran|peluru berpandu dan ketenteraan Iran]], untuk menghalang Iran daripada mendapatkan [[senjata nuklear]],<ref name="fullStatement">{{Cite news|url=https://www.pbs.org/newshour/world/read-trumps-full-statement-on-iran-attack|title=Read Trump's full statement on Iran attacks|date=28 February 2026|work=[[PBS News]]|agency=[[Associated Press]]}}</ref> untuk menjamin sumber asli Iran,<ref>{{Cite web|url=https://biz.chosun.com/en/en-international/2026/03/27/ATSLSMKPMVGNHNOFNTLNK5HLEI/|title=Trump floats seizing Iranian oil as war option, cites Venezuela gains|last=|date=26 March 2026|website=[[The Chosun Ilbo]]|language=en|access-date=26 March 2026}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=9 March 2026|title=GOP Sen. Lindsey Graham Brags 'We Are Going to Make a Ton of Money' on Iran War|url=https://people.com/lindsey-graham-brags-make-ton-of-money-iran-war-11922350|magazine=[[People (majalah)|People]]|access-date=10 March 2026|quote="Venezuela and Iran have 31% of the world's oil reserves. We're going to have a partnership with 31% of the known reserves. This is China's nightmare. This is a good investment."}}</ref> dan untuk [[Usaha perubajan rejim dalam perang Iran 2026|mencapai perubahan rejim]] dengan membawa [[pembangkang Iran]] ke tampuk kuasa.<ref>{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/|title=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: 'When we're finished, take over your government'|last=Magid|first=Jacob|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026|work=[[The Times of Israel]]|language=en-US|issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/trumps-case-for-war-with-iran-faces-growing-scrutiny-96648cb9|title=Trump's Case for War With Iran Faces Growing Scrutiny|last=Volz|first=Dustin|date=2 March 2026|access-date=4 March 2026|work=[[The Wall Street Journal]]|last2=Ward|first2=Alexander|language=en-US|last3=Seligman|first3=Lara}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Glasser|first=Susan|author-link=Susan Glasser|date=2 March 2026|title=Can Donald Trump Win a War with Iran If He Can't Explain Why He Started It?|url=https://www.newyorker.com/news/letter-from-trumps-washington/can-donald-trump-win-a-war-with-iran-if-he-cant-explain-why-he-started-it|magazine=[[The New Yorker]]|publication-date=2 March 2026|access-date=5 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/video/white-house-says-trumps-feeling-based-on-fact-that-iran-posed-an-imminent-threat-led-to-strikes-afdafd3d3fec4d1ba28babb5b2638ab5|title=White House says Trump's 'feeling based on fact' that Iran posed an imminent threat led to strikes. White House press secretary Karoline Leavitt said President Donald Trump's decision to launch Operation Epic Fury was based on the 'cumulative effect' of threats and his feeling 'based on fact' that Iran posed an imminent and direct threat|last=Haake|first=Garrett|date=4 March 2026|access-date=4 March 2026|work=[[Associated Press]]|last2=Leavitt|first2=Karoline|type=Internet video|quote=|author-link=Garrett Haake}}</ref> Pegawai Iran<ref name="Scahill-20262">{{Cite web|url=https://www.dropsitenews.com/p/exclusive-interview-iran-deputy-foreign-minister-esmail-baghaei-trump-israel-big-lie|title=Exclusive: Iran's Deputy Foreign Minister Rejects Trump's 'Big Lie' About Why He Went to War|last=Scahill|first=Jeremy|date=3 March 2026|website=[[Drop Site News]]|language=en|access-date=5 March 2026|quote='They claim that Iran posed an imminent threat to the United States,' Baghaei added. 'Did we come to the Gulf of Mexico to target Los Angeles and other U.S. cities? Or did they come 6,500 miles away to Iranian shores?'}}</ref> dan AS menolak dakwaan bahawa Iran sedang bersedia menyerang.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/us/pentagon-tells-congress-no-sign-that-iran-was-going-attack-us-first-sources-say-2026-03-02/|title=Pentagon tells Congress no sign that Iran was going to attack US first, sources say|last=Stewart|first=Phil|last2=Pamuk|first2=Humeyra|date=1 March 2026|website=[[Reuters]]|access-date=11 March 2026}}</ref> [[Agensi Tenaga Atom Antarabangsa]] (IAEA) berkata bahawa walaupun Iran mempunyai program nuklear yang 'bercita-cita tinggi' dan enggan membenarkan pemeriksaan tapak yang rosak sejak perang 2025, tiada bukti wujudnya program senjata nuklear berstruktur pada waktu serangan itu.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-us-strikes-2026/card/iaea-chief-says-iran-has-no-structured-program-to-build-nuclear-weapons-currently-1IYdJPyg8uIZqlGS8Gni|title=Iran Has No Structured Program to Build Nuclear Weapons, IAEA Says|access-date=12 March 2026|work=[[The Wall Street Journal]]|language=en-US}}</ref> Setiausaha Agung [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|PBB]] [[António Guterres]] dan beberapa negara yang tidak terlibat mengutuk serangan AS-Israel; [[Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] kemudiannya meluluskan [[Resolusi Majlis Keselamatan PBB 2817|resolusi]] yang mengutuk serangan balas Iran ke atas negara-negara Teluk.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o|title=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}</ref> Pengkritik perang, termasuk pakar perundangan dan hubungan antarabangsa, menyifatkan serangan itu sebagai menyalahi undang-undang AS, satu tindakan [[Imperialisme Amerika|imperialisme]] dan pelanggaran [[kedaulatan]] Iran<ref>{{Cite magazine|last=Schneid|first=Rebecca|date=28 February 2026|title=How the World Is Reacting to the Attack on Iran|url=https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/|magazine=[[Time (majalah)|Time]]|language=en|access-date=1 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/da633899-964a-42d7-a7a9-07c034fac388|title=Donald Trump tries to defy troubled history of US interventions in Middle East|last=Chávez|first=Steff|date=1 March 2026|access-date=5 March 2026|work=[[Financial Times]]|last2=Politi|first2=James|quote=But the US president has been increasingly willing to take big gambles in foreign affairs, defying traditional diplomacy and the sovereignty of America's foes.|last3=Hauslohner|first3=Abigail}}</ref> di bawah [[undang-undang antarabangsa]].<ref name="guardian2march">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk|title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran?|last=Siddique|first=Haroon|date=2 March 2026|access-date=10 March 2026|work=[[The Guardian]]|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> [[Dampak ekonomi perang Iran 2026|Dampak ekonomi perang ini]], yang digambarkan sebagai gangguan bekalan terbesar di dunia sejak [[Krisis tenaga 1970-an|krisis tenaga 1970-an]],<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2026/03/13/world/middleeast/oil-supply-shock-1973-embargo.html|title=Echoes of the '70s in What's Now the Largest Oil Shock Ever|last=Lindner|first=Emmett|date=13 March 2026|access-date=23 March 2026|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> termasuk lonjakan harga [[Harga minyak|minyak]] dan [[Harga gas asli|gas]], [[Dampak ekonomi perang Iran 2026|gangguan meluas dalam penerbangan]] dan pelancongan, dan [[Dampak ekonomi perang Iran 2026|peningkatan turun naik dalam pasaran kewangan]]. Faktor penyumbang termasuk [[Krisis Selat Hormuz 2026|penutupan Selat Hormuz]] dan serangan Israel ke atas kemudahan tenaga, kedua-duanya mengganggu penghantaran minyak dan gas global.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/business/energy-environment/oil-gas-iran-attack.html|title=Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack|last=Elliott|first=Rebecca F.|date=28 February 2026|work=[[The New York Times]]|last2=Eavis|first2=Peter}}</ref><ref name="uf">{{Cite web|url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/|title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire|last=Nevitt|first=Mark|date=15 March 2026|website=[[Just Security]]|language=en-US|access-date=18 March 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime|title=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime'|website=Philstar.com|access-date=2 March 2026}}</ref> Pada 19 Mac, kos perang kepada tentera AS dianggarkan sebanyak AS$18 bilion,<ref name="guardianCost">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2026/mar/19/us-iran-war-cost|title=The war on Iran cost the US $12.7bn by day six. Here's how it's been spent – in charts|date=19 March 2026|access-date=19 March 2026|work=[[The Guardian]]|language=en|issn=0261-3077}}</ref> dan Pentagon meminta tambahan AS$200 bilion untuk perang tersebut.<ref name="nytOpEdCost">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2026/03/21/opinion/iran-war-cost.html|title=Opinion {{!}} The $1.3-Million-a-Minute War|last=Kristof|first=Nicholas|date=21 March 2026|access-date=23 March 2026|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="i598">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y73gwk1qdo|title=White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war|date=19 March 2026|website=BBC News|access-date=23 March 2026}}</ref> == Lihat juga == {{commons}} * [[Kemelut dalaman Iran 2025–kini]] * [[Serangan Amerika Syarikat terhadap tapak nuklear Iran]] ==Nota== {{notelist}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Second presidency of Donald Trump}} {{2025–2026 Iranian protests}} {{Authority control}} [[Kategori:Februari 2026 di Iran]] [[Kategori:Konflik pada 2026]] [[Kategori:Februari 2026 di Asia]] ky5dhjucvxdreys18yqbp1j99ib07i7 0 1283813 6809805 6806261 2026-03-26T14:00:29Z Aurora 376 nyahkekaburan 6809805 wikitext text/x-wiki {{nyahkekaburan}} {{wiktionary|zat}} '''Zat''' boleh merujuk kepada: * [[Unsur]] * Zat makanan atau [[nutrien]] hdx7cew0y22bavyrtaepjaox4g92gf5 2 1284287 6809810 6798728 2026-03-26T14:22:50Z Aurora 376 kemas 6809810 wikitext text/x-wiki Wan Aiman bin Wan Aaqashah duk3ds0mbv3xw27lfg67ua5b3xt7gwd 0 1284319 6809959 6809492 2026-03-27T02:11:29Z ~2026-18962-74 393129 /* Pelakon */ 6809959 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = Tarung: Unforgiven |image = |caption = |director = [[Razaisyam Rashid]] |producer = {{plainlist| * [[Razaisyam Rashid]] * Fatimah Ruzaimi * [[Aedy Ashraf]] * Iman Tang (eksekutif) * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) }} |writer = {{plainlist| * [[Razaisyam Rashid]] * Amar Amir }} |starring = {{plainlist| * [[Mierul Aiman]] * [[Aedy Ashraf]] * [[Zul Ariffin]] * [[Bront Palarae]] * [[Amir Ahnaf]] * [[Azira Shafinaz]] * [[Sharifah Sakinah]] * Ubai Amir }} |music = {{plainlist| * Joseph Chua * Jessel Phuah Ten King * Li-Anne Kong }} |cinematography = Stephen Chua |editing = {{plainlist| * Ameerul Affiq * Razaisyam Rashid }} |studio = {{plainlist| * Alpha47 Films * Icon Pictures * [[Astro Shaw]] }} |distributor = {{plainlist| * Key Billions }} |released = {{film date|2026|5|7|Malaysia}} |runtime = |country = [[Malaysia]] |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |budget = |gross = }} '''''Tarung: Unforgiven''''' merupakan sebuah filem aksi Malaysia 2026 arahan [[Razaisyam Rashid]]. Dibintangi oleh [[Mierul Aiman]], [[Aedy Ashraf]], [[Zul Ariffin]], [[Bront Palarae]], [[Amir Ahnaf]], [[Azira Shafinaz]], [[Sharifah Sakinah]] dan Ubai Amir. Filem ini akan ditayangkan pada 7 Mei 2026 di pawagam seluruh negara. ==Sinopsis== Filem ini mengisahkan seorang bekas juara silat yang diburu oleh dosa silam selepas berlakunya satu tragedi. Dalam usaha menyelamatkan kakaknya, dia terpaksa memasuki dunia gelanggang haram, satu ruang ganas yang bukan sahaja menguji kekuatan fizikalnya, tetapi juga memaksanya berdepan dengan masa lalu yang belum selesai. Situasi menjadi lebih getir apabila dia akhirnya menyedari bahawa lawan yang menantinya ialah seseorang yang suatu ketika dahulu pernah sangat rapat dengan dirinya. ==Pelakon== * [[Mierul Aiman]] sebagai Hatta * [[Aedy Ashraf]] sebagai Isa * [[Zul Ariffin]] sebagai Badrul * [[Bront Palarae]] sebagai Khalid * [[Amir Ahnaf]] sebagai Yusof * [[Azira Shafinaz]] sebagai Dahlia * [[Sharifah Sakinah]] sebagai Aisha * Ubai Amir sebagai Bo * [[Sky Iskandar]] sebagai Abang Chelloz * [[Ikmal Amry]] sebagai Chelloz * [[Aeril Zafrel]] sebagai Idris * [[Theebaan G]] sebagai Jay * [[Razib Salimin]] sebagai Paduka Atan * [[Ruzaidi Abdul Rahman]] sebagai Paduka Dali * [[Shaharuddin Thamby]] sebagai Paduka Omar * Jai JMT sebagai Rosly Balboa * Ijam Asri sebagai Sham Andalas * Lucidrari sebagai Pacat * [[Taqim Zaki]] sebagai Juruhebah ==Penerbitan== ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb tajuk|tt37673293}} * ''Tarung: Unforgiven'' di https://letterboxd.com/film/tarung-unforgiven/ [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan Razaisyam Rashid]] hv7qjvf3mx4gzltite6wwqwlsrhn60p 6809970 6809959 2026-03-27T02:18:33Z Suffiyahrosli 391997 6809970 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = Tarung: Unforgiven |image = |caption = |director = [[Razaisyam Rashid]] |producer = {{plainlist| * [[Razaisyam Rashid]] * Fatimah Ruzaimi * [[Aedy Ashraf]] * Iman Tang (eksekutif) * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) }} |writer = {{plainlist| * [[Razaisyam Rashid]] * Amar Amir }} |starring = {{plainlist| * [[Mierul Aiman]] * [[Aedy Ashraf]] * [[Zul Ariffin]] * [[Bront Palarae]] * [[Amir Ahnaf]] * [[Azira Shafinaz]] * [[Sharifah Sakinah]] * Ubai Amir }} |music = {{plainlist| * Joseph Chua * Jessel Phuah Ten King * Li-Anne Kong }} |cinematography = Stephen Chua |editing = {{plainlist| * Ameerul Affiq * Razaisyam Rashid }} |studio = {{plainlist| * Alpha47 Films * Icon Pictures * [[Astro Shaw]] }} |distributor = {{plainlist| * Key Billions }} |released = {{film date|2026|5|7|Malaysia}} |runtime = |country = [[Malaysia]] |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |budget = |gross = }} '''''Tarung: Unforgiven''''' merupakan sebuah filem aksi Malaysia 2026 arahan [[Razaisyam Rashid]]. Filem ini dibintangi oleh [[Mierul Aiman]], [[Aedy Ashraf]], [[Zul Ariffin]], [[Bront Palarae]], [[Amir Ahnaf]], [[Azira Shafinaz]], [[Sharifah Sakinah]] dan Ubai Amir. Filem ini dijadualkan untuk ditayangkan pada 7 Mei 2026 di pawagam seluruh Malaysia dan ia juga menandakan debut [[Aedy Ashraf]] sebagai penerbit filem. ==Sinopsis== Filem ini mengisahkan seorang bekas juara silat yang diburu oleh dosa silam selepas berlakunya satu tragedi. Dalam usaha menyelamatkan kakaknya, dia terpaksa memasuki dunia gelanggang haram, satu ruang ganas yang bukan sahaja menguji kekuatan fizikalnya, tetapi juga memaksanya berdepan dengan masa lalu yang belum selesai. Situasi menjadi lebih getir apabila dia akhirnya menyedari bahawa lawan yang menantinya ialah seseorang yang suatu ketika dahulu pernah sangat rapat dengan dirinya. ==Pelakon== * [[Mierul Aiman]] sebagai Hatta * [[Aedy Ashraf]] sebagai Isa * [[Zul Ariffin]] sebagai Badrul * [[Bront Palarae]] sebagai Khalid * [[Amir Ahnaf]] sebagai Yusof * [[Azira Shafinaz]] sebagai Dahlia * [[Sharifah Sakinah]] sebagai Aisha * Ubai Amir sebagai Bo * [[Sky Iskandar]] sebagai Abang Chelloz * [[Ikmal Amry]] sebagai Chelloz * [[Aeril Zafrel]] sebagai Idris * [[Theebaan G]] sebagai Jay * [[Razib Salimin]] sebagai Paduka Atan * [[Ruzaidi Abdul Rahman]] sebagai Paduka Dali * [[Shaharuddin Thamby]] sebagai Paduka Omar * Jai JMT sebagai Rosly Balboa * Ijam Asri sebagai Sham Andalas * Lucidrari sebagai Pacat * [[Taqim Zaki]] sebagai Juruhebah ==Penerbitan== ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb tajuk|tt37673293}} * ''Tarung: Unforgiven'' di https://letterboxd.com/film/tarung-unforgiven/ [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan Razaisyam Rashid]] o1pr26enidg82ri2suxwkdej1pgt0jg 6810073 6809970 2026-03-27T04:39:23Z Suffiyahrosli 391997 6810073 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = Tarung: Unforgiven |image = |caption = |director = [[Razaisyam Rashid]] |producer = {{plainlist| * [[Razaisyam Rashid]] * Fatimah Ruzaimi * [[Aedy Ashraf]] * Iman Tang (eksekutif) * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) }} |writer = {{plainlist| * [[Razaisyam Rashid]] * Amar Amir }} |starring = {{plainlist| * [[Mierul Aiman]] * [[Aedy Ashraf]] * [[Zul Ariffin]] * [[Bront Palarae]] * [[Amir Ahnaf]] * [[Azira Shafinaz]] * [[Sharifah Sakinah]] * Ubai Amir }} |music = {{plainlist| * Joseph Chua * Jessel Phuah Ten King * Li-Anne Kong }} |cinematography = Stephen Chua |editing = {{plainlist| * Ameerul Affiq }} |studio = {{plainlist| * Alpha47 Films * Icon Pictures * [[Astro Shaw]] }} |distributor = {{plainlist| * Key Billions }} |released = {{film date|2026|5|7|Malaysia}} |runtime = |country = [[Malaysia]] |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |budget = |gross = }} '''''Tarung: Unforgiven''''' merupakan sebuah filem aksi Malaysia 2026 arahan [[Razaisyam Rashid]]. Filem ini dibintangi oleh [[Mierul Aiman]], [[Aedy Ashraf]], [[Zul Ariffin]], [[Bront Palarae]], [[Amir Ahnaf]], [[Azira Shafinaz]], [[Sharifah Sakinah]] dan Ubai Amir. Filem ini dijadualkan untuk ditayangkan pada 7 Mei 2026 di pawagam seluruh Malaysia dan ia juga menandakan debut [[Aedy Ashraf]] sebagai penerbit filem. ==Sinopsis== Filem ini mengisahkan seorang bekas juara silat yang diburu oleh dosa silam selepas berlakunya satu tragedi. Dalam usaha menyelamatkan kakaknya, dia terpaksa memasuki dunia gelanggang haram, satu ruang ganas yang bukan sahaja menguji kekuatan fizikalnya, tetapi juga memaksanya berdepan dengan masa lalu yang belum selesai. Situasi menjadi lebih getir apabila dia akhirnya menyedari bahawa lawan yang menantinya ialah seseorang yang suatu ketika dahulu pernah sangat rapat dengan dirinya. ==Pelakon== * [[Mierul Aiman]] sebagai Hatta * [[Aedy Ashraf]] sebagai Isa * [[Zul Ariffin]] sebagai Badrul * [[Bront Palarae]] sebagai Khalid * [[Amir Ahnaf]] sebagai Yusof * [[Azira Shafinaz]] sebagai Dahlia * [[Sharifah Sakinah]] sebagai Aisha * Ubai Amir sebagai Bo * [[Sky Iskandar]] sebagai Abang Chelloz * [[Ikmal Amry]] sebagai Chelloz * [[Aeril Zafrel]] sebagai Idris * [[Theebaan G]] sebagai Jay * [[Razib Salimin]] sebagai Paduka Atan * [[Ruzaidi Abdul Rahman]] sebagai Paduka Dali * [[Shaharuddin Thamby]] sebagai Paduka Omar * Jai JMT sebagai Rosly Balboa * Ijam Asri sebagai Sham Andalas * Lucidrari sebagai Pacat * [[Taqim Zaki]] sebagai Juruhebah ==Penerbitan== ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb tajuk|tt37673293}} * ''Tarung: Unforgiven'' di https://letterboxd.com/film/tarung-unforgiven/ [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan Razaisyam Rashid]] gg2c9n194lc1hl8puylpxwd5upzdcco 0 1284417 6809807 6805791 2026-03-26T14:17:32Z ~2026-18920-54 393077 6809807 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya nyanyian, lakonan dan model [[Harissa Adlynn]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2023 ! ''The Lord Musang King'' | Natasha | Filem pertama |- | 2026 ! ''Zero'' | Aisha | Pra-produksi |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Ash & Aish]]'' | Amni | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | rowspan="6" | 2023 ! ''[[Bawah Blok]]'' | Alana | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[Bukan Lelaki Terhebat]] | Jannah | |- ! ''[[Kami Budak Band]]'' | Anis | |- ! ''[[Diva Seroja]]'' | Maya | |- ! ''[[Beautiful Love Revenge]]'' | Ammara Sofea | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Sempurnakah Cinta Kita?]]'' | Lina | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''[[Iskandar Chempaka]]'' | Chempaka | [[TV3]] | |- ! ''[[Dedaun Hijau Di Angin Lalu]]'' | Intan Samad | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Calar Cinta]]'' | Adrea | [[TV3]] | |- | 2025 ! ''[[Kerana Seorang Lelaki]]'' | Kasih | [[Astro Prima]] | |- | 2026 ! ''Isteri Rahsia Ungku Jabbar'' | Nilam | [[Astro Ria]] | Akan Datang |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2022 ! ''Julia's Secret Recipe'' | Julia | [[Astro Gempak]] | Drama web pertama |- | 2023 ! ''[[Cik Lang Swe]]'' | Ponti Su | [[Tonton]] | |- | 2024 ! ''[[Benci Jadi Cinta (drama vertikal)|Benci Jadi Cinta]]'' | Orked | [[TikTok]] ([[Drama Sangat]]) | rowspan="2" | Drama vertikal |- | 2025 ! ''100 Days To Ask Your Crush Out'' | Yana | [[TikTok]] ([[Viu]]) |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Jangan Malu Menangis (telefilem)|Jangan Malu Menangis]]'' | Mira | [[TV9]] | Telefilem pertama |- | 2023 ! ''Mualaf Ekspres'' | Sweet | [[TV2]] | |- | 2025 ! ''[[Pulau Cinta Syawal]]'' | Melissa | [[Astro Ria]] | |- | 2026 ! ''Musnah Itu Janji'' | Maira | MYTV | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm15602175}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Harissa Adlynn]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Harissa Adlynn]] 8mlofmsbtexsxudn1d489g1c95icr7f 0 1284461 6809833 6800495 2026-03-26T14:54:28Z ~2026-12431-53 389621 6809833 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Fezrul Khan]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2004 ! ''[[SH3]]'' | Mario | Filem pertama |- | rowspan="2" | 2012 ! ''[[Sumpahan Kum Kum]]'' | Adi | |- ! ''[[Hanya Aku Cinta Kau Seorang]]'' | Iqwal | |- | rowspan="4" |2013 ! ''[[Minyak Dagu]]'' | Azman | |- ! ''[[Cerita Kita]]'' | Malik | |- ! ''[[Bencinta (filem)|Bencinta]]'' | Kamal | |- ! ''[[Aku Pilih Kamu]]'' | Aliff | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Awak Nak Kahwin Dengan Saya?]]'' | Andika | |- ! ''[[Kaki Kitai]]'' | Ayol | |- | 2015 ! ''[[Mirip]]'' | Nik / Irwan | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Air Force The Movie: Selagi Bernyawa]]'' | Mejar Syed Yazid Syed Latif TUDM | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Lelaki Telefon #2 | Penampilan khas |- | 2023 ! ''[[Polis EVO 3]]'' | Inspektor Faizal | Penampilan khas |- | 2026 ! ''Amira Amir'' | Zaim | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2006 ! ''[[Dua Hati]]'' | Syukri | rowspan="2" | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2007 ! ''[[Jelatang (siri TV)|Jelatang]]'' | Razlan | |- ! ''[[Tidak Pernah Ku Sesali]]'' | Rahimi | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2008 ! ''[[Impak Maksima the Series]]'' | Tommy | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Ezora]]'' | Adrian | |- ! ''[[Cinta Batu Belah (drama)|Cinta Batu Belah]]'' | Dr Azmi | |- | rowspan="10" | 2009 ! ''Akademi Polis'' | Faizal | [[TV9]] | |- ! ''[[Yusuff]]'' | Yaser | rowspan="6" | [[TV3]] | |- ! ''[[Segalanya Ku Terima]]'' | Zamer | |- ! ''[[Tower 13]]'' | Adam Bakhtiar | |- ! ''[[Keliwon]]'' (Musim 1) | Azam / Saka Harimau | Episod: "Saka Harimau" |- ! rowspan="2" | ''[[Keliwon]]'' (Musim 2) | Yusof | Episod: "Puteri Lidah Hitam" |- | Ismail | Episod: "Hantu Tak Berkepala" |- ! ''[[Roda-Roda Kuala Lumpur]]'' | | rowspan="3" | [[TV2]] | Pelakon undangan |- ! ''Jejak'' | Saiful | |- ! ''[[Bara Yang Ku Genggam]]'' | Dr. Izzuddin | |- | 2009–2010 ! ''[[Cinta Balqis]]'' | Hasan | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="6" | 2010 ! ''[[Sayang Cendana (drama)|Sayang Cendana]]'' | Hakimi | |- ! ''[[Aliff Firdaus]]'' | Isa (Acik) | |- ! ''Pintu Taubat'' | | [[Astro Oasis]] | Episod: "Anak" (Episod 4) {{br}} Episod: "Dusta" (Episod 7) |- ! ''[[Janji Kekasih]]'' | Shah | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Ulek Mayang (drama)|Ulek Mayang]]'' | Ali | |- ! ''Mistik Alam Hitam'' | | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3" |2011 ! ''[[Terowong (drama)|Terowong]]'' | Tahar / Roh | rowspan="5" | [[TV3]] | Episod: "Curang" |- ! ''[[Santau Merasuk]]'' | Halim | |- ! ''[[Asmara 2 (drama)|Asmara]]'' (Musim 2) | Ferhad | |- | 2012 ! ''[[Bini-Bini Perkasa]]'' | Harry | |- | rowspan="5" | 2013 ! ''[[Sebenarnya, Saya Isteri Dia!]]'' | Farish Adryan | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 6) | Fadil | [[Astro Oasis]] | Episod: "Minyak Pengasih" |- ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | Aidil | [[TV3]] | |- ! ''Kalam'' | Asraf | [[TV2]] | |- ! ''[[Menjinak Ombak]]'' | Tengku Fattah | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2014 ! ''[[Anugerah Terindah]]'' | Amar | |- ! ''Suamiku Jururawat Isteriku Doktor'' | Dr Fitri | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 12) | Fezrul | [[Astro Oasis]] | Episod: "Tagih Pusaka" |- ! ''Raya Ni Mesti Kahwin'' | Aryan | [[TV3]] | |- | 2015–2016 ! ''[[Alif Imani]]'' | Alif | [[TV9]] | |- | rowspan="5" | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Khairul | [[TV3]] | |- ! ''Hero Bomba'' | Zarul | [[TV2]] | |- ! ''Mr. Secret Admirer'' | Syed Redza | [[Sensasi (saluran televisyen)|Sensasi]] | |- ! ''[[Sayangku Kapten Mukhriz]]'' | Izzuddin | [[TV3]] | |- ! ''[[Diari Cinta Kita]]'' | Hakim | [[TV9]] | |- | rowspan="5" | 2017 ! ''[[Hikayat Cinta Si Pematah Hati]]'' | Tengku Muiz | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Seharum Mawar]]'' | Syakir | [[TV1]] | |- ! ''[[Bahagia Kasihmu]]'' | Zarul | [[TV3]] | |- ! ''[[Dendam Aurora]]'' | Ustaz Hakim Hamzah | [[Astro Prima]] | |- ! ''Coklat'' | Munir | [[TV1]] | |- | rowspan="5" | 2018 ! ''[[Teratai Kemboja]]'' | Hafiz | [[TV3]] | |- ! ''Mocha Kau Bahagia 2'' | Remy | [[TV3]] | |- ! ''[[Jibril (drama)|Jibril]]'' | Morshidi | [[NTV7]] | |- ! ''[[Mencari Qiblat]]'' | Ruslan | [[TV3]] | |- ! ''[[Selafaz Cinta]]'' | Irsan | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="4" | 2019 ! ''Syahadat Cinta'' | Akmal | [[TV2]] | |- ! ''Seputih Cinta Rangbulan'' | Johan | [[TV Okey]] | |- ![[Kereta Sewa (drama)|''Kereta Sewa'']] |Sapiq |[[TV3]] |Pelakon undangan |- ! ''4 Penjuru'' | Thoriq @ Angah | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Dendam Cinta Arissa]]'' | Zariman | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Bulan Di Kota Langit]]'' | Amirul | [[TV Okey]] | |- | 2020–2021 ! ''[[Hadiah Dari Tuhan]]'' | Dr Zabidi | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! rowspan="2" | ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Inspektor Muher | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Episod "Langsuir" |- | Cikgu Azim | Episod "Hantu Jepun" |- | 2022 ! ''[[Aku Seorang Perempuan]]'' | Fareez Hidayat | [[TV9]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Bukan Syurga Pilihan]]'' | Zaid | [[Astro Prima]] | |- ! ''Jangan Ambil Kerja Tuhan'' | | [[TV2]] | Episod: "Idola" |- ! ''Persepsi'' | Shah | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[Pewaris Cinta]]'' | Zaheem | |- ! ''[[Polis Peronda]]'' | ASP Rashid | rowspan="2" | [[TV3]] | Pelakon undangan |- | rowspan="4" | 2025 ! ''[[Dari Rahim Yang Sama]]'' | Sarman | |- ! ''[[Dia Bukan Syurga]]'' | Hashim (muda) | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Thariq Ridzuwan: His Treasure]]'' | Chi Beng | |- ! ''[[Bintang Di Langit Syawal]]'' | Hassan | [[TV3]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2004 ! ''[[Gosok (telefilem)|Gosok]]'' | Pemain Gitar Studio | VCD | Telefilem pertama, pelakon tambahan |- | 2009 ! ''Jejaka Idaman'' | | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2010 ! ''Sebening Keringat'' | Aman / Along | rowspan="6" | [[TV3]] | |- ! ''Seram'' | Tahar | |- ! ''Serapuh Arang'' | Yusuf | |- | 2011 ! ''Ampunkan Dosaku'' | Ustaz Nizar | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''Saleha'' | Manaf | |- ! ''Jubah Putih Kain Kapan'' | Amir | |- | rowspan="4" | 2013 ! ''Awang Batil Terakhir'' | Elias | [[Astro Prima]] | |- ! ''Misi Papa Aiman'' | Azman | [[TV9]] | |- ! ''Oh Tak Puasa Ya'' | Cikgu Firdaus | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Derhaka Seorang Anak'' | Shafiqul | |- | rowspan="4" | 2014 ! ''Aidil Click'' | Aidil | [[TV1]] | |- ! ''Mata Hati'' | | [[TV2]] | |- ! ''Vaanakam Cikgu'' | Cikgu Kamal Hassan | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''Angsa Masak Cabai'' | Azlan | |- | rowspan="5" | 2015 ! ''Lima Kali Cinta'' | Cikgu Razak | |- ! ''Calon Isteri'' | Daim | [[TV1]] | |- ! ''Wang Atau Cinta'' | Mat Jep | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''Khilaf Seorang Isteri'' | Muiz | |- ! ''Rumah Kecil Untuk Tuhan'' | Razman | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2016 ! ''Hayat'' | Hayat | |- ! ''Hilangnya Kasih'' | Fuad | [[TV9]] | |- ! ''Alim Alim Kucing'' | Hafiz | [[TV1]] | |- ! ''Last Kopek Havoc'' | Mr. Right | [[DVD]] | |- | 2017 ! ''Air Zamzam Untuk Mak'' | Khalid | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2018 ! ''Di Penghujung Sujud'' | Azmir | |- ! ''I Heart You Cik Yah'' | | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- ! ''30 Hari Membunuh Cinta'' | Bos Syawal | |- | 2019 ! ''Dia Tidak Berdosa'' | Karim | rowspan="3" | [[TV1]] | |- | 2020 ! ''Demi Tuhan Aku Bersaksi'' | Latif | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''Kerana Binti Abdullah'' | | |- ! ''Ke Hujung Nyawa'' | Syed Azahar | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Dania'' | Cikgu Bahar | [[TV3]] | |- | 2024 ! ''Terhijabnya Pintu Syurga'' | Hanif | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | 2026 ! ''Mihrab Doa'' | Ismadi | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''[[KL Gangster: Underworld]]'' (Musim 1) | Damak | [[Iflix]] | Drama web pertama |- | 2019 ! ''[[Devoted]]'' | Idris | [[Viu]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2018 ! ''[[Drop The Beat]]'' | Peserta | [[NTV7]] | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm8499689}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Fezrul Khan]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Fezrul Khan]] d9rvn5yjjpjii5hxt8o38h8qcvn4e8l 0 1284462 6809939 6805744 2026-03-27T00:23:41Z ~2026-18261-92 392744 /* Pautan luar */ 6809939 wikitext text/x-wiki {{Kotak info filem|imej=|kapsyen=|pengarah=[[Christopher Nolan]]|penerbit={{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * Christopher Nolan }}|lakon layar=Christopher Nolan|berdasarkan=|pelakon={{Plainlist| * [[Matt Damon]] * [[Tom Holland]] * [[Anne Hathaway]] * [[Robert Pattinson]] * [[Lupita Nyong'o]] * [[Zendaya]] * [[Charlize Theron]] }}|muzik=[[Ludwig Göransson]]|sinematografi=[[Hoyte van Hoytema]]|penyuntingan=[[Jennifer Lame]]|syarikat penerbitan={{Plainlist| * [[Universal Pictures]] * [[Syncopy Inc.|Syncopy]] }}|pengedar=Universal Pictures|ditayangkan={{Film date|2026|7|17}}|masa=|negara={{Plainlist| * United Kingdom * Amerika Syarikat }}|bahasa=Inggeris|bajet=$250 juta|untung kasar=}} '''''The Odyssey''''' ialah sebuah [[Filem aksi|filem aksi fantasi]] epik yang akan datang yang ditulis dan diarahkan oleh [[Christopher Nolan]]. Sebuah adaptasi daripada epik [[Bahasa Yunani Kuno|Yunani purba]] [[Homeros|Homer]], ''[[Odýsseia|Odyssey]]'', filem ini dibintangi oleh [[Matt Damon]] sebagai [[Odysseus]], raja Yunani Ithaca, dan menceritakan perjalanan pulangnya yang panjang dan berbahaya selepas [[Perang Troia|Perang Trojan]] ketika dia cuba bersatu semula dengan isterinya, Penelope, yang dilakonkan oleh [[Anne Hathaway (pelakon)|Anne Hathaway]]. Barisan pelakon juga menampilkan [[Tom Holland (pelakon)|Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] dan [[Charlize Theron]], antara lain. Nolan dan isterinya [[Emma Thomas]] menerbitkan filem itu melalui syarikat produksi mereka, [[Syncopy Inc.|Syncopy]]. Nolan mula menulis ''The Odyssey'' pada Mac 2024, memperoleh projek itu dengan [[Universal Studios|Universal Pictures]] menjelang Oktober, dan filem itu diumumkan pada bulan Disember. Pemilihan pelakon berlaku dari akhir 2024 hingga awal 2025, dan Damon telah disahkan untuk watak utama pada Februari 2025. Nolan mendapat inspirasi daripada filem-filem artis kesan khas Ray Harryhausen dan memilih untuk menggambarkan tafsiran [[mitologi Yunani]] yang realistik. Penggambaran berlangsung dari Februari hingga Ogos 2025 di Maghribi, Greece, Itali, Scotland, Iceland dan [[Sahara Barat]]. Dengan anggaran bajet sebanyak $250&nbsp;juta, filem ini merupakan yang paling mahal dalam kerjaya Nolan dan yang pertama dirakam sepenuhnya menggunakan kamera filem 70 mm [[IMAX]]. Reka bentuk kostum mencetuskan perbincangan penting tentang ketidaktepatan sejarah yang membawa kepada tayangan filem itu. ''The Odyssey'' dijadualkan ditayangkan di pawagam di Amerika Syarikat oleh Universal Pictures pada 17 Julai 2026. ==Barisan pelakon== * [[Matt Damon]] * [[Anne Hathaway (pelakon)|Anne Hathaway]] * [[Tom Holland]] * [[Robert Pattinson]] * [[Lupita Nyong'o]] * [[Zendaya]] * [[Charlize Theron]] == Rujukan == {{Reflist}} ==Pautan luar== *{{Official|https://m.youtube.com/watch?v=Mzw2ttJD2qQ&pp=ygUMVGhlIE9keXNzZXkg|YouTube}} * {{Official website}} * {{IMDb title}} {{Christopher Nolan}} {{DEFAULTSORT:Odyssey, The (filem 2026)}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat 2020-an]] [[Kategori:Filem epik 2020-an]] [[Kategori:Filem aksi fantasi 2020-an]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi 2020-an]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi tahun 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem British tahun 2026]] [[Kategori:Filem berbahasa Inggeris 2026]] [[Kategori:Filem fantasi 2026]] [[Kategori:Agamemnon]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem fantasi epik Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem aksi fantasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem IMAX Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi British]] [[Kategori:Filem aksi fantasi British]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi British]] [[Kategori:Filem IMAX British]] [[Kategori:Filem mengenai hubungan bapa-anak]] [[Kategori:Filem tentang raja]] [[Kategori:Filem tentang sihir]] [[Kategori:Filem berdasarkan Odyssey]] [[Kategori:Filem arahan Christopher Nolan]] [[Kategori:Filem yang diterbitkan oleh Christopher Nolan]] [[Kategori:Filem yang dimuzikkan oleh Ludwig Göransson]] [[Kategori:Filem yang berlatar di Yunani kuno]] [[Kategori:Filem yang berlatar di Laut Mediterranean]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Yunani]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Iceland]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Los Angeles]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Malta]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Marrakesh]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Ouarzazate]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Scotland]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Sicily]] [[Kategori:Filem dengan skrip oleh Christopher Nolan]] [[Kategori:Dewa-dewa Yunani dan Rom dalam fiksyen]] [[Kategori:Filem Syncopy Inc.]] [[Kategori:Filem Universal Pictures]] [[Kategori:Filem bahasa Inggeris yang akan datang]] [[Kategori:Filem IMAX yang akan datang]] 1ru6ssxl5oym24yji8gkxdfab3ek54f 6809940 6809939 2026-03-27T00:24:07Z ~2026-18261-92 392744 /* Pautan luar */ 6809940 wikitext text/x-wiki {{Kotak info filem|imej=|kapsyen=|pengarah=[[Christopher Nolan]]|penerbit={{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * Christopher Nolan }}|lakon layar=Christopher Nolan|berdasarkan=|pelakon={{Plainlist| * [[Matt Damon]] * [[Tom Holland]] * [[Anne Hathaway]] * [[Robert Pattinson]] * [[Lupita Nyong'o]] * [[Zendaya]] * [[Charlize Theron]] }}|muzik=[[Ludwig Göransson]]|sinematografi=[[Hoyte van Hoytema]]|penyuntingan=[[Jennifer Lame]]|syarikat penerbitan={{Plainlist| * [[Universal Pictures]] * [[Syncopy Inc.|Syncopy]] }}|pengedar=Universal Pictures|ditayangkan={{Film date|2026|7|17}}|masa=|negara={{Plainlist| * United Kingdom * Amerika Syarikat }}|bahasa=Inggeris|bajet=$250 juta|untung kasar=}} '''''The Odyssey''''' ialah sebuah [[Filem aksi|filem aksi fantasi]] epik yang akan datang yang ditulis dan diarahkan oleh [[Christopher Nolan]]. Sebuah adaptasi daripada epik [[Bahasa Yunani Kuno|Yunani purba]] [[Homeros|Homer]], ''[[Odýsseia|Odyssey]]'', filem ini dibintangi oleh [[Matt Damon]] sebagai [[Odysseus]], raja Yunani Ithaca, dan menceritakan perjalanan pulangnya yang panjang dan berbahaya selepas [[Perang Troia|Perang Trojan]] ketika dia cuba bersatu semula dengan isterinya, Penelope, yang dilakonkan oleh [[Anne Hathaway (pelakon)|Anne Hathaway]]. Barisan pelakon juga menampilkan [[Tom Holland (pelakon)|Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] dan [[Charlize Theron]], antara lain. Nolan dan isterinya [[Emma Thomas]] menerbitkan filem itu melalui syarikat produksi mereka, [[Syncopy Inc.|Syncopy]]. Nolan mula menulis ''The Odyssey'' pada Mac 2024, memperoleh projek itu dengan [[Universal Studios|Universal Pictures]] menjelang Oktober, dan filem itu diumumkan pada bulan Disember. Pemilihan pelakon berlaku dari akhir 2024 hingga awal 2025, dan Damon telah disahkan untuk watak utama pada Februari 2025. Nolan mendapat inspirasi daripada filem-filem artis kesan khas Ray Harryhausen dan memilih untuk menggambarkan tafsiran [[mitologi Yunani]] yang realistik. Penggambaran berlangsung dari Februari hingga Ogos 2025 di Maghribi, Greece, Itali, Scotland, Iceland dan [[Sahara Barat]]. Dengan anggaran bajet sebanyak $250&nbsp;juta, filem ini merupakan yang paling mahal dalam kerjaya Nolan dan yang pertama dirakam sepenuhnya menggunakan kamera filem 70 mm [[IMAX]]. Reka bentuk kostum mencetuskan perbincangan penting tentang ketidaktepatan sejarah yang membawa kepada tayangan filem itu. ''The Odyssey'' dijadualkan ditayangkan di pawagam di Amerika Syarikat oleh Universal Pictures pada 17 Julai 2026. ==Barisan pelakon== * [[Matt Damon]] * [[Anne Hathaway (pelakon)|Anne Hathaway]] * [[Tom Holland]] * [[Robert Pattinson]] * [[Lupita Nyong'o]] * [[Zendaya]] * [[Charlize Theron]] == Rujukan == {{Reflist}} ==Pautan luar== *{{Official|https://m.youtube.com/watch?v=Mzw2ttJD2qQ&pp=ygUMVGhlIE9keXNzZXkg}} * {{Official website}} * {{IMDb title}} {{Christopher Nolan}} {{DEFAULTSORT:Odyssey, The (filem 2026)}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat 2020-an]] [[Kategori:Filem epik 2020-an]] [[Kategori:Filem aksi fantasi 2020-an]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi 2020-an]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi tahun 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem British tahun 2026]] [[Kategori:Filem berbahasa Inggeris 2026]] [[Kategori:Filem fantasi 2026]] [[Kategori:Agamemnon]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem fantasi epik Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem aksi fantasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem IMAX Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi British]] [[Kategori:Filem aksi fantasi British]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi British]] [[Kategori:Filem IMAX British]] [[Kategori:Filem mengenai hubungan bapa-anak]] [[Kategori:Filem tentang raja]] [[Kategori:Filem tentang sihir]] [[Kategori:Filem berdasarkan Odyssey]] [[Kategori:Filem arahan Christopher Nolan]] [[Kategori:Filem yang diterbitkan oleh Christopher Nolan]] [[Kategori:Filem yang dimuzikkan oleh Ludwig Göransson]] [[Kategori:Filem yang berlatar di Yunani kuno]] [[Kategori:Filem yang berlatar di Laut Mediterranean]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Yunani]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Iceland]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Los Angeles]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Malta]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Marrakesh]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Ouarzazate]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Scotland]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Sicily]] [[Kategori:Filem dengan skrip oleh Christopher Nolan]] [[Kategori:Dewa-dewa Yunani dan Rom dalam fiksyen]] [[Kategori:Filem Syncopy Inc.]] [[Kategori:Filem Universal Pictures]] [[Kategori:Filem bahasa Inggeris yang akan datang]] [[Kategori:Filem IMAX yang akan datang]] m7kw1fbwkx3ce0dnxi9nvl6021fw9rf 6809945 6809940 2026-03-27T00:25:23Z ~2026-18261-92 392744 /* Pautan luar */ 6809945 wikitext text/x-wiki {{Kotak info filem|imej=|kapsyen=|pengarah=[[Christopher Nolan]]|penerbit={{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * Christopher Nolan }}|lakon layar=Christopher Nolan|berdasarkan=|pelakon={{Plainlist| * [[Matt Damon]] * [[Tom Holland]] * [[Anne Hathaway]] * [[Robert Pattinson]] * [[Lupita Nyong'o]] * [[Zendaya]] * [[Charlize Theron]] }}|muzik=[[Ludwig Göransson]]|sinematografi=[[Hoyte van Hoytema]]|penyuntingan=[[Jennifer Lame]]|syarikat penerbitan={{Plainlist| * [[Universal Pictures]] * [[Syncopy Inc.|Syncopy]] }}|pengedar=Universal Pictures|ditayangkan={{Film date|2026|7|17}}|masa=|negara={{Plainlist| * United Kingdom * Amerika Syarikat }}|bahasa=Inggeris|bajet=$250 juta|untung kasar=}} '''''The Odyssey''''' ialah sebuah [[Filem aksi|filem aksi fantasi]] epik yang akan datang yang ditulis dan diarahkan oleh [[Christopher Nolan]]. Sebuah adaptasi daripada epik [[Bahasa Yunani Kuno|Yunani purba]] [[Homeros|Homer]], ''[[Odýsseia|Odyssey]]'', filem ini dibintangi oleh [[Matt Damon]] sebagai [[Odysseus]], raja Yunani Ithaca, dan menceritakan perjalanan pulangnya yang panjang dan berbahaya selepas [[Perang Troia|Perang Trojan]] ketika dia cuba bersatu semula dengan isterinya, Penelope, yang dilakonkan oleh [[Anne Hathaway (pelakon)|Anne Hathaway]]. Barisan pelakon juga menampilkan [[Tom Holland (pelakon)|Tom Holland]], [[Robert Pattinson]], [[Lupita Nyong'o]], [[Zendaya]] dan [[Charlize Theron]], antara lain. Nolan dan isterinya [[Emma Thomas]] menerbitkan filem itu melalui syarikat produksi mereka, [[Syncopy Inc.|Syncopy]]. Nolan mula menulis ''The Odyssey'' pada Mac 2024, memperoleh projek itu dengan [[Universal Studios|Universal Pictures]] menjelang Oktober, dan filem itu diumumkan pada bulan Disember. Pemilihan pelakon berlaku dari akhir 2024 hingga awal 2025, dan Damon telah disahkan untuk watak utama pada Februari 2025. Nolan mendapat inspirasi daripada filem-filem artis kesan khas Ray Harryhausen dan memilih untuk menggambarkan tafsiran [[mitologi Yunani]] yang realistik. Penggambaran berlangsung dari Februari hingga Ogos 2025 di Maghribi, Greece, Itali, Scotland, Iceland dan [[Sahara Barat]]. Dengan anggaran bajet sebanyak $250&nbsp;juta, filem ini merupakan yang paling mahal dalam kerjaya Nolan dan yang pertama dirakam sepenuhnya menggunakan kamera filem 70 mm [[IMAX]]. Reka bentuk kostum mencetuskan perbincangan penting tentang ketidaktepatan sejarah yang membawa kepada tayangan filem itu. ''The Odyssey'' dijadualkan ditayangkan di pawagam di Amerika Syarikat oleh Universal Pictures pada 17 Julai 2026. ==Barisan pelakon== * [[Matt Damon]] * [[Anne Hathaway (pelakon)|Anne Hathaway]] * [[Tom Holland]] * [[Robert Pattinson]] * [[Lupita Nyong'o]] * [[Zendaya]] * [[Charlize Theron]] == Rujukan == {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Official website}} * {{IMDb title}} {{Christopher Nolan}} {{DEFAULTSORT:Odyssey, The (filem 2026)}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat 2020-an]] [[Kategori:Filem epik 2020-an]] [[Kategori:Filem aksi fantasi 2020-an]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi 2020-an]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi tahun 2026]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2026]] [[Kategori:Filem British tahun 2026]] [[Kategori:Filem berbahasa Inggeris 2026]] [[Kategori:Filem fantasi 2026]] [[Kategori:Agamemnon]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem fantasi epik Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem aksi fantasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem IMAX Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem Amerika Syarikat]] [[Kategori:Filem pengembaraan aksi British]] [[Kategori:Filem aksi fantasi British]] [[Kategori:Filem pengembaraan fantasi British]] [[Kategori:Filem IMAX British]] [[Kategori:Filem mengenai hubungan bapa-anak]] [[Kategori:Filem tentang raja]] [[Kategori:Filem tentang sihir]] [[Kategori:Filem berdasarkan Odyssey]] [[Kategori:Filem arahan Christopher Nolan]] [[Kategori:Filem yang diterbitkan oleh Christopher Nolan]] [[Kategori:Filem yang dimuzikkan oleh Ludwig Göransson]] [[Kategori:Filem yang berlatar di Yunani kuno]] [[Kategori:Filem yang berlatar di Laut Mediterranean]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Yunani]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Iceland]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Los Angeles]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Malta]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Marrakesh]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Ouarzazate]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Scotland]] [[Kategori:Filem yang dirakam di Sicily]] [[Kategori:Filem dengan skrip oleh Christopher Nolan]] [[Kategori:Dewa-dewa Yunani dan Rom dalam fiksyen]] [[Kategori:Filem Syncopy Inc.]] [[Kategori:Filem Universal Pictures]] [[Kategori:Filem bahasa Inggeris yang akan datang]] [[Kategori:Filem IMAX yang akan datang]] 8e7xgcdvo5gjcfw43867o0t6ru0fttj 14 1284590 6809862 6801559 2026-03-26T15:48:00Z Normal rookie 279720 6809862 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Penerima darjah kebesaran negeri Pulau Pinang|1]] ibrq4p0hdy639wj3e3c94k13qdji9sj 6809863 6809862 2026-03-26T15:49:23Z Normal rookie 279720 6809863 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Penerima darjah kebesaran negeri Pulau Pinang]] o4dpqbvutx7f9uuyccru6k2zjlg65xo 0 1285194 6809913 6807705 2026-03-26T22:49:54Z Rulwarih 91672 kemasan 6809913 wikitext text/x-wiki {{Kotak info pertubuhan|name=Darul Ifta' Bangsamoro|native_name=|native_name_lang=|image=|image_size=|alt=|caption=|logo=|logo_size=|logo_alt=|logo_caption=|map=|map_size=|map_alt=|map_caption=|map2=|map2_size=|map2_alt=|map2_caption=|abbreviation=BDI-BARMM|nickname=|pronounce=|pronounce ref=|pronounce comment=|pronounce 2=|named_after=|motto=|predecessor=|merged=|successor=|formation=<!-- use {{start date and age|YYYY|MM|DD}} -->|founder=|founding_location=|extinction=<!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} -->|merger=|type=Badan penasihat Islam yang dibenarkan dan ditubuhkan pemerintah|tax_id=<!-- or | vat_id = (for European organizations) -->|registration_id=<!-- for non-profit org -->|status=|purpose=|professional_title=|headquarters=Masjid Biru, [[Bandar Cotabato]], Filipina|location=|location2=|additional_location=|additional_location2=|coordinates=<!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} -->|origins=|region=[[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] (hingga 2019)<br />[[Bangsamoro]] (sejak 2019)|products=|services=|methods=|fields=|membership=|membership_year=|language=|owner=<!-- or | owners = -->|sec_gen=<!-- or | gen_sec for General Secretary -->|leader_title=Mufti Besar|leader_name=Syeikh Abdulrauf A. Guialani|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|board_of_directors=|key_people=|main_organ=|parent_organization=|subsidiaries=|secessions=|affiliations=|budget=|budget_year=|revenue=|revenue_year=|disbursements=|expenses=|expenses_year=|endowment=|endowment_year=|staff=|staff_year=|volunteers=|volunteers_year=|students=|students_year=|website={{URL|https://bdi.bangsamoro.gov.ph/}}|remarks=|formerly=|footnotes=|bodystyle=}} '''Darul Ifta' Bangsamoro''' ialah sebuah badan penasihat [[Islam]] yang mempunyai bidang kuasa ke atas [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Muslim Mindanao Bangsamoro]]. == Sejarah == Darul Ifta Rantau [[Bangsamoro]] telah ditubuhkan semasa kewujudan [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] (ARMM). [[Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao|Gabenor Rantau]] ARMM ketika itu, [[Mujiv Hataman]], telah melembagakan pakar perundangan Islam di rantau ini apabila beliau mengeluarkan Perintah Eksekutif No. 9, siri 2014, pada September 2013, mewujudkan pejabat sementara bagi [[Faqih|pakar perundangan]] yang akan menyelia aktiviti keagamaan di rantau tersebut, serta kegiatan dakwah Islam.<ref name="mindaexam">{{Cite web|url=https://mindanaoexaminer.com/armm-passes-law-creating-the-regional-darul-ifta/|title=ARMM passes law creating the Regional Darul Ifta|date=November 12, 2015|publisher=Mindanao Examiner|access-date=May 5, 2019}}</ref> Pejabat itu bersifat sementara, dalam pada [[Dewan Undangan ARMM]] mempertimbangkan penubuhan badan pakar perundangan tetap.<ref name="legal">{{Cite web|url=https://www.rdi.bangsamoro.gov.ph/about-rdi/history-of-rdi-2/|title=Legal Basis|website=BDI-BARMM Official Website|publisher=RDI-BARMM|access-date=May 5, 2019}}</ref> Akta Autonomi Mindanao Muslim No. 323, yang ditandatangani oleh Gabenor Hataman pada 2015, telah menggantikan Perintah Eksekutif 9 dan secara rasminya menubuhkan Darul Ifta' Wilayah Autonomi di Mindanao Muslim sebagai pihak berkuasa agama Islam yang bertanggungjawab mengeluarkan [[fatwa]] dan menangani perkara-perkara berkaitan umat Islam di rantau tersebut.<ref name="mindaexam">{{Cite web|url=https://mindanaoexaminer.com/armm-passes-law-creating-the-regional-darul-ifta/|title=ARMM passes law creating the Regional Darul Ifta|date=November 12, 2015|publisher=Mindanao Examiner|access-date=May 5, 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://mindanaoexaminer.com/armm-passes-law-creating-the-regional-darul-ifta/ "ARMM passes law creating the Regional Darul Ifta"]. Mindanao Examiner. November 12, 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 5,</span> 2019</span>.</cite></ref> Aturan dan peraturan pelaksanaan untuk undang-undang tersebut berkuat kuasa pada Mac 2017.<ref name="legal">{{Cite web|url=https://www.rdi.bangsamoro.gov.ph/about-rdi/history-of-rdi-2/|title=Legal Basis|website=BDI-BARMM Official Website|publisher=RDI-BARMM|access-date=May 5, 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rdi.bangsamoro.gov.ph/about-rdi/history-of-rdi-2/ "Legal Basis"]. ''BDI-BARMM Official Website''. RDI-BARMM<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 5,</span> 2019</span>.</cite></ref> Badan Islam ini terus beroperasi apabila ARMM digantikan dengan [[Bangsamoro|Wilayah Autonomi Bangsamoro di Mindanao Muslim]] (BARMM). Dalam struktur sekarang, Darul Ifta' sebahagian besarnya diketuai oleh para ulama yang dikenal pasti dengan [[mazhab]] [[Salafi]], yang mencerminkan pendekatan yang lebih konservatif terhadap perundangan dan tadbir urus Islam dalam BARMM.<ref>{{Cite web|url=https://www.rdi.bangsamoro.gov.ph|title=Bangsamoro Darul Ifta leadership and structure|publisher=Regional Darul Ifta’–BARMM|access-date=21 October 2025}}</ref> Walau bagaimanapun, beberapa ulama [[Ahli Sunah Waljamaah|Sunni]] yang terlatih secara tradisional, terutamanya mereka yang berpendidikan di [[Universiti Al-Azhar]] dan berpegang pada mazhab akidah [[Asya'irah|Asyaari]] dan mazhab fiqah [[Mazhab Syafii|Syafii]], terus berkhidmat dalam majlis tersebut, memastikan kehadiran sudut pandang [[Universiti Al-Azhar|Ahli Sunah Azhari]] (lepasan Universiti Al-Azhar) di samping pandangan ulama pembaharu kontemporari. Rakan sejawatnya di barat Mindanao ialah [[Mufti Besar Rantau Semenanjung Zamboanga dan Palawan]].<ref>{{cite interview|last=Morales|first=Yusuf|title=Interview on Islamic scholarship diversity in Mindanao|date=2024|publisher=Sabiel al-Mohtadeen Foundation Archives|access-date=21 October 2025}}</ref> == Fungsi == Peranan utama Darul Ifta' Bangsamoro adalah untuk menyebarkan dan mengeluarkan [[fatwa]] atau pendapat undang-undang mengenai peribadi orang Islam serta fiqah dengan Perkara VIII, Seksyen 20 Akta Republik 9054 sebagai asas fungsi ini. Akta Republik 9054 menangani perluasan Akta Organik ARMM. Badan para perundangan juga mempunyai peranan penasihat, berfungsi sebagai perunding kepada pemerintah rantau Bangsamoro dalam hal ehwal berkaitan undang-undang Islam, perundangan dan hal ehwal gerejawi serta panduan agama untuk ahli politik, pekerja kerajaan dan profesional di rantau tersebut.<ref name="mindaexam">{{Cite web|url=https://mindanaoexaminer.com/armm-passes-law-creating-the-regional-darul-ifta/|title=ARMM passes law creating the Regional Darul Ifta|date=November 12, 2015|publisher=Mindanao Examiner|access-date=May 5, 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://mindanaoexaminer.com/armm-passes-law-creating-the-regional-darul-ifta/ "ARMM passes law creating the Regional Darul Ifta"]. Mindanao Examiner. November 12, 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 5,</span> 2019</span>.</cite></ref><ref>{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/739186/armm-governor-signs-law-creating-religious-authority|title=ARMM governor signs law creating religious authority|last=Lacorte|first=Germelina|date=November 12, 2015|access-date=May 5, 2019|work=Philippine Daily Inquirer}}</ref> == Struktur == Akta Autonomi Mindanao Muslim No. 323 mewajibkan penubuhan pejabat rantau di ARMM yang sedia ada pada masa itu yang hendaklah diketuai oleh seorang [[mufti]] rantau yang dipilih daripada kalangan [[ulama]] pemukim di rantau yang berkaitan.<ref name="mindaexam">{{Cite web|url=https://mindanaoexaminer.com/armm-passes-law-creating-the-regional-darul-ifta/|title=ARMM passes law creating the Regional Darul Ifta|date=November 12, 2015|publisher=Mindanao Examiner|access-date=May 5, 2019}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://mindanaoexaminer.com/armm-passes-law-creating-the-regional-darul-ifta/ "ARMM passes law creating the Regional Darul Ifta"]. Mindanao Examiner. November 12, 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 5,</span> 2019</span>.</cite></ref> == Senarai mufti besar == * [[Abuhuraira Udasan]] (sehingga 2023) * [[Abdulrauf Guialani|Abdulrauf A. Guialani]] (2023 – sekarang) == Lihat juga == * [[Darul Ifta' Rantau Semenanjung Zamboanga dan Palawan]] == Rujukan == <references /> {{Topik Bangsamoro}} [[Kategori:Fatwa]] [[Kategori:Pertubuhan Islam di Filipina]] [[Kategori:Kerajaan Bangsamoro]] 4tb599nkfoft71yzddxldzxueg15mfw 10 1285317 6809892 6807706 2026-03-26T22:18:42Z Rulwarih 91672 update 6809892 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Topik Bangsamoro |title= {{flagicon image|Flag of Bangsamoro.svg}} Topik [[Bangsamoro]] |state = {{{state|<includeonly>{{{1|collapsed}}}</includeonly>}}} | prefix = | adjective = Bangsamoro |bodyclass = hlist |group1 = Bahagian pentadbiran <!--Alphabetical:--> |list1= * [[Basilan]] * [[Bandar Cotabato]] * [[Lanao Selatan]] * [[Maguindanao Utara]] * [[Maguindanao Selatan]] * [[Tawi-Tawi]] * [[Kawasan Geografi Khas]] |group2= Politik <!--Alphabetical:--> |list2= * [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Muslim Mindanao Bangsamoro]] ** [[Ketua Menteri Bangsamoro|ketua menteri]] ** [[Timbalan Ketua Menteri Bangsamoro|timbalan ketua menteri]] ** [[Menteri Kanan Bangsamoro|menteri kanan]] ** [[Kabinet Bangsamoro]] ** [[Penguasa Peralihan Bangsamoro]] ** [[Parlimen Bangsamoro|Parlimen]] *** [[Yang Dipertua Parlimen Bangsamoro|Yang dipertua]] *** [[Kawasan parlimen Bangsamoro|kawasan parlimen]] ** [[Majlis Pemimpin Bangsamoro|Majlis Pemimpin]] ** [[Darul Ifta' Bangsamoro|Darul Ifta']] ** [[Wali Bangsamoro|wali]] * ''Sejarah'' ** [[Rantau Autonomi Islam Mindanao]] *** [[Dewan Undangan Rantau Autonomi Islam Mindanao]] *** [[Suruhanjaya Peralihan Bangsamoro]] ** [[Pasukan Pemantau Antarabangsa]] ** [[Entiti Juridikal Bangsamoro]] ** [[Republik Bangsamoro]] |group3= Sejarah |list3= * [[Proses pendamaian Bangsamoro]] * [[Barisan Pembebasan Kebangsaan Moro]] * [[Barisan Pembebasan Islam Moro]] * [[Konflik Moro|Pemberontakan Moro di Filipina]] * [[Perjanjian Tripoli 1976|Perjanjian Tripoli (1976)]] * [[Referendum autonomi Selatan Filipina 1977|Referendum Selatan Filipina 1977]] * [[Persetujuan Jeddah|Persetujuan Jeddah (1987)]] * [[Perjanjian Damai Akhir 1996|Persetujuan Jakarta (1996)]] * [[Persetujuan Kerangka mengenai Bangsamoro|Persetujuan Kerangka mengenai Bangsamoro (2012)]] * [[Krisis Bandar Zamboanga]] * [[Republik Bangsamoro]] * [[Persetujuan Menyeluruh mengenai Bangsamoro|Persetujuan Menyeluruh mengenai Bangsamoro (2014)]] * [[Perselisihan Mamasapano]] * [[Referendum autonomi Bangsamoro 2019|Referendum Bangsamoro 2019]] * [[Undang-undang Asas Bangsamoro]] * [[Tempoh peralihan Bangsamoro|Tempoh peralihan]] * [[Pandemik COVID-19 di Bangsamoro|Pandemik COVID-19]] * [[Referendum bahagian Maguindanao 2022|Referendum Maguindanao 2022]] * [[Wabak campak Bangsamoro 2023–2024|wabak campak 2023–24]] |group4= Geografi <!--Alphabetical:--> |list4= * [[Teluk Illana]] * [[Tasik Lanao]] * [[Paya Liguasan]] * [[Teluk Moro]] * [[Sungai Mindanao]] * [[Kepulauan Sulu]] * [[Laut Sulu]] |group5= Khidmat awam <!--Alphabetical:--> |list5= * [[Pejabat Polis Rantau Autonomi Bangsamoro|Polis Bangsamoro]] |group6= Pendidikan |list6= * [[Kolej Negeri Peringatan Adiong]] * [[Kolej Negeri Basilan]] * [[Universiti Negeri Cotabato]] * [[Universiti Negeri Mindanao]] ** MSU Marawi ** [[Universiti Negeri Mindanao–Maguindanao|MSU Maguindanao]] ** [[Universiti Negeri Mindanao–Sulu|MSU Sulu]] ** [[Kolej Kesenian dan Perdagangan Kebangsaan Lanao|LNCAT]] ** [[Universiti Negeri Mindanao–Kolej Teknologi dan Kaji Laut Tawi-Tawi|TCTO]] * [[Universiti Notre Dame (Filipina)|Universiti Notre Dame]] * [[Kolej Negeri Sulu]] * [[Kolej Pertanian Serantau Tawi-Tawi]] |group7= Budaya |list7= * [[Senarai Harta Benda Budaya Filipina di Bangsamoro|Harta Benda Budaya di Bangsamoro]] {{Navbox|subgroup |group1= Demografi |list1={{Navbox |child |groupstyle=padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;font-weight:normal; | group1 = Orang | list1 = <!--Alphabetical:--> * [[Lumad]] ** [[Orang Teduray|Tinuray]] * [[Orang Moro|Moro]] ** [[Orang Iranun|Iranun]] ** [[Orang Maguindanao|Maguindanao]] ** [[Orang Maranao|Maranao]] ** [[Orang Bajau|Sama-Bajau]] ** [[Orang Suluk|Suluk]] ** [[Orang Yakan|Yakan]] * [[Orang Bisaya|Visaya]] | group2 = Bahasa | list2 = <!--Alphabetical:--> * [[Bahasa Chavacano|Chavacano]] * [[Bahasa Iranun|Iranun]] * [[Bahasa Maguindanao|Maguindanaon]] * [[Bahasa Maranao|Maranao]] * [[Rumpun bahasa Bajau–Sama|Sama]] * [[Bahasa Suluk|Suluk]] * [[Bahasa Teduray|Teduray]] * [[Bahasa Yakan|Yakan]] }} | group2= Lambang | list2=<!--Alphabetical:--> * [[Jata Bangsamoro|Jata]] * [[Bendera Bangsamoro|Bendera]] * [[Gita puja Bangsamoro|Gita puja]] }} }}<noinclude> {{Documentation|content= ==Parameters== {{Collapsible option |statename=optional |default=collapsed}} ==See also== * [[:Kategori:Bangsamoro]] [[Kategori:Kotak navigasi politik dan pemerintahan Filipina]] }}</noinclude> f3qvp609letnxwqwmoqlqf9bqugys7h 0 1285453 6810173 6808173 2026-03-27T08:23:36Z Aurora 376 alih 6810173 wikitext text/x-wiki #Lencong [[Penyakit jarang jumpa]] lsufbgb3dgm24w1foazku6db30oh54m 0 1285514 6810115 6808791 2026-03-27T06:42:26Z Ali husin bros 392817 6810115 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mohd Hawarie Bin Tan Muzi | image = Mohd Hawarie Tan Muzi.jpg | birth_date = {{Birth date and age|1980|9|30}} | birth_place = Ipoh, Perak, Malaysia | citizenship = Malaysia | occupation = Usahawan, Ketua Ekskutif,Tokoh Korparat | years_active = 2011–present | known_for = AHB Group | alma_mater = Universiti Geomatika Malaysia | organization = * AHB Strategic Holdings Sdn Bhd * Ali Husin & Bros Group * Persatuan Kontraktor Perumahan Malaysia (Perak) | title = * Group CEO, AHB Strategic Holdings * Chairman, Persatuan Kontraktor Perumahan Malaysia (Perak) }} ==Kehidupan awal dan pendidikan== Mohd Hawarie dilahirkan di Ipoh, Perak. Beliau menerima pendidikan awal pada tahun 1987 di Sekolah Rendah Cator Avenue dan seterusnya di Sekolah Menengah Anderson, Ipoh , Perak <span></span> Beliau memiliki latar belakang pendidikan teknikal dan pengurusan: *Sijil Kemahiran Malaysia (SKM) dalam bidang Marine Skill Engine dari Akademi Laut Malaysia (ALAM) *Diploma Pengurusan dari Kolej Asa *Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Geomatika Malaysia <span></span> ==Kerjaya== <span></span> ===Sektor maritim dan swasta=== <span></span> Beliau memulakan kerjaya dalam industri maritim pada tahun 2001 bersama Malaysia International Shipping Corporation (MISC). Pengalaman tersebut memberikan pendedahan kepada operasi teknikal dan pengurusan kejuruteraan. <span></span> Beliau turut terlibat dalam sektor pembangunan hartanah pada ketika beliau berkerja dengan syarikat pemaju perumahan iaitu SSF Corporation Sdn Bhd di bahagian pengurusan penyelaras projek . <span></span> ===Perkhidmatan awam=== <span></span> Mohd Hawarie pernah berkhidmat dalam sektor kerajaan Malaysia,bermula tahun 2004 termasuk: *Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan (KPKT) di Kuala Lumpur dibawah Jabatan Kemajuan Kampung Baru . *Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah (KKLW) di Ipoh dibawah Jabatan Hal Ehwal Orang Asli , Perak sehingga 31 Disember tahun 2010. <span></span> Pengalaman ini memberi pendedahan kepada aspek pembangunan perumahan dan komuniti luar bandar. <span></span> ===Kepimpinan=== <span></span> Mohd Hawarie merupakan pengasas dan Ketua Pegawai Eksekutif AHB Group dan Pengerusi Persatuan Kontraktor Perumahan Malaysia Negeri Perak . Beliau memperkenalkan model one stop center dari segi lukisan pelan kepada kelulusan PBT dan pembiayaan pinjaman bagi pembinaan rumah di atas tanah milik sendiri yang memberi fokus kepada sistem pembinaan mengikut konsep rekabentuk mengikut bajet pelanggan.<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation news cs1">[https://www.kosmo.com.my/2026/01/02/ahb-group-realisasikan-impian-miliki-rumah-di-atas-tanah-sendiri/ "AHB Group realisasikan impian miliki rumah di atas tanah sendiri"]. ''Kosmo!''. 2 Januari 2026.</cite><span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rft.genre=article&rft.jtitle=Kosmo%21&rft.atitle=AHB+Group+realisasikan+impian+miliki+rumah+di+atas+tanah+sendiri&rft.date=2026-01-02&rft_id=https%3A%2F%2Fwww.kosmo.com.my%2F2026%2F01%2F02%2Fahb-group-realisasikan-impian-miliki-rumah-di-atas-tanah-sendiri%2F&rfr_id=info%3Asid%2Fms.wikipedia.org%3AMohd+Hawarie+Tan+Muzi" class="Z3988"></span></ref> <span></span> ==Sumbangan & Pencapaian== <span> </span> Beliau pernah muncul di Kaca TV dalam program Media Prima TV9 Nasi Lemak Kopi O , program Ikon Lokal serta di Buletin TV Al Hijrah. Dalam Media Akbar seperti di Harian Metro , Utusan Malaysia, Kosmo berkongsi ulasan serta pandangan berkaitan Bina Kediaman , Isu semasa kos bahan binaan, industri kontraktor, pembinaan dan pembangunan perumahan melalui media tempatan di Malaysia . <span></span> <https://www.hmetro.com.my/amp/PnP/2026/01/1314273/bina-kediaman-ikut-kemampuan?><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation news cs1">[https://www.hmetro.com.my/bisnes/2026/03/1336627/konflik-asia-barat-kos-bahan-binaan-boleh-melonjak-hingga-40-peratus-jika? "Bina Kediaman Ikut Kemampuan"]. ''Harian Metro''. 22 Mac 2026.</cite> <https://www.hmetro.com.my/bisnes/2026/03/1336627/konflik-asia-barat-kos-bahan-binaan-boleh-melonjak-hingga-40-peratus-jika? Harian Metro. 23 Jan 2026 ===== '''Pengiktirafan''' ===== *Bumiputera Business Excellence Awards (BBEA) 2025 <https://www.utusan.com.my/ekonomi/2026/01/ahb-group-rancang-pelaburan-berperingkat-bagi-perkukuh-operasi-bina-rumah/> ==Rujukan== [https://ahbgroup.my/pengarah-ahb/ ahbgroup.my] [[Kategori:Usahawan Malaysia]] [[Kategori:Ketua pegawai eksekutif Malaysia]] [[Kategori:Tokoh korporat Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Orang dari Perak]] mj5bqzj4wy965nu9cemoenjd2wzqtq3 0 1285533 6809914 6808726 2026-03-26T22:52:52Z Rulwarih 91672 kemasan 6809914 wikitext text/x-wiki {{Bezakan|Ketua Menteri Bangsamoro}} {{Infobox official post | post = Wali | body = Bangsamoro | native_name = {{langx|fil|Wali ng Bangsamoro|}}<br/>{{langx|ar|والي من بانجسامورو|}} | flag = | flagsize = | flagborder = | flagcaption = | insignia = Seal of the Office of the Wālī of Bangsamoro.png | insigniasize = | insigniacaption = Jata pejabat<ref>{{cite web |title=Seal and Logo |url=https://wali.bangsamoro.gov.ph/seal-and-logo/ |publisher=Office of the Wali of Bangsamoro |access-date=7 April 2024}}</ref> | image = File:DSC 0096 Wali Muslim Guiamaden.jpg | imagesize = | alt = | incumbent = [[Muslim Guiamaden]] | acting = | incumbentsince = 13 Mei 2024 | type = Ketua Istiadat | status = | department = | style = Yang Mulia<ref>{{cite web |title=Words of Wisdom of His Eminence Sheikh Khalipha U. Nando Wali of Bangsamoro |url=https://www.facebook.com/WaliBangsamoro/videos/167598097868220/ |date=February 3, 2020 |website=Facebook|publisher=Office of the Wa'lī of Bangsamoro |accessdate=April 19, 2020}}</ref> | member_of = | reports_to = | residence = | seat = | nominator = Majlis Pemimpin | appointer = [[Parlimen Bangsamoro]] | appointer_qualified = | termlength = 6 tahun | termlength_qualified = | constituting_instrument = [[Undang-undang Asas Bangsamoro]] | precursor = | formation = 29 Mac 2019 | first = [[Usman Nando]] | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = {{url|wali.bangsamoro.gov.ph/}} }} '''Wali Bangsamoro''' atau '''Agong Al-Wa'lī''' ialah ketua istiadat [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Muslim Mindanao Bangsamoro]], sebuah [[Bahagian pentadbiran berautonomi|rantau autonomi]] di [[Filipina]]. Wali pertama, [[Usman Nando|Khalipha Usman Nando]], telah dilantik oleh Parlimen Bangsamoro sementara pada 29 Mac 2019, semasa sesi julung-julung kalinya.<ref name="happiness">{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/news/03/29/19/my-happiness-is-real-duterte-grateful-for-creation-of-bangsamoro-region|title='My happiness is real': Duterte grateful for creation of Bangsamoro region|last=Ropero|first=Gillan|date=March 29, 2019|access-date=March 30, 2019|work=ABS-CBN News}}</ref> [[Muslim Guiamaden]] ialah wali yang memegang jawatan itu sejak 13 Mei 2024. == Latar Belakang == === Fungsi === Wali ialah jawatan yang dipilih dalam kerajaan [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Bangsamoro]] dan dianggap sebagai ketua istiadat rantau ini.<ref name="happiness">{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/news/03/29/19/my-happiness-is-real-duterte-grateful-for-creation-of-bangsamoro-region|title='My happiness is real': Duterte grateful for creation of Bangsamoro region|last=Ropero|first=Gillan|date=March 29, 2019|access-date=March 30, 2019|work=ABS-CBN News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRopero2019">Ropero, Gillan (March 29, 2019). </cite></ref> Pemegang jawatan tersebut mempunyai hak undang-undang untuk melaksanakan fungsi istiadat berikut: Penjagaan moral rantau ini; mempengerusikan pembukaan Parlimen Bangsamoro; mengendalikan sumpah jawatan; membubarkan Parlimen atas nasihat [[Ketua Menteri Bangsamoro|Ketua Menteri]] ; memanggil pemilihan Parlimen baharu, dan menghadiri pelbagai upacara awam.<ref name="keyofficial">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/fast-facts/222104-things-to-know-key-positions-bangsamoro-government|title=Key positions in the Bangsamoro government|last=Gavilan|first=Jodesz|date=January 31, 2019|access-date=February 23, 2019|work=Rappler}}</ref> Tempoh jawatan Wali ialah enam tahun, kecuali pemegang jawatan pertama yang dilantik oleh [[Parlimen Bangsamoro]] sementara, yang diketuai oleh [[Penguasa Peralihan Bangsamoro]] yang akan memegang jawatan hanya selama tiga tahun.<ref name="keyofficial">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/fast-facts/222104-things-to-know-key-positions-bangsamoro-government|title=Key positions in the Bangsamoro government|last=Gavilan|first=Jodesz|date=January 31, 2019|access-date=February 23, 2019|work=Rappler}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGavilan2019">Gavilan, Jodesz (January 31, 2019). </cite></ref> === Kelayakan === Seorang Wali mestilah berumur sekurang-kurangnya 40 tahun dan merupakan warganegara Filipina sejak lahir, mengikut undang-undang. Mereka mestilah pengundi berdaftar di Bangsamoro dan menjadi penduduk selama sekurang-kurangnya 15 tahun, boleh membaca dan menulis dalam bahasa Filipina, Inggeris dan Arab, serta tidak pernah disabitkan kesalahan jenayah atau kesalahan pentadbiran sebelum ini. Wali dipilih oleh Parlimen daripada senarai individu yang layak yang disediakan oleh Majlis Pemimpin.<ref name="happiness">{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/news/03/29/19/my-happiness-is-real-duterte-grateful-for-creation-of-bangsamoro-region|title='My happiness is real': Duterte grateful for creation of Bangsamoro region|last=Ropero|first=Gillan|date=March 29, 2019|access-date=March 30, 2019|work=ABS-CBN News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRopero2019">Ropero, Gillan (March 29, 2019). </cite></ref> == Senarai == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Bil. ! Potret ! width="150px" | Nama<br /> {{Kecil|{{nowrap|(Kehidupan)}}}} ! width="95px" |Mula khidmat ! width="95px" |Tamat khidmat ! width="100px" | Ketua Menteri {{Kecil|(Penggal)}} ! width="95px" | Parlimen |- | rowspan="2" | '''1''' | rowspan="2" |[[Fail:Wali_Sheik_Khalifa_Profile.jpg|135x135px]] | rowspan="2" | '''[[Usman Nando]]''' <small>(1941/1942–2023)</small><ref name="happiness">{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/news/03/29/19/my-happiness-is-real-duterte-grateful-for-creation-of-bangsamoro-region|title='My happiness is real': Duterte grateful for creation of Bangsamoro region|last=Ropero|first=Gillan|date=March 29, 2019|access-date=March 30, 2019|work=ABS-CBN News}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRopero2019">Ropero, Gillan (March 29, 2019). </cite></ref> | rowspan="2" | 29 Mac 2019 | rowspan="2" | 5 Februari 2023{{Efn|Died in office.}} | rowspan="4" | [[Murad Ebrahim]] <small><br />(2019–2025)</small> | [[Parlimen Penguasa Peralihan Bangsamoro pertama|BTA pertama]] |- | rowspan="5" | [[Parlimen Penguasa Peralihan Bangsamoro kedua|BTA ke-2]] |- | '''—''' |[[Fail:Bai_Putri_Ampatuan_Sangki_and_SC_Lalaine_Midtimbang_meets_OIC_Wali_O._Ampatuan_(cropped).jpg|156x156px]] | '''Omarkhalid Ampatuan'''<br /> <small>(lahir 1957)<br /> ''[[Pegawai yang Bertanggungjawab (Filipina)|Pegawai yang Bertanggungjawab]]<ref>{{Cite news|url=https://www.mindanews.com/top-stories/2023/03/barmm-to-commence-ramadhan-celebration-on-march-23/|title=BARMM to commence Ramadhan celebration on March 23|last=Cabrera|first=Ferdinandh|date=21 March 2023|access-date=21 March 2023|work=MindaNews}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/WaliBangsamoro/posts/540693674914745|title=Alhamdulillaah and Congratulations!|website=Facebook|publisher=Office of the Wālī of Bangsamoro|language=en|access-date=21 March 2023|quote=On behalf of the entire team of the OWB, we would like to extend our sincerest congratulations to Sir Omarkhalid A. Ampatuan for being designated as the Officer-in-Charge of the Office of the Wālī of Bangsamoro.}}</ref>''</small> | 1 Mac 2023 | 13 Mei 2024 |- style="height:73px;" | rowspan="2" | '''2''' | rowspan="2" |[[Fail:DSC_0096_Wali_Muslim_Guiamaden.jpg|145x145px]] | rowspan="2" | '''[[Muslim Guiamaden]]'''<small><br />(lahir 1963)</small> | rowspan="2" | 13 Mei 2024 | rowspan="2" | ''Penyandang jawatan'' |- | [[Abdulraof Macacua]] <small><br />(sejak 2025)</small> |} Said Salendab juga telah berkhidmat sebagai pemangku Wali bagi pembukaan Sesi Biasa ke-2 Parlimen Penguasa Peralihan Bangsamoro ke-2 pada 15 Mei 2023.<ref>{{Cite news|url=https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/acting-wali-opens-btas-2nd-regular-session/|title=Acting Wali opens BTA’s 2nd regular session|date=16 May 2023|access-date=17 May 2023|work=BARMM Official Website|agency=Bangsamoro Information Office}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://parliament.bangsamoro.gov.ph/proposes-reso-22/resolution-authorizing-mp-said-z-salendab-to-act-as-wali-of-the-bangsamoro-government-for-purposes-of-opening-the-second-regular-session-of-the-bangsamoro-transition-authority-parliament/|title=Resolution Authorizing Mp Said Z. Salendab To Act As Wali Of The Bangsamoro Government For Purposes Of Opening The Second Regular Session Of The Bangsamoro Transition Authority Parliament|publisher=Bangsamoro Parliament|access-date=17 May 2023}}</ref> Walau bagaimanapun, Salendab bukan sebahagian daripada senarai rasmi Wali di laman web Pejabat Wali.<ref>{{Cite web|url=https://wali.bangsamoro.gov.ph/wali-profile/|title=Wālī Profile|publisher=Office of the Wali of Bangsamoro|archive-url=https://web.archive.org/web/20250905091309/https://wali.bangsamoro.gov.ph/wali-profile|archive-date=5 September 2025|access-date=5 September 2025}}</ref> == Lihat juga == * [[Wali (gelaran pentadbiran)|Wali]] == Nota == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Rujukan == <references /> == Pautan luar == * {{Tapak web rasmi|wali.bangsamoro.gov.ph/}} * {{Facebook|WaliBangsamoro|Pejabat Wali Bangsamoro}} {{Topik Bangsamoro}} [[Kategori:Gabenor rantau Filipina]] [[Kategori:Kerajaan Bangsamoro]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Filipina]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Arab]] k8bgjc0q4ekl8ls7ca9nh3vuuie7tc7 0 1285568 6809770 6809427 2026-03-26T13:07:57Z Zamwan 19447 /* Infrared-guided/electro-optical */ 6809770 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|"Bom pintar", digunakan untuk menyerang sasaran dengan tepat}} {{Redirect|Peluru pintar|sistem senjata yang disesuaikan untuk seorang sahaja|Senjata pintar}} {{Use dmy dates|date=May 2019}} [[File:First laser-guided bomb dropped on Taliban in Farah, Afghanistan (22 March 2018).webm|thumb|Sebuah bom berpandu Tentera Udara Afghanistan [[GBU-58]] menyerang sebuah kompleks [[Taliban]] di [[Wilayah Farah]], [[Republik Islam Afghanistan|Afghanistan]] pada 22 Mac 2018.]] '''Peluru berpandu tepat''' (bahasa Inggeris ː ''Precision Guided Munition'' atau '''PGM'''), juga dikenali sebagai '''senjata pintar''', '''peluru pintar''', atau '''bom pintar''', ialah sejenis sistem [[senjata]] yang mengintegrasikan sistem panduan dan kawalan canggih, seperti [[Sistem Kedudukan Global|GPS]], [[panduan laser]], atau penderia [[Cari dan jejak infra merah|infra merah]], dengan pelbagai jenis [[peluru]], biasanya [[peluru berpandu]] atau [[Kelongsong (projektil)|peluru artileri]], untuk membolehkan serangan ketepatan tinggi terhadap [[Sasaran (peperangan)|sasaran]] yang ditetapkan.<ref name=":2">{{Cite web |date=2021 |title=Precision-Guided Munitions: Background and Issues for Congress |url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45996 |website=CRS Report |publisher=Congressional Research Service}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Hallion |first=R. |date=2024 |title=History and Evolution of Guided Weapons |url=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/ASPJ/journals/Volume-38_Issue-1/F-Hallion.pdf |access-date=2025-02-20}}</ref> PGM direka bentuk untuk tepat mengenai sasaran yang telah ditentukan, biasanya dengan margin ralat (atau [[kemungkinan ralat bulat]], CEP) yang jauh lebih kecil daripada peluru tanpa panduan konvensional.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024 |title=Understanding Precision-Guided Munitions: Advancements and Impact |url=https://www.totalmilitaryinsight.com/understanding-precision-guided-munitions-advancements-and-impact/ |access-date=2025-02-20 |website=Total Military Insight}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Voskuijl |first=M. |date=2022 |title=Development trends in UAV-enabled precision strike technologies |doi=10.1080/00423114.2022.2041234 |doi-broken-date=1 July 2025 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00423114.2022.2041234 |access-date=2025-02-20}}</ref> Tidak seperti peluru tanpa panduan, PGM menggunakan [[Sistem kawalan|mekanisme kawalan]] aktif atau pasif yang mampu mengarahkan senjata ke arah sasaran yang dimaksudkan.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Jenzen-Jones |first1=N R |last2=Shanley |first2=Jack |date=2021-07-29 |title=Precision Strike |journal=The RUSI Journal |volume=166 |issue=5 |pages=76–92 |doi=10.1080/03071847.2021.2016208 |issn=0307-1847}}</ref><ref>{{Cite journal |last=NISTORESCU |first=Claudiu Valer |date=2024-10-15 |title=The Asymmetries Generated by New Weapon Systems and Their Role in Achieving Success on the Battlefield. The Impact of HIMARS on the Conflict in Ukraine |journal=Bulletin of "Carol I" National Defence University |volume=13 |issue=3 |pages=117–128 |doi=10.53477/2284-9378-24-34 |issn=2284-9378|doi-access=free }}</ref> PGM mampu melakukan pembetulan haluan pertengahan penerbangan, membolehkannya menyesuaikan diri dan mencapai sasaran yang dimaksudkan walaupun keadaan berubah.<ref name=":2" /><ref name=":6">{{Cite web |date=2023-12-12 |title=Russia is jamming US precision weapons in Ukraine, US general says |url=https://www.defenseone.com/defense-systems/2023/12/russia-jamming-us-precision-weapons-ukraine-us-general-says/392707/ |access-date=2025-02-20 |website=Defense One |language=en}}</ref> PGM boleh digunakan dari pelbagai platform, termasuk pesawat, kapal tentera laut, kenderaan darat, pelancar berasaskan darat dan [[Kenderaan udara tanpa pemandu|UAV.]]<ref name=":3" /><ref name=":4" /> PGM digunakan terutamanya dalam operasi ketenteraan untuk mencapai ketepatan yang lebih tinggi, terutamanya dalam persekitaran yang kompleks atau sensitif, untuk mengurangkan risiko kepada pengendali, mengurangkan bahaya awam dan meminimumkan [[kerosakan cagaran]].<ref>{{Cite news |date=2024 |title=Low-cost precision-guided munitions and their battlefield impact |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2024/04/20/low-cost-precision-guided-munitions-and-their-battlefield-impact |access-date=2025-02-20}}</ref><ref name=":2" /> PGM dianggap sebagai elemen peperangan moden untuk mengurangkan kerosakan yang tidak disengajakan dan korban awam.<ref>{{Cite web |last=Esposito |first=F. |date=2019-12-10 |title=Precision-Guided Munitions of the Future - Joint Air Power Competence Centre |url=https://www.japcc.org/articles/precision-guided-munitions-of-the-future/ |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":5" /> Ia diterima secara meluas bahawa PGM mengatasi senjata tanpa panduan dengan ketara, terutamanya terhadap sasaran yang diperkaya atau mudah alih.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> Semasa [[Perang Teluk Parsi]], peluru berpandu hanya menyumbang 9% daripada senjata yang dilepaskan tetapi menyumbang 75% daripada semua serangan yang berjaya. Walaupun senjata berpandu secara amnya digunakan pada sasaran yang lebih sukar, ia masih 35 kali lebih berkemungkinan untuk memusnahkan sasaran mereka bagi setiap senjata yang dijatuhkan.<ref name="washingtonpost.com">{{cite news| url = https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/magazine/2002/12/15/bursts-of-brilliance/0c06b132-2d70-41e6-882e-5c4ece8f5fcf/| title = Bursts of Brilliance - The Washington Post| newspaper = [[The Washington Post]]}}</ref> Oleh kerana kesan kerosakan [[senjata letupan]] berkurangan dengan jarak disebabkan oleh hukum kiub songsang, walaupun peningkatan ketepatan yang sederhana (oleh itu pengurangan jarak terlepas) membolehkan sasaran diserang dengan bom yang lebih sedikit atau lebih kecil. Oleh itu, walaupun sesetengah [[bom berpandu]] terlepas, lebih sedikit kru udara yang berisiko dan bahaya kepada orang awam dan jumlah kerosakan cagaran dapat dikurangkan.{{efn|name= rusi|1= "During Russia's participation in the Syrian Civil War, only one of its aircraft, the Su-34 fighter-bomber, regularly used precision-guided munitions, Bronk explained, and even that aircraft often used unguided bombs and rockets.".<ref name= bronk>David Roza [https://taskandpurpose.com/news/how-big-is-the-russian-air-force/ (3 Mar 2022) Where is the Russian Air Force? Experts break down why they might be hiding] "It is clear to us that Russia is losing aircraft and helicopters at a damaging rate." —Justin Bronk, RUSI</ref>}}{{efn |name= gerasimovKilled |1= Connectivity to [[GLONASS]] may be a factor in the lack of Russian PGM availability,<ref name= grozev /> and the use of 3G/4G cell towers for Russian encrypted communications (Era) <ref name= 3g4gNeededForRussianERA >Rob Waugh (8 March 2022) [https://www.yahoo.com/news/russian-military-being-hacked-after-its-own-soldiers-destroy-3-g-internet-towers-104303881.html 'Idiots': Russian military phone calls hacked after own soldiers destroy 3G towers] 3G/4G Towers Needed For Russian encrypted communications (Era)</ref> during the [[2022 Russian invasion of Ukraine]]. This weakness was unearthed during the use of open communication ("Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate")<ref name= "Russian troops taking Ukraine sim cards" >MEHUL SRIVASTAVA, MADHUMITA MURGIA, AND HANNAH MURPHY, FT (3/9/2022, 8:33 AM) [https://arstechnica.com/information-technology/2022/03/the-secret-us-mission-to-bolster-ukraines-cyber-defences-ahead-of-russias-invasion/ The secret US mission to bolster Ukraine's cyber defences ahead of Russia's invasion ] European official: "instead of communicating solely through encrypted military-grade phones, Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate, at times simply by using their Russian cell phones. 'Rakyat Ukraine menyukainya—terdapat begitu banyak data hanya dengan menonton telefon ini, sama ada mereka menggunakan aplikasi yang disulitkan atau tidak,' katanya. Rakyat Ukraine kemudian menyekat telefon Rusia daripada rangkaian tempatan mereka pada saat-saat penting, seterusnya menjejaskan komunikasi mereka. 'Kemudian anda tiba-tiba melihat tentera Rusia merampas telefon bimbit daripada rakyat Ukraine di jalanan, menyerbu kedai pembaikan untuk mendapatkan sim,' katanya. 'Ini bukan perkara yang canggih. Ia agak membingungkan."</ref> when FSB was discussing the deaths of their generals: Vitaly Gerasimov, killed 7 Mar 2022;<ref name= pichetaGuy >Rob Picheta and Jack Guy, CNN [https://www.cnn.com/2022/03/08/europe/russian-general-killed-ukraine-kharkiv-intl/index.html (8 Mar 2022) Ukraine claims Russian general has been killed in Kharkiv]</ref> [[Andrei Sukhovetsky]], killed 28 Feb 2022.<ref name= cunningham >Doug Cunningham [https://www.upi.com/Top_News/World-News/2022/03/03/ukraine-russia-invasion-chechen-magomed-tushayev-killed/9981646322278/ (3 Mar 2022) Ukraine forces say Chechen commander Magomed Tushayev killed near Kyiv]</ref><ref name= grozev >Jamie Ross, who cites Christo Grozev of Bellingcat: (Tue, March 8, 2022, 5:32 AM) [https://www.yahoo.com/news/russian-officer-complains-dead-general-113255353.html (7 March 2022) Russian Officer Complains About Dead General and Comms Meltdown in Intercepted Call] FSB ([[Federal Security Service]], successor agency to the KGB) officers discuss Gerasimov's death amid the destruction of 3G/4G cell towers in Ukraine, and the loss of Russian encrypted communications (Era), which compromised the FSB officer's sim-card-enabled phone call.</ref> }} Kemunculan peluru berpandu tepat mengakibatkan penamaan semula bom lama yang berteknologi rendah sebagai "[[bom tanpa panduan]]", "bom bisu", atau "bom besi". Beberapa cabaran peluru berpandu tepat termasuk kos pembangunan dan pengeluaran yang tinggi dan pergantungan PGM pada teknologi canggih seperti GPS menjadikannya terdedah kepada [[peperangan elektronik]] dan [[Serangan Siber|serangan siber]].<ref>{{Cite journal |last1=Wenyuan |first1=Zhang |last2=Sheng |first2=Luo |last3=Jun |first3=Wang |last4=Jian |first4=Zhou |last5=Yanfang |first5=Cai |date=2023-04-01 |title=Development and Prospect of Intelligent Air-to-Ground Precision Strike Munition |journal=Journal of Physics: Conference Series |volume=2460 |issue=1 |article-number=012169 |doi=10.1088/1742-6596/2460/1/012169 |bibcode=2023JPhCS2460a2169W |issn=1742-6588|doi-access=free }}</ref> ==Jenis-jenis== {{Main|Panduan peluru berpandu}} [[File:Image-GBU-24 Missile testmontage-gi BLU-109 bomb.jpg|thumb|right|Sebuah kepala peledak [[GBU-24]] ([[BLU-109]] varian berpandu laser) mengenai sasarannya.]] Menyedari kesukaran untuk mengenai kapal yang bergerak semasa [[Perang Saudara Sepanyol]],<ref>Fitzsimons, Bernard, editor. ''The Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare'' (London: Phoebus, 1978), Volume 10, p.1037, "Fritz-X".</ref> Jerman adalah negara pertama yang membangunkan peluru yang boleh dikemudi, menggunakan panduan [[kawalan radio]] atau wayar. Manakala A.S. pula menguji senjata panduan [[televisyen|TV]] yang dipandu ([[GB-4]]),<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p.1101, "GB-4".</ref> [[radar separa-aktif]] ([[Bat (bom panduan)|Bat]]), dan [[infra merah]] ([[VB-6 Felix|Felix]]). ===Kawalan radio=== {{Main|Panduan arahan}} Jerman adalah yang pertama memperkenalkan PGM dalam pertempuran, dengan [[KG 100]] menggunakan {{convert|1400|kg|lb|abbr=on|order=flip|adj=on}} panduan [[MCLOS]] [[bom luncur]] berperisai [[Fritz X]], yang dipandu oleh sistem panduan radio [[pautan kawalan radio Kehl-Strasbourg|''Kehl-Straßburg'']], yang mana berjaya menyerang kapal perang Itali [[kapal perang Itali Roma (1940)|''Roma'']] pada tahun 1943,<ref>{{cite book |last=Fioravanzo |first=Giuseppe |title=La Marina italiana nella seconda guerra mondiale – Volume XV – La Marina dall'8 settembre 1943 alla fine del conflitto |trans-title=The Italian Navy in the Second World War – Volume XV – The Navy from 8 September 1943 to the End of the Conflict |language=it |location=Rome |year=1971 |publisher=Italian Navy Historical Branch |pages=8–34}}</ref> dan bom luncur berpandu roket [[Henschel Hs 293]] berpandukan MCLOS ''Kehl-Straßburg'' yang serupa (juga digunakan sejak tahun 1943, tetapi hanya terhadap sasaran kapal berperisai ringan atau tidak berperisai). Senjata setara dari [[Pihak Berikat dalam Perang Dunia II|Pihak Berikat]] yang paling hampir, kedua-duanya adalah reka bentuk tanpa kuasa, ialah {{convert|1000|lb|kg|abbr=on|adj=on}} VB-1 [[AZON]] (dengan kawalan "AZimuth ONly"), digunakan di Eropah dan [[Teater China Burma India|teater CBI]], dan [[Bom berpandu]] [[Tentera Laut Amerika Syarikat|Tentera Laut AS]], terutamanya digunakan di Perbatasan Pasifik Perang Dunia II — Bat milik Tentera Laut A.S lebih maju daripada reka bentuk persenjataan PGM Jerman atau VB-1 AZON yang digunakan oleh USAAF, kerana ia mempunyai [[sistem pencari radar autonomi|pemandu radar aktif]] sendiri di atasnya untuk menghalakannya ke sasaran. Di samping itu, A.S. menguji [[LBD-1 Gargoyle|Gargoyle]] yang digerakkan roket, yang tidak pernah mula digunakan.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p. 1090, "Gargoyle".</ref> PGM yang digunakan oleh Jepun—kecuali bom terbang lancaran udara, anti kapal, dikuasakan roket, dan dipandu manusia [[Yokosuka MXY-7 Ohka]], "Kamikaze" tidak terlibat dalam pertempuran dalam Perang Dunia II.<ref>{{Cite journal|author=Martin Caidin |title=Japanese Guided Missiles in World War II |journal=Journal of Jet Propulsion|volume=26 |issue=8 | date=1956 |pages=691–694 | doi= 10.2514/8.7117}}</ref> Sebelum perang, pihak Britain telah bereksperimen dengan pesawat berpandu jarak jauh yang dikawal radio yang sarat dengan bahan letupan, seperti [[Larynx (pesawat tanpa pemandu)|Larynx]]. [[Tentera Udara Tentera Darat Amerika Syarikat]] menggunakan teknik yang serupa dengan [[Operasi Aphrodite]], tetapi hanya sedikit kejayaan; "[[pesawat parasit]]" Jerman [[Mistel]] (Mistletoe) tidak lagi berkesan, dipandu oleh juruterbang manusia yang menerbangkan pesawat pejuang berenjin tunggal yang dipasang di atas "bom terbang" berenjin berkembar tanpa pemandu yang sarat dengan bahan letupan di bawahnya, yang dilepaskan dalam serangan ''Mistel'' dari pesawat pejuang. Program A.S. dimulakan semula dalam [[Perang Korea]]. Pada tahun 1960-an, ''bom elektro-optik'' (atau ''bom kamera'') diperkenalkan semula. Ia dilengkapi dengan [[kamera televisyen]] dan pembidik suar, yang mana bom akan dikemudikan sehingga suar itu menimpa sasaran. Bom kamera menghantar "pandangan mata bom" sasaran kembali ke pesawat pengawal. Pengendali dalam pesawat ini kemudian menghantar isyarat kawalan ke sirip boleh kemudi yang dipasang pada bom. Senjata sedemikian semakin banyak digunakan oleh [[USAF]] dalam beberapa tahun terakhir [[Perang Vietnam]] kerana iklim politik semakin tidak bertoleransi terhadap korban awam, dan kerana adalah mungkin untuk menyerang sasaran yang sukar (seperti jambatan) dengan berkesan dengan satu misi; [[Jambatan Thanh Hoa]], misalnya, diserang berulang kali dengan bom besi, tanpa kesan, hanya untuk digugurkan dalam satu misi dengan PGM. Walaupun tidak sepopular senjata [[JDAM]] dan [[JSOW]] yang lebih baharu, atau sistem [[bom panduan laser]] yang lebih lama, senjata seperti bom [[AGM-62 Walleye]] [[panduan TV]] masih digunakan, bersama-sama dengan Pod Pautan Data [[AAW-144]], pada pesawat [[F/A-18 Hornet]] yang dioperasikan oleh [[Tentera Laut AS]].{{Citation needed|date=January 2026}} ===Panduan infra merah/elektro-optikal=== {{Main|Panduan infra merah}} Semasa Perang Dunia II, [[Jawatankuasa Penyelidikan Pertahanan Negara]] Amerika Syarikat telah membangunkan VB-6 Felix, yang menggunakan inframerah untuk memandu ke arah kapal. Walaupun ia mula dikeluarkan pada tahun 1945, ia tidak pernah digunakan dalam operasi.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Jilid 9, hlm. 926, "Felix".</ref> Peluru berpandu elektro optik pertama yang berjaya ialah [[AGM-62 Walleye]] yang digunakan semasa [[Perang Vietnam]]. Ia merupakan keluarga bom luncur besar yang boleh menjejaki sasaran secara automatik menggunakan perbezaan kontras dalam suapan video. Konsep asal dicipta oleh jurutera Norman Kay semasa mengusik televisyen sebagai hobi. Ia dibangunkan berdasarkan sebuah peranti yang boleh menjejaki objek pada skrin televisyen dan meletakkan "blip" padanya untuk menunjukkan ke mana ia menghala. Ujian pertama senjata itu pada 29 Januari 1963 berjaya, dengan senjata itu mengena terus pada sasaran. Ia digunakan selama tiga dekad sehingga tahun 1990-an.<ref name="DS">{{cite web|url=http://www.designation-systems.net/dusrm/m-62.html|title=Martin Marietta AGM-62 Walleye|last=Parsch|first=Andreas|year=2002|work=Directory of U.S. Military Rockets and Missiles|publisher=Designation-Systems|access-date=9 July 2014}}</ref><ref name="JDS">[[John Darrell Sherwood]], ''Nixon's Trident: Naval Power in Southeast Asia, 1968–1972,'' (Washington: DC: [[Naval Historical Center]], forthcoming).</ref> [[Raytheon]] [[AGM-65 Maverick|Maverick]] adalah peluru berpandu elektro optik yang paling biasa digunakan. Sebagai peluru berpandu anti kereta kebal berat, ia mempunyai antara pelbagai sistem panduan seperti elektro-optik (AGM-65A), pengimejan inframerah (AGM-65D), dan panduan laser (AGM-65E).<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061020002646/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|title=Raytheon AGM-65 Maverick|archive-date=20 October 2006}}</ref> Dua jenis yang pertama, dapat memandu sendiri ke arah sasaran berdasarkan visual atau infra-merah, dengan ciri-ciri [[tembak-dan-lupa]] di mana juruterbang boleh melepaskan senjata dan ia akan membimbing dirinya sendiri ke sasaran tanpa input selanjutnya, yang membolehkan pesawat penghantaran bergerak untuk melepaskan diri daripada tembakan balas. [[NESCOM]] [[H-2 MUPSOW]] dan [[H-4 MUPSOW]] Pakistan ialah bom luncur berpandu ketepatan elektro-optik (pengimejan IR dan televisyen) yang merupakan bom luncur berpandu ketepatan [[gugur-dan-lupa]]. [[Opher]] buatan firma Elbit dari Israel juga merupakan sebuah bom berpandu "jatuh dan lupa" dengan panduan pengimejan IR yang dilaporkan jauh lebih murah daripada bom panduan laser dan boleh digunakan oleh mana-mana pesawat, tidak memerlukan pendawaian khusus untuk penunjuk laser atau pesawat lain untuk menerangi sasaran. Semasa kempen udara NATO pada tahun 1999 di Kosovo, pesawat AMX milik [[Tentera Udara Itali]] telah menggunakan Opher.<ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/opher+bomb+deployed+in+kosovo-52884/ "Opher bomb deployed in Kosovo"] ''FLIGHT Daily News'', 17 June 1999</ref> ===Laser-guided=== {{Main|Laser-guided bomb}} [[File:BOLT117LGB.jpg|thumb|[[BOLT-117]], the world's first [[laser-guided bomb]] ]] In 1962, the US Army began research into [[laser]] guidance systems and by 1967 the USAF had conducted a competitive evaluation leading to full development of the world's first [[laser-guided bomb]], the [[BOLT-117]], in 1968. All such bombs work in much the same way, relying on the target being illuminated, or "painted," by a [[laser target designator]] on the ground or on an aircraft. They have the significant disadvantage of not being usable in poor weather where the target illumination cannot be seen, or where a target designator cannot get near the target. The laser designator sends its beam in a coded series of pulses so the bomb cannot be confused by an ordinary laser, and also so multiple designators can operate in reasonable proximity. Originally the project began as a surface to air missile seeker developed by [[Texas Instruments]]. When Texas Instruments executive Glenn E. Penisten attempted to sell the new technology to the Air Force they inquired if it could instead be used as a ground attack system to overcome problems they were having with accuracy of bombing in Vietnam. After 6 attempts the weapon improved accuracy from {{convert|148|to|10|ft|m|sigfig=1|abbr=on}} and greatly exceeded the design requirements. The system was sent to Vietnam and performed well. Without the existence of [[targeting pod]]s they had to be aimed using a hand held laser from the back seat of an [[F-4 Phantom]] aircraft, but still performed well. Eventually over 28,000 were dropped during the war.<ref name="washingtonpost.com"/> [[File:Laser guided munition CIA report.jpg|thumbnail|Diagram showing the operation of a laser-guided ammunition round. From a CIA report, 1986.]] Laser-guided weapons did not become commonplace until the advent of the [[Integrated circuit|microchip]]. They made their practical debut in Vietnam, where on 13 May 1972 they were used in the second successful attack on the [[Thanh Hóa Bridge]] ("Dragon's Jaw"). This structure had previously been the target of 800 American sorties<ref>[http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html Thanh Hoa Bridge] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051109035612/http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html |date=9 November 2005 }}</ref> (using unguided weapons) and was partially destroyed in each of two successful attacks, the other being on 27 April 1972 using [[AGM-62 Walleye]]s. They were used, though not on a large scale, by the British forces during the 1982 [[Falklands War]].<ref>{{Cite web|url=http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120025712/http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|title=Britain's Small Wars|archive-date=20 January 2011}}</ref> The first large-scale use of smart weapons came in the early 1990s during Operation [[Desert Storm]] when they were used by coalition forces against [[Iraq]]. Even so, most of the air-dropped ordnance used in that war was "dumb," although the percentages are biased by the large use of various (unguided) [[cluster bomb]]s. Laser-guided weapons were used in large numbers during the 1999 [[Kosovo War]], but their effectiveness was often reduced by the poor weather conditions prevalent in the southern Balkans. *[[Paveway]] is a series of laser-guided bombs made in the United States. Paveway II {{convert|500|lb|kg|adj=on|abbr=on}} LGBs (such as [[GBU-12]]) are a cheaper lightweight precision-guided munition (PGM) suitable for use against vehicles and other small targets, while a Paveway III {{convert|2000|lb|kg|adj=on|abbr=on}} penetrator (such as [[GBU-24]]) is a more expensive weapon with improved aerodynamic efficiency suitable for use against high-value targets. GBU-12s were used to great effect in the first [[Gulf War]], dropped from [[General Dynamics F-111|F-111F]] aircraft to destroy Iraqi armored vehicles in a process informally referred to by pilots as "[[tank plinking]]." *[[AGM-123 Skipper II]] was a short-range laser-guided missile developed by the [[United States Navy]]. The Skipper was intended as an [[Anti-ship missile|anti-ship weapon]], capable of disabling the largest vessels with a {{convert|1000|lb|kg|adj=on|abbr=on}} impact-[[fuze]]d warhead. It was composed of a [[Mark 83 bomb]] fitted with a [[Paveway]] guidance kit and two Mk 78 solid propellant rockets that fire upon launch. *Some of the most commonly used laser-guided bombs are the family of GBU-54, GBU-55, and GBU-56 [[Joint Direct Attack Munition]]s, or "Laser JDAMs" (LJDAMs), which add a [[laser seeker]] to the nose of a JDAM-equipped bomb, enabling it to engage moving targets. The laser seeker is a cooperative development between [[Boeing]]'s Defense, Space and Security unit and Israel's [[Elbit Systems]].<ref>{{Cite web |last=Opall-Rome |first=Barbara |date=3 May 2010 |title=U.S. Backs Israeli Munitions Upgrades |url=http://www.defensenews.com/article/20100503/DEFFEAT04/5030325/U-S-Backs-Israeli-Munitions-Upgrades |archive-url=https://archive.today/20120729074626/http://www.defensenews.com/story.php |archive-date=29 July 2012 |website=Defense News}}</ref> *[[Sudarshan laser-guided bomb|Sudarshan]] is an Indian [[laser-guided bomb|laser-guided]] [[bomb]] [[Electronic kit|kit]], developed by [[Aeronautical Development Establishment]] (ADE), a [[Defence Research and Development Organisation|DRDO]] lab with technological support from another DRDO lab [[Instruments Research and Development Establishment]] (IRDE),<ref>{{cite web|location=Dehradun |agency=PTI |url=http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |title=India develops first Laser Guided Bomb |date=20 October 2010 |website=Deccanherald.com |access-date=2012-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161052/http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |archive-date=2015-04-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Nitsi |url=https://www.oneindia.com/2010/10/21/india-invents-laser-guide-bomb.html |title=India invents 1st Laser Guided Bomb |publisher=Oneindia |date=2010-10-21 |access-date=2012-02-19}}</ref> for the [[Indian Air Force]] (IAF).<ref>{{cite web|url=http://netindian.in/news/2010/01/21/0004971/india-conducts-flight-trials-laser-guided-bombs |title=India conducts flight trials of laser-guided bombs |publisher=Netindian.in |date=2010-01-21 |access-date=2012-02-19}}</ref><ref name="msn">{{citation |url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246&_p=544152d2-2200-4721-9dbc-eff67faec052#page=1 |publisher=MSN News |title=India develops first laser guided bomb |access-date=27 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023005845/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246#page=1 |archive-date=23 October 2010 }}</ref><ref name="xinhua">{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024135019/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-date=24 October 2010 |title=India successfully develops advanced laser guided bomb |publisher=News.xinhuanet.com |date=2010-10-20 |access-date=2012-02-19}}</ref> *[[KAB-1500L]] and [[KAB-500L]] are Russian laser-guided bombs. *[[LT PGB]] is a family of Chinese [[laser-guided]] [[munition]]s. *[[LS PGB]] is a family of Chinese GPS+INS or laser guided munitions. * The [[Advanced Precision Kill Weapon System]] (APKWS) also known as Laser, infrared Guided Rocket (LiGR) is a design conversion of [[Hydra 70]] [[unguided rocket]]s with a [[laser guidance]] kit to turn them into precision-guided munitions (PGMs).<ref>{{Cite web|url=http://www.baesystems.com/en-us/product/apkws-laser-guided-rocket|title = APKWS® laser-guidance kit}}</ref><ref>[http://www.ainonline.com/aviation-news/defense/2015-10-14/us-army-plans-first-deployment-laser-guided-rocket U.S. Army Plans First Deployment of Laser-Guided Rocket] – Ainonline.com, 14 October 2015</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F |title=Description the APKWS II is a design conversion of an unguided Hydra 2.75-inch rocket with a laser guidance kit to give it precision-kill capability. |access-date=1 April 2017 |archive-date=7 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023442/http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F }}</ref> *[[Ugroza]] ({{langx|ru|Угроза}}, meaning "menace") is a precision-guided weapons system made in [[Russian Federation]]. It is an upgrade for standard Russian "dumb" rockets, including the [[S-5 rocket|S-5]], [[S-8 rocket|S-8]], and [[S-13 rocket]]s.<ref name=nvo>{{cite news|author=Vladimir Ilyin|title=Cheaply and effectively|newspaper=[[Nezavisimaya Gazeta]]|date=18 September 1999|language=ru|author-link=Vladimir Ilyin (mathematician)}}</ref><ref name=nf>{{Cite web|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html|title=Defense & Security Intelligence & Analysis: IHS Jane's &#124; IHS|access-date=6 December 2018|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402185503/http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html}}</ref> The system upgrades the "dumb" rockets with [[laser guidance]], very significantly increasing their accuracy. It requires a [[laser target designator]], from either an airborne or land based source, to "paint" a target. * The [[Roketsan Cirit]] is a Turkish [[semi-active laser]] [[laser guided]] missile.<ref>{{Cite web |title=CIRIT 2.75" Laser Guided Missile, Roketsan |url=http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101223726/http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-date=1 January 2009}}</ref><ref>[http://www.trdefence.com/?p=5280 Roketsan targets guided anti-tank missile development and production], TR Defence, 13 July 2011</ref> * The '''Griffin Laser Guided Bomb''' ([[Griffin LGB]]) is a [[laser-guided bomb]] system made by [[Israel Aerospace Industries]]' MBT missile division. It is an add-on kit which is used to retrofit existing [[Mark 82 bomb|Mark 82]], [[Mark 83 bomb|Mark 83]], and [[Mark 84 bomb|Mark 84]] and other "dumb fire" [[unguided bomb|gravity bomb]]s, making them into [[laser-guided bomb|laser-guided]] smart bombs (with the option of [[Global Positioning System|GPS]] guidance). Initial development completed in 1990. ===Radar-guided=== {{Main|Homing guidance#Radar homing}} The Lockheed-Martin [[Hellfire II]] lightweight anti-tank weapon in one mark uses the radar on the [[Boeing]] [[AH-64 Apache#ah-64D|AH-64D Apache Longbow]] to provide fire-and-forget guidance for that weapon. ===Satellite-guided=== {{Main|Satellite navigation systems}} [[File:F-22 bomb.jpg|thumb|A [[F-22]] releases a [[Joint Direct Attack Munition|JDAM]] from its center internal bay while flying at supersonic speed.]] [[File:BGT Hosbo.jpg|thumb|left|[[HOPE/HOSBO]] of the [[German Air Force|Luftwaffe]] with a combination of GPS/INS and electro-optical guidance]] Lessons learned during the first Gulf War showed the value of precision munitions, yet they also highlighted the difficulties in employing them—specifically when visibility of the ground or target from the air was degraded.<ref>{{Cite web|url=https://www.af.mil/News/story/storyID/123017613/|title=News|website=www.af.mil}}</ref> The problem of poor visibility does not affect satellite-guided weapons such as [[Joint Direct Attack Munition]] (JDAM) and [[Joint Stand-Off Weapon]] (JSOW), which make use of the United States' [[Global Positioning System|GPS]] system for guidance. This weapon can be employed in all weather conditions, without any need for ground support. Because it is possible to [[Radar jamming and deception|jam]] GPS, the guidance package reverts to [[inertial navigation]] in the event of GPS signal loss. Inertial navigation is significantly less accurate; the JDAM achieves a published [[circular error probable|Circular Error Probable]] (CEP) of {{convert|13|m|ft|abbr=on|order=flip}} under GPS guidance, but typically only {{convert|30|m|ft|abbr=on|order=flip}} under inertial guidance (with free fall times of 100 seconds or less).<ref>U.S. Air Force [https://web.archive.org/web/20030624083412/http://www.af.mil/factsheets/factsheet.asp?fsID=108 Factsheets: Joint Direct Attack Munition]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/systems/munitions/jdam-specs.htm|title=Joint Direct Attack Munition (JDAM)|author=John Pike|work=globalsecurity.org|access-date=1 April 2015}}</ref> * The [[Joint Direct Attack Munition]] (JDAM) is a guidance kit that converts [[unguided bomb]]s, or "dumb bombs", into all-weather "smart" munitions. JDAM-equipped bombs are guided by an integrated [[inertial guidance system]] coupled to a [[Global Positioning System]] (GPS) receiver, giving them a published range of up to {{convert|15|nmi|mi km|order=out|abbr=on}}. JDAM-equipped bombs range from {{convert|500|to|2000|lb|kg}}.<ref name="AFL1">{{cite web|url=https://www.af.mil/News/story/storyID/123017613/|title=JDAM continues to be warfighter's weapon of choice|access-date=2007-07-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026092532/http://www.af.mil/news/story.asp?storyID=123017613|archive-date=2012-10-26}}</ref> When installed on a bomb, the JDAM kit is given a GBU (Guided Bomb Unit) nomenclature, superseding the [[Mark 80]] or '''BLU''' (Bomb, Live Unit) nomenclature of the bomb to which it is attached. * The '''[[High Speed Low Drag Bomb]]''' is a series precision-guided munition used by [[Indian Air Force]]. It has {{convert|450|kg|lb|adj=on|abbr=on}} and {{convert|500|kg|lb|adj=on|abbr=on}} variants. They use [[Inertial navigation system|Inertial Navigation System]] and [[Global Positioning System|GPS]]/[[Indian Regional Navigation Satellite System|NavIC]] [[satellite guidance]] in mid-course and [[semi-active laser homing]] for Terminal guidance. * [[Wind Corrected Munitions Dispenser]] (WCMD) is a [[GPS/INS]]-guided US tail kit for use with the TMD (Tactical Munitions Dispenser) family of cluster bombs to convert them to precision-guided munitions. *:The [[CBU-107 Passive Attack Weapon]] is an air-dropped [[guided bomb]] consisting of a variant Wind Corrected Munitions Dispenser containing metal penetrator rods of various sizes. It was designed to attack targets where an explosive effect may be undesirable, such as [[fuel]] [[storage tank]]s or [[chemical weapon]] [[stockpile]]s<ref name="defensetech30aug13">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130901005535/http://defensetech.org/2013/08/30/air-force-developed-bombs-capable-of-destroying-syrias-chemical-weapons/ Air Force Developed Bombs Capable of Destroying Syria's Chemical Weapons]}} - Defensetech.org, 30 August 2013</ref> in [[civilian]] areas.<ref>{{Cite web|url=https://www.globalsecurity.org/military/systems/munitions/cbu-107.htm|title=CBU-107 Passive Attack Weapon (WCMD)|website=www.globalsecurity.org}}</ref> * '''[[Wan Chien|Wan chien]]''' – Taiwanese version of JDAM.<ref>{{Cite news|url=https://www.foxnews.com/world/taiwan-develops-anti-invasion-munitions-against-china|title=Taiwan develops 'anti-invasion' munitions against China|date=2013-09-21|work=Fox News|access-date=2017-03-09}}</ref> :The Griffin conversion kit consists of a front "seeker" section and a set of steerable tailplanes. The resulting guided munition features "trajectory shaping", which allows the bomb to fall along a variety of trajectories – from a shallow angle to a vertical [[top attack]] profile. IAI publishes a [[circular error probable]] figure for the weapon of 5&nbsp;metres.<ref name="iai_summary">{{cite web |url=http://www.iai.co.il/34290-16151-en/SystemMissileandSpace_MBTMissiles_PrecisionGuidedMunitions.aspx?btl=1 |title=Laser-Guided Bomb Kits |publisher=[[Israel Aerospace Industries]] |access-date=20 February 2013 }}</ref> [[File:KAB-500S-E - MAKS2015part7-18.jpg|thumb|[[KAB-500S-E]]. Russian GLONASS-Guided Bomb]] * The [[GBU-57A/B]] '''Massive [[Aircraft ordnance|Ordnance]] Penetrator''' ('''MOP''') is a [[United States Air Force|U.S. Air Force]], precision-guided, {{convert|30000|lb|kg|adj=on}} "[[bunker buster]]" [[bomb]].<ref>[http://www.fbo.gov/index?s=opportunity&mode=form&id=6bded5f03e250578c12cc6939537f128&tab=core&_cview=0 B-2/Massive Ordnance Penetrator (MOP) GBU-57A/B]. FedBizOpps</ref> This is substantially larger than the deepest penetrating bunker busters previously available, the {{convert|5000|lb|kg|adj=on}} [[GBU-28]] and [[GBU-37 GPS-Aided Munition|GBU-37]]. * The '''[[SMKB]]''' ('''S'''mart-'''MK'''-'''B'''omb) is a Brazilian guidance kit that turns a standard {{convert|500|lb|kg|adj=on}} [[Mk 82]] or {{convert|1000|lb|kg|adj=on}} [[Mk 83]] into a precision-guided weapon, respectively called SMKB-82 and SMKB-83. The kit provides extended range up to {{convert|50|km|mi|abbr=on|order=flip}} and are guided by an integrated [[inertial guidance system]] coupled to three satellites networks ([[GPS]], [[Galileo (satellite navigation)|Galileo]] and [[GLONASS]]), relying on wireless to handle the flow of data between the aircraft and the munition. * [[FT PGB]] is a family of Chinese satellite and [[Inertial navigation system|Inertial]], guided munitions. * [[LS PGB]] is a family of Chinese GPS+INS or laser guided munitions. The precision of these weapons is dependent both on the precision of the measurement system used for location determination and the precision in setting the coordinates of the target. The latter critically depends on intelligence information, not all of which is accurate. According to a CIA report, the accidental [[United States bombing of the Chinese embassy in Belgrade]] during [[Operation Allied Force]] by NATO aircraft was attributed to faulty target information.<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/cia/public_affairs/speeches/1999/dci_speech_072299.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061004025533/https://www.cia.gov/cia/public_affairs/speeches/1999/dci_speech_072299.html|title=DCI Statement on the Belgrade Chinese Embassy|archive-date=4 October 2006}}</ref> However, if the targeting information ''is'' accurate, satellite-guided weapons are significantly more likely to achieve a successful strike in any given weather conditions than any other type of precision-guided munition. ===Advanced guidance concepts=== Responding to after-action reports from pilots who employed laser or satellite guided weapons, [[Boeing]] developed a Laser JDAM (LJDAM) to provide both types of guidance in a single kit. Based on the existing [[Joint Direct Attack Munition]] configurations, a laser guidance package is added to a GPS/INS-guided weapon to increase its overall accuracy.<ref>{{cite web|url=http://www.boeing.com/defense-space/missiles/jdam/docs/laser_jdam_overview.pdf|title=Weapons|work=boeing.com|access-date=1 April 2015}}</ref> Raytheon has developed the Enhanced Paveway family, which adds GPS/INS guidance to their Paveway family of laser-guidance packages.<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055758.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307042008/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055758.pdf|title=Raytheon Enhanced Paveway|archive-date=7 March 2008}}</ref> These "hybrid" laser and GPS guided weapons permit the carriage of fewer weapons types, while retaining mission flexibility, because these weapons can be employed equally against moving and fixed targets, or targets of opportunity. For instance, a typical weapons load on an F-16 flying in the [[Iraq War]] included a single {{convert|2000|lb|kg|adj=on}} JDAM and two {{convert|1000|lb|kg|adj=on}} LGBs. With LJDAM, and the new GBU-39 [[Small Diameter Bomb]] (SDB), these same aircraft can carry more bombs if necessary, and have the option of satellite or laser guidance for each weapon release. * [[Spice (munition)]] is an Israeli [[Electro-optics|EO]]/[[GPS]]-guided guidance kit for converting air-droppable unguided [[bomb]]s into precision guided bombs. Spice can be preprogrammed, with up to 100 different targets it may have to engage during a mission. The one target it will ''actually'' engage may then be selected, inflight, by an aircrewman. * [[HGK (bomb)|The HGK guidance kit (HGK)]], {{langx|tr|Hassas Güdüm Kiti / Precision Guidance Kit}}, developed by [[TÜBİTAK Defense Industries Research and Development Institute|TÜBİTAK-SAGE]], is a [[Global Positioning System|GPS]]/[[Inertial navigation system|INS]] guidance kit that converts {{convert|2000|lb|kg|adj=on}} [[Mark 84 bomb]]s into [[Smart bomb|smart weapon]]s. It enables precision strike capability in all weather conditions with long range at a dispersion of {{convert|6|m|ft|abbr=on|order=flip}}.<ref>[http://www.sage.tubitak.gov.tr/home.do?ot=1&sid=1310&pid=547 TÜBİTAK SAGE] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326003209/http://www.sage.tubitak.gov.tr/home.do?ot=1&pid=547&sid=1310 |date=26 March 2013 }}</ref> * [[Armement Air-Sol Modulaire]] (AASM),<ref>{{Cite web|url=http://www.safran-electronics-defense.com/aerospace/weapons-and-missiles/aasm|title = Safran Electronics & Defense| date=3 October 2024 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/armement-air-sol-modulaire-aasm-hammer-air-to-ground-missile/|title=Armement Air-Sol Modulaire (AASM) HAMMER Air-to-Ground Missile|website=www.airforce-technology.com}}</ref> developed by [[Safran Electronics & Defense]], comprises a frontal guidance kit and a rear-mounted range extension kit matched to a [[dumb bomb]]. The weapon is modular because it can integrate different types of guidance units and different types of bombs. It uses hybrid [[inertial navigation system]] (INS) / [[Global Positioning System]] (GPS) guidance. Other variants add [[infrared homing]] or [[laser guidance]] to increase accuracy. * [[Paveway IV]] is a dual mode [[Global Positioning System|GPS]]/[[inertial navigation system|INS]] and [[Laser guidance|laser-guided]] bomb manufactured by [[Raytheon|Raytheon UK]] (formerly Raytheon Systems Limited).<ref name="RAF">{{cite news|title=Paveway IV|url=http://www.raf.mod.uk/equipment/paveway4.cfm|access-date=7 January 2015|agency=Royal Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231155406/http://www.raf.mod.uk/equipment/paveway4.cfm|archive-date=31 December 2014}}</ref> It is the latest iteration of the [[Paveway]] series. * [[Denel Dynamics Umbani]] a [[Precision guided munition|precision-guided]] bomb kit manufactured by [[Denel Dynamics]] in South Africa. It consists of a number of modules fitted to [[NATO]] standard [[Mark 81 bomb|Mk81]], [[Mk82]] or [[Mark 83 bomb|Mk83]] low drag free-fall bombs to convert them to [[glide bomb]]s.<ref name="deneldynamics1">{{cite web |url=http://www.deneldynamics.co.za/brochures/Broc0273_Umbani%20External.pdf |title=Umbani Brochure |publisher=Denel Dynamics |access-date=2012-06-18 |archive-date=23 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120723010941/http://www.deneldynamics.co.za/brochures/Broc0273_Umbani%20External.pdf }}</ref> * [[Smart Anti-Airfield Weapon]] (SAAW) is an Indian precision-guided [[Anti-runway penetration bomb|Anti-Airfield Weapon]] developed by [[Research Centre Imarat]] with a range up to {{convert|100|km|mi|order=flip|abbr=on}}. It employs [[Inertial navigation system|inertial]] and [[satellite navigation]] with [[Electro-optical sensor|electro-optical]], [[imaging infrared]] sensor.   * [[High Speed Low Drag Bomb]] (HSLD) is an Indian precision guided munition developed by [[Armament Research and Development Establishment]] that is comparable with the US' [[Mark 80]] series. It uses [[Inertial navigation system|inertial]] and [[satellite navigation]] with [[laser guidance]] kit for target accuracy. * '''Moving Target Artillery Round (MTAR)''' : The U.S. Navy leads development for a new {{convert|155|mm|in|abbr=on}} artillery round called Moving Target Artillery Round, capable of destroying moving targets in GPS-denied environments". The Office of Naval Research (ONR), the Naval Surface Warfare Center Dahlgren Division (NSWC Dahlgren), and the [[U.S. Army Research Laboratory]] (ARL) have been coordinating MTAR, with final development scheduled for 2019.<ref>{{Cite news|url=http://www.thedrive.com/the-war-zone/10769/u-s-navy-wants-long-range-guided-artillery-shell-for-hitting-moving-targets|title=U.S. Navy Wants Long-Range Guided Artillery Shell For Hitting Moving Targets|last=Trevithick|first=Joseph|work=The Drive|access-date=2018-07-12}}</ref> : Key features of the MTAR shell include extended range against moving targets, precision guidance and navigation without GPS, subsystem modularity, subsystem maturity, weapon system compatibility, restricted altitude, all-weather capability, reduced time of flight, and affordability. The new munition is intended for the Army or Marine Corps M777A1 howitzer, the M109A6 Paladin, and M109A7 Paladin Integrated Management (PIM) self-propelled {{convert|155|mm|in|abbr=on|adj=on}} artillery systems. The shell also would be for the Navy's Advanced Gun System (AGS) aboard the Zumwalt-class destroyer, and other future naval gun systems.<ref>{{Cite web|url=https://www.militaryaerospace.com/articles/2018/04/artillery-smart-munition-moving-targets.html|title=Army and Navy to develop prototype artillery smart munition able to hit moving targets without GPS|website=www.militaryaerospace.com|date=13 April 2018 |access-date=2018-07-12}}</ref> * '''Precision Guidance Kit – Modernization (PGK-M)''' : The U.S. Army is planning for GPS-denied environments with the new Precision Guidance Kit – Modernization (PGK-M). An enhancement of previous technologies, PGK-M will give U.S. forces the ability to continue launching precision strikes when GPS is compromised by the enemy.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.popularmechanics.com/military/weapons/a19735395/the-us-army-is-developing-artillery-that-has-gps-precisionwithout-gps/|title=The Army Is Preparing Artillery For Battles Without GPS|date=2018-04-10|work=Popular Mechanics|access-date=2018-07-12}}</ref> : Picatinny Arsenal engineers are leading the development of a GPS alternative using image navigation for precision guidance of munitions, under the Armament Research, Development and Engineering Center (ARDEC). Other research partners include Draper Labs, [[U.S. Army Research Laboratory]], [[Air Force Research Laboratory]] and the Aviation and Missile Research, Development, and Engineering Center.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.army.mil/article/168220/researchers_develop_technology_for_precision_munitions_even_without_gps|title=Researchers develop technology for precision munitions even without GPS|work=www.army.mil|access-date=2018-07-12}}</ref> : The enhanced munition can navigate to a desired location, through a reference image used by the technology to reach the target.<ref name=":1" /> The PGK-M includes a collection of ad hoc software programmable radio networks, various kinds of wave-relay connectivity technologies and navigational technology.<ref name=":0" /> * [[PBK-500U Drel]] is a Russian guided jamming-resistant stealth glide bomb. ===Cannon and mortar-launched guided projectiles=== {{Main|Cannon-launched guided projectile}} A cannon-launched guided projectile (CLGP), is fired from [[artillery]], [[naval artillery|ship's cannon]], or [[armored vehicle]]s. Several agencies and organizations sponsored the CLGP programs. The [[United States Navy]] sponsored the Deadeye program, a laser-guided shell for its [[5"/54 caliber Mark 45 gun|{{convert|5|in|mm|abbr=on|0}} guns]]<ref>{{cite web|url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_5-54_mk42.htm|title=USA 5"/54 (12.7 cm) Mark 42|work=navweaps.com|access-date=1 April 2015}}</ref> and a program to mate a [[Paveway]] guidance system to an {{convert|8|in|mm|abbr=on|0}} shell<ref>{{cite web|url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_8-55_mk71.htm|title=USA 8"/55 (20.3 cm) Mark 71|work=navweaps.com|access-date=1 April 2015}}</ref> for the [[8"/55 caliber Mark 71 gun]] in the 1970s ([https://web.archive.org/web/20090205004441/http://navweaps.com/Weapons/WNUS_8-55_mk71_pics.htm Photo]). Other Navy efforts include the [[BTERM]], [[ERGM]], and [[LRLAP]] shells. * The [[U.S. Army]]'s [[MGM-51 Shillelagh]] missile can be considered a type of CLGP. Intended for use on the [[M551 Sheridan]] light tank, the Shillelagh missile was fired out of the Sheridan's cannon to provide robust anti-tank capability. The Army's [[M712 Copperhead]] laser guided artillery round was used in Desert Storm. Army CLGPs include the [[M982 Excalibur]] {{convert|155|mm|in|abbr=on}} artillery shell, the [[XM395 Precision Guided Mortar Munition]], and the [[XM1156 Precision Guidance Kit]] to refit existing 155&nbsp;mm shells with precision guidance, as the [[United States Air Force|Air Force]]'s [[JDAM]] program converts dumb bombs into precision munitions. * [[M982 Excalibur]], GPS-guided munitions (XM982) for 155&nbsp;mm artillery was developed in a collaborative effort between [[U.S. Army Research Laboratory]] (ARL) and the Armaments Research and Development Center (ARDEC). Research included developing GPS and microelectromechanical systems (MEMS) Inertial Sensor Technology. Excalibur was fielded in Operation Iraqi Freedom in the summer of 2007. Technology developed on the Excalibur is also applied in the Army's Precision Guidance Kit (PGK) for use on existing conventional projectiles and the Mortar Guidance Kit (MGK) for use on conventional mortars.<ref>{{Cite web|last1=Ratches|first1= James A.|last2=Richard|first2=Chait|last3=Lyons|first3=John W.|date=February 2013|title=Some Recent Sensor-Related Army Critical Technology Events|url=http://www.dtic.mil/docs/citations/ADA586199|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620174307/http://www.dtic.mil/docs/citations/ADA586199|archive-date=20 June 2017|website=www.dtic.mil}}</ref> * [[XM1111 Mid-Range Munition]] is cancelled {{convert|120|mm|in|abbr=on}} tank gun launched missile. * [[LAHAT]] is Israeli [[semi-active laser homing]] guided low-weight anti-tank guided missile that can be launched from [[smoothbore]] tank guns. * [[KSTAM]] is South Korean guided munition shot from the gun of [[K2 Black Panther]] tank. * [[Krasnopol (weapon system)|30F39 Krasnopol]] is a Russian {{convert|152|/|155|mm|in|abbr=on}} [[cannon]]-launched, fin-stabilized, [[base bleed]]-assisted, semi-automatic [[laser-guided]], [[explosive]] [[projectile]]. It automatically 'homes' on a point illuminated by a laser designator, typically operated by a ground-based artillery observer. * [[Kitolov-2M]] is a Russian laser-guided {{convert|120|/|122|mm|in|abbr=on}} artillery shell with Malakhit automated artillery [[fire control system]].<ref>{{Cite web |url=http://www.kbptula.ru/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/kitolov-2m |title=KBP Instrument Design Bureau - Kitolov-2M |access-date=6 January 2018 |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716202216/http://www.kbptula.ru/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/kitolov-2m }}</ref><ref>{{Cite web| title=KM-3 | url=http://roe.ru/pdfs/pdf_1914.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170930085420/http://roe.ru/pdfs/pdf_1914.pdf | archive-date=2017-09-30}}</ref> * [[9M119 Svir/Refleks]] are Russian [[tank gun]]-launched laser-guided projectiles. * [[Strix mortar round|Pansarsprängvinggranat m/94 ''STRIX'']] is a Swedish endphase-guided projectile fired from a {{convert|120|mm|in|abbr=on}} [[mortar (weapon)|mortar]] currently manufactured by [[Saab Bofors Dynamics]]. :STRIX is fired like a conventional mortar round. The round contains an [[infrared]] imaging sensor that it uses to guide itself onto any [[tank]] or [[armoured fighting vehicle]] in the vicinity where it lands. The seeker is designed to ignore targets that are already burning.<ref name="Last customers">{{Cite web|url=https://www.armyrecognition.com/october_2018_global_defense_security_army_news_industry/sweden_and_switzerland_last_customers_of_strix_120mm_mortar_munition.html|title=Sweden and Switzerland, last customers of Strix 120mm mortar munition &#124; October 2018 Global Defense Security army news industry &#124; Defense Security global news industry army 2018 &#124; Archive News year|website=www.armyrecognition.com|date=17 October 2018 }}</ref> * '''[[Basir]]''' is an Iranian artillery fired [[laser-guided]], 155&nbsp;mm [[explosive]] [[projectile]] designed to destroy enemy tanks, vehicles and other moving or non-moving targets with high precision.<ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/95405/مهمات-هوشمند-و-لیزری-بصیر-رونمایی-شد-عکس|title=مهمات هوشمند و لیزری «بصیر» رونمایی شد+عکس|date=30 January 2012|website=مشرق نیوز}}</ref> This weapon is similar in function with Russian [[Krasnopol (Weapon)|Kransnopol]] or American [[M712 Copperhead]].{{Citation needed|date=July 2021}} * '''[[SMArt 155]]''' is a German 155&nbsp;mm artillery round, designed for a long range, [[indirect fire]] [[top attack]] role against armoured vehicles. The SMArt [[carrier shell]] contains two [[submunition]]s with [[infrared sensor]] and [[millimeter wave]] [[radar]], which descend over the battlefield on [[ballute]]s and attack hardened targets with [[explosively formed penetrator]] warheads. Built with multiple redundant self-destruct mechanisms, these submunitions were specifically designed{{dubious-inline|Designed to Comply With CCM|date=January 2013}} to fall outside the category of submunition weapons prohibited by the 2008 [[Convention on Cluster Munitions]]. * '''[[SAMHO (missile)|SAMHO]]''' is an Indian gun-launched [[anti-tank guided missile]] developed by the [[Armament Research and Development Establishment]] for the [[Arjun MBT]]. * '''Rheinmetall Denel Munitions 155&nbsp;mm V-LAP'''<ref>{{Cite web|url=https://www.armyrecognition.com/weapons_defence_industry_military_technology_uk/south_african_company_denel_produces_new_artillery_rounds_81003173.html|title = South African company Denel produces new artillery rounds 81003173 &#124; weapons defence industry military technology UK &#124; analysis focus army defence military industry army| date=10 March 2017 }}</ref><ref>{{Cite web | title=Der integrierte internationale Technologiekonzern {{!}} Rheinmetall | url=https://www.rheinmetall-defence.com/media/editor_media/rm_defence/publicrelations/pressemitteilungen/2014_1/aad/2014_09_17_AAD_10_Rheinmetall_Denel_Munition.pdf | access-date=2025-04-05 | website=www.rheinmetall-defence.com}}</ref> * '''GP1''': Chinese laser-guided 155&nbsp;mm artillery projectile based on Krasnopol.<ref>{{Cite web|url=http://www.norinco.com/GB/61/76/index.html|title=功能维护升级中|access-date=21 November 2017|archive-date=11 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511235612/http://www.norinco.com/GB/61/76/index.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.janes360.com/images/assets/423/54423/precision-guided_munitions_for_field_artillery.pdf|title=Smart ammo: precision-guided munitions for field artillery|publisher=IHS Jane's Defence Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112120111/https://www.janes.com/images/assets/423/54423/precision-guided_munitions_for_field_artillery.pdf|archive-date=12 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://warisboring.com/47635-2/|title = Somebody's Popping off Laser-Guided Shells in Libya|date = 13 November 2017}}</ref> * '''GP6''': Chinese laser-guided 155&nbsp;mm artillery projectile based on Krasnopol. * '''[[XM395 Precision Guided Mortar Munition]]''' * '''[[KM-8 Gran]]''' is a Russian guided 120&nbsp;mm mortar shell with Malakhit [[fire control system]].<ref>{{Cite web|url=http://www.deagel.com/Defensive-Weapons/KM-8-Gran_a000931001.aspx|title = Ancile}}</ref><ref>{{Cite web| title=Mortar ammunition across the globe | url=https://ndiastorage.blob.core.usgovcloudapi.net/ndia/2016/armament/18259_Williams.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031546/https://ndiastorage.blob.core.usgovcloudapi.net/ndia/2016/armament/18259_Williams.pdf | archive-date=2017-12-01}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kbptula.ru/index.php/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/gran |title=KBP Instrument Design Bureau - Gran |access-date=24 November 2017 |archive-date=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112214706/http://www.kbptula.ru/index.php/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/gran }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://characterisationexplosiveweapons.org/studies/final-report/|title = Final Report}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://roe.ru/eng/catalog/land-forces/guided-weapon-systems/km-8/|title = The "Gran" guided weapon system for 120mm mortars КМ-8 &#124; Catalog Rosoboronexport}}</ref> * '''GP120 (GP4)''' is a Chinese terminal corrected 120&nbsp;mm mortar shell.<ref>{{Cite web |url=http://english.chinamil.com.cn/view/2017-03/27/content_7540752.htm |title=Enhanced capability for WMA029 mortar system - China Military |access-date=22 November 2017 |archive-date=1 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401075430/http://english.chinamil.com.cn/view/2017-03/27/content_7540752.htm }}</ref> * '''GP140''' is a Chinese [[semi-active laser]] (SAL) guided 120&nbsp;mm mortar shell. ===Guided small arms=== {{Main|Precision-guided firearm}} Precision-guided [[small arms]] prototypes have been developed which use a laser designator to guide an [[smart bullet|electronically actuated bullet]] to a target.<ref name="SandiaLabs">{{cite web|url=https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/|title=Sandia's self-guided bullet prototype can hit target a mile away|access-date=1 February 2012|archive-date=5 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205021438/https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/}}</ref> Another system in development uses a laser range finder to trigger an explosive small arms shell in proximity to a target. The U.S. Army plans to use such devices in the future.<ref name="NewScientist2711">{{cite web|url=https://www.newscientist.com/article/mg20227116.900-radiocontrolled-bullets-leave-no-place-to-hide.html|title=Radio-controlled bullets leave no place to hide |last=Kleiner|first=Kurt|date=2009-06-06|work=New Scientist|access-date=2009-06-14}}</ref> In 2008 the [[EXACTO]] program began under [[DARPA]] to develop a "[[fire and forget]]" smart sniper rifle system including a guided smart bullet and improved scope. The exact technologies of this smart bullet have not been released. EXACTO was test fired in 2014 and 2015 and results showing the bullet altered course to correct its path to its target were released.<ref>{{cite web | url=https://www.darpa.mil/news-events/2015-04-27 | title=EXACTO Guided Bullet Demonstrates Repeatable Performance against Moving Targets }}</ref> In 2012 [[Sandia National Laboratories]] announced a self-guided bullet prototype that could track a target illuminated with a [[laser designator]]. The bullet is capable of updating its position 30 times a second and hitting targets over a mile away.<ref>{{Cite web |url=https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet |title=Sandia's self-guided bullet prototype can hit target a mile away |access-date=1 February 2012 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220081042/https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/ }}</ref> In mid-2016, Russia revealed it was developing a similar "[[smart bullet]]" weapon designed to hit targets at a distance of up to {{convert|10|km|mi|abbr=on|order=flip|sigfig=1}}.<ref>[http://kitup.military.com/2016/07/russians-launch-smart-bullet-effort-in-the-wake-of-u-s-program.html Russians Launch Smart Bullet Effort in the Wake of U.S. Program] - Kitup.Military.com, 20 July 2016</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.com/defense/889242|title=Russia launches 'smart bullet' testing in guided flight regime|website=TASS}}</ref> [[Pike (munition)|Pike]]<ref>{{Cite web |url=https://www.defensetech.org/2015/10/12/raytheon-displays-new-mini-rocket-for-special-forces-infantry/ |title=Raytheon Unveils New Mini Missile for Special Forces, Infantry - Defensetech |access-date=12 December 2017 |archive-date=13 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213010905/https://www.defensetech.org/2015/10/12/raytheon-displays-new-mini-rocket-for-special-forces-infantry/ |url-status=usurped }}</ref> is a precision-guided mini-missile fired from an underslung grenade launcher. [[Air burst]] grenade launchers are a type of precision-guided weapons. Such grenade launchers can preprogram their grenades using a [[fire-control system]] to explode in the air above or beside the enemy.<ref>{{Cite journal|url=https://sadefensejournal.com/grenade-launchers-and-their-ammunition-international-developments/|title=Grenade Launchers and their Ammunition: International Developments |journal=Small Arms Defense Journal}}</ref><ref>Anthony G Williams [http://www.quarryhs.co.uk/GRENADES%20WEB%20ARTICLE.pdf (2007) GRENADE LAUNCHERS AND THEIR AMMUNITION: INTERNATIONAL DEVELOPMENTS] pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025235131/http://quarryhs.co.uk/GRENADES%20WEB%20ARTICLE.pdf |date=25 October 2017 }} </ref><ref>{{cite web | url=https://www.orbitalatk.com/defense-systems/armament-systems/cdte/ | title=XM25 Counter Defilade Target Engagement (CDTE) }}</ref> == Recent advancements of PGMs == '''Multiple Mode Guidance Technologies''' Precision-guided munitions (PGMs) with multiple mode [[Guidance system|guidance systems]]<ref>{{Cite web |title=StormBreaker Smart Weapon |url=https://www.rtx.com/raytheon/what-we-do/air/stormbreaker-smart-weapon |access-date=2024-12-11 |website=www.rtx.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kopp |first=Carlo Kopp |title=Regional Precision Guided Munitions Survey |url=https://ausairpower.net/SP/DT-Missiles-01-06.pdf |website=ausairpower.net}}</ref> use multiple targeting technologies to enhance accuracy and adaptability.<ref name=":8">{{Cite web |last=Marijan |first=Branka |title=AI-Guided Weapons Must Be Curbed by Global Rules — and Soon |url=https://www.cigionline.org/articles/ai-guided-weapons-must-be-curbed-by-global-rules-and-soon/ |access-date=2024-12-11 |website=Centre for International Governance Innovation |language=en}}</ref> The multiple guidance systems merge long-range precision, mid-course correction, and final-phase strike accuracy using a combination of guidance technologies such as [[Global Positioning System|GPS]], [[Inertial navigation system|inertial navigation systems (INS)]],<ref>{{Cite web |title=Air solutions catalog |url=https://elbitsystems.com/media/Catalog-Air-solutions-8-WEB.pdf |website=elbitsystems.com/}}</ref> [[Laser guidance|laser]], [[Infrared homing|infrared (IR)]], [[radar]] and [[Artificial intelligence|artificial intelligence (AI)]].<ref>{{Cite web |url=https://www.baesystems.com/en-aus/article/razer-a-low-cost-precision-guided-munition |title=RAZER: A low cost precision guided munition|date=February 28, 2023|access-date=2024-12-11 |website=www.baesystems.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=online |first=Aeromag |date=2024-08-31 |title=AL TARIQ: Leading the Charge in Precision-Guided Munitions |url=https://www.aeromagonline.com/2024/08/31/al-tariq-leading-the-charge-in-precision-guided-munitions/ |access-date=2024-12-11 |website=Aeromag Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=textron systems G Claw |url=https://www.textronsystems.com/sites/default/files/_documents/TS%20WSS%20GCLAW%20datasheet.pdf |website=www.textronsystems.com}}</ref><ref name=":8" /> Multiple mode guidance systems address the limitations of single-mode guidance, such as adverse weather, challenging terrain, blocked GPS signals, and enemy [[Countermeasure|countermeasures]], to ensure effective operation.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Their adaptability ensures that PGMs can still hit their target, even when one component of the system has been compromised.<ref name=":7" /> Types of guidance used in Multiple Mode Guidance System PGMs include Global Positioning System (GPS) that give precise geolocation and long-range targeting capabilities crucial for accurate initial targeting using external satellite signals, Inertial Navigation Systems (INS) that independently tracks the munition's position using [[Gyroscope|gyroscopes]] and [[Accelerometer|accelerometers]], Laser Guidance using direct [[laser beam]] for target guidance, Infrared (IR) Guidance sensors that detect and track [[Infrared signature|heat signatures]] (heat emitted by vehicles, people, or equipment), Radar Guidance for [[Targeting (warfare)|targeting]] and tracking and Artificial Intelligence (AI)<ref>{{Cite web |last=Salerno-Garthwaite |first=Andrew |date=2023-05-05 |title=Precision weapons and preventing collateral damage |url=https://www.army-technology.com/features/precision-weapons-and-preventing-collateral-damage/ |access-date=2024-12-11 |website=Army Technology |language=en-US}}</ref> for real-time sensor data analysis, [[Automatic target recognition|target recognition]], and decision-making. ==Lihat juga== * [[Peluru taburan udara]] * [[Sistem panduan]] * [[Bom berpandu]] * [[Bom luncur]] * [[Panduan peluru berpandu]] * [[TERCOM]] * [[Panduan terminal]] * [[Peluru berpandu wayar]] ==Nota== {{Noteslist}} ;Rujukan {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== *{{Commons category-inline}} *[http://www.tfcbooks.com/articles/tws10.htm A Brief History of Precision Guided Weapons] *[http://science.howstuffworks.com/smart-bomb.htm How Smart Bombs Work] *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1184086.stm BBC: "Smart bombs missed Iraqi targets"] — ''on the first employment of the JSOW, guidance failures from a software error subsequently fixed''. *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2805775.stm "Fact File: Smart Bombs – not so Smart"] BBC story discussing the limitations of guided munition employment. *[http://www.janes.com/defence/air_forces/news/misc/misc060817_1_n.shtml Janes.com: "Ukraine develops indigenous guided airborne weapons"] — ''2006 article about Ukrainian guided bomb development.'' *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192751/http://www.vectorsite.net/twbomb_03.html "World War II Glide Bombs" (Part1)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080616203029/http://www.vectorsite.net/twbomb_04.html "World War II Glide Bombs" (Part2)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192845/http://www.vectorsite.net/twbomb_05.html "World War II Glide Bombs" (Modern Glide Bombs)]}} *[http://www.ausairpower.net/APA-Rus-GBU.html "Soviet/Russian Guided Bombs" ] by [[Air Power Australia]] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Precision-Guided Munition}} [[Category:Senjata berpandu| ]] [[Category:Bom udara]] [[Category:Penyasaran (peperangan)]] 7weyvx6v9tnf6i985cn3w9dljfp98j6 6809782 6809770 2026-03-26T13:30:33Z Zamwan 19447 /* Laser-guided */ 6809782 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|"Bom pintar", digunakan untuk menyerang sasaran dengan tepat}} {{Redirect|Peluru pintar|sistem senjata yang disesuaikan untuk seorang sahaja|Senjata pintar}} {{Use dmy dates|date=May 2019}} [[File:First laser-guided bomb dropped on Taliban in Farah, Afghanistan (22 March 2018).webm|thumb|Sebuah bom berpandu Tentera Udara Afghanistan [[GBU-58]] menyerang sebuah kompleks [[Taliban]] di [[Wilayah Farah]], [[Republik Islam Afghanistan|Afghanistan]] pada 22 Mac 2018.]] '''Peluru berpandu tepat''' (bahasa Inggeris ː ''Precision Guided Munition'' atau '''PGM'''), juga dikenali sebagai '''senjata pintar''', '''peluru pintar''', atau '''bom pintar''', ialah sejenis sistem [[senjata]] yang mengintegrasikan sistem panduan dan kawalan canggih, seperti [[Sistem Kedudukan Global|GPS]], [[panduan laser]], atau penderia [[Cari dan jejak infra merah|infra merah]], dengan pelbagai jenis [[peluru]], biasanya [[peluru berpandu]] atau [[Kelongsong (projektil)|peluru artileri]], untuk membolehkan serangan ketepatan tinggi terhadap [[Sasaran (peperangan)|sasaran]] yang ditetapkan.<ref name=":2">{{Cite web |date=2021 |title=Precision-Guided Munitions: Background and Issues for Congress |url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45996 |website=CRS Report |publisher=Congressional Research Service}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Hallion |first=R. |date=2024 |title=History and Evolution of Guided Weapons |url=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/ASPJ/journals/Volume-38_Issue-1/F-Hallion.pdf |access-date=2025-02-20}}</ref> PGM direka bentuk untuk tepat mengenai sasaran yang telah ditentukan, biasanya dengan margin ralat (atau [[kemungkinan ralat bulat]], CEP) yang jauh lebih kecil daripada peluru tanpa panduan konvensional.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024 |title=Understanding Precision-Guided Munitions: Advancements and Impact |url=https://www.totalmilitaryinsight.com/understanding-precision-guided-munitions-advancements-and-impact/ |access-date=2025-02-20 |website=Total Military Insight}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Voskuijl |first=M. |date=2022 |title=Development trends in UAV-enabled precision strike technologies |doi=10.1080/00423114.2022.2041234 |doi-broken-date=1 July 2025 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00423114.2022.2041234 |access-date=2025-02-20}}</ref> Tidak seperti peluru tanpa panduan, PGM menggunakan [[Sistem kawalan|mekanisme kawalan]] aktif atau pasif yang mampu mengarahkan senjata ke arah sasaran yang dimaksudkan.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Jenzen-Jones |first1=N R |last2=Shanley |first2=Jack |date=2021-07-29 |title=Precision Strike |journal=The RUSI Journal |volume=166 |issue=5 |pages=76–92 |doi=10.1080/03071847.2021.2016208 |issn=0307-1847}}</ref><ref>{{Cite journal |last=NISTORESCU |first=Claudiu Valer |date=2024-10-15 |title=The Asymmetries Generated by New Weapon Systems and Their Role in Achieving Success on the Battlefield. The Impact of HIMARS on the Conflict in Ukraine |journal=Bulletin of "Carol I" National Defence University |volume=13 |issue=3 |pages=117–128 |doi=10.53477/2284-9378-24-34 |issn=2284-9378|doi-access=free }}</ref> PGM mampu melakukan pembetulan haluan pertengahan penerbangan, membolehkannya menyesuaikan diri dan mencapai sasaran yang dimaksudkan walaupun keadaan berubah.<ref name=":2" /><ref name=":6">{{Cite web |date=2023-12-12 |title=Russia is jamming US precision weapons in Ukraine, US general says |url=https://www.defenseone.com/defense-systems/2023/12/russia-jamming-us-precision-weapons-ukraine-us-general-says/392707/ |access-date=2025-02-20 |website=Defense One |language=en}}</ref> PGM boleh digunakan dari pelbagai platform, termasuk pesawat, kapal tentera laut, kenderaan darat, pelancar berasaskan darat dan [[Kenderaan udara tanpa pemandu|UAV.]]<ref name=":3" /><ref name=":4" /> PGM digunakan terutamanya dalam operasi ketenteraan untuk mencapai ketepatan yang lebih tinggi, terutamanya dalam persekitaran yang kompleks atau sensitif, untuk mengurangkan risiko kepada pengendali, mengurangkan bahaya awam dan meminimumkan [[kerosakan cagaran]].<ref>{{Cite news |date=2024 |title=Low-cost precision-guided munitions and their battlefield impact |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2024/04/20/low-cost-precision-guided-munitions-and-their-battlefield-impact |access-date=2025-02-20}}</ref><ref name=":2" /> PGM dianggap sebagai elemen peperangan moden untuk mengurangkan kerosakan yang tidak disengajakan dan korban awam.<ref>{{Cite web |last=Esposito |first=F. |date=2019-12-10 |title=Precision-Guided Munitions of the Future - Joint Air Power Competence Centre |url=https://www.japcc.org/articles/precision-guided-munitions-of-the-future/ |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":5" /> Ia diterima secara meluas bahawa PGM mengatasi senjata tanpa panduan dengan ketara, terutamanya terhadap sasaran yang diperkaya atau mudah alih.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> Semasa [[Perang Teluk Parsi]], peluru berpandu hanya menyumbang 9% daripada senjata yang dilepaskan tetapi menyumbang 75% daripada semua serangan yang berjaya. Walaupun senjata berpandu secara amnya digunakan pada sasaran yang lebih sukar, ia masih 35 kali lebih berkemungkinan untuk memusnahkan sasaran mereka bagi setiap senjata yang dijatuhkan.<ref name="washingtonpost.com">{{cite news| url = https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/magazine/2002/12/15/bursts-of-brilliance/0c06b132-2d70-41e6-882e-5c4ece8f5fcf/| title = Bursts of Brilliance - The Washington Post| newspaper = [[The Washington Post]]}}</ref> Oleh kerana kesan kerosakan [[senjata letupan]] berkurangan dengan jarak disebabkan oleh hukum kiub songsang, walaupun peningkatan ketepatan yang sederhana (oleh itu pengurangan jarak terlepas) membolehkan sasaran diserang dengan bom yang lebih sedikit atau lebih kecil. Oleh itu, walaupun sesetengah [[bom berpandu]] terlepas, lebih sedikit kru udara yang berisiko dan bahaya kepada orang awam dan jumlah kerosakan cagaran dapat dikurangkan.{{efn|name= rusi|1= "During Russia's participation in the Syrian Civil War, only one of its aircraft, the Su-34 fighter-bomber, regularly used precision-guided munitions, Bronk explained, and even that aircraft often used unguided bombs and rockets.".<ref name= bronk>David Roza [https://taskandpurpose.com/news/how-big-is-the-russian-air-force/ (3 Mar 2022) Where is the Russian Air Force? Experts break down why they might be hiding] "It is clear to us that Russia is losing aircraft and helicopters at a damaging rate." —Justin Bronk, RUSI</ref>}}{{efn |name= gerasimovKilled |1= Connectivity to [[GLONASS]] may be a factor in the lack of Russian PGM availability,<ref name= grozev /> and the use of 3G/4G cell towers for Russian encrypted communications (Era) <ref name= 3g4gNeededForRussianERA >Rob Waugh (8 March 2022) [https://www.yahoo.com/news/russian-military-being-hacked-after-its-own-soldiers-destroy-3-g-internet-towers-104303881.html 'Idiots': Russian military phone calls hacked after own soldiers destroy 3G towers] 3G/4G Towers Needed For Russian encrypted communications (Era)</ref> during the [[2022 Russian invasion of Ukraine]]. This weakness was unearthed during the use of open communication ("Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate")<ref name= "Russian troops taking Ukraine sim cards" >MEHUL SRIVASTAVA, MADHUMITA MURGIA, AND HANNAH MURPHY, FT (3/9/2022, 8:33 AM) [https://arstechnica.com/information-technology/2022/03/the-secret-us-mission-to-bolster-ukraines-cyber-defences-ahead-of-russias-invasion/ The secret US mission to bolster Ukraine's cyber defences ahead of Russia's invasion ] European official: "instead of communicating solely through encrypted military-grade phones, Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate, at times simply by using their Russian cell phones. 'Rakyat Ukraine menyukainya—terdapat begitu banyak data hanya dengan menonton telefon ini, sama ada mereka menggunakan aplikasi yang disulitkan atau tidak,' katanya. Rakyat Ukraine kemudian menyekat telefon Rusia daripada rangkaian tempatan mereka pada saat-saat penting, seterusnya menjejaskan komunikasi mereka. 'Kemudian anda tiba-tiba melihat tentera Rusia merampas telefon bimbit daripada rakyat Ukraine di jalanan, menyerbu kedai pembaikan untuk mendapatkan sim,' katanya. 'Ini bukan perkara yang canggih. Ia agak membingungkan."</ref> when FSB was discussing the deaths of their generals: Vitaly Gerasimov, killed 7 Mar 2022;<ref name= pichetaGuy >Rob Picheta and Jack Guy, CNN [https://www.cnn.com/2022/03/08/europe/russian-general-killed-ukraine-kharkiv-intl/index.html (8 Mar 2022) Ukraine claims Russian general has been killed in Kharkiv]</ref> [[Andrei Sukhovetsky]], killed 28 Feb 2022.<ref name= cunningham >Doug Cunningham [https://www.upi.com/Top_News/World-News/2022/03/03/ukraine-russia-invasion-chechen-magomed-tushayev-killed/9981646322278/ (3 Mar 2022) Ukraine forces say Chechen commander Magomed Tushayev killed near Kyiv]</ref><ref name= grozev >Jamie Ross, who cites Christo Grozev of Bellingcat: (Tue, March 8, 2022, 5:32 AM) [https://www.yahoo.com/news/russian-officer-complains-dead-general-113255353.html (7 March 2022) Russian Officer Complains About Dead General and Comms Meltdown in Intercepted Call] FSB ([[Federal Security Service]], successor agency to the KGB) officers discuss Gerasimov's death amid the destruction of 3G/4G cell towers in Ukraine, and the loss of Russian encrypted communications (Era), which compromised the FSB officer's sim-card-enabled phone call.</ref> }} Kemunculan peluru berpandu tepat mengakibatkan penamaan semula bom lama yang berteknologi rendah sebagai "[[bom tanpa panduan]]", "bom bisu", atau "bom besi". Beberapa cabaran peluru berpandu tepat termasuk kos pembangunan dan pengeluaran yang tinggi dan pergantungan PGM pada teknologi canggih seperti GPS menjadikannya terdedah kepada [[peperangan elektronik]] dan [[Serangan Siber|serangan siber]].<ref>{{Cite journal |last1=Wenyuan |first1=Zhang |last2=Sheng |first2=Luo |last3=Jun |first3=Wang |last4=Jian |first4=Zhou |last5=Yanfang |first5=Cai |date=2023-04-01 |title=Development and Prospect of Intelligent Air-to-Ground Precision Strike Munition |journal=Journal of Physics: Conference Series |volume=2460 |issue=1 |article-number=012169 |doi=10.1088/1742-6596/2460/1/012169 |bibcode=2023JPhCS2460a2169W |issn=1742-6588|doi-access=free }}</ref> ==Jenis-jenis== {{Main|Panduan peluru berpandu}} [[File:Image-GBU-24 Missile testmontage-gi BLU-109 bomb.jpg|thumb|right|Sebuah kepala peledak [[GBU-24]] ([[BLU-109]] varian berpandu laser) mengenai sasarannya.]] Menyedari kesukaran untuk mengenai kapal yang bergerak semasa [[Perang Saudara Sepanyol]],<ref>Fitzsimons, Bernard, editor. ''The Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare'' (London: Phoebus, 1978), Volume 10, p.1037, "Fritz-X".</ref> Jerman adalah negara pertama yang membangunkan peluru yang boleh dikemudi, menggunakan panduan [[kawalan radio]] atau wayar. Manakala A.S. pula menguji senjata panduan [[televisyen|TV]] yang dipandu ([[GB-4]]),<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p.1101, "GB-4".</ref> [[radar separa-aktif]] ([[Bat (bom panduan)|Bat]]), dan [[infra merah]] ([[VB-6 Felix|Felix]]). ===Kawalan radio=== {{Main|Panduan arahan}} Jerman adalah yang pertama memperkenalkan PGM dalam pertempuran, dengan [[KG 100]] menggunakan {{convert|1400|kg|lb|abbr=on|order=flip|adj=on}} panduan [[MCLOS]] [[bom luncur]] berperisai [[Fritz X]], yang dipandu oleh sistem panduan radio [[pautan kawalan radio Kehl-Strasbourg|''Kehl-Straßburg'']], yang mana berjaya menyerang kapal perang Itali [[kapal perang Itali Roma (1940)|''Roma'']] pada tahun 1943,<ref>{{cite book |last=Fioravanzo |first=Giuseppe |title=La Marina italiana nella seconda guerra mondiale – Volume XV – La Marina dall'8 settembre 1943 alla fine del conflitto |trans-title=The Italian Navy in the Second World War – Volume XV – The Navy from 8 September 1943 to the End of the Conflict |language=it |location=Rome |year=1971 |publisher=Italian Navy Historical Branch |pages=8–34}}</ref> dan bom luncur berpandu roket [[Henschel Hs 293]] berpandukan MCLOS ''Kehl-Straßburg'' yang serupa (juga digunakan sejak tahun 1943, tetapi hanya terhadap sasaran kapal berperisai ringan atau tidak berperisai). Senjata setara dari [[Pihak Berikat dalam Perang Dunia II|Pihak Berikat]] yang paling hampir, kedua-duanya adalah reka bentuk tanpa kuasa, ialah {{convert|1000|lb|kg|abbr=on|adj=on}} VB-1 [[AZON]] (dengan kawalan "AZimuth ONly"), digunakan di Eropah dan [[Teater China Burma India|teater CBI]], dan [[Bom berpandu]] [[Tentera Laut Amerika Syarikat|Tentera Laut AS]], terutamanya digunakan di Perbatasan Pasifik Perang Dunia II — Bat milik Tentera Laut A.S lebih maju daripada reka bentuk persenjataan PGM Jerman atau VB-1 AZON yang digunakan oleh USAAF, kerana ia mempunyai [[sistem pencari radar autonomi|pemandu radar aktif]] sendiri di atasnya untuk menghalakannya ke sasaran. Di samping itu, A.S. menguji [[LBD-1 Gargoyle|Gargoyle]] yang digerakkan roket, yang tidak pernah mula digunakan.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p. 1090, "Gargoyle".</ref> PGM yang digunakan oleh Jepun—kecuali bom terbang lancaran udara, anti kapal, dikuasakan roket, dan dipandu manusia [[Yokosuka MXY-7 Ohka]], "Kamikaze" tidak terlibat dalam pertempuran dalam Perang Dunia II.<ref>{{Cite journal|author=Martin Caidin |title=Japanese Guided Missiles in World War II |journal=Journal of Jet Propulsion|volume=26 |issue=8 | date=1956 |pages=691–694 | doi= 10.2514/8.7117}}</ref> Sebelum perang, pihak Britain telah bereksperimen dengan pesawat berpandu jarak jauh yang dikawal radio yang sarat dengan bahan letupan, seperti [[Larynx (pesawat tanpa pemandu)|Larynx]]. [[Tentera Udara Tentera Darat Amerika Syarikat]] menggunakan teknik yang serupa dengan [[Operasi Aphrodite]], tetapi hanya sedikit kejayaan; "[[pesawat parasit]]" Jerman [[Mistel]] (Mistletoe) tidak lagi berkesan, dipandu oleh juruterbang manusia yang menerbangkan pesawat pejuang berenjin tunggal yang dipasang di atas "bom terbang" berenjin berkembar tanpa pemandu yang sarat dengan bahan letupan di bawahnya, yang dilepaskan dalam serangan ''Mistel'' dari pesawat pejuang. Program A.S. dimulakan semula dalam [[Perang Korea]]. Pada tahun 1960-an, ''bom elektro-optik'' (atau ''bom kamera'') diperkenalkan semula. Ia dilengkapi dengan [[kamera televisyen]] dan pembidik suar, yang mana bom akan dikemudikan sehingga suar itu menimpa sasaran. Bom kamera menghantar "pandangan mata bom" sasaran kembali ke pesawat pengawal. Pengendali dalam pesawat ini kemudian menghantar isyarat kawalan ke sirip boleh kemudi yang dipasang pada bom. Senjata sedemikian semakin banyak digunakan oleh [[USAF]] dalam beberapa tahun terakhir [[Perang Vietnam]] kerana iklim politik semakin tidak bertoleransi terhadap korban awam, dan kerana adalah mungkin untuk menyerang sasaran yang sukar (seperti jambatan) dengan berkesan dengan satu misi; [[Jambatan Thanh Hoa]], misalnya, diserang berulang kali dengan bom besi, tanpa kesan, hanya untuk digugurkan dalam satu misi dengan PGM. Walaupun tidak sepopular senjata [[JDAM]] dan [[JSOW]] yang lebih baharu, atau sistem [[bom panduan laser]] yang lebih lama, senjata seperti bom [[AGM-62 Walleye]] [[panduan TV]] masih digunakan, bersama-sama dengan Pod Pautan Data [[AAW-144]], pada pesawat [[F/A-18 Hornet]] yang dioperasikan oleh [[Tentera Laut AS]].{{Citation needed|date=January 2026}} ===Panduan infra merah/elektro-optikal=== {{Main|Panduan infra merah}} Semasa Perang Dunia II, [[Jawatankuasa Penyelidikan Pertahanan Negara]] Amerika Syarikat telah membangunkan VB-6 Felix, yang menggunakan inframerah untuk memandu ke arah kapal. Walaupun ia mula dikeluarkan pada tahun 1945, ia tidak pernah digunakan dalam operasi.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Jilid 9, hlm. 926, "Felix".</ref> Peluru berpandu elektro optik pertama yang berjaya ialah [[AGM-62 Walleye]] yang digunakan semasa [[Perang Vietnam]]. Ia merupakan keluarga bom luncur besar yang boleh menjejaki sasaran secara automatik menggunakan perbezaan kontras dalam suapan video. Konsep asal dicipta oleh jurutera Norman Kay semasa mengusik televisyen sebagai hobi. Ia dibangunkan berdasarkan sebuah peranti yang boleh menjejaki objek pada skrin televisyen dan meletakkan "blip" padanya untuk menunjukkan ke mana ia menghala. Ujian pertama senjata itu pada 29 Januari 1963 berjaya, dengan senjata itu mengena terus pada sasaran. Ia digunakan selama tiga dekad sehingga tahun 1990-an.<ref name="DS">{{cite web|url=http://www.designation-systems.net/dusrm/m-62.html|title=Martin Marietta AGM-62 Walleye|last=Parsch|first=Andreas|year=2002|work=Directory of U.S. Military Rockets and Missiles|publisher=Designation-Systems|access-date=9 July 2014}}</ref><ref name="JDS">[[John Darrell Sherwood]], ''Nixon's Trident: Naval Power in Southeast Asia, 1968–1972,'' (Washington: DC: [[Naval Historical Center]], forthcoming).</ref> [[Raytheon]] [[AGM-65 Maverick|Maverick]] adalah peluru berpandu elektro optik yang paling biasa digunakan. Sebagai peluru berpandu anti kereta kebal berat, ia mempunyai antara pelbagai sistem panduan seperti elektro-optik (AGM-65A), pengimejan inframerah (AGM-65D), dan panduan laser (AGM-65E).<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061020002646/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|title=Raytheon AGM-65 Maverick|archive-date=20 October 2006}}</ref> Dua jenis yang pertama, dapat memandu sendiri ke arah sasaran berdasarkan visual atau infra-merah, dengan ciri-ciri [[tembak-dan-lupa]] di mana juruterbang boleh melepaskan senjata dan ia akan membimbing dirinya sendiri ke sasaran tanpa input selanjutnya, yang membolehkan pesawat penghantaran bergerak untuk melepaskan diri daripada tembakan balas. [[NESCOM]] [[H-2 MUPSOW]] dan [[H-4 MUPSOW]] Pakistan ialah bom luncur berpandu ketepatan elektro-optik (pengimejan IR dan televisyen) yang merupakan bom luncur berpandu ketepatan [[gugur-dan-lupa]]. [[Opher]] buatan firma Elbit dari Israel juga merupakan sebuah bom berpandu "jatuh dan lupa" dengan panduan pengimejan IR yang dilaporkan jauh lebih murah daripada bom panduan laser dan boleh digunakan oleh mana-mana pesawat, tidak memerlukan pendawaian khusus untuk penunjuk laser atau pesawat lain untuk menerangi sasaran. Semasa kempen udara NATO pada tahun 1999 di Kosovo, pesawat AMX milik [[Tentera Udara Itali]] telah menggunakan Opher.<ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/opher+bomb+deployed+in+kosovo-52884/ "Opher bomb deployed in Kosovo"] ''FLIGHT Daily News'', 17 June 1999</ref> ===Panduan laser=== {{Main|Bom panduan laser}} [[File:BOLT117LGB.jpg|thumb|[[BOLT-117]], [[bom panduan laser]] pertama di dunia]] Pada tahun 1962, Tentera Darat AS memulakan penyelidikan dalam sistem panduan [[laser]] dan menjelang tahun 1967, Tentera Udara Amerika Syarikat telah menjalankan penilaian kompetitif yang membawa kepada pembangunan penuh [[bom berpandu laser]] pertama di dunia, iaitu [[BOLT-117]], pada tahun 1968. Semua bom sedemikian berfungsi dengan cara yang hampir sama, bergantung pada sasaran yang diterangi, atau "dicat," oleh [[penanda sasaran laser]] di darat atau di atas pesawat. Ia mempunyai kelemahan yang ketara iaitu tidak boleh digunakan dalam cuaca buruk di mana pencahayaan sasaran tidak dapat dilihat, atau di mana penanda sasaran tidak dapat mendekati sasaran. Penanda laser menghantar pancarannya dalam siri denyutan berkod supaya bom tidak dapat dikelirukan dengan laser biasa, dan juga supaya berbilang penanda boleh beroperasi dalam jarak yang munasabah. Pada asalnya projek ini bermula sebagai pencari peluru berpandu permukaan ke udara yang dibangunkan oleh [[Texas Instruments]]. Apabila eksekutif Texas Instruments, Glenn E. Penisten cuba menjual teknologi baharu itu kepada Tentera Udara, mereka bertanya sama ada ia boleh digunakan sebagai sistem serangan darat untuk mengatasi masalah yang mereka hadapi dengan ketepatan pengeboman di Vietnam. Selepas enam kali percubaan, senjata itu meningkatkan ketepatan daripada {{convert|148|to|10|ft|m|sigfig=1|abbr=on}} dan jauh melebihi keperluan reka bentuk. Sistem ini dihantar ke Vietnam dan berfungsi dengan baik. Tanpa kewujudan [[pod sasaran]], ia terpaksa disasarkan menggunakan sebuah laser genggaman tangan dari tempat duduk belakang pesawat [[F-4 Phantom]], tetapi masih berfungsi dengan baik. Akhirnya lebih 28,000 butir bom telah digugurkan semasa perang.<ref name="washingtonpost.com"/> [[File:Laser guided munition CIA report.jpg|thumbnail|Gambar rajah menunjukkan operasi peluru berpandu laser. Laporan CIA, 1986.]] Senjata berpandu laser tidak menjadi perkara biasa sehingga kemunculan [[Litar bersepadu|cip mikro]]. Ia membuat penampilan sulung praktikal di Vietnam, di mana pada 13 Mei 1972 ia digunakan dalam serangan kedua yang berjaya ke atas [[Jambatan Thanh Hóa]] ("Rahang Naga"). Struktur ini sebelumnya menjadi sasaran dalam 800 ''sortie'' Amerika.<ref>[http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html Thanh Hoa Bridge] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051109035612/http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html |date=9 November 2005 }}</ref> (menggunakan senjata tanpa panduan) dan sebahagiannya musnah dalam setiap dua serangan yang berjaya, yang satu lagi pada 27 April 1972 dengan menggunakan [[AGM-62 Walleye]]. Ia telah digunakan, walaupun tidak dalam skala besar, oleh tentera British semasa [[Perang Falklands]] 1982.<ref>{{Cite web|url=http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120025712/http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|title=Britain's Small Wars|archive-date=20 January 2011}}</ref> Penggunaan senjata pintar berskala besar pertama berlaku pada awal 1990-an semasa [[Operasi Ribut Padang Pasir]] apabila ia digunakan oleh pasukan Bersekutu menentang [[Iraq]]. Walaupun begitu, kebanyakan persenjataan yang dijatuhkan dari udara yang digunakan dalam perang itu adalah "bodoh," walaupun peratusannya berat sebelah oleh penggunaan besar-besaran pelbagai [[bom kluster]] (tanpa panduan). Senjata berpandu laser telah digunakan dalam jumlah yang besar semasa [[Perang Kosovo]] 1999, tetapi keberkesanannya sering dikurangkan oleh keadaan cuaca buruk yang berleluasa di selatan Balkan. *[[Paveway]] ialah satu siri bom berpandu laser buatan Amerika Syarikat. Paveway II {{convert|500|lb|kg|adj=on|abbr=on}} LGB (seperti [[GBU-12]]) ialah peluru berpandu tepat (PGM) ringan yang lebih murah yang sesuai untuk digunakan terhadap kenderaan dan sasaran kecil yang lain, manakala Paveway III {{convert|2000|lb|kg|adj=on|abbr=on}} (seperti [[GBU-24]]) adalah sebuah senjata yang lebih mahal dengan kecekapan aerodinamik yang dipertingkatkan sesuai untuk digunakan terhadap sasaran bernilai tinggi. GBU-12 telah digunakan dengan berkesan dalam [[Perang Teluk]] ​​pertama, yang digugurkan daripada pesawat [[General Dynamics F-111|F-111F]] untuk memusnahkan kenderaan berperisai Iraq dalam proses yang secara tidak rasmi dirujuk oleh juruterbang sebagai "[[tank plinking]]." *[[AGM-123 Skipper II]] merupakan peluru berpandu laser jarak dekat yang dibangunkan oleh [[Tentera Laut Amerika Syarikat]]. Skipper bertujuan sebagai [[Peluru berpandu anti kapal|senjata anti-kapal]], yang mampu melumpuhkan kapal-kapal besar dengan kepala peledak fiuz hentaman {{convert|1000|lb|kg|adj=on|abbr=on}}. Ia terdiri daripada [[bom Mark 83]] yang dilengkapi dengan kit panduan [[Paveway]] dan dua roket pendorongan pepejal Mk 78 yang menembak semasa pelancaran. *Beberapa bom berpandu laser yang paling biasa digunakan ialah keluarga GBU-54, GBU-55, dan GBU-56 [[Joint Direct Attack Munition]], atau "Laser JDAM" (LJDAM), yang menambah [[pencari laser]] pada muncung bom yang dilengkapi JDAM, membolehkannya menyerang sasaran yang bergerak. Pencari laser ialah pembangunan kerjasama antara unit Pertahanan, Angkasa dan Keselamatan [[Boeing]] dan [[Elbit Systems]] Israel.<ref>{{Cite web |last=Opall-Rome |first=Barbara |date=3 May 2010 |title=U.S. Backs Israeli Munitions Upgrades |url=http://www.defensenews.com/article/20100503/DEFFEAT04/5030325/U-S-Backs-Israeli-Munitions-Upgrades |archive-url=https://archive.today/20120729074626/http://www.defensenews.com/story.php |archive-date=29 July 2012 |website=Defense News}}</ref> *[[Bom berpandu laser Sudarshan|Sudarshan]] ialah sebuah [[Kit|kit elektronik]] [[bom berpandu laser]] India, yang dibangunkan oleh [[Aeronautical Development Establishment]] (ADE), sebuah makmal [[Pertubuhan Penyelidikan dan Pembangunan Pertahanan|DRDO]] dengan sokongan teknologi daripada makmal DRDO lain [[Instruments Research and Development Establishment]] (IRDE),<ref>{{cite web|location=Dehradun |agency=PTI |url=http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |title=India develops first Laser Guided Bomb |date=20 October 2010 |website=Deccanherald.com |access-date=2012-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161052/http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |archive-date=2015-04-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Nitsi |url=https://www.oneindia.com/2010/10/21/india-invents-laser-guide-bomb.html |title=India invents 1st Laser Guided Bomb |publisher=Oneindia |date=2010-10-21 |access-date=2012-02-19}}</ref> untuk [[Tentera Udara India]] (IAF).<ref>{{cite web|url=http://netindian.in/news/2010/01/21/0004971/india-conducts-flight-trials-laser-guided-bombs |title=India conducts flight trials of laser-guided bombs |publisher=Netindian.in |date=2010-01-21 |access-date=2012-02-19}}</ref><ref name="msn">{{citation |url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246&_p=544152d2-2200-4721-9dbc-eff67faec052#page=1 |publisher=MSN News |title=India develops first laser guided bomb |access-date=27 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023005845/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246#page=1 |archive-date=23 October 2010 }}</ref><ref name="xinhua">{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024135019/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-date=24 October 2010 |title=India successfully develops advanced laser guided bomb |publisher=News.xinhuanet.com |date=2010-10-20 |access-date=2012-02-19}}</ref> *[[KAB-1500L]] dan [[KAB-500L]] ialah bom berpandu laser Rusia. *[[LT PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser [[amunisi]] ​​China. *[[LS PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser atau GPS+INS China. * [[Sistem Senjata Bunuh Ketepatan Lanjutan]] (APKWS) yang juga dikenali sebagai Roket Berpandu Inframerah Laser (LiGR) ialah reka bentuk penukaran roket tanpa pandu [[Hydra 70]] dengan kit [[pandu laser]] untuk mengubahnya menjadi bom berpandu tepat (PGM).<ref>{{Cite web|url=http://www.baesystems.com/en-us/product/apkws-laser-guided-rocket|title = APKWS® laser-guidance kit}}</ref><ref>[http://www.ainonline.com/aviation-news/defense/2015-10-14/us-army-plans-first-deployment-laser-guided-rocket U.S. Army Plans First Deployment of Laser-Guided Rocket] – Ainonline.com, 14 October 2015</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F |title=Description the APKWS II is a design conversion of an unguided Hydra 2.75-inch rocket with a laser guidance kit to give it precision-kill capability. |access-date=1 April 2017 |archive-date=7 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023442/http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F }}</ref> *[[Ugroza]] ({{langx|ru|Угроза}}, bermaksud "ancaman") ialah sistem senjata berpandu tepat yang dibuat di [[Persekutuan Rusia]]. Ia merupakan peningkatan untuk roket "bodoh" standard buatan Rusia, termasuk [[roket S-5|S-5]], [[roket S-8|S-8]], dan [[roket S-13]].<ref name=nvo>{{cite news|author=Vladimir Ilyin|title=Cheaply and effectively|newspaper=[[Nezavisimaya Gazeta]]|date=18 September 1999|language=ru|author-link=Vladimir Ilyin (mathematician)}}</ref><ref name=nf>{{Cite web|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html|title=Defense & Security Intelligence & Analysis: IHS Jane's &#124; IHS|access-date=6 December 2018|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402185503/http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html}}</ref> Sistem ini menaik taraf roket "bodoh" dengan [[panduan laser]], meningkatkan ketepatannya dengan ketara. Ia memerlukan [[penanda sasaran laser]], sama ada dari sumber udara atau darat, untuk "melukis" sasaran. * [[Roketsan Cirit]] ialah peluru berpandu [[laser separa aktif]] buatan Turki.<ref>{{Cite web |title=CIRIT 2.75" Laser Guided Missile, Roketsan |url=http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101223726/http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-date=1 January 2009}}</ref><ref>[http://www.trdefence.com/?p=5280 Roketsan targets guided anti-tank missile development and production], TR Defence, 13 July 2011</ref> * '''Bom Berpandu Laser Griffin''' ([[Griffin LGB]]) ialah sistem [[bom berpandu laser]] yang dibuat oleh bahagian peluru berpandu MBT [[Israel Aerospace Industries]]'. Ia merupakan kit tambahan yang digunakan untuk mengubah suai [[bom Mark 82|Mark 82]], [[bom Mark 83|Mark 83]], dan [[bom Mark 84|Mark 84]] sedia ada dan [[bom tanpa pandu|bom graviti]] "bom tembak bodoh" yang lain, menjadikannya bom pintar [[bom panduan laser]] (dengan pilihan panduan [[Sistem Kedudukan Global|GPS]]). Pembangunan awal disiapkan pada tahun 1990. ===Radar-guided=== {{Main|Homing guidance#Radar homing}} The Lockheed-Martin [[Hellfire II]] lightweight anti-tank weapon in one mark uses the radar on the [[Boeing]] [[AH-64 Apache#ah-64D|AH-64D Apache Longbow]] to provide fire-and-forget guidance for that weapon. ===Satellite-guided=== {{Main|Satellite navigation systems}} [[File:F-22 bomb.jpg|thumb|A [[F-22]] releases a [[Joint Direct Attack Munition|JDAM]] from its center internal bay while flying at supersonic speed.]] [[File:BGT Hosbo.jpg|thumb|left|[[HOPE/HOSBO]] of the [[German Air Force|Luftwaffe]] with a combination of GPS/INS and electro-optical guidance]] Lessons learned during the first Gulf War showed the value of precision munitions, yet they also highlighted the difficulties in employing them—specifically when visibility of the ground or target from the air was degraded.<ref>{{Cite web|url=https://www.af.mil/News/story/storyID/123017613/|title=News|website=www.af.mil}}</ref> The problem of poor visibility does not affect satellite-guided weapons such as [[Joint Direct Attack Munition]] (JDAM) and [[Joint Stand-Off Weapon]] (JSOW), which make use of the United States' [[Global Positioning System|GPS]] system for guidance. This weapon can be employed in all weather conditions, without any need for ground support. Because it is possible to [[Radar jamming and deception|jam]] GPS, the guidance package reverts to [[inertial navigation]] in the event of GPS signal loss. Inertial navigation is significantly less accurate; the JDAM achieves a published [[circular error probable|Circular Error Probable]] (CEP) of {{convert|13|m|ft|abbr=on|order=flip}} under GPS guidance, but typically only {{convert|30|m|ft|abbr=on|order=flip}} under inertial guidance (with free fall times of 100 seconds or less).<ref>U.S. Air Force [https://web.archive.org/web/20030624083412/http://www.af.mil/factsheets/factsheet.asp?fsID=108 Factsheets: Joint Direct Attack Munition]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/systems/munitions/jdam-specs.htm|title=Joint Direct Attack Munition (JDAM)|author=John Pike|work=globalsecurity.org|access-date=1 April 2015}}</ref> * The [[Joint Direct Attack Munition]] (JDAM) is a guidance kit that converts [[unguided bomb]]s, or "dumb bombs", into all-weather "smart" munitions. JDAM-equipped bombs are guided by an integrated [[inertial guidance system]] coupled to a [[Global Positioning System]] (GPS) receiver, giving them a published range of up to {{convert|15|nmi|mi km|order=out|abbr=on}}. JDAM-equipped bombs range from {{convert|500|to|2000|lb|kg}}.<ref name="AFL1">{{cite web|url=https://www.af.mil/News/story/storyID/123017613/|title=JDAM continues to be warfighter's weapon of choice|access-date=2007-07-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026092532/http://www.af.mil/news/story.asp?storyID=123017613|archive-date=2012-10-26}}</ref> When installed on a bomb, the JDAM kit is given a GBU (Guided Bomb Unit) nomenclature, superseding the [[Mark 80]] or '''BLU''' (Bomb, Live Unit) nomenclature of the bomb to which it is attached. * The '''[[High Speed Low Drag Bomb]]''' is a series precision-guided munition used by [[Indian Air Force]]. It has {{convert|450|kg|lb|adj=on|abbr=on}} and {{convert|500|kg|lb|adj=on|abbr=on}} variants. They use [[Inertial navigation system|Inertial Navigation System]] and [[Global Positioning System|GPS]]/[[Indian Regional Navigation Satellite System|NavIC]] [[satellite guidance]] in mid-course and [[semi-active laser homing]] for Terminal guidance. * [[Wind Corrected Munitions Dispenser]] (WCMD) is a [[GPS/INS]]-guided US tail kit for use with the TMD (Tactical Munitions Dispenser) family of cluster bombs to convert them to precision-guided munitions. *:The [[CBU-107 Passive Attack Weapon]] is an air-dropped [[guided bomb]] consisting of a variant Wind Corrected Munitions Dispenser containing metal penetrator rods of various sizes. It was designed to attack targets where an explosive effect may be undesirable, such as [[fuel]] [[storage tank]]s or [[chemical weapon]] [[stockpile]]s<ref name="defensetech30aug13">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130901005535/http://defensetech.org/2013/08/30/air-force-developed-bombs-capable-of-destroying-syrias-chemical-weapons/ Air Force Developed Bombs Capable of Destroying Syria's Chemical Weapons]}} - Defensetech.org, 30 August 2013</ref> in [[civilian]] areas.<ref>{{Cite web|url=https://www.globalsecurity.org/military/systems/munitions/cbu-107.htm|title=CBU-107 Passive Attack Weapon (WCMD)|website=www.globalsecurity.org}}</ref> * '''[[Wan Chien|Wan chien]]''' – Taiwanese version of JDAM.<ref>{{Cite news|url=https://www.foxnews.com/world/taiwan-develops-anti-invasion-munitions-against-china|title=Taiwan develops 'anti-invasion' munitions against China|date=2013-09-21|work=Fox News|access-date=2017-03-09}}</ref> :The Griffin conversion kit consists of a front "seeker" section and a set of steerable tailplanes. The resulting guided munition features "trajectory shaping", which allows the bomb to fall along a variety of trajectories – from a shallow angle to a vertical [[top attack]] profile. IAI publishes a [[circular error probable]] figure for the weapon of 5&nbsp;metres.<ref name="iai_summary">{{cite web |url=http://www.iai.co.il/34290-16151-en/SystemMissileandSpace_MBTMissiles_PrecisionGuidedMunitions.aspx?btl=1 |title=Laser-Guided Bomb Kits |publisher=[[Israel Aerospace Industries]] |access-date=20 February 2013 }}</ref> [[File:KAB-500S-E - MAKS2015part7-18.jpg|thumb|[[KAB-500S-E]]. Russian GLONASS-Guided Bomb]] * The [[GBU-57A/B]] '''Massive [[Aircraft ordnance|Ordnance]] Penetrator''' ('''MOP''') is a [[United States Air Force|U.S. Air Force]], precision-guided, {{convert|30000|lb|kg|adj=on}} "[[bunker buster]]" [[bomb]].<ref>[http://www.fbo.gov/index?s=opportunity&mode=form&id=6bded5f03e250578c12cc6939537f128&tab=core&_cview=0 B-2/Massive Ordnance Penetrator (MOP) GBU-57A/B]. FedBizOpps</ref> This is substantially larger than the deepest penetrating bunker busters previously available, the {{convert|5000|lb|kg|adj=on}} [[GBU-28]] and [[GBU-37 GPS-Aided Munition|GBU-37]]. * The '''[[SMKB]]''' ('''S'''mart-'''MK'''-'''B'''omb) is a Brazilian guidance kit that turns a standard {{convert|500|lb|kg|adj=on}} [[Mk 82]] or {{convert|1000|lb|kg|adj=on}} [[Mk 83]] into a precision-guided weapon, respectively called SMKB-82 and SMKB-83. The kit provides extended range up to {{convert|50|km|mi|abbr=on|order=flip}} and are guided by an integrated [[inertial guidance system]] coupled to three satellites networks ([[GPS]], [[Galileo (satellite navigation)|Galileo]] and [[GLONASS]]), relying on wireless to handle the flow of data between the aircraft and the munition. * [[FT PGB]] is a family of Chinese satellite and [[Inertial navigation system|Inertial]], guided munitions. * [[LS PGB]] is a family of Chinese GPS+INS or laser guided munitions. The precision of these weapons is dependent both on the precision of the measurement system used for location determination and the precision in setting the coordinates of the target. The latter critically depends on intelligence information, not all of which is accurate. According to a CIA report, the accidental [[United States bombing of the Chinese embassy in Belgrade]] during [[Operation Allied Force]] by NATO aircraft was attributed to faulty target information.<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/cia/public_affairs/speeches/1999/dci_speech_072299.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061004025533/https://www.cia.gov/cia/public_affairs/speeches/1999/dci_speech_072299.html|title=DCI Statement on the Belgrade Chinese Embassy|archive-date=4 October 2006}}</ref> However, if the targeting information ''is'' accurate, satellite-guided weapons are significantly more likely to achieve a successful strike in any given weather conditions than any other type of precision-guided munition. ===Advanced guidance concepts=== Responding to after-action reports from pilots who employed laser or satellite guided weapons, [[Boeing]] developed a Laser JDAM (LJDAM) to provide both types of guidance in a single kit. Based on the existing [[Joint Direct Attack Munition]] configurations, a laser guidance package is added to a GPS/INS-guided weapon to increase its overall accuracy.<ref>{{cite web|url=http://www.boeing.com/defense-space/missiles/jdam/docs/laser_jdam_overview.pdf|title=Weapons|work=boeing.com|access-date=1 April 2015}}</ref> Raytheon has developed the Enhanced Paveway family, which adds GPS/INS guidance to their Paveway family of laser-guidance packages.<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055758.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307042008/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055758.pdf|title=Raytheon Enhanced Paveway|archive-date=7 March 2008}}</ref> These "hybrid" laser and GPS guided weapons permit the carriage of fewer weapons types, while retaining mission flexibility, because these weapons can be employed equally against moving and fixed targets, or targets of opportunity. For instance, a typical weapons load on an F-16 flying in the [[Iraq War]] included a single {{convert|2000|lb|kg|adj=on}} JDAM and two {{convert|1000|lb|kg|adj=on}} LGBs. With LJDAM, and the new GBU-39 [[Small Diameter Bomb]] (SDB), these same aircraft can carry more bombs if necessary, and have the option of satellite or laser guidance for each weapon release. * [[Spice (munition)]] is an Israeli [[Electro-optics|EO]]/[[GPS]]-guided guidance kit for converting air-droppable unguided [[bomb]]s into precision guided bombs. Spice can be preprogrammed, with up to 100 different targets it may have to engage during a mission. The one target it will ''actually'' engage may then be selected, inflight, by an aircrewman. * [[HGK (bomb)|The HGK guidance kit (HGK)]], {{langx|tr|Hassas Güdüm Kiti / Precision Guidance Kit}}, developed by [[TÜBİTAK Defense Industries Research and Development Institute|TÜBİTAK-SAGE]], is a [[Global Positioning System|GPS]]/[[Inertial navigation system|INS]] guidance kit that converts {{convert|2000|lb|kg|adj=on}} [[Mark 84 bomb]]s into [[Smart bomb|smart weapon]]s. It enables precision strike capability in all weather conditions with long range at a dispersion of {{convert|6|m|ft|abbr=on|order=flip}}.<ref>[http://www.sage.tubitak.gov.tr/home.do?ot=1&sid=1310&pid=547 TÜBİTAK SAGE] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326003209/http://www.sage.tubitak.gov.tr/home.do?ot=1&pid=547&sid=1310 |date=26 March 2013 }}</ref> * [[Armement Air-Sol Modulaire]] (AASM),<ref>{{Cite web|url=http://www.safran-electronics-defense.com/aerospace/weapons-and-missiles/aasm|title = Safran Electronics & Defense| date=3 October 2024 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/armement-air-sol-modulaire-aasm-hammer-air-to-ground-missile/|title=Armement Air-Sol Modulaire (AASM) HAMMER Air-to-Ground Missile|website=www.airforce-technology.com}}</ref> developed by [[Safran Electronics & Defense]], comprises a frontal guidance kit and a rear-mounted range extension kit matched to a [[dumb bomb]]. The weapon is modular because it can integrate different types of guidance units and different types of bombs. It uses hybrid [[inertial navigation system]] (INS) / [[Global Positioning System]] (GPS) guidance. Other variants add [[infrared homing]] or [[laser guidance]] to increase accuracy. * [[Paveway IV]] is a dual mode [[Global Positioning System|GPS]]/[[inertial navigation system|INS]] and [[Laser guidance|laser-guided]] bomb manufactured by [[Raytheon|Raytheon UK]] (formerly Raytheon Systems Limited).<ref name="RAF">{{cite news|title=Paveway IV|url=http://www.raf.mod.uk/equipment/paveway4.cfm|access-date=7 January 2015|agency=Royal Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231155406/http://www.raf.mod.uk/equipment/paveway4.cfm|archive-date=31 December 2014}}</ref> It is the latest iteration of the [[Paveway]] series. * [[Denel Dynamics Umbani]] a [[Precision guided munition|precision-guided]] bomb kit manufactured by [[Denel Dynamics]] in South Africa. It consists of a number of modules fitted to [[NATO]] standard [[Mark 81 bomb|Mk81]], [[Mk82]] or [[Mark 83 bomb|Mk83]] low drag free-fall bombs to convert them to [[glide bomb]]s.<ref name="deneldynamics1">{{cite web |url=http://www.deneldynamics.co.za/brochures/Broc0273_Umbani%20External.pdf |title=Umbani Brochure |publisher=Denel Dynamics |access-date=2012-06-18 |archive-date=23 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120723010941/http://www.deneldynamics.co.za/brochures/Broc0273_Umbani%20External.pdf }}</ref> * [[Smart Anti-Airfield Weapon]] (SAAW) is an Indian precision-guided [[Anti-runway penetration bomb|Anti-Airfield Weapon]] developed by [[Research Centre Imarat]] with a range up to {{convert|100|km|mi|order=flip|abbr=on}}. It employs [[Inertial navigation system|inertial]] and [[satellite navigation]] with [[Electro-optical sensor|electro-optical]], [[imaging infrared]] sensor.   * [[High Speed Low Drag Bomb]] (HSLD) is an Indian precision guided munition developed by [[Armament Research and Development Establishment]] that is comparable with the US' [[Mark 80]] series. It uses [[Inertial navigation system|inertial]] and [[satellite navigation]] with [[laser guidance]] kit for target accuracy. * '''Moving Target Artillery Round (MTAR)''' : The U.S. Navy leads development for a new {{convert|155|mm|in|abbr=on}} artillery round called Moving Target Artillery Round, capable of destroying moving targets in GPS-denied environments". The Office of Naval Research (ONR), the Naval Surface Warfare Center Dahlgren Division (NSWC Dahlgren), and the [[U.S. Army Research Laboratory]] (ARL) have been coordinating MTAR, with final development scheduled for 2019.<ref>{{Cite news|url=http://www.thedrive.com/the-war-zone/10769/u-s-navy-wants-long-range-guided-artillery-shell-for-hitting-moving-targets|title=U.S. Navy Wants Long-Range Guided Artillery Shell For Hitting Moving Targets|last=Trevithick|first=Joseph|work=The Drive|access-date=2018-07-12}}</ref> : Key features of the MTAR shell include extended range against moving targets, precision guidance and navigation without GPS, subsystem modularity, subsystem maturity, weapon system compatibility, restricted altitude, all-weather capability, reduced time of flight, and affordability. The new munition is intended for the Army or Marine Corps M777A1 howitzer, the M109A6 Paladin, and M109A7 Paladin Integrated Management (PIM) self-propelled {{convert|155|mm|in|abbr=on|adj=on}} artillery systems. The shell also would be for the Navy's Advanced Gun System (AGS) aboard the Zumwalt-class destroyer, and other future naval gun systems.<ref>{{Cite web|url=https://www.militaryaerospace.com/articles/2018/04/artillery-smart-munition-moving-targets.html|title=Army and Navy to develop prototype artillery smart munition able to hit moving targets without GPS|website=www.militaryaerospace.com|date=13 April 2018 |access-date=2018-07-12}}</ref> * '''Precision Guidance Kit – Modernization (PGK-M)''' : The U.S. Army is planning for GPS-denied environments with the new Precision Guidance Kit – Modernization (PGK-M). An enhancement of previous technologies, PGK-M will give U.S. forces the ability to continue launching precision strikes when GPS is compromised by the enemy.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.popularmechanics.com/military/weapons/a19735395/the-us-army-is-developing-artillery-that-has-gps-precisionwithout-gps/|title=The Army Is Preparing Artillery For Battles Without GPS|date=2018-04-10|work=Popular Mechanics|access-date=2018-07-12}}</ref> : Picatinny Arsenal engineers are leading the development of a GPS alternative using image navigation for precision guidance of munitions, under the Armament Research, Development and Engineering Center (ARDEC). Other research partners include Draper Labs, [[U.S. Army Research Laboratory]], [[Air Force Research Laboratory]] and the Aviation and Missile Research, Development, and Engineering Center.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.army.mil/article/168220/researchers_develop_technology_for_precision_munitions_even_without_gps|title=Researchers develop technology for precision munitions even without GPS|work=www.army.mil|access-date=2018-07-12}}</ref> : The enhanced munition can navigate to a desired location, through a reference image used by the technology to reach the target.<ref name=":1" /> The PGK-M includes a collection of ad hoc software programmable radio networks, various kinds of wave-relay connectivity technologies and navigational technology.<ref name=":0" /> * [[PBK-500U Drel]] is a Russian guided jamming-resistant stealth glide bomb. ===Cannon and mortar-launched guided projectiles=== {{Main|Cannon-launched guided projectile}} A cannon-launched guided projectile (CLGP), is fired from [[artillery]], [[naval artillery|ship's cannon]], or [[armored vehicle]]s. Several agencies and organizations sponsored the CLGP programs. The [[United States Navy]] sponsored the Deadeye program, a laser-guided shell for its [[5"/54 caliber Mark 45 gun|{{convert|5|in|mm|abbr=on|0}} guns]]<ref>{{cite web|url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_5-54_mk42.htm|title=USA 5"/54 (12.7 cm) Mark 42|work=navweaps.com|access-date=1 April 2015}}</ref> and a program to mate a [[Paveway]] guidance system to an {{convert|8|in|mm|abbr=on|0}} shell<ref>{{cite web|url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_8-55_mk71.htm|title=USA 8"/55 (20.3 cm) Mark 71|work=navweaps.com|access-date=1 April 2015}}</ref> for the [[8"/55 caliber Mark 71 gun]] in the 1970s ([https://web.archive.org/web/20090205004441/http://navweaps.com/Weapons/WNUS_8-55_mk71_pics.htm Photo]). Other Navy efforts include the [[BTERM]], [[ERGM]], and [[LRLAP]] shells. * The [[U.S. Army]]'s [[MGM-51 Shillelagh]] missile can be considered a type of CLGP. Intended for use on the [[M551 Sheridan]] light tank, the Shillelagh missile was fired out of the Sheridan's cannon to provide robust anti-tank capability. The Army's [[M712 Copperhead]] laser guided artillery round was used in Desert Storm. Army CLGPs include the [[M982 Excalibur]] {{convert|155|mm|in|abbr=on}} artillery shell, the [[XM395 Precision Guided Mortar Munition]], and the [[XM1156 Precision Guidance Kit]] to refit existing 155&nbsp;mm shells with precision guidance, as the [[United States Air Force|Air Force]]'s [[JDAM]] program converts dumb bombs into precision munitions. * [[M982 Excalibur]], GPS-guided munitions (XM982) for 155&nbsp;mm artillery was developed in a collaborative effort between [[U.S. Army Research Laboratory]] (ARL) and the Armaments Research and Development Center (ARDEC). Research included developing GPS and microelectromechanical systems (MEMS) Inertial Sensor Technology. Excalibur was fielded in Operation Iraqi Freedom in the summer of 2007. Technology developed on the Excalibur is also applied in the Army's Precision Guidance Kit (PGK) for use on existing conventional projectiles and the Mortar Guidance Kit (MGK) for use on conventional mortars.<ref>{{Cite web|last1=Ratches|first1= James A.|last2=Richard|first2=Chait|last3=Lyons|first3=John W.|date=February 2013|title=Some Recent Sensor-Related Army Critical Technology Events|url=http://www.dtic.mil/docs/citations/ADA586199|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620174307/http://www.dtic.mil/docs/citations/ADA586199|archive-date=20 June 2017|website=www.dtic.mil}}</ref> * [[XM1111 Mid-Range Munition]] is cancelled {{convert|120|mm|in|abbr=on}} tank gun launched missile. * [[LAHAT]] is Israeli [[semi-active laser homing]] guided low-weight anti-tank guided missile that can be launched from [[smoothbore]] tank guns. * [[KSTAM]] is South Korean guided munition shot from the gun of [[K2 Black Panther]] tank. * [[Krasnopol (weapon system)|30F39 Krasnopol]] is a Russian {{convert|152|/|155|mm|in|abbr=on}} [[cannon]]-launched, fin-stabilized, [[base bleed]]-assisted, semi-automatic [[laser-guided]], [[explosive]] [[projectile]]. It automatically 'homes' on a point illuminated by a laser designator, typically operated by a ground-based artillery observer. * [[Kitolov-2M]] is a Russian laser-guided {{convert|120|/|122|mm|in|abbr=on}} artillery shell with Malakhit automated artillery [[fire control system]].<ref>{{Cite web |url=http://www.kbptula.ru/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/kitolov-2m |title=KBP Instrument Design Bureau - Kitolov-2M |access-date=6 January 2018 |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716202216/http://www.kbptula.ru/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/kitolov-2m }}</ref><ref>{{Cite web| title=KM-3 | url=http://roe.ru/pdfs/pdf_1914.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170930085420/http://roe.ru/pdfs/pdf_1914.pdf | archive-date=2017-09-30}}</ref> * [[9M119 Svir/Refleks]] are Russian [[tank gun]]-launched laser-guided projectiles. * [[Strix mortar round|Pansarsprängvinggranat m/94 ''STRIX'']] is a Swedish endphase-guided projectile fired from a {{convert|120|mm|in|abbr=on}} [[mortar (weapon)|mortar]] currently manufactured by [[Saab Bofors Dynamics]]. :STRIX is fired like a conventional mortar round. The round contains an [[infrared]] imaging sensor that it uses to guide itself onto any [[tank]] or [[armoured fighting vehicle]] in the vicinity where it lands. The seeker is designed to ignore targets that are already burning.<ref name="Last customers">{{Cite web|url=https://www.armyrecognition.com/october_2018_global_defense_security_army_news_industry/sweden_and_switzerland_last_customers_of_strix_120mm_mortar_munition.html|title=Sweden and Switzerland, last customers of Strix 120mm mortar munition &#124; October 2018 Global Defense Security army news industry &#124; Defense Security global news industry army 2018 &#124; Archive News year|website=www.armyrecognition.com|date=17 October 2018 }}</ref> * '''[[Basir]]''' is an Iranian artillery fired [[laser-guided]], 155&nbsp;mm [[explosive]] [[projectile]] designed to destroy enemy tanks, vehicles and other moving or non-moving targets with high precision.<ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/95405/مهمات-هوشمند-و-لیزری-بصیر-رونمایی-شد-عکس|title=مهمات هوشمند و لیزری «بصیر» رونمایی شد+عکس|date=30 January 2012|website=مشرق نیوز}}</ref> This weapon is similar in function with Russian [[Krasnopol (Weapon)|Kransnopol]] or American [[M712 Copperhead]].{{Citation needed|date=July 2021}} * '''[[SMArt 155]]''' is a German 155&nbsp;mm artillery round, designed for a long range, [[indirect fire]] [[top attack]] role against armoured vehicles. The SMArt [[carrier shell]] contains two [[submunition]]s with [[infrared sensor]] and [[millimeter wave]] [[radar]], which descend over the battlefield on [[ballute]]s and attack hardened targets with [[explosively formed penetrator]] warheads. Built with multiple redundant self-destruct mechanisms, these submunitions were specifically designed{{dubious-inline|Designed to Comply With CCM|date=January 2013}} to fall outside the category of submunition weapons prohibited by the 2008 [[Convention on Cluster Munitions]]. * '''[[SAMHO (missile)|SAMHO]]''' is an Indian gun-launched [[anti-tank guided missile]] developed by the [[Armament Research and Development Establishment]] for the [[Arjun MBT]]. * '''Rheinmetall Denel Munitions 155&nbsp;mm V-LAP'''<ref>{{Cite web|url=https://www.armyrecognition.com/weapons_defence_industry_military_technology_uk/south_african_company_denel_produces_new_artillery_rounds_81003173.html|title = South African company Denel produces new artillery rounds 81003173 &#124; weapons defence industry military technology UK &#124; analysis focus army defence military industry army| date=10 March 2017 }}</ref><ref>{{Cite web | title=Der integrierte internationale Technologiekonzern {{!}} Rheinmetall | url=https://www.rheinmetall-defence.com/media/editor_media/rm_defence/publicrelations/pressemitteilungen/2014_1/aad/2014_09_17_AAD_10_Rheinmetall_Denel_Munition.pdf | access-date=2025-04-05 | website=www.rheinmetall-defence.com}}</ref> * '''GP1''': Chinese laser-guided 155&nbsp;mm artillery projectile based on Krasnopol.<ref>{{Cite web|url=http://www.norinco.com/GB/61/76/index.html|title=功能维护升级中|access-date=21 November 2017|archive-date=11 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511235612/http://www.norinco.com/GB/61/76/index.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.janes360.com/images/assets/423/54423/precision-guided_munitions_for_field_artillery.pdf|title=Smart ammo: precision-guided munitions for field artillery|publisher=IHS Jane's Defence Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112120111/https://www.janes.com/images/assets/423/54423/precision-guided_munitions_for_field_artillery.pdf|archive-date=12 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://warisboring.com/47635-2/|title = Somebody's Popping off Laser-Guided Shells in Libya|date = 13 November 2017}}</ref> * '''GP6''': Chinese laser-guided 155&nbsp;mm artillery projectile based on Krasnopol. * '''[[XM395 Precision Guided Mortar Munition]]''' * '''[[KM-8 Gran]]''' is a Russian guided 120&nbsp;mm mortar shell with Malakhit [[fire control system]].<ref>{{Cite web|url=http://www.deagel.com/Defensive-Weapons/KM-8-Gran_a000931001.aspx|title = Ancile}}</ref><ref>{{Cite web| title=Mortar ammunition across the globe | url=https://ndiastorage.blob.core.usgovcloudapi.net/ndia/2016/armament/18259_Williams.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031546/https://ndiastorage.blob.core.usgovcloudapi.net/ndia/2016/armament/18259_Williams.pdf | archive-date=2017-12-01}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kbptula.ru/index.php/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/gran |title=KBP Instrument Design Bureau - Gran |access-date=24 November 2017 |archive-date=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112214706/http://www.kbptula.ru/index.php/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/gran }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://characterisationexplosiveweapons.org/studies/final-report/|title = Final Report}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://roe.ru/eng/catalog/land-forces/guided-weapon-systems/km-8/|title = The "Gran" guided weapon system for 120mm mortars КМ-8 &#124; Catalog Rosoboronexport}}</ref> * '''GP120 (GP4)''' is a Chinese terminal corrected 120&nbsp;mm mortar shell.<ref>{{Cite web |url=http://english.chinamil.com.cn/view/2017-03/27/content_7540752.htm |title=Enhanced capability for WMA029 mortar system - China Military |access-date=22 November 2017 |archive-date=1 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401075430/http://english.chinamil.com.cn/view/2017-03/27/content_7540752.htm }}</ref> * '''GP140''' is a Chinese [[semi-active laser]] (SAL) guided 120&nbsp;mm mortar shell. ===Guided small arms=== {{Main|Precision-guided firearm}} Precision-guided [[small arms]] prototypes have been developed which use a laser designator to guide an [[smart bullet|electronically actuated bullet]] to a target.<ref name="SandiaLabs">{{cite web|url=https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/|title=Sandia's self-guided bullet prototype can hit target a mile away|access-date=1 February 2012|archive-date=5 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205021438/https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/}}</ref> Another system in development uses a laser range finder to trigger an explosive small arms shell in proximity to a target. The U.S. Army plans to use such devices in the future.<ref name="NewScientist2711">{{cite web|url=https://www.newscientist.com/article/mg20227116.900-radiocontrolled-bullets-leave-no-place-to-hide.html|title=Radio-controlled bullets leave no place to hide |last=Kleiner|first=Kurt|date=2009-06-06|work=New Scientist|access-date=2009-06-14}}</ref> In 2008 the [[EXACTO]] program began under [[DARPA]] to develop a "[[fire and forget]]" smart sniper rifle system including a guided smart bullet and improved scope. The exact technologies of this smart bullet have not been released. EXACTO was test fired in 2014 and 2015 and results showing the bullet altered course to correct its path to its target were released.<ref>{{cite web | url=https://www.darpa.mil/news-events/2015-04-27 | title=EXACTO Guided Bullet Demonstrates Repeatable Performance against Moving Targets }}</ref> In 2012 [[Sandia National Laboratories]] announced a self-guided bullet prototype that could track a target illuminated with a [[laser designator]]. The bullet is capable of updating its position 30 times a second and hitting targets over a mile away.<ref>{{Cite web |url=https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet |title=Sandia's self-guided bullet prototype can hit target a mile away |access-date=1 February 2012 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220081042/https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/ }}</ref> In mid-2016, Russia revealed it was developing a similar "[[smart bullet]]" weapon designed to hit targets at a distance of up to {{convert|10|km|mi|abbr=on|order=flip|sigfig=1}}.<ref>[http://kitup.military.com/2016/07/russians-launch-smart-bullet-effort-in-the-wake-of-u-s-program.html Russians Launch Smart Bullet Effort in the Wake of U.S. Program] - Kitup.Military.com, 20 July 2016</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.com/defense/889242|title=Russia launches 'smart bullet' testing in guided flight regime|website=TASS}}</ref> [[Pike (munition)|Pike]]<ref>{{Cite web |url=https://www.defensetech.org/2015/10/12/raytheon-displays-new-mini-rocket-for-special-forces-infantry/ |title=Raytheon Unveils New Mini Missile for Special Forces, Infantry - Defensetech |access-date=12 December 2017 |archive-date=13 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213010905/https://www.defensetech.org/2015/10/12/raytheon-displays-new-mini-rocket-for-special-forces-infantry/ |url-status=usurped }}</ref> is a precision-guided mini-missile fired from an underslung grenade launcher. [[Air burst]] grenade launchers are a type of precision-guided weapons. Such grenade launchers can preprogram their grenades using a [[fire-control system]] to explode in the air above or beside the enemy.<ref>{{Cite journal|url=https://sadefensejournal.com/grenade-launchers-and-their-ammunition-international-developments/|title=Grenade Launchers and their Ammunition: International Developments |journal=Small Arms Defense Journal}}</ref><ref>Anthony G Williams [http://www.quarryhs.co.uk/GRENADES%20WEB%20ARTICLE.pdf (2007) GRENADE LAUNCHERS AND THEIR AMMUNITION: INTERNATIONAL DEVELOPMENTS] pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025235131/http://quarryhs.co.uk/GRENADES%20WEB%20ARTICLE.pdf |date=25 October 2017 }} </ref><ref>{{cite web | url=https://www.orbitalatk.com/defense-systems/armament-systems/cdte/ | title=XM25 Counter Defilade Target Engagement (CDTE) }}</ref> == Recent advancements of PGMs == '''Multiple Mode Guidance Technologies''' Precision-guided munitions (PGMs) with multiple mode [[Guidance system|guidance systems]]<ref>{{Cite web |title=StormBreaker Smart Weapon |url=https://www.rtx.com/raytheon/what-we-do/air/stormbreaker-smart-weapon |access-date=2024-12-11 |website=www.rtx.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kopp |first=Carlo Kopp |title=Regional Precision Guided Munitions Survey |url=https://ausairpower.net/SP/DT-Missiles-01-06.pdf |website=ausairpower.net}}</ref> use multiple targeting technologies to enhance accuracy and adaptability.<ref name=":8">{{Cite web |last=Marijan |first=Branka |title=AI-Guided Weapons Must Be Curbed by Global Rules — and Soon |url=https://www.cigionline.org/articles/ai-guided-weapons-must-be-curbed-by-global-rules-and-soon/ |access-date=2024-12-11 |website=Centre for International Governance Innovation |language=en}}</ref> The multiple guidance systems merge long-range precision, mid-course correction, and final-phase strike accuracy using a combination of guidance technologies such as [[Global Positioning System|GPS]], [[Inertial navigation system|inertial navigation systems (INS)]],<ref>{{Cite web |title=Air solutions catalog |url=https://elbitsystems.com/media/Catalog-Air-solutions-8-WEB.pdf |website=elbitsystems.com/}}</ref> [[Laser guidance|laser]], [[Infrared homing|infrared (IR)]], [[radar]] and [[Artificial intelligence|artificial intelligence (AI)]].<ref>{{Cite web |url=https://www.baesystems.com/en-aus/article/razer-a-low-cost-precision-guided-munition |title=RAZER: A low cost precision guided munition|date=February 28, 2023|access-date=2024-12-11 |website=www.baesystems.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=online |first=Aeromag |date=2024-08-31 |title=AL TARIQ: Leading the Charge in Precision-Guided Munitions |url=https://www.aeromagonline.com/2024/08/31/al-tariq-leading-the-charge-in-precision-guided-munitions/ |access-date=2024-12-11 |website=Aeromag Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=textron systems G Claw |url=https://www.textronsystems.com/sites/default/files/_documents/TS%20WSS%20GCLAW%20datasheet.pdf |website=www.textronsystems.com}}</ref><ref name=":8" /> Multiple mode guidance systems address the limitations of single-mode guidance, such as adverse weather, challenging terrain, blocked GPS signals, and enemy [[Countermeasure|countermeasures]], to ensure effective operation.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Their adaptability ensures that PGMs can still hit their target, even when one component of the system has been compromised.<ref name=":7" /> Types of guidance used in Multiple Mode Guidance System PGMs include Global Positioning System (GPS) that give precise geolocation and long-range targeting capabilities crucial for accurate initial targeting using external satellite signals, Inertial Navigation Systems (INS) that independently tracks the munition's position using [[Gyroscope|gyroscopes]] and [[Accelerometer|accelerometers]], Laser Guidance using direct [[laser beam]] for target guidance, Infrared (IR) Guidance sensors that detect and track [[Infrared signature|heat signatures]] (heat emitted by vehicles, people, or equipment), Radar Guidance for [[Targeting (warfare)|targeting]] and tracking and Artificial Intelligence (AI)<ref>{{Cite web |last=Salerno-Garthwaite |first=Andrew |date=2023-05-05 |title=Precision weapons and preventing collateral damage |url=https://www.army-technology.com/features/precision-weapons-and-preventing-collateral-damage/ |access-date=2024-12-11 |website=Army Technology |language=en-US}}</ref> for real-time sensor data analysis, [[Automatic target recognition|target recognition]], and decision-making. ==Lihat juga== * [[Peluru taburan udara]] * [[Sistem panduan]] * [[Bom berpandu]] * [[Bom luncur]] * [[Panduan peluru berpandu]] * [[TERCOM]] * [[Panduan terminal]] * [[Peluru berpandu wayar]] ==Nota== {{Noteslist}} ;Rujukan {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== *{{Commons category-inline}} *[http://www.tfcbooks.com/articles/tws10.htm A Brief History of Precision Guided Weapons] *[http://science.howstuffworks.com/smart-bomb.htm How Smart Bombs Work] *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1184086.stm BBC: "Smart bombs missed Iraqi targets"] — ''on the first employment of the JSOW, guidance failures from a software error subsequently fixed''. *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2805775.stm "Fact File: Smart Bombs – not so Smart"] BBC story discussing the limitations of guided munition employment. *[http://www.janes.com/defence/air_forces/news/misc/misc060817_1_n.shtml Janes.com: "Ukraine develops indigenous guided airborne weapons"] — ''2006 article about Ukrainian guided bomb development.'' *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192751/http://www.vectorsite.net/twbomb_03.html "World War II Glide Bombs" (Part1)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080616203029/http://www.vectorsite.net/twbomb_04.html "World War II Glide Bombs" (Part2)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192845/http://www.vectorsite.net/twbomb_05.html "World War II Glide Bombs" (Modern Glide Bombs)]}} *[http://www.ausairpower.net/APA-Rus-GBU.html "Soviet/Russian Guided Bombs" ] by [[Air Power Australia]] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Precision-Guided Munition}} [[Category:Senjata berpandu| ]] [[Category:Bom udara]] [[Category:Penyasaran (peperangan)]] 4xmhztsdfzmgtyiphtbwj36nanoi7y6 6809785 6809782 2026-03-26T13:32:30Z Zamwan 19447 /* Radar-guided */ 6809785 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|"Bom pintar", digunakan untuk menyerang sasaran dengan tepat}} {{Redirect|Peluru pintar|sistem senjata yang disesuaikan untuk seorang sahaja|Senjata pintar}} {{Use dmy dates|date=May 2019}} [[File:First laser-guided bomb dropped on Taliban in Farah, Afghanistan (22 March 2018).webm|thumb|Sebuah bom berpandu Tentera Udara Afghanistan [[GBU-58]] menyerang sebuah kompleks [[Taliban]] di [[Wilayah Farah]], [[Republik Islam Afghanistan|Afghanistan]] pada 22 Mac 2018.]] '''Peluru berpandu tepat''' (bahasa Inggeris ː ''Precision Guided Munition'' atau '''PGM'''), juga dikenali sebagai '''senjata pintar''', '''peluru pintar''', atau '''bom pintar''', ialah sejenis sistem [[senjata]] yang mengintegrasikan sistem panduan dan kawalan canggih, seperti [[Sistem Kedudukan Global|GPS]], [[panduan laser]], atau penderia [[Cari dan jejak infra merah|infra merah]], dengan pelbagai jenis [[peluru]], biasanya [[peluru berpandu]] atau [[Kelongsong (projektil)|peluru artileri]], untuk membolehkan serangan ketepatan tinggi terhadap [[Sasaran (peperangan)|sasaran]] yang ditetapkan.<ref name=":2">{{Cite web |date=2021 |title=Precision-Guided Munitions: Background and Issues for Congress |url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45996 |website=CRS Report |publisher=Congressional Research Service}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Hallion |first=R. |date=2024 |title=History and Evolution of Guided Weapons |url=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/ASPJ/journals/Volume-38_Issue-1/F-Hallion.pdf |access-date=2025-02-20}}</ref> PGM direka bentuk untuk tepat mengenai sasaran yang telah ditentukan, biasanya dengan margin ralat (atau [[kemungkinan ralat bulat]], CEP) yang jauh lebih kecil daripada peluru tanpa panduan konvensional.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024 |title=Understanding Precision-Guided Munitions: Advancements and Impact |url=https://www.totalmilitaryinsight.com/understanding-precision-guided-munitions-advancements-and-impact/ |access-date=2025-02-20 |website=Total Military Insight}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Voskuijl |first=M. |date=2022 |title=Development trends in UAV-enabled precision strike technologies |doi=10.1080/00423114.2022.2041234 |doi-broken-date=1 July 2025 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00423114.2022.2041234 |access-date=2025-02-20}}</ref> Tidak seperti peluru tanpa panduan, PGM menggunakan [[Sistem kawalan|mekanisme kawalan]] aktif atau pasif yang mampu mengarahkan senjata ke arah sasaran yang dimaksudkan.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Jenzen-Jones |first1=N R |last2=Shanley |first2=Jack |date=2021-07-29 |title=Precision Strike |journal=The RUSI Journal |volume=166 |issue=5 |pages=76–92 |doi=10.1080/03071847.2021.2016208 |issn=0307-1847}}</ref><ref>{{Cite journal |last=NISTORESCU |first=Claudiu Valer |date=2024-10-15 |title=The Asymmetries Generated by New Weapon Systems and Their Role in Achieving Success on the Battlefield. The Impact of HIMARS on the Conflict in Ukraine |journal=Bulletin of "Carol I" National Defence University |volume=13 |issue=3 |pages=117–128 |doi=10.53477/2284-9378-24-34 |issn=2284-9378|doi-access=free }}</ref> PGM mampu melakukan pembetulan haluan pertengahan penerbangan, membolehkannya menyesuaikan diri dan mencapai sasaran yang dimaksudkan walaupun keadaan berubah.<ref name=":2" /><ref name=":6">{{Cite web |date=2023-12-12 |title=Russia is jamming US precision weapons in Ukraine, US general says |url=https://www.defenseone.com/defense-systems/2023/12/russia-jamming-us-precision-weapons-ukraine-us-general-says/392707/ |access-date=2025-02-20 |website=Defense One |language=en}}</ref> PGM boleh digunakan dari pelbagai platform, termasuk pesawat, kapal tentera laut, kenderaan darat, pelancar berasaskan darat dan [[Kenderaan udara tanpa pemandu|UAV.]]<ref name=":3" /><ref name=":4" /> PGM digunakan terutamanya dalam operasi ketenteraan untuk mencapai ketepatan yang lebih tinggi, terutamanya dalam persekitaran yang kompleks atau sensitif, untuk mengurangkan risiko kepada pengendali, mengurangkan bahaya awam dan meminimumkan [[kerosakan cagaran]].<ref>{{Cite news |date=2024 |title=Low-cost precision-guided munitions and their battlefield impact |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2024/04/20/low-cost-precision-guided-munitions-and-their-battlefield-impact |access-date=2025-02-20}}</ref><ref name=":2" /> PGM dianggap sebagai elemen peperangan moden untuk mengurangkan kerosakan yang tidak disengajakan dan korban awam.<ref>{{Cite web |last=Esposito |first=F. |date=2019-12-10 |title=Precision-Guided Munitions of the Future - Joint Air Power Competence Centre |url=https://www.japcc.org/articles/precision-guided-munitions-of-the-future/ |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":5" /> Ia diterima secara meluas bahawa PGM mengatasi senjata tanpa panduan dengan ketara, terutamanya terhadap sasaran yang diperkaya atau mudah alih.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> Semasa [[Perang Teluk Parsi]], peluru berpandu hanya menyumbang 9% daripada senjata yang dilepaskan tetapi menyumbang 75% daripada semua serangan yang berjaya. Walaupun senjata berpandu secara amnya digunakan pada sasaran yang lebih sukar, ia masih 35 kali lebih berkemungkinan untuk memusnahkan sasaran mereka bagi setiap senjata yang dijatuhkan.<ref name="washingtonpost.com">{{cite news| url = https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/magazine/2002/12/15/bursts-of-brilliance/0c06b132-2d70-41e6-882e-5c4ece8f5fcf/| title = Bursts of Brilliance - The Washington Post| newspaper = [[The Washington Post]]}}</ref> Oleh kerana kesan kerosakan [[senjata letupan]] berkurangan dengan jarak disebabkan oleh hukum kiub songsang, walaupun peningkatan ketepatan yang sederhana (oleh itu pengurangan jarak terlepas) membolehkan sasaran diserang dengan bom yang lebih sedikit atau lebih kecil. Oleh itu, walaupun sesetengah [[bom berpandu]] terlepas, lebih sedikit kru udara yang berisiko dan bahaya kepada orang awam dan jumlah kerosakan cagaran dapat dikurangkan.{{efn|name= rusi|1= "During Russia's participation in the Syrian Civil War, only one of its aircraft, the Su-34 fighter-bomber, regularly used precision-guided munitions, Bronk explained, and even that aircraft often used unguided bombs and rockets.".<ref name= bronk>David Roza [https://taskandpurpose.com/news/how-big-is-the-russian-air-force/ (3 Mar 2022) Where is the Russian Air Force? Experts break down why they might be hiding] "It is clear to us that Russia is losing aircraft and helicopters at a damaging rate." —Justin Bronk, RUSI</ref>}}{{efn |name= gerasimovKilled |1= Connectivity to [[GLONASS]] may be a factor in the lack of Russian PGM availability,<ref name= grozev /> and the use of 3G/4G cell towers for Russian encrypted communications (Era) <ref name= 3g4gNeededForRussianERA >Rob Waugh (8 March 2022) [https://www.yahoo.com/news/russian-military-being-hacked-after-its-own-soldiers-destroy-3-g-internet-towers-104303881.html 'Idiots': Russian military phone calls hacked after own soldiers destroy 3G towers] 3G/4G Towers Needed For Russian encrypted communications (Era)</ref> during the [[2022 Russian invasion of Ukraine]]. This weakness was unearthed during the use of open communication ("Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate")<ref name= "Russian troops taking Ukraine sim cards" >MEHUL SRIVASTAVA, MADHUMITA MURGIA, AND HANNAH MURPHY, FT (3/9/2022, 8:33 AM) [https://arstechnica.com/information-technology/2022/03/the-secret-us-mission-to-bolster-ukraines-cyber-defences-ahead-of-russias-invasion/ The secret US mission to bolster Ukraine's cyber defences ahead of Russia's invasion ] European official: "instead of communicating solely through encrypted military-grade phones, Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate, at times simply by using their Russian cell phones. 'Rakyat Ukraine menyukainya—terdapat begitu banyak data hanya dengan menonton telefon ini, sama ada mereka menggunakan aplikasi yang disulitkan atau tidak,' katanya. Rakyat Ukraine kemudian menyekat telefon Rusia daripada rangkaian tempatan mereka pada saat-saat penting, seterusnya menjejaskan komunikasi mereka. 'Kemudian anda tiba-tiba melihat tentera Rusia merampas telefon bimbit daripada rakyat Ukraine di jalanan, menyerbu kedai pembaikan untuk mendapatkan sim,' katanya. 'Ini bukan perkara yang canggih. Ia agak membingungkan."</ref> when FSB was discussing the deaths of their generals: Vitaly Gerasimov, killed 7 Mar 2022;<ref name= pichetaGuy >Rob Picheta and Jack Guy, CNN [https://www.cnn.com/2022/03/08/europe/russian-general-killed-ukraine-kharkiv-intl/index.html (8 Mar 2022) Ukraine claims Russian general has been killed in Kharkiv]</ref> [[Andrei Sukhovetsky]], killed 28 Feb 2022.<ref name= cunningham >Doug Cunningham [https://www.upi.com/Top_News/World-News/2022/03/03/ukraine-russia-invasion-chechen-magomed-tushayev-killed/9981646322278/ (3 Mar 2022) Ukraine forces say Chechen commander Magomed Tushayev killed near Kyiv]</ref><ref name= grozev >Jamie Ross, who cites Christo Grozev of Bellingcat: (Tue, March 8, 2022, 5:32 AM) [https://www.yahoo.com/news/russian-officer-complains-dead-general-113255353.html (7 March 2022) Russian Officer Complains About Dead General and Comms Meltdown in Intercepted Call] FSB ([[Federal Security Service]], successor agency to the KGB) officers discuss Gerasimov's death amid the destruction of 3G/4G cell towers in Ukraine, and the loss of Russian encrypted communications (Era), which compromised the FSB officer's sim-card-enabled phone call.</ref> }} Kemunculan peluru berpandu tepat mengakibatkan penamaan semula bom lama yang berteknologi rendah sebagai "[[bom tanpa panduan]]", "bom bisu", atau "bom besi". Beberapa cabaran peluru berpandu tepat termasuk kos pembangunan dan pengeluaran yang tinggi dan pergantungan PGM pada teknologi canggih seperti GPS menjadikannya terdedah kepada [[peperangan elektronik]] dan [[Serangan Siber|serangan siber]].<ref>{{Cite journal |last1=Wenyuan |first1=Zhang |last2=Sheng |first2=Luo |last3=Jun |first3=Wang |last4=Jian |first4=Zhou |last5=Yanfang |first5=Cai |date=2023-04-01 |title=Development and Prospect of Intelligent Air-to-Ground Precision Strike Munition |journal=Journal of Physics: Conference Series |volume=2460 |issue=1 |article-number=012169 |doi=10.1088/1742-6596/2460/1/012169 |bibcode=2023JPhCS2460a2169W |issn=1742-6588|doi-access=free }}</ref> ==Jenis-jenis== {{Main|Panduan peluru berpandu}} [[File:Image-GBU-24 Missile testmontage-gi BLU-109 bomb.jpg|thumb|right|Sebuah kepala peledak [[GBU-24]] ([[BLU-109]] varian berpandu laser) mengenai sasarannya.]] Menyedari kesukaran untuk mengenai kapal yang bergerak semasa [[Perang Saudara Sepanyol]],<ref>Fitzsimons, Bernard, editor. ''The Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare'' (London: Phoebus, 1978), Volume 10, p.1037, "Fritz-X".</ref> Jerman adalah negara pertama yang membangunkan peluru yang boleh dikemudi, menggunakan panduan [[kawalan radio]] atau wayar. Manakala A.S. pula menguji senjata panduan [[televisyen|TV]] yang dipandu ([[GB-4]]),<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p.1101, "GB-4".</ref> [[radar separa-aktif]] ([[Bat (bom panduan)|Bat]]), dan [[infra merah]] ([[VB-6 Felix|Felix]]). ===Kawalan radio=== {{Main|Panduan arahan}} Jerman adalah yang pertama memperkenalkan PGM dalam pertempuran, dengan [[KG 100]] menggunakan {{convert|1400|kg|lb|abbr=on|order=flip|adj=on}} panduan [[MCLOS]] [[bom luncur]] berperisai [[Fritz X]], yang dipandu oleh sistem panduan radio [[pautan kawalan radio Kehl-Strasbourg|''Kehl-Straßburg'']], yang mana berjaya menyerang kapal perang Itali [[kapal perang Itali Roma (1940)|''Roma'']] pada tahun 1943,<ref>{{cite book |last=Fioravanzo |first=Giuseppe |title=La Marina italiana nella seconda guerra mondiale – Volume XV – La Marina dall'8 settembre 1943 alla fine del conflitto |trans-title=The Italian Navy in the Second World War – Volume XV – The Navy from 8 September 1943 to the End of the Conflict |language=it |location=Rome |year=1971 |publisher=Italian Navy Historical Branch |pages=8–34}}</ref> dan bom luncur berpandu roket [[Henschel Hs 293]] berpandukan MCLOS ''Kehl-Straßburg'' yang serupa (juga digunakan sejak tahun 1943, tetapi hanya terhadap sasaran kapal berperisai ringan atau tidak berperisai). Senjata setara dari [[Pihak Berikat dalam Perang Dunia II|Pihak Berikat]] yang paling hampir, kedua-duanya adalah reka bentuk tanpa kuasa, ialah {{convert|1000|lb|kg|abbr=on|adj=on}} VB-1 [[AZON]] (dengan kawalan "AZimuth ONly"), digunakan di Eropah dan [[Teater China Burma India|teater CBI]], dan [[Bom berpandu]] [[Tentera Laut Amerika Syarikat|Tentera Laut AS]], terutamanya digunakan di Perbatasan Pasifik Perang Dunia II — Bat milik Tentera Laut A.S lebih maju daripada reka bentuk persenjataan PGM Jerman atau VB-1 AZON yang digunakan oleh USAAF, kerana ia mempunyai [[sistem pencari radar autonomi|pemandu radar aktif]] sendiri di atasnya untuk menghalakannya ke sasaran. Di samping itu, A.S. menguji [[LBD-1 Gargoyle|Gargoyle]] yang digerakkan roket, yang tidak pernah mula digunakan.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p. 1090, "Gargoyle".</ref> PGM yang digunakan oleh Jepun—kecuali bom terbang lancaran udara, anti kapal, dikuasakan roket, dan dipandu manusia [[Yokosuka MXY-7 Ohka]], "Kamikaze" tidak terlibat dalam pertempuran dalam Perang Dunia II.<ref>{{Cite journal|author=Martin Caidin |title=Japanese Guided Missiles in World War II |journal=Journal of Jet Propulsion|volume=26 |issue=8 | date=1956 |pages=691–694 | doi= 10.2514/8.7117}}</ref> Sebelum perang, pihak Britain telah bereksperimen dengan pesawat berpandu jarak jauh yang dikawal radio yang sarat dengan bahan letupan, seperti [[Larynx (pesawat tanpa pemandu)|Larynx]]. [[Tentera Udara Tentera Darat Amerika Syarikat]] menggunakan teknik yang serupa dengan [[Operasi Aphrodite]], tetapi hanya sedikit kejayaan; "[[pesawat parasit]]" Jerman [[Mistel]] (Mistletoe) tidak lagi berkesan, dipandu oleh juruterbang manusia yang menerbangkan pesawat pejuang berenjin tunggal yang dipasang di atas "bom terbang" berenjin berkembar tanpa pemandu yang sarat dengan bahan letupan di bawahnya, yang dilepaskan dalam serangan ''Mistel'' dari pesawat pejuang. Program A.S. dimulakan semula dalam [[Perang Korea]]. Pada tahun 1960-an, ''bom elektro-optik'' (atau ''bom kamera'') diperkenalkan semula. Ia dilengkapi dengan [[kamera televisyen]] dan pembidik suar, yang mana bom akan dikemudikan sehingga suar itu menimpa sasaran. Bom kamera menghantar "pandangan mata bom" sasaran kembali ke pesawat pengawal. Pengendali dalam pesawat ini kemudian menghantar isyarat kawalan ke sirip boleh kemudi yang dipasang pada bom. Senjata sedemikian semakin banyak digunakan oleh [[USAF]] dalam beberapa tahun terakhir [[Perang Vietnam]] kerana iklim politik semakin tidak bertoleransi terhadap korban awam, dan kerana adalah mungkin untuk menyerang sasaran yang sukar (seperti jambatan) dengan berkesan dengan satu misi; [[Jambatan Thanh Hoa]], misalnya, diserang berulang kali dengan bom besi, tanpa kesan, hanya untuk digugurkan dalam satu misi dengan PGM. Walaupun tidak sepopular senjata [[JDAM]] dan [[JSOW]] yang lebih baharu, atau sistem [[bom panduan laser]] yang lebih lama, senjata seperti bom [[AGM-62 Walleye]] [[panduan TV]] masih digunakan, bersama-sama dengan Pod Pautan Data [[AAW-144]], pada pesawat [[F/A-18 Hornet]] yang dioperasikan oleh [[Tentera Laut AS]].{{Citation needed|date=January 2026}} ===Panduan infra merah/elektro-optikal=== {{Main|Panduan infra merah}} Semasa Perang Dunia II, [[Jawatankuasa Penyelidikan Pertahanan Negara]] Amerika Syarikat telah membangunkan VB-6 Felix, yang menggunakan inframerah untuk memandu ke arah kapal. Walaupun ia mula dikeluarkan pada tahun 1945, ia tidak pernah digunakan dalam operasi.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Jilid 9, hlm. 926, "Felix".</ref> Peluru berpandu elektro optik pertama yang berjaya ialah [[AGM-62 Walleye]] yang digunakan semasa [[Perang Vietnam]]. Ia merupakan keluarga bom luncur besar yang boleh menjejaki sasaran secara automatik menggunakan perbezaan kontras dalam suapan video. Konsep asal dicipta oleh jurutera Norman Kay semasa mengusik televisyen sebagai hobi. Ia dibangunkan berdasarkan sebuah peranti yang boleh menjejaki objek pada skrin televisyen dan meletakkan "blip" padanya untuk menunjukkan ke mana ia menghala. Ujian pertama senjata itu pada 29 Januari 1963 berjaya, dengan senjata itu mengena terus pada sasaran. Ia digunakan selama tiga dekad sehingga tahun 1990-an.<ref name="DS">{{cite web|url=http://www.designation-systems.net/dusrm/m-62.html|title=Martin Marietta AGM-62 Walleye|last=Parsch|first=Andreas|year=2002|work=Directory of U.S. Military Rockets and Missiles|publisher=Designation-Systems|access-date=9 July 2014}}</ref><ref name="JDS">[[John Darrell Sherwood]], ''Nixon's Trident: Naval Power in Southeast Asia, 1968–1972,'' (Washington: DC: [[Naval Historical Center]], forthcoming).</ref> [[Raytheon]] [[AGM-65 Maverick|Maverick]] adalah peluru berpandu elektro optik yang paling biasa digunakan. Sebagai peluru berpandu anti kereta kebal berat, ia mempunyai antara pelbagai sistem panduan seperti elektro-optik (AGM-65A), pengimejan inframerah (AGM-65D), dan panduan laser (AGM-65E).<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061020002646/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|title=Raytheon AGM-65 Maverick|archive-date=20 October 2006}}</ref> Dua jenis yang pertama, dapat memandu sendiri ke arah sasaran berdasarkan visual atau infra-merah, dengan ciri-ciri [[tembak-dan-lupa]] di mana juruterbang boleh melepaskan senjata dan ia akan membimbing dirinya sendiri ke sasaran tanpa input selanjutnya, yang membolehkan pesawat penghantaran bergerak untuk melepaskan diri daripada tembakan balas. [[NESCOM]] [[H-2 MUPSOW]] dan [[H-4 MUPSOW]] Pakistan ialah bom luncur berpandu ketepatan elektro-optik (pengimejan IR dan televisyen) yang merupakan bom luncur berpandu ketepatan [[gugur-dan-lupa]]. [[Opher]] buatan firma Elbit dari Israel juga merupakan sebuah bom berpandu "jatuh dan lupa" dengan panduan pengimejan IR yang dilaporkan jauh lebih murah daripada bom panduan laser dan boleh digunakan oleh mana-mana pesawat, tidak memerlukan pendawaian khusus untuk penunjuk laser atau pesawat lain untuk menerangi sasaran. Semasa kempen udara NATO pada tahun 1999 di Kosovo, pesawat AMX milik [[Tentera Udara Itali]] telah menggunakan Opher.<ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/opher+bomb+deployed+in+kosovo-52884/ "Opher bomb deployed in Kosovo"] ''FLIGHT Daily News'', 17 June 1999</ref> ===Panduan laser=== {{Main|Bom panduan laser}} [[File:BOLT117LGB.jpg|thumb|[[BOLT-117]], [[bom panduan laser]] pertama di dunia]] Pada tahun 1962, Tentera Darat AS memulakan penyelidikan dalam sistem panduan [[laser]] dan menjelang tahun 1967, Tentera Udara Amerika Syarikat telah menjalankan penilaian kompetitif yang membawa kepada pembangunan penuh [[bom berpandu laser]] pertama di dunia, iaitu [[BOLT-117]], pada tahun 1968. Semua bom sedemikian berfungsi dengan cara yang hampir sama, bergantung pada sasaran yang diterangi, atau "dicat," oleh [[penanda sasaran laser]] di darat atau di atas pesawat. Ia mempunyai kelemahan yang ketara iaitu tidak boleh digunakan dalam cuaca buruk di mana pencahayaan sasaran tidak dapat dilihat, atau di mana penanda sasaran tidak dapat mendekati sasaran. Penanda laser menghantar pancarannya dalam siri denyutan berkod supaya bom tidak dapat dikelirukan dengan laser biasa, dan juga supaya berbilang penanda boleh beroperasi dalam jarak yang munasabah. Pada asalnya projek ini bermula sebagai pencari peluru berpandu permukaan ke udara yang dibangunkan oleh [[Texas Instruments]]. Apabila eksekutif Texas Instruments, Glenn E. Penisten cuba menjual teknologi baharu itu kepada Tentera Udara, mereka bertanya sama ada ia boleh digunakan sebagai sistem serangan darat untuk mengatasi masalah yang mereka hadapi dengan ketepatan pengeboman di Vietnam. Selepas enam kali percubaan, senjata itu meningkatkan ketepatan daripada {{convert|148|to|10|ft|m|sigfig=1|abbr=on}} dan jauh melebihi keperluan reka bentuk. Sistem ini dihantar ke Vietnam dan berfungsi dengan baik. Tanpa kewujudan [[pod sasaran]], ia terpaksa disasarkan menggunakan sebuah laser genggaman tangan dari tempat duduk belakang pesawat [[F-4 Phantom]], tetapi masih berfungsi dengan baik. Akhirnya lebih 28,000 butir bom telah digugurkan semasa perang.<ref name="washingtonpost.com"/> [[File:Laser guided munition CIA report.jpg|thumbnail|Gambar rajah menunjukkan operasi peluru berpandu laser. Laporan CIA, 1986.]] Senjata berpandu laser tidak menjadi perkara biasa sehingga kemunculan [[Litar bersepadu|cip mikro]]. Ia membuat penampilan sulung praktikal di Vietnam, di mana pada 13 Mei 1972 ia digunakan dalam serangan kedua yang berjaya ke atas [[Jambatan Thanh Hóa]] ("Rahang Naga"). Struktur ini sebelumnya menjadi sasaran dalam 800 ''sortie'' Amerika.<ref>[http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html Thanh Hoa Bridge] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051109035612/http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html |date=9 November 2005 }}</ref> (menggunakan senjata tanpa panduan) dan sebahagiannya musnah dalam setiap dua serangan yang berjaya, yang satu lagi pada 27 April 1972 dengan menggunakan [[AGM-62 Walleye]]. Ia telah digunakan, walaupun tidak dalam skala besar, oleh tentera British semasa [[Perang Falklands]] 1982.<ref>{{Cite web|url=http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120025712/http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|title=Britain's Small Wars|archive-date=20 January 2011}}</ref> Penggunaan senjata pintar berskala besar pertama berlaku pada awal 1990-an semasa [[Operasi Ribut Padang Pasir]] apabila ia digunakan oleh pasukan Bersekutu menentang [[Iraq]]. Walaupun begitu, kebanyakan persenjataan yang dijatuhkan dari udara yang digunakan dalam perang itu adalah "bodoh," walaupun peratusannya berat sebelah oleh penggunaan besar-besaran pelbagai [[bom kluster]] (tanpa panduan). Senjata berpandu laser telah digunakan dalam jumlah yang besar semasa [[Perang Kosovo]] 1999, tetapi keberkesanannya sering dikurangkan oleh keadaan cuaca buruk yang berleluasa di selatan Balkan. *[[Paveway]] ialah satu siri bom berpandu laser buatan Amerika Syarikat. Paveway II {{convert|500|lb|kg|adj=on|abbr=on}} LGB (seperti [[GBU-12]]) ialah peluru berpandu tepat (PGM) ringan yang lebih murah yang sesuai untuk digunakan terhadap kenderaan dan sasaran kecil yang lain, manakala Paveway III {{convert|2000|lb|kg|adj=on|abbr=on}} (seperti [[GBU-24]]) adalah sebuah senjata yang lebih mahal dengan kecekapan aerodinamik yang dipertingkatkan sesuai untuk digunakan terhadap sasaran bernilai tinggi. GBU-12 telah digunakan dengan berkesan dalam [[Perang Teluk]] ​​pertama, yang digugurkan daripada pesawat [[General Dynamics F-111|F-111F]] untuk memusnahkan kenderaan berperisai Iraq dalam proses yang secara tidak rasmi dirujuk oleh juruterbang sebagai "[[tank plinking]]." *[[AGM-123 Skipper II]] merupakan peluru berpandu laser jarak dekat yang dibangunkan oleh [[Tentera Laut Amerika Syarikat]]. Skipper bertujuan sebagai [[Peluru berpandu anti kapal|senjata anti-kapal]], yang mampu melumpuhkan kapal-kapal besar dengan kepala peledak fiuz hentaman {{convert|1000|lb|kg|adj=on|abbr=on}}. Ia terdiri daripada [[bom Mark 83]] yang dilengkapi dengan kit panduan [[Paveway]] dan dua roket pendorongan pepejal Mk 78 yang menembak semasa pelancaran. *Beberapa bom berpandu laser yang paling biasa digunakan ialah keluarga GBU-54, GBU-55, dan GBU-56 [[Joint Direct Attack Munition]], atau "Laser JDAM" (LJDAM), yang menambah [[pencari laser]] pada muncung bom yang dilengkapi JDAM, membolehkannya menyerang sasaran yang bergerak. Pencari laser ialah pembangunan kerjasama antara unit Pertahanan, Angkasa dan Keselamatan [[Boeing]] dan [[Elbit Systems]] Israel.<ref>{{Cite web |last=Opall-Rome |first=Barbara |date=3 May 2010 |title=U.S. Backs Israeli Munitions Upgrades |url=http://www.defensenews.com/article/20100503/DEFFEAT04/5030325/U-S-Backs-Israeli-Munitions-Upgrades |archive-url=https://archive.today/20120729074626/http://www.defensenews.com/story.php |archive-date=29 July 2012 |website=Defense News}}</ref> *[[Bom berpandu laser Sudarshan|Sudarshan]] ialah sebuah [[Kit|kit elektronik]] [[bom berpandu laser]] India, yang dibangunkan oleh [[Aeronautical Development Establishment]] (ADE), sebuah makmal [[Pertubuhan Penyelidikan dan Pembangunan Pertahanan|DRDO]] dengan sokongan teknologi daripada makmal DRDO lain [[Instruments Research and Development Establishment]] (IRDE),<ref>{{cite web|location=Dehradun |agency=PTI |url=http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |title=India develops first Laser Guided Bomb |date=20 October 2010 |website=Deccanherald.com |access-date=2012-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161052/http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |archive-date=2015-04-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Nitsi |url=https://www.oneindia.com/2010/10/21/india-invents-laser-guide-bomb.html |title=India invents 1st Laser Guided Bomb |publisher=Oneindia |date=2010-10-21 |access-date=2012-02-19}}</ref> untuk [[Tentera Udara India]] (IAF).<ref>{{cite web|url=http://netindian.in/news/2010/01/21/0004971/india-conducts-flight-trials-laser-guided-bombs |title=India conducts flight trials of laser-guided bombs |publisher=Netindian.in |date=2010-01-21 |access-date=2012-02-19}}</ref><ref name="msn">{{citation |url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246&_p=544152d2-2200-4721-9dbc-eff67faec052#page=1 |publisher=MSN News |title=India develops first laser guided bomb |access-date=27 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023005845/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246#page=1 |archive-date=23 October 2010 }}</ref><ref name="xinhua">{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024135019/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-date=24 October 2010 |title=India successfully develops advanced laser guided bomb |publisher=News.xinhuanet.com |date=2010-10-20 |access-date=2012-02-19}}</ref> *[[KAB-1500L]] dan [[KAB-500L]] ialah bom berpandu laser Rusia. *[[LT PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser [[amunisi]] ​​China. *[[LS PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser atau GPS+INS China. * [[Sistem Senjata Bunuh Ketepatan Lanjutan]] (APKWS) yang juga dikenali sebagai Roket Berpandu Inframerah Laser (LiGR) ialah reka bentuk penukaran roket tanpa pandu [[Hydra 70]] dengan kit [[pandu laser]] untuk mengubahnya menjadi bom berpandu tepat (PGM).<ref>{{Cite web|url=http://www.baesystems.com/en-us/product/apkws-laser-guided-rocket|title = APKWS® laser-guidance kit}}</ref><ref>[http://www.ainonline.com/aviation-news/defense/2015-10-14/us-army-plans-first-deployment-laser-guided-rocket U.S. Army Plans First Deployment of Laser-Guided Rocket] – Ainonline.com, 14 October 2015</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F |title=Description the APKWS II is a design conversion of an unguided Hydra 2.75-inch rocket with a laser guidance kit to give it precision-kill capability. |access-date=1 April 2017 |archive-date=7 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023442/http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F }}</ref> *[[Ugroza]] ({{langx|ru|Угроза}}, bermaksud "ancaman") ialah sistem senjata berpandu tepat yang dibuat di [[Persekutuan Rusia]]. Ia merupakan peningkatan untuk roket "bodoh" standard buatan Rusia, termasuk [[roket S-5|S-5]], [[roket S-8|S-8]], dan [[roket S-13]].<ref name=nvo>{{cite news|author=Vladimir Ilyin|title=Cheaply and effectively|newspaper=[[Nezavisimaya Gazeta]]|date=18 September 1999|language=ru|author-link=Vladimir Ilyin (mathematician)}}</ref><ref name=nf>{{Cite web|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html|title=Defense & Security Intelligence & Analysis: IHS Jane's &#124; IHS|access-date=6 December 2018|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402185503/http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html}}</ref> Sistem ini menaik taraf roket "bodoh" dengan [[panduan laser]], meningkatkan ketepatannya dengan ketara. Ia memerlukan [[penanda sasaran laser]], sama ada dari sumber udara atau darat, untuk "melukis" sasaran. * [[Roketsan Cirit]] ialah peluru berpandu [[laser separa aktif]] buatan Turki.<ref>{{Cite web |title=CIRIT 2.75" Laser Guided Missile, Roketsan |url=http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101223726/http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-date=1 January 2009}}</ref><ref>[http://www.trdefence.com/?p=5280 Roketsan targets guided anti-tank missile development and production], TR Defence, 13 July 2011</ref> * '''Bom Berpandu Laser Griffin''' ([[Griffin LGB]]) ialah sistem [[bom berpandu laser]] yang dibuat oleh bahagian peluru berpandu MBT [[Israel Aerospace Industries]]'. Ia merupakan kit tambahan yang digunakan untuk mengubah suai [[bom Mark 82|Mark 82]], [[bom Mark 83|Mark 83]], dan [[bom Mark 84|Mark 84]] sedia ada dan [[bom tanpa pandu|bom graviti]] "bom tembak bodoh" yang lain, menjadikannya bom pintar [[bom panduan laser]] (dengan pilihan panduan [[Sistem Kedudukan Global|GPS]]). Pembangunan awal disiapkan pada tahun 1990. ===Panduan radar=== {{Main|Homing guidance#Panduan radar}} Senjata anti-kereta kebal ringan Lockheed-Martin [[Hellfire II]] menggunakan radar pada [[Boeing]] [[AH-64 Apache#AH-64D|AH-64D Apache Longbow]] untuk menggunakan panduan tembak-dan-lupa pada senjata tersebut. ===Satellite-guided=== {{Main|Satellite navigation systems}} [[File:F-22 bomb.jpg|thumb|A [[F-22]] releases a [[Joint Direct Attack Munition|JDAM]] from its center internal bay while flying at supersonic speed.]] [[File:BGT Hosbo.jpg|thumb|left|[[HOPE/HOSBO]] of the [[German Air Force|Luftwaffe]] with a combination of GPS/INS and electro-optical guidance]] Lessons learned during the first Gulf War showed the value of precision munitions, yet they also highlighted the difficulties in employing them—specifically when visibility of the ground or target from the air was degraded.<ref>{{Cite web|url=https://www.af.mil/News/story/storyID/123017613/|title=News|website=www.af.mil}}</ref> The problem of poor visibility does not affect satellite-guided weapons such as [[Joint Direct Attack Munition]] (JDAM) and [[Joint Stand-Off Weapon]] (JSOW), which make use of the United States' [[Global Positioning System|GPS]] system for guidance. This weapon can be employed in all weather conditions, without any need for ground support. Because it is possible to [[Radar jamming and deception|jam]] GPS, the guidance package reverts to [[inertial navigation]] in the event of GPS signal loss. Inertial navigation is significantly less accurate; the JDAM achieves a published [[circular error probable|Circular Error Probable]] (CEP) of {{convert|13|m|ft|abbr=on|order=flip}} under GPS guidance, but typically only {{convert|30|m|ft|abbr=on|order=flip}} under inertial guidance (with free fall times of 100 seconds or less).<ref>U.S. Air Force [https://web.archive.org/web/20030624083412/http://www.af.mil/factsheets/factsheet.asp?fsID=108 Factsheets: Joint Direct Attack Munition]</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/systems/munitions/jdam-specs.htm|title=Joint Direct Attack Munition (JDAM)|author=John Pike|work=globalsecurity.org|access-date=1 April 2015}}</ref> * The [[Joint Direct Attack Munition]] (JDAM) is a guidance kit that converts [[unguided bomb]]s, or "dumb bombs", into all-weather "smart" munitions. JDAM-equipped bombs are guided by an integrated [[inertial guidance system]] coupled to a [[Global Positioning System]] (GPS) receiver, giving them a published range of up to {{convert|15|nmi|mi km|order=out|abbr=on}}. JDAM-equipped bombs range from {{convert|500|to|2000|lb|kg}}.<ref name="AFL1">{{cite web|url=https://www.af.mil/News/story/storyID/123017613/|title=JDAM continues to be warfighter's weapon of choice|access-date=2007-07-27|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026092532/http://www.af.mil/news/story.asp?storyID=123017613|archive-date=2012-10-26}}</ref> When installed on a bomb, the JDAM kit is given a GBU (Guided Bomb Unit) nomenclature, superseding the [[Mark 80]] or '''BLU''' (Bomb, Live Unit) nomenclature of the bomb to which it is attached. * The '''[[High Speed Low Drag Bomb]]''' is a series precision-guided munition used by [[Indian Air Force]]. It has {{convert|450|kg|lb|adj=on|abbr=on}} and {{convert|500|kg|lb|adj=on|abbr=on}} variants. They use [[Inertial navigation system|Inertial Navigation System]] and [[Global Positioning System|GPS]]/[[Indian Regional Navigation Satellite System|NavIC]] [[satellite guidance]] in mid-course and [[semi-active laser homing]] for Terminal guidance. * [[Wind Corrected Munitions Dispenser]] (WCMD) is a [[GPS/INS]]-guided US tail kit for use with the TMD (Tactical Munitions Dispenser) family of cluster bombs to convert them to precision-guided munitions. *:The [[CBU-107 Passive Attack Weapon]] is an air-dropped [[guided bomb]] consisting of a variant Wind Corrected Munitions Dispenser containing metal penetrator rods of various sizes. It was designed to attack targets where an explosive effect may be undesirable, such as [[fuel]] [[storage tank]]s or [[chemical weapon]] [[stockpile]]s<ref name="defensetech30aug13">{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20130901005535/http://defensetech.org/2013/08/30/air-force-developed-bombs-capable-of-destroying-syrias-chemical-weapons/ Air Force Developed Bombs Capable of Destroying Syria's Chemical Weapons]}} - Defensetech.org, 30 August 2013</ref> in [[civilian]] areas.<ref>{{Cite web|url=https://www.globalsecurity.org/military/systems/munitions/cbu-107.htm|title=CBU-107 Passive Attack Weapon (WCMD)|website=www.globalsecurity.org}}</ref> * '''[[Wan Chien|Wan chien]]''' – Taiwanese version of JDAM.<ref>{{Cite news|url=https://www.foxnews.com/world/taiwan-develops-anti-invasion-munitions-against-china|title=Taiwan develops 'anti-invasion' munitions against China|date=2013-09-21|work=Fox News|access-date=2017-03-09}}</ref> :The Griffin conversion kit consists of a front "seeker" section and a set of steerable tailplanes. The resulting guided munition features "trajectory shaping", which allows the bomb to fall along a variety of trajectories – from a shallow angle to a vertical [[top attack]] profile. IAI publishes a [[circular error probable]] figure for the weapon of 5&nbsp;metres.<ref name="iai_summary">{{cite web |url=http://www.iai.co.il/34290-16151-en/SystemMissileandSpace_MBTMissiles_PrecisionGuidedMunitions.aspx?btl=1 |title=Laser-Guided Bomb Kits |publisher=[[Israel Aerospace Industries]] |access-date=20 February 2013 }}</ref> [[File:KAB-500S-E - MAKS2015part7-18.jpg|thumb|[[KAB-500S-E]]. Russian GLONASS-Guided Bomb]] * The [[GBU-57A/B]] '''Massive [[Aircraft ordnance|Ordnance]] Penetrator''' ('''MOP''') is a [[United States Air Force|U.S. Air Force]], precision-guided, {{convert|30000|lb|kg|adj=on}} "[[bunker buster]]" [[bomb]].<ref>[http://www.fbo.gov/index?s=opportunity&mode=form&id=6bded5f03e250578c12cc6939537f128&tab=core&_cview=0 B-2/Massive Ordnance Penetrator (MOP) GBU-57A/B]. FedBizOpps</ref> This is substantially larger than the deepest penetrating bunker busters previously available, the {{convert|5000|lb|kg|adj=on}} [[GBU-28]] and [[GBU-37 GPS-Aided Munition|GBU-37]]. * The '''[[SMKB]]''' ('''S'''mart-'''MK'''-'''B'''omb) is a Brazilian guidance kit that turns a standard {{convert|500|lb|kg|adj=on}} [[Mk 82]] or {{convert|1000|lb|kg|adj=on}} [[Mk 83]] into a precision-guided weapon, respectively called SMKB-82 and SMKB-83. The kit provides extended range up to {{convert|50|km|mi|abbr=on|order=flip}} and are guided by an integrated [[inertial guidance system]] coupled to three satellites networks ([[GPS]], [[Galileo (satellite navigation)|Galileo]] and [[GLONASS]]), relying on wireless to handle the flow of data between the aircraft and the munition. * [[FT PGB]] is a family of Chinese satellite and [[Inertial navigation system|Inertial]], guided munitions. * [[LS PGB]] is a family of Chinese GPS+INS or laser guided munitions. The precision of these weapons is dependent both on the precision of the measurement system used for location determination and the precision in setting the coordinates of the target. The latter critically depends on intelligence information, not all of which is accurate. According to a CIA report, the accidental [[United States bombing of the Chinese embassy in Belgrade]] during [[Operation Allied Force]] by NATO aircraft was attributed to faulty target information.<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/cia/public_affairs/speeches/1999/dci_speech_072299.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061004025533/https://www.cia.gov/cia/public_affairs/speeches/1999/dci_speech_072299.html|title=DCI Statement on the Belgrade Chinese Embassy|archive-date=4 October 2006}}</ref> However, if the targeting information ''is'' accurate, satellite-guided weapons are significantly more likely to achieve a successful strike in any given weather conditions than any other type of precision-guided munition. ===Advanced guidance concepts=== Responding to after-action reports from pilots who employed laser or satellite guided weapons, [[Boeing]] developed a Laser JDAM (LJDAM) to provide both types of guidance in a single kit. Based on the existing [[Joint Direct Attack Munition]] configurations, a laser guidance package is added to a GPS/INS-guided weapon to increase its overall accuracy.<ref>{{cite web|url=http://www.boeing.com/defense-space/missiles/jdam/docs/laser_jdam_overview.pdf|title=Weapons|work=boeing.com|access-date=1 April 2015}}</ref> Raytheon has developed the Enhanced Paveway family, which adds GPS/INS guidance to their Paveway family of laser-guidance packages.<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055758.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307042008/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055758.pdf|title=Raytheon Enhanced Paveway|archive-date=7 March 2008}}</ref> These "hybrid" laser and GPS guided weapons permit the carriage of fewer weapons types, while retaining mission flexibility, because these weapons can be employed equally against moving and fixed targets, or targets of opportunity. For instance, a typical weapons load on an F-16 flying in the [[Iraq War]] included a single {{convert|2000|lb|kg|adj=on}} JDAM and two {{convert|1000|lb|kg|adj=on}} LGBs. With LJDAM, and the new GBU-39 [[Small Diameter Bomb]] (SDB), these same aircraft can carry more bombs if necessary, and have the option of satellite or laser guidance for each weapon release. * [[Spice (munition)]] is an Israeli [[Electro-optics|EO]]/[[GPS]]-guided guidance kit for converting air-droppable unguided [[bomb]]s into precision guided bombs. Spice can be preprogrammed, with up to 100 different targets it may have to engage during a mission. The one target it will ''actually'' engage may then be selected, inflight, by an aircrewman. * [[HGK (bomb)|The HGK guidance kit (HGK)]], {{langx|tr|Hassas Güdüm Kiti / Precision Guidance Kit}}, developed by [[TÜBİTAK Defense Industries Research and Development Institute|TÜBİTAK-SAGE]], is a [[Global Positioning System|GPS]]/[[Inertial navigation system|INS]] guidance kit that converts {{convert|2000|lb|kg|adj=on}} [[Mark 84 bomb]]s into [[Smart bomb|smart weapon]]s. It enables precision strike capability in all weather conditions with long range at a dispersion of {{convert|6|m|ft|abbr=on|order=flip}}.<ref>[http://www.sage.tubitak.gov.tr/home.do?ot=1&sid=1310&pid=547 TÜBİTAK SAGE] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326003209/http://www.sage.tubitak.gov.tr/home.do?ot=1&pid=547&sid=1310 |date=26 March 2013 }}</ref> * [[Armement Air-Sol Modulaire]] (AASM),<ref>{{Cite web|url=http://www.safran-electronics-defense.com/aerospace/weapons-and-missiles/aasm|title = Safran Electronics & Defense| date=3 October 2024 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.airforce-technology.com/projects/armement-air-sol-modulaire-aasm-hammer-air-to-ground-missile/|title=Armement Air-Sol Modulaire (AASM) HAMMER Air-to-Ground Missile|website=www.airforce-technology.com}}</ref> developed by [[Safran Electronics & Defense]], comprises a frontal guidance kit and a rear-mounted range extension kit matched to a [[dumb bomb]]. The weapon is modular because it can integrate different types of guidance units and different types of bombs. It uses hybrid [[inertial navigation system]] (INS) / [[Global Positioning System]] (GPS) guidance. Other variants add [[infrared homing]] or [[laser guidance]] to increase accuracy. * [[Paveway IV]] is a dual mode [[Global Positioning System|GPS]]/[[inertial navigation system|INS]] and [[Laser guidance|laser-guided]] bomb manufactured by [[Raytheon|Raytheon UK]] (formerly Raytheon Systems Limited).<ref name="RAF">{{cite news|title=Paveway IV|url=http://www.raf.mod.uk/equipment/paveway4.cfm|access-date=7 January 2015|agency=Royal Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20141231155406/http://www.raf.mod.uk/equipment/paveway4.cfm|archive-date=31 December 2014}}</ref> It is the latest iteration of the [[Paveway]] series. * [[Denel Dynamics Umbani]] a [[Precision guided munition|precision-guided]] bomb kit manufactured by [[Denel Dynamics]] in South Africa. It consists of a number of modules fitted to [[NATO]] standard [[Mark 81 bomb|Mk81]], [[Mk82]] or [[Mark 83 bomb|Mk83]] low drag free-fall bombs to convert them to [[glide bomb]]s.<ref name="deneldynamics1">{{cite web |url=http://www.deneldynamics.co.za/brochures/Broc0273_Umbani%20External.pdf |title=Umbani Brochure |publisher=Denel Dynamics |access-date=2012-06-18 |archive-date=23 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120723010941/http://www.deneldynamics.co.za/brochures/Broc0273_Umbani%20External.pdf }}</ref> * [[Smart Anti-Airfield Weapon]] (SAAW) is an Indian precision-guided [[Anti-runway penetration bomb|Anti-Airfield Weapon]] developed by [[Research Centre Imarat]] with a range up to {{convert|100|km|mi|order=flip|abbr=on}}. It employs [[Inertial navigation system|inertial]] and [[satellite navigation]] with [[Electro-optical sensor|electro-optical]], [[imaging infrared]] sensor.   * [[High Speed Low Drag Bomb]] (HSLD) is an Indian precision guided munition developed by [[Armament Research and Development Establishment]] that is comparable with the US' [[Mark 80]] series. It uses [[Inertial navigation system|inertial]] and [[satellite navigation]] with [[laser guidance]] kit for target accuracy. * '''Moving Target Artillery Round (MTAR)''' : The U.S. Navy leads development for a new {{convert|155|mm|in|abbr=on}} artillery round called Moving Target Artillery Round, capable of destroying moving targets in GPS-denied environments". The Office of Naval Research (ONR), the Naval Surface Warfare Center Dahlgren Division (NSWC Dahlgren), and the [[U.S. Army Research Laboratory]] (ARL) have been coordinating MTAR, with final development scheduled for 2019.<ref>{{Cite news|url=http://www.thedrive.com/the-war-zone/10769/u-s-navy-wants-long-range-guided-artillery-shell-for-hitting-moving-targets|title=U.S. Navy Wants Long-Range Guided Artillery Shell For Hitting Moving Targets|last=Trevithick|first=Joseph|work=The Drive|access-date=2018-07-12}}</ref> : Key features of the MTAR shell include extended range against moving targets, precision guidance and navigation without GPS, subsystem modularity, subsystem maturity, weapon system compatibility, restricted altitude, all-weather capability, reduced time of flight, and affordability. The new munition is intended for the Army or Marine Corps M777A1 howitzer, the M109A6 Paladin, and M109A7 Paladin Integrated Management (PIM) self-propelled {{convert|155|mm|in|abbr=on|adj=on}} artillery systems. The shell also would be for the Navy's Advanced Gun System (AGS) aboard the Zumwalt-class destroyer, and other future naval gun systems.<ref>{{Cite web|url=https://www.militaryaerospace.com/articles/2018/04/artillery-smart-munition-moving-targets.html|title=Army and Navy to develop prototype artillery smart munition able to hit moving targets without GPS|website=www.militaryaerospace.com|date=13 April 2018 |access-date=2018-07-12}}</ref> * '''Precision Guidance Kit – Modernization (PGK-M)''' : The U.S. Army is planning for GPS-denied environments with the new Precision Guidance Kit – Modernization (PGK-M). An enhancement of previous technologies, PGK-M will give U.S. forces the ability to continue launching precision strikes when GPS is compromised by the enemy.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.popularmechanics.com/military/weapons/a19735395/the-us-army-is-developing-artillery-that-has-gps-precisionwithout-gps/|title=The Army Is Preparing Artillery For Battles Without GPS|date=2018-04-10|work=Popular Mechanics|access-date=2018-07-12}}</ref> : Picatinny Arsenal engineers are leading the development of a GPS alternative using image navigation for precision guidance of munitions, under the Armament Research, Development and Engineering Center (ARDEC). Other research partners include Draper Labs, [[U.S. Army Research Laboratory]], [[Air Force Research Laboratory]] and the Aviation and Missile Research, Development, and Engineering Center.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.army.mil/article/168220/researchers_develop_technology_for_precision_munitions_even_without_gps|title=Researchers develop technology for precision munitions even without GPS|work=www.army.mil|access-date=2018-07-12}}</ref> : The enhanced munition can navigate to a desired location, through a reference image used by the technology to reach the target.<ref name=":1" /> The PGK-M includes a collection of ad hoc software programmable radio networks, various kinds of wave-relay connectivity technologies and navigational technology.<ref name=":0" /> * [[PBK-500U Drel]] is a Russian guided jamming-resistant stealth glide bomb. ===Cannon and mortar-launched guided projectiles=== {{Main|Cannon-launched guided projectile}} A cannon-launched guided projectile (CLGP), is fired from [[artillery]], [[naval artillery|ship's cannon]], or [[armored vehicle]]s. Several agencies and organizations sponsored the CLGP programs. The [[United States Navy]] sponsored the Deadeye program, a laser-guided shell for its [[5"/54 caliber Mark 45 gun|{{convert|5|in|mm|abbr=on|0}} guns]]<ref>{{cite web|url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_5-54_mk42.htm|title=USA 5"/54 (12.7 cm) Mark 42|work=navweaps.com|access-date=1 April 2015}}</ref> and a program to mate a [[Paveway]] guidance system to an {{convert|8|in|mm|abbr=on|0}} shell<ref>{{cite web|url=http://www.navweaps.com/Weapons/WNUS_8-55_mk71.htm|title=USA 8"/55 (20.3 cm) Mark 71|work=navweaps.com|access-date=1 April 2015}}</ref> for the [[8"/55 caliber Mark 71 gun]] in the 1970s ([https://web.archive.org/web/20090205004441/http://navweaps.com/Weapons/WNUS_8-55_mk71_pics.htm Photo]). Other Navy efforts include the [[BTERM]], [[ERGM]], and [[LRLAP]] shells. * The [[U.S. Army]]'s [[MGM-51 Shillelagh]] missile can be considered a type of CLGP. Intended for use on the [[M551 Sheridan]] light tank, the Shillelagh missile was fired out of the Sheridan's cannon to provide robust anti-tank capability. The Army's [[M712 Copperhead]] laser guided artillery round was used in Desert Storm. Army CLGPs include the [[M982 Excalibur]] {{convert|155|mm|in|abbr=on}} artillery shell, the [[XM395 Precision Guided Mortar Munition]], and the [[XM1156 Precision Guidance Kit]] to refit existing 155&nbsp;mm shells with precision guidance, as the [[United States Air Force|Air Force]]'s [[JDAM]] program converts dumb bombs into precision munitions. * [[M982 Excalibur]], GPS-guided munitions (XM982) for 155&nbsp;mm artillery was developed in a collaborative effort between [[U.S. Army Research Laboratory]] (ARL) and the Armaments Research and Development Center (ARDEC). Research included developing GPS and microelectromechanical systems (MEMS) Inertial Sensor Technology. Excalibur was fielded in Operation Iraqi Freedom in the summer of 2007. Technology developed on the Excalibur is also applied in the Army's Precision Guidance Kit (PGK) for use on existing conventional projectiles and the Mortar Guidance Kit (MGK) for use on conventional mortars.<ref>{{Cite web|last1=Ratches|first1= James A.|last2=Richard|first2=Chait|last3=Lyons|first3=John W.|date=February 2013|title=Some Recent Sensor-Related Army Critical Technology Events|url=http://www.dtic.mil/docs/citations/ADA586199|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620174307/http://www.dtic.mil/docs/citations/ADA586199|archive-date=20 June 2017|website=www.dtic.mil}}</ref> * [[XM1111 Mid-Range Munition]] is cancelled {{convert|120|mm|in|abbr=on}} tank gun launched missile. * [[LAHAT]] is Israeli [[semi-active laser homing]] guided low-weight anti-tank guided missile that can be launched from [[smoothbore]] tank guns. * [[KSTAM]] is South Korean guided munition shot from the gun of [[K2 Black Panther]] tank. * [[Krasnopol (weapon system)|30F39 Krasnopol]] is a Russian {{convert|152|/|155|mm|in|abbr=on}} [[cannon]]-launched, fin-stabilized, [[base bleed]]-assisted, semi-automatic [[laser-guided]], [[explosive]] [[projectile]]. It automatically 'homes' on a point illuminated by a laser designator, typically operated by a ground-based artillery observer. * [[Kitolov-2M]] is a Russian laser-guided {{convert|120|/|122|mm|in|abbr=on}} artillery shell with Malakhit automated artillery [[fire control system]].<ref>{{Cite web |url=http://www.kbptula.ru/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/kitolov-2m |title=KBP Instrument Design Bureau - Kitolov-2M |access-date=6 January 2018 |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716202216/http://www.kbptula.ru/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/kitolov-2m }}</ref><ref>{{Cite web| title=KM-3 | url=http://roe.ru/pdfs/pdf_1914.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20170930085420/http://roe.ru/pdfs/pdf_1914.pdf | archive-date=2017-09-30}}</ref> * [[9M119 Svir/Refleks]] are Russian [[tank gun]]-launched laser-guided projectiles. * [[Strix mortar round|Pansarsprängvinggranat m/94 ''STRIX'']] is a Swedish endphase-guided projectile fired from a {{convert|120|mm|in|abbr=on}} [[mortar (weapon)|mortar]] currently manufactured by [[Saab Bofors Dynamics]]. :STRIX is fired like a conventional mortar round. The round contains an [[infrared]] imaging sensor that it uses to guide itself onto any [[tank]] or [[armoured fighting vehicle]] in the vicinity where it lands. The seeker is designed to ignore targets that are already burning.<ref name="Last customers">{{Cite web|url=https://www.armyrecognition.com/october_2018_global_defense_security_army_news_industry/sweden_and_switzerland_last_customers_of_strix_120mm_mortar_munition.html|title=Sweden and Switzerland, last customers of Strix 120mm mortar munition &#124; October 2018 Global Defense Security army news industry &#124; Defense Security global news industry army 2018 &#124; Archive News year|website=www.armyrecognition.com|date=17 October 2018 }}</ref> * '''[[Basir]]''' is an Iranian artillery fired [[laser-guided]], 155&nbsp;mm [[explosive]] [[projectile]] designed to destroy enemy tanks, vehicles and other moving or non-moving targets with high precision.<ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/95405/مهمات-هوشمند-و-لیزری-بصیر-رونمایی-شد-عکس|title=مهمات هوشمند و لیزری «بصیر» رونمایی شد+عکس|date=30 January 2012|website=مشرق نیوز}}</ref> This weapon is similar in function with Russian [[Krasnopol (Weapon)|Kransnopol]] or American [[M712 Copperhead]].{{Citation needed|date=July 2021}} * '''[[SMArt 155]]''' is a German 155&nbsp;mm artillery round, designed for a long range, [[indirect fire]] [[top attack]] role against armoured vehicles. The SMArt [[carrier shell]] contains two [[submunition]]s with [[infrared sensor]] and [[millimeter wave]] [[radar]], which descend over the battlefield on [[ballute]]s and attack hardened targets with [[explosively formed penetrator]] warheads. Built with multiple redundant self-destruct mechanisms, these submunitions were specifically designed{{dubious-inline|Designed to Comply With CCM|date=January 2013}} to fall outside the category of submunition weapons prohibited by the 2008 [[Convention on Cluster Munitions]]. * '''[[SAMHO (missile)|SAMHO]]''' is an Indian gun-launched [[anti-tank guided missile]] developed by the [[Armament Research and Development Establishment]] for the [[Arjun MBT]]. * '''Rheinmetall Denel Munitions 155&nbsp;mm V-LAP'''<ref>{{Cite web|url=https://www.armyrecognition.com/weapons_defence_industry_military_technology_uk/south_african_company_denel_produces_new_artillery_rounds_81003173.html|title = South African company Denel produces new artillery rounds 81003173 &#124; weapons defence industry military technology UK &#124; analysis focus army defence military industry army| date=10 March 2017 }}</ref><ref>{{Cite web | title=Der integrierte internationale Technologiekonzern {{!}} Rheinmetall | url=https://www.rheinmetall-defence.com/media/editor_media/rm_defence/publicrelations/pressemitteilungen/2014_1/aad/2014_09_17_AAD_10_Rheinmetall_Denel_Munition.pdf | access-date=2025-04-05 | website=www.rheinmetall-defence.com}}</ref> * '''GP1''': Chinese laser-guided 155&nbsp;mm artillery projectile based on Krasnopol.<ref>{{Cite web|url=http://www.norinco.com/GB/61/76/index.html|title=功能维护升级中|access-date=21 November 2017|archive-date=11 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511235612/http://www.norinco.com/GB/61/76/index.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.janes360.com/images/assets/423/54423/precision-guided_munitions_for_field_artillery.pdf|title=Smart ammo: precision-guided munitions for field artillery|publisher=IHS Jane's Defence Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112120111/https://www.janes.com/images/assets/423/54423/precision-guided_munitions_for_field_artillery.pdf|archive-date=12 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://warisboring.com/47635-2/|title = Somebody's Popping off Laser-Guided Shells in Libya|date = 13 November 2017}}</ref> * '''GP6''': Chinese laser-guided 155&nbsp;mm artillery projectile based on Krasnopol. * '''[[XM395 Precision Guided Mortar Munition]]''' * '''[[KM-8 Gran]]''' is a Russian guided 120&nbsp;mm mortar shell with Malakhit [[fire control system]].<ref>{{Cite web|url=http://www.deagel.com/Defensive-Weapons/KM-8-Gran_a000931001.aspx|title = Ancile}}</ref><ref>{{Cite web| title=Mortar ammunition across the globe | url=https://ndiastorage.blob.core.usgovcloudapi.net/ndia/2016/armament/18259_Williams.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031546/https://ndiastorage.blob.core.usgovcloudapi.net/ndia/2016/armament/18259_Williams.pdf | archive-date=2017-12-01}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kbptula.ru/index.php/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/gran |title=KBP Instrument Design Bureau - Gran |access-date=24 November 2017 |archive-date=12 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181112214706/http://www.kbptula.ru/index.php/en/productions/artillery-guided-weapon-systems/gran }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://characterisationexplosiveweapons.org/studies/final-report/|title = Final Report}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://roe.ru/eng/catalog/land-forces/guided-weapon-systems/km-8/|title = The "Gran" guided weapon system for 120mm mortars КМ-8 &#124; Catalog Rosoboronexport}}</ref> * '''GP120 (GP4)''' is a Chinese terminal corrected 120&nbsp;mm mortar shell.<ref>{{Cite web |url=http://english.chinamil.com.cn/view/2017-03/27/content_7540752.htm |title=Enhanced capability for WMA029 mortar system - China Military |access-date=22 November 2017 |archive-date=1 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170401075430/http://english.chinamil.com.cn/view/2017-03/27/content_7540752.htm }}</ref> * '''GP140''' is a Chinese [[semi-active laser]] (SAL) guided 120&nbsp;mm mortar shell. ===Guided small arms=== {{Main|Precision-guided firearm}} Precision-guided [[small arms]] prototypes have been developed which use a laser designator to guide an [[smart bullet|electronically actuated bullet]] to a target.<ref name="SandiaLabs">{{cite web|url=https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/|title=Sandia's self-guided bullet prototype can hit target a mile away|access-date=1 February 2012|archive-date=5 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205021438/https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/}}</ref> Another system in development uses a laser range finder to trigger an explosive small arms shell in proximity to a target. The U.S. Army plans to use such devices in the future.<ref name="NewScientist2711">{{cite web|url=https://www.newscientist.com/article/mg20227116.900-radiocontrolled-bullets-leave-no-place-to-hide.html|title=Radio-controlled bullets leave no place to hide |last=Kleiner|first=Kurt|date=2009-06-06|work=New Scientist|access-date=2009-06-14}}</ref> In 2008 the [[EXACTO]] program began under [[DARPA]] to develop a "[[fire and forget]]" smart sniper rifle system including a guided smart bullet and improved scope. The exact technologies of this smart bullet have not been released. EXACTO was test fired in 2014 and 2015 and results showing the bullet altered course to correct its path to its target were released.<ref>{{cite web | url=https://www.darpa.mil/news-events/2015-04-27 | title=EXACTO Guided Bullet Demonstrates Repeatable Performance against Moving Targets }}</ref> In 2012 [[Sandia National Laboratories]] announced a self-guided bullet prototype that could track a target illuminated with a [[laser designator]]. The bullet is capable of updating its position 30 times a second and hitting targets over a mile away.<ref>{{Cite web |url=https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet |title=Sandia's self-guided bullet prototype can hit target a mile away |access-date=1 February 2012 |archive-date=20 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220081042/https://share.sandia.gov/news/resources/news_releases/bullet/ }}</ref> In mid-2016, Russia revealed it was developing a similar "[[smart bullet]]" weapon designed to hit targets at a distance of up to {{convert|10|km|mi|abbr=on|order=flip|sigfig=1}}.<ref>[http://kitup.military.com/2016/07/russians-launch-smart-bullet-effort-in-the-wake-of-u-s-program.html Russians Launch Smart Bullet Effort in the Wake of U.S. Program] - Kitup.Military.com, 20 July 2016</ref><ref>{{Cite web|url=https://tass.com/defense/889242|title=Russia launches 'smart bullet' testing in guided flight regime|website=TASS}}</ref> [[Pike (munition)|Pike]]<ref>{{Cite web |url=https://www.defensetech.org/2015/10/12/raytheon-displays-new-mini-rocket-for-special-forces-infantry/ |title=Raytheon Unveils New Mini Missile for Special Forces, Infantry - Defensetech |access-date=12 December 2017 |archive-date=13 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213010905/https://www.defensetech.org/2015/10/12/raytheon-displays-new-mini-rocket-for-special-forces-infantry/ |url-status=usurped }}</ref> is a precision-guided mini-missile fired from an underslung grenade launcher. [[Air burst]] grenade launchers are a type of precision-guided weapons. Such grenade launchers can preprogram their grenades using a [[fire-control system]] to explode in the air above or beside the enemy.<ref>{{Cite journal|url=https://sadefensejournal.com/grenade-launchers-and-their-ammunition-international-developments/|title=Grenade Launchers and their Ammunition: International Developments |journal=Small Arms Defense Journal}}</ref><ref>Anthony G Williams [http://www.quarryhs.co.uk/GRENADES%20WEB%20ARTICLE.pdf (2007) GRENADE LAUNCHERS AND THEIR AMMUNITION: INTERNATIONAL DEVELOPMENTS] pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171025235131/http://quarryhs.co.uk/GRENADES%20WEB%20ARTICLE.pdf |date=25 October 2017 }} </ref><ref>{{cite web | url=https://www.orbitalatk.com/defense-systems/armament-systems/cdte/ | title=XM25 Counter Defilade Target Engagement (CDTE) }}</ref> == Recent advancements of PGMs == '''Multiple Mode Guidance Technologies''' Precision-guided munitions (PGMs) with multiple mode [[Guidance system|guidance systems]]<ref>{{Cite web |title=StormBreaker Smart Weapon |url=https://www.rtx.com/raytheon/what-we-do/air/stormbreaker-smart-weapon |access-date=2024-12-11 |website=www.rtx.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kopp |first=Carlo Kopp |title=Regional Precision Guided Munitions Survey |url=https://ausairpower.net/SP/DT-Missiles-01-06.pdf |website=ausairpower.net}}</ref> use multiple targeting technologies to enhance accuracy and adaptability.<ref name=":8">{{Cite web |last=Marijan |first=Branka |title=AI-Guided Weapons Must Be Curbed by Global Rules — and Soon |url=https://www.cigionline.org/articles/ai-guided-weapons-must-be-curbed-by-global-rules-and-soon/ |access-date=2024-12-11 |website=Centre for International Governance Innovation |language=en}}</ref> The multiple guidance systems merge long-range precision, mid-course correction, and final-phase strike accuracy using a combination of guidance technologies such as [[Global Positioning System|GPS]], [[Inertial navigation system|inertial navigation systems (INS)]],<ref>{{Cite web |title=Air solutions catalog |url=https://elbitsystems.com/media/Catalog-Air-solutions-8-WEB.pdf |website=elbitsystems.com/}}</ref> [[Laser guidance|laser]], [[Infrared homing|infrared (IR)]], [[radar]] and [[Artificial intelligence|artificial intelligence (AI)]].<ref>{{Cite web |url=https://www.baesystems.com/en-aus/article/razer-a-low-cost-precision-guided-munition |title=RAZER: A low cost precision guided munition|date=February 28, 2023|access-date=2024-12-11 |website=www.baesystems.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=online |first=Aeromag |date=2024-08-31 |title=AL TARIQ: Leading the Charge in Precision-Guided Munitions |url=https://www.aeromagonline.com/2024/08/31/al-tariq-leading-the-charge-in-precision-guided-munitions/ |access-date=2024-12-11 |website=Aeromag Online |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=textron systems G Claw |url=https://www.textronsystems.com/sites/default/files/_documents/TS%20WSS%20GCLAW%20datasheet.pdf |website=www.textronsystems.com}}</ref><ref name=":8" /> Multiple mode guidance systems address the limitations of single-mode guidance, such as adverse weather, challenging terrain, blocked GPS signals, and enemy [[Countermeasure|countermeasures]], to ensure effective operation.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> Their adaptability ensures that PGMs can still hit their target, even when one component of the system has been compromised.<ref name=":7" /> Types of guidance used in Multiple Mode Guidance System PGMs include Global Positioning System (GPS) that give precise geolocation and long-range targeting capabilities crucial for accurate initial targeting using external satellite signals, Inertial Navigation Systems (INS) that independently tracks the munition's position using [[Gyroscope|gyroscopes]] and [[Accelerometer|accelerometers]], Laser Guidance using direct [[laser beam]] for target guidance, Infrared (IR) Guidance sensors that detect and track [[Infrared signature|heat signatures]] (heat emitted by vehicles, people, or equipment), Radar Guidance for [[Targeting (warfare)|targeting]] and tracking and Artificial Intelligence (AI)<ref>{{Cite web |last=Salerno-Garthwaite |first=Andrew |date=2023-05-05 |title=Precision weapons and preventing collateral damage |url=https://www.army-technology.com/features/precision-weapons-and-preventing-collateral-damage/ |access-date=2024-12-11 |website=Army Technology |language=en-US}}</ref> for real-time sensor data analysis, [[Automatic target recognition|target recognition]], and decision-making. ==Lihat juga== * [[Peluru taburan udara]] * [[Sistem panduan]] * [[Bom berpandu]] * [[Bom luncur]] * [[Panduan peluru berpandu]] * [[TERCOM]] * [[Panduan terminal]] * [[Peluru berpandu wayar]] ==Nota== {{Noteslist}} ;Rujukan {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== *{{Commons category-inline}} *[http://www.tfcbooks.com/articles/tws10.htm A Brief History of Precision Guided Weapons] *[http://science.howstuffworks.com/smart-bomb.htm How Smart Bombs Work] *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1184086.stm BBC: "Smart bombs missed Iraqi targets"] — ''on the first employment of the JSOW, guidance failures from a software error subsequently fixed''. *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2805775.stm "Fact File: Smart Bombs – not so Smart"] BBC story discussing the limitations of guided munition employment. *[http://www.janes.com/defence/air_forces/news/misc/misc060817_1_n.shtml Janes.com: "Ukraine develops indigenous guided airborne weapons"] — ''2006 article about Ukrainian guided bomb development.'' *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192751/http://www.vectorsite.net/twbomb_03.html "World War II Glide Bombs" (Part1)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080616203029/http://www.vectorsite.net/twbomb_04.html "World War II Glide Bombs" (Part2)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192845/http://www.vectorsite.net/twbomb_05.html "World War II Glide Bombs" (Modern Glide Bombs)]}} *[http://www.ausairpower.net/APA-Rus-GBU.html "Soviet/Russian Guided Bombs" ] by [[Air Power Australia]] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Precision-Guided Munition}} [[Category:Senjata berpandu| ]] [[Category:Bom udara]] [[Category:Penyasaran (peperangan)]] ftp33vmovkyqp76hauoa1zq1owgngpe 6809787 6809785 2026-03-26T13:33:50Z Zamwan 19447 6809787 wikitext text/x-wiki {{Short description|"Bom pintar", digunakan untuk menyerang sasaran dengan tepat}} {{Redirect|Peluru pintar|sistem senjata yang disesuaikan untuk seorang sahaja|Senjata pintar}} {{Use dmy dates|date=May 2019}} [[File:First laser-guided bomb dropped on Taliban in Farah, Afghanistan (22 March 2018).webm|thumb|Sebuah bom berpandu Tentera Udara Afghanistan [[GBU-58]] menyerang sebuah kompleks [[Taliban]] di [[Wilayah Farah]], [[Republik Islam Afghanistan|Afghanistan]] pada 22 Mac 2018.]] '''Peluru berpandu tepat''' (bahasa Inggeris ː ''Precision Guided Munition'' atau '''PGM'''), juga dikenali sebagai '''senjata pintar''', '''peluru pintar''', atau '''bom pintar''', ialah sejenis sistem [[senjata]] yang mengintegrasikan sistem panduan dan kawalan canggih, seperti [[Sistem Kedudukan Global|GPS]], [[panduan laser]], atau penderia [[Cari dan jejak infra merah|infra merah]], dengan pelbagai jenis [[peluru]], biasanya [[peluru berpandu]] atau [[Kelongsong (projektil)|peluru artileri]], untuk membolehkan serangan ketepatan tinggi terhadap [[Sasaran (peperangan)|sasaran]] yang ditetapkan.<ref name=":2">{{Cite web |date=2021 |title=Precision-Guided Munitions: Background and Issues for Congress |url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45996 |website=CRS Report |publisher=Congressional Research Service}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Hallion |first=R. |date=2024 |title=History and Evolution of Guided Weapons |url=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/ASPJ/journals/Volume-38_Issue-1/F-Hallion.pdf |access-date=2025-02-20}}</ref> PGM direka bentuk untuk tepat mengenai sasaran yang telah ditentukan, biasanya dengan margin ralat (atau [[kemungkinan ralat bulat]], CEP) yang jauh lebih kecil daripada peluru tanpa panduan konvensional.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024 |title=Understanding Precision-Guided Munitions: Advancements and Impact |url=https://www.totalmilitaryinsight.com/understanding-precision-guided-munitions-advancements-and-impact/ |access-date=2025-02-20 |website=Total Military Insight}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Voskuijl |first=M. |date=2022 |title=Development trends in UAV-enabled precision strike technologies |doi=10.1080/00423114.2022.2041234 |doi-broken-date=1 July 2025 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00423114.2022.2041234 |access-date=2025-02-20}}</ref> Tidak seperti peluru tanpa panduan, PGM menggunakan [[Sistem kawalan|mekanisme kawalan]] aktif atau pasif yang mampu mengarahkan senjata ke arah sasaran yang dimaksudkan.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Jenzen-Jones |first1=N R |last2=Shanley |first2=Jack |date=2021-07-29 |title=Precision Strike |journal=The RUSI Journal |volume=166 |issue=5 |pages=76–92 |doi=10.1080/03071847.2021.2016208 |issn=0307-1847}}</ref><ref>{{Cite journal |last=NISTORESCU |first=Claudiu Valer |date=2024-10-15 |title=The Asymmetries Generated by New Weapon Systems and Their Role in Achieving Success on the Battlefield. The Impact of HIMARS on the Conflict in Ukraine |journal=Bulletin of "Carol I" National Defence University |volume=13 |issue=3 |pages=117–128 |doi=10.53477/2284-9378-24-34 |issn=2284-9378|doi-access=free }}</ref> PGM mampu melakukan pembetulan haluan pertengahan penerbangan, membolehkannya menyesuaikan diri dan mencapai sasaran yang dimaksudkan walaupun keadaan berubah.<ref name=":2" /><ref name=":6">{{Cite web |date=2023-12-12 |title=Russia is jamming US precision weapons in Ukraine, US general says |url=https://www.defenseone.com/defense-systems/2023/12/russia-jamming-us-precision-weapons-ukraine-us-general-says/392707/ |access-date=2025-02-20 |website=Defense One |language=en}}</ref> PGM boleh digunakan dari pelbagai platform, termasuk pesawat, kapal tentera laut, kenderaan darat, pelancar berasaskan darat dan [[Kenderaan udara tanpa pemandu|UAV.]]<ref name=":3" /><ref name=":4" /> PGM digunakan terutamanya dalam operasi ketenteraan untuk mencapai ketepatan yang lebih tinggi, terutamanya dalam persekitaran yang kompleks atau sensitif, untuk mengurangkan risiko kepada pengendali, mengurangkan bahaya awam dan meminimumkan [[kerosakan cagaran]].<ref>{{Cite news |date=2024 |title=Low-cost precision-guided munitions and their battlefield impact |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2024/04/20/low-cost-precision-guided-munitions-and-their-battlefield-impact |access-date=2025-02-20}}</ref><ref name=":2" /> PGM dianggap sebagai elemen peperangan moden untuk mengurangkan kerosakan yang tidak disengajakan dan korban awam.<ref>{{Cite web |last=Esposito |first=F. |date=2019-12-10 |title=Precision-Guided Munitions of the Future - Joint Air Power Competence Centre |url=https://www.japcc.org/articles/precision-guided-munitions-of-the-future/ |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":5" /> Ia diterima secara meluas bahawa PGM mengatasi senjata tanpa panduan dengan ketara, terutamanya terhadap sasaran yang diperkaya atau mudah alih.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> Semasa [[Perang Teluk Parsi]], peluru berpandu hanya menyumbang 9% daripada senjata yang dilepaskan tetapi menyumbang 75% daripada semua serangan yang berjaya. Walaupun senjata berpandu secara amnya digunakan pada sasaran yang lebih sukar, ia masih 35 kali lebih berkemungkinan untuk memusnahkan sasaran mereka bagi setiap senjata yang dijatuhkan.<ref name="washingtonpost.com">{{cite news| url = https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/magazine/2002/12/15/bursts-of-brilliance/0c06b132-2d70-41e6-882e-5c4ece8f5fcf/| title = Bursts of Brilliance - The Washington Post| newspaper = [[The Washington Post]]}}</ref> Oleh kerana kesan kerosakan [[senjata letupan]] berkurangan dengan jarak disebabkan oleh hukum kiub songsang, walaupun peningkatan ketepatan yang sederhana (oleh itu pengurangan jarak terlepas) membolehkan sasaran diserang dengan bom yang lebih sedikit atau lebih kecil. Oleh itu, walaupun sesetengah [[bom berpandu]] terlepas, lebih sedikit kru udara yang berisiko dan bahaya kepada orang awam dan jumlah kerosakan cagaran dapat dikurangkan.{{efn|name= rusi|1= "During Russia's participation in the Syrian Civil War, only one of its aircraft, the Su-34 fighter-bomber, regularly used precision-guided munitions, Bronk explained, and even that aircraft often used unguided bombs and rockets.".<ref name= bronk>David Roza [https://taskandpurpose.com/news/how-big-is-the-russian-air-force/ (3 Mar 2022) Where is the Russian Air Force? Experts break down why they might be hiding] "It is clear to us that Russia is losing aircraft and helicopters at a damaging rate." —Justin Bronk, RUSI</ref>}}{{efn |name= gerasimovKilled |1= Connectivity to [[GLONASS]] may be a factor in the lack of Russian PGM availability,<ref name= grozev /> and the use of 3G/4G cell towers for Russian encrypted communications (Era) <ref name= 3g4gNeededForRussianERA >Rob Waugh (8 March 2022) [https://www.yahoo.com/news/russian-military-being-hacked-after-its-own-soldiers-destroy-3-g-internet-towers-104303881.html 'Idiots': Russian military phone calls hacked after own soldiers destroy 3G towers] 3G/4G Towers Needed For Russian encrypted communications (Era)</ref> during the [[2022 Russian invasion of Ukraine]]. This weakness was unearthed during the use of open communication ("Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate")<ref name= "Russian troops taking Ukraine sim cards" >MEHUL SRIVASTAVA, MADHUMITA MURGIA, AND HANNAH MURPHY, FT (3/9/2022, 8:33 AM) [https://arstechnica.com/information-technology/2022/03/the-secret-us-mission-to-bolster-ukraines-cyber-defences-ahead-of-russias-invasion/ The secret US mission to bolster Ukraine's cyber defences ahead of Russia's invasion ] European official: "instead of communicating solely through encrypted military-grade phones, Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate, at times simply by using their Russian cell phones. 'Rakyat Ukraine menyukainya—terdapat begitu banyak data hanya dengan menonton telefon ini, sama ada mereka menggunakan aplikasi yang disulitkan atau tidak,' katanya. Rakyat Ukraine kemudian menyekat telefon Rusia daripada rangkaian tempatan mereka pada saat-saat penting, seterusnya menjejaskan komunikasi mereka. 'Kemudian anda tiba-tiba melihat tentera Rusia merampas telefon bimbit daripada rakyat Ukraine di jalanan, menyerbu kedai pembaikan untuk mendapatkan sim,' katanya. 'Ini bukan perkara yang canggih. Ia agak membingungkan."</ref> when FSB was discussing the deaths of their generals: Vitaly Gerasimov, killed 7 Mar 2022;<ref name= pichetaGuy >Rob Picheta and Jack Guy, CNN [https://www.cnn.com/2022/03/08/europe/russian-general-killed-ukraine-kharkiv-intl/index.html (8 Mar 2022) Ukraine claims Russian general has been killed in Kharkiv]</ref> [[Andrei Sukhovetsky]], killed 28 Feb 2022.<ref name= cunningham >Doug Cunningham [https://www.upi.com/Top_News/World-News/2022/03/03/ukraine-russia-invasion-chechen-magomed-tushayev-killed/9981646322278/ (3 Mar 2022) Ukraine forces say Chechen commander Magomed Tushayev killed near Kyiv]</ref><ref name= grozev >Jamie Ross, who cites Christo Grozev of Bellingcat: (Tue, March 8, 2022, 5:32 AM) [https://www.yahoo.com/news/russian-officer-complains-dead-general-113255353.html (7 March 2022) Russian Officer Complains About Dead General and Comms Meltdown in Intercepted Call] FSB ([[Federal Security Service]], successor agency to the KGB) officers discuss Gerasimov's death amid the destruction of 3G/4G cell towers in Ukraine, and the loss of Russian encrypted communications (Era), which compromised the FSB officer's sim-card-enabled phone call.</ref> }} Kemunculan peluru berpandu tepat mengakibatkan penamaan semula bom lama yang berteknologi rendah sebagai "[[bom tanpa panduan]]", "bom bisu", atau "bom besi". Beberapa cabaran peluru berpandu tepat termasuk kos pembangunan dan pengeluaran yang tinggi dan pergantungan PGM pada teknologi canggih seperti GPS menjadikannya terdedah kepada [[peperangan elektronik]] dan [[Serangan Siber|serangan siber]].<ref>{{Cite journal |last1=Wenyuan |first1=Zhang |last2=Sheng |first2=Luo |last3=Jun |first3=Wang |last4=Jian |first4=Zhou |last5=Yanfang |first5=Cai |date=2023-04-01 |title=Development and Prospect of Intelligent Air-to-Ground Precision Strike Munition |journal=Journal of Physics: Conference Series |volume=2460 |issue=1 |article-number=012169 |doi=10.1088/1742-6596/2460/1/012169 |bibcode=2023JPhCS2460a2169W |issn=1742-6588|doi-access=free }}</ref> ==Jenis-jenis== {{Main|Panduan peluru berpandu}} [[File:Image-GBU-24 Missile testmontage-gi BLU-109 bomb.jpg|thumb|right|Sebuah kepala peledak [[GBU-24]] ([[BLU-109]] varian berpandu laser) mengenai sasarannya.]] Menyedari kesukaran untuk mengenai kapal yang bergerak semasa [[Perang Saudara Sepanyol]],<ref>Fitzsimons, Bernard, editor. ''The Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare'' (London: Phoebus, 1978), Volume 10, p.1037, "Fritz-X".</ref> Jerman adalah negara pertama yang membangunkan peluru yang boleh dikemudi, menggunakan panduan [[kawalan radio]] atau wayar. Manakala A.S. pula menguji senjata panduan [[televisyen|TV]] yang dipandu ([[GB-4]]),<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p.1101, "GB-4".</ref> [[radar separa-aktif]] ([[Bat (bom panduan)|Bat]]), dan [[infra merah]] ([[VB-6 Felix|Felix]]). ===Kawalan radio=== {{Main|Panduan arahan}} Jerman adalah yang pertama memperkenalkan PGM dalam pertempuran, dengan [[KG 100]] menggunakan {{convert|1400|kg|lb|abbr=on|order=flip|adj=on}} panduan [[MCLOS]] [[bom luncur]] berperisai [[Fritz X]], yang dipandu oleh sistem panduan radio [[pautan kawalan radio Kehl-Strasbourg|''Kehl-Straßburg'']], yang mana berjaya menyerang kapal perang Itali [[kapal perang Itali Roma (1940)|''Roma'']] pada tahun 1943,<ref>{{cite book |last=Fioravanzo |first=Giuseppe |title=La Marina italiana nella seconda guerra mondiale – Volume XV – La Marina dall'8 settembre 1943 alla fine del conflitto |trans-title=The Italian Navy in the Second World War – Volume XV – The Navy from 8 September 1943 to the End of the Conflict |language=it |location=Rome |year=1971 |publisher=Italian Navy Historical Branch |pages=8–34}}</ref> dan bom luncur berpandu roket [[Henschel Hs 293]] berpandukan MCLOS ''Kehl-Straßburg'' yang serupa (juga digunakan sejak tahun 1943, tetapi hanya terhadap sasaran kapal berperisai ringan atau tidak berperisai). Senjata setara dari [[Pihak Berikat dalam Perang Dunia II|Pihak Berikat]] yang paling hampir, kedua-duanya adalah reka bentuk tanpa kuasa, ialah {{convert|1000|lb|kg|abbr=on|adj=on}} VB-1 [[AZON]] (dengan kawalan "AZimuth ONly"), digunakan di Eropah dan [[Teater China Burma India|teater CBI]], dan [[Bom berpandu]] [[Tentera Laut Amerika Syarikat|Tentera Laut AS]], terutamanya digunakan di Perbatasan Pasifik Perang Dunia II — Bat milik Tentera Laut A.S lebih maju daripada reka bentuk persenjataan PGM Jerman atau VB-1 AZON yang digunakan oleh USAAF, kerana ia mempunyai [[sistem pencari radar autonomi|pemandu radar aktif]] sendiri di atasnya untuk menghalakannya ke sasaran. Di samping itu, A.S. menguji [[LBD-1 Gargoyle|Gargoyle]] yang digerakkan roket, yang tidak pernah mula digunakan.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p. 1090, "Gargoyle".</ref> PGM yang digunakan oleh Jepun—kecuali bom terbang lancaran udara, anti kapal, dikuasakan roket, dan dipandu manusia [[Yokosuka MXY-7 Ohka]], "Kamikaze" tidak terlibat dalam pertempuran dalam Perang Dunia II.<ref>{{Cite journal|author=Martin Caidin |title=Japanese Guided Missiles in World War II |journal=Journal of Jet Propulsion|volume=26 |issue=8 | date=1956 |pages=691–694 | doi= 10.2514/8.7117}}</ref> Sebelum perang, pihak Britain telah bereksperimen dengan pesawat berpandu jarak jauh yang dikawal radio yang sarat dengan bahan letupan, seperti [[Larynx (pesawat tanpa pemandu)|Larynx]]. [[Tentera Udara Tentera Darat Amerika Syarikat]] menggunakan teknik yang serupa dengan [[Operasi Aphrodite]], tetapi hanya sedikit kejayaan; "[[pesawat parasit]]" Jerman [[Mistel]] (Mistletoe) tidak lagi berkesan, dipandu oleh juruterbang manusia yang menerbangkan pesawat pejuang berenjin tunggal yang dipasang di atas "bom terbang" berenjin berkembar tanpa pemandu yang sarat dengan bahan letupan di bawahnya, yang dilepaskan dalam serangan ''Mistel'' dari pesawat pejuang. Program A.S. dimulakan semula dalam [[Perang Korea]]. Pada tahun 1960-an, ''bom elektro-optik'' (atau ''bom kamera'') diperkenalkan semula. Ia dilengkapi dengan [[kamera televisyen]] dan pembidik suar, yang mana bom akan dikemudikan sehingga suar itu menimpa sasaran. Bom kamera menghantar "pandangan mata bom" sasaran kembali ke pesawat pengawal. Pengendali dalam pesawat ini kemudian menghantar isyarat kawalan ke sirip boleh kemudi yang dipasang pada bom. Senjata sedemikian semakin banyak digunakan oleh [[USAF]] dalam beberapa tahun terakhir [[Perang Vietnam]] kerana iklim politik semakin tidak bertoleransi terhadap korban awam, dan kerana adalah mungkin untuk menyerang sasaran yang sukar (seperti jambatan) dengan berkesan dengan satu misi; [[Jambatan Thanh Hoa]], misalnya, diserang berulang kali dengan bom besi, tanpa kesan, hanya untuk digugurkan dalam satu misi dengan PGM. Walaupun tidak sepopular senjata [[JDAM]] dan [[JSOW]] yang lebih baharu, atau sistem [[bom panduan laser]] yang lebih lama, senjata seperti bom [[AGM-62 Walleye]] [[panduan TV]] masih digunakan, bersama-sama dengan Pod Pautan Data [[AAW-144]], pada pesawat [[F/A-18 Hornet]] yang dioperasikan oleh [[Tentera Laut AS]].{{Citation needed|date=January 2026}} ===Panduan infra merah/elektro-optikal=== {{Main|Panduan infra merah}} Semasa Perang Dunia II, [[Jawatankuasa Penyelidikan Pertahanan Negara]] Amerika Syarikat telah membangunkan VB-6 Felix, yang menggunakan inframerah untuk memandu ke arah kapal. Walaupun ia mula dikeluarkan pada tahun 1945, ia tidak pernah digunakan dalam operasi.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Jilid 9, hlm. 926, "Felix".</ref> Peluru berpandu elektro optik pertama yang berjaya ialah [[AGM-62 Walleye]] yang digunakan semasa [[Perang Vietnam]]. Ia merupakan keluarga bom luncur besar yang boleh menjejaki sasaran secara automatik menggunakan perbezaan kontras dalam suapan video. Konsep asal dicipta oleh jurutera Norman Kay semasa mengusik televisyen sebagai hobi. Ia dibangunkan berdasarkan sebuah peranti yang boleh menjejaki objek pada skrin televisyen dan meletakkan "blip" padanya untuk menunjukkan ke mana ia menghala. Ujian pertama senjata itu pada 29 Januari 1963 berjaya, dengan senjata itu mengena terus pada sasaran. Ia digunakan selama tiga dekad sehingga tahun 1990-an.<ref name="DS">{{cite web|url=http://www.designation-systems.net/dusrm/m-62.html|title=Martin Marietta AGM-62 Walleye|last=Parsch|first=Andreas|year=2002|work=Directory of U.S. Military Rockets and Missiles|publisher=Designation-Systems|access-date=9 July 2014}}</ref><ref name="JDS">[[John Darrell Sherwood]], ''Nixon's Trident: Naval Power in Southeast Asia, 1968–1972,'' (Washington: DC: [[Naval Historical Center]], forthcoming).</ref> [[Raytheon]] [[AGM-65 Maverick|Maverick]] adalah peluru berpandu elektro optik yang paling biasa digunakan. Sebagai peluru berpandu anti kereta kebal berat, ia mempunyai antara pelbagai sistem panduan seperti elektro-optik (AGM-65A), pengimejan inframerah (AGM-65D), dan panduan laser (AGM-65E).<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061020002646/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|title=Raytheon AGM-65 Maverick|archive-date=20 October 2006}}</ref> Dua jenis yang pertama, dapat memandu sendiri ke arah sasaran berdasarkan visual atau infra-merah, dengan ciri-ciri [[tembak-dan-lupa]] di mana juruterbang boleh melepaskan senjata dan ia akan membimbing dirinya sendiri ke sasaran tanpa input selanjutnya, yang membolehkan pesawat penghantaran bergerak untuk melepaskan diri daripada tembakan balas. [[NESCOM]] [[H-2 MUPSOW]] dan [[H-4 MUPSOW]] Pakistan ialah bom luncur berpandu ketepatan elektro-optik (pengimejan IR dan televisyen) yang merupakan bom luncur berpandu ketepatan [[gugur-dan-lupa]]. [[Opher]] buatan firma Elbit dari Israel juga merupakan sebuah bom berpandu "jatuh dan lupa" dengan panduan pengimejan IR yang dilaporkan jauh lebih murah daripada bom panduan laser dan boleh digunakan oleh mana-mana pesawat, tidak memerlukan pendawaian khusus untuk penunjuk laser atau pesawat lain untuk menerangi sasaran. Semasa kempen udara NATO pada tahun 1999 di Kosovo, pesawat AMX milik [[Tentera Udara Itali]] telah menggunakan Opher.<ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/opher+bomb+deployed+in+kosovo-52884/ "Opher bomb deployed in Kosovo"] ''FLIGHT Daily News'', 17 June 1999</ref> ===Panduan laser=== {{Main|Bom panduan laser}} [[File:BOLT117LGB.jpg|thumb|[[BOLT-117]], [[bom panduan laser]] pertama di dunia]] Pada tahun 1962, Tentera Darat AS memulakan penyelidikan dalam sistem panduan [[laser]] dan menjelang tahun 1967, Tentera Udara Amerika Syarikat telah menjalankan penilaian kompetitif yang membawa kepada pembangunan penuh [[bom berpandu laser]] pertama di dunia, iaitu [[BOLT-117]], pada tahun 1968. Semua bom sedemikian berfungsi dengan cara yang hampir sama, bergantung pada sasaran yang diterangi, atau "dicat," oleh [[penanda sasaran laser]] di darat atau di atas pesawat. Ia mempunyai kelemahan yang ketara iaitu tidak boleh digunakan dalam cuaca buruk di mana pencahayaan sasaran tidak dapat dilihat, atau di mana penanda sasaran tidak dapat mendekati sasaran. Penanda laser menghantar pancarannya dalam siri denyutan berkod supaya bom tidak dapat dikelirukan dengan laser biasa, dan juga supaya berbilang penanda boleh beroperasi dalam jarak yang munasabah. Pada asalnya projek ini bermula sebagai pencari peluru berpandu permukaan ke udara yang dibangunkan oleh [[Texas Instruments]]. Apabila eksekutif Texas Instruments, Glenn E. Penisten cuba menjual teknologi baharu itu kepada Tentera Udara, mereka bertanya sama ada ia boleh digunakan sebagai sistem serangan darat untuk mengatasi masalah yang mereka hadapi dengan ketepatan pengeboman di Vietnam. Selepas enam kali percubaan, senjata itu meningkatkan ketepatan daripada {{convert|148|to|10|ft|m|sigfig=1|abbr=on}} dan jauh melebihi keperluan reka bentuk. Sistem ini dihantar ke Vietnam dan berfungsi dengan baik. Tanpa kewujudan [[pod sasaran]], ia terpaksa disasarkan menggunakan sebuah laser genggaman tangan dari tempat duduk belakang pesawat [[F-4 Phantom]], tetapi masih berfungsi dengan baik. Akhirnya lebih 28,000 butir bom telah digugurkan semasa perang.<ref name="washingtonpost.com"/> [[File:Laser guided munition CIA report.jpg|thumbnail|Gambar rajah menunjukkan operasi peluru berpandu laser. Laporan CIA, 1986.]] Senjata berpandu laser tidak menjadi perkara biasa sehingga kemunculan [[Litar bersepadu|cip mikro]]. Ia membuat penampilan sulung praktikal di Vietnam, di mana pada 13 Mei 1972 ia digunakan dalam serangan kedua yang berjaya ke atas [[Jambatan Thanh Hóa]] ("Rahang Naga"). Struktur ini sebelumnya menjadi sasaran dalam 800 ''sortie'' Amerika.<ref>[http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html Thanh Hoa Bridge] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051109035612/http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html |date=9 November 2005 }}</ref> (menggunakan senjata tanpa panduan) dan sebahagiannya musnah dalam setiap dua serangan yang berjaya, yang satu lagi pada 27 April 1972 dengan menggunakan [[AGM-62 Walleye]]. Ia telah digunakan, walaupun tidak dalam skala besar, oleh tentera British semasa [[Perang Falklands]] 1982.<ref>{{Cite web|url=http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120025712/http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|title=Britain's Small Wars|archive-date=20 January 2011}}</ref> Penggunaan senjata pintar berskala besar pertama berlaku pada awal 1990-an semasa [[Operasi Ribut Padang Pasir]] apabila ia digunakan oleh pasukan Bersekutu menentang [[Iraq]]. Walaupun begitu, kebanyakan persenjataan yang dijatuhkan dari udara yang digunakan dalam perang itu adalah "bodoh," walaupun peratusannya berat sebelah oleh penggunaan besar-besaran pelbagai [[bom kluster]] (tanpa panduan). Senjata berpandu laser telah digunakan dalam jumlah yang besar semasa [[Perang Kosovo]] 1999, tetapi keberkesanannya sering dikurangkan oleh keadaan cuaca buruk yang berleluasa di selatan Balkan. *[[Paveway]] ialah satu siri bom berpandu laser buatan Amerika Syarikat. Paveway II {{convert|500|lb|kg|adj=on|abbr=on}} LGB (seperti [[GBU-12]]) ialah peluru berpandu tepat (PGM) ringan yang lebih murah yang sesuai untuk digunakan terhadap kenderaan dan sasaran kecil yang lain, manakala Paveway III {{convert|2000|lb|kg|adj=on|abbr=on}} (seperti [[GBU-24]]) adalah sebuah senjata yang lebih mahal dengan kecekapan aerodinamik yang dipertingkatkan sesuai untuk digunakan terhadap sasaran bernilai tinggi. GBU-12 telah digunakan dengan berkesan dalam [[Perang Teluk]] ​​pertama, yang digugurkan daripada pesawat [[General Dynamics F-111|F-111F]] untuk memusnahkan kenderaan berperisai Iraq dalam proses yang secara tidak rasmi dirujuk oleh juruterbang sebagai "[[tank plinking]]." *[[AGM-123 Skipper II]] merupakan peluru berpandu laser jarak dekat yang dibangunkan oleh [[Tentera Laut Amerika Syarikat]]. Skipper bertujuan sebagai [[Peluru berpandu anti kapal|senjata anti-kapal]], yang mampu melumpuhkan kapal-kapal besar dengan kepala peledak fiuz hentaman {{convert|1000|lb|kg|adj=on|abbr=on}}. Ia terdiri daripada [[bom Mark 83]] yang dilengkapi dengan kit panduan [[Paveway]] dan dua roket pendorongan pepejal Mk 78 yang menembak semasa pelancaran. *Beberapa bom berpandu laser yang paling biasa digunakan ialah keluarga GBU-54, GBU-55, dan GBU-56 [[Joint Direct Attack Munition]], atau "Laser JDAM" (LJDAM), yang menambah [[pencari laser]] pada muncung bom yang dilengkapi JDAM, membolehkannya menyerang sasaran yang bergerak. Pencari laser ialah pembangunan kerjasama antara unit Pertahanan, Angkasa dan Keselamatan [[Boeing]] dan [[Elbit Systems]] Israel.<ref>{{Cite web |last=Opall-Rome |first=Barbara |date=3 May 2010 |title=U.S. Backs Israeli Munitions Upgrades |url=http://www.defensenews.com/article/20100503/DEFFEAT04/5030325/U-S-Backs-Israeli-Munitions-Upgrades |archive-url=https://archive.today/20120729074626/http://www.defensenews.com/story.php |archive-date=29 July 2012 |website=Defense News}}</ref> *[[Bom berpandu laser Sudarshan|Sudarshan]] ialah sebuah [[Kit|kit elektronik]] [[bom berpandu laser]] India, yang dibangunkan oleh [[Aeronautical Development Establishment]] (ADE), sebuah makmal [[Pertubuhan Penyelidikan dan Pembangunan Pertahanan|DRDO]] dengan sokongan teknologi daripada makmal DRDO lain [[Instruments Research and Development Establishment]] (IRDE),<ref>{{cite web|location=Dehradun |agency=PTI |url=http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |title=India develops first Laser Guided Bomb |date=20 October 2010 |website=Deccanherald.com |access-date=2012-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161052/http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |archive-date=2015-04-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Nitsi |url=https://www.oneindia.com/2010/10/21/india-invents-laser-guide-bomb.html |title=India invents 1st Laser Guided Bomb |publisher=Oneindia |date=2010-10-21 |access-date=2012-02-19}}</ref> untuk [[Tentera Udara India]] (IAF).<ref>{{cite web|url=http://netindian.in/news/2010/01/21/0004971/india-conducts-flight-trials-laser-guided-bombs |title=India conducts flight trials of laser-guided bombs |publisher=Netindian.in |date=2010-01-21 |access-date=2012-02-19}}</ref><ref name="msn">{{citation |url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246&_p=544152d2-2200-4721-9dbc-eff67faec052#page=1 |publisher=MSN News |title=India develops first laser guided bomb |access-date=27 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023005845/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246#page=1 |archive-date=23 October 2010 }}</ref><ref name="xinhua">{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024135019/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-date=24 October 2010 |title=India successfully develops advanced laser guided bomb |publisher=News.xinhuanet.com |date=2010-10-20 |access-date=2012-02-19}}</ref> *[[KAB-1500L]] dan [[KAB-500L]] ialah bom berpandu laser Rusia. *[[LT PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser [[amunisi]] ​​China. *[[LS PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser atau GPS+INS China. * [[Sistem Senjata Bunuh Ketepatan Lanjutan]] (APKWS) yang juga dikenali sebagai Roket Berpandu Inframerah Laser (LiGR) ialah reka bentuk penukaran roket tanpa pandu [[Hydra 70]] dengan kit [[pandu laser]] untuk mengubahnya menjadi bom berpandu tepat (PGM).<ref>{{Cite web|url=http://www.baesystems.com/en-us/product/apkws-laser-guided-rocket|title = APKWS® laser-guidance kit}}</ref><ref>[http://www.ainonline.com/aviation-news/defense/2015-10-14/us-army-plans-first-deployment-laser-guided-rocket U.S. Army Plans First Deployment of Laser-Guided Rocket] – Ainonline.com, 14 October 2015</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F |title=Description the APKWS II is a design conversion of an unguided Hydra 2.75-inch rocket with a laser guidance kit to give it precision-kill capability. |access-date=1 April 2017 |archive-date=7 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023442/http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F }}</ref> *[[Ugroza]] ({{langx|ru|Угроза}}, bermaksud "ancaman") ialah sistem senjata berpandu tepat yang dibuat di [[Persekutuan Rusia]]. Ia merupakan peningkatan untuk roket "bodoh" standard buatan Rusia, termasuk [[roket S-5|S-5]], [[roket S-8|S-8]], dan [[roket S-13]].<ref name=nvo>{{cite news|author=Vladimir Ilyin|title=Cheaply and effectively|newspaper=[[Nezavisimaya Gazeta]]|date=18 September 1999|language=ru|author-link=Vladimir Ilyin (mathematician)}}</ref><ref name=nf>{{Cite web|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html|title=Defense & Security Intelligence & Analysis: IHS Jane's &#124; IHS|access-date=6 December 2018|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402185503/http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html}}</ref> Sistem ini menaik taraf roket "bodoh" dengan [[panduan laser]], meningkatkan ketepatannya dengan ketara. Ia memerlukan [[penanda sasaran laser]], sama ada dari sumber udara atau darat, untuk "melukis" sasaran. * [[Roketsan Cirit]] ialah peluru berpandu [[laser separa aktif]] buatan Turki.<ref>{{Cite web |title=CIRIT 2.75" Laser Guided Missile, Roketsan |url=http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101223726/http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-date=1 January 2009}}</ref><ref>[http://www.trdefence.com/?p=5280 Roketsan targets guided anti-tank missile development and production], TR Defence, 13 July 2011</ref> * '''Bom Berpandu Laser Griffin''' ([[Griffin LGB]]) ialah sistem [[bom berpandu laser]] yang dibuat oleh bahagian peluru berpandu MBT [[Israel Aerospace Industries]]'. Ia merupakan kit tambahan yang digunakan untuk mengubah suai [[bom Mark 82|Mark 82]], [[bom Mark 83|Mark 83]], dan [[bom Mark 84|Mark 84]] sedia ada dan [[bom tanpa pandu|bom graviti]] "bom tembak bodoh" yang lain, menjadikannya bom pintar [[bom panduan laser]] (dengan pilihan panduan [[Sistem Kedudukan Global|GPS]]). Pembangunan awal disiapkan pada tahun 1990. ===Panduan radar=== {{Main|Homing guidance#Panduan radar}} Senjata anti-kereta kebal ringan Lockheed-Martin [[Hellfire II]] menggunakan radar pada [[Boeing]] [[AH-64 Apache#AH-64D|AH-64D Apache Longbow]] untuk menggunakan panduan tembak-dan-lupa pada senjata tersebut. ==Lihat juga== * [[Peluru taburan udara]] * [[Sistem panduan]] * [[Bom berpandu]] * [[Bom luncur]] * [[Panduan peluru berpandu]] * [[TERCOM]] * [[Panduan terminal]] * [[Peluru berpandu wayar]] ==Nota== {{Noteslist}} ;Rujukan {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== *{{Commons category-inline}} *[http://www.tfcbooks.com/articles/tws10.htm A Brief History of Precision Guided Weapons] *[http://science.howstuffworks.com/smart-bomb.htm How Smart Bombs Work] *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1184086.stm BBC: "Smart bombs missed Iraqi targets"] — ''on the first employment of the JSOW, guidance failures from a software error subsequently fixed''. *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2805775.stm "Fact File: Smart Bombs – not so Smart"] BBC story discussing the limitations of guided munition employment. *[http://www.janes.com/defence/air_forces/news/misc/misc060817_1_n.shtml Janes.com: "Ukraine develops indigenous guided airborne weapons"] — ''2006 article about Ukrainian guided bomb development.'' *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192751/http://www.vectorsite.net/twbomb_03.html "World War II Glide Bombs" (Part1)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080616203029/http://www.vectorsite.net/twbomb_04.html "World War II Glide Bombs" (Part2)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192845/http://www.vectorsite.net/twbomb_05.html "World War II Glide Bombs" (Modern Glide Bombs)]}} *[http://www.ausairpower.net/APA-Rus-GBU.html "Soviet/Russian Guided Bombs" ] by [[Air Power Australia]] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Precision-Guided Munition}} [[Category:Senjata berpandu| ]] [[Category:Bom udara]] [[Category:Penyasaran (peperangan)]] 0wpwb3tq0iebi4y35l8xni5sxcceps7 6809791 6809787 2026-03-26T13:36:13Z Zamwan 19447 /* Panduan radar */ 6809791 wikitext text/x-wiki {{Short description|"Bom pintar", digunakan untuk menyerang sasaran dengan tepat}} {{Redirect|Peluru pintar|sistem senjata yang disesuaikan untuk seorang sahaja|Senjata pintar}} {{Use dmy dates|date=May 2019}} [[File:First laser-guided bomb dropped on Taliban in Farah, Afghanistan (22 March 2018).webm|thumb|Sebuah bom berpandu Tentera Udara Afghanistan [[GBU-58]] menyerang sebuah kompleks [[Taliban]] di [[Wilayah Farah]], [[Republik Islam Afghanistan|Afghanistan]] pada 22 Mac 2018.]] '''Peluru berpandu tepat''' (bahasa Inggeris ː ''Precision Guided Munition'' atau '''PGM'''), juga dikenali sebagai '''senjata pintar''', '''peluru pintar''', atau '''bom pintar''', ialah sejenis sistem [[senjata]] yang mengintegrasikan sistem panduan dan kawalan canggih, seperti [[Sistem Kedudukan Global|GPS]], [[panduan laser]], atau penderia [[Cari dan jejak infra merah|infra merah]], dengan pelbagai jenis [[peluru]], biasanya [[peluru berpandu]] atau [[Kelongsong (projektil)|peluru artileri]], untuk membolehkan serangan ketepatan tinggi terhadap [[Sasaran (peperangan)|sasaran]] yang ditetapkan.<ref name=":2">{{Cite web |date=2021 |title=Precision-Guided Munitions: Background and Issues for Congress |url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45996 |website=CRS Report |publisher=Congressional Research Service}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Hallion |first=R. |date=2024 |title=History and Evolution of Guided Weapons |url=https://www.airuniversity.af.edu/Portals/10/ASPJ/journals/Volume-38_Issue-1/F-Hallion.pdf |access-date=2025-02-20}}</ref> PGM direka bentuk untuk tepat mengenai sasaran yang telah ditentukan, biasanya dengan margin ralat (atau [[kemungkinan ralat bulat]], CEP) yang jauh lebih kecil daripada peluru tanpa panduan konvensional.<ref name=":4">{{Cite web |date=2024 |title=Understanding Precision-Guided Munitions: Advancements and Impact |url=https://www.totalmilitaryinsight.com/understanding-precision-guided-munitions-advancements-and-impact/ |access-date=2025-02-20 |website=Total Military Insight}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Voskuijl |first=M. |date=2022 |title=Development trends in UAV-enabled precision strike technologies |doi=10.1080/00423114.2022.2041234 |doi-broken-date=1 July 2025 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00423114.2022.2041234 |access-date=2025-02-20}}</ref> Tidak seperti peluru tanpa panduan, PGM menggunakan [[Sistem kawalan|mekanisme kawalan]] aktif atau pasif yang mampu mengarahkan senjata ke arah sasaran yang dimaksudkan.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Jenzen-Jones |first1=N R |last2=Shanley |first2=Jack |date=2021-07-29 |title=Precision Strike |journal=The RUSI Journal |volume=166 |issue=5 |pages=76–92 |doi=10.1080/03071847.2021.2016208 |issn=0307-1847}}</ref><ref>{{Cite journal |last=NISTORESCU |first=Claudiu Valer |date=2024-10-15 |title=The Asymmetries Generated by New Weapon Systems and Their Role in Achieving Success on the Battlefield. The Impact of HIMARS on the Conflict in Ukraine |journal=Bulletin of "Carol I" National Defence University |volume=13 |issue=3 |pages=117–128 |doi=10.53477/2284-9378-24-34 |issn=2284-9378|doi-access=free }}</ref> PGM mampu melakukan pembetulan haluan pertengahan penerbangan, membolehkannya menyesuaikan diri dan mencapai sasaran yang dimaksudkan walaupun keadaan berubah.<ref name=":2" /><ref name=":6">{{Cite web |date=2023-12-12 |title=Russia is jamming US precision weapons in Ukraine, US general says |url=https://www.defenseone.com/defense-systems/2023/12/russia-jamming-us-precision-weapons-ukraine-us-general-says/392707/ |access-date=2025-02-20 |website=Defense One |language=en}}</ref> PGM boleh digunakan dari pelbagai platform, termasuk pesawat, kapal tentera laut, kenderaan darat, pelancar berasaskan darat dan [[Kenderaan udara tanpa pemandu|UAV.]]<ref name=":3" /><ref name=":4" /> PGM digunakan terutamanya dalam operasi ketenteraan untuk mencapai ketepatan yang lebih tinggi, terutamanya dalam persekitaran yang kompleks atau sensitif, untuk mengurangkan risiko kepada pengendali, mengurangkan bahaya awam dan meminimumkan [[kerosakan cagaran]].<ref>{{Cite news |date=2024 |title=Low-cost precision-guided munitions and their battlefield impact |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/international/2024/04/20/low-cost-precision-guided-munitions-and-their-battlefield-impact |access-date=2025-02-20}}</ref><ref name=":2" /> PGM dianggap sebagai elemen peperangan moden untuk mengurangkan kerosakan yang tidak disengajakan dan korban awam.<ref>{{Cite web |last=Esposito |first=F. |date=2019-12-10 |title=Precision-Guided Munitions of the Future - Joint Air Power Competence Centre |url=https://www.japcc.org/articles/precision-guided-munitions-of-the-future/ |access-date=2025-02-20 |language=en-US}}</ref><ref name=":5" /> Ia diterima secara meluas bahawa PGM mengatasi senjata tanpa panduan dengan ketara, terutamanya terhadap sasaran yang diperkaya atau mudah alih.<ref name=":4" /><ref name=":6" /> Semasa [[Perang Teluk Parsi]], peluru berpandu hanya menyumbang 9% daripada senjata yang dilepaskan tetapi menyumbang 75% daripada semua serangan yang berjaya. Walaupun senjata berpandu secara amnya digunakan pada sasaran yang lebih sukar, ia masih 35 kali lebih berkemungkinan untuk memusnahkan sasaran mereka bagi setiap senjata yang dijatuhkan.<ref name="washingtonpost.com">{{cite news| url = https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/magazine/2002/12/15/bursts-of-brilliance/0c06b132-2d70-41e6-882e-5c4ece8f5fcf/| title = Bursts of Brilliance - The Washington Post| newspaper = [[The Washington Post]]}}</ref> Oleh kerana kesan kerosakan [[senjata letupan]] berkurangan dengan jarak disebabkan oleh hukum kiub songsang, walaupun peningkatan ketepatan yang sederhana (oleh itu pengurangan jarak terlepas) membolehkan sasaran diserang dengan bom yang lebih sedikit atau lebih kecil. Oleh itu, walaupun sesetengah [[bom berpandu]] terlepas, lebih sedikit kru udara yang berisiko dan bahaya kepada orang awam dan jumlah kerosakan cagaran dapat dikurangkan.{{efn|name= rusi|1= "During Russia's participation in the Syrian Civil War, only one of its aircraft, the Su-34 fighter-bomber, regularly used precision-guided munitions, Bronk explained, and even that aircraft often used unguided bombs and rockets.".<ref name= bronk>David Roza [https://taskandpurpose.com/news/how-big-is-the-russian-air-force/ (3 Mar 2022) Where is the Russian Air Force? Experts break down why they might be hiding] "It is clear to us that Russia is losing aircraft and helicopters at a damaging rate." —Justin Bronk, RUSI</ref>}}{{efn |name= gerasimovKilled |1= Connectivity to [[GLONASS]] may be a factor in the lack of Russian PGM availability,<ref name= grozev /> and the use of 3G/4G cell towers for Russian encrypted communications (Era) <ref name= 3g4gNeededForRussianERA >Rob Waugh (8 March 2022) [https://www.yahoo.com/news/russian-military-being-hacked-after-its-own-soldiers-destroy-3-g-internet-towers-104303881.html 'Idiots': Russian military phone calls hacked after own soldiers destroy 3G towers] 3G/4G Towers Needed For Russian encrypted communications (Era)</ref> during the [[2022 Russian invasion of Ukraine]]. This weakness was unearthed during the use of open communication ("Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate")<ref name= "Russian troops taking Ukraine sim cards" >MEHUL SRIVASTAVA, MADHUMITA MURGIA, AND HANNAH MURPHY, FT (3/9/2022, 8:33 AM) [https://arstechnica.com/information-technology/2022/03/the-secret-us-mission-to-bolster-ukraines-cyber-defences-ahead-of-russias-invasion/ The secret US mission to bolster Ukraine's cyber defences ahead of Russia's invasion ] European official: "instead of communicating solely through encrypted military-grade phones, Russian commanders are sometimes piggybacking on Ukrainian cell phone networks to communicate, at times simply by using their Russian cell phones. 'Rakyat Ukraine menyukainya—terdapat begitu banyak data hanya dengan menonton telefon ini, sama ada mereka menggunakan aplikasi yang disulitkan atau tidak,' katanya. Rakyat Ukraine kemudian menyekat telefon Rusia daripada rangkaian tempatan mereka pada saat-saat penting, seterusnya menjejaskan komunikasi mereka. 'Kemudian anda tiba-tiba melihat tentera Rusia merampas telefon bimbit daripada rakyat Ukraine di jalanan, menyerbu kedai pembaikan untuk mendapatkan sim,' katanya. 'Ini bukan perkara yang canggih. Ia agak membingungkan."</ref> when FSB was discussing the deaths of their generals: Vitaly Gerasimov, killed 7 Mar 2022;<ref name= pichetaGuy >Rob Picheta and Jack Guy, CNN [https://www.cnn.com/2022/03/08/europe/russian-general-killed-ukraine-kharkiv-intl/index.html (8 Mar 2022) Ukraine claims Russian general has been killed in Kharkiv]</ref> [[Andrei Sukhovetsky]], killed 28 Feb 2022.<ref name= cunningham >Doug Cunningham [https://www.upi.com/Top_News/World-News/2022/03/03/ukraine-russia-invasion-chechen-magomed-tushayev-killed/9981646322278/ (3 Mar 2022) Ukraine forces say Chechen commander Magomed Tushayev killed near Kyiv]</ref><ref name= grozev >Jamie Ross, who cites Christo Grozev of Bellingcat: (Tue, March 8, 2022, 5:32 AM) [https://www.yahoo.com/news/russian-officer-complains-dead-general-113255353.html (7 March 2022) Russian Officer Complains About Dead General and Comms Meltdown in Intercepted Call] FSB ([[Federal Security Service]], successor agency to the KGB) officers discuss Gerasimov's death amid the destruction of 3G/4G cell towers in Ukraine, and the loss of Russian encrypted communications (Era), which compromised the FSB officer's sim-card-enabled phone call.</ref> }} Kemunculan peluru berpandu tepat mengakibatkan penamaan semula bom lama yang berteknologi rendah sebagai "[[bom tanpa panduan]]", "bom bisu", atau "bom besi". Beberapa cabaran peluru berpandu tepat termasuk kos pembangunan dan pengeluaran yang tinggi dan pergantungan PGM pada teknologi canggih seperti GPS menjadikannya terdedah kepada [[peperangan elektronik]] dan [[Serangan Siber|serangan siber]].<ref>{{Cite journal |last1=Wenyuan |first1=Zhang |last2=Sheng |first2=Luo |last3=Jun |first3=Wang |last4=Jian |first4=Zhou |last5=Yanfang |first5=Cai |date=2023-04-01 |title=Development and Prospect of Intelligent Air-to-Ground Precision Strike Munition |journal=Journal of Physics: Conference Series |volume=2460 |issue=1 |article-number=012169 |doi=10.1088/1742-6596/2460/1/012169 |bibcode=2023JPhCS2460a2169W |issn=1742-6588|doi-access=free }}</ref> ==Jenis-jenis== {{Main|Panduan peluru berpandu}} [[File:Image-GBU-24 Missile testmontage-gi BLU-109 bomb.jpg|thumb|right|Sebuah kepala peledak [[GBU-24]] ([[BLU-109]] varian berpandu laser) mengenai sasarannya.]] Menyedari kesukaran untuk mengenai kapal yang bergerak semasa [[Perang Saudara Sepanyol]],<ref>Fitzsimons, Bernard, editor. ''The Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare'' (London: Phoebus, 1978), Volume 10, p.1037, "Fritz-X".</ref> Jerman adalah negara pertama yang membangunkan peluru yang boleh dikemudi, menggunakan panduan [[kawalan radio]] atau wayar. Manakala A.S. pula menguji senjata panduan [[televisyen|TV]] yang dipandu ([[GB-4]]),<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p.1101, "GB-4".</ref> [[radar separa-aktif]] ([[Bat (bom panduan)|Bat]]), dan [[infra merah]] ([[VB-6 Felix|Felix]]). ===Kawalan radio=== {{Main|Panduan arahan}} Jerman adalah yang pertama memperkenalkan PGM dalam pertempuran, dengan [[KG 100]] menggunakan {{convert|1400|kg|lb|abbr=on|order=flip|adj=on}} panduan [[MCLOS]] [[bom luncur]] berperisai [[Fritz X]], yang dipandu oleh sistem panduan radio [[pautan kawalan radio Kehl-Strasbourg|''Kehl-Straßburg'']], yang mana berjaya menyerang kapal perang Itali [[kapal perang Itali Roma (1940)|''Roma'']] pada tahun 1943,<ref>{{cite book |last=Fioravanzo |first=Giuseppe |title=La Marina italiana nella seconda guerra mondiale – Volume XV – La Marina dall'8 settembre 1943 alla fine del conflitto |trans-title=The Italian Navy in the Second World War – Volume XV – The Navy from 8 September 1943 to the End of the Conflict |language=it |location=Rome |year=1971 |publisher=Italian Navy Historical Branch |pages=8–34}}</ref> dan bom luncur berpandu roket [[Henschel Hs 293]] berpandukan MCLOS ''Kehl-Straßburg'' yang serupa (juga digunakan sejak tahun 1943, tetapi hanya terhadap sasaran kapal berperisai ringan atau tidak berperisai). Senjata setara dari [[Pihak Berikat dalam Perang Dunia II|Pihak Berikat]] yang paling hampir, kedua-duanya adalah reka bentuk tanpa kuasa, ialah {{convert|1000|lb|kg|abbr=on|adj=on}} VB-1 [[AZON]] (dengan kawalan "AZimuth ONly"), digunakan di Eropah dan [[Teater China Burma India|teater CBI]], dan [[Bom berpandu]] [[Tentera Laut Amerika Syarikat|Tentera Laut AS]], terutamanya digunakan di Perbatasan Pasifik Perang Dunia II — Bat milik Tentera Laut A.S lebih maju daripada reka bentuk persenjataan PGM Jerman atau VB-1 AZON yang digunakan oleh USAAF, kerana ia mempunyai [[sistem pencari radar autonomi|pemandu radar aktif]] sendiri di atasnya untuk menghalakannya ke sasaran. Di samping itu, A.S. menguji [[LBD-1 Gargoyle|Gargoyle]] yang digerakkan roket, yang tidak pernah mula digunakan.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Volume 10, p. 1090, "Gargoyle".</ref> PGM yang digunakan oleh Jepun—kecuali bom terbang lancaran udara, anti kapal, dikuasakan roket, dan dipandu manusia [[Yokosuka MXY-7 Ohka]], "Kamikaze" tidak terlibat dalam pertempuran dalam Perang Dunia II.<ref>{{Cite journal|author=Martin Caidin |title=Japanese Guided Missiles in World War II |journal=Journal of Jet Propulsion|volume=26 |issue=8 | date=1956 |pages=691–694 | doi= 10.2514/8.7117}}</ref> Sebelum perang, pihak Britain telah bereksperimen dengan pesawat berpandu jarak jauh yang dikawal radio yang sarat dengan bahan letupan, seperti [[Larynx (pesawat tanpa pemandu)|Larynx]]. [[Tentera Udara Tentera Darat Amerika Syarikat]] menggunakan teknik yang serupa dengan [[Operasi Aphrodite]], tetapi hanya sedikit kejayaan; "[[pesawat parasit]]" Jerman [[Mistel]] (Mistletoe) tidak lagi berkesan, dipandu oleh juruterbang manusia yang menerbangkan pesawat pejuang berenjin tunggal yang dipasang di atas "bom terbang" berenjin berkembar tanpa pemandu yang sarat dengan bahan letupan di bawahnya, yang dilepaskan dalam serangan ''Mistel'' dari pesawat pejuang. Program A.S. dimulakan semula dalam [[Perang Korea]]. Pada tahun 1960-an, ''bom elektro-optik'' (atau ''bom kamera'') diperkenalkan semula. Ia dilengkapi dengan [[kamera televisyen]] dan pembidik suar, yang mana bom akan dikemudikan sehingga suar itu menimpa sasaran. Bom kamera menghantar "pandangan mata bom" sasaran kembali ke pesawat pengawal. Pengendali dalam pesawat ini kemudian menghantar isyarat kawalan ke sirip boleh kemudi yang dipasang pada bom. Senjata sedemikian semakin banyak digunakan oleh [[USAF]] dalam beberapa tahun terakhir [[Perang Vietnam]] kerana iklim politik semakin tidak bertoleransi terhadap korban awam, dan kerana adalah mungkin untuk menyerang sasaran yang sukar (seperti jambatan) dengan berkesan dengan satu misi; [[Jambatan Thanh Hoa]], misalnya, diserang berulang kali dengan bom besi, tanpa kesan, hanya untuk digugurkan dalam satu misi dengan PGM. Walaupun tidak sepopular senjata [[JDAM]] dan [[JSOW]] yang lebih baharu, atau sistem [[bom panduan laser]] yang lebih lama, senjata seperti bom [[AGM-62 Walleye]] [[panduan TV]] masih digunakan, bersama-sama dengan Pod Pautan Data [[AAW-144]], pada pesawat [[F/A-18 Hornet]] yang dioperasikan oleh [[Tentera Laut AS]].{{Citation needed|date=January 2026}} ===Panduan infra merah/elektro-optikal=== {{Main|Panduan infra merah}} Semasa Perang Dunia II, [[Jawatankuasa Penyelidikan Pertahanan Negara]] Amerika Syarikat telah membangunkan VB-6 Felix, yang menggunakan inframerah untuk memandu ke arah kapal. Walaupun ia mula dikeluarkan pada tahun 1945, ia tidak pernah digunakan dalam operasi.<ref>Fitzsimons, ''op. cit.'', Jilid 9, hlm. 926, "Felix".</ref> Peluru berpandu elektro optik pertama yang berjaya ialah [[AGM-62 Walleye]] yang digunakan semasa [[Perang Vietnam]]. Ia merupakan keluarga bom luncur besar yang boleh menjejaki sasaran secara automatik menggunakan perbezaan kontras dalam suapan video. Konsep asal dicipta oleh jurutera Norman Kay semasa mengusik televisyen sebagai hobi. Ia dibangunkan berdasarkan sebuah peranti yang boleh menjejaki objek pada skrin televisyen dan meletakkan "blip" padanya untuk menunjukkan ke mana ia menghala. Ujian pertama senjata itu pada 29 Januari 1963 berjaya, dengan senjata itu mengena terus pada sasaran. Ia digunakan selama tiga dekad sehingga tahun 1990-an.<ref name="DS">{{cite web|url=http://www.designation-systems.net/dusrm/m-62.html|title=Martin Marietta AGM-62 Walleye|last=Parsch|first=Andreas|year=2002|work=Directory of U.S. Military Rockets and Missiles|publisher=Designation-Systems|access-date=9 July 2014}}</ref><ref name="JDS">[[John Darrell Sherwood]], ''Nixon's Trident: Naval Power in Southeast Asia, 1968–1972,'' (Washington: DC: [[Naval Historical Center]], forthcoming).</ref> [[Raytheon]] [[AGM-65 Maverick|Maverick]] adalah peluru berpandu elektro optik yang paling biasa digunakan. Sebagai peluru berpandu anti kereta kebal berat, ia mempunyai antara pelbagai sistem panduan seperti elektro-optik (AGM-65A), pengimejan inframerah (AGM-65D), dan panduan laser (AGM-65E).<ref>{{Cite web|url=http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061020002646/http://www.raytheon.com/products/stellent/groups/public/documents/content/cms01_055755.pdf|title=Raytheon AGM-65 Maverick|archive-date=20 October 2006}}</ref> Dua jenis yang pertama, dapat memandu sendiri ke arah sasaran berdasarkan visual atau infra-merah, dengan ciri-ciri [[tembak-dan-lupa]] di mana juruterbang boleh melepaskan senjata dan ia akan membimbing dirinya sendiri ke sasaran tanpa input selanjutnya, yang membolehkan pesawat penghantaran bergerak untuk melepaskan diri daripada tembakan balas. [[NESCOM]] [[H-2 MUPSOW]] dan [[H-4 MUPSOW]] Pakistan ialah bom luncur berpandu ketepatan elektro-optik (pengimejan IR dan televisyen) yang merupakan bom luncur berpandu ketepatan [[gugur-dan-lupa]]. [[Opher]] buatan firma Elbit dari Israel juga merupakan sebuah bom berpandu "jatuh dan lupa" dengan panduan pengimejan IR yang dilaporkan jauh lebih murah daripada bom panduan laser dan boleh digunakan oleh mana-mana pesawat, tidak memerlukan pendawaian khusus untuk penunjuk laser atau pesawat lain untuk menerangi sasaran. Semasa kempen udara NATO pada tahun 1999 di Kosovo, pesawat AMX milik [[Tentera Udara Itali]] telah menggunakan Opher.<ref>[http://www.flightglobal.com/news/articles/opher+bomb+deployed+in+kosovo-52884/ "Opher bomb deployed in Kosovo"] ''FLIGHT Daily News'', 17 June 1999</ref> ===Panduan laser=== {{Main|Bom panduan laser}} [[File:BOLT117LGB.jpg|thumb|[[BOLT-117]], [[bom panduan laser]] pertama di dunia]] Pada tahun 1962, Tentera Darat AS memulakan penyelidikan dalam sistem panduan [[laser]] dan menjelang tahun 1967, Tentera Udara Amerika Syarikat telah menjalankan penilaian kompetitif yang membawa kepada pembangunan penuh [[bom berpandu laser]] pertama di dunia, iaitu [[BOLT-117]], pada tahun 1968. Semua bom sedemikian berfungsi dengan cara yang hampir sama, bergantung pada sasaran yang diterangi, atau "dicat," oleh [[penanda sasaran laser]] di darat atau di atas pesawat. Ia mempunyai kelemahan yang ketara iaitu tidak boleh digunakan dalam cuaca buruk di mana pencahayaan sasaran tidak dapat dilihat, atau di mana penanda sasaran tidak dapat mendekati sasaran. Penanda laser menghantar pancarannya dalam siri denyutan berkod supaya bom tidak dapat dikelirukan dengan laser biasa, dan juga supaya berbilang penanda boleh beroperasi dalam jarak yang munasabah. Pada asalnya projek ini bermula sebagai pencari peluru berpandu permukaan ke udara yang dibangunkan oleh [[Texas Instruments]]. Apabila eksekutif Texas Instruments, Glenn E. Penisten cuba menjual teknologi baharu itu kepada Tentera Udara, mereka bertanya sama ada ia boleh digunakan sebagai sistem serangan darat untuk mengatasi masalah yang mereka hadapi dengan ketepatan pengeboman di Vietnam. Selepas enam kali percubaan, senjata itu meningkatkan ketepatan daripada {{convert|148|to|10|ft|m|sigfig=1|abbr=on}} dan jauh melebihi keperluan reka bentuk. Sistem ini dihantar ke Vietnam dan berfungsi dengan baik. Tanpa kewujudan [[pod sasaran]], ia terpaksa disasarkan menggunakan sebuah laser genggaman tangan dari tempat duduk belakang pesawat [[F-4 Phantom]], tetapi masih berfungsi dengan baik. Akhirnya lebih 28,000 butir bom telah digugurkan semasa perang.<ref name="washingtonpost.com"/> [[File:Laser guided munition CIA report.jpg|thumbnail|Gambar rajah menunjukkan operasi peluru berpandu laser. Laporan CIA, 1986.]] Senjata berpandu laser tidak menjadi perkara biasa sehingga kemunculan [[Litar bersepadu|cip mikro]]. Ia membuat penampilan sulung praktikal di Vietnam, di mana pada 13 Mei 1972 ia digunakan dalam serangan kedua yang berjaya ke atas [[Jambatan Thanh Hóa]] ("Rahang Naga"). Struktur ini sebelumnya menjadi sasaran dalam 800 ''sortie'' Amerika.<ref>[http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html Thanh Hoa Bridge] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051109035612/http://www.mn.afrl.af.mil/public/vietnam.html |date=9 November 2005 }}</ref> (menggunakan senjata tanpa panduan) dan sebahagiannya musnah dalam setiap dua serangan yang berjaya, yang satu lagi pada 27 April 1972 dengan menggunakan [[AGM-62 Walleye]]. Ia telah digunakan, walaupun tidak dalam skala besar, oleh tentera British semasa [[Perang Falklands]] 1982.<ref>{{Cite web|url=http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120025712/http://www.britains-smallwars.com/Falklands/air-war.htm|title=Britain's Small Wars|archive-date=20 January 2011}}</ref> Penggunaan senjata pintar berskala besar pertama berlaku pada awal 1990-an semasa [[Operasi Ribut Padang Pasir]] apabila ia digunakan oleh pasukan Bersekutu menentang [[Iraq]]. Walaupun begitu, kebanyakan persenjataan yang dijatuhkan dari udara yang digunakan dalam perang itu adalah "bodoh," walaupun peratusannya berat sebelah oleh penggunaan besar-besaran pelbagai [[bom kluster]] (tanpa panduan). Senjata berpandu laser telah digunakan dalam jumlah yang besar semasa [[Perang Kosovo]] 1999, tetapi keberkesanannya sering dikurangkan oleh keadaan cuaca buruk yang berleluasa di selatan Balkan. *[[Paveway]] ialah satu siri bom berpandu laser buatan Amerika Syarikat. Paveway II {{convert|500|lb|kg|adj=on|abbr=on}} LGB (seperti [[GBU-12]]) ialah peluru berpandu tepat (PGM) ringan yang lebih murah yang sesuai untuk digunakan terhadap kenderaan dan sasaran kecil yang lain, manakala Paveway III {{convert|2000|lb|kg|adj=on|abbr=on}} (seperti [[GBU-24]]) adalah sebuah senjata yang lebih mahal dengan kecekapan aerodinamik yang dipertingkatkan sesuai untuk digunakan terhadap sasaran bernilai tinggi. GBU-12 telah digunakan dengan berkesan dalam [[Perang Teluk]] ​​pertama, yang digugurkan daripada pesawat [[General Dynamics F-111|F-111F]] untuk memusnahkan kenderaan berperisai Iraq dalam proses yang secara tidak rasmi dirujuk oleh juruterbang sebagai "[[tank plinking]]." *[[AGM-123 Skipper II]] merupakan peluru berpandu laser jarak dekat yang dibangunkan oleh [[Tentera Laut Amerika Syarikat]]. Skipper bertujuan sebagai [[Peluru berpandu anti kapal|senjata anti-kapal]], yang mampu melumpuhkan kapal-kapal besar dengan kepala peledak fiuz hentaman {{convert|1000|lb|kg|adj=on|abbr=on}}. Ia terdiri daripada [[bom Mark 83]] yang dilengkapi dengan kit panduan [[Paveway]] dan dua roket pendorongan pepejal Mk 78 yang menembak semasa pelancaran. *Beberapa bom berpandu laser yang paling biasa digunakan ialah keluarga GBU-54, GBU-55, dan GBU-56 [[Joint Direct Attack Munition]], atau "Laser JDAM" (LJDAM), yang menambah [[pencari laser]] pada muncung bom yang dilengkapi JDAM, membolehkannya menyerang sasaran yang bergerak. Pencari laser ialah pembangunan kerjasama antara unit Pertahanan, Angkasa dan Keselamatan [[Boeing]] dan [[Elbit Systems]] Israel.<ref>{{Cite web |last=Opall-Rome |first=Barbara |date=3 May 2010 |title=U.S. Backs Israeli Munitions Upgrades |url=http://www.defensenews.com/article/20100503/DEFFEAT04/5030325/U-S-Backs-Israeli-Munitions-Upgrades |archive-url=https://archive.today/20120729074626/http://www.defensenews.com/story.php |archive-date=29 July 2012 |website=Defense News}}</ref> *[[Bom berpandu laser Sudarshan|Sudarshan]] ialah sebuah [[Kit|kit elektronik]] [[bom berpandu laser]] India, yang dibangunkan oleh [[Aeronautical Development Establishment]] (ADE), sebuah makmal [[Pertubuhan Penyelidikan dan Pembangunan Pertahanan|DRDO]] dengan sokongan teknologi daripada makmal DRDO lain [[Instruments Research and Development Establishment]] (IRDE),<ref>{{cite web|location=Dehradun |agency=PTI |url=http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |title=India develops first Laser Guided Bomb |date=20 October 2010 |website=Deccanherald.com |access-date=2012-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161052/http://www.deccanherald.com/content/106116/india-develops-first-laser-guided.html |archive-date=2015-04-02 }}</ref><ref>{{cite web|author=Nitsi |url=https://www.oneindia.com/2010/10/21/india-invents-laser-guide-bomb.html |title=India invents 1st Laser Guided Bomb |publisher=Oneindia |date=2010-10-21 |access-date=2012-02-19}}</ref> untuk [[Tentera Udara India]] (IAF).<ref>{{cite web|url=http://netindian.in/news/2010/01/21/0004971/india-conducts-flight-trials-laser-guided-bombs |title=India conducts flight trials of laser-guided bombs |publisher=Netindian.in |date=2010-01-21 |access-date=2012-02-19}}</ref><ref name="msn">{{citation |url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246&_p=544152d2-2200-4721-9dbc-eff67faec052#page=1 |publisher=MSN News |title=India develops first laser guided bomb |access-date=27 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023005845/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4480246#page=1 |archive-date=23 October 2010 }}</ref><ref name="xinhua">{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024135019/http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-10/20/c_13567264.htm |archive-date=24 October 2010 |title=India successfully develops advanced laser guided bomb |publisher=News.xinhuanet.com |date=2010-10-20 |access-date=2012-02-19}}</ref> *[[KAB-1500L]] dan [[KAB-500L]] ialah bom berpandu laser Rusia. *[[LT PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser [[amunisi]] ​​China. *[[LS PGB]] ialah keluarga bom berpandu laser atau GPS+INS China. * [[Sistem Senjata Bunuh Ketepatan Lanjutan]] (APKWS) yang juga dikenali sebagai Roket Berpandu Inframerah Laser (LiGR) ialah reka bentuk penukaran roket tanpa pandu [[Hydra 70]] dengan kit [[pandu laser]] untuk mengubahnya menjadi bom berpandu tepat (PGM).<ref>{{Cite web|url=http://www.baesystems.com/en-us/product/apkws-laser-guided-rocket|title = APKWS® laser-guidance kit}}</ref><ref>[http://www.ainonline.com/aviation-news/defense/2015-10-14/us-army-plans-first-deployment-laser-guided-rocket U.S. Army Plans First Deployment of Laser-Guided Rocket] – Ainonline.com, 14 October 2015</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F |title=Description the APKWS II is a design conversion of an unguided Hydra 2.75-inch rocket with a laser guidance kit to give it precision-kill capability. |access-date=1 April 2017 |archive-date=7 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023442/http://www.navair.navy.mil/index.cfm?fuseaction=home.display&key=56424953-9562-4734-B373-AAB87ADAB56F }}</ref> *[[Ugroza]] ({{langx|ru|Угроза}}, bermaksud "ancaman") ialah sistem senjata berpandu tepat yang dibuat di [[Persekutuan Rusia]]. Ia merupakan peningkatan untuk roket "bodoh" standard buatan Rusia, termasuk [[roket S-5|S-5]], [[roket S-8|S-8]], dan [[roket S-13]].<ref name=nvo>{{cite news|author=Vladimir Ilyin|title=Cheaply and effectively|newspaper=[[Nezavisimaya Gazeta]]|date=18 September 1999|language=ru|author-link=Vladimir Ilyin (mathematician)}}</ref><ref name=nf>{{Cite web|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html|title=Defense & Security Intelligence & Analysis: IHS Jane's &#124; IHS|access-date=6 December 2018|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402185503/http://articles.janes.com/articles/Janes-Ammunition-Handbook/122-mm-STC-Ametech-Ugrosa-1-SAL-GP-round-Russian-Federation.html}}</ref> Sistem ini menaik taraf roket "bodoh" dengan [[panduan laser]], meningkatkan ketepatannya dengan ketara. Ia memerlukan [[penanda sasaran laser]], sama ada dari sumber udara atau darat, untuk "melukis" sasaran. * [[Roketsan Cirit]] ialah peluru berpandu [[laser separa aktif]] buatan Turki.<ref>{{Cite web |title=CIRIT 2.75" Laser Guided Missile, Roketsan |url=http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101223726/http://www.roketsan.com.tr/programs_eng.php?id=5 |archive-date=1 January 2009}}</ref><ref>[http://www.trdefence.com/?p=5280 Roketsan targets guided anti-tank missile development and production], TR Defence, 13 July 2011</ref> * '''Bom Berpandu Laser Griffin''' ([[Griffin LGB]]) ialah sistem [[bom berpandu laser]] yang dibuat oleh bahagian peluru berpandu MBT [[Israel Aerospace Industries]]'. Ia merupakan kit tambahan yang digunakan untuk mengubah suai [[bom Mark 82|Mark 82]], [[bom Mark 83|Mark 83]], dan [[bom Mark 84|Mark 84]] sedia ada dan [[bom tanpa pandu|bom graviti]] "bom tembak bodoh" yang lain, menjadikannya bom pintar [[bom panduan laser]] (dengan pilihan panduan [[Sistem Kedudukan Global|GPS]]). Pembangunan awal disiapkan pada tahun 1990. ===Panduan radar=== {{Main|Panduan tujuan#Panduan radar}} Senjata anti-kereta kebal ringan Lockheed-Martin [[Hellfire II]] menggunakan radar pada [[Boeing]] [[AH-64 Apache#AH-64D|AH-64D Apache Longbow]] untuk menggunakan panduan tembak-dan-lupa pada senjata tersebut. ==Lihat juga== * [[Peluru taburan udara]] * [[Sistem panduan]] * [[Bom berpandu]] * [[Bom luncur]] * [[Panduan peluru berpandu]] * [[TERCOM]] * [[Panduan terminal]] * [[Peluru berpandu wayar]] ==Nota== {{Noteslist}} ;Rujukan {{Reflist|30em}} ==Pautan luar== *{{Commons category-inline}} *[http://www.tfcbooks.com/articles/tws10.htm A Brief History of Precision Guided Weapons] *[http://science.howstuffworks.com/smart-bomb.htm How Smart Bombs Work] *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1184086.stm BBC: "Smart bombs missed Iraqi targets"] — ''on the first employment of the JSOW, guidance failures from a software error subsequently fixed''. *[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/2805775.stm "Fact File: Smart Bombs – not so Smart"] BBC story discussing the limitations of guided munition employment. *[http://www.janes.com/defence/air_forces/news/misc/misc060817_1_n.shtml Janes.com: "Ukraine develops indigenous guided airborne weapons"] — ''2006 article about Ukrainian guided bomb development.'' *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192751/http://www.vectorsite.net/twbomb_03.html "World War II Glide Bombs" (Part1)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080616203029/http://www.vectorsite.net/twbomb_04.html "World War II Glide Bombs" (Part2)]}} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20070206192845/http://www.vectorsite.net/twbomb_05.html "World War II Glide Bombs" (Modern Glide Bombs)]}} *[http://www.ausairpower.net/APA-Rus-GBU.html "Soviet/Russian Guided Bombs" ] by [[Air Power Australia]] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Precision-Guided Munition}} [[Category:Senjata berpandu| ]] [[Category:Bom udara]] [[Category:Penyasaran (peperangan)]] ip16icacbq5yp9tqam89dfx8vsp6ex4 0 1285577 6810057 6809683 2026-03-27T04:09:57Z Countryball mys123 367530 Dicipta dengan menterjamhkan bahagian pembukaan daripada laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1337498166|Water park]]" 6810057 wikitext text/x-wiki {{Utama|Taman air tertutup}} [[File:Modern_indoor_waterpark.JPG|kiri|thumb|Taman air tertutup moden di China]] Antara taman air tertutup yang pertama ialah {{Pautan antarabahasa|Tikibad|nl}} di [[Duinrell]] (Belanda, 1984), Nautiland terletak di [[Haguenau]] (Perancis, 1984), Aqua Mundo di [[Center Parcs Europe|Centre Parc]] De Eemhof yang terletak di [[Zeewolde]] (Belanda, 1980) dan {{Pautan antarabahasa|Alpamare (Pfäffikon)|de}} (Switzerland, 1977).<ref>{{Cite web|url=https://www.omroepwest.nl/nieuws/3859966/Tikibad-Duinrell-breidt-uit-naar-buiten-en-is-daarna-nog-lang-niet-af|title=Tikibad Duinrell breidt uit naar buiten en is daarna nog lang niet af|last=Rogier van der Zanden|date=28 Jun 2019|publisher=[[Omroep West]]|language=nl|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref><ref>{{Cite journal|date=1986|title=Parcs de loisirs|url=https://www.unipef.org/revue/fusion/709-pcm-1986-1986-05-ch00.pdf|journal=P.C.M. Ponts et Chaussées et Mines|language=fr|location=Paris|publisher=Association professionnelle des ingénieurs des Ponts et Chaussées et Mines|issue=5|pages=50|issn=0397-4634|oclc=473874833|access-date=29 September 2019}}</ref> Pada tahun 1986, [[World Waterpark]] dibuka di [[Edmonton]], Alberta, Kanada di [[West Edmonton Mall]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bramptonguardian.com/news-story/8583299-throwback-thursday-brampton-s-shoppers-world-was-first-in-canada-to-build-indoor-water-slide/|title=Throwback thursday: Brampton's Shoppers World was first in Canada to build indoor water slide|date=3 Mei 2018|access-date=24 September 2019|work=[[Brampton Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/west-edmonton-mall-waterpark-1.4852500|title=Taking a deep dive into the history of WEM's waterpark|date=9 Oktober 2018|publisher=[[Perbadanan Penyiaran Kanada]]|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref> Ia merupakan taman air tertutup terbesar di Amerika Utara pada tahun 2016.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/31/travel/worlds-best-water-parks/|title=12 of the world's best water parks|last=Hinson|first=Tamara|date=31 Julai 2013|access-date=18 Mei 2014|publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2012/07/26/where-can-i-find-the-largest-indoor-water-park/?_php=true&_type=blogs&_r=0|title=Where Can I Find the Largest Indoor Water Park?|date=26 Julai 2012|website=The 6th Floor|publisher=The New York Times|url-status=live|access-date=18 Mei 2014}}</ref> [[Tropical Islands Resort]] ([[Jerman]]), dengan keluasan {{Convert|66000|m2|sqft|0|abbr=on}}, pada tahun 2016 merupakan taman air tertutup terbesar di dunia.<ref>{{Cite web|url=http://www.touropia.com/largest-indoor-water-parks-in-the-world/|title=6 Largest Indoor Water Parks in the World|website=Touropia|access-date=2016-05-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lapresse.ca/voyage/destinations/europe/allemagne/201402/03/01-4735155-sous-les-tropiques-en-allemagne.php|title=Sous les tropiques... en Allemagne|last=Eloi Rouyer|date=3 Februari 2014|access-date=24 September 2019|work=[[La Presse (akhbar Kanada)|La Presse]]|language=fr}}</ref> Dengan lima taman air tertutup, [[Wisconsin Dells, Wisconsin]] telah digelar "Ibu Kota Taman Air Dunia". Ia mempamerkan beberapa taman air tertutup dan luaran terbesar di Amerika, seperti [[Taman Air Noah's Ark]]. Wisconsin Dells juga merupakan rumah kepada taman air tertutup pertama di Amerika Syarikat, yang telah dilancarkan pada tahun 1994 oleh Polynesian Resort Hotel. Kejayaan dalam melanjutkan musim pelancongan dan menjadikan pusat peranginan taman air sebagai destinasi percutian telah menghasilkan pertumbuhan industri yang luar biasa. Biasanya, hotel peranginan yang menampilkan taman air tertutup yang besar telah dikhaskan untuk tetamu yang bermalam. Syarikat-syarikat seperti [[Great Wolf Resorts]]/Great Wolf Lodge dan [[Kalahari Resorts]] telah berkembang dari asal usul mereka di Wisconsin Dells untuk membuka lokasi baharu di seluruh negara. Taman Tema dan Air Mt. Olympus (dahulunya Family Land) merupakan satu lagi taman air yang besar di Dells. Taman air tertutup terbesar di UK ialah [[Taman Air Sandcastle (Blackpool)|Taman Air Sandcastle]] di [[Blackpool]], England, yang dibuka pada tahun 1986.<ref>{{Cite web|url=https://www.sandcastle-waterpark.co.uk/|title=Sandcastle Waterpark is the UKs Largest Indoor Waterpark|website=www.sandcastle-waterpark.co.uk}}</ref> Terdapat banyak taman air di selatan Eropah di mana iklimnya sesuai untuk musim yang panjang. Contohnya, di [[Algarve]], [[Portugal]], terdapat tiga taman utama, iaitu Aqualand, Aquashow dan Slide and Splash. == Sejarah == [[File:Waterworld_Waterpark_-_panoramio.jpg|kiri|thumb|Kawasan permainan kanak-kanak di Taman Air Bertema WaterWorld di [[Ayia Napa]], Cyprus]] Taman air telah berkembang popular sejak asal usulnya daripada kolam renang awam pada akhir 1940-an dan awal 1950-an.<ref>{{Cite web|url=https://amusementlogic.com/general-news/brief-history-of-water-parks/|title=Brief history of water parks|date=2023-10-16|website=Amusement Logic|language=en-US|access-date=2024-08-12}}</ref> [[Amerika Syarikat]] mempunyai pasaran taman air terbesar dan paling tertumpu, dengan lebih 1,000 taman air dan berpuluh-puluh taman baharu dibuka setiap tahun. Organisasi utama ialah [[International Association of Amusement Parks and Attractions|IAAPA]] (Persatuan Antarabangsa Taman Hiburan dan Tarikan) dan WWA ([[Persatuan Taman Air Dunia]]), yang merupakan persatuan perdagangan industri.<ref>{{Cite web|url=http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|title=NFPA announces launch of online smoke alarm pledge in partnership with LEGOLAND Florida Resort and LEGOLAND California Resort|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905065354/http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|archive-date=2014-09-05|access-date=2014-09-03}}</ref> Taman air yang muncul dari spa cenderung lebih menyerupai pusat peranginan gunung, kerana ia menjadi destinasi sepanjang tahun. Contohnya, [[Splash Universe|Splash Universe Water Park Resort]] bertemakan agar sepadan dengan komuniti tempat ia terletak. Tema ini bertujuan untuk meningkatkan daya tarikan destinasi komuniti. Oleh itu, industri hiburan dan masa lapang menjadi lebih tertumpu, memandangkan sukan musim sejuk menjadi tema biasa dalam rekreasi air musim panas. Satu proses penumpuan boleh diperhatikan dalam versi hibrid taman tema, [[Taman hiburan|hiburan]] dan air. Sesetengah taman air lebih berorientasikan spa. Contohnya, [[SchwabenQuellen]] tidak mempunyai gelongsor air; sebaliknya ia mempunyai banyak [[sauna]], [[bilik wap]], "pancuran mandian pengembaraan", dan kawasan permainan air yang berorientasikan relaksasi.{{Perlu rujukan}} Pada tahun 2000-an, satu usaha telah dilakukan untuk mengurangkan barisan menunggu yang panjang dengan memperkenalkan [[Laluan pejalan kaki bergerak|tali sawat]] untuk mengangkat penumpang<ref>Ciri ini telah digunakan di zon Wild River [[Caribbean Bay]], [[Everland Resort]], [[Korea Selatan]]</ref> atau menggunakan pancutan air.<ref>Ciri ini telah digunakan di [[Wild Wadi]] di Hotel Jumeirah, [[Dubai]]</ref> Satu ciri luar biasa di taman air ialah [[luncur ais]]. [[Taman Air Deep River]] di barat laut [[Indiana]], Amerika Syarikat menampilkan aktiviti luncur ais, yang dimungkinkan oleh paip penyejuk yang dipasang di bawah plaza besar mereka.<ref>{{Cite web|url=https://www.deepriverwaterpark.com/|title=Deep River Waterpark - NW Indiana, Chicagoland & So. Michigans Largest|website=deep-river-waterpark}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Taman air]] b8ou9y7yayef5j4cyx2vl99qf46ebxj 6810059 6810057 2026-03-27T04:11:49Z Countryball mys123 367530 Baiki 6810059 wikitext text/x-wiki [[File:WDW_Typhoon_Lagoon_Surf_Pool.JPG|kiri|thumb|[[Typhoon Lagoon Disney|Typhoon Lagoon]] di [[Walt Disney World Resort|Walt Disney World]] ialah taman air yang paling banyak dikunjungi di [[Amerika Utara]], dan kedua paling banyak dikunjungi di dunia.]] [[File:A_swimming_pool_from_the_air.jpg|alt=Aerial photo of an outdoor water park featuring pools, water slides, buildings, and surrounding green areas.|thumb|Pemandangan udara taman air luar ]] '''Taman air''' (juga dikenali sebagai '''taman tema air'''<ref>{{Cite web|url=https://lobakmerah.com/6-taman-tema-air-di-malaysia-kita-pernah-kunjungi-tapi-kini-ditutup/|title=6 Taman Tema Air di Malaysia Kita Pernah Kunjungi Tapi Kini Ditutup|last=Razak|first=Asma'|date=2018-08-11|website=Lobak Merah|language=Ms|url-status=live|access-date=2026-03-26}}</ref>) merupakan sebuah [[taman hiburan]] yang menampilkan kawasan permainan air seperti [[kolam renang]], [[gelongsor air]], [[pad percikan air]], taman permainan air dan [[sungai malas]], serta kawasan untuk terapung, mandi, berenang dan persekitaran bertelanjang kaki yang lain. Taman air moden juga mungkin dilengkapi dengan beberapa jenis persekitaran [[Luncur air|luncur]] air atau [[luncur badan]] buatan, seperti [[kolam ombak]] atau [[FlowRider|''flowrider'']]. == Taman air tertutup == {{Utama|Taman air tertutup}} [[File:Modern_indoor_waterpark.JPG|kiri|thumb|Taman air tertutup moden di China]] Antara taman air tertutup yang pertama ialah {{Pautan antarabahasa|Tikibad|nl}} di [[Duinrell]] (Belanda, 1984), Nautiland terletak di [[Haguenau]] (Perancis, 1984), Aqua Mundo di [[Center Parcs Europe|Centre Parc]] De Eemhof yang terletak di [[Zeewolde]] (Belanda, 1980) dan {{Pautan antarabahasa|Alpamare (Pfäffikon)|de}} (Switzerland, 1977).<ref>{{Cite web|url=https://www.omroepwest.nl/nieuws/3859966/Tikibad-Duinrell-breidt-uit-naar-buiten-en-is-daarna-nog-lang-niet-af|title=Tikibad Duinrell breidt uit naar buiten en is daarna nog lang niet af|last=Rogier van der Zanden|date=28 Jun 2019|publisher=[[Omroep West]]|language=nl|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref><ref>{{Cite journal|date=1986|title=Parcs de loisirs|url=https://www.unipef.org/revue/fusion/709-pcm-1986-1986-05-ch00.pdf|journal=P.C.M. Ponts et Chaussées et Mines|language=fr|location=Paris|publisher=Association professionnelle des ingénieurs des Ponts et Chaussées et Mines|issue=5|pages=50|issn=0397-4634|oclc=473874833|access-date=29 September 2019}}</ref> Pada tahun 1986, [[World Waterpark]] dibuka di [[Edmonton]], Alberta, Kanada di [[West Edmonton Mall]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bramptonguardian.com/news-story/8583299-throwback-thursday-brampton-s-shoppers-world-was-first-in-canada-to-build-indoor-water-slide/|title=Throwback thursday: Brampton's Shoppers World was first in Canada to build indoor water slide|date=3 Mei 2018|access-date=24 September 2019|work=[[Brampton Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/west-edmonton-mall-waterpark-1.4852500|title=Taking a deep dive into the history of WEM's waterpark|date=9 Oktober 2018|publisher=[[Perbadanan Penyiaran Kanada]]|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref> Ia merupakan taman air tertutup terbesar di Amerika Utara pada tahun 2016.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/31/travel/worlds-best-water-parks/|title=12 of the world's best water parks|last=Hinson|first=Tamara|date=31 Julai 2013|access-date=18 Mei 2014|publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2012/07/26/where-can-i-find-the-largest-indoor-water-park/?_php=true&_type=blogs&_r=0|title=Where Can I Find the Largest Indoor Water Park?|date=26 Julai 2012|website=The 6th Floor|publisher=The New York Times|url-status=live|access-date=18 Mei 2014}}</ref> [[Tropical Islands Resort]] ([[Jerman]]), dengan keluasan {{Convert|66000|m2|sqft|0|abbr=on}}, pada tahun 2016 merupakan taman air tertutup terbesar di dunia.<ref>{{Cite web|url=http://www.touropia.com/largest-indoor-water-parks-in-the-world/|title=6 Largest Indoor Water Parks in the World|website=Touropia|access-date=2016-05-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lapresse.ca/voyage/destinations/europe/allemagne/201402/03/01-4735155-sous-les-tropiques-en-allemagne.php|title=Sous les tropiques... en Allemagne|last=Eloi Rouyer|date=3 Februari 2014|access-date=24 September 2019|work=[[La Presse (akhbar Kanada)|La Presse]]|language=fr}}</ref> Dengan lima taman air tertutup, [[Wisconsin Dells, Wisconsin]] telah digelar "Ibu Kota Taman Air Dunia". Ia mempamerkan beberapa taman air tertutup dan luaran terbesar di Amerika, seperti [[Taman Air Noah's Ark]]. Wisconsin Dells juga merupakan rumah kepada taman air tertutup pertama di Amerika Syarikat, yang telah dilancarkan pada tahun 1994 oleh Polynesian Resort Hotel. Kejayaan dalam melanjutkan musim pelancongan dan menjadikan pusat peranginan taman air sebagai destinasi percutian telah menghasilkan pertumbuhan industri yang luar biasa. Biasanya, hotel peranginan yang menampilkan taman air tertutup yang besar telah dikhaskan untuk tetamu yang bermalam. Syarikat-syarikat seperti [[Great Wolf Resorts]]/Great Wolf Lodge dan [[Kalahari Resorts]] telah berkembang dari asal usul mereka di Wisconsin Dells untuk membuka lokasi baharu di seluruh negara. Taman Tema dan Air Mt. Olympus (dahulunya Family Land) merupakan satu lagi taman air yang besar di Dells. Taman air tertutup terbesar di UK ialah [[Taman Air Sandcastle (Blackpool)|Taman Air Sandcastle]] di [[Blackpool]], England, yang dibuka pada tahun 1986.<ref>{{Cite web|url=https://www.sandcastle-waterpark.co.uk/|title=Sandcastle Waterpark is the UKs Largest Indoor Waterpark|website=www.sandcastle-waterpark.co.uk}}</ref> Terdapat banyak taman air di selatan Eropah di mana iklimnya sesuai untuk musim yang panjang. Contohnya, di [[Algarve]], [[Portugal]], terdapat tiga taman utama, iaitu Aqualand, Aquashow dan Slide and Splash. == Sejarah == [[File:Waterworld_Waterpark_-_panoramio.jpg|kiri|thumb|Kawasan permainan kanak-kanak di Taman Air Bertema WaterWorld di [[Ayia Napa]], Cyprus]] Taman air telah berkembang popular sejak asal usulnya daripada kolam renang awam pada akhir 1940-an dan awal 1950-an.<ref>{{Cite web|url=https://amusementlogic.com/general-news/brief-history-of-water-parks/|title=Brief history of water parks|date=2023-10-16|website=Amusement Logic|language=en-US|access-date=2024-08-12}}</ref> [[Amerika Syarikat]] mempunyai pasaran taman air terbesar dan paling tertumpu, dengan lebih 1,000 taman air dan berpuluh-puluh taman baharu dibuka setiap tahun. Organisasi utama ialah [[International Association of Amusement Parks and Attractions|IAAPA]] (Persatuan Antarabangsa Taman Hiburan dan Tarikan) dan WWA ([[Persatuan Taman Air Dunia]]), yang merupakan persatuan perdagangan industri.<ref>{{Cite web|url=http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|title=NFPA announces launch of online smoke alarm pledge in partnership with LEGOLAND Florida Resort and LEGOLAND California Resort|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905065354/http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|archive-date=2014-09-05|access-date=2014-09-03}}</ref> Taman air yang muncul dari spa cenderung lebih menyerupai pusat peranginan gunung, kerana ia menjadi destinasi sepanjang tahun. Contohnya, [[Splash Universe|Splash Universe Water Park Resort]] bertemakan agar sepadan dengan komuniti tempat ia terletak. Tema ini bertujuan untuk meningkatkan daya tarikan destinasi komuniti. Oleh itu, industri hiburan dan masa lapang menjadi lebih tertumpu, memandangkan sukan musim sejuk menjadi tema biasa dalam rekreasi air musim panas. Satu proses penumpuan boleh diperhatikan dalam versi hibrid taman tema, [[Taman hiburan|hiburan]] dan air. Sesetengah taman air lebih berorientasikan spa. Contohnya, [[SchwabenQuellen]] tidak mempunyai gelongsor air; sebaliknya ia mempunyai banyak [[sauna]], [[bilik wap]], "pancuran mandian pengembaraan", dan kawasan permainan air yang berorientasikan relaksasi.{{Perlu rujukan}} Pada tahun 2000-an, satu usaha telah dilakukan untuk mengurangkan barisan menunggu yang panjang dengan memperkenalkan [[Laluan pejalan kaki bergerak|tali sawat]] untuk mengangkat penumpang<ref>Ciri ini telah digunakan di zon Wild River [[Caribbean Bay]], [[Everland Resort]], [[Korea Selatan]]</ref> atau menggunakan pancutan air.<ref>Ciri ini telah digunakan di [[Wild Wadi]] di Hotel Jumeirah, [[Dubai]]</ref> Satu ciri luar biasa di taman air ialah [[luncur ais]]. [[Taman Air Deep River]] di barat laut [[Indiana]], Amerika Syarikat menampilkan aktiviti luncur ais, yang dimungkinkan oleh paip penyejuk yang dipasang di bawah plaza besar mereka.<ref>{{Cite web|url=https://www.deepriverwaterpark.com/|title=Deep River Waterpark - NW Indiana, Chicagoland & So. Michigans Largest|website=deep-river-waterpark}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Taman air]] dstnjj4osni2bm7uj6idoay316ikt5z 6810061 6810059 2026-03-27T04:13:37Z Countryball mys123 367530 6810061 wikitext text/x-wiki [[File:WDW_Typhoon_Lagoon_Surf_Pool.JPG|kiri|thumb|[[Typhoon Lagoon Disney|Typhoon Lagoon]] di [[Walt Disney World Resort|Walt Disney World]] ialah taman air yang paling banyak dikunjungi di [[Amerika Utara]], dan kedua paling banyak dikunjungi di dunia.]] [[File:A_swimming_pool_from_the_air.jpg|alt=Aerial photo of an outdoor water park featuring pools, water slides, buildings, and surrounding green areas.|thumb|Pemandangan udara taman air luar ]] '''Taman air''' (juga dikenali sebagai '''taman tema air'''<ref>{{Cite web|url=https://lobakmerah.com/6-taman-tema-air-di-malaysia-kita-pernah-kunjungi-tapi-kini-ditutup/|title=6 Taman Tema Air di Malaysia Kita Pernah Kunjungi Tapi Kini Ditutup|last=Razak|first=Asma'|date=2018-08-11|website=Lobak Merah|language=Ms|url-status=live|access-date=2026-03-26}}</ref>) merupakan sebuah [[taman hiburan]] yang menampilkan kawasan permainan air seperti [[kolam renang]], [[gelongsor air]], [[pad percikan air]], taman permainan air dan [[sungai malas]], serta kawasan untuk terapung, mandi, berenang dan persekitaran bertelanjang kaki yang lain. Taman air moden juga mungkin dilengkapi dengan beberapa jenis persekitaran [[Luncur air|luncur]] air atau [[luncur badan]] buatan, seperti [[kolam ombak]] atau [[FlowRider|''flowrider'']]. == Sejarah == [[File:Waterworld_Waterpark_-_panoramio.jpg|kiri|thumb|Kawasan permainan kanak-kanak di Taman Air Bertema WaterWorld di [[Ayia Napa]], Cyprus]] Taman air telah berkembang popular sejak asal usulnya daripada kolam renang awam pada akhir 1940-an dan awal 1950-an.<ref>{{Cite web|url=https://amusementlogic.com/general-news/brief-history-of-water-parks/|title=Brief history of water parks|date=2023-10-16|website=Amusement Logic|language=en-US|access-date=2024-08-12}}</ref> [[Amerika Syarikat]] mempunyai pasaran taman air terbesar dan paling tertumpu, dengan lebih 1,000 taman air dan berpuluh-puluh taman baharu dibuka setiap tahun. Organisasi utama ialah [[International Association of Amusement Parks and Attractions|IAAPA]] (Persatuan Antarabangsa Taman Hiburan dan Tarikan) dan WWA ([[Persatuan Taman Air Dunia]]), yang merupakan persatuan perdagangan industri.<ref>{{Cite web|url=http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|title=NFPA announces launch of online smoke alarm pledge in partnership with LEGOLAND Florida Resort and LEGOLAND California Resort|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905065354/http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|archive-date=2014-09-05|access-date=2014-09-03}}</ref> Taman air yang muncul dari spa cenderung lebih menyerupai pusat peranginan gunung, kerana ia menjadi destinasi sepanjang tahun. Contohnya, [[Splash Universe|Splash Universe Water Park Resort]] bertemakan agar sepadan dengan komuniti tempat ia terletak. Tema ini bertujuan untuk meningkatkan daya tarikan destinasi komuniti. Oleh itu, industri hiburan dan masa lapang menjadi lebih tertumpu, memandangkan sukan musim sejuk menjadi tema biasa dalam rekreasi air musim panas. Satu proses penumpuan boleh diperhatikan dalam versi hibrid taman tema, [[Taman hiburan|hiburan]] dan air. Sesetengah taman air lebih berorientasikan spa. Contohnya, [[SchwabenQuellen]] tidak mempunyai gelongsor air; sebaliknya ia mempunyai banyak [[sauna]], [[bilik wap]], "pancuran mandian pengembaraan", dan kawasan permainan air yang berorientasikan relaksasi.{{Perlu rujukan}} Pada tahun 2000-an, satu usaha telah dilakukan untuk mengurangkan barisan menunggu yang panjang dengan memperkenalkan [[Laluan pejalan kaki bergerak|tali sawat]] untuk mengangkat penumpang<ref>Ciri ini telah digunakan di zon Wild River [[Caribbean Bay]], [[Everland Resort]], [[Korea Selatan]]</ref> atau menggunakan pancutan air.<ref>Ciri ini telah digunakan di [[Wild Wadi]] di Hotel Jumeirah, [[Dubai]]</ref> Satu ciri luar biasa di taman air ialah [[luncur ais]]. [[Taman Air Deep River]] di barat laut [[Indiana]], Amerika Syarikat menampilkan aktiviti luncur ais, yang dimungkinkan oleh paip penyejuk yang dipasang di bawah plaza besar mereka.<ref>{{Cite web|url=https://www.deepriverwaterpark.com/|title=Deep River Waterpark - NW Indiana, Chicagoland & So. Michigans Largest|website=deep-river-waterpark}}</ref> == Taman air tertutup == {{Utama|Taman air tertutup}} [[File:Modern_indoor_waterpark.JPG|kiri|thumb|Taman air tertutup moden di China]] Antara taman air tertutup yang pertama ialah {{Pautan antarabahasa|Tikibad|nl}} di [[Duinrell]] (Belanda, 1984), Nautiland terletak di [[Haguenau]] (Perancis, 1984), Aqua Mundo di [[Center Parcs Europe|Centre Parc]] De Eemhof yang terletak di [[Zeewolde]] (Belanda, 1980) dan {{Pautan antarabahasa|Alpamare (Pfäffikon)|de}} (Switzerland, 1977).<ref>{{Cite web|url=https://www.omroepwest.nl/nieuws/3859966/Tikibad-Duinrell-breidt-uit-naar-buiten-en-is-daarna-nog-lang-niet-af|title=Tikibad Duinrell breidt uit naar buiten en is daarna nog lang niet af|last=Rogier van der Zanden|date=28 Jun 2019|publisher=[[Omroep West]]|language=nl|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref><ref>{{Cite journal|date=1986|title=Parcs de loisirs|url=https://www.unipef.org/revue/fusion/709-pcm-1986-1986-05-ch00.pdf|journal=P.C.M. Ponts et Chaussées et Mines|language=fr|location=Paris|publisher=Association professionnelle des ingénieurs des Ponts et Chaussées et Mines|issue=5|pages=50|issn=0397-4634|oclc=473874833|access-date=29 September 2019}}</ref> Pada tahun 1986, [[World Waterpark]] dibuka di [[Edmonton]], Alberta, Kanada di [[West Edmonton Mall]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bramptonguardian.com/news-story/8583299-throwback-thursday-brampton-s-shoppers-world-was-first-in-canada-to-build-indoor-water-slide/|title=Throwback thursday: Brampton's Shoppers World was first in Canada to build indoor water slide|date=3 Mei 2018|access-date=24 September 2019|work=[[Brampton Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/west-edmonton-mall-waterpark-1.4852500|title=Taking a deep dive into the history of WEM's waterpark|date=9 Oktober 2018|publisher=[[Perbadanan Penyiaran Kanada]]|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref> Ia merupakan taman air tertutup terbesar di Amerika Utara pada tahun 2016.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/31/travel/worlds-best-water-parks/|title=12 of the world's best water parks|last=Hinson|first=Tamara|date=31 Julai 2013|access-date=18 Mei 2014|publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2012/07/26/where-can-i-find-the-largest-indoor-water-park/?_php=true&_type=blogs&_r=0|title=Where Can I Find the Largest Indoor Water Park?|date=26 Julai 2012|website=The 6th Floor|publisher=The New York Times|url-status=live|access-date=18 Mei 2014}}</ref> [[Tropical Islands Resort]] ([[Jerman]]), dengan keluasan {{Convert|66000|m2|sqft|0|abbr=on}}, pada tahun 2016 merupakan taman air tertutup terbesar di dunia.<ref>{{Cite web|url=http://www.touropia.com/largest-indoor-water-parks-in-the-world/|title=6 Largest Indoor Water Parks in the World|website=Touropia|access-date=2016-05-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lapresse.ca/voyage/destinations/europe/allemagne/201402/03/01-4735155-sous-les-tropiques-en-allemagne.php|title=Sous les tropiques... en Allemagne|last=Eloi Rouyer|date=3 Februari 2014|access-date=24 September 2019|work=[[La Presse (akhbar Kanada)|La Presse]]|language=fr}}</ref> Dengan lima taman air tertutup, [[Wisconsin Dells, Wisconsin]] telah digelar "Ibu Kota Taman Air Dunia". Ia mempamerkan beberapa taman air tertutup dan luaran terbesar di Amerika, seperti [[Taman Air Noah's Ark]]. Wisconsin Dells juga merupakan rumah kepada taman air tertutup pertama di Amerika Syarikat, yang telah dilancarkan pada tahun 1994 oleh Polynesian Resort Hotel. Kejayaan dalam melanjutkan musim pelancongan dan menjadikan pusat peranginan taman air sebagai destinasi percutian telah menghasilkan pertumbuhan industri yang luar biasa. Biasanya, hotel peranginan yang menampilkan taman air tertutup yang besar telah dikhaskan untuk tetamu yang bermalam. Syarikat-syarikat seperti [[Great Wolf Resorts]]/Great Wolf Lodge dan [[Kalahari Resorts]] telah berkembang dari asal usul mereka di Wisconsin Dells untuk membuka lokasi baharu di seluruh negara. Taman Tema dan Air Mt. Olympus (dahulunya Family Land) merupakan satu lagi taman air yang besar di Dells. Taman air tertutup terbesar di UK ialah [[Taman Air Sandcastle (Blackpool)|Taman Air Sandcastle]] di [[Blackpool]], England, yang dibuka pada tahun 1986.<ref>{{Cite web|url=https://www.sandcastle-waterpark.co.uk/|title=Sandcastle Waterpark is the UKs Largest Indoor Waterpark|website=www.sandcastle-waterpark.co.uk}}</ref> Terdapat banyak taman air di selatan Eropah di mana iklimnya sesuai untuk musim yang panjang. Contohnya, di [[Algarve]], [[Portugal]], terdapat tiga taman utama, iaitu Aqualand, Aquashow dan Slide and Splash. == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Taman air]] mytofp0zu8g79dtexyspdtve0d981w6 6810062 6810061 2026-03-27T04:16:22Z Countryball mys123 367530 /* Taman air tertutup */ 6810062 wikitext text/x-wiki [[File:WDW_Typhoon_Lagoon_Surf_Pool.JPG|kiri|thumb|[[Typhoon Lagoon Disney|Typhoon Lagoon]] di [[Walt Disney World Resort|Walt Disney World]] ialah taman air yang paling banyak dikunjungi di [[Amerika Utara]], dan kedua paling banyak dikunjungi di dunia.]] [[File:A_swimming_pool_from_the_air.jpg|alt=Aerial photo of an outdoor water park featuring pools, water slides, buildings, and surrounding green areas.|thumb|Pemandangan udara taman air luar ]] '''Taman air''' (juga dikenali sebagai '''taman tema air'''<ref>{{Cite web|url=https://lobakmerah.com/6-taman-tema-air-di-malaysia-kita-pernah-kunjungi-tapi-kini-ditutup/|title=6 Taman Tema Air di Malaysia Kita Pernah Kunjungi Tapi Kini Ditutup|last=Razak|first=Asma'|date=2018-08-11|website=Lobak Merah|language=Ms|url-status=live|access-date=2026-03-26}}</ref>) merupakan sebuah [[taman hiburan]] yang menampilkan kawasan permainan air seperti [[kolam renang]], [[gelongsor air]], [[pad percikan air]], taman permainan air dan [[sungai malas]], serta kawasan untuk terapung, mandi, berenang dan persekitaran bertelanjang kaki yang lain. Taman air moden juga mungkin dilengkapi dengan beberapa jenis persekitaran [[Luncur air|luncur]] air atau [[luncur badan]] buatan, seperti [[kolam ombak]] atau [[FlowRider|''flowrider'']]. == Sejarah == [[File:Waterworld_Waterpark_-_panoramio.jpg|kiri|thumb|Kawasan permainan kanak-kanak di Taman Air Bertema WaterWorld di [[Ayia Napa]], Cyprus]] Taman air telah berkembang popular sejak asal usulnya daripada kolam renang awam pada akhir 1940-an dan awal 1950-an.<ref>{{Cite web|url=https://amusementlogic.com/general-news/brief-history-of-water-parks/|title=Brief history of water parks|date=2023-10-16|website=Amusement Logic|language=en-US|access-date=2024-08-12}}</ref> [[Amerika Syarikat]] mempunyai pasaran taman air terbesar dan paling tertumpu, dengan lebih 1,000 taman air dan berpuluh-puluh taman baharu dibuka setiap tahun. Organisasi utama ialah [[International Association of Amusement Parks and Attractions|IAAPA]] (Persatuan Antarabangsa Taman Hiburan dan Tarikan) dan WWA ([[Persatuan Taman Air Dunia]]), yang merupakan persatuan perdagangan industri.<ref>{{Cite web|url=http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|title=NFPA announces launch of online smoke alarm pledge in partnership with LEGOLAND Florida Resort and LEGOLAND California Resort|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905065354/http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|archive-date=2014-09-05|access-date=2014-09-03}}</ref> Taman air yang muncul dari spa cenderung lebih menyerupai pusat peranginan gunung, kerana ia menjadi destinasi sepanjang tahun. Contohnya, [[Splash Universe|Splash Universe Water Park Resort]] bertemakan agar sepadan dengan komuniti tempat ia terletak. Tema ini bertujuan untuk meningkatkan daya tarikan destinasi komuniti. Oleh itu, industri hiburan dan masa lapang menjadi lebih tertumpu, memandangkan sukan musim sejuk menjadi tema biasa dalam rekreasi air musim panas. Satu proses penumpuan boleh diperhatikan dalam versi hibrid taman tema, [[Taman hiburan|hiburan]] dan air. Sesetengah taman air lebih berorientasikan spa. Contohnya, [[SchwabenQuellen]] tidak mempunyai gelongsor air; sebaliknya ia mempunyai banyak [[sauna]], [[bilik wap]], "pancuran mandian pengembaraan", dan kawasan permainan air yang berorientasikan relaksasi.{{Perlu rujukan}} Pada tahun 2000-an, satu usaha telah dilakukan untuk mengurangkan barisan menunggu yang panjang dengan memperkenalkan [[Laluan pejalan kaki bergerak|tali sawat]] untuk mengangkat penumpang<ref>Ciri ini telah digunakan di zon Wild River [[Caribbean Bay]], [[Everland Resort]], [[Korea Selatan]]</ref> atau menggunakan pancutan air.<ref>Ciri ini telah digunakan di [[Wild Wadi]] di Hotel Jumeirah, [[Dubai]]</ref> Satu ciri luar biasa di taman air ialah [[luncur ais]]. [[Taman Air Deep River]] di barat laut [[Indiana]], Amerika Syarikat menampilkan aktiviti luncur ais, yang dimungkinkan oleh paip penyejuk yang dipasang di bawah plaza besar mereka.<ref>{{Cite web|url=https://www.deepriverwaterpark.com/|title=Deep River Waterpark - NW Indiana, Chicagoland & So. Michigans Largest|website=deep-river-waterpark}}</ref> == Taman air tertutup == {{Utama|Taman air tertutup}} [[File:Modern_indoor_waterpark.JPG|kiri|thumb|Taman air tertutup moden di China]] Antara taman air tertutup yang pertama ialah {{Pautan antarabahasa|Tikibad|nl}} di [[Duinrell]] (Belanda, 1984), Nautiland terletak di [[Haguenau]] (Perancis, 1984), Aqua Mundo di [[Center Parcs Europe|Centre Parc]] De Eemhof yang terletak di [[Zeewolde]] (Belanda, 1980) dan {{Pautan antarabahasa|Alpamare (Pfäffikon)|de}} (Switzerland, 1977).<ref>{{Cite web|url=https://www.omroepwest.nl/nieuws/3859966/Tikibad-Duinrell-breidt-uit-naar-buiten-en-is-daarna-nog-lang-niet-af|title=Tikibad Duinrell breidt uit naar buiten en is daarna nog lang niet af|last=Rogier van der Zanden|date=28 Jun 2019|publisher=[[Omroep West]]|language=nl|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref><ref>{{Cite journal|date=1986|title=Parcs de loisirs|url=https://www.unipef.org/revue/fusion/709-pcm-1986-1986-05-ch00.pdf|journal=P.C.M. Ponts et Chaussées et Mines|language=fr|location=Paris|publisher=Association professionnelle des ingénieurs des Ponts et Chaussées et Mines|issue=5|pages=50|issn=0397-4634|oclc=473874833|access-date=29 September 2019}}</ref><ref> {{cite news|url=https://www.independent.co.uk/travel/how-centre-parcs-opened-my-eyes-8046698.html|title=How Centre Parcs opened my eyes|author=Tracey Davies|newspaper=[[The Independent]]|date=August 15, 2012|access-date=September 24, 2019}}</ref><ref>{{cite news|language=de|url=https://www.nzz.ch/die_freude_der_kinder_ist_die_gleiche_geblieben-1.798248|title="Die Freude der Kinder ist die gleiche geblieben"|newspaper=[[Neue Zürcher Zeitung]]|date=August 4, 2008|access-date=September 24, 2019}}</ref> Pada tahun 1986, [[World Waterpark]] dibuka di [[Edmonton]], Alberta, Kanada di [[West Edmonton Mall]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bramptonguardian.com/news-story/8583299-throwback-thursday-brampton-s-shoppers-world-was-first-in-canada-to-build-indoor-water-slide/|title=Throwback thursday: Brampton's Shoppers World was first in Canada to build indoor water slide|date=3 Mei 2018|access-date=24 September 2019|work=[[Brampton Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/west-edmonton-mall-waterpark-1.4852500|title=Taking a deep dive into the history of WEM's waterpark|date=9 Oktober 2018|publisher=[[Perbadanan Penyiaran Kanada]]|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref> Ia merupakan taman air tertutup terbesar di Amerika Utara pada tahun 2016.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/31/travel/worlds-best-water-parks/|title=12 of the world's best water parks|last=Hinson|first=Tamara|date=31 Julai 2013|access-date=18 Mei 2014|publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2012/07/26/where-can-i-find-the-largest-indoor-water-park/?_php=true&_type=blogs&_r=0|title=Where Can I Find the Largest Indoor Water Park?|date=26 Julai 2012|website=The 6th Floor|publisher=The New York Times|url-status=live|access-date=18 Mei 2014}}</ref> [[Tropical Islands Resort]] ([[Jerman]]), dengan keluasan {{Convert|66000|m2|sqft|0|abbr=on}}, pada tahun 2016 merupakan taman air tertutup terbesar di dunia.<ref>{{Cite web|url=http://www.touropia.com/largest-indoor-water-parks-in-the-world/|title=6 Largest Indoor Water Parks in the World|website=Touropia|access-date=2016-05-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lapresse.ca/voyage/destinations/europe/allemagne/201402/03/01-4735155-sous-les-tropiques-en-allemagne.php|title=Sous les tropiques... en Allemagne|last=Eloi Rouyer|date=3 Februari 2014|access-date=24 September 2019|work=[[La Presse (akhbar Kanada)|La Presse]]|language=fr}}</ref> Dengan lima taman air tertutup, [[Wisconsin Dells, Wisconsin]] telah digelar "Ibu Kota Taman Air Dunia". Ia mempamerkan beberapa taman air tertutup dan luaran terbesar di Amerika, seperti [[Taman Air Noah's Ark]]. Wisconsin Dells juga merupakan rumah kepada taman air tertutup pertama di Amerika Syarikat, yang telah dilancarkan pada tahun 1994 oleh Polynesian Resort Hotel.<ref>{{Cite web|title=Wisconsin Dells: The Waterpark Capital of the World|url=https://www.tripsavvy.com/wisconsin-dells-waterparks-3224754|access-date=2021-07-25|website=TripSavvy|language=en}}</ref> Kejayaan dalam melanjutkan musim pelancongan dan menjadikan pusat peranginan taman air sebagai destinasi percutian telah menghasilkan pertumbuhan industri yang luar biasa. Biasanya, hotel peranginan yang menampilkan taman air tertutup yang besar telah dikhaskan untuk tetamu yang bermalam. Syarikat-syarikat seperti [[Great Wolf Resorts]]/Great Wolf Lodge dan [[Kalahari Resorts]] telah berkembang dari asal usul mereka di Wisconsin Dells untuk membuka lokasi baharu di seluruh negara. Taman Tema dan Air Mt. Olympus (dahulunya Family Land) merupakan satu lagi taman air yang besar di Dells. Taman air tertutup terbesar di UK ialah [[Taman Air Sandcastle (Blackpool)|Taman Air Sandcastle]] di [[Blackpool]], England, yang dibuka pada tahun 1986.<ref>{{Cite web|url=https://www.sandcastle-waterpark.co.uk/|title=Sandcastle Waterpark is the UKs Largest Indoor Waterpark|website=www.sandcastle-waterpark.co.uk}}</ref> Terdapat banyak taman air di selatan Eropah di mana iklimnya sesuai untuk musim yang panjang. Contohnya, di [[Algarve]], [[Portugal]], terdapat tiga taman utama, iaitu Aqualand, Aquashow dan Slide and Splash. == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Taman air]] lpsrsnjwdtxcgiopa8tule137h3xiss 6810068 6810062 2026-03-27T04:32:22Z Countryball mys123 367530 6810068 wikitext text/x-wiki [[File:WDW_Typhoon_Lagoon_Surf_Pool.JPG|kiri|thumb|[[Typhoon Lagoon Disney|Typhoon Lagoon]] di [[Walt Disney World Resort|Walt Disney World]] ialah taman air yang paling banyak dikunjungi di [[Amerika Utara]], dan kedua paling banyak dikunjungi di dunia.]] [[File:A_swimming_pool_from_the_air.jpg|alt=Aerial photo of an outdoor water park featuring pools, water slides, buildings, and surrounding green areas.|thumb|Pemandangan udara taman air luar ]] '''Taman air''' (juga dikenali sebagai '''taman tema air'''<ref>{{Cite web|url=https://lobakmerah.com/6-taman-tema-air-di-malaysia-kita-pernah-kunjungi-tapi-kini-ditutup/|title=6 Taman Tema Air di Malaysia Kita Pernah Kunjungi Tapi Kini Ditutup|last=Razak|first=Asma'|date=2018-08-11|website=Lobak Merah|language=Ms|url-status=live|access-date=2026-03-26}}</ref>) merupakan sebuah [[taman hiburan]] yang menampilkan kawasan permainan air seperti [[kolam renang]], [[gelongsor air]], [[pad percikan air]], taman permainan air dan [[sungai malas]], serta kawasan untuk terapung, mandi, berenang dan persekitaran bertelanjang kaki yang lain. Taman air moden juga mungkin dilengkapi dengan beberapa jenis persekitaran [[Luncur air|luncur]] air atau [[luncur badan]] buatan, seperti [[kolam ombak]] atau [[FlowRider|''flowrider'']]. == Sejarah == [[File:Waterworld_Waterpark_-_panoramio.jpg|kiri|thumb|Kawasan permainan kanak-kanak di Taman Air Bertema WaterWorld di [[Ayia Napa]], Cyprus]] Taman air telah berkembang popular sejak asal usulnya daripada kolam renang awam pada akhir 1940-an dan awal 1950-an.<ref>{{Cite web|url=https://amusementlogic.com/general-news/brief-history-of-water-parks/|title=Brief history of water parks|date=2023-10-16|website=Amusement Logic|language=en-US|access-date=2024-08-12}}</ref> [[Amerika Syarikat]] mempunyai pasaran taman air terbesar dan paling tertumpu, dengan lebih 1,000 taman air dan berpuluh-puluh taman baharu dibuka setiap tahun. Organisasi utama ialah [[International Association of Amusement Parks and Attractions|IAAPA]] (Persatuan Antarabangsa Taman Hiburan dan Tarikan) dan WWA ([[Persatuan Taman Air Dunia]]), yang merupakan persatuan perdagangan industri.<ref>{{Cite web|url=http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|title=NFPA announces launch of online smoke alarm pledge in partnership with LEGOLAND Florida Resort and LEGOLAND California Resort|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905065354/http://www.nfpa.org/press-room/news-releases/2014/nfpa-announces-launch-of-online-smoke-alarm-pledge-in-partnership-with-legoland|archive-date=2014-09-05|access-date=2014-09-03}}</ref> Taman air yang muncul dari spa cenderung lebih menyerupai pusat peranginan gunung, kerana ia menjadi destinasi sepanjang tahun. Contohnya, [[Splash Universe|Splash Universe Water Park Resort]] bertemakan agar sepadan dengan komuniti tempat ia terletak. Tema ini bertujuan untuk meningkatkan daya tarikan destinasi komuniti. Oleh itu, industri hiburan dan masa lapang menjadi lebih tertumpu, memandangkan sukan musim sejuk menjadi tema biasa dalam rekreasi air musim panas. Satu proses penumpuan boleh diperhatikan dalam versi hibrid taman tema, [[Taman hiburan|hiburan]] dan air. Sesetengah taman air lebih berorientasikan spa. Contohnya, [[SchwabenQuellen]] tidak mempunyai gelongsor air; sebaliknya ia mempunyai banyak [[sauna]], [[bilik wap]], "pancuran mandian pengembaraan", dan kawasan permainan air yang berorientasikan relaksasi.{{Perlu rujukan}} Pada tahun 2000-an, satu usaha telah dilakukan untuk mengurangkan barisan menunggu yang panjang dengan memperkenalkan [[Laluan pejalan kaki bergerak|tali sawat]] untuk mengangkat penumpang<ref>Ciri ini telah digunakan di zon Wild River [[Caribbean Bay]], [[Everland Resort]], [[Korea Selatan]]</ref> atau menggunakan pancutan air.<ref>Ciri ini telah digunakan di [[Wild Wadi]] di Hotel Jumeirah, [[Dubai]]</ref> Satu ciri luar biasa di taman air ialah [[luncur ais]]. [[Taman Air Deep River]] di barat laut [[Indiana]], Amerika Syarikat menampilkan aktiviti luncur ais, yang dimungkinkan oleh paip penyejuk yang dipasang di bawah plaza besar mereka.<ref>{{Cite web|url=https://www.deepriverwaterpark.com/|title=Deep River Waterpark - NW Indiana, Chicagoland & So. Michigans Largest|website=deep-river-waterpark}}</ref> == Taman air tertutup == {{Utama|Taman air tertutup}} [[File:Modern_indoor_waterpark.JPG|kiri|thumb|Taman air tertutup moden di China]] Antara taman air tertutup yang pertama ialah {{Pautan antarabahasa|Tikibad|nl}} di [[Duinrell]] (Belanda, 1984), Nautiland terletak di [[Haguenau]] (Perancis, 1984), Aqua Mundo di [[Center Parcs Europe|Centre Parc]] De Eemhof yang terletak di [[Zeewolde]] (Belanda, 1980) dan {{Pautan antarabahasa|Alpamare (Pfäffikon)|de}} (Switzerland, 1977).<ref>{{Cite web|url=https://www.omroepwest.nl/nieuws/3859966/Tikibad-Duinrell-breidt-uit-naar-buiten-en-is-daarna-nog-lang-niet-af|title=Tikibad Duinrell breidt uit naar buiten en is daarna nog lang niet af|last=Rogier van der Zanden|date=28 Jun 2019|publisher=[[Omroep West]]|language=nl|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref><ref>{{Cite journal|date=1986|title=Parcs de loisirs|url=https://www.unipef.org/revue/fusion/709-pcm-1986-1986-05-ch00.pdf|journal=P.C.M. Ponts et Chaussées et Mines|language=fr|location=Paris|publisher=Association professionnelle des ingénieurs des Ponts et Chaussées et Mines|issue=5|pages=50|issn=0397-4634|oclc=473874833|access-date=29 September 2019}}</ref><ref> {{cite news|url=https://www.independent.co.uk/travel/how-centre-parcs-opened-my-eyes-8046698.html|title=How Centre Parcs opened my eyes|author=Tracey Davies|newspaper=[[The Independent]]|date=15 Ogos 2012|access-date=24 September 2019}}</ref><ref>{{cite news|language=de|url=https://www.nzz.ch/die_freude_der_kinder_ist_die_gleiche_geblieben-1.798248|title="Die Freude der Kinder ist die gleiche geblieben"|newspaper=[[Neue Zürcher Zeitung]]|date=4 Ogos 2008|access-date=24 September 2019}}</ref> Pada tahun 1986, [[World Waterpark]] dibuka di [[Edmonton]], Alberta, Kanada di [[West Edmonton Mall]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bramptonguardian.com/news-story/8583299-throwback-thursday-brampton-s-shoppers-world-was-first-in-canada-to-build-indoor-water-slide/|title=Throwback thursday: Brampton's Shoppers World was first in Canada to build indoor water slide|date=3 Mei 2018|access-date=24 September 2019|work=[[Brampton Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/edmonton/west-edmonton-mall-waterpark-1.4852500|title=Taking a deep dive into the history of WEM's waterpark|date=9 Oktober 2018|publisher=[[Perbadanan Penyiaran Kanada]]|url-status=live|access-date=24 September 2019}}</ref> Ia merupakan taman air tertutup terbesar di Amerika Utara pada tahun 2016.<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/31/travel/worlds-best-water-parks/|title=12 of the world's best water parks|last=Hinson|first=Tamara|date=31 Julai 2013|access-date=18 Mei 2014|publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://6thfloor.blogs.nytimes.com/2012/07/26/where-can-i-find-the-largest-indoor-water-park/?_php=true&_type=blogs&_r=0|title=Where Can I Find the Largest Indoor Water Park?|date=26 Julai 2012|website=The 6th Floor|publisher=The New York Times|url-status=live|access-date=18 Mei 2014}}</ref> [[Tropical Islands Resort]] ([[Jerman]]), dengan keluasan {{Convert|66000|m2|sqft|0|abbr=on}}, pada tahun 2016 merupakan taman air tertutup terbesar di dunia.<ref>{{Cite web|url=http://www.touropia.com/largest-indoor-water-parks-in-the-world/|title=6 Largest Indoor Water Parks in the World|website=Touropia|access-date=2016-05-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.lapresse.ca/voyage/destinations/europe/allemagne/201402/03/01-4735155-sous-les-tropiques-en-allemagne.php|title=Sous les tropiques... en Allemagne|last=Eloi Rouyer|date=3 Februari 2014|access-date=24 September 2019|work=[[La Presse (akhbar Kanada)|La Presse]]|language=fr}}</ref> Dengan lima taman air tertutup, [[Wisconsin Dells, Wisconsin]] telah digelar "Ibu Kota Taman Air Dunia". Ia mempamerkan beberapa taman air tertutup dan luaran terbesar di Amerika, seperti [[Taman Air Noah's Ark]]. Wisconsin Dells juga merupakan rumah kepada taman air tertutup pertama di Amerika Syarikat, yang telah dilancarkan pada tahun 1994 oleh Polynesian Resort Hotel.<ref>{{Cite web|title=Wisconsin Dells: The Waterpark Capital of the World|url=https://www.tripsavvy.com/wisconsin-dells-waterparks-3224754|access-date=2021-07-25|website=TripSavvy|language=en}}</ref> Kejayaan dalam melanjutkan musim pelancongan dan menjadikan pusat peranginan taman air sebagai destinasi percutian telah menghasilkan pertumbuhan industri yang luar biasa. Biasanya, hotel peranginan yang menampilkan taman air tertutup yang besar telah dikhaskan untuk tetamu yang bermalam. Syarikat-syarikat seperti [[Great Wolf Resorts]]/Great Wolf Lodge dan [[Kalahari Resorts]] telah berkembang dari asal usul mereka di Wisconsin Dells untuk membuka lokasi baharu di seluruh negara. Taman Tema dan Air Mt. Olympus (dahulunya Family Land) merupakan satu lagi taman air yang besar di Dells. Taman air tertutup terbesar di UK ialah [[Taman Air Sandcastle (Blackpool)|Taman Air Sandcastle]] di [[Blackpool]], England, yang dibuka pada tahun 1986.<ref>{{Cite web|url=https://www.sandcastle-waterpark.co.uk/|title=Sandcastle Waterpark is the UKs Largest Indoor Waterpark|website=www.sandcastle-waterpark.co.uk}}</ref> Terdapat banyak taman air di selatan Eropah di mana iklimnya sesuai untuk musim yang panjang. Contohnya, di [[Algarve]], [[Portugal]], terdapat tiga taman utama, iaitu Aqualand, Aquashow dan Slide and Splash. == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Taman air]] qaftt9ei6svmy6bl73dtlyhtdpv5roh 0 1285592 6809891 6809695 2026-03-26T22:17:26Z Rulwarih 91672 kemasan 6809891 wikitext text/x-wiki {{Kotak info jawatan rasmi | flagsize = | lambang = Seal of Bangsamoro.svg | insigniasize = | imagesize = | alt = | status = | member_of = {{small|'''Regional bodies:'''}}<br>[[Bangsamoro Parliament]]<br>[[Council of Leaders of Bangsamoro|Council of Leaders]]<br>{{small|'''National government bodies:'''}}<br>[[Mindanao Development Authority]]<br>[[National Security Council (Philippines)|National Security Council]]<br>[[National Economic and Development Authority]] }} '''Ketua Menteri Bangsamoro''' ({{Langx|fil|punong ministro ng Bangsamoro<ref>{{Cite web |title=Pormal na Inilunsad ang Programang TABANG (Tulong at Alay sa Bangsamorong Nangangailangan) sa Pangunguna ng Opisina ng Punong Ministro |url=https://mole.bangsamoro.gov.ph/pormal-na-inilunsad-ang-programang-tabang-tulong-at-alay-sa-bangsamorong-nangangailangan-sa-pangunguna-ng-opisina-ng-punong-ministro/ |access-date=February 17, 2022 |website=Ministry of Labor and Employment |language=fil |archive-date=February 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217143129/https://mole.bangsamoro.gov.ph/pormal-na-inilunsad-ang-programang-tabang-tulong-at-alay-sa-bangsamorong-nangangailangan-sa-pangunguna-ng-opisina-ng-punong-ministro/ |url-status=dead }}</ref>}}, {{Langx|ar|رئيس وزراء بانجسامورو}}) ialah ketua eksekutif [[Bangsamoro|Rantau Autonomi Muslim Mindanao Bangsamoro]], sebuah [[Bahagian pentadbiran berautonomi|wilayah autonomi]] di [[Filipina]] . Ketua menteri semasa ialah [[Abdulraof Macacua]], yang berkhidmat secara sementara sebagai ketua [[Penguasa Peralihan Bangsamoro]], badan pemerintah tempatan sementara rantau Bangsamoro. == Latar belakang == === Fungsi === Ketua menteri ialah ketua rasmi yang mewakili kerajaan [[Bangsamoro|Wilayah Autonomi Bangsamoro]], dan jawatan tersebut dibentuk oleh [[Undang-undang Asas Bangsamoro]]. Pemegang jawatan tersebut melantik ketua-ketua kementerian, agensi, biro dan pejabat kerajaan lain bagi rantau Bangsamoro. Ketua menteri juga boleh merangka platform yang perlu diluluskan oleh [[Parlimen Bangsamoro]] dan mempunyai kuasa untuk mengeluarkan perintah eksekutif dan dasar-dasar lain. Pemegang jawatan tersebut juga boleh mengisytiharkan keadaan bencana di rantau ini.<ref name="keyofficial">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/fast-facts/222104-things-to-know-key-positions-bangsamoro-government|title=Key Positions in the Bangsamoro Government|last=Gavilan|first=Jodesz|date=January 31, 2019|access-date=February 23, 2019|work=Rappler}}</ref> Pemegang jawatan tersebut juga memegang keahlian [[Ahli ex officio|ex-officio]] dalam badan kerajaan lain yang dikawal oleh kerajaan pusat, seperti [[Pihak Berkuasa Pembangunan Mindanao]], [[Majlis Keselamatan Negara (Filipina)|Majlis Keselamatan Negara]], dan [[Jabatan Ekonomi, Perancangan dan Pembangunan (Filipina)|Jabatan Ekonomi, Perancangan dan Pembangunan]] dan mewakili kepentingan serantau bagi Bangsamoro. Ketua menteri juga merupakan ahli [[Majlis Pemimpin Bangsamoro|Majlis Pemimpin]], yang, menurut undang-undang asas, "hendaklah menasihati ketua menteri mengenai hal ehwal kerajaan di wilayah Bangsamoro".<ref name="keyofficial">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/fast-facts/222104-things-to-know-key-positions-bangsamoro-government|title=Key Positions in the Bangsamoro Government|last=Gavilan|first=Jodesz|date=January 31, 2019|access-date=February 23, 2019|work=Rappler}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGavilan2019">Gavilan, Jodesz (January 31, 2019). </cite></ref> Ketua menteri juga boleh secara tidak langsung membubarkan parlimen dengan menasihati Wali, yang mempunyai kuasa undang-undang untuk membubarkan badan perundangan. Mengikut undang-undang, pemegang jawatan juga akan dibantu oleh dua [[Timbalan Ketua Menteri Bangsamoro|timbalan ketua menteri]] yang akan dicalonkan oleh ketua menteri sendiri dan dipilih oleh parlimen. Timbalan menteri dikehendaki oleh undang-undang untuk berasal dari rantau pentadbiran yang berbeza daripada ketua menteri.<ref name="keyofficial">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/fast-facts/222104-things-to-know-key-positions-bangsamoro-government|title=Key Positions in the Bangsamoro Government|last=Gavilan|first=Jodesz|date=January 31, 2019|access-date=February 23, 2019|work=Rappler}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGavilan2019">Gavilan, Jodesz (January 31, 2019). </cite></ref> Kuasa pelantikan ketua menteri dikanunkan dalam undang-undang rantau melalui Akta Bangsamoro No. 11, yang menyatakan bahawa pegawai mempunyai kuasa untuk melantik jawatan kerajaan serantau mestilah mempunyai gred gaji 25 dan ke atas melainkan dinyatakan sebaliknya oleh undang-undang.<ref>{{Citation|title=An Act Defining the Power of Appointment in the Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao and for Other Purposes|date=July 25, 2020|url=https://parliament.bangsamoro.gov.ph/wp-content/uploads/2020/07/BAA11-Power-of-Appointment.pdf}}</ref> === Kelayakan === Hanya ahli [[Parlimen Bangsamoro]], yang berumur sekurang-kurangnya 25 tahun pada masa pilihan raya, dan [[Undang-undang kewarganegaraan Filipina|warganegara Filipina]] yang lahir secara sah, layak dipilih sebagai ketua menteri.<ref name="keyofficial">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/fast-facts/222104-things-to-know-key-positions-bangsamoro-government|title=Key Positions in the Bangsamoro Government|last=Gavilan|first=Jodesz|date=January 31, 2019|access-date=February 23, 2019|work=Rappler}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGavilan2019">Gavilan, Jodesz (January 31, 2019). </cite></ref> Sehingga kini, parlimen masih belum mengadakan pilihan raya dengan rantau itu diketuai oleh ketua menteri sementara yang dilantik oleh presiden Filipina. Bangsamoro dijadualkan mempunyai sekumpulan pegawai yang dipilih secara tetap menjelang 2025,<ref>{{Cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1508004/duterte-oks-postponement-of-first-barmm-elections-to-2025|title=Duterte OKs postponement of first BARMM elections to 2025|date=October 28, 2021|access-date=October 29, 2021|work=inquirer.net}}</ref> ditangguhkan daripada pilihan raya yang sebelumnya dijadualkan pada 2022.<ref name="keyofficial">{{Cite news|url=https://www.rappler.com/newsbreak/fast-facts/222104-things-to-know-key-positions-bangsamoro-government|title=Key Positions in the Bangsamoro Government|last=Gavilan|first=Jodesz|date=January 31, 2019|access-date=February 23, 2019|work=Rappler}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFGavilan2019">Gavilan, Jodesz (January 31, 2019). </cite></ref>{{Kosongkan}} == Senarai == {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Bil. ! Potret ! Nama<br />{{Kecil|(Kehidupan)}} ! width="85px" |Mula khidmat ! width="85px" |Tamat khidmat ! colspan="2" | Parti ! Pilihan Raya ! width="75px" | Kabinet ! width="100px" | Wali<br /> {{Kecil|(Tempoh)}} |- | rowspan="3" | '''—''' | rowspan="3" |[[Fail:Murad_and_Jaafar_BTC_launch_(cropped).jpg|144x144px]] | rowspan="3" | '''[[Murad Ebrahim]]'''<br /> <small>Ahli BTA<br /> (lahir 1949) ''<br />Sementara''</small> | rowspan="3" | <small>22 Februari,</small><br /> 2019 | rowspan="3" | <small>12 Mac,</small><br /> 2025 | rowspan="3" style="background:{{party color|Nonpartisan}};" | | rowspan="3" width="95px" | Tidak berpihak <small>( [[Barisan Pembebasan Islam Moro|MILF]] )</small> | rowspan="3" | — {{Efn|Appointed by the [[President of the Philippines]].|nama=appointed}} | rowspan="3" | [[Kabinet Murad Ebrahim|Ibrahim]] | [[Usman Nando]] <small><br />(2019–2023)</small> |- | Omarkhalid Ampatuan{{Efn|Omarkhalid Ampatuan served as [[Officer in Charge (Philippines)|Officer in Charge]] of the Office of the Wa'lī.}} <small><br />(2023–2024)</small> |- | rowspan="2" | [[Muslim Guiamaden]] <small><br />(sejak 2024)</small> |- | '''—''' |[[Fail:Abdulraof_Macacua_2025.jpg|127x127px]] | '''[[Abdulraof Macacua]]'''<br /> <small>Ahli BTA<br /> (lahir 1957) ''<br />Sementara''</small> | <small>12 Mac,</small><br /> 2025 | ''Penyandang jawatan'' | style="background:{{party color|Nonpartisan}};" | | Tidak berpihak <small>( [[Barisan Pembebasan Islam Moro|MILF]] )</small> | — {{Efn|nama=appointed}} | [[Kabinet Abdulraof Macacua|Macacua]] |} == Nota == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> {{Notelist}} == Rujukan == <references /> {{Topik Bangsamoro}} [[Kategori:Ketua kerajaan entiti tidak berdaulat]] [[Kategori:Gabenor rantau Filipina]] [[Kategori:Kerajaan Bangsamoro]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Arab]] [[Kategori:Rencana yang mengandungi teks bahasa Filipina]] hng9n76g1tc2rl1xp38dy7fk3vy03w1 0 1285594 6809705 2026-03-26T12:07:54Z Wiki Farazi 262662 rencana baharu 6809705 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Parit Bengkok |native_name = |native_name_lang = |translit_lang1 = lain |translit_lang1_type1 = [[Tulisan Jawi|Jawi]] |translit_lang1_info1 = {{script/Arabic|كامڤوڠ ڤاريت بيڠكوق}} |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = 250px |image_alt = Kampung Parit Bengkok |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = {{coord|1.88303|N|102.87256|E|display=inline,title|format=dms}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Johor]] |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Batu Pahat|Batu Pahat]] |subdivision_type3 = Mukim |subdivision_name3 = [[Mukim Simpang Kiri|Simpang Kiri]] |subdivision_type4 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan parlimen]] |subdivision_name4 = |subdivision_type5 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan negeri]] |subdivision_name5 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = [[Majlis Perbandaran Batu Pahat]] |leader_title1 = Ahli Parlimen |leader_name1 = |leader_title2 = Ahli Dewan Negeri |leader_name2 = |leader_title3 = Ketua kampung |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = 8 |population_footnotes = |population_as_of = |population_total = |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 83000 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +607 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = J |footnotes = }} '''Kampung Parit Bengkok''' ialah sebuah [[kampung]] di [[Daerah Batu Pahat]], bahagian barat negeri [[Johor]], Malaysia.<ref name="Gazetir">{{cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/pdf/01.pdf|title=Dokumen Gazetir – Johor Darul Takzim 2022|author=Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan Malaysia|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]|access-date=1 Disember 2024|date=2022}}</ref><ref name="Geonames">{{cite web|url=https://www.geonames.org/12547947/kampung-parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia|trans-title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> Kampung Parit Bengkok merupakan salah sebuah kampung yang berada di dalam unit pentadbiran [[Mukim Simpang Kiri]], sebuah mukim di barat Daerah Batu Pahat.<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Kampung di Daerah Batu Pahat]] 3zdn0miqtc1g0nlxqur62kezwe1dk3w 6809706 6809705 2026-03-26T12:13:37Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6809706 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Parit Bengkok |native_name = |native_name_lang = |translit_lang1 = lain |translit_lang1_type1 = [[Tulisan Jawi|Jawi]] |translit_lang1_info1 = {{script/Arabic|كامڤوڠ ڤاريت بيڠكوق}} |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = 250px |image_alt = Kampung Parit Bengkok |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = {{coord|1.88303|N|102.87256|E|display=inline,title|format=dms}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Johor]] |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Batu Pahat|Batu Pahat]] |subdivision_type3 = Mukim |subdivision_name3 = [[Mukim Bagan, Johor|Bagan]] |subdivision_type4 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan parlimen]] |subdivision_name4 = |subdivision_type5 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan negeri]] |subdivision_name5 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = [[Majlis Perbandaran Batu Pahat]] |leader_title1 = Ahli Parlimen |leader_name1 = |leader_title2 = Ahli Dewan Negeri |leader_name2 = |leader_title3 = Ketua kampung |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = 8 |population_footnotes = |population_as_of = |population_total = |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 83000 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +607 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = J |footnotes = }} '''Kampung Parit Bengkok''' ialah sebuah [[kampung]] di [[Daerah Batu Pahat]], bahagian barat negeri [[Johor]], Malaysia.<ref name="Gazetir">{{cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/pdf/01.pdf|title=Dokumen Gazetir – Johor Darul Takzim 2022|author=Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan Malaysia|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]|access-date=1 Disember 2024|date=2022}}</ref><ref name="Geonames">{{cite web|url=https://www.geonames.org/12547947/kampung-parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia|trans-title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> Kampung Parit Bengkok merupakan salah sebuah kampung yang berada di dalam unit pentadbiran [[Mukim Bagan, Johor|Mukim Bagan]], sebuah mukim di barat Daerah Batu Pahat.<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> == Sejarah == Bangunan rumah di sepanjang aliran Parit Bengkok ke Jalan Peserai (sebahagian daripada [[Laluan Persekutuan Malaysia 5]]) telah dibina sejak Ogos 1937, susulan tinjauan awal yang telah dilakukan oleh Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu (''Survey Department of Federated Malay States''). Berikutan itu, nama Parit Bengkok sebagai sebuah parit telah didokumentasikan di dalam peta topografi HIND 1035 pada lembaran ''Batu Pahat'' (yang juga dirujuk sebagai Lembaran 3 K/4 and 3 K/8).<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> Berdasarkan tinjauan yang dilakukan pada tahun 1937, terdapat lebih kurang 140 hingga 150 buah rumah yang telah dibina di sepanjang Parit Bengkok yang mengalir menghilir ke Parit Besar di Jalan Peserai. Taburan rumah yang dibina oleh penduduk setempat adalah sekata pada bahagian hulu Parit Bengkok, mahupun di bahagian hilir.<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Kampung di Daerah Batu Pahat]] fowwlhxxzbbrqru11kbht1g8tkhrj9o 6809709 6809706 2026-03-26T12:24:35Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6809709 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Parit Bengkok |native_name = |native_name_lang = |translit_lang1 = lain |translit_lang1_type1 = [[Tulisan Jawi|Jawi]] |translit_lang1_info1 = {{script/Arabic|كامڤوڠ ڤاريت بيڠكوق}} |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = 250px |image_alt = Kampung Parit Bengkok |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = {{coord|1.88303|N|102.87256|E|display=inline,title|format=dms}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Johor]] |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Batu Pahat|Batu Pahat]] |subdivision_type3 = Mukim |subdivision_name3 = [[Mukim Bagan, Johor|Bagan]] |subdivision_type4 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan parlimen]] |subdivision_name4 = |subdivision_type5 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan negeri]] |subdivision_name5 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = [[Majlis Perbandaran Batu Pahat]] |leader_title1 = Ahli Parlimen |leader_name1 = |leader_title2 = Ahli Dewan Negeri |leader_name2 = |leader_title3 = Ketua kampung |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = 8 |population_footnotes = |population_as_of = |population_total = |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 83000 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +607 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = J |footnotes = }} '''Kampung Parit Bengkok''' ialah sebuah [[kampung]] di [[Daerah Batu Pahat]], bahagian barat negeri [[Johor]], Malaysia.<ref name="Gazetir">{{cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/pdf/01.pdf|title=Dokumen Gazetir – Johor Darul Takzim 2022|author=Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan Malaysia|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]|access-date=1 Disember 2024|date=2022}}</ref><ref name="Geonames">{{cite web|url=https://www.geonames.org/12547947/kampung-parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia|trans-title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> Kampung Parit Bengkok merupakan salah sebuah kampung yang berada di dalam unit pentadbiran [[Mukim Bagan, Johor|Mukim Bagan]], sebuah mukim di barat Daerah Batu Pahat.<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> == Sejarah == Bangunan rumah di sepanjang aliran Parit Bengkok ke Jalan Peserai (sebahagian daripada [[Laluan Persekutuan Malaysia 5]]) telah dibina sejak Ogos 1937, susulan tinjauan awal yang telah dilakukan oleh Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu (''Survey Department of Federated Malay States''). Berikutan itu, nama Parit Bengkok sebagai sebuah parit telah didokumentasikan di dalam peta topografi HIND 1035 pada lembaran ''Batu Pahat'' (yang juga dirujuk sebagai Lembaran 3 K/4 and 3 K/8).<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> Berdasarkan tinjauan yang dilakukan pada tahun 1937, terdapat lebih kurang 140 hingga 150 buah rumah yang telah dibina di sepanjang Parit Bengkok yang mengalir menghilir ke Parit Besar di Jalan Peserai. Taburan rumah yang dibina oleh penduduk setempat adalah sekata pada bahagian hulu Parit Bengkok, mahupun di bahagian hilir.<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> == Geografi == Kampung Parit Bengkok terletak di kawasan luar bandar. Petempatan yang terbesar berhampiran dengan kampung ini ialah [[Taman Seri Sulong]], sebuah kawasan pembangunan bercampur yang terletak pada bahagian utara Kampung Parit Bengkok. Pola petempatan yang dapat diperhatikan di Kampung Parit Bengkok ialah [[petempatan berjajar]]. Kebanyakan rumah penduduk dibina berderetan dan selari dengan sebatang [[jalan kampung]] yang menuju ke Jalan Negeri Johor J19 (Jalan Simpang Lima–Parit Sulong) atau Jalan Peserai dan aliran air Parit Bengkok yang menghilir.<ref name="Geonames"/><ref name="MyGeoName"/> Yang berikut merupakan petempatan manusia yang terletak serantau dengan Kampung Parit Bengkok.<ref name="Geonames"/><ref name="MyGeoName"/> * [[Kampung Parit Haji Ali]] pada bahagian utara * [[Kampung Batu Puteh, Johor|Kampung Batu Puteh]] pada bahagian utara * [[Kampung Parit Lapis Batu Putih]] pada bahagian timur laut * [[Kampung Parit Asam Kumbang]] pada bahagian timur laut * [[Kampung Parit Rantau]] pada bahagian timur * [[Kampung Parit Mampan]] pada bahagian tenggara * [[Kampung Pedada Kuning]] pada bahagian tenggara * [[Kampung Parit Haji Ibrahim]] pada bahagian selatan * [[Kampung Parit Besar]] pada bahagian barat daya * [[Kampung Parit Samak]] pada bahagian barat * [[Kampung Parit Siba]] pada bahagian barat Parit Bengkok ialah [[parit]] utama yang mengairi Kampung Parit Bengkok.<ref name="Geonames1"/> Aliran air yang bergerak adalah lurus dari arah utara ke selatan, dengan mengalir sepanjang kawasan petempatan manusia dan perladangan seperti tanaman [[kelapa sawit]]. Parit Bengkok menghilir ke Parit Besar untuk bergabung dengan parit berkenaan sebagai muara, di bahagian selatan Kampung Parit Besar, dekat Jalan Peserai.<ref name="HIND1">{{cite map |author= |date= 1941|year= 1941 |map= Johore: Batu Pahat and Muar Districts – Batu Pahat (Sheet 3 K/4 and 3 K/8) [Johor: Daerah Batu Pahat dan Muar – Batu Pahat (Lembaran 3 K/4 dan 3 K/8)] |map-url= |title= HIND 1035 [HIND 1035] |edition=1|scale= 1:63,360 |series= HIND 1035 |language= en |cartography=Survey Department of Federated Malay States [Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu] |location= [[Kuala Lumpur]], Malaysia |publisher= War Office British Post Office [Pejabat Perang untuk Pejabat Pos British] }}</ref><ref name="HIND2">{{cite map |author= |date= 1944|year= 1944 |map= Johore: Batu Pahat and Muar Districts – Batu Pahat (Sheet 3 K/4 and 3 K/8) [Johor: Daerah Batu Pahat dan Muar – Batu Pahat (Lembaran 3 K/4 dan 3 K/8)] |map-url= |title= HIND 1035 (Restricted) [HIND 1035 (Cetakan Terhad)] |edition=2|scale= 1:63,360 |series= HIND 1035 |language= en |cartography=Survey Department of Federated Malay States [Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu] |location= [[Kuala Lumpur]], Malaysia |publisher= War Office British Post Office [Pejabat Perang untuk Pejabat Pos British] }}</ref><ref name="Geonames1">{{cite web|url=https://www.geonames.org/1779817/parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title= Parit Bengkok, Malaysia|trans-title= Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> == Infrastruktur == Terdapat dua buah [[surau]] di Kampung Parit Bengkok, masing-masing memainkan peranan sebagai institusi keagamaan bagi [[Islam di Malaysia|masyarakat Islam]] di kawasan kampung terbabit. Surau yang pertama terletak di Kampung Parit Bengkok Darat, dikenali sebagai Surau Al-Ikhsan Kampung Parit Bengkok Darat. Kod pengenal pasti surau berkenaan dalam portal Sistem Maklumat Imam dan Masjid (SISMIM) ialah 010112027.<ref name="JAKIM1">{{Cite web |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/010112027 |title=Portal SISMIM – Surau Al-Ikhsan Kampung Parit Bengkok Darat |website=masjid.islam.gov.my |access-date=25 Januari 2026|publisher=[[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]|date=2021}}</ref> Surau yang kedua terletak di Kampung Parit Bengkok Laut, dikenali sebagai Surau Kampung Parit Bengkok Laut. Kod pengenal pasti surau berkenaan dalam portal Sistem Maklumat Imam dan Masjid (SISMIM) ialah 010112036.<ref name="JAKIMw2">{{Cite web |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/010112036 |title=Portal SISMIM – Surau Kampung Parit Bengkok Laut |website=masjid.islam.gov.my |access-date=25 Januari 2026|publisher=[[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]|date=2021}}</ref> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Kampung di Daerah Batu Pahat]] ozn5dvv8d0tqeg7499p2qy7maugj3hm 6809710 6809709 2026-03-26T12:24:51Z Wiki Farazi 262662 kunci baru untuk [[Kategori:Kampung di Daerah Batu Pahat]]: "Bengkok" ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809710 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Parit Bengkok |native_name = |native_name_lang = |translit_lang1 = lain |translit_lang1_type1 = [[Tulisan Jawi|Jawi]] |translit_lang1_info1 = {{script/Arabic|كامڤوڠ ڤاريت بيڠكوق}} |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = 250px |image_alt = Kampung Parit Bengkok |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = {{coord|1.88303|N|102.87256|E|display=inline,title|format=dms}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Johor]] |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Batu Pahat|Batu Pahat]] |subdivision_type3 = Mukim |subdivision_name3 = [[Mukim Bagan, Johor|Bagan]] |subdivision_type4 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan parlimen]] |subdivision_name4 = |subdivision_type5 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan negeri]] |subdivision_name5 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = [[Majlis Perbandaran Batu Pahat]] |leader_title1 = Ahli Parlimen |leader_name1 = |leader_title2 = Ahli Dewan Negeri |leader_name2 = |leader_title3 = Ketua kampung |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = 8 |population_footnotes = |population_as_of = |population_total = |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 83000 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +607 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = J |footnotes = }} '''Kampung Parit Bengkok''' ialah sebuah [[kampung]] di [[Daerah Batu Pahat]], bahagian barat negeri [[Johor]], Malaysia.<ref name="Gazetir">{{cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/pdf/01.pdf|title=Dokumen Gazetir – Johor Darul Takzim 2022|author=Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan Malaysia|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]|access-date=1 Disember 2024|date=2022}}</ref><ref name="Geonames">{{cite web|url=https://www.geonames.org/12547947/kampung-parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia|trans-title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> Kampung Parit Bengkok merupakan salah sebuah kampung yang berada di dalam unit pentadbiran [[Mukim Bagan, Johor|Mukim Bagan]], sebuah mukim di barat Daerah Batu Pahat.<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> == Sejarah == Bangunan rumah di sepanjang aliran Parit Bengkok ke Jalan Peserai (sebahagian daripada [[Laluan Persekutuan Malaysia 5]]) telah dibina sejak Ogos 1937, susulan tinjauan awal yang telah dilakukan oleh Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu (''Survey Department of Federated Malay States''). Berikutan itu, nama Parit Bengkok sebagai sebuah parit telah didokumentasikan di dalam peta topografi HIND 1035 pada lembaran ''Batu Pahat'' (yang juga dirujuk sebagai Lembaran 3 K/4 and 3 K/8).<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> Berdasarkan tinjauan yang dilakukan pada tahun 1937, terdapat lebih kurang 140 hingga 150 buah rumah yang telah dibina di sepanjang Parit Bengkok yang mengalir menghilir ke Parit Besar di Jalan Peserai. Taburan rumah yang dibina oleh penduduk setempat adalah sekata pada bahagian hulu Parit Bengkok, mahupun di bahagian hilir.<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> == Geografi == Kampung Parit Bengkok terletak di kawasan luar bandar. Petempatan yang terbesar berhampiran dengan kampung ini ialah [[Taman Seri Sulong]], sebuah kawasan pembangunan bercampur yang terletak pada bahagian utara Kampung Parit Bengkok. Pola petempatan yang dapat diperhatikan di Kampung Parit Bengkok ialah [[petempatan berjajar]]. Kebanyakan rumah penduduk dibina berderetan dan selari dengan sebatang [[jalan kampung]] yang menuju ke Jalan Negeri Johor J19 (Jalan Simpang Lima–Parit Sulong) atau Jalan Peserai dan aliran air Parit Bengkok yang menghilir.<ref name="Geonames"/><ref name="MyGeoName"/> Yang berikut merupakan petempatan manusia yang terletak serantau dengan Kampung Parit Bengkok.<ref name="Geonames"/><ref name="MyGeoName"/> * [[Kampung Parit Haji Ali]] pada bahagian utara * [[Kampung Batu Puteh, Johor|Kampung Batu Puteh]] pada bahagian utara * [[Kampung Parit Lapis Batu Putih]] pada bahagian timur laut * [[Kampung Parit Asam Kumbang]] pada bahagian timur laut * [[Kampung Parit Rantau]] pada bahagian timur * [[Kampung Parit Mampan]] pada bahagian tenggara * [[Kampung Pedada Kuning]] pada bahagian tenggara * [[Kampung Parit Haji Ibrahim]] pada bahagian selatan * [[Kampung Parit Besar]] pada bahagian barat daya * [[Kampung Parit Samak]] pada bahagian barat * [[Kampung Parit Siba]] pada bahagian barat Parit Bengkok ialah [[parit]] utama yang mengairi Kampung Parit Bengkok.<ref name="Geonames1"/> Aliran air yang bergerak adalah lurus dari arah utara ke selatan, dengan mengalir sepanjang kawasan petempatan manusia dan perladangan seperti tanaman [[kelapa sawit]]. Parit Bengkok menghilir ke Parit Besar untuk bergabung dengan parit berkenaan sebagai muara, di bahagian selatan Kampung Parit Besar, dekat Jalan Peserai.<ref name="HIND1">{{cite map |author= |date= 1941|year= 1941 |map= Johore: Batu Pahat and Muar Districts – Batu Pahat (Sheet 3 K/4 and 3 K/8) [Johor: Daerah Batu Pahat dan Muar – Batu Pahat (Lembaran 3 K/4 dan 3 K/8)] |map-url= |title= HIND 1035 [HIND 1035] |edition=1|scale= 1:63,360 |series= HIND 1035 |language= en |cartography=Survey Department of Federated Malay States [Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu] |location= [[Kuala Lumpur]], Malaysia |publisher= War Office British Post Office [Pejabat Perang untuk Pejabat Pos British] }}</ref><ref name="HIND2">{{cite map |author= |date= 1944|year= 1944 |map= Johore: Batu Pahat and Muar Districts – Batu Pahat (Sheet 3 K/4 and 3 K/8) [Johor: Daerah Batu Pahat dan Muar – Batu Pahat (Lembaran 3 K/4 dan 3 K/8)] |map-url= |title= HIND 1035 (Restricted) [HIND 1035 (Cetakan Terhad)] |edition=2|scale= 1:63,360 |series= HIND 1035 |language= en |cartography=Survey Department of Federated Malay States [Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu] |location= [[Kuala Lumpur]], Malaysia |publisher= War Office British Post Office [Pejabat Perang untuk Pejabat Pos British] }}</ref><ref name="Geonames1">{{cite web|url=https://www.geonames.org/1779817/parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title= Parit Bengkok, Malaysia|trans-title= Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> == Infrastruktur == Terdapat dua buah [[surau]] di Kampung Parit Bengkok, masing-masing memainkan peranan sebagai institusi keagamaan bagi [[Islam di Malaysia|masyarakat Islam]] di kawasan kampung terbabit. Surau yang pertama terletak di Kampung Parit Bengkok Darat, dikenali sebagai Surau Al-Ikhsan Kampung Parit Bengkok Darat. Kod pengenal pasti surau berkenaan dalam portal Sistem Maklumat Imam dan Masjid (SISMIM) ialah 010112027.<ref name="JAKIM1">{{Cite web |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/010112027 |title=Portal SISMIM – Surau Al-Ikhsan Kampung Parit Bengkok Darat |website=masjid.islam.gov.my |access-date=25 Januari 2026|publisher=[[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]|date=2021}}</ref> Surau yang kedua terletak di Kampung Parit Bengkok Laut, dikenali sebagai Surau Kampung Parit Bengkok Laut. Kod pengenal pasti surau berkenaan dalam portal Sistem Maklumat Imam dan Masjid (SISMIM) ialah 010112036.<ref name="JAKIMw2">{{Cite web |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/010112036 |title=Portal SISMIM – Surau Kampung Parit Bengkok Laut |website=masjid.islam.gov.my |access-date=25 Januari 2026|publisher=[[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]|date=2021}}</ref> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Kampung di Daerah Batu Pahat|Bengkok]] 85jbsnacrutw72l33l90huvmw8ekjl0 6809711 6809710 2026-03-26T12:25:08Z Wiki Farazi 262662 kunci baru untuk [[Kategori:Kampung di Daerah Batu Pahat]]: "Parit Bengkok" ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809711 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Parit Bengkok |native_name = |native_name_lang = |translit_lang1 = lain |translit_lang1_type1 = [[Tulisan Jawi|Jawi]] |translit_lang1_info1 = {{script/Arabic|كامڤوڠ ڤاريت بيڠكوق}} |settlement_type = [[Kampung]] |image_skyline = |imagesize = 250px |image_alt = Kampung Parit Bengkok |image_caption = |pushpin_map = |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_label_position = center |coordinates = {{coord|1.88303|N|102.87256|E|display=inline,title|format=dms}} |subdivision_type = Negara |subdivision_name = [[Malaysia]] |subdivision_type1 = Negeri |subdivision_name1 = [[Johor]] |subdivision_type2 = Daerah |subdivision_name2 = [[Daerah Batu Pahat|Batu Pahat]] |subdivision_type3 = Mukim |subdivision_name3 = [[Mukim Bagan, Johor|Bagan]] |subdivision_type4 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan parlimen]] |subdivision_name4 = |subdivision_type5 = [[Kawasan pilihan raya di Malaysia|Kawasan negeri]] |subdivision_name5 = |established_title = Penubuhan |established_date = |leader_title = [[Kerajaan tempatan di Malaysia|Kerajaan tempatan]] |leader_name = [[Majlis Perbandaran Batu Pahat]] |leader_title1 = Ahli Parlimen |leader_name1 = |leader_title2 = Ahli Dewan Negeri |leader_name2 = |leader_title3 = Ketua kampung |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |unit_pref = Metric <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = |elevation_footnotes = |elevation_m = 8 |population_footnotes = |population_as_of = |population_total = |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone1 = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1 = +8 |timezone1_DST = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset1_DST = +8 |postal_code_type = [[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 83000 |area_code_type = [[Nombor telefon di Malaysia|Kod nombor telefon]] |area_code = +607 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |registration_plate_type = [[Nombor plat kenderaan Malaysia|Plat pendaftaran kenderaan]] |registration_plate = J |footnotes = }} '''Kampung Parit Bengkok''' ialah sebuah [[kampung]] di [[Daerah Batu Pahat]], bahagian barat negeri [[Johor]], Malaysia.<ref name="Gazetir">{{cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/pdf/01.pdf|title=Dokumen Gazetir – Johor Darul Takzim 2022|author=Jawatankuasa Nama Geografi Kebangsaan Malaysia|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]|access-date=1 Disember 2024|date=2022}}</ref><ref name="Geonames">{{cite web|url=https://www.geonames.org/12547947/kampung-parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia|trans-title=Kampung Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> Kampung Parit Bengkok merupakan salah sebuah kampung yang berada di dalam unit pentadbiran [[Mukim Bagan, Johor|Mukim Bagan]], sebuah mukim di barat Daerah Batu Pahat.<ref name="MyGeoName">{{Cite web|url=https://mygeoname.mygeoportal.gov.my/index.jsp|title=Pangkalan Data Nama Geografi dan Gazetir Kebangsaan|access-date=1 Disember 2024|date=1 Disember 2024|lang = en |website=MyGeoName|publisher=[[Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia]]}}</ref> == Sejarah == Bangunan rumah di sepanjang aliran Parit Bengkok ke Jalan Peserai (sebahagian daripada [[Laluan Persekutuan Malaysia 5]]) telah dibina sejak Ogos 1937, susulan tinjauan awal yang telah dilakukan oleh Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu (''Survey Department of Federated Malay States''). Berikutan itu, nama Parit Bengkok sebagai sebuah parit telah didokumentasikan di dalam peta topografi HIND 1035 pada lembaran ''Batu Pahat'' (yang juga dirujuk sebagai Lembaran 3 K/4 and 3 K/8).<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> Berdasarkan tinjauan yang dilakukan pada tahun 1937, terdapat lebih kurang 140 hingga 150 buah rumah yang telah dibina di sepanjang Parit Bengkok yang mengalir menghilir ke Parit Besar di Jalan Peserai. Taburan rumah yang dibina oleh penduduk setempat adalah sekata pada bahagian hulu Parit Bengkok, mahupun di bahagian hilir.<ref name="HIND1"/><ref name="HIND2"/> == Geografi == Kampung Parit Bengkok terletak di kawasan luar bandar. Petempatan yang terbesar berhampiran dengan kampung ini ialah [[Taman Seri Sulong]], sebuah kawasan pembangunan bercampur yang terletak pada bahagian utara Kampung Parit Bengkok. Pola petempatan yang dapat diperhatikan di Kampung Parit Bengkok ialah [[petempatan berjajar]]. Kebanyakan rumah penduduk dibina berderetan dan selari dengan sebatang [[jalan kampung]] yang menuju ke Jalan Negeri Johor J19 (Jalan Simpang Lima–Parit Sulong) atau Jalan Peserai dan aliran air Parit Bengkok yang menghilir.<ref name="Geonames"/><ref name="MyGeoName"/> Yang berikut merupakan petempatan manusia yang terletak serantau dengan Kampung Parit Bengkok.<ref name="Geonames"/><ref name="MyGeoName"/> * [[Kampung Parit Haji Ali]] pada bahagian utara * [[Kampung Batu Puteh, Johor|Kampung Batu Puteh]] pada bahagian utara * [[Kampung Parit Lapis Batu Putih]] pada bahagian timur laut * [[Kampung Parit Asam Kumbang]] pada bahagian timur laut * [[Kampung Parit Rantau]] pada bahagian timur * [[Kampung Parit Mampan]] pada bahagian tenggara * [[Kampung Pedada Kuning]] pada bahagian tenggara * [[Kampung Parit Haji Ibrahim]] pada bahagian selatan * [[Kampung Parit Besar]] pada bahagian barat daya * [[Kampung Parit Samak]] pada bahagian barat * [[Kampung Parit Siba]] pada bahagian barat Parit Bengkok ialah [[parit]] utama yang mengairi Kampung Parit Bengkok.<ref name="Geonames1"/> Aliran air yang bergerak adalah lurus dari arah utara ke selatan, dengan mengalir sepanjang kawasan petempatan manusia dan perladangan seperti tanaman [[kelapa sawit]]. Parit Bengkok menghilir ke Parit Besar untuk bergabung dengan parit berkenaan sebagai muara, di bahagian selatan Kampung Parit Besar, dekat Jalan Peserai.<ref name="HIND1">{{cite map |author= |date= 1941|year= 1941 |map= Johore: Batu Pahat and Muar Districts – Batu Pahat (Sheet 3 K/4 and 3 K/8) [Johor: Daerah Batu Pahat dan Muar – Batu Pahat (Lembaran 3 K/4 dan 3 K/8)] |map-url= |title= HIND 1035 [HIND 1035] |edition=1|scale= 1:63,360 |series= HIND 1035 |language= en |cartography=Survey Department of Federated Malay States [Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu] |location= [[Kuala Lumpur]], Malaysia |publisher= War Office British Post Office [Pejabat Perang untuk Pejabat Pos British] }}</ref><ref name="HIND2">{{cite map |author= |date= 1944|year= 1944 |map= Johore: Batu Pahat and Muar Districts – Batu Pahat (Sheet 3 K/4 and 3 K/8) [Johor: Daerah Batu Pahat dan Muar – Batu Pahat (Lembaran 3 K/4 dan 3 K/8)] |map-url= |title= HIND 1035 (Restricted) [HIND 1035 (Cetakan Terhad)] |edition=2|scale= 1:63,360 |series= HIND 1035 |language= en |cartography=Survey Department of Federated Malay States [Jabatan Ukur Negeri-negeri Melayu Bersekutu] |location= [[Kuala Lumpur]], Malaysia |publisher= War Office British Post Office [Pejabat Perang untuk Pejabat Pos British] }}</ref><ref name="Geonames1">{{cite web|url=https://www.geonames.org/1779817/parit-bengkok.html|publisher=[[GeoNames]]|access-date=17 Januari 2026|date=17 Januari 2026|lang=en|title= Parit Bengkok, Malaysia|trans-title= Parit Bengkok, Malaysia}}</ref> == Infrastruktur == Terdapat dua buah [[surau]] di Kampung Parit Bengkok, masing-masing memainkan peranan sebagai institusi keagamaan bagi [[Islam di Malaysia|masyarakat Islam]] di kawasan kampung terbabit. Surau yang pertama terletak di Kampung Parit Bengkok Darat, dikenali sebagai Surau Al-Ikhsan Kampung Parit Bengkok Darat. Kod pengenal pasti surau berkenaan dalam portal Sistem Maklumat Imam dan Masjid (SISMIM) ialah 010112027.<ref name="JAKIM1">{{Cite web |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/010112027 |title=Portal SISMIM – Surau Al-Ikhsan Kampung Parit Bengkok Darat |website=masjid.islam.gov.my |access-date=25 Januari 2026|publisher=[[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]|date=2021}}</ref> Surau yang kedua terletak di Kampung Parit Bengkok Laut, dikenali sebagai Surau Kampung Parit Bengkok Laut. Kod pengenal pasti surau berkenaan dalam portal Sistem Maklumat Imam dan Masjid (SISMIM) ialah 010112036.<ref name="JAKIMw2">{{Cite web |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/010112036 |title=Portal SISMIM – Surau Kampung Parit Bengkok Laut |website=masjid.islam.gov.my |access-date=25 Januari 2026|publisher=[[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]|date=2021}}</ref> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Kampung di Daerah Batu Pahat|Parit Bengkok]] glwi5t6wdjj6gix17o8iftuvo8vmbpi 0 1285595 6809708 2026-03-26T12:16:34Z ~2026-15445-94 391287 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya nyanyian dan lakonan [[Naqiu Boboy]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Tayangan ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Mat Bond Malaya]]'' | Mat | [[Astro First]] | Filem pertama |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Satukan Rasa]]'' | Suami Indah Suhaila | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Drama pertama, penampilan khas |- | 2021 ! ''K...' 6809708 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya nyanyian dan lakonan [[Naqiu Boboy]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Tayangan ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Mat Bond Malaya]]'' | Mat | [[Astro First]] | Filem pertama |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Satukan Rasa]]'' | Suami Indah Suhaila | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Drama pertama, penampilan khas |- | 2021 ! ''[[Kisah Rumah Tangga]]'' | Malek | Episod: "Mencantum Cinta" |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2001 ! ''Boboy The Movie'' | Dirinya sendiri | rowspan="2" | [[Video CD|VCD]] | Telefilem pertama |- | 2003 ! ''Semarak Naga'' | Saga | |- | 2020 ! ''Ting Tong Love'' | Hairi | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- | 2021 ! ''6 Langkah Menghancurkan Ex-boyfriend'' | Amri | |- | 2022 ! ''Pak Kodi Diserang Zombie'' | Alif | [[TV3]] | |- | 2022 ! ''Demi Raya'' | Ali | [[Awesome TV]] | |- | 2022 ! ''Ramadan, Tunggu Aku Datang'' | Ramadan | [[TV9]] | |- | 2026 ! ''Lawak Nak Mati'' | | [[Astro Prima]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2019 ! [[Gegar Vaganza (musim 6)|''Gegar Vaganza (musim ke-6)'']] | Peserta | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Juara |- ! ''Trek Selebriti'' | Artis undangan | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[I Can See Your Voice Malaysia (musim 3)]]: Minggu 15 - Ara Johari'' | Penyiasat jemputan | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''Immortal Songs Malaysia (Episod Ella)'' | Peserta | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Jenaka Kampung Kalut|J.K.K]] (Musim 6): Episod 13 - Tanah Pusaka'' | Zamani | Artis undangan |- ! ''[[Warung Sepahtu]]: Episod 12'' | Tetamu jemputan | [[Astro Warna]] | Tetamu bersama [[Noraniza Idris]] |- | 2022 ! ''Konsert Minggu Ini: Naqiu ft Boboy'' | Penyanyi | [[TV2]] | |- | 2023 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 10)]]'' | rowspan="3" | Peserta | [[Astro Ria]] | Tempat ke-5 |- | 2024 ! ''[[Famili Duo|Famili Duo (musim 4)]]'' | [[TV3]] | bersama [[Joey Daud]] |- | 2025 ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 5)]]'' | [[Astro Prima]] | bersama [[Fad Bocey]] & [[Sharif Zero]] |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Naqiu Boboy]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Naqiu Boboy]] 8ewqfg7sw3pq4cofqn6m03n05rk2bxy 1 1285596 6809712 2026-03-26T12:26:27Z ~2026-15445-94 391287 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Bincang}}' 6809712 wikitext text/x-wiki {{Bincang}} g77ku82gy5dlabrds4d7zpddgh1yfxy 0 1285597 6809721 2026-03-26T12:34:55Z ~2026-15445-94 391287 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya lakonan dan model [[Azqa Aziz]] dalam karier seninya. ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]'' | Sarah | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2024–2025 ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Amara | |- | 2025 ! ''[[Takdir Cinta Terlarang]]'' | Ratna | [[TV3]] | |- | 2025–2026 ! ''[[Impiana: Karma]]'' | Ina | [[Astro Ria]...' 6809721 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan model [[Azqa Aziz]] dalam karier seninya. ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]'' | Sarah | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2024–2025 ! ''[[Curang Tanpa Niat - The Office Wife]]'' | Amara | |- | 2025 ! ''[[Takdir Cinta Terlarang]]'' | Ratna | [[TV3]] | |- | 2025–2026 ! ''[[Impiana: Karma]]'' | Ina | [[Astro Ria]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Dewi Remaja|Hero Dewi Remaja]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] | Finalis |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm16583103}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Azqa Aziz]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Azqa Aziz]] te6jr5wfohsfuilkpl0q1gbxjymfpe0 0 1285598 6809798 2026-03-26T13:45:48Z Zamwan 19447 v 6809798 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[Pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> On January 27, four US [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] fighter-bombers destroyed pipelines to prevent further spillage into the Persian Gulf.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Several other sources of oil were found to be active: tankers and a damaged Kuwaiti [[oil refinery]] near Mina Al Ahmadi, tankers near [[Bubiyan Island]], and Iraq's Mina Al Bakr terminal.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Early estimates from the Pentagon on the volume spilled hovered around {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> These numbers were significantly adjusted downward by later, more-detailed studies; government researchers placed the volume of oil spilled between {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} and {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> while private researchers placed it between {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} and {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> The slick reached a maximum size of {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} by {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} and was 5&nbsp;inches (13&nbsp;cm) thick in some areas.{{Citation needed|date=December 2020}} Despite the uncertainty surrounding the size of the spill, figures place it several times the size (by volume) of the [[Exxon Valdez oil spill]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> making it one of the—if not the—largest oil spills in history.<ref name="d:0" /> == Clean-up == After the spill’s occurrence, most clean-up efforts went into recovering the oil by skimming it from the water’s surface.<ref name=":22" /> By April 1991, it is estimated that hundreds of thousands of barrels of oil had already been recovered.<ref name=":22" /> However, the clean-up process was impeded by a lack of funding and equipment as well as by the ongoing Persian Gulf War.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> With these obstructions and most clean-up efforts being focused on oil recovery, very little clean-up was done on Saudi Arabia’s beaches.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> In a ''Wall Street Journal'' article written 14 months after the spill, Ken Wells reported that an estimated 375 miles (604&nbsp;km) of shoreline remained covered in oil.<ref name=":32" /> The lack of attention given to Saudi Arabia’s beaches and other sensitive environments, such as mangrove forests and marshes, brought the Saudi government under attack by environmentalist groups concerned about the lasting effects of the oil.<ref name=":22" /> == Environmental impact == From the first reports of the spill in January 1991, the possible environmental damage it could cause was at the forefront of many minds. Lippman and Booth, reporting for ''The Washington Post'' on January 26, 1991, cited multiple experts who had high concerns about the spill and its impacts on the environment, calling it an “ecological disaster.”<ref name=":13" /> Despite the industry that skirts the Persian Gulf, the area still supports a diverse ecosystem, including endangered and endemic species.<ref name=":22" /> Following the spill, researchers and environmentalists had serious concerns about the mortality of the Persian Gulf’s ecosystem.<ref name=":22" /> Research on the spill’s impacts on the environment began as soon as possible after the spill, with the [[National Oceanic and Atmospheric Administration|National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)]] already having preliminary results in April 1992, as reported by Ken Wells for ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Such research has continued through 2020. In 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' reported that a study sponsored by [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], the [[United Arab Emirates]] and the [[United States]] found the spill did "little long-term damage" to the environment, with about half the oil evaporating, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} getting recovered, and {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} to {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} washing ashore, mainly in Saudi Arabia.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden and Husain similarly estimated in 2002 that about 30-40% of the oil was removed by evaporation.<ref name=":42" /> However, more recent scientific studies have tended to disagree with the 1993 assessment of the long-term ecological damage. US geochemist Dr. Jacqueline Michel asserted in 2010 that the oil spill had dramatic long-term effects on the environment, explaining that her research found that a large amount of the oil remained after 12 years due to its abnormally high ability to penetrate Gulf sediments.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden and Husain found that in 2002, on average, oil penetrated about 10&nbsp;cm, but in some circumstances, oil penetrated almost 50&nbsp;cm, a depth that lengthens the natural degradation process significantly.<ref name=":42" /> In 2001, having studied Gulf sediments along with small crustaceans that live in the sediments known as [[ostracod]]s, Mostafawi found that offshore sediments and the organisms in them were still affected by the 1991 spill.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> In 2017, Joydas et al. concluded that, while open water areas had low concentrations of hydrocarbons in the sediment, secluded bay areas had “alarming levels” that threatened the quality of life of organisms in such areas.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Researchers have focused on the health of the unique habitats of the Persian Gulf, including coral reefs, salt marshes, mud flats, and mangrove forests (Booth).<ref name=":22" /> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, found that coral reefs were relatively unaffected by the oil spill.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Some researchers found that marshlands and mud tidal flats continued to contain large quantities of oil, over nine years later, and full recovery is likely to take decades. In 2001, German geographer Dr. Hans-Jörg Barth found that salt marshes still suffered significantly from the spill while rocky shores and mangroves showed a full recovery. He attributes the delayed recovery of the salt marshes to the lack of wave action/physical energy and oxygen in the environment, important factors to the natural degradation of oil.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. found that salt marshes had a low recovery rate after the oil spill but found that mangrove forests had not recovered in 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, reported that the oil had largely lost its toxicity by the time it reached shore; however, the oil coated vegetation and blocked light and air, damaging it.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Both groups of researchers also found that the spill caused the death of many seabirds, including almost 30,000 grebes and cormorants, by coating the birds’ feathers.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden and Husain found that marine turtles were relatively unaffected by the spill, except the Hawksbill sea turtle had a lower hatching rate that could have been caused by the 1991 spill.<ref name=":42" /> They also concluded that fish species in the northern Gulf were relatively unaffected by the spill.<ref name=":42" /> == Political and economic impacts == In the first days of the spill, President George Bush was quoted as calling the spill strategy a “sick” act by Saddam Hussein.<ref name=":6" /> In January 1991, Andrew Rosenthal for ''The New York Times'' observed the US government’s eagerness to utilize the act to further demonize Saddam Hussein and to solidify Hussein as deeply immoral.<ref name=":6" /> A representative of the Pentagon Pete Williams described the spill as “environmental terrorism,” and Roger E. McManus of the Center for Marine Conservation stated Hussein “should be held accountable for his despicable crimes against the environment."<ref name=":6" /> The Persian Gulf War oil spill is considered “the world's first known act of large-scale eco-terrorism."<ref name=":32" /> The Persian Gulf War oil spill caused significant economic damage to the fishing and oil industries around the Persian Gulf. Because of the war, and particularly because of the spill, fish and prawn fishing in the Gulf were halted in 1991.<ref name=":42" /> The spill also led to damage of fishing equipment and infrastructure.<ref name=":5" /> According to Issa and Vempatti, the spill caused a 1.5–2% loss of Kuwait’s oil reserves – a $12.3 billion to $38.4 billion loss.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] oudwieiqgnokgcmhbmo71v40ks4ztq1 6809800 6809798 2026-03-26T13:46:48Z Zamwan 19447 /* Latar belakang */ 6809800 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> On January 27, four US [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] fighter-bombers destroyed pipelines to prevent further spillage into the Persian Gulf.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Several other sources of oil were found to be active: tankers and a damaged Kuwaiti [[oil refinery]] near Mina Al Ahmadi, tankers near [[Bubiyan Island]], and Iraq's Mina Al Bakr terminal.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Early estimates from the Pentagon on the volume spilled hovered around {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> These numbers were significantly adjusted downward by later, more-detailed studies; government researchers placed the volume of oil spilled between {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} and {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> while private researchers placed it between {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} and {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> The slick reached a maximum size of {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} by {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} and was 5&nbsp;inches (13&nbsp;cm) thick in some areas.{{Citation needed|date=December 2020}} Despite the uncertainty surrounding the size of the spill, figures place it several times the size (by volume) of the [[Exxon Valdez oil spill]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> making it one of the—if not the—largest oil spills in history.<ref name="d:0" /> == Clean-up == After the spill’s occurrence, most clean-up efforts went into recovering the oil by skimming it from the water’s surface.<ref name=":22" /> By April 1991, it is estimated that hundreds of thousands of barrels of oil had already been recovered.<ref name=":22" /> However, the clean-up process was impeded by a lack of funding and equipment as well as by the ongoing Persian Gulf War.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> With these obstructions and most clean-up efforts being focused on oil recovery, very little clean-up was done on Saudi Arabia’s beaches.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> In a ''Wall Street Journal'' article written 14 months after the spill, Ken Wells reported that an estimated 375 miles (604&nbsp;km) of shoreline remained covered in oil.<ref name=":32" /> The lack of attention given to Saudi Arabia’s beaches and other sensitive environments, such as mangrove forests and marshes, brought the Saudi government under attack by environmentalist groups concerned about the lasting effects of the oil.<ref name=":22" /> == Environmental impact == From the first reports of the spill in January 1991, the possible environmental damage it could cause was at the forefront of many minds. Lippman and Booth, reporting for ''The Washington Post'' on January 26, 1991, cited multiple experts who had high concerns about the spill and its impacts on the environment, calling it an “ecological disaster.”<ref name=":13" /> Despite the industry that skirts the Persian Gulf, the area still supports a diverse ecosystem, including endangered and endemic species.<ref name=":22" /> Following the spill, researchers and environmentalists had serious concerns about the mortality of the Persian Gulf’s ecosystem.<ref name=":22" /> Research on the spill’s impacts on the environment began as soon as possible after the spill, with the [[National Oceanic and Atmospheric Administration|National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)]] already having preliminary results in April 1992, as reported by Ken Wells for ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Such research has continued through 2020. In 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' reported that a study sponsored by [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], the [[United Arab Emirates]] and the [[United States]] found the spill did "little long-term damage" to the environment, with about half the oil evaporating, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} getting recovered, and {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} to {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} washing ashore, mainly in Saudi Arabia.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden and Husain similarly estimated in 2002 that about 30-40% of the oil was removed by evaporation.<ref name=":42" /> However, more recent scientific studies have tended to disagree with the 1993 assessment of the long-term ecological damage. US geochemist Dr. Jacqueline Michel asserted in 2010 that the oil spill had dramatic long-term effects on the environment, explaining that her research found that a large amount of the oil remained after 12 years due to its abnormally high ability to penetrate Gulf sediments.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden and Husain found that in 2002, on average, oil penetrated about 10&nbsp;cm, but in some circumstances, oil penetrated almost 50&nbsp;cm, a depth that lengthens the natural degradation process significantly.<ref name=":42" /> In 2001, having studied Gulf sediments along with small crustaceans that live in the sediments known as [[ostracod]]s, Mostafawi found that offshore sediments and the organisms in them were still affected by the 1991 spill.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> In 2017, Joydas et al. concluded that, while open water areas had low concentrations of hydrocarbons in the sediment, secluded bay areas had “alarming levels” that threatened the quality of life of organisms in such areas.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Researchers have focused on the health of the unique habitats of the Persian Gulf, including coral reefs, salt marshes, mud flats, and mangrove forests (Booth).<ref name=":22" /> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, found that coral reefs were relatively unaffected by the oil spill.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Some researchers found that marshlands and mud tidal flats continued to contain large quantities of oil, over nine years later, and full recovery is likely to take decades. In 2001, German geographer Dr. Hans-Jörg Barth found that salt marshes still suffered significantly from the spill while rocky shores and mangroves showed a full recovery. He attributes the delayed recovery of the salt marshes to the lack of wave action/physical energy and oxygen in the environment, important factors to the natural degradation of oil.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. found that salt marshes had a low recovery rate after the oil spill but found that mangrove forests had not recovered in 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, reported that the oil had largely lost its toxicity by the time it reached shore; however, the oil coated vegetation and blocked light and air, damaging it.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Both groups of researchers also found that the spill caused the death of many seabirds, including almost 30,000 grebes and cormorants, by coating the birds’ feathers.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden and Husain found that marine turtles were relatively unaffected by the spill, except the Hawksbill sea turtle had a lower hatching rate that could have been caused by the 1991 spill.<ref name=":42" /> They also concluded that fish species in the northern Gulf were relatively unaffected by the spill.<ref name=":42" /> == Political and economic impacts == In the first days of the spill, President George Bush was quoted as calling the spill strategy a “sick” act by Saddam Hussein.<ref name=":6" /> In January 1991, Andrew Rosenthal for ''The New York Times'' observed the US government’s eagerness to utilize the act to further demonize Saddam Hussein and to solidify Hussein as deeply immoral.<ref name=":6" /> A representative of the Pentagon Pete Williams described the spill as “environmental terrorism,” and Roger E. McManus of the Center for Marine Conservation stated Hussein “should be held accountable for his despicable crimes against the environment."<ref name=":6" /> The Persian Gulf War oil spill is considered “the world's first known act of large-scale eco-terrorism."<ref name=":32" /> The Persian Gulf War oil spill caused significant economic damage to the fishing and oil industries around the Persian Gulf. Because of the war, and particularly because of the spill, fish and prawn fishing in the Gulf were halted in 1991.<ref name=":42" /> The spill also led to damage of fishing equipment and infrastructure.<ref name=":5" /> According to Issa and Vempatti, the spill caused a 1.5–2% loss of Kuwait’s oil reserves – a $12.3 billion to $38.4 billion loss.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] 85as03vjbmq6djxitlp36pto55todrd 6809801 6809800 2026-03-26T13:47:30Z Zamwan 19447 /* Latar belakang */ 6809801 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> On January 27, four US [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] fighter-bombers destroyed pipelines to prevent further spillage into the Persian Gulf.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Several other sources of oil were found to be active: tankers and a damaged Kuwaiti [[oil refinery]] near Mina Al Ahmadi, tankers near [[Bubiyan Island]], and Iraq's Mina Al Bakr terminal.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Early estimates from the Pentagon on the volume spilled hovered around {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> These numbers were significantly adjusted downward by later, more-detailed studies; government researchers placed the volume of oil spilled between {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} and {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> while private researchers placed it between {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} and {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> The slick reached a maximum size of {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} by {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} and was 5&nbsp;inches (13&nbsp;cm) thick in some areas.{{Citation needed|date=December 2020}} Despite the uncertainty surrounding the size of the spill, figures place it several times the size (by volume) of the [[Exxon Valdez oil spill]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> making it one of the—if not the—largest oil spills in history.<ref name="d:0" /> == Clean-up == After the spill’s occurrence, most clean-up efforts went into recovering the oil by skimming it from the water’s surface.<ref name=":22" /> By April 1991, it is estimated that hundreds of thousands of barrels of oil had already been recovered.<ref name=":22" /> However, the clean-up process was impeded by a lack of funding and equipment as well as by the ongoing Persian Gulf War.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> With these obstructions and most clean-up efforts being focused on oil recovery, very little clean-up was done on Saudi Arabia’s beaches.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> In a ''Wall Street Journal'' article written 14 months after the spill, Ken Wells reported that an estimated 375 miles (604&nbsp;km) of shoreline remained covered in oil.<ref name=":32" /> The lack of attention given to Saudi Arabia’s beaches and other sensitive environments, such as mangrove forests and marshes, brought the Saudi government under attack by environmentalist groups concerned about the lasting effects of the oil.<ref name=":22" /> == Environmental impact == From the first reports of the spill in January 1991, the possible environmental damage it could cause was at the forefront of many minds. Lippman and Booth, reporting for ''The Washington Post'' on January 26, 1991, cited multiple experts who had high concerns about the spill and its impacts on the environment, calling it an “ecological disaster.”<ref name=":13" /> Despite the industry that skirts the Persian Gulf, the area still supports a diverse ecosystem, including endangered and endemic species.<ref name=":22" /> Following the spill, researchers and environmentalists had serious concerns about the mortality of the Persian Gulf’s ecosystem.<ref name=":22" /> Research on the spill’s impacts on the environment began as soon as possible after the spill, with the [[National Oceanic and Atmospheric Administration|National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)]] already having preliminary results in April 1992, as reported by Ken Wells for ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Such research has continued through 2020. In 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' reported that a study sponsored by [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], the [[United Arab Emirates]] and the [[United States]] found the spill did "little long-term damage" to the environment, with about half the oil evaporating, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} getting recovered, and {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} to {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} washing ashore, mainly in Saudi Arabia.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden and Husain similarly estimated in 2002 that about 30-40% of the oil was removed by evaporation.<ref name=":42" /> However, more recent scientific studies have tended to disagree with the 1993 assessment of the long-term ecological damage. US geochemist Dr. Jacqueline Michel asserted in 2010 that the oil spill had dramatic long-term effects on the environment, explaining that her research found that a large amount of the oil remained after 12 years due to its abnormally high ability to penetrate Gulf sediments.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden and Husain found that in 2002, on average, oil penetrated about 10&nbsp;cm, but in some circumstances, oil penetrated almost 50&nbsp;cm, a depth that lengthens the natural degradation process significantly.<ref name=":42" /> In 2001, having studied Gulf sediments along with small crustaceans that live in the sediments known as [[ostracod]]s, Mostafawi found that offshore sediments and the organisms in them were still affected by the 1991 spill.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> In 2017, Joydas et al. concluded that, while open water areas had low concentrations of hydrocarbons in the sediment, secluded bay areas had “alarming levels” that threatened the quality of life of organisms in such areas.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Researchers have focused on the health of the unique habitats of the Persian Gulf, including coral reefs, salt marshes, mud flats, and mangrove forests (Booth).<ref name=":22" /> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, found that coral reefs were relatively unaffected by the oil spill.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Some researchers found that marshlands and mud tidal flats continued to contain large quantities of oil, over nine years later, and full recovery is likely to take decades. In 2001, German geographer Dr. Hans-Jörg Barth found that salt marshes still suffered significantly from the spill while rocky shores and mangroves showed a full recovery. He attributes the delayed recovery of the salt marshes to the lack of wave action/physical energy and oxygen in the environment, important factors to the natural degradation of oil.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. found that salt marshes had a low recovery rate after the oil spill but found that mangrove forests had not recovered in 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, reported that the oil had largely lost its toxicity by the time it reached shore; however, the oil coated vegetation and blocked light and air, damaging it.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Both groups of researchers also found that the spill caused the death of many seabirds, including almost 30,000 grebes and cormorants, by coating the birds’ feathers.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden and Husain found that marine turtles were relatively unaffected by the spill, except the Hawksbill sea turtle had a lower hatching rate that could have been caused by the 1991 spill.<ref name=":42" /> They also concluded that fish species in the northern Gulf were relatively unaffected by the spill.<ref name=":42" /> == Political and economic impacts == In the first days of the spill, President George Bush was quoted as calling the spill strategy a “sick” act by Saddam Hussein.<ref name=":6" /> In January 1991, Andrew Rosenthal for ''The New York Times'' observed the US government’s eagerness to utilize the act to further demonize Saddam Hussein and to solidify Hussein as deeply immoral.<ref name=":6" /> A representative of the Pentagon Pete Williams described the spill as “environmental terrorism,” and Roger E. McManus of the Center for Marine Conservation stated Hussein “should be held accountable for his despicable crimes against the environment."<ref name=":6" /> The Persian Gulf War oil spill is considered “the world's first known act of large-scale eco-terrorism."<ref name=":32" /> The Persian Gulf War oil spill caused significant economic damage to the fishing and oil industries around the Persian Gulf. Because of the war, and particularly because of the spill, fish and prawn fishing in the Gulf were halted in 1991.<ref name=":42" /> The spill also led to damage of fishing equipment and infrastructure.<ref name=":5" /> According to Issa and Vempatti, the spill caused a 1.5–2% loss of Kuwait’s oil reserves – a $12.3 billion to $38.4 billion loss.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] s2ubhf8y9p7kzzajvhodiyyzv71lqac 6809803 6809801 2026-03-26T13:55:32Z Zamwan 19447 /* Tumpahan */ 6809803 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> Pada 27 Januari, empat pesawat pengebom pejuang AS [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] memusnahkan saluran paip untuk mengelakkan tumpahan selanjutnya ke Teluk Parsi.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Beberapa sumber minyak lain didapati aktif: kapal tangki dan sebuah loji [[penapisan minyak]] Kuwait yang rosak berhampiran Mina Al Ahmadi, kapal tangki berhampiran [[Pulau Bubiyan]], dan terminal Mina Al Bakr Iraq.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Anggaran awal daripada Pentagon mengenai jumlah yang tumpah adalah sekitar {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Angka-angka ini telah diselaraskan dengan ketara ke bawah oleh kajian yang lebih terperinci kemudian; penyelidik kerajaan meletakkan jumlah minyak yang tumpah di antara {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> manakala penyelidik swasta meletakkannya di antara {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> Lapisan minyak mencapai saiz maksima sehingga {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} darab {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} dan 5&nbsp;inci (13&nbsp;cm) tebal di beberapa kawasan.{{Citation needed|date=December 2020}} Walaupun terdapat ketidakpastian tentang saiz tumpahan tersebut, angka menunjukkan saiznya beberapa kali ganda lebih besar (mengikut isipadu) daripada [[tumpahan minyak Exxon Valdez]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> menjadikannya salah satu—jika bukan—tumpahan minyak terbesar dalam sejarah.<ref name="d:0" /> == Clean-up == After the spill’s occurrence, most clean-up efforts went into recovering the oil by skimming it from the water’s surface.<ref name=":22" /> By April 1991, it is estimated that hundreds of thousands of barrels of oil had already been recovered.<ref name=":22" /> However, the clean-up process was impeded by a lack of funding and equipment as well as by the ongoing Persian Gulf War.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> With these obstructions and most clean-up efforts being focused on oil recovery, very little clean-up was done on Saudi Arabia’s beaches.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> In a ''Wall Street Journal'' article written 14 months after the spill, Ken Wells reported that an estimated 375 miles (604&nbsp;km) of shoreline remained covered in oil.<ref name=":32" /> The lack of attention given to Saudi Arabia’s beaches and other sensitive environments, such as mangrove forests and marshes, brought the Saudi government under attack by environmentalist groups concerned about the lasting effects of the oil.<ref name=":22" /> == Environmental impact == From the first reports of the spill in January 1991, the possible environmental damage it could cause was at the forefront of many minds. Lippman and Booth, reporting for ''The Washington Post'' on January 26, 1991, cited multiple experts who had high concerns about the spill and its impacts on the environment, calling it an “ecological disaster.”<ref name=":13" /> Despite the industry that skirts the Persian Gulf, the area still supports a diverse ecosystem, including endangered and endemic species.<ref name=":22" /> Following the spill, researchers and environmentalists had serious concerns about the mortality of the Persian Gulf’s ecosystem.<ref name=":22" /> Research on the spill’s impacts on the environment began as soon as possible after the spill, with the [[National Oceanic and Atmospheric Administration|National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)]] already having preliminary results in April 1992, as reported by Ken Wells for ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Such research has continued through 2020. In 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' reported that a study sponsored by [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], the [[United Arab Emirates]] and the [[United States]] found the spill did "little long-term damage" to the environment, with about half the oil evaporating, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} getting recovered, and {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} to {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} washing ashore, mainly in Saudi Arabia.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden and Husain similarly estimated in 2002 that about 30-40% of the oil was removed by evaporation.<ref name=":42" /> However, more recent scientific studies have tended to disagree with the 1993 assessment of the long-term ecological damage. US geochemist Dr. Jacqueline Michel asserted in 2010 that the oil spill had dramatic long-term effects on the environment, explaining that her research found that a large amount of the oil remained after 12 years due to its abnormally high ability to penetrate Gulf sediments.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden and Husain found that in 2002, on average, oil penetrated about 10&nbsp;cm, but in some circumstances, oil penetrated almost 50&nbsp;cm, a depth that lengthens the natural degradation process significantly.<ref name=":42" /> In 2001, having studied Gulf sediments along with small crustaceans that live in the sediments known as [[ostracod]]s, Mostafawi found that offshore sediments and the organisms in them were still affected by the 1991 spill.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> In 2017, Joydas et al. concluded that, while open water areas had low concentrations of hydrocarbons in the sediment, secluded bay areas had “alarming levels” that threatened the quality of life of organisms in such areas.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Researchers have focused on the health of the unique habitats of the Persian Gulf, including coral reefs, salt marshes, mud flats, and mangrove forests (Booth).<ref name=":22" /> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, found that coral reefs were relatively unaffected by the oil spill.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Some researchers found that marshlands and mud tidal flats continued to contain large quantities of oil, over nine years later, and full recovery is likely to take decades. In 2001, German geographer Dr. Hans-Jörg Barth found that salt marshes still suffered significantly from the spill while rocky shores and mangroves showed a full recovery. He attributes the delayed recovery of the salt marshes to the lack of wave action/physical energy and oxygen in the environment, important factors to the natural degradation of oil.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. found that salt marshes had a low recovery rate after the oil spill but found that mangrove forests had not recovered in 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, reported that the oil had largely lost its toxicity by the time it reached shore; however, the oil coated vegetation and blocked light and air, damaging it.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Both groups of researchers also found that the spill caused the death of many seabirds, including almost 30,000 grebes and cormorants, by coating the birds’ feathers.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden and Husain found that marine turtles were relatively unaffected by the spill, except the Hawksbill sea turtle had a lower hatching rate that could have been caused by the 1991 spill.<ref name=":42" /> They also concluded that fish species in the northern Gulf were relatively unaffected by the spill.<ref name=":42" /> == Political and economic impacts == In the first days of the spill, President George Bush was quoted as calling the spill strategy a “sick” act by Saddam Hussein.<ref name=":6" /> In January 1991, Andrew Rosenthal for ''The New York Times'' observed the US government’s eagerness to utilize the act to further demonize Saddam Hussein and to solidify Hussein as deeply immoral.<ref name=":6" /> A representative of the Pentagon Pete Williams described the spill as “environmental terrorism,” and Roger E. McManus of the Center for Marine Conservation stated Hussein “should be held accountable for his despicable crimes against the environment."<ref name=":6" /> The Persian Gulf War oil spill is considered “the world's first known act of large-scale eco-terrorism."<ref name=":32" /> The Persian Gulf War oil spill caused significant economic damage to the fishing and oil industries around the Persian Gulf. Because of the war, and particularly because of the spill, fish and prawn fishing in the Gulf were halted in 1991.<ref name=":42" /> The spill also led to damage of fishing equipment and infrastructure.<ref name=":5" /> According to Issa and Vempatti, the spill caused a 1.5–2% loss of Kuwait’s oil reserves – a $12.3 billion to $38.4 billion loss.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] 1fhpmvijfahbsk4fqxeb8467urej68f 6809804 6809803 2026-03-26T13:59:27Z Zamwan 19447 /* Clean-up */ 6809804 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> Pada 27 Januari, empat pesawat pengebom pejuang AS [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] memusnahkan saluran paip untuk mengelakkan tumpahan selanjutnya ke Teluk Parsi.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Beberapa sumber minyak lain didapati aktif: kapal tangki dan sebuah loji [[penapisan minyak]] Kuwait yang rosak berhampiran Mina Al Ahmadi, kapal tangki berhampiran [[Pulau Bubiyan]], dan terminal Mina Al Bakr Iraq.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Anggaran awal daripada Pentagon mengenai jumlah yang tumpah adalah sekitar {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Angka-angka ini telah diselaraskan dengan ketara ke bawah oleh kajian yang lebih terperinci kemudian; penyelidik kerajaan meletakkan jumlah minyak yang tumpah di antara {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> manakala penyelidik swasta meletakkannya di antara {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> Lapisan minyak mencapai saiz maksima sehingga {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} darab {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} dan 5&nbsp;inci (13&nbsp;cm) tebal di beberapa kawasan.{{Citation needed|date=December 2020}} Walaupun terdapat ketidakpastian tentang saiz tumpahan tersebut, angka menunjukkan saiznya beberapa kali ganda lebih besar (mengikut isipadu) daripada [[tumpahan minyak Exxon Valdez]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> menjadikannya salah satu—jika bukan—tumpahan minyak terbesar dalam sejarah.<ref name="d:0" /> == Pembersihan == Selepas kejadian tumpahan, kebanyakan usaha pembersihan dilakukan untuk mendapatkan semula minyak dengan menanggalkannya dari permukaan air.<ref name=":22" /> Menjelang April 1991, dianggarkan beratus-ratus ribu tong minyak telah diperolehi semula.<ref name=":22" /> Walau bagaimanapun, proses pembersihan terhalang oleh kekurangan dana dan peralatan serta Perang Teluk Parsi yang sedang berlangsung.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> Dengan halangan-halangan ini dan kebanyakan usaha pembersihan tertumpu pada pemulihan minyak, sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> Dalam artikel ''Wall Street Journal'' yang ditulis 14 bulan selepas tumpahan itu, Ken Wells melaporkan bahawa dianggarkan 375 batu (604 km) garis pantai masih dilitupi minyak..<ref name=":32" /> Kekurangan perhatian yang diberikan kepada pantai Arab Saudi dan persekitaran sensitif yang lain, seperti hutan bakau dan paya, menyebabkan kerajaan Saudi diserang oleh kumpulan pencinta alam sekitar yang bimbang tentang kesan berpanjangan minyak.<ref name=":22" /> == Environmental impact == From the first reports of the spill in January 1991, the possible environmental damage it could cause was at the forefront of many minds. Lippman and Booth, reporting for ''The Washington Post'' on January 26, 1991, cited multiple experts who had high concerns about the spill and its impacts on the environment, calling it an “ecological disaster.”<ref name=":13" /> Despite the industry that skirts the Persian Gulf, the area still supports a diverse ecosystem, including endangered and endemic species.<ref name=":22" /> Following the spill, researchers and environmentalists had serious concerns about the mortality of the Persian Gulf’s ecosystem.<ref name=":22" /> Research on the spill’s impacts on the environment began as soon as possible after the spill, with the [[National Oceanic and Atmospheric Administration|National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)]] already having preliminary results in April 1992, as reported by Ken Wells for ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Such research has continued through 2020. In 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' reported that a study sponsored by [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], the [[United Arab Emirates]] and the [[United States]] found the spill did "little long-term damage" to the environment, with about half the oil evaporating, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} getting recovered, and {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} to {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} washing ashore, mainly in Saudi Arabia.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden and Husain similarly estimated in 2002 that about 30-40% of the oil was removed by evaporation.<ref name=":42" /> However, more recent scientific studies have tended to disagree with the 1993 assessment of the long-term ecological damage. US geochemist Dr. Jacqueline Michel asserted in 2010 that the oil spill had dramatic long-term effects on the environment, explaining that her research found that a large amount of the oil remained after 12 years due to its abnormally high ability to penetrate Gulf sediments.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden and Husain found that in 2002, on average, oil penetrated about 10&nbsp;cm, but in some circumstances, oil penetrated almost 50&nbsp;cm, a depth that lengthens the natural degradation process significantly.<ref name=":42" /> In 2001, having studied Gulf sediments along with small crustaceans that live in the sediments known as [[ostracod]]s, Mostafawi found that offshore sediments and the organisms in them were still affected by the 1991 spill.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> In 2017, Joydas et al. concluded that, while open water areas had low concentrations of hydrocarbons in the sediment, secluded bay areas had “alarming levels” that threatened the quality of life of organisms in such areas.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Researchers have focused on the health of the unique habitats of the Persian Gulf, including coral reefs, salt marshes, mud flats, and mangrove forests (Booth).<ref name=":22" /> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, found that coral reefs were relatively unaffected by the oil spill.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Some researchers found that marshlands and mud tidal flats continued to contain large quantities of oil, over nine years later, and full recovery is likely to take decades. In 2001, German geographer Dr. Hans-Jörg Barth found that salt marshes still suffered significantly from the spill while rocky shores and mangroves showed a full recovery. He attributes the delayed recovery of the salt marshes to the lack of wave action/physical energy and oxygen in the environment, important factors to the natural degradation of oil.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. found that salt marshes had a low recovery rate after the oil spill but found that mangrove forests had not recovered in 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, reported that the oil had largely lost its toxicity by the time it reached shore; however, the oil coated vegetation and blocked light and air, damaging it.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Both groups of researchers also found that the spill caused the death of many seabirds, including almost 30,000 grebes and cormorants, by coating the birds’ feathers.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden and Husain found that marine turtles were relatively unaffected by the spill, except the Hawksbill sea turtle had a lower hatching rate that could have been caused by the 1991 spill.<ref name=":42" /> They also concluded that fish species in the northern Gulf were relatively unaffected by the spill.<ref name=":42" /> == Political and economic impacts == In the first days of the spill, President George Bush was quoted as calling the spill strategy a “sick” act by Saddam Hussein.<ref name=":6" /> In January 1991, Andrew Rosenthal for ''The New York Times'' observed the US government’s eagerness to utilize the act to further demonize Saddam Hussein and to solidify Hussein as deeply immoral.<ref name=":6" /> A representative of the Pentagon Pete Williams described the spill as “environmental terrorism,” and Roger E. McManus of the Center for Marine Conservation stated Hussein “should be held accountable for his despicable crimes against the environment."<ref name=":6" /> The Persian Gulf War oil spill is considered “the world's first known act of large-scale eco-terrorism."<ref name=":32" /> The Persian Gulf War oil spill caused significant economic damage to the fishing and oil industries around the Persian Gulf. Because of the war, and particularly because of the spill, fish and prawn fishing in the Gulf were halted in 1991.<ref name=":42" /> The spill also led to damage of fishing equipment and infrastructure.<ref name=":5" /> According to Issa and Vempatti, the spill caused a 1.5–2% loss of Kuwait’s oil reserves – a $12.3 billion to $38.4 billion loss.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] d3mnnznnzn3hhwctbb8z5xusderj23a 6809910 6809804 2026-03-26T22:47:36Z Zamwan 19447 /* Political and economic impacts */ 6809910 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> Pada 27 Januari, empat pesawat pengebom pejuang AS [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] memusnahkan saluran paip untuk mengelakkan tumpahan selanjutnya ke Teluk Parsi.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Beberapa sumber minyak lain didapati aktif: kapal tangki dan sebuah loji [[penapisan minyak]] Kuwait yang rosak berhampiran Mina Al Ahmadi, kapal tangki berhampiran [[Pulau Bubiyan]], dan terminal Mina Al Bakr Iraq.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Anggaran awal daripada Pentagon mengenai jumlah yang tumpah adalah sekitar {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Angka-angka ini telah diselaraskan dengan ketara ke bawah oleh kajian yang lebih terperinci kemudian; penyelidik kerajaan meletakkan jumlah minyak yang tumpah di antara {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> manakala penyelidik swasta meletakkannya di antara {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> Lapisan minyak mencapai saiz maksima sehingga {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} darab {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} dan 5&nbsp;inci (13&nbsp;cm) tebal di beberapa kawasan.{{Citation needed|date=December 2020}} Walaupun terdapat ketidakpastian tentang saiz tumpahan tersebut, angka menunjukkan saiznya beberapa kali ganda lebih besar (mengikut isipadu) daripada [[tumpahan minyak Exxon Valdez]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> menjadikannya salah satu—jika bukan—tumpahan minyak terbesar dalam sejarah.<ref name="d:0" /> == Pembersihan == Selepas kejadian tumpahan, kebanyakan usaha pembersihan dilakukan untuk mendapatkan semula minyak dengan menanggalkannya dari permukaan air.<ref name=":22" /> Menjelang April 1991, dianggarkan beratus-ratus ribu tong minyak telah diperolehi semula.<ref name=":22" /> Walau bagaimanapun, proses pembersihan terhalang oleh kekurangan dana dan peralatan serta Perang Teluk Parsi yang sedang berlangsung.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> Dengan halangan-halangan ini dan kebanyakan usaha pembersihan tertumpu pada pemulihan minyak, sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> Dalam artikel ''Wall Street Journal'' yang ditulis 14 bulan selepas tumpahan itu, Ken Wells melaporkan bahawa dianggarkan 375 batu (604 km) garis pantai masih dilitupi minyak..<ref name=":32" /> Kekurangan perhatian yang diberikan kepada pantai Arab Saudi dan persekitaran sensitif yang lain, seperti hutan bakau dan paya, menyebabkan kerajaan Saudi diserang oleh kumpulan pencinta alam sekitar yang bimbang tentang kesan berpanjangan minyak.<ref name=":22" /> == Environmental impact == From the first reports of the spill in January 1991, the possible environmental damage it could cause was at the forefront of many minds. Lippman and Booth, reporting for ''The Washington Post'' on January 26, 1991, cited multiple experts who had high concerns about the spill and its impacts on the environment, calling it an “ecological disaster.”<ref name=":13" /> Despite the industry that skirts the Persian Gulf, the area still supports a diverse ecosystem, including endangered and endemic species.<ref name=":22" /> Following the spill, researchers and environmentalists had serious concerns about the mortality of the Persian Gulf’s ecosystem.<ref name=":22" /> Research on the spill’s impacts on the environment began as soon as possible after the spill, with the [[National Oceanic and Atmospheric Administration|National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)]] already having preliminary results in April 1992, as reported by Ken Wells for ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Such research has continued through 2020. In 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' reported that a study sponsored by [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], the [[United Arab Emirates]] and the [[United States]] found the spill did "little long-term damage" to the environment, with about half the oil evaporating, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} getting recovered, and {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} to {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} washing ashore, mainly in Saudi Arabia.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden and Husain similarly estimated in 2002 that about 30-40% of the oil was removed by evaporation.<ref name=":42" /> However, more recent scientific studies have tended to disagree with the 1993 assessment of the long-term ecological damage. US geochemist Dr. Jacqueline Michel asserted in 2010 that the oil spill had dramatic long-term effects on the environment, explaining that her research found that a large amount of the oil remained after 12 years due to its abnormally high ability to penetrate Gulf sediments.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden and Husain found that in 2002, on average, oil penetrated about 10&nbsp;cm, but in some circumstances, oil penetrated almost 50&nbsp;cm, a depth that lengthens the natural degradation process significantly.<ref name=":42" /> In 2001, having studied Gulf sediments along with small crustaceans that live in the sediments known as [[ostracod]]s, Mostafawi found that offshore sediments and the organisms in them were still affected by the 1991 spill.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> In 2017, Joydas et al. concluded that, while open water areas had low concentrations of hydrocarbons in the sediment, secluded bay areas had “alarming levels” that threatened the quality of life of organisms in such areas.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Researchers have focused on the health of the unique habitats of the Persian Gulf, including coral reefs, salt marshes, mud flats, and mangrove forests (Booth).<ref name=":22" /> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, found that coral reefs were relatively unaffected by the oil spill.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Some researchers found that marshlands and mud tidal flats continued to contain large quantities of oil, over nine years later, and full recovery is likely to take decades. In 2001, German geographer Dr. Hans-Jörg Barth found that salt marshes still suffered significantly from the spill while rocky shores and mangroves showed a full recovery. He attributes the delayed recovery of the salt marshes to the lack of wave action/physical energy and oxygen in the environment, important factors to the natural degradation of oil.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. found that salt marshes had a low recovery rate after the oil spill but found that mangrove forests had not recovered in 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, reported that the oil had largely lost its toxicity by the time it reached shore; however, the oil coated vegetation and blocked light and air, damaging it.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Both groups of researchers also found that the spill caused the death of many seabirds, including almost 30,000 grebes and cormorants, by coating the birds’ feathers.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden and Husain found that marine turtles were relatively unaffected by the spill, except the Hawksbill sea turtle had a lower hatching rate that could have been caused by the 1991 spill.<ref name=":42" /> They also concluded that fish species in the northern Gulf were relatively unaffected by the spill.<ref name=":42" /> == Kesan-kesan politik dan ekonomi == Pada hari-hari pertama tumpahan itu, Presiden George Bush dipetik sebagai menggelarkan strategi tumpahan itu sebagai tindakan "sakit" oleh Saddam Hussein.<ref name=":6" /> Pada Januari 1991, Andrew Rosenthal untuk ''The New York Times'' memerhatikan kesungguhan kerajaan AS untuk menggunakan tindakan itu bagi memburukkan lagi Saddam Hussein dan mengukuhkan Hussein sebagai seorang yang sangat tidak bermoral..<ref name=":6" /> Seorang wakil Pentagon, Pete Williams menyifatkan tumpahan itu sebagai "keganasan alam sekitar," dan Roger E. McManus dari Pusat Pemuliharaan Marin menyatakan Hussein "patut dipertanggungjawabkan atas jenayah kejinya terhadap alam sekitar."<ref name=":6" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi dianggap sebagai "tindakan eko-keganasan berskala besar pertama yang diketahui di dunia"."<ref name=":32" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi telah menyebabkan kerosakan ekonomi yang ketara kepada industri perikanan dan minyak di sekitar Teluk Parsi. Disebabkan oleh perang, dan terutamanya kerana tumpahan tersebut, penangkapan ikan dan udang di Teluk telah dihentikan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> The spill also led to damage of fishing equipment and infrastructure.<ref name=":5" /> Menurut Issa dan Vempatti, tumpahan itu menyebabkan kehilangan rizab minyak Kuwait sebanyak 1.5–2% – kerugian antara $12.3 bilion hingga $38.4 bilion.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] n752ns5h390jmuu1d5hudujvarrxq1w 6809912 6809910 2026-03-26T22:48:32Z Zamwan 19447 /* Kesan-kesan politik dan ekonomi */ 6809912 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> Pada 27 Januari, empat pesawat pengebom pejuang AS [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] memusnahkan saluran paip untuk mengelakkan tumpahan selanjutnya ke Teluk Parsi.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Beberapa sumber minyak lain didapati aktif: kapal tangki dan sebuah loji [[penapisan minyak]] Kuwait yang rosak berhampiran Mina Al Ahmadi, kapal tangki berhampiran [[Pulau Bubiyan]], dan terminal Mina Al Bakr Iraq.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Anggaran awal daripada Pentagon mengenai jumlah yang tumpah adalah sekitar {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Angka-angka ini telah diselaraskan dengan ketara ke bawah oleh kajian yang lebih terperinci kemudian; penyelidik kerajaan meletakkan jumlah minyak yang tumpah di antara {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> manakala penyelidik swasta meletakkannya di antara {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> Lapisan minyak mencapai saiz maksima sehingga {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} darab {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} dan 5&nbsp;inci (13&nbsp;cm) tebal di beberapa kawasan.{{Citation needed|date=December 2020}} Walaupun terdapat ketidakpastian tentang saiz tumpahan tersebut, angka menunjukkan saiznya beberapa kali ganda lebih besar (mengikut isipadu) daripada [[tumpahan minyak Exxon Valdez]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> menjadikannya salah satu—jika bukan—tumpahan minyak terbesar dalam sejarah.<ref name="d:0" /> == Pembersihan == Selepas kejadian tumpahan, kebanyakan usaha pembersihan dilakukan untuk mendapatkan semula minyak dengan menanggalkannya dari permukaan air.<ref name=":22" /> Menjelang April 1991, dianggarkan beratus-ratus ribu tong minyak telah diperolehi semula.<ref name=":22" /> Walau bagaimanapun, proses pembersihan terhalang oleh kekurangan dana dan peralatan serta Perang Teluk Parsi yang sedang berlangsung.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> Dengan halangan-halangan ini dan kebanyakan usaha pembersihan tertumpu pada pemulihan minyak, sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> Dalam artikel ''Wall Street Journal'' yang ditulis 14 bulan selepas tumpahan itu, Ken Wells melaporkan bahawa dianggarkan 375 batu (604 km) garis pantai masih dilitupi minyak..<ref name=":32" /> Kekurangan perhatian yang diberikan kepada pantai Arab Saudi dan persekitaran sensitif yang lain, seperti hutan bakau dan paya, menyebabkan kerajaan Saudi diserang oleh kumpulan pencinta alam sekitar yang bimbang tentang kesan berpanjangan minyak.<ref name=":22" /> == Environmental impact == From the first reports of the spill in January 1991, the possible environmental damage it could cause was at the forefront of many minds. Lippman and Booth, reporting for ''The Washington Post'' on January 26, 1991, cited multiple experts who had high concerns about the spill and its impacts on the environment, calling it an “ecological disaster.”<ref name=":13" /> Despite the industry that skirts the Persian Gulf, the area still supports a diverse ecosystem, including endangered and endemic species.<ref name=":22" /> Following the spill, researchers and environmentalists had serious concerns about the mortality of the Persian Gulf’s ecosystem.<ref name=":22" /> Research on the spill’s impacts on the environment began as soon as possible after the spill, with the [[National Oceanic and Atmospheric Administration|National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)]] already having preliminary results in April 1992, as reported by Ken Wells for ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Such research has continued through 2020. In 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' reported that a study sponsored by [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Saudi Arabia]], the [[United Arab Emirates]] and the [[United States]] found the spill did "little long-term damage" to the environment, with about half the oil evaporating, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} getting recovered, and {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} to {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} washing ashore, mainly in Saudi Arabia.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden and Husain similarly estimated in 2002 that about 30-40% of the oil was removed by evaporation.<ref name=":42" /> However, more recent scientific studies have tended to disagree with the 1993 assessment of the long-term ecological damage. US geochemist Dr. Jacqueline Michel asserted in 2010 that the oil spill had dramatic long-term effects on the environment, explaining that her research found that a large amount of the oil remained after 12 years due to its abnormally high ability to penetrate Gulf sediments.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden and Husain found that in 2002, on average, oil penetrated about 10&nbsp;cm, but in some circumstances, oil penetrated almost 50&nbsp;cm, a depth that lengthens the natural degradation process significantly.<ref name=":42" /> In 2001, having studied Gulf sediments along with small crustaceans that live in the sediments known as [[ostracod]]s, Mostafawi found that offshore sediments and the organisms in them were still affected by the 1991 spill.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> In 2017, Joydas et al. concluded that, while open water areas had low concentrations of hydrocarbons in the sediment, secluded bay areas had “alarming levels” that threatened the quality of life of organisms in such areas.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Researchers have focused on the health of the unique habitats of the Persian Gulf, including coral reefs, salt marshes, mud flats, and mangrove forests (Booth).<ref name=":22" /> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, found that coral reefs were relatively unaffected by the oil spill.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Some researchers found that marshlands and mud tidal flats continued to contain large quantities of oil, over nine years later, and full recovery is likely to take decades. In 2001, German geographer Dr. Hans-Jörg Barth found that salt marshes still suffered significantly from the spill while rocky shores and mangroves showed a full recovery. He attributes the delayed recovery of the salt marshes to the lack of wave action/physical energy and oxygen in the environment, important factors to the natural degradation of oil.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. found that salt marshes had a low recovery rate after the oil spill but found that mangrove forests had not recovered in 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden and Husain in 2002, as well as Issa and Vempatti in 2018, reported that the oil had largely lost its toxicity by the time it reached shore; however, the oil coated vegetation and blocked light and air, damaging it.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Both groups of researchers also found that the spill caused the death of many seabirds, including almost 30,000 grebes and cormorants, by coating the birds’ feathers.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden and Husain found that marine turtles were relatively unaffected by the spill, except the Hawksbill sea turtle had a lower hatching rate that could have been caused by the 1991 spill.<ref name=":42" /> They also concluded that fish species in the northern Gulf were relatively unaffected by the spill.<ref name=":42" /> == Kesan-kesan politik dan ekonomi == Pada hari-hari pertama tumpahan itu, Presiden George Bush dipetik sebagai menggelarkan strategi tumpahan itu sebagai tindakan "sakit" oleh Saddam Hussein.<ref name=":6" /> Pada Januari 1991, Andrew Rosenthal untuk ''The New York Times'' memerhatikan kesungguhan kerajaan AS untuk menggunakan tindakan itu bagi memburukkan lagi Saddam Hussein dan mengukuhkan Hussein sebagai seorang yang sangat tidak bermoral..<ref name=":6" /> Seorang wakil Pentagon, Pete Williams menyifatkan tumpahan itu sebagai "keganasan alam sekitar," dan Roger E. McManus dari Pusat Pemuliharaan Marin menyatakan Hussein "patut dipertanggungjawabkan atas jenayah kejinya terhadap alam sekitar."<ref name=":6" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi dianggap sebagai "tindakan eko-keganasan berskala besar pertama yang diketahui di dunia"."<ref name=":32" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi telah menyebabkan kerosakan ekonomi yang ketara kepada industri perikanan dan minyak di sekitar Teluk Parsi. Disebabkan oleh perang, dan terutamanya kerana tumpahan tersebut, penangkapan ikan dan udang di Teluk telah dihentikan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> Tumpahan itu juga mengakibatkan kerosakan peralatan dan infrastruktur perikanan.<ref name=":5" /> Menurut Issa dan Vempatti, tumpahan itu menyebabkan kehilangan rizab minyak Kuwait sebanyak 1.5–2% – kerugian antara $12.3 bilion hingga $38.4 bilion.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] mw6gajh2zohlqpm0a2ybcvcrb8hyi56 6809920 6809912 2026-03-26T22:57:26Z Zamwan 19447 /* Environmental impact */ 6809920 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Tindakan Iraq di Teluk Parsi 1991}} [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> Pada 27 Januari, empat pesawat pengebom pejuang AS [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] memusnahkan saluran paip untuk mengelakkan tumpahan selanjutnya ke Teluk Parsi.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Beberapa sumber minyak lain didapati aktif: kapal tangki dan sebuah loji [[penapisan minyak]] Kuwait yang rosak berhampiran Mina Al Ahmadi, kapal tangki berhampiran [[Pulau Bubiyan]], dan terminal Mina Al Bakr Iraq.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Anggaran awal daripada Pentagon mengenai jumlah yang tumpah adalah sekitar {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Angka-angka ini telah diselaraskan dengan ketara ke bawah oleh kajian yang lebih terperinci kemudian; penyelidik kerajaan meletakkan jumlah minyak yang tumpah di antara {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> manakala penyelidik swasta meletakkannya di antara {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> Lapisan minyak mencapai saiz maksima sehingga {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} darab {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} dan 5&nbsp;inci (13&nbsp;cm) tebal di beberapa kawasan.{{Citation needed|date=December 2020}} Walaupun terdapat ketidakpastian tentang saiz tumpahan tersebut, angka menunjukkan saiznya beberapa kali ganda lebih besar (mengikut isipadu) daripada [[tumpahan minyak Exxon Valdez]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> menjadikannya salah satu—jika bukan—tumpahan minyak terbesar dalam sejarah.<ref name="d:0" /> == Pembersihan == Selepas kejadian tumpahan, kebanyakan usaha pembersihan dilakukan untuk mendapatkan semula minyak dengan menanggalkannya dari permukaan air.<ref name=":22" /> Menjelang April 1991, dianggarkan beratus-ratus ribu tong minyak telah diperolehi semula.<ref name=":22" /> Walau bagaimanapun, proses pembersihan terhalang oleh kekurangan dana dan peralatan serta Perang Teluk Parsi yang sedang berlangsung.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> Dengan halangan-halangan ini dan kebanyakan usaha pembersihan tertumpu pada pemulihan minyak, sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> Dalam artikel ''Wall Street Journal'' yang ditulis 14 bulan selepas tumpahan itu, Ken Wells melaporkan bahawa dianggarkan 375 batu (604 km) garis pantai masih dilitupi minyak..<ref name=":32" /> Kekurangan perhatian yang diberikan kepada pantai Arab Saudi dan persekitaran sensitif yang lain, seperti hutan bakau dan paya, menyebabkan kerajaan Saudi diserang oleh kumpulan pencinta alam sekitar yang bimbang tentang kesan berpanjangan minyak.<ref name=":22" /> == Kesan alam sekitar == Dari laporan pertama tentang tumpahan pada Januari 1991, kemungkinan kerosakan alam sekitar yang boleh disebabkannya telah menjadi keutamaan ramai pihak. Lippman dan Booth, yang melaporkan untuk ''The Washington Post'' pada 26 Januari 1991, memetik beberapa pakar yang mempunyai kebimbangan yang tinggi tentang tumpahan dan kesannya terhadap alam sekitar, menggelarnya sebagai "bencana ekologi."<ref name=":13" /> Walaupun terdapat industri yang mengelilingi Teluk Parsi, kawasan ini masih menyokong ekosistem yang pelbagai, termasuk spesies terancam dan endemik.<ref name=":22" /> Berikutan tumpahan itu, para penyelidik dan pencinta alam sekitar mempunyai kebimbangan serius tentang kematian ekosistem Teluk Parsi.<ref name=":22" /> Penyelidikan mengenai kesan tumpahan terhadap alam sekitar dimulakan secepat mungkin selepas tumpahan, dengan [[Pentadbiran Lautan dan Atmosfera Kebangsaan|Pentadbiran Lautan dan Atmosfera Kebangsaan (NOAA)]] telah pun mendapat keputusan awal pada April 1992, seperti yang dilaporkan oleh Ken Wells untuk ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Penyelidikan sedemikian telah diteruskan sehingga tahun 2020. Pada tahun 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' melaporkan bahawa satu kajian yang ditaja oleh [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Arab Saudi]], [[Emiriah Arab Bersatu]] dan [[Amerika Syarikat]] mendapati tumpahan itu "memberi sedikit kerosakan jangka panjang" kepada alam sekitar, dengan kira-kira separuh minyak menyejat, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} diperolehi kembali, dan {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} hingga {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} telah dibersihkan di daratan, terutamanya di Arab Saudi.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden dan Husain juga menganggarkan pada tahun 2002 bahawa kira-kira 30-40% minyak telah disingkirkan melalui penyejatan.<ref name=":42" /> Walau bagaimanapun, kajian saintifik yang lebih baru cenderung tidak bersetuju dengan penilaian kerosakan ekologi jangka panjang pada tahun 1993. Ahli geokimia AS, Dr. Jacqueline Michel, menegaskan pada tahun 2010 bahawa tumpahan minyak itu mempunyai kesan jangka panjang yang dramatik terhadap alam sekitar, menjelaskan bahawa kajiannya mendapati bahawa sejumlah besar minyak kekal selepas 12 tahun disebabkan oleh keupayaannya yang luar biasa tinggi untuk menembusi sedimen Teluk.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden dan Husain mendapati bahawa pada tahun 2002, secara purata, minyak menembusi kira-kira 10 cm, tetapi dalam beberapa keadaan, minyak menembusi hampir 50 cm, kedalaman yang memanjangkan proses degradasi semula jadi dengan ketara.<ref name=":42" /> Pada tahun 2001, setelah mengkaji sedimen Teluk bersama-sama dengan krustasea kecil yang hidup di sedimen yang dikenali sebagai [[ostrakod]], Mostafawi mendapati bahawa sedimen luar pesisir dan organisma di dalamnya masih terjejas oleh tumpahan pada tahun 1991.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> Pada tahun 2017, Joydas et al. menyimpulkan bahawa, walaupun kawasan perairan terbuka mempunyai kepekatan hidrokarbon yang rendah dalam sedimen, kawasan teluk terpencil mempunyai "tahap yang membimbangkan" yang mengancam kualiti hidup organisma di kawasan tersebut.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Para penyelidik telah menumpukan perhatian pada kesihatan habitat unik Teluk Parsi, termasuk terumbu karang, paya masin, dataran lumpur dan hutan bakau (Booth). Linden dan Husain pada tahun 2002, serta Issa dan Vempatti pada tahun 2018, mendapati bahawa terumbu karang agak tidak terjejas oleh tumpahan minyak.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Sesetengah penyelidik mendapati bahawa tanah paya dan dataran pasang surut lumpur terus mengandungi sejumlah besar minyak, lebih sembilan tahun kemudian, dan pemulihan penuh mungkin mengambil masa beberapa dekad. Pada tahun 2001, ahli geografi Jerman, Dr. Hans-Jörg Barth mendapati bahawa paya garam masih terjejas teruk akibat tumpahan manakala pantai berbatu dan bakau menunjukkan pemulihan penuh. Beliau mengaitkan pemulihan paya garam yang tertangguh dengan kekurangan tindakan ombak/tenaga fizikal dan oksigen dalam alam sekitar, faktor penting kepada degradasi semula jadi minyak.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. mendapati bahawa paya garam mempunyai kadar pemulihan yang rendah selepas tumpahan minyak tetapi mendapati bahawa hutan bakau tidak pulih pada tahun 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden dan Husain pada tahun 2002, serta Issa dan Vempatti pada tahun 2018, melaporkan bahawa minyak tersebut sebahagian besarnya telah hilang ketoksikannya apabila ia sampai ke pantai; walau bagaimanapun, minyak tersebut telah menyaluti tumbuh-tumbuhan dan menyekat cahaya dan udara, lalu merosakkannya.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Kedua-dua kumpulan penyelidik juga mendapati bahawa tumpahan itu menyebabkan kematian banyak burung laut, termasuk hampir 30,000 grebe dan cormorant, dengan menyaluti bulu burung.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden dan Husain mendapati bahawa penyu marin agak tidak terjejas oleh tumpahan itu, kecuali penyu laut Karah mempunyai kadar penetasan yang lebih rendah yang mungkin disebabkan oleh tumpahan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> ,juga menyimpulkan bahawa spesies ikan di Teluk utara agak tidak terjejas oleh tumpahan tersebut.<ref name=":42" /> == Kesan-kesan politik dan ekonomi == Pada hari-hari pertama tumpahan itu, Presiden George Bush dipetik sebagai menggelarkan strategi tumpahan itu sebagai tindakan "sakit" oleh Saddam Hussein.<ref name=":6" /> Pada Januari 1991, Andrew Rosenthal untuk ''The New York Times'' memerhatikan kesungguhan kerajaan AS untuk menggunakan tindakan itu bagi memburukkan lagi Saddam Hussein dan mengukuhkan Hussein sebagai seorang yang sangat tidak bermoral..<ref name=":6" /> Seorang wakil Pentagon, Pete Williams menyifatkan tumpahan itu sebagai "keganasan alam sekitar," dan Roger E. McManus dari Pusat Pemuliharaan Marin menyatakan Hussein "patut dipertanggungjawabkan atas jenayah kejinya terhadap alam sekitar."<ref name=":6" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi dianggap sebagai "tindakan eko-keganasan berskala besar pertama yang diketahui di dunia"."<ref name=":32" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi telah menyebabkan kerosakan ekonomi yang ketara kepada industri perikanan dan minyak di sekitar Teluk Parsi. Disebabkan oleh perang, dan terutamanya kerana tumpahan tersebut, penangkapan ikan dan udang di Teluk telah dihentikan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> Tumpahan itu juga mengakibatkan kerosakan peralatan dan infrastruktur perikanan.<ref name=":5" /> Menurut Issa dan Vempatti, tumpahan itu menyebabkan kehilangan rizab minyak Kuwait sebanyak 1.5–2% – kerugian antara $12.3 bilion hingga $38.4 bilion.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] lrjrma4z7k7yjj6xz4qt74ph6mdmb0t 6809922 6809920 2026-03-26T22:57:58Z Zamwan 19447 6809922 wikitext text/x-wiki [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki minyak]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> Pada 27 Januari, empat pesawat pengebom pejuang AS [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] memusnahkan saluran paip untuk mengelakkan tumpahan selanjutnya ke Teluk Parsi.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Beberapa sumber minyak lain didapati aktif: kapal tangki dan sebuah loji [[penapisan minyak]] Kuwait yang rosak berhampiran Mina Al Ahmadi, kapal tangki berhampiran [[Pulau Bubiyan]], dan terminal Mina Al Bakr Iraq.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Anggaran awal daripada Pentagon mengenai jumlah yang tumpah adalah sekitar {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Angka-angka ini telah diselaraskan dengan ketara ke bawah oleh kajian yang lebih terperinci kemudian; penyelidik kerajaan meletakkan jumlah minyak yang tumpah di antara {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> manakala penyelidik swasta meletakkannya di antara {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> Lapisan minyak mencapai saiz maksima sehingga {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} darab {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} dan 5&nbsp;inci (13&nbsp;cm) tebal di beberapa kawasan.{{Citation needed|date=December 2020}} Walaupun terdapat ketidakpastian tentang saiz tumpahan tersebut, angka menunjukkan saiznya beberapa kali ganda lebih besar (mengikut isipadu) daripada [[tumpahan minyak Exxon Valdez]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> menjadikannya salah satu—jika bukan—tumpahan minyak terbesar dalam sejarah.<ref name="d:0" /> == Pembersihan == Selepas kejadian tumpahan, kebanyakan usaha pembersihan dilakukan untuk mendapatkan semula minyak dengan menanggalkannya dari permukaan air.<ref name=":22" /> Menjelang April 1991, dianggarkan beratus-ratus ribu tong minyak telah diperolehi semula.<ref name=":22" /> Walau bagaimanapun, proses pembersihan terhalang oleh kekurangan dana dan peralatan serta Perang Teluk Parsi yang sedang berlangsung.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> Dengan halangan-halangan ini dan kebanyakan usaha pembersihan tertumpu pada pemulihan minyak, sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> Dalam artikel ''Wall Street Journal'' yang ditulis 14 bulan selepas tumpahan itu, Ken Wells melaporkan bahawa dianggarkan 375 batu (604 km) garis pantai masih dilitupi minyak..<ref name=":32" /> Kekurangan perhatian yang diberikan kepada pantai Arab Saudi dan persekitaran sensitif yang lain, seperti hutan bakau dan paya, menyebabkan kerajaan Saudi diserang oleh kumpulan pencinta alam sekitar yang bimbang tentang kesan berpanjangan minyak.<ref name=":22" /> == Kesan alam sekitar == Dari laporan pertama tentang tumpahan pada Januari 1991, kemungkinan kerosakan alam sekitar yang boleh disebabkannya telah menjadi keutamaan ramai pihak. Lippman dan Booth, yang melaporkan untuk ''The Washington Post'' pada 26 Januari 1991, memetik beberapa pakar yang mempunyai kebimbangan yang tinggi tentang tumpahan dan kesannya terhadap alam sekitar, menggelarnya sebagai "bencana ekologi."<ref name=":13" /> Walaupun terdapat industri yang mengelilingi Teluk Parsi, kawasan ini masih menyokong ekosistem yang pelbagai, termasuk spesies terancam dan endemik.<ref name=":22" /> Berikutan tumpahan itu, para penyelidik dan pencinta alam sekitar mempunyai kebimbangan serius tentang kematian ekosistem Teluk Parsi.<ref name=":22" /> Penyelidikan mengenai kesan tumpahan terhadap alam sekitar dimulakan secepat mungkin selepas tumpahan, dengan [[Pentadbiran Lautan dan Atmosfera Kebangsaan|Pentadbiran Lautan dan Atmosfera Kebangsaan (NOAA)]] telah pun mendapat keputusan awal pada April 1992, seperti yang dilaporkan oleh Ken Wells untuk ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Penyelidikan sedemikian telah diteruskan sehingga tahun 2020. Pada tahun 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' melaporkan bahawa satu kajian yang ditaja oleh [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Arab Saudi]], [[Emiriah Arab Bersatu]] dan [[Amerika Syarikat]] mendapati tumpahan itu "memberi sedikit kerosakan jangka panjang" kepada alam sekitar, dengan kira-kira separuh minyak menyejat, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} diperolehi kembali, dan {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} hingga {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} telah dibersihkan di daratan, terutamanya di Arab Saudi.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden dan Husain juga menganggarkan pada tahun 2002 bahawa kira-kira 30-40% minyak telah disingkirkan melalui penyejatan.<ref name=":42" /> Walau bagaimanapun, kajian saintifik yang lebih baru cenderung tidak bersetuju dengan penilaian kerosakan ekologi jangka panjang pada tahun 1993. Ahli geokimia AS, Dr. Jacqueline Michel, menegaskan pada tahun 2010 bahawa tumpahan minyak itu mempunyai kesan jangka panjang yang dramatik terhadap alam sekitar, menjelaskan bahawa kajiannya mendapati bahawa sejumlah besar minyak kekal selepas 12 tahun disebabkan oleh keupayaannya yang luar biasa tinggi untuk menembusi sedimen Teluk.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden dan Husain mendapati bahawa pada tahun 2002, secara purata, minyak menembusi kira-kira 10 cm, tetapi dalam beberapa keadaan, minyak menembusi hampir 50 cm, kedalaman yang memanjangkan proses degradasi semula jadi dengan ketara.<ref name=":42" /> Pada tahun 2001, setelah mengkaji sedimen Teluk bersama-sama dengan krustasea kecil yang hidup di sedimen yang dikenali sebagai [[ostrakod]], Mostafawi mendapati bahawa sedimen luar pesisir dan organisma di dalamnya masih terjejas oleh tumpahan pada tahun 1991.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> Pada tahun 2017, Joydas et al. menyimpulkan bahawa, walaupun kawasan perairan terbuka mempunyai kepekatan hidrokarbon yang rendah dalam sedimen, kawasan teluk terpencil mempunyai "tahap yang membimbangkan" yang mengancam kualiti hidup organisma di kawasan tersebut.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Para penyelidik telah menumpukan perhatian pada kesihatan habitat unik Teluk Parsi, termasuk terumbu karang, paya masin, dataran lumpur dan hutan bakau (Booth). Linden dan Husain pada tahun 2002, serta Issa dan Vempatti pada tahun 2018, mendapati bahawa terumbu karang agak tidak terjejas oleh tumpahan minyak.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Sesetengah penyelidik mendapati bahawa tanah paya dan dataran pasang surut lumpur terus mengandungi sejumlah besar minyak, lebih sembilan tahun kemudian, dan pemulihan penuh mungkin mengambil masa beberapa dekad. Pada tahun 2001, ahli geografi Jerman, Dr. Hans-Jörg Barth mendapati bahawa paya garam masih terjejas teruk akibat tumpahan manakala pantai berbatu dan bakau menunjukkan pemulihan penuh. Beliau mengaitkan pemulihan paya garam yang tertangguh dengan kekurangan tindakan ombak/tenaga fizikal dan oksigen dalam alam sekitar, faktor penting kepada degradasi semula jadi minyak.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. mendapati bahawa paya garam mempunyai kadar pemulihan yang rendah selepas tumpahan minyak tetapi mendapati bahawa hutan bakau tidak pulih pada tahun 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden dan Husain pada tahun 2002, serta Issa dan Vempatti pada tahun 2018, melaporkan bahawa minyak tersebut sebahagian besarnya telah hilang ketoksikannya apabila ia sampai ke pantai; walau bagaimanapun, minyak tersebut telah menyaluti tumbuh-tumbuhan dan menyekat cahaya dan udara, lalu merosakkannya.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Kedua-dua kumpulan penyelidik juga mendapati bahawa tumpahan itu menyebabkan kematian banyak burung laut, termasuk hampir 30,000 grebe dan cormorant, dengan menyaluti bulu burung.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden dan Husain mendapati bahawa penyu marin agak tidak terjejas oleh tumpahan itu, kecuali penyu laut Karah mempunyai kadar penetasan yang lebih rendah yang mungkin disebabkan oleh tumpahan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> ,juga menyimpulkan bahawa spesies ikan di Teluk utara agak tidak terjejas oleh tumpahan tersebut.<ref name=":42" /> == Kesan-kesan politik dan ekonomi == Pada hari-hari pertama tumpahan itu, Presiden George Bush dipetik sebagai menggelarkan strategi tumpahan itu sebagai tindakan "sakit" oleh Saddam Hussein.<ref name=":6" /> Pada Januari 1991, Andrew Rosenthal untuk ''The New York Times'' memerhatikan kesungguhan kerajaan AS untuk menggunakan tindakan itu bagi memburukkan lagi Saddam Hussein dan mengukuhkan Hussein sebagai seorang yang sangat tidak bermoral..<ref name=":6" /> Seorang wakil Pentagon, Pete Williams menyifatkan tumpahan itu sebagai "keganasan alam sekitar," dan Roger E. McManus dari Pusat Pemuliharaan Marin menyatakan Hussein "patut dipertanggungjawabkan atas jenayah kejinya terhadap alam sekitar."<ref name=":6" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi dianggap sebagai "tindakan eko-keganasan berskala besar pertama yang diketahui di dunia"."<ref name=":32" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi telah menyebabkan kerosakan ekonomi yang ketara kepada industri perikanan dan minyak di sekitar Teluk Parsi. Disebabkan oleh perang, dan terutamanya kerana tumpahan tersebut, penangkapan ikan dan udang di Teluk telah dihentikan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> Tumpahan itu juga mengakibatkan kerosakan peralatan dan infrastruktur perikanan.<ref name=":5" /> Menurut Issa dan Vempatti, tumpahan itu menyebabkan kehilangan rizab minyak Kuwait sebanyak 1.5–2% – kerugian antara $12.3 bilion hingga $38.4 bilion.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] 0yeyxogwex7sch1bcb7p6aaem2hv1i2 6809928 6809922 2026-03-26T23:42:48Z Zamwan 19447 /* Tumpahan */ 6809928 wikitext text/x-wiki [[File:Persian Gulf EN.PNG|thumb|369x369px|Peta Teluk Parsi dan negara-negara sekitarnya]] '''Tumpahan minyak Perang Teluk''' (atau '''Tumpahan minyak Teluk Parsi''') ialah [[Senarai tumpahan minyak|tumpahan minyak kedua terbesar]] dalam sejarah, akibat daripada [[Perang Teluk Parsi]] pada tahun 1991.<ref name="d:0">{{cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2010-05-03/timeline-20-years-of-major-oil-spills/419898|title=Timeline: 20 years of major oil spills|date=3 May 2010|website=ABC News|access-date=11 January 2019}}</ref> Tentera Iraq didakwa mula membuang minyak ke Teluk Parsi pada Januari 1991 untuk menghentikan pendaratan amfibia yang diketuai oleh gabungan A.S. di pesisir pantai mereka. Walaupun anggaran awal agak tinggi, jumlah minyak yang tumpah mungkin sekitar 4,000,000 tong AS. (480,000 m³). Dalam beberapa bulan selepas tumpahan itu, kebanyakan pembersihan disasarkan untuk mendapatkan semula minyak, dan sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi yang sangat terjejas. Satu kajian awal pada tahun 1993 mendapati bahawa tumpahan itu tidak akan memberi kesan alam sekitar jangka panjang, tetapi banyak kajian sejak tahun 1991 telah membuat kesimpulan yang sebaliknya, mendakwa bahawa tumpahan itu bertanggungjawab terhadap kerosakan alam sekitar terhadap sedimen garis pantai dan spesies marin serta ekosistem.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dianggap sebagai tindakan [[keganasan alam sekitar]], tumpahan itu merupakan langkah politik yang hangat yang mempunyai implikasi terhadap Perang Teluk Parsi yang lebih besar dan merosakkan sementara Kuwait dan Arab Saudi. == Latar belakang == [[File:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|thumb|left|247x247px|Saddam Hussein, pada tahun 2004, adalah pemimpin kerajaan Iraq pada waktu tumpahan.]] Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi berpunca daripada Perang Teluk Parsi yang berlaku dari tahun 1990-1991. Perang—yang berlaku antara Iraq, di bawah [[Saddam Hussein]], dan pasukan Gabungan—bermula dengan [[pencerobohan dan pendudukan Iraq ke atas Kuwait]] pada 2 Ogos 1990.<ref name=":1" /> Pencerobohan itu adalah hasil daripada pertikaian wilayah dan minyak yang telah lama berlarutan. Beberapa bulan selepas perang, pasukan Gabungan mengetuai serangan ke atas tentera Iraq di Iraq dan Kuwait pada 16 Januari 1991.<ref name=":1" /> Hampir seminggu kemudian, tentera Iraq membalas serangan ini dengan membuang minyak ke Teluk Parsi, yang akhirnya mengakibatkan tumpahan minyak besar-besaran dalam Perang Teluk Parsi.<ref name=":1" /> Menurut Setiausaha Tenaga James D. Watkins, tentera AS telah pun bersedia untuk langkah sedemikian, kerana Saddam Hussein sebelum ini telah mengancam untuk membuang minyak ke Teluk Parsi.<ref name=":13">{{Cite news|last1=Lippman|first1=Thomas W.|last2=Booth|first2=William |date=January 26, 1991|title=Oil Spreading Off Kuwait Poses Environmental Disaster |newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/01/26/oil-spreading-off-kuwait-poses-ecological-disaster/921cc504-0ef3-4e32-a2c3-54493c59f1f3/|access-date=December 7, 2020}}</ref> == Tumpahan == Pada akhir Januari 1991, [[Iraq]] mula sengaja menumpahkan sejumlah besar minyak ke dalam [[Teluk Parsi]], dalam percubaan yang jelas untuk menggagalkan pendaratan berpotensi oleh [[Kor Marin Amerika Syarikat|Marin]] AS di pantai [[Kuwait]].<ref name="d:0" /><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Joyner|first1=Christopher|last2=Kirkhope|first2=James|date=1992-01-01|title=The Persian Gulf War Oil Spill: Reassessing the Law of Environmental Protection and the Law of Armed Conflict|url=https://scholarlycommons.law.case.edu/jil/vol24/iss1/2|journal=Case Western Reserve Journal of International Law|volume=24|issue=1|pages=29|issn=0008-7254}}</ref> Ia juga menjadikan pengambilan rizab minyak berbahaya bagi pasukan AS dan Gabungan kerana penglihatan dan pergerakan terhalang.{{Citation needed|date=November 2020}} Joyner dan Kirkhope juga berpendapat bahawa tumpahan itu mungkin merupakan percubaan pasukan Iraq untuk memutuskan bekalan air penting untuk pasukan Gabungan di [[Arab Saudi]].<ref name=":1" /> Dalam satu aduan kepada [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], Iraq menyangkal dakwaan bahawa mereka sengaja menyebabkan tumpahan itu, mendakwa bahawa serangan udara Amerika telah menyebabkan pelepasan minyak dari dua buah [[kapal tangki]] Iraq.<ref name=":13" /><ref name=":6">{{Cite news|last=Rosenthal|first=Andrew|date=January 26, 1991|title=War In The Gulf: The President; Bush Calls Gulf Oil Spill A 'Sick' Act by Hussein.|work=[[The New York Times]]}}</ref> Pasukan pakatan mendapati sumber utama minyak ialah Terminal Minyak Sea Island di [[Kuwait]], yang menumpahkan kira-kira 70,000 hingga 80,000 tan minyak setiap hari selama seminggu.<ref name=":1" /><ref>{{cite web|url=https://geology.com/articles/largest-oil-spills-map/|title=World's Largest Oil Spills Map|website=geology.com|access-date=11 January 2019}}</ref><ref name=":42">{{Cite journal|last1=Linden|first1=O.|last2=Husain|first2=T.|date=2014|title=Impact of Wars; the Gulf War 1990–91.|journal=[[The Gulf Ecosystem Health and Sustainability]]|pages=279–290}}</ref> Pada 27 Januari, empat pesawat pengebom pejuang AS [[General_Dynamics_F-111_Aardvark|F-111]] memusnahkan saluran paip untuk mengelakkan tumpahan selanjutnya ke Teluk Parsi.<ref>{{cite web |last1=Leone |first1=Dario |title=Duck Mission: The F-111 Sortie Flown To Preserve Cormorant Colonies against Oil Spill Caused by Iraqis during Operation Desert Storm |url=https://theaviationgeekclub.com/duck-mission-the-f-111-sortie-flown-to-preserve-cormorant-colonies-against-oil-spill-caused-by-iraqis-during-operation-desert-storm/ |website=The Aviation Geek Club |access-date=2025-01-16 |date=2019-10-15 |quote=Four aircraft operated as buddy pairs, each with one jet as the GBU-15 launcher and the second flying more than 50 miles off-shore to guide the weapon through data link. Capts Rick `Spanky’ Walker and Ken Theurer, in F-111F 72-1446 (`Charger 34′), made the first supersonic drop eight miles from the target at 15,000 ft and then turned away to avoid heavy AAA, while the guiding F-111F, 65 miles away, linked to the infra-red sensing bomb. Contact with the weapon was lost soon afterwards so a second GBU-15 was launched, also at supersonic speed, by Maj Sammy Samson and Capt Steve Williams from F-111F 70-1452 (`Charger 35′). Its signal was picked up by WSO Capt Brad Seipel and pilot Capt Mike Russell from 50 miles distance in ‘Charger 32’ (70-2414). Seipel, who had flown in the lead F-111F attacking Saddam’s Tikrit palace on Night One of the war, guided the bomb to a direct hit on one of the manifold structures and then picked up and directed a second bomb from Samson’s aircraft for a hit on the other manifold building three miles away. It took a day for the oil in the pipelines to burn out, but the spillage was almost stopped. A second data-link aircraft (70-2408 ‘Charger 31′) was flown by Capt Ben Snyder and Maj Jim Gentleman and a fifth jet, 70-2404 `Charger 33’, crewed by Capts John Taylor and Seth Bretscher, had to abort the mission with technical problems.}}</ref><ref>{{cite news |title=War in the Gulf: The Overview; U.S. Bombs Kuwait Oil Stations, Seeking to Cut Flow into Gulf; More Iraqi Planes Fly to Iran |url=https://www.nytimes.com/1991/01/28/world/war-gulf-overview-us-bombs-kuwait-oil-stations-seeking-cut-flow-into-gulf-more.html |access-date=2025-01-16 |work=The New York Times |date=1991-01-28 |page=Section A, Page 1 |quote=In the attack aimed at stemming the oil release, four F-111 jet fighters were reported to have let loose GBU-15 'smart bombs' to destroy a critical maze of controls for pumping oil between storage installations on the southern Kuwaiti coast to the offshore Sea Island Terminal, where the oil was pouring into the gulf.}}</ref> Beberapa sumber minyak lain didapati aktif: kapal tangki dan sebuah loji [[penapisan minyak]] Kuwait yang rosak berhampiran Mina Al Ahmadi, kapal tangki berhampiran [[Pulau Bubiyan]], dan terminal Mina Al Bakr Iraq.<ref name="Baumann">{{cite web | last = Bultmann | first = Paul R. | title = Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War | publisher = State University of New York College at Oneonta | year = 2001 | url = http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm | access-date = 2009-10-28}}</ref> Anggaran awal daripada Pentagon mengenai jumlah yang tumpah adalah sekitar {{convert|11000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref name=":22">{{Cite news|last=Booth|first=William|date=April 8, 1991|title=War's Oil Spill Still Sullies Gulf Shore: Flow Continues as Saudi Cleanup Effort Described as Late, Little|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Angka-angka ini telah diselaraskan dengan ketara ke bawah oleh kajian yang lebih terperinci kemudian; penyelidik kerajaan meletakkan jumlah minyak yang tumpah di antara {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|6000000|USbbl|m3|sigfig=2}},<ref>{{cite web|url=http://employees.oneonta.edu/baumanpr/geosat2/Environmental_Warfare/ENVIRONMENTAL_WARFARE.htm |title=Environmental Warfare: 1991 Persian Gulf War |publisher=Employees.oneonta.edu |access-date=2011-05-14}}</ref> manakala penyelidik swasta meletakkannya di antara {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} dan {{convert|4000000|USbbl|m3|sigfig=2}}.<ref>{{Citation |author=Hosny Khordagui |author2=Dhari Al-Ajmi |date=July 1993 |title=Environmental impact of the Gulf War: An integrated preliminary assessment |periodical=Environmental Management |publisher=Springer New York |volume=17 |issue=4 |pages=557–562 |issn=0364-152X |doi=10.1007/BF02394670 |bibcode=1993EnMan..17..557K |s2cid=153413376 }}</ref> Lapisan minyak mencapai saiz maksima sehingga {{convert|101|mi|km|sigfig=2}} darab {{convert|42|mi|km|sigfig=2}} dan 5&nbsp;inci (13&nbsp;cm) tebal di beberapa kawasan.{{Citation needed|date=December 2020}} Walaupun terdapat ketidakpastian tentang saiz tumpahan tersebut, angka menunjukkan saiznya beberapa kali ganda lebih besar (mengikut isipadu) daripada [[tumpahan minyak Exxon Valdez]],<ref>http://news.bbcimg.co.uk/media/images/47965000/gif/_47965679_oil_spills_comp_466.gif {{Bare URL image|date=March 2022}}</ref> menjadikannya salah satu—jika bukan—tumpahan minyak terbesar dalam sejarah.<ref name="d:0" /> == Pembersihan == Selepas kejadian tumpahan, kebanyakan usaha pembersihan dilakukan untuk mendapatkan semula minyak dengan menanggalkannya dari permukaan air.<ref name=":22" /> Menjelang April 1991, dianggarkan beratus-ratus ribu tong minyak telah diperolehi semula.<ref name=":22" /> Walau bagaimanapun, proses pembersihan terhalang oleh kekurangan dana dan peralatan serta Perang Teluk Parsi yang sedang berlangsung.<ref name=":13" /><ref name=":22" /> Dengan halangan-halangan ini dan kebanyakan usaha pembersihan tertumpu pada pemulihan minyak, sangat sedikit pembersihan dilakukan di pantai-pantai Arab Saudi.<ref name=":3" /><ref name=":22" /><ref name=":32">{{Cite news|last=Wells|first=Ken|date=April 10, 1992|title=Persian Gulf Oil Spill Of 1991 War Is Evaluated – Saudi Beach Areas Remain 'Paved' With Crude Oil, U.S. Agency Team Says|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref> Dalam artikel ''Wall Street Journal'' yang ditulis 14 bulan selepas tumpahan itu, Ken Wells melaporkan bahawa dianggarkan 375 batu (604 km) garis pantai masih dilitupi minyak..<ref name=":32" /> Kekurangan perhatian yang diberikan kepada pantai Arab Saudi dan persekitaran sensitif yang lain, seperti hutan bakau dan paya, menyebabkan kerajaan Saudi diserang oleh kumpulan pencinta alam sekitar yang bimbang tentang kesan berpanjangan minyak.<ref name=":22" /> == Kesan alam sekitar == Dari laporan pertama tentang tumpahan pada Januari 1991, kemungkinan kerosakan alam sekitar yang boleh disebabkannya telah menjadi keutamaan ramai pihak. Lippman dan Booth, yang melaporkan untuk ''The Washington Post'' pada 26 Januari 1991, memetik beberapa pakar yang mempunyai kebimbangan yang tinggi tentang tumpahan dan kesannya terhadap alam sekitar, menggelarnya sebagai "bencana ekologi."<ref name=":13" /> Walaupun terdapat industri yang mengelilingi Teluk Parsi, kawasan ini masih menyokong ekosistem yang pelbagai, termasuk spesies terancam dan endemik.<ref name=":22" /> Berikutan tumpahan itu, para penyelidik dan pencinta alam sekitar mempunyai kebimbangan serius tentang kematian ekosistem Teluk Parsi.<ref name=":22" /> Penyelidikan mengenai kesan tumpahan terhadap alam sekitar dimulakan secepat mungkin selepas tumpahan, dengan [[Pentadbiran Lautan dan Atmosfera Kebangsaan|Pentadbiran Lautan dan Atmosfera Kebangsaan (NOAA)]] telah pun mendapat keputusan awal pada April 1992, seperti yang dilaporkan oleh Ken Wells untuk ''The Wall Street Journal''.<ref name=":32" /> Penyelidikan sedemikian telah diteruskan sehingga tahun 2020. Pada tahun 1993, ''[[New York Times|The New York Times]]'' melaporkan bahawa satu kajian yang ditaja oleh [[UNESCO]], [[Bahrain]], [[Iran]], [[Iraq]], [[Kuwait]], [[Oman]], [[Qatar]], [[Arab Saudi]], [[Emiriah Arab Bersatu]] dan [[Amerika Syarikat]] mendapati tumpahan itu "memberi sedikit kerosakan jangka panjang" kepada alam sekitar, dengan kira-kira separuh minyak menyejat, {{convert|1000000|USbbl|m3|sigfig=2}} diperolehi kembali, dan {{convert|2000000|USbbl|m3|sigfig=2}} hingga {{convert|3000000|USbbl|m3|sigfig=2}} telah dibersihkan di daratan, terutamanya di Arab Saudi.<ref name=":2">{{Cite news | title = Gulf Found to Recover From War's Oil Spill | newspaper = New York Times | date = 1993-03-18 | url = https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE4DB1739F93BA25750C0A965958260 | access-date = 2009-10-28}}</ref> Linden dan Husain juga menganggarkan pada tahun 2002 bahawa kira-kira 30-40% minyak telah disingkirkan melalui penyejatan.<ref name=":42" /> Walau bagaimanapun, kajian saintifik yang lebih baru cenderung tidak bersetuju dengan penilaian kerosakan ekologi jangka panjang pada tahun 1993. Ahli geokimia AS, Dr. Jacqueline Michel, menegaskan pada tahun 2010 bahawa tumpahan minyak itu mempunyai kesan jangka panjang yang dramatik terhadap alam sekitar, menjelaskan bahawa kajiannya mendapati bahawa sejumlah besar minyak kekal selepas 12 tahun disebabkan oleh keupayaannya yang luar biasa tinggi untuk menembusi sedimen Teluk.<ref name=":3">{{cite web|url=http://www.pri.org/node/11782/popout |title=Lessons learned from Gulf War oil spill|publisher=[[Public Radio International]]|work=[[The World (radio program)]]|access-date=2011-05-14}}</ref> Linden dan Husain mendapati bahawa pada tahun 2002, secara purata, minyak menembusi kira-kira 10 cm, tetapi dalam beberapa keadaan, minyak menembusi hampir 50 cm, kedalaman yang memanjangkan proses degradasi semula jadi dengan ketara.<ref name=":42" /> Pada tahun 2001, setelah mengkaji sedimen Teluk bersama-sama dengan krustasea kecil yang hidup di sedimen yang dikenali sebagai [[ostrakod]], Mostafawi mendapati bahawa sedimen luar pesisir dan organisma di dalamnya masih terjejas oleh tumpahan pada tahun 1991.<ref>{{Cite journal|last=Mostafawi|first=Nasser|date=2001-09-01|title=How severely was the Persian Gulf affected by oil spills following the 1991 Gulf War?|url=http://link.springer.com/10.1007/s002540100238|journal=Environmental Geology|volume=40|issue=10|pages=1185–1191|doi=10.1007/s002540100238|s2cid=128759478|issn=0943-0105|url-access=subscription}}</ref> Pada tahun 2017, Joydas et al. menyimpulkan bahawa, walaupun kawasan perairan terbuka mempunyai kepekatan hidrokarbon yang rendah dalam sedimen, kawasan teluk terpencil mempunyai "tahap yang membimbangkan" yang mengancam kualiti hidup organisma di kawasan tersebut.<ref>{{Cite journal|last1=Joydas|first1=Thadickal V.|last2=Qurban|first2=Mohammad A.|last3=Borja|first3=Angel|last4=Krishnakumar|first4=Periyadan K.|last5=Al-Suwailem|first5=Abdulaziz|date=2017-08-03|title=Macrobenthic Community Structure in the Northwestern Arabian Gulf, Twelve Years after the 1991 Oil Spill|journal=Frontiers in Marine Science|volume=4|article-number=248|doi=10.3389/fmars.2017.00248|issn=2296-7745|doi-access=free|bibcode=2017FrMaS...4..248J |hdl=10754/625341|hdl-access=free}}</ref> Para penyelidik telah menumpukan perhatian pada kesihatan habitat unik Teluk Parsi, termasuk terumbu karang, paya masin, dataran lumpur dan hutan bakau (Booth). Linden dan Husain pada tahun 2002, serta Issa dan Vempatti pada tahun 2018, mendapati bahawa terumbu karang agak tidak terjejas oleh tumpahan minyak.<ref name=":42" /><ref name=":5">{{Cite journal|last1=Issa|first1=Nivine|last2=Vempatti|first2=Sreya|date=2018-05-29|title=Oil Spills in the Arabian Gulf: A Case Study and Environmental Review|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/enrr/article/view/75588|journal=Environment and Natural Resources Research|volume=8|issue=2|pages=144|doi=10.5539/enrr.v8n2p144|issn=1927-0496|doi-access=free}}</ref> Sesetengah penyelidik mendapati bahawa tanah paya dan dataran pasang surut lumpur terus mengandungi sejumlah besar minyak, lebih sembilan tahun kemudian, dan pemulihan penuh mungkin mengambil masa beberapa dekad. Pada tahun 2001, ahli geografi Jerman, Dr. Hans-Jörg Barth mendapati bahawa paya garam masih terjejas teruk akibat tumpahan manakala pantai berbatu dan bakau menunjukkan pemulihan penuh. Beliau mengaitkan pemulihan paya garam yang tertangguh dengan kekurangan tindakan ombak/tenaga fizikal dan oksigen dalam alam sekitar, faktor penting kepada degradasi semula jadi minyak.<ref name=":4">{{cite web |url=http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |title=Microsoft Word - Gulfreport.d |access-date=2011-05-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609023739/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_III/Geographie/phygeo/downloads/barthcoast.pdf |archive-date=2011-06-09 }}</ref> Issa and Vempatti also found that mangrove forests had mostly recovered by 1995.<ref name=":5" /> Michel et al. mendapati bahawa paya garam mempunyai kadar pemulihan yang rendah selepas tumpahan minyak tetapi mendapati bahawa hutan bakau tidak pulih pada tahun 2003.<ref>{{Cite journal|last1=Michel|first1=Jacqueline|last2=Hayes|first2=Miles O.|last3=Getter|last4=Cotsapas|date=2005|title=The Gulf War Oil Spill Twelve Years Later: Consequences of Eco-Terrorism|url=https://www.researchgate.net/publication/255686578|journal=International Oil Spill Conference Proceedings|volume=2005|pages=957–961|publisher=American Petroleum Institute|doi=10.7901/2169-3358-2005-1-957|doi-access=free}}</ref> Linden dan Husain pada tahun 2002, serta Issa dan Vempatti pada tahun 2018, melaporkan bahawa minyak tersebut sebahagian besarnya telah hilang ketoksikannya apabila ia sampai ke pantai; walau bagaimanapun, minyak tersebut telah menyaluti tumbuh-tumbuhan dan menyekat cahaya dan udara, lalu merosakkannya.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Kedua-dua kumpulan penyelidik juga mendapati bahawa tumpahan itu menyebabkan kematian banyak burung laut, termasuk hampir 30,000 grebe dan cormorant, dengan menyaluti bulu burung.<ref name=":42" /><ref name=":5" /> Linden dan Husain mendapati bahawa penyu marin agak tidak terjejas oleh tumpahan itu, kecuali penyu laut Karah mempunyai kadar penetasan yang lebih rendah yang mungkin disebabkan oleh tumpahan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> ,juga menyimpulkan bahawa spesies ikan di Teluk utara agak tidak terjejas oleh tumpahan tersebut.<ref name=":42" /> == Kesan-kesan politik dan ekonomi == Pada hari-hari pertama tumpahan itu, Presiden George Bush dipetik sebagai menggelarkan strategi tumpahan itu sebagai tindakan "sakit" oleh Saddam Hussein.<ref name=":6" /> Pada Januari 1991, Andrew Rosenthal untuk ''The New York Times'' memerhatikan kesungguhan kerajaan AS untuk menggunakan tindakan itu bagi memburukkan lagi Saddam Hussein dan mengukuhkan Hussein sebagai seorang yang sangat tidak bermoral..<ref name=":6" /> Seorang wakil Pentagon, Pete Williams menyifatkan tumpahan itu sebagai "keganasan alam sekitar," dan Roger E. McManus dari Pusat Pemuliharaan Marin menyatakan Hussein "patut dipertanggungjawabkan atas jenayah kejinya terhadap alam sekitar."<ref name=":6" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi dianggap sebagai "tindakan eko-keganasan berskala besar pertama yang diketahui di dunia"."<ref name=":32" /> Tumpahan minyak Perang Teluk Parsi telah menyebabkan kerosakan ekonomi yang ketara kepada industri perikanan dan minyak di sekitar Teluk Parsi. Disebabkan oleh perang, dan terutamanya kerana tumpahan tersebut, penangkapan ikan dan udang di Teluk telah dihentikan pada tahun 1991.<ref name=":42" /> Tumpahan itu juga mengakibatkan kerosakan peralatan dan infrastruktur perikanan.<ref name=":5" /> Menurut Issa dan Vempatti, tumpahan itu menyebabkan kehilangan rizab minyak Kuwait sebanyak 1.5–2% – kerugian antara $12.3 bilion hingga $38.4 bilion.<ref name=":5" /> == Lihat juga == * [[Kebakaran minyak Kuwait]] * [[Kesan perang terhadap alam sekitar]] == Rujukan == {{Reflist|2}} {{Gulf War}} {{DEFAULTSORT:Gulf War Oil Spill}} [[Kategori:Kesan selepas Perang Teluk]] [[Kategori:Tumpahan minyak di Asia]] [[Kategori:Bencana buatan manusia di Kuwait]] [[Kategori:Kemalangan dan insiden industri di Iraq]] [[Kategori:Bencana 1991 di Kuwait]] [[Kategori:Bencana 1991 di Iraq]] [[Kategori:Industri petroleum di Kuwait]] [[Kategori:Industri petroleum di Iraq]] mta7s7zuwyqk9kotfc1a4irx977tayg 0 1285599 6809802 2026-03-26T13:47:40Z Zamwan 19447 v 6809802 wikitext text/x-wiki #LENCONG[[Serangan Iraq ke atas Kuwait]] fl2ur9da6yvwasn7lcgzrvritdfmszg 0 1285600 6809837 2026-03-26T14:56:00Z Ezrarul 345817 Ezrarul telah memindahkan laman [[Langkawi-Jerlun (kawasan persekutuan)]] ke [[Jerlun-Langkawi (kawasan persekutuan)]]: Pengemasan biasa 6809837 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Jerlun-Langkawi (kawasan persekutuan)]] {{R from move}} mjpuveyaqgbcpktuwk515ddwteultx9 0 1285601 6809855 2026-03-26T15:36:25Z ~2026-18884-13 393079 Melencong ke [[Lagu rakyat#Muzik rakyat tradisional]] 6809855 wikitext text/x-wiki #Lencong [[Lagu rakyat#Muzik rakyat tradisional]] rcm0bsaixf4x53zi2eq3b61jjxjq9mx 14 1285602 6809899 2026-03-26T22:33:50Z Rulwarih 91672 Rulwarih telah memindahkan laman [[Kategori:Wilayah Autonomi Islam Mindanao]] ke [[Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]]: Tajuk salah eja 6809899 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[:Kategori:Rantau Autonomi Islam Mindanao]] {{R from move}} pba9fpvvp67au7iebs2oimez2zcsil5 14 1285603 6809905 2026-03-26T22:38:48Z Rulwarih 91672 Rulwarih telah memindahkan laman [[Kategori:Gabenor Wilayah Autonomi Islam Mindanao]] ke [[Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] 6809905 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[:Kategori:Gabenor Rantau Autonomi Islam Mindanao]] {{R from move}} tuwaylxakl35ieh1ecsxz2bdiieb3kz 0 1285604 6809917 2026-03-26T22:54:26Z Rulwarih 91672 Rulwarih telah memindahkan laman [[Jawatan presiden Rodrigo Duterte]] ke [[Kepresidenan Rodrigo Duterte]]: Tajuk salah eja 6809917 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Kepresidenan Rodrigo Duterte]] {{R from move}} 3v0jvhlks5lsqkucfzmw93k383tjn4u 0 1285605 6809925 2026-03-26T23:37:12Z ~2026-15445-94 391287 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya lakonan [[Niezam Zaidi]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2012 ! ''[[Budak Pailang]]'' | Rodi | Filem pertama |- | rowspan="5" | 2013 ! ''[[Pada Suatu Cinta Dahulu]]'' | Zainal | |- ! ''[[Dua Kalimah]]'' | Muhamad | |- ! ''[[99 Kali Rindu]]'' | Boy | |- ! ''[[Longkai]]'' | Eddie | |- ! ''[[Highland Tower (filem)|Highland Tower]]'' | Niezam | |- | rowspan="2" | 2014 !...' 6809925 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Niezam Zaidi]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2012 ! ''[[Budak Pailang]]'' | Rodi | Filem pertama |- | rowspan="5" | 2013 ! ''[[Pada Suatu Cinta Dahulu]]'' | Zainal | |- ! ''[[Dua Kalimah]]'' | Muhamad | |- ! ''[[99 Kali Rindu]]'' | Boy | |- ! ''[[Longkai]]'' | Eddie | |- ! ''[[Highland Tower (filem)|Highland Tower]]'' | Niezam | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Kelibat'' | Azhari | |- ! ''[[Kawan Aku Mati Dalam Rumah Sewa]]'' | Pemanggil | |- | rowspan="4" | 2015 ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Zahari | |- ! ''[[Jalan Puncak Alam]]'' | Hanif | |- ! ''[[Mat Moto (filem 2015)|Mat Moto]]'' | Zamri | |- ! ''[[Hantu Bungkus Ikat Tepi]]'' | Eddy | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Sangkar (filem)|Sangkar]]'' | Jai | |- ! ''[[Geran (filem)|Geran]]'' | Asan | |- | 2020 ! ''[[M4M4]]'' | Remy | |- | 2021 ! ''[[J2: J Retribusi]]'' | Pengawai Kanan | |- | rowspan="5" | 2022 ! ''Rompak'' | Mr G | |- ! ''Kan Cheong'' | Saiful | |- ! ''[[Air Force The Movie: Selagi Bernyawa]]'' | Mejar Saifullah Azman / Cypher | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Orang Bergaduh #2 | Penampilan khas |- ! ''[[Remp-It 2]]'' | Spark | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''Pontianak 200Kg'' | Solleh | |- ! ''[[Reeza GTR]]'' | Abang Long Khai | Penampilan khas |- ! ''Yong Sari'' | Jaide | |- | 2025 ! ''Tembuni Berdarah'' | Aidan | |- | 2026 ! ''Libang Libu'' | | |- | rowspan="4" | TBA ! ''[[The Original Gangster]]'' | Azam | ''Pos-produksi'' |- ! ''[[Khawarij (filem)|Khawarij]]'' | Ayah Ali (muda) | ''Pos-produksi'' |- ! ''Abang'' | Asan | ''Pos-produksi'' |- ! ''Orang Perang'' | Bah Tangga | ''Pos-produksi'' |- |} ===Filem pendek=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | TBA ! ''Tun Fatimah: The Rebel Queen'' | Sultan Mahmud Shah | ''Pos-produksi'' |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="3" | 2012 ! ''Diari Platun'' | Amir | [[Astro Prima]] | Drama pertama |- ! ''[[Bini-Bini Perkasa]]'' | Eddie | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Takdir Qismah]]'' | Ray | |- | rowspan="3" | 2013 ! ''[[Diandra]]'' | Luqman | |- ! ''Dia Suamiku'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Dewi Lasak]]'' | Akil Rahmad | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2015 ! ''[[Mencintaimu (drama)|Mencintaimu]]'' | Helmi | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''[[Rumi & Jawi]]'' | Salahuddin Ayubbi | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Inikah Cinta (drama)|Inikah Cinta]]'' | Muammar | [[TV3]] | |- ! ''[[Ainur Mardhiyah (drama)|Ainur Mardhiyah]]'' | Keifli | rowspan="2" | [[TV9]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Namaku Bedah]]'' | Sood | |- ! ''Gempur Wira'' | Leftenan Aiman | [[TV1]] | |- ! ''Joni Togo'' | Joni Togo | [[Astro Prima]] | |- | 2019–2020 ! ''[[Cindai (drama)|Cindai]]'' | Haniff | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Sitik Tok]]'' | Shon | |- ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Rem | [[Astro Ria]] | Episod: “Pulangkan Jari Aku” |- | 2022 ! ''[[Luka Di Hati Diya]]'' | Remy | [[TV1]] | |- | 2023 ! ''[[Segenap Takdir]]'' | Azlan | [[TV3]] | |- | 2024 ! ''[[Hai Cinta, Dengarkanlah]]'' | Aizul Hakimi | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Dia Bukan Syurga]]'' | Tajul Idlan | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Hikayat Batu Belah Batu Bertangkup]]'' | Raja Alam Syah | [[Astro Ceria]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Nafsu (drama web)|Nafsu]]'' | Detektif Joe | [[Viu]] | Drama web pertama |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="4" | 2014 ! ''Misteri Bulan Madu'' | Iman | rowspan="5" | [[Unifi TV]] | Telefilem pertama |- ! ''Kem Cuci Tangan (Kecut)'' | Niezam | |- ! ''Jangan Ambil Nyawa Aku'' | Fikri | |- ! ''Gugurl Propa'' | Sheriff | |- | 2015 ! ''Jodoh Memamg Tak Pergi Ke Mana'' | Sofian aka Pian | |- | rowspan="4" | 2016 ! ''Last Kopek Havoc'' | Kai Long | DVD | |- ! ''Rajuk'' | Azmil | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''Bedah Motor'' | Ameer | |- ! ''Menantuku Rock'' | Awie Rock | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''Beringin'' | Daniel | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bukan Cinta Biasa'' | Wazir | [[TV2]] | |- ! ''Kembalikan Syawalku'' | | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Saka Zain Jusoh'' | | |- ! ''Al-Kisah Dua Roda'' | | [[TV1]] | Penampilan khas |- | 2020 ! ''Cik Petir Putrajaya'' | | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2024 ! ''Syurga Yang Tersia'' | Arman | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Pulau Cinta Syawal]]'' | Rahman | [[Astro Ria]] | |- ! ''Dua Antara'' | Amir Noah | [[TV3]] | |- | 2026 ! ''Dia Bukan Syurga Raya'' | Tajul Idlan | [[Astro Ria]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''Pukul Mersing'' | Agus | rowspan="2" | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- | 2024 ! ''Bisikan Setan'' | Inspektor Khairul | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2020 ! ''[[Studio Drama Sangat]]'' | Pencalon | [[TV3]] |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm7412804}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Niezam Zaidi]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Niezam Zaidi]] 1x8xnkec760713e0jmxqcwappd48wxq 0 1285606 6809931 2026-03-26T23:44:56Z Zamwan 19447 v 6809931 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Kapal yang direka untuk mengangkut cecair atau gas dalam jumlah pukal}} {{Redirect|Kapal kereta kebal|kapal yang membawa kereta kebal|kapal pendaratan kereta kebal|bot yang membawa kereta kebal|lancang pendaratan kereta kebal|kapal seolah-olah kereta kebal|kapal perang Ironclad}} [[File:Supertanker AbQaiq.jpg|thumb|300px|[[Kapal tangki super]] minyak mentah komersial, ''AbQaiq'']] Sebuah '''kapal tangki''' ialah sejenis [[kapal]] yang direka untuk mengangkut atau menyimpan [[cecair]] atau [[gas]] dalam [[Cecair pukal|pukal]]. Jenis-jenis utama kapal tangki termasuk [[kapal tangki minyak]] (atau [[kapal tangki petroleum]]), [[kapal tangki kimia]], [[Kapal kargo|kapal kargo]], dan [[pengangkut gas]]. Kapal tangki juga membawa komoditi seperti minyak sayuran, jus sitrus, [[molase]], dan wain. In the [[United States Navy]] and [[Military Sealift Command]], a tanker used to refuel other ships is called an [[oiler (ship)|oiler]] (or [[replenishment oiler]] if it can also supply dry stores) but many other navies use the terms tanker and [[replenishment tanker]]. Tankers were first developed in the late 19th century as iron and steel hulls and pumping systems were developed. As of 2005, there were just over 4,000 tankers and supertankers {{DWT|10,000|long}} or greater operating worldwide. == Description == Tankers can range in size of capacity from several hundred [[tonnage|tons]], which includes vessels for servicing small harbours and coastal settlements, to several hundred thousand tons, for long-range haulage. Besides ocean- or seagoing tankers there are also specialized inland-waterway tankers which operate on rivers and canals with an average [[cargo]] capacity up to some thousand tons. A wide range of products are carried by tankers, including: * [[Hydrocarbon]] products such as [[petroleum|oil]], [[liquefied petroleum gas]] (LPG), and [[liquefied natural gas]] (LNG) * [[chemical substances|Chemicals]], such as [[ammonia]], [[chlorine]], and [[styrene|styrene monomer]] * [[Fresh water]] * [[Wine]] * [[Molasses]] * [[Citrus|Citrus juice]] [[File:Schooner 'Thomas W. Lawson' 1902-1907a.jpg|thumb|The ''[[Thomas W. Lawson (ship)|Thomas W. Lawson]]'' (1902), converted in 1906 into the world's first sailing tanker.]] Tankers primarily date from the later years of the 19th century. Before this, technology had simply not supported the idea of carrying bulk liquids. The market was also not geared towards transporting or selling cargo in bulk, therefore most ships carried a wide range of different products in different holds and traded outside fixed routes. Liquids were usually loaded in casks—hence the term "[[tonnage]]", which refers to the volume of the holds in terms of how many [[tun (unit)|tun]]s or casks of wine could be carried. Even potable water, vital for the survival of the crew, was stowed in casks. Carrying bulk liquids in earlier ships posed several problems: *The holds: on timber ships the holds were not sufficiently water, oil or air-tight to prevent a liquid cargo from spoiling or leaking. The development of iron and steel hulls solved this problem. *Loading and discharging: Bulk liquids must be pumped - the development of efficient pumps and piping systems was vital to the development of the tanker. Steam engines were developed as prime-movers for early pumping systems. Dedicated cargo handling facilities were now required ashore too - as was a market for receiving a product in that quantity. Casks could be unloaded using ordinary cranes, and the awkward nature of the casks meant that the volume of liquid was always relatively small - therefore keeping the market more stable. *[[Free surface effect]]: a large body of liquid carried aboard a ship will affect the ship's stability, particularly when the liquid is flowing around the hold or tank in response to the ship's movements. The effect was negligible in casks, but could cause capsizing if the tank extended the width of the ship; a problem solved by extensive subdivision of the tanks. Tankers were first used by the [[oil industry]] to transfer refined fuel in bulk from refineries to customers. This would then be stored in large tanks ashore, and subdivided for delivery to individual locations. The use of tankers caught on because other liquids were also cheaper to transport in bulk, store in dedicated terminals, then subdivide. Even the [[Guinness]] brewery used tankers to transport the stout across the [[Irish Sea]]. [[File:Type T2-SE-A1 tanker Hat Creek underway at sea on 16 August 1943.jpg|thumb|A [[US Navy]] [[T2 tanker]] in 1943]] Different products require different handling and transport, with specialised variants such as "[[chemical tanker]]s", "[[oil tanker]]s", and "[[LNG carrier]]s" developed to handle dangerous chemicals, oil and oil-derived products, and [[liquefied natural gas]] respectively. These broad variants may be further differentiated with respect to ability to carry only a single product or simultaneously transport mixed cargoes such as several different chemicals or refined petroleum products.{{sfn|Morrell|1931|page=1}} Among oil tankers, [[supertanker]]s are designed for transporting oil around the [[Horn of Africa]] from the [[Middle East]]. The supertanker [[Seawise Giant]], scrapped in 2010, was {{convert|458|m|sp=us}} in length and {{convert|69|m|sp=us}} wide. Supertankers are one of the three preferred methods for transporting large quantities of oil, along with [[pipeline transport]] and [[rail transport|rail]]. ==Regulations== Tighter regulation means that tankers now cause fewer environmental disasters resulting from [[oil spill]]s than in the 1970s. ''[[Amoco Cadiz]]'', {{MV|Braer||2}}, ''[[Erika (tanker)|Erika]]'', ''[[Exxon Valdez]]'', ''[[Prestige oil spill|Prestige]]'' and {{SS|Torrey Canyon||2}} were examples of accidents. Oil spills from tankers amounted to around 1,000 tonnes in 2020 from three incidents (an all-time low), down from 636,000 tonnes from 92 incidents in 1979 - a fall of 99.8%.<ref>{{cite web |title=Oil Tanker Spill Statistics 2020 |url=https://www.itopf.org/fileadmin/data/Documents/Company_Lit/Oil_Spill_Stats_publication_2020.pdf |website=www.itopf.org |publisher=ITOPF |access-date=7 May 2021}}</ref> For ships internationally, the regulations of the [[International Maritime Organization]] apply, specifically Annex I, prevention of pollution by oil under [[MARPOL 73/78]] and rules for construction under the [[SOLAS Convention|SOLAS]] Convention.<ref name="v349">{{cite web | title=MARPOL Annex I – Prevention of Pollution by Oil | website=International Maritime Organization | url=https://www.imo.org/en/OurWork/Environment/Pages/OilPollution-Default.aspx| access-date=2025-01-21}}</ref><ref name="a174">{{cite web | title=preventing accidental pollution | website=International Maritime Organization |url=https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/OilTankers.aspx | access-date=2025-01-21}}</ref> These include requirements for [[inert gas]] systems designed to supply inert gas to cargo tanks to prevent an explosive atmosphere from being present.<ref name="Witherby2022">{{cite book | title=Oil tankers: a pocket safety guide | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=98-102}}</ref> For tankers that are either operate in [[United States]] waters or are owned by US based companies, rules govern their design, construction and operation.<ref name="US">{{cite book | title=General Rules For Tankers, Owned or Operating in the USA 2023-2024 | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scortland | date=2023 | isbn=1-914993-36-5}}</ref> Specifically under the US [[Code of Federal Regulations]] Title 33 - Navigation and Navigable Waters, Title 40 - Protection of Environment, Title 46 - Shipping, Title 47 - Telecommunication and Title 49 - Transportation.<ref name="US"/> ==Design and operational considerations== Many modern tankers are designed for a specific cargo and a specific route. [[Draft (hull)|Draft]] is typically limited by the depth of water in loading and unloading harbors; and may be limited by the depth of [[strait]]s or [[canal]]s along the preferred shipping route. Cargoes with high [[vapor pressure]] at ambient temperatures may require pressurized tanks or vapor recovery systems. Tank heaters may be required to maintain [[heavy crude oil]], [[Fuel Oil#Bunker fuel|residual fuel]], [[Bitumen|asphalt]], [[wax]], or [[molasses]] in a fluid state for offloading.{{sfn|Morrell|1931|pages=1; 8}} Designs will vary by the type of tanker.<ref name="Witherby2022"/> For oil tankers, systems will need to be in place to manage operational hazards, including a means of producing and introducing inert gas into cargo tanks to prevent explosion.<ref name="Witherby2022"/> Cargo tanks are typically fitted with the ability to monitor levels of liquid within a tank, as well as an overfill or high level alarm function.<ref name="Witherby2022"/> For [[Gas carrier]]s, including [[LNG carrier]]s, gas design cargo containment systems are required. These should include means to monitor temperature, volume and pressure, as well as pressure relief valves and associated safety systems in accordance with the [[IGC Code]].<ref name="Witherby2022b">{{cite book | title=Tanker safety training: liquefied gas| publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=40}}</ref> Tank lids and joints between pipes may need to be bonded to prevent [[static electricity]] from causing an explosion.<ref name="Witherby2022a">{{cite book | title=Oil tankers: a pocket safety guide | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=108}}</ref> The [[International Safety Guide for Oil Tankers and Terminals]] is the industry code of practice that applies to oil tankers globally.<ref name="n821">{{cite web | title=International Safety Guide for Oil Tankers and Terminals (ISGOTT 6) | website=Home | url=https://www.ocimf.org/publications/books/international-safety-guide-for-tankers-and-terminals-1 | access-date=2025-01-21}}</ref> ==Tanker capacity== Tankers used for liquid fuels are classified according to their capacity. {| class="wikitable" style="float:right; margin-left: 1em; margin-bottom: 1em; font-size: 85%;" |+ <big>Oil tanker size categories</big> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''AFRA Scale'''<ref name=":0" /> | colspan="4" style="text-align:center;"| '''Flexible market scale'''<ref name=":0" /> |- ! Class ! Size in [[Deadweight tonnage|DWT]] ! Class ! Size in DWT !New<br />price<ref>UNCTAD 2006, p. 41. Price for new vessel [[USD|$]] [[million|M]] in 2005.</ref> !Used<br />price<ref>UNCTAD 2006, p. 42. Five-year-old ship in [[USD|$]] [[million|M]] in 2005.</ref> |- |General Purpose tanker |align="right"|10,000–24,999 |[[Tanker (ship)|Product tanker]] |align="right"|10,000–60,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$43M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$42.5M |- |Medium Range tanker |align="right"|25,000–44,999 |[[Panamax]] |align="right"|60,000–80,000 |- |LR1 (Long Range 1) |align="right"|45,000–79,999 |[[Aframax]] |align="right"|80,000–120,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$60.7M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$58M |- |LR2 (Long Range 2) |align="right"|80,000–159,999 |[[Suezmax]] |align="right"|120,000–200,000 |- |VLCC (Very Large Crude Carrier) |align="right"|160,000–319,999 |VLCC |align="right"|200,000–320,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$120M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$116M |- |ULCC (Ultra Large Crude Carrier) |align="right"|320,000–549,999 |ULCC |align="right"|320,000–550,000 |} [[File:Tanker Pegasus.jpg|thumb|The small coastal tanker ''Pegasus'' on the [[River Weser]]]] [[File:STEN AURORA Clyde 2019.jpg|thumb|[[Chemical tanker]] ''Sten Aurora'' on the [[Firth of Clyde]]]] [[File:Sirius Star 2008b.jpg|thumb|The Very Large Crude Carrier (VLCC) {{MV|Sirius Star}} in 2008, after her capture by [[Somali pirates]]]] [[File:VLCC Pertamina Prime.jpg|thumb|[[Pertamina|Pertamina Prime]] ship is currently stopping in the [[Netherlands]]]] In 1954, [[Shell Oil]] developed the average freight rate assessment (AFRA) system, which classifies tankers of different sizes. To make it an independent instrument, Shell consulted the ''London Tanker Brokers' Panel (LTBP)''. At first, they divided the groups as ''General Purpose'' for tankers under {{DWT|25,000|disp=long}}; ''Medium Range'' for ships between 25,000 and {{DWT|45,000}} and ''Large Range'' (later Long Range) for the then-enormous ships that were larger than {{DWT|45,000}}. The ships became larger during the 1970s, and the list was extended, where the tons are [[metric tonnes]]:<ref name=":0">{{cite journal | editor-last=Evangelista | editor-first=Joe | title=Scaling the Tanker Market | journal=Surveyor | issue=4 | pages=5–11 | publisher=American Bureau of Shipping |date=Winter 2002 | url=http://www.eagle.org/NEWS/pubs/pdfs/SurveyorWinter02.pdf | access-date=2008-02-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20070930043604/http://www.eagle.org/NEWS/pubs/pdfs/SurveyorWinter02.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-09-30}}</ref> ; Very Large Crude Carrier size range At nearly 380 vessels in the size range {{DWT|279,000|metric}} to {{DWT|320,000|metric}}, these are by far the most popular size range among the larger VLCCs. Only seven vessels are larger than this, and approximately 90 between {{DWT|220,000|metric}} and {{DWT|279,000|metric}}.<ref>{{cite web | author=Auke Visser | title=Tanker list, status 01-01-2007 | url=http://supertankers.topcities.com/id295.htm | work=International Super Tankers | date=22 February 2007 | access-date=2008-02-27 | archive-date=2008-09-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080920152346/http://supertankers.topcities.com/id295.htm | url-status=dead }}</ref> [[File:Distribution of supertanker sizes.png]] ==Fleets of the world== {{see also|Flag of convenience}} ; Flag states As of 2005, the [[United States Maritime Administration]]'s statistics count 4,024 tankers of {{DWT|10,000|long}} or greater worldwide.<ref name="marad">{{cite web | url=http://www.marad.dot.gov/MARAD_statistics/2005%20STATISTICS/World%20Merchant%20Fleet%202005.pdf | author=Office of Data and Economic Analysis | title=World Merchant Fleet 2001–2005 | pages=3, 5, 6 | date=July 2006 | format=.PDF | publisher=United States Maritime Administration | access-date=2008-02-27 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20070221134647/http://www.marad.dot.gov/Marad_Statistics/2005%20STATISTICS/World%20Merchant%20Fleet%202005.pdf | archive-date=2007-02-21 }}</ref> 2,582 of these are double-hulled. [[Panama]] is the leading [[flag state]] of tankers, with 592 registered ships. Five other flag states have more than two hundred registered tankers: [[Liberia]] (520), [[The Marshall Islands]] (323), [[Greece]] (233), [[Singapore]] (274) and [[The Bahamas]] (215). These flag states are also the top six in terms of fleet size in terms of [[deadweight tonnage]].<ref name="marad"/> ; Largest fleets Greece, Japan, and the United States are the top three owners of tankers (including those owned but [[Flag of convenience|registered to other nations]]), with 733, 394, and 311 vessels respectively. These three nations account for 1,438 vessels or over 36% of the world's fleet.<ref name="marad"/> ; Builders Asian companies dominate the construction of tankers. Of the world's 4,024 tankers, 2,822 (over 70%) were built in South Korea, Japan and China.<ref name="marad"/> ==Petroleum Tables== ''Petroleum Tables'', a book by [[William Davies (master mariner)|William Davies]], an early tanker captain, was published in 1903, although Davies had printed earlier versions himself.<ref>William Davies, ''Petroleum Tables; being some useful Tables used for Ascertaining the Weights and Measures of Petroleum Cargoes, and a Table of Distances'' (London: Goodman, Burnham, and Company, 1903)</ref> Including his calculations on the expansion and contraction of bulk oil, and other information for tanker officers, it went into multiple editions, and in 1915 ''The Petroleum World'' commented that it was "the standard book for computations and conversions."<ref>''The Petroleum World'', Vol. 12 (1915), p. 146</ref> For modern tables, the standard guide for petroleum measurement on oil tankers are those from [[ASTM International]] specifically ASTM D1250-08.<ref name="n977">{{cite web | title=Standard Guide for Use of the Petroleum Measurement Tables | website=ASTM International | date=2024-04-27 | url=https://www.astm.org/d1250-08.html | access-date=2025-01-21}}</ref> ==Lihat juga== {{Portal|Transport}} *[[Sejarah kapal tangki minyak]] *[[Kapal tangki hidrogen]] *[[Senarai pembawa gas]] *[[Senarai kapal tangki]] *[[Kapal tangki T1]] *[[Kapal tangki T2]] *[[Kapal tangki T3]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Bibliografi== {{refbegin}} * {{cite book|ref=CITEREFCambridgeSystematics1998|title=Multimodal corridor and capacity analysis manual|issue=399|author1=Cambridge Systematics|publisher=Transportation Research Board|year=1998|isbn=978-0-309-06072-1}} * {{cite book | author=Central Intelligence Agency | author-link=Central Intelligence Agency | title=CIA World Factbook 2008 | year=2007 | url=https://archive.org/details/ciaworldfactbook00cent | publisher=Skyhorse Publishing | location=New York | isbn=978-1-60239-080-5 | access-date=2008-02-27 | url-access=registration }} * {{cite book | last=Hayler | first=William B. |author2=Keever, John M. | title=American Merchant Seaman's Manual | year=2003 | location=Centerville, MD | publisher= Cornell Maritime Press | isbn= 0-87033-549-9 }} * {{cite book | last=Morrell | first=Robert W. | title=Oil Tankers | edition=Second | year=1931 | publisher =Simmons-Boardman Publishing Company | location=New York }} * {{cite book|title=Warehouse Management Handbook|editor1-first=James A.|editor1-last=Tompkins|editor2-first=Jerry D.|editor2-last=Smith|first1=Gerhardt|last1=Muller|edition=2nd|publisher=Tompkins Press|year=1998|isbn=978-0-9658659-1-3|chapter=Transportation Modes}} * {{cite book|title=Intermodal freight transportation|first1=Gerhardt|last1=Muller|edition=3rd|publisher=Intermodal Association of North America|year=1995}} * {{cite EB1911 |wstitle= Petroleum |volume=21 |pages=316–322 |first=Boverton |last=Redwood |author-link=Thomas Boverton Redwood}} * {{cite book|title=Export&ndash;Import Theory, Practices, and Procedures|edition=2nd|first1=Belay|last1=Seyoum|publisher=Taylor & Francis|year=2008|isbn=978-0-7890-3419-9|chapter=Trade documents and Transportation}} * {{cite book | last=Turpin | first=Edward A. |author2=McEwen, William A. | title=Merchant Marine Officers' Handbook | edition=Fourth | year=1980 | publisher =Cornell Maritime Press | location=Centreville, MD | isbn=0870333798}} * {{Cite EB1911|wstitle=Ship|volume=24|pages=880–970|first=Philip|last=Watts|author-link=Philip Watts (naval architect)}} *{{cite book|last1=Wiltshire|first1=Andrew|title=Looking Back at Classic Tankers|date=2008|publisher=Bernard McCall|location=Bristol, England|isbn=9781902953366}} {{refend}} ==Pautan luar== {{Commons category|Tankers}} * [http://www.ship-photos.de/ ship-photos.de]: Private homepage of categorized ship photos including tankers of all kinds {{ModernMerchantShipTypes}} {{Ship measurements}} {{MARCOMships}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Tanker (Ship)}} [[Category:Jenis kapal]] [[Category:Kapal tangki| ]] pqs901xop7kc7s8c3ypmxq1c5v2ua8o 6809932 6809931 2026-03-26T23:51:11Z Zamwan 19447 6809932 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Kapal yang direka untuk mengangkut cecair atau gas dalam jumlah pukal}} {{Redirect|Kapal kereta kebal|kapal yang membawa kereta kebal|kapal pendaratan kereta kebal|bot yang membawa kereta kebal|lancang pendaratan kereta kebal|kapal seolah-olah kereta kebal|kapal perang Ironclad}} [[File:Supertanker AbQaiq.jpg|thumb|300px|[[Kapal tangki super]] minyak mentah komersial, ''AbQaiq'']] Sebuah '''kapal tangki''' ialah sejenis [[kapal]] yang direka untuk mengangkut atau menyimpan [[cecair]] atau [[gas]] dalam [[Cecair pukal|pukal]]. Jenis-jenis utama kapal tangki termasuk [[kapal tangki minyak]] (atau [[kapal tangki petroleum]]), [[kapal tangki kimia]], [[Kapal kargo|kapal kargo]], dan [[pengangkut gas]]. Kapal tangki juga membawa komoditi seperti minyak sayuran, jus sitrus, [[molase]], dan wain. Dalam [[Tentera Laut Amerika Syarikat]] dan [[Markas Pengangkutan Laut Tentera]], sebuah kapal tangki yang digunakan untuk mengisi minyak kapal lain dipanggil [[kapal minyak (oiler)|kapal minyak]] (atau [[kapal pengisian semula minyak]] jika ia juga boleh membekalkan barangan kering) tetapi banyak tentera laut lain menggunakan istilah kapal tangki dan [[kapal tangki isian semula]]. Kapal tangki mula dibangunkan pada akhir abad ke-19 apabila badan kapal besi dan keluli serta sistem pam dibangunkan. Sehingga tahun 2005, terdapat lebih 4,000 kapal tangki dan kapal tangki super {{DWT|10,000|panjang}} atau lebih beroperasi di seluruh dunia. == Description == Tankers can range in size of capacity from several hundred [[tonnage|tons]], which includes vessels for servicing small harbours and coastal settlements, to several hundred thousand tons, for long-range haulage. Besides ocean- or seagoing tankers there are also specialized inland-waterway tankers which operate on rivers and canals with an average [[cargo]] capacity up to some thousand tons. A wide range of products are carried by tankers, including: * [[Hydrocarbon]] products such as [[petroleum|oil]], [[liquefied petroleum gas]] (LPG), and [[liquefied natural gas]] (LNG) * [[chemical substances|Chemicals]], such as [[ammonia]], [[chlorine]], and [[styrene|styrene monomer]] * [[Fresh water]] * [[Wine]] * [[Molasses]] * [[Citrus|Citrus juice]] [[File:Schooner 'Thomas W. Lawson' 1902-1907a.jpg|thumb|The ''[[Thomas W. Lawson (ship)|Thomas W. Lawson]]'' (1902), converted in 1906 into the world's first sailing tanker.]] Tankers primarily date from the later years of the 19th century. Before this, technology had simply not supported the idea of carrying bulk liquids. The market was also not geared towards transporting or selling cargo in bulk, therefore most ships carried a wide range of different products in different holds and traded outside fixed routes. Liquids were usually loaded in casks—hence the term "[[tonnage]]", which refers to the volume of the holds in terms of how many [[tun (unit)|tun]]s or casks of wine could be carried. Even potable water, vital for the survival of the crew, was stowed in casks. Carrying bulk liquids in earlier ships posed several problems: *The holds: on timber ships the holds were not sufficiently water, oil or air-tight to prevent a liquid cargo from spoiling or leaking. The development of iron and steel hulls solved this problem. *Loading and discharging: Bulk liquids must be pumped - the development of efficient pumps and piping systems was vital to the development of the tanker. Steam engines were developed as prime-movers for early pumping systems. Dedicated cargo handling facilities were now required ashore too - as was a market for receiving a product in that quantity. Casks could be unloaded using ordinary cranes, and the awkward nature of the casks meant that the volume of liquid was always relatively small - therefore keeping the market more stable. *[[Free surface effect]]: a large body of liquid carried aboard a ship will affect the ship's stability, particularly when the liquid is flowing around the hold or tank in response to the ship's movements. The effect was negligible in casks, but could cause capsizing if the tank extended the width of the ship; a problem solved by extensive subdivision of the tanks. Tankers were first used by the [[oil industry]] to transfer refined fuel in bulk from refineries to customers. This would then be stored in large tanks ashore, and subdivided for delivery to individual locations. The use of tankers caught on because other liquids were also cheaper to transport in bulk, store in dedicated terminals, then subdivide. Even the [[Guinness]] brewery used tankers to transport the stout across the [[Irish Sea]]. [[File:Type T2-SE-A1 tanker Hat Creek underway at sea on 16 August 1943.jpg|thumb|A [[US Navy]] [[T2 tanker]] in 1943]] Different products require different handling and transport, with specialised variants such as "[[chemical tanker]]s", "[[oil tanker]]s", and "[[LNG carrier]]s" developed to handle dangerous chemicals, oil and oil-derived products, and [[liquefied natural gas]] respectively. These broad variants may be further differentiated with respect to ability to carry only a single product or simultaneously transport mixed cargoes such as several different chemicals or refined petroleum products.{{sfn|Morrell|1931|page=1}} Among oil tankers, [[supertanker]]s are designed for transporting oil around the [[Horn of Africa]] from the [[Middle East]]. The supertanker [[Seawise Giant]], scrapped in 2010, was {{convert|458|m|sp=us}} in length and {{convert|69|m|sp=us}} wide. Supertankers are one of the three preferred methods for transporting large quantities of oil, along with [[pipeline transport]] and [[rail transport|rail]]. ==Regulations== Tighter regulation means that tankers now cause fewer environmental disasters resulting from [[oil spill]]s than in the 1970s. ''[[Amoco Cadiz]]'', {{MV|Braer||2}}, ''[[Erika (tanker)|Erika]]'', ''[[Exxon Valdez]]'', ''[[Prestige oil spill|Prestige]]'' and {{SS|Torrey Canyon||2}} were examples of accidents. Oil spills from tankers amounted to around 1,000 tonnes in 2020 from three incidents (an all-time low), down from 636,000 tonnes from 92 incidents in 1979 - a fall of 99.8%.<ref>{{cite web |title=Oil Tanker Spill Statistics 2020 |url=https://www.itopf.org/fileadmin/data/Documents/Company_Lit/Oil_Spill_Stats_publication_2020.pdf |website=www.itopf.org |publisher=ITOPF |access-date=7 May 2021}}</ref> For ships internationally, the regulations of the [[International Maritime Organization]] apply, specifically Annex I, prevention of pollution by oil under [[MARPOL 73/78]] and rules for construction under the [[SOLAS Convention|SOLAS]] Convention.<ref name="v349">{{cite web | title=MARPOL Annex I – Prevention of Pollution by Oil | website=International Maritime Organization | url=https://www.imo.org/en/OurWork/Environment/Pages/OilPollution-Default.aspx| access-date=2025-01-21}}</ref><ref name="a174">{{cite web | title=preventing accidental pollution | website=International Maritime Organization |url=https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/OilTankers.aspx | access-date=2025-01-21}}</ref> These include requirements for [[inert gas]] systems designed to supply inert gas to cargo tanks to prevent an explosive atmosphere from being present.<ref name="Witherby2022">{{cite book | title=Oil tankers: a pocket safety guide | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=98-102}}</ref> For tankers that are either operate in [[United States]] waters or are owned by US based companies, rules govern their design, construction and operation.<ref name="US">{{cite book | title=General Rules For Tankers, Owned or Operating in the USA 2023-2024 | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scortland | date=2023 | isbn=1-914993-36-5}}</ref> Specifically under the US [[Code of Federal Regulations]] Title 33 - Navigation and Navigable Waters, Title 40 - Protection of Environment, Title 46 - Shipping, Title 47 - Telecommunication and Title 49 - Transportation.<ref name="US"/> ==Design and operational considerations== Many modern tankers are designed for a specific cargo and a specific route. [[Draft (hull)|Draft]] is typically limited by the depth of water in loading and unloading harbors; and may be limited by the depth of [[strait]]s or [[canal]]s along the preferred shipping route. Cargoes with high [[vapor pressure]] at ambient temperatures may require pressurized tanks or vapor recovery systems. Tank heaters may be required to maintain [[heavy crude oil]], [[Fuel Oil#Bunker fuel|residual fuel]], [[Bitumen|asphalt]], [[wax]], or [[molasses]] in a fluid state for offloading.{{sfn|Morrell|1931|pages=1; 8}} Designs will vary by the type of tanker.<ref name="Witherby2022"/> For oil tankers, systems will need to be in place to manage operational hazards, including a means of producing and introducing inert gas into cargo tanks to prevent explosion.<ref name="Witherby2022"/> Cargo tanks are typically fitted with the ability to monitor levels of liquid within a tank, as well as an overfill or high level alarm function.<ref name="Witherby2022"/> For [[Gas carrier]]s, including [[LNG carrier]]s, gas design cargo containment systems are required. These should include means to monitor temperature, volume and pressure, as well as pressure relief valves and associated safety systems in accordance with the [[IGC Code]].<ref name="Witherby2022b">{{cite book | title=Tanker safety training: liquefied gas| publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=40}}</ref> Tank lids and joints between pipes may need to be bonded to prevent [[static electricity]] from causing an explosion.<ref name="Witherby2022a">{{cite book | title=Oil tankers: a pocket safety guide | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=108}}</ref> The [[International Safety Guide for Oil Tankers and Terminals]] is the industry code of practice that applies to oil tankers globally.<ref name="n821">{{cite web | title=International Safety Guide for Oil Tankers and Terminals (ISGOTT 6) | website=Home | url=https://www.ocimf.org/publications/books/international-safety-guide-for-tankers-and-terminals-1 | access-date=2025-01-21}}</ref> ==Tanker capacity== Tankers used for liquid fuels are classified according to their capacity. {| class="wikitable" style="float:right; margin-left: 1em; margin-bottom: 1em; font-size: 85%;" |+ <big>Oil tanker size categories</big> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''AFRA Scale'''<ref name=":0" /> | colspan="4" style="text-align:center;"| '''Flexible market scale'''<ref name=":0" /> |- ! Class ! Size in [[Deadweight tonnage|DWT]] ! Class ! Size in DWT !New<br />price<ref>UNCTAD 2006, p. 41. Price for new vessel [[USD|$]] [[million|M]] in 2005.</ref> !Used<br />price<ref>UNCTAD 2006, p. 42. Five-year-old ship in [[USD|$]] [[million|M]] in 2005.</ref> |- |General Purpose tanker |align="right"|10,000–24,999 |[[Tanker (ship)|Product tanker]] |align="right"|10,000–60,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$43M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$42.5M |- |Medium Range tanker |align="right"|25,000–44,999 |[[Panamax]] |align="right"|60,000–80,000 |- |LR1 (Long Range 1) |align="right"|45,000–79,999 |[[Aframax]] |align="right"|80,000–120,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$60.7M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$58M |- |LR2 (Long Range 2) |align="right"|80,000–159,999 |[[Suezmax]] |align="right"|120,000–200,000 |- |VLCC (Very Large Crude Carrier) |align="right"|160,000–319,999 |VLCC |align="right"|200,000–320,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$120M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$116M |- |ULCC (Ultra Large Crude Carrier) |align="right"|320,000–549,999 |ULCC |align="right"|320,000–550,000 |} [[File:Tanker Pegasus.jpg|thumb|The small coastal tanker ''Pegasus'' on the [[River Weser]]]] [[File:STEN AURORA Clyde 2019.jpg|thumb|[[Chemical tanker]] ''Sten Aurora'' on the [[Firth of Clyde]]]] [[File:Sirius Star 2008b.jpg|thumb|The Very Large Crude Carrier (VLCC) {{MV|Sirius Star}} in 2008, after her capture by [[Somali pirates]]]] [[File:VLCC Pertamina Prime.jpg|thumb|[[Pertamina|Pertamina Prime]] ship is currently stopping in the [[Netherlands]]]] In 1954, [[Shell Oil]] developed the average freight rate assessment (AFRA) system, which classifies tankers of different sizes. To make it an independent instrument, Shell consulted the ''London Tanker Brokers' Panel (LTBP)''. At first, they divided the groups as ''General Purpose'' for tankers under {{DWT|25,000|disp=long}}; ''Medium Range'' for ships between 25,000 and {{DWT|45,000}} and ''Large Range'' (later Long Range) for the then-enormous ships that were larger than {{DWT|45,000}}. The ships became larger during the 1970s, and the list was extended, where the tons are [[metric tonnes]]:<ref name=":0">{{cite journal | editor-last=Evangelista | editor-first=Joe | title=Scaling the Tanker Market | journal=Surveyor | issue=4 | pages=5–11 | publisher=American Bureau of Shipping |date=Winter 2002 | url=http://www.eagle.org/NEWS/pubs/pdfs/SurveyorWinter02.pdf | access-date=2008-02-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20070930043604/http://www.eagle.org/NEWS/pubs/pdfs/SurveyorWinter02.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-09-30}}</ref> ; Very Large Crude Carrier size range At nearly 380 vessels in the size range {{DWT|279,000|metric}} to {{DWT|320,000|metric}}, these are by far the most popular size range among the larger VLCCs. Only seven vessels are larger than this, and approximately 90 between {{DWT|220,000|metric}} and {{DWT|279,000|metric}}.<ref>{{cite web | author=Auke Visser | title=Tanker list, status 01-01-2007 | url=http://supertankers.topcities.com/id295.htm | work=International Super Tankers | date=22 February 2007 | access-date=2008-02-27 | archive-date=2008-09-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080920152346/http://supertankers.topcities.com/id295.htm | url-status=dead }}</ref> [[File:Distribution of supertanker sizes.png]] ==Fleets of the world== {{see also|Flag of convenience}} ; Flag states As of 2005, the [[United States Maritime Administration]]'s statistics count 4,024 tankers of {{DWT|10,000|long}} or greater worldwide.<ref name="marad">{{cite web | url=http://www.marad.dot.gov/MARAD_statistics/2005%20STATISTICS/World%20Merchant%20Fleet%202005.pdf | author=Office of Data and Economic Analysis | title=World Merchant Fleet 2001–2005 | pages=3, 5, 6 | date=July 2006 | format=.PDF | publisher=United States Maritime Administration | access-date=2008-02-27 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20070221134647/http://www.marad.dot.gov/Marad_Statistics/2005%20STATISTICS/World%20Merchant%20Fleet%202005.pdf | archive-date=2007-02-21 }}</ref> 2,582 of these are double-hulled. [[Panama]] is the leading [[flag state]] of tankers, with 592 registered ships. Five other flag states have more than two hundred registered tankers: [[Liberia]] (520), [[The Marshall Islands]] (323), [[Greece]] (233), [[Singapore]] (274) and [[The Bahamas]] (215). These flag states are also the top six in terms of fleet size in terms of [[deadweight tonnage]].<ref name="marad"/> ; Largest fleets Greece, Japan, and the United States are the top three owners of tankers (including those owned but [[Flag of convenience|registered to other nations]]), with 733, 394, and 311 vessels respectively. These three nations account for 1,438 vessels or over 36% of the world's fleet.<ref name="marad"/> ; Builders Asian companies dominate the construction of tankers. Of the world's 4,024 tankers, 2,822 (over 70%) were built in South Korea, Japan and China.<ref name="marad"/> ==Petroleum Tables== ''Petroleum Tables'', a book by [[William Davies (master mariner)|William Davies]], an early tanker captain, was published in 1903, although Davies had printed earlier versions himself.<ref>William Davies, ''Petroleum Tables; being some useful Tables used for Ascertaining the Weights and Measures of Petroleum Cargoes, and a Table of Distances'' (London: Goodman, Burnham, and Company, 1903)</ref> Including his calculations on the expansion and contraction of bulk oil, and other information for tanker officers, it went into multiple editions, and in 1915 ''The Petroleum World'' commented that it was "the standard book for computations and conversions."<ref>''The Petroleum World'', Vol. 12 (1915), p. 146</ref> For modern tables, the standard guide for petroleum measurement on oil tankers are those from [[ASTM International]] specifically ASTM D1250-08.<ref name="n977">{{cite web | title=Standard Guide for Use of the Petroleum Measurement Tables | website=ASTM International | date=2024-04-27 | url=https://www.astm.org/d1250-08.html | access-date=2025-01-21}}</ref> ==Lihat juga== {{Portal|Transport}} *[[Sejarah kapal tangki minyak]] *[[Kapal tangki hidrogen]] *[[Senarai pembawa gas]] *[[Senarai kapal tangki]] *[[Kapal tangki T1]] *[[Kapal tangki T2]] *[[Kapal tangki T3]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Bibliografi== {{refbegin}} * {{cite book|ref=CITEREFCambridgeSystematics1998|title=Multimodal corridor and capacity analysis manual|issue=399|author1=Cambridge Systematics|publisher=Transportation Research Board|year=1998|isbn=978-0-309-06072-1}} * {{cite book | author=Central Intelligence Agency | author-link=Central Intelligence Agency | title=CIA World Factbook 2008 | year=2007 | url=https://archive.org/details/ciaworldfactbook00cent | publisher=Skyhorse Publishing | location=New York | isbn=978-1-60239-080-5 | access-date=2008-02-27 | url-access=registration }} * {{cite book | last=Hayler | first=William B. |author2=Keever, John M. | title=American Merchant Seaman's Manual | year=2003 | location=Centerville, MD | publisher= Cornell Maritime Press | isbn= 0-87033-549-9 }} * {{cite book | last=Morrell | first=Robert W. | title=Oil Tankers | edition=Second | year=1931 | publisher =Simmons-Boardman Publishing Company | location=New York }} * {{cite book|title=Warehouse Management Handbook|editor1-first=James A.|editor1-last=Tompkins|editor2-first=Jerry D.|editor2-last=Smith|first1=Gerhardt|last1=Muller|edition=2nd|publisher=Tompkins Press|year=1998|isbn=978-0-9658659-1-3|chapter=Transportation Modes}} * {{cite book|title=Intermodal freight transportation|first1=Gerhardt|last1=Muller|edition=3rd|publisher=Intermodal Association of North America|year=1995}} * {{cite EB1911 |wstitle= Petroleum |volume=21 |pages=316–322 |first=Boverton |last=Redwood |author-link=Thomas Boverton Redwood}} * {{cite book|title=Export&ndash;Import Theory, Practices, and Procedures|edition=2nd|first1=Belay|last1=Seyoum|publisher=Taylor & Francis|year=2008|isbn=978-0-7890-3419-9|chapter=Trade documents and Transportation}} * {{cite book | last=Turpin | first=Edward A. |author2=McEwen, William A. | title=Merchant Marine Officers' Handbook | edition=Fourth | year=1980 | publisher =Cornell Maritime Press | location=Centreville, MD | isbn=0870333798}} * {{Cite EB1911|wstitle=Ship|volume=24|pages=880–970|first=Philip|last=Watts|author-link=Philip Watts (naval architect)}} *{{cite book|last1=Wiltshire|first1=Andrew|title=Looking Back at Classic Tankers|date=2008|publisher=Bernard McCall|location=Bristol, England|isbn=9781902953366}} {{refend}} ==Pautan luar== {{Commons category|Tankers}} * [http://www.ship-photos.de/ ship-photos.de]: Private homepage of categorized ship photos including tankers of all kinds {{ModernMerchantShipTypes}} {{Ship measurements}} {{MARCOMships}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Tanker (Ship)}} [[Category:Jenis kapal]] [[Category:Kapal tangki| ]] bmto5kqya2dx58czjcn2cgcljpcpq4o 6809933 6809932 2026-03-26T23:52:46Z Zamwan 19447 /* Regulations */ 6809933 wikitext text/x-wiki {{terjemahan}} {{Short description|Kapal yang direka untuk mengangkut cecair atau gas dalam jumlah pukal}} {{Redirect|Kapal kereta kebal|kapal yang membawa kereta kebal|kapal pendaratan kereta kebal|bot yang membawa kereta kebal|lancang pendaratan kereta kebal|kapal seolah-olah kereta kebal|kapal perang Ironclad}} [[File:Supertanker AbQaiq.jpg|thumb|300px|[[Kapal tangki super]] minyak mentah komersial, ''AbQaiq'']] Sebuah '''kapal tangki''' ialah sejenis [[kapal]] yang direka untuk mengangkut atau menyimpan [[cecair]] atau [[gas]] dalam [[Cecair pukal|pukal]]. Jenis-jenis utama kapal tangki termasuk [[kapal tangki minyak]] (atau [[kapal tangki petroleum]]), [[kapal tangki kimia]], [[Kapal kargo|kapal kargo]], dan [[pengangkut gas]]. Kapal tangki juga membawa komoditi seperti minyak sayuran, jus sitrus, [[molase]], dan wain. Dalam [[Tentera Laut Amerika Syarikat]] dan [[Markas Pengangkutan Laut Tentera]], sebuah kapal tangki yang digunakan untuk mengisi minyak kapal lain dipanggil [[kapal minyak (oiler)|kapal minyak]] (atau [[kapal pengisian semula minyak]] jika ia juga boleh membekalkan barangan kering) tetapi banyak tentera laut lain menggunakan istilah kapal tangki dan [[kapal tangki isian semula]]. Kapal tangki mula dibangunkan pada akhir abad ke-19 apabila badan kapal besi dan keluli serta sistem pam dibangunkan. Sehingga tahun 2005, terdapat lebih 4,000 kapal tangki dan kapal tangki super {{DWT|10,000|panjang}} atau lebih beroperasi di seluruh dunia. == Description == Tankers can range in size of capacity from several hundred [[tonnage|tons]], which includes vessels for servicing small harbours and coastal settlements, to several hundred thousand tons, for long-range haulage. Besides ocean- or seagoing tankers there are also specialized inland-waterway tankers which operate on rivers and canals with an average [[cargo]] capacity up to some thousand tons. A wide range of products are carried by tankers, including: * [[Hydrocarbon]] products such as [[petroleum|oil]], [[liquefied petroleum gas]] (LPG), and [[liquefied natural gas]] (LNG) * [[chemical substances|Chemicals]], such as [[ammonia]], [[chlorine]], and [[styrene|styrene monomer]] * [[Fresh water]] * [[Wine]] * [[Molasses]] * [[Citrus|Citrus juice]] [[File:Schooner 'Thomas W. Lawson' 1902-1907a.jpg|thumb|The ''[[Thomas W. Lawson (ship)|Thomas W. Lawson]]'' (1902), converted in 1906 into the world's first sailing tanker.]] Tankers primarily date from the later years of the 19th century. Before this, technology had simply not supported the idea of carrying bulk liquids. The market was also not geared towards transporting or selling cargo in bulk, therefore most ships carried a wide range of different products in different holds and traded outside fixed routes. Liquids were usually loaded in casks—hence the term "[[tonnage]]", which refers to the volume of the holds in terms of how many [[tun (unit)|tun]]s or casks of wine could be carried. Even potable water, vital for the survival of the crew, was stowed in casks. Carrying bulk liquids in earlier ships posed several problems: *The holds: on timber ships the holds were not sufficiently water, oil or air-tight to prevent a liquid cargo from spoiling or leaking. The development of iron and steel hulls solved this problem. *Loading and discharging: Bulk liquids must be pumped - the development of efficient pumps and piping systems was vital to the development of the tanker. Steam engines were developed as prime-movers for early pumping systems. Dedicated cargo handling facilities were now required ashore too - as was a market for receiving a product in that quantity. Casks could be unloaded using ordinary cranes, and the awkward nature of the casks meant that the volume of liquid was always relatively small - therefore keeping the market more stable. *[[Free surface effect]]: a large body of liquid carried aboard a ship will affect the ship's stability, particularly when the liquid is flowing around the hold or tank in response to the ship's movements. The effect was negligible in casks, but could cause capsizing if the tank extended the width of the ship; a problem solved by extensive subdivision of the tanks. Tankers were first used by the [[oil industry]] to transfer refined fuel in bulk from refineries to customers. This would then be stored in large tanks ashore, and subdivided for delivery to individual locations. The use of tankers caught on because other liquids were also cheaper to transport in bulk, store in dedicated terminals, then subdivide. Even the [[Guinness]] brewery used tankers to transport the stout across the [[Irish Sea]]. [[File:Type T2-SE-A1 tanker Hat Creek underway at sea on 16 August 1943.jpg|thumb|A [[US Navy]] [[T2 tanker]] in 1943]] Different products require different handling and transport, with specialised variants such as "[[chemical tanker]]s", "[[oil tanker]]s", and "[[LNG carrier]]s" developed to handle dangerous chemicals, oil and oil-derived products, and [[liquefied natural gas]] respectively. These broad variants may be further differentiated with respect to ability to carry only a single product or simultaneously transport mixed cargoes such as several different chemicals or refined petroleum products.{{sfn|Morrell|1931|page=1}} Among oil tankers, [[supertanker]]s are designed for transporting oil around the [[Horn of Africa]] from the [[Middle East]]. The supertanker [[Seawise Giant]], scrapped in 2010, was {{convert|458|m|sp=us}} in length and {{convert|69|m|sp=us}} wide. Supertankers are one of the three preferred methods for transporting large quantities of oil, along with [[pipeline transport]] and [[rail transport|rail]]. ==Peraturan== Peraturan yang lebih ketat bermakna kapal tangki kini menyebabkan lebih sedikit bencana alam sekitar akibat [[tumpahan minyak]] berbanding tahun 1970-an. ''[[Amoco Cadiz]]'', {{MV|Braer||2}}, ''[[Erika (kapal tangki)|Erika]]'', ''[[Exxon Valdez]]'', ''[[Tumpahan minyak Prestige|Prestige]]'' dan {{SS|Torrey Canyon||2}} adalah contoh kemalangan. Tumpahan minyak dari kapal tangki berjumlah sekitar 1,000 tan pada tahun 2020 daripada tiga insiden (terendah sepanjang masa), turun daripada 636,000 tan daripada 92 kemalangan pada tahun 1979 - penurunan sebanyak 99.8%.<ref>{{cite web |title=Oil Tanker Spill Statistics 2020 |url=https://www.itopf.org/fileadmin/data/Documents/Company_Lit/Oil_Spill_Stats_publication_2020.pdf |website=www.itopf.org |publisher=ITOPF |access-date=7 May 2021}}</ref> Bagi kapal di peringkat antarabangsa, peraturan [[Pertubuhan Maritim Antarabangsa]] terpakai, khususnya Lampiran I, pencegahan pencemaran oleh minyak di bawah [[MARPOL 73/78]] dan peraturan untuk pembinaan di bawah [[Konvensyen SOLAS|Konvensyen SOLAS]].<ref name="v349">{{cite web | title=MARPOL Annex I – Prevention of Pollution by Oil | website=International Maritime Organization | url=https://www.imo.org/en/OurWork/Environment/Pages/OilPollution-Default.aspx| access-date=2025-01-21}}</ref><ref name="a174">{{cite web | title=preventing accidental pollution | website=International Maritime Organization |url=https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/OilTankers.aspx | access-date=2025-01-21}}</ref> These include requirements for [[inert gas]] systems designed to supply inert gas to cargo tanks to prevent an explosive atmosphere from being present.<ref name="Witherby2022">{{cite book | title=Oil tankers: a pocket safety guide | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=98-102}}</ref> For tankers that are either operate in [[United States]] waters or are owned by US based companies, rules govern their design, construction and operation.<ref name="US">{{cite book | title=General Rules For Tankers, Owned or Operating in the USA 2023-2024 | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scortland | date=2023 | isbn=1-914993-36-5}}</ref> Specifically under the US [[Code of Federal Regulations]] Title 33 - Navigation and Navigable Waters, Title 40 - Protection of Environment, Title 46 - Shipping, Title 47 - Telecommunication and Title 49 - Transportation.<ref name="US"/> ==Design and operational considerations== Many modern tankers are designed for a specific cargo and a specific route. [[Draft (hull)|Draft]] is typically limited by the depth of water in loading and unloading harbors; and may be limited by the depth of [[strait]]s or [[canal]]s along the preferred shipping route. Cargoes with high [[vapor pressure]] at ambient temperatures may require pressurized tanks or vapor recovery systems. Tank heaters may be required to maintain [[heavy crude oil]], [[Fuel Oil#Bunker fuel|residual fuel]], [[Bitumen|asphalt]], [[wax]], or [[molasses]] in a fluid state for offloading.{{sfn|Morrell|1931|pages=1; 8}} Designs will vary by the type of tanker.<ref name="Witherby2022"/> For oil tankers, systems will need to be in place to manage operational hazards, including a means of producing and introducing inert gas into cargo tanks to prevent explosion.<ref name="Witherby2022"/> Cargo tanks are typically fitted with the ability to monitor levels of liquid within a tank, as well as an overfill or high level alarm function.<ref name="Witherby2022"/> For [[Gas carrier]]s, including [[LNG carrier]]s, gas design cargo containment systems are required. These should include means to monitor temperature, volume and pressure, as well as pressure relief valves and associated safety systems in accordance with the [[IGC Code]].<ref name="Witherby2022b">{{cite book | title=Tanker safety training: liquefied gas| publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=40}}</ref> Tank lids and joints between pipes may need to be bonded to prevent [[static electricity]] from causing an explosion.<ref name="Witherby2022a">{{cite book | title=Oil tankers: a pocket safety guide | publisher=[[Witherby Publishing Group]] | publication-place=Scotland | date=2022 | isbn=978-1-914992-36-0 | page=108}}</ref> The [[International Safety Guide for Oil Tankers and Terminals]] is the industry code of practice that applies to oil tankers globally.<ref name="n821">{{cite web | title=International Safety Guide for Oil Tankers and Terminals (ISGOTT 6) | website=Home | url=https://www.ocimf.org/publications/books/international-safety-guide-for-tankers-and-terminals-1 | access-date=2025-01-21}}</ref> ==Tanker capacity== Tankers used for liquid fuels are classified according to their capacity. {| class="wikitable" style="float:right; margin-left: 1em; margin-bottom: 1em; font-size: 85%;" |+ <big>Oil tanker size categories</big> |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''AFRA Scale'''<ref name=":0" /> | colspan="4" style="text-align:center;"| '''Flexible market scale'''<ref name=":0" /> |- ! Class ! Size in [[Deadweight tonnage|DWT]] ! Class ! Size in DWT !New<br />price<ref>UNCTAD 2006, p. 41. Price for new vessel [[USD|$]] [[million|M]] in 2005.</ref> !Used<br />price<ref>UNCTAD 2006, p. 42. Five-year-old ship in [[USD|$]] [[million|M]] in 2005.</ref> |- |General Purpose tanker |align="right"|10,000–24,999 |[[Tanker (ship)|Product tanker]] |align="right"|10,000–60,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$43M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$42.5M |- |Medium Range tanker |align="right"|25,000–44,999 |[[Panamax]] |align="right"|60,000–80,000 |- |LR1 (Long Range 1) |align="right"|45,000–79,999 |[[Aframax]] |align="right"|80,000–120,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$60.7M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$58M |- |LR2 (Long Range 2) |align="right"|80,000–159,999 |[[Suezmax]] |align="right"|120,000–200,000 |- |VLCC (Very Large Crude Carrier) |align="right"|160,000–319,999 |VLCC |align="right"|200,000–320,000 | rowspan="2" style="text-align:right;"|$120M | rowspan="2" style="text-align:right;"|$116M |- |ULCC (Ultra Large Crude Carrier) |align="right"|320,000–549,999 |ULCC |align="right"|320,000–550,000 |} [[File:Tanker Pegasus.jpg|thumb|The small coastal tanker ''Pegasus'' on the [[River Weser]]]] [[File:STEN AURORA Clyde 2019.jpg|thumb|[[Chemical tanker]] ''Sten Aurora'' on the [[Firth of Clyde]]]] [[File:Sirius Star 2008b.jpg|thumb|The Very Large Crude Carrier (VLCC) {{MV|Sirius Star}} in 2008, after her capture by [[Somali pirates]]]] [[File:VLCC Pertamina Prime.jpg|thumb|[[Pertamina|Pertamina Prime]] ship is currently stopping in the [[Netherlands]]]] In 1954, [[Shell Oil]] developed the average freight rate assessment (AFRA) system, which classifies tankers of different sizes. To make it an independent instrument, Shell consulted the ''London Tanker Brokers' Panel (LTBP)''. At first, they divided the groups as ''General Purpose'' for tankers under {{DWT|25,000|disp=long}}; ''Medium Range'' for ships between 25,000 and {{DWT|45,000}} and ''Large Range'' (later Long Range) for the then-enormous ships that were larger than {{DWT|45,000}}. The ships became larger during the 1970s, and the list was extended, where the tons are [[metric tonnes]]:<ref name=":0">{{cite journal | editor-last=Evangelista | editor-first=Joe | title=Scaling the Tanker Market | journal=Surveyor | issue=4 | pages=5–11 | publisher=American Bureau of Shipping |date=Winter 2002 | url=http://www.eagle.org/NEWS/pubs/pdfs/SurveyorWinter02.pdf | access-date=2008-02-27|archive-url = https://web.archive.org/web/20070930043604/http://www.eagle.org/NEWS/pubs/pdfs/SurveyorWinter02.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-09-30}}</ref> ; Very Large Crude Carrier size range At nearly 380 vessels in the size range {{DWT|279,000|metric}} to {{DWT|320,000|metric}}, these are by far the most popular size range among the larger VLCCs. Only seven vessels are larger than this, and approximately 90 between {{DWT|220,000|metric}} and {{DWT|279,000|metric}}.<ref>{{cite web | author=Auke Visser | title=Tanker list, status 01-01-2007 | url=http://supertankers.topcities.com/id295.htm | work=International Super Tankers | date=22 February 2007 | access-date=2008-02-27 | archive-date=2008-09-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080920152346/http://supertankers.topcities.com/id295.htm | url-status=dead }}</ref> [[File:Distribution of supertanker sizes.png]] ==Fleets of the world== {{see also|Flag of convenience}} ; Flag states As of 2005, the [[United States Maritime Administration]]'s statistics count 4,024 tankers of {{DWT|10,000|long}} or greater worldwide.<ref name="marad">{{cite web | url=http://www.marad.dot.gov/MARAD_statistics/2005%20STATISTICS/World%20Merchant%20Fleet%202005.pdf | author=Office of Data and Economic Analysis | title=World Merchant Fleet 2001–2005 | pages=3, 5, 6 | date=July 2006 | format=.PDF | publisher=United States Maritime Administration | access-date=2008-02-27 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20070221134647/http://www.marad.dot.gov/Marad_Statistics/2005%20STATISTICS/World%20Merchant%20Fleet%202005.pdf | archive-date=2007-02-21 }}</ref> 2,582 of these are double-hulled. [[Panama]] is the leading [[flag state]] of tankers, with 592 registered ships. Five other flag states have more than two hundred registered tankers: [[Liberia]] (520), [[The Marshall Islands]] (323), [[Greece]] (233), [[Singapore]] (274) and [[The Bahamas]] (215). These flag states are also the top six in terms of fleet size in terms of [[deadweight tonnage]].<ref name="marad"/> ; Largest fleets Greece, Japan, and the United States are the top three owners of tankers (including those owned but [[Flag of convenience|registered to other nations]]), with 733, 394, and 311 vessels respectively. These three nations account for 1,438 vessels or over 36% of the world's fleet.<ref name="marad"/> ; Builders Asian companies dominate the construction of tankers. Of the world's 4,024 tankers, 2,822 (over 70%) were built in South Korea, Japan and China.<ref name="marad"/> ==Petroleum Tables== ''Petroleum Tables'', a book by [[William Davies (master mariner)|William Davies]], an early tanker captain, was published in 1903, although Davies had printed earlier versions himself.<ref>William Davies, ''Petroleum Tables; being some useful Tables used for Ascertaining the Weights and Measures of Petroleum Cargoes, and a Table of Distances'' (London: Goodman, Burnham, and Company, 1903)</ref> Including his calculations on the expansion and contraction of bulk oil, and other information for tanker officers, it went into multiple editions, and in 1915 ''The Petroleum World'' commented that it was "the standard book for computations and conversions."<ref>''The Petroleum World'', Vol. 12 (1915), p. 146</ref> For modern tables, the standard guide for petroleum measurement on oil tankers are those from [[ASTM International]] specifically ASTM D1250-08.<ref name="n977">{{cite web | title=Standard Guide for Use of the Petroleum Measurement Tables | website=ASTM International | date=2024-04-27 | url=https://www.astm.org/d1250-08.html | access-date=2025-01-21}}</ref> ==Lihat juga== {{Portal|Transport}} *[[Sejarah kapal tangki minyak]] *[[Kapal tangki hidrogen]] *[[Senarai pembawa gas]] *[[Senarai kapal tangki]] *[[Kapal tangki T1]] *[[Kapal tangki T2]] *[[Kapal tangki T3]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Bibliografi== {{refbegin}} * {{cite book|ref=CITEREFCambridgeSystematics1998|title=Multimodal corridor and capacity analysis manual|issue=399|author1=Cambridge Systematics|publisher=Transportation Research Board|year=1998|isbn=978-0-309-06072-1}} * {{cite book | author=Central Intelligence Agency | author-link=Central Intelligence Agency | title=CIA World Factbook 2008 | year=2007 | url=https://archive.org/details/ciaworldfactbook00cent | publisher=Skyhorse Publishing | location=New York | isbn=978-1-60239-080-5 | access-date=2008-02-27 | url-access=registration }} * {{cite book | last=Hayler | first=William B. |author2=Keever, John M. | title=American Merchant Seaman's Manual | year=2003 | location=Centerville, MD | publisher= Cornell Maritime Press | isbn= 0-87033-549-9 }} * {{cite book | last=Morrell | first=Robert W. | title=Oil Tankers | edition=Second | year=1931 | publisher =Simmons-Boardman Publishing Company | location=New York }} * {{cite book|title=Warehouse Management Handbook|editor1-first=James A.|editor1-last=Tompkins|editor2-first=Jerry D.|editor2-last=Smith|first1=Gerhardt|last1=Muller|edition=2nd|publisher=Tompkins Press|year=1998|isbn=978-0-9658659-1-3|chapter=Transportation Modes}} * {{cite book|title=Intermodal freight transportation|first1=Gerhardt|last1=Muller|edition=3rd|publisher=Intermodal Association of North America|year=1995}} * {{cite EB1911 |wstitle= Petroleum |volume=21 |pages=316–322 |first=Boverton |last=Redwood |author-link=Thomas Boverton Redwood}} * {{cite book|title=Export&ndash;Import Theory, Practices, and Procedures|edition=2nd|first1=Belay|last1=Seyoum|publisher=Taylor & Francis|year=2008|isbn=978-0-7890-3419-9|chapter=Trade documents and Transportation}} * {{cite book | last=Turpin | first=Edward A. |author2=McEwen, William A. | title=Merchant Marine Officers' Handbook | edition=Fourth | year=1980 | publisher =Cornell Maritime Press | location=Centreville, MD | isbn=0870333798}} * {{Cite EB1911|wstitle=Ship|volume=24|pages=880–970|first=Philip|last=Watts|author-link=Philip Watts (naval architect)}} *{{cite book|last1=Wiltshire|first1=Andrew|title=Looking Back at Classic Tankers|date=2008|publisher=Bernard McCall|location=Bristol, England|isbn=9781902953366}} {{refend}} ==Pautan luar== {{Commons category|Tankers}} * [http://www.ship-photos.de/ ship-photos.de]: Private homepage of categorized ship photos including tankers of all kinds {{ModernMerchantShipTypes}} {{Ship measurements}} {{MARCOMships}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Tanker (Ship)}} [[Category:Jenis kapal]] [[Category:Kapal tangki| ]] dfow6al5mubfcgj3xkb3i4y89ddh169 0 1285607 6809952 2026-03-27T01:48:03Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1343823002|Intelligence Bureau (India)]]" 6809952 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | nama = Intelligence Bureau | nama_asli = | mohor = Intelligence Bureau.svg | lebar_mohor = | kapsyen_mohor = Lambang Biro Perisikan | logo = | dibentuk = {{start date and age|df=yes|1887|12|23}}<ref>{{cite web |title=Formation date 23 December 1887 |url=http://www.allgov.com/india/departments/ministry-of-home-affairs/intelligence-bureau?agencyid=7590 |website=Allgov.com}}</ref> | bidang_kuasa = [[India]] | ibu_pejabat = [[New Delhi]], [[Delhi]], [[India]] | moto = {{transliteration|sa|ISO|Jāgṛtaṃ Aharniśaṃ}} ([[Sanskrit]])<br />{{Translation|"Always Alert"}} | belanjawan = {{INRConvert|6782.43|c}}<br />{{small|(2026–27)}}<ref>{{Cite web |date=1 Feb 2026 |title=DEMAND NO. 51, Demands for Grants, 2026-2027, MINISTRY OF HOME AFFAIRS |url=https://www.indiabudget.gov.in/doc/eb/sbe51.pdf |access-date=1 Feb 2026 |website=IndiaBudget.gov.in}}</ref> | nama_menteri = [[Amit Shah]] | pfo_menteri = [[Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri India|Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri]] | nama_ketua = [[Tapan Deka]], [[IBadan Polis India|IPS]] | jawatan_ketua = [[Pengarah Biro Perisikan|Pengarah]] | nama_ketua2 = | jawatan_ketua2 = | nama_ketua3 = | jawatan_ketua3 = | agensi_induk = | tapak_web = }} '''Intelligence Bureau''' ( '''IB''' ) ialah agensi keselamatan dalaman dan [[perisikan balas]] India di bawah [[Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri India|Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri]] . Ia ditubuhkan pada tahun 1887 sebagai '''Central Special Branch''' . IB adalah salah satu organisasi perisikan tertua yang masih wujud di dunia. <ref name="fas.org">{{Cite web|url=https://fas.org/irp/world/india/ib/index.html|title=Intelligence Bureau (IB)|date=30 May 2008|website=fas.org|publisher=[[Federation of American Scientists]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121126051106/http://www.fas.org/irp/world/india/ib/index.html|archive-date=26 November 2012|access-date=9 December 2012}}</ref> <ref name="epw">{{Cite journal|last=Subramanian|first=K S|date=2015-06-05|title="National Security" for whom? How the Intelligence Bureau functions.|url=https://www.epw.in/journal/2014/25/web-exclusives/national-security-whom.html|journal=[[Economic and Political Weekly]]|language=en|volume=49|issue=25|pages=7–8|url-access=limited}}</ref> Sehingga tahun 1968, ia mengendalikan kedua-dua perisikan dalam negeri dan asing. selepas itu [[Sayap Penyelidikan dan Analisis]] ditubuhkan khusus untuk perisikan luar negara; susulan itu, IB terutamanya diberikan peranan dalam perisikan domestik dan keselamatan dalaman. <ref name="epw">{{Cite journal|last=Subramanian|first=K S|date=2015-06-05|title="National Security" for whom? How the Intelligence Bureau functions.|url=https://www.epw.in/journal/2014/25/web-exclusives/national-security-whom.html|journal=[[Economic and Political Weekly]]|language=en|volume=49|issue=25|pages=7–8|url-access=limited}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSubramanian2015">Subramanian, K S (5 June 2015). <span class="id-lock-limited" title="Free access subject to limited trial, subscription normally required">[https://www.epw.in/journal/2014/25/web-exclusives/national-security-whom.html ""National Security" for whom? How the Intelligence Bureau functions"]</span>. ''[[Economic and Political Weekly]]''. '''49''' (25): <span class="nowrap">7–</span>8.</cite></ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/tapan-deka-is-new-ib-chief-raw-secretary-samant-goel-gets-1-yr-extension-101656065794057.html|title=Tapan Deka is new IB chief, RAW secretary Samant Goel gets 1-yr extension|last=Gupta|first=Shishir|date=2022-06-24|access-date=2022-06-24|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> == Aktiviti dan operasi == Pemahaman tentang operasi tersembunyi IB sebahagian besarnya bersifat spekulatif. Dalam banyak keadaan, malah anggota biro sendiri dan ahli keluarga mereka juga tidak mengethaui keberadaan mereka.Salah satu tugas IB yang diketahui ialah meluluskan [[lesen]] kepada peminat [[radio amatur]] . <ref>{{Cite web|url=https://eservices.dot.gov.in/amateur-station-operator-certificate-asoc|title=Amateur Station Operator Certificate (ASOC)|date=28 May 2025|publisher=Department of Telecommunications Government of India.}}</ref> IB juga menyampaikan risikan antara agensi risikan India yang lain dan polis. Biro ini juga memberikan pelepasan keselamatan yang diperlukan kepada diplomat dan hakim India sebelum mereka mengangkat sumpah. Dalam keadaan yang jarang berlaku, pegawai IB berinteraksi dengan media semasa krisis. IB juga dikhabarkan memintas dan membuka sekitar 6,000 surat setiap hari. Ia juga mempunyai sistem pengintipan e-mel yang serupa dengan sistem Karnivor [[Biro Penyiasatan Persekutuan|FBI]] . <ref>{{Cite web|url=http://www.privacyinternational.org/survey/phr2003/countries/india.htm|title=Republic of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203034615/http://www.privacyinternational.org/survey/phr2003/countries/india.htm|archive-date=3 December 2010}}</ref> Biro ini diberi kuasa untuk menjalankan penyadapan tanpa waran . <ref name="The secret world of phone tapping">{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20101220-the-secret-world-of-phone-tapping-745072-2010-12-08|title=The secret world of phone tapping|date=9 December 2010|access-date=27 March 2012|work=India Today}}</ref> IB mengendalikan program [[perisikan balas]] untuk menghalang [[Agensi Perisikan Pusat|CIA]] daripada mengumpul maklumat tentang persediaan dan aktiviti yang berkaitan dengan projek senjata nuklear India, sebelum ujian nuklear Pokhran-II . <ref>{{Cite book|title=Spying on the Bomb: American Nuclear Intelligence from Nazi Germany to Iran and North Korea|last=Richelson|first=Jeffrey|publisher=[[W. W. Norton & Company]]|year=2007|isbn=9780393329827|chapter=Pokhran Surprise|quote=India's success in preventing U.S. spy satellites from seeing signs of the planned tests days to weeks in advance was matched by its success in preventing acquisition of other types of intelligence. India's Intelligence Bureau ran an aggressive counterintelligence program, and the CIA, despite a large station in New Delhi, was unable to recruit a single Indian with information about the Vajpayee government's nuclear plans.}}</ref> == Dalam Budaya Popular == Biro Perisikan telah digambarkan dalam filem seperti ''Bad Aur Badnam'' ( [[Bahasa Hindi|Hindi]], 1984), ''Mukhbiir'' ( [[Bahasa Hindi|Hindi]], 2008), ''Vandae Maatharam'' ( [[Bahasa Tamil|Tamil]], 2010), ''Kahaani'' ( [[Bahasa Hindi|Hindi]], 2012), ''Jism 2'' ( [[Bahasa Hindi|Hindi]], 2012), ''[[Iru Mugan]]'' ''('' [[Bahasa Tamil|Tamil]], [[Bahasa Telugu|2016]] ), [[Bahasa Tamil|2]] . ''India's Most Wanted'' ( [[Bahasa Hindi|Hindi]], 2019) dan IB71 . IB juga muncul dalam Siri TV Sony ''Yudh'', yang dibintangi oleh [[Amitabh Bachchan]] . == Lihat juga == {{Portal|India}} == Nota kaki == 9gs5or2oapknsez56kevs90p6wi90xn 0 1285608 6809957 2026-03-27T02:00:31Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1344761203|Ministry of Home Affairs (India)]]" 6809957 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | nama = Ministry of Home Affairs | nama_asli = गृह मंत्रालय <Br/> உள்துறை அமைச்சகம் | nama_asli_r = | jenis = Kementerian | mohor = Government of India logo.svg | lebar_mohor = 100px | kapsyen_mohor = Branch of Government of India | logo = Ministry of Home Affairs India.svg | lebar_logo = 250px | kapsyen_logo = Ministry of Home Affairs | imej = | kapsyen_imej = | dibentuk = {{Start date and age|1947|08|15|df=yes}} | bidang_kuasa = [[Kerajaan India]] | ibu_pejabat = Kartavya Bhavan-03<br/>[[Janpath]], [[New Delhi]] | koordinat = | kakitangan = | belanjawan = {{INRConvert|255233.53|c|lk=on}} <small>(2026–27)</small><ref>{{Cite web|url=https://www.indiabudget.gov.in/doc/eb/sumsbe.pdf|title=Budget Provisions, net of receipts and recoveries, for the year 2026-2027|website=www.indiabudget.gov.in|access-date=1 February 2026}}</ref> | nama_menteri = [[Amit Shah]]<ref name="mha.nic.in">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/OrganizationalChart(E).pdf|title=ORGANIZATIONAL CHART OF MINISTRY OF HOME AFFAIRS|date=30 November 2017|website=Ministry of Home Affairs, [[Government of India]]|url-status=dead|access-date=17 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911162536/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/OrganizationalChart(E).pdf|archive-date=11 September 2017}}</ref> | pfo_menteri = [[Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri India|Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri ]] | nama_timbalan_menteri = [[Nityanand Rai]]<ref name="mha.nic.in" /> | pfo_timbalan_menteri = Timbalan Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri | nama_timbalan_menteri2 = [[Bandi Sanjay Kumar]] | pfo_timbalan_menteri2 = Timbalan Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri | nama_ketua = [[Govind Mohan]], [[Perkhidmatan Pentadbiran India|IAS]]<ref name="mha.nic.in" /> | jawatan_ketua = [[Ketua Setiausaha Hal Ehwal Dalam Negeri India|Ketua Setiausaha Hal Ehwal Dalam Negeri]] | nama_ketua2 = | jawatan_ketua2 = | nama_ketua3 = | jawatan_ketua3 = | nama_ketua4 = | jawatan_ketua4 = | nama_ketua5 = | jawatan_ketua5 = | nama_ketua6 = | jawatan_ketua6 = | agensi_induk = | agensi_anak = | agensi_anak2 = | agensi_anak3 = | agensi_anak4 = | agensi_anak5 = | agensi_anak6 = | agensi_anak7 = | agensi_anak8 = | agensi_anak9 = | agensi_anak10 = | tapak_web = {{official URL}} }} '''Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri''' ( [[Abjad Transliterasi Sanskrit Antarabangsa|IAST]] : ''Gṛha Mantrālaya'' ) ialah sebuah [[kementerian]] dalam [[Kerajaan India]] . Ia bertanggungjawab terhadapkeselamatan dalam negeri dan dasar domestik . Ia diketuai oleh [[Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri India|Menteri hal ehwal dalam negeri]] . <ref>{{Cite web|url=https://mha.gov.in/about-us/about-the-ministry|title=About the ministry {{!}} Ministry of Home Affairs {{!}} GoI|website=mha.gov.in|access-date=9 February 2020}}</ref> Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri juga merupakan Pihak Berkuasa Kawalan Kader untuk [[Perkhidmatan Polis India]] (IPS), DANIPS, DANICS dan Perkhidmatan Bahasa Rasmi Sekretariat Pusat (CSOLS). == Sejarah == Semasa pemerintahan British, keselamatan dalam negeri, penguatkuasaan undang-undang dan ketenteraman awam diuruskan oleh Jabatan Dalam Negeri Kerajaan India British. Jabatan ini secara rasmi ditubuhkan pada tahun 1861 susulan Akta Majlis India, yang ditugaskan untuk mengekalkan undang-undang dan ketenteraman, menyelia pasukan polis dan mentadbir sistem keadilan jenayah di seluruh India British. Ia memainkan peranan penting dalam mengekalkan kawalan penjajah, sering tertumpu pada penindasan perbezaan pendapat dan gerakan politik menentang [[Raj British]] . Menteri Dalam Negeri pertama bagi negara India yang merdeka ialah [[Vallabhbhai Patel]] == Organisasi == Kementerian Dalam Negeri mempunyai jabatan-jabatan berikut: === Jabatan Dalam Negeri === '''Pejabat''' * [[Andaman & Nicobar Islands Police|Polis Kepulauan Andaman & Nicobar]] * Direktorat Jeneral {{Ndash}} Perkhidmatan Bomba, Pertahanan Awam dan Pengawal Dalam Negeri * Direktorat Perkhidmatan Sains Forensik * Polis Delhi * Pasukan Polis Bersenjata Pusat ** Assam Rifles ** Pasukan Keselamatan Sempadan ** Pasukan Keselamatan Perindustrian Pusat ** Pasukan Polis Simpanan Pusat ** Polis Sempadan Indo-Tibet ** Sashastra Seema Bal ** Pengawal Keselamatan Negara * Biro Perisikan * Agensi Siasatan Kebangsaan * [[Agensi Pengurusan Bencana Negara]] ** Pasukan Tindak Balas Bencana Kebangsaan * Polis Jammu dan Kashmir '''Suruhanjaya/Jawatankuasa''' * Pejabat Pendaftar Besar dan Pesuruhjaya Banci * Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Kebangsaan '''Badan Berkanun''' * Biro Imigresen * Biro Kawalan Narkotik * Biro Rekod Jenayah Kebangsaan '''Majlis-majlis''' * Majlis Antara Negeri '''Lembaga/Akademi/Institusi''' * Akademi Polis Kebangsaan Sardar Vallabhbhai Patel, Hyderabad * Akademi Keselamatan Perindustrian Kebangsaan, Hyderabad * Akademi Polis Timur Laut, Umiam * Kolej Pertahanan Awam Kebangsaan, Nagpur * Kolej Perkhidmatan Bomba Kebangsaan, Nagpur * Universiti Sains Forensik Kebangsaan, Gandhinagar * Lembaga Kebajikan dan Pemulihan, New Delhi * Institut Pengurusan Bencana Kebangsaan, New Delhi * Institut Pentadbiran Koreksional Serantau, Kolkata * Universiti Rashtriya Raksha, Gandhinagar '''Badan, Lembaga & Syarikat Autonomi''' * Yayasan Kebangsaan untuk Keharmonian Komuniti * Bank Repco === Jabatan Pengurusan Sempadan === Jabatan Pengurusan Sempadan, yang berkaitan dengan pengurusan sempadan, termasuk sempadan pesisir pantai. === Jabatan Bahasa Rasmi === '''Pejabat Terlampir/Bawahan''' * Biro Terjemahan Pusat '''Suruhanjaya/Jawatankuasa''' * Jawatankuasa Parlimen mengenai Bahasa Rasmi * Jawatankuasa Pelaksanaan Bahasa Rasmi Bandar '''Badan Berkanun''' * Institut Latihan Hindi Pusat == Lihat juga == {{Portal|India|Politics}} * Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri (India) * Jawatankuasa Tetap Parlimen mengenai Hal Ehwal Dalam Negeri * Penguatkuasaan undang-undang di India * Yayasan dan Institut Polis India == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Kerajaan India]] [[Kategori:Politik India]] ajzohlhquoiinyyyfi3kbtt4m28e3o5 14 1285609 6809962 2026-03-27T02:17:09Z Normal rookie 279720 Normal rookie telah memindahkan laman [[Kategori:Penerima Darjah Seri Panglima Darjah Kinabalu]] ke [[Kategori:Penerima Seri Panglima Darjah Kinabalu]] 6809962 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[:Kategori:Penerima Seri Panglima Darjah Kinabalu]] {{R from move}} 4xu4ikqjckw1s0kvdvhiuxwgol4f34s 14 1285610 6809990 2026-03-27T02:24:43Z Wiki Farazi 262662 menambah [[Kategori:Petempatan di Iran]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat]]) 6809990 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Petempatan di Iran]] 7fir0u5c0p2gvf6oi0uh6hdastztefe 0 1285611 6810003 2026-03-27T02:33:58Z Wiki Farazi 262662 rencana baharu 6810003 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Daerah Luar Bandar Angali | native_name = {{langx|fa|دهستان انگالي}} | native_name_lang = | settlement_type = Daerah Luar Bandar (''dehestan'') | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|29|11|N|50|48|E|dim:15km|display=inline, title}} | coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = <ref>{{Cite map|author=((OpenStreetMap contributors))|url=https://www.openstreetmap.org/?mlat=29.183333&mlon=50.8&zoom=12#map=12/29.1833/50.8000|website=[[OpenStreetMap]]|title=دهستان انگالی [Angali Rural District], Bakhsh-e-Markazi of Bushehr County, Bushehr County, Bushehr Province, Iran|date=7 June 2025|access-date=7 June 2025|lang=fa}}</ref><ref>{{Cite Google Maps |title=5RM2+82J Farakeh, Iran |url=https://www.google.com/maps/place/29°11'00.0%22N+50°48'00.0%22E/@29.183333,50.8,39529m/data=!3m1!1e3!4m4!3m3!8m2!3d29.183333!4d50.8?hl=en&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDgxOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D |access-date=22 August 2025}}</ref> | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Iran]] | subdivision_type1 = Wilayah | subdivision_name1 = [[Wilayah Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type2 = Kaunti | subdivision_name2 = [[Kaunti Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Pusat]] | established_title = Penubuhan | established_date = 1986<ref name="Bushehr County Rural Districts"/> | founder = | seat_type = Ibu daerah | seat = [[Koreh Band]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="2016 Bushehr Province"/> | population_total = 2209 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = |timezone = [[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Daerah Luar Bandar Angali''' ({{langx|fa|دهستان انگالي}}) ialah sebuah daerah luar bandar (dikenali sebagai ''dehestan'') yang membentuk [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Daerah Pusat]], iaitu satu daripada tiga daerah dalam [[Kaunti Bushehr]] di [[Wilayah Bushehr]], [[Iran]].<ref name="Bushehr Province Structure">{{cite web |language=fa |first=Hassan |last=Habibi |author-link=Hassan Habibi |script-title=fa:تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر |trans-title=Approval of the organization and chain of citizenship of elements and units of the national divisions of Bushehr province centered on Bushehr city |website=لام تا کام [Lam ta Kam]|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-date=24 April 2024|access-date=12 June 2025|orig-date=1369/06/21 : تاریخ تصویب [Approval date: 1369/06/21] (Iranian [Jalali] calendar)|date=12 September 1990 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |id=82824T138K : شماره ابلاغیه [Notification 82824T138K] |publisher=‌وزارت کشور [Ministry of the Interior]|agency=کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت [Political Defense Commission of the Government Board]}}</ref> Daerah luar bandar ini merupakan satu daripada dua daerah luar bandar yang membentuk kawasan pentabdiran Daerah Pusat,<ref name="Bushehr Province Structure"/> dan ditadbirkan oleh kampung [[Koreh Band]].<ref name="Bushehr County Rural Districts"> {{cite web |first=Mir-Hossein |last=Mousavi |author-link=Mir-Hossein Mousavi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1365/08/18 (Iranian Jalali calendar) |date=9 November 1986 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 2 دهستان شامل روستاها و مزارع و مکانها در شهرستان بوشهر تابع استان بوشهر |trans-title=Creation and formation of two rural districts including villages, farms and places in Bushehr County, subordinate to Bushehr province |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-date=24 April 2024 |access-date=13 June 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] 7D4C6C6D-E07E-47BE-BAA7-A9FABED4C2AC. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 65, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 5.}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kaunti Bushehr]] 9adj2crc06zx9j2avrwxfvzgvkhb25j 6810004 6810003 2026-03-27T02:38:24Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810004 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Daerah Luar Bandar Angali | native_name = {{langx|fa|دهستان انگالي}} | native_name_lang = | settlement_type = Daerah Luar Bandar (''dehestan'') | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|29|11|N|50|48|E|dim:15km|display=inline, title}} | coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = <ref>{{Cite map|author=((OpenStreetMap contributors))|url=https://www.openstreetmap.org/?mlat=29.183333&mlon=50.8&zoom=12#map=12/29.1833/50.8000|website=[[OpenStreetMap]]|title=دهستان انگالی [Angali Rural District], Bakhsh-e-Markazi of Bushehr County, Bushehr County, Bushehr Province, Iran|date=7 June 2025|access-date=7 June 2025|lang=fa}}</ref><ref>{{Cite Google Maps |title=5RM2+82J Farakeh, Iran |url=https://www.google.com/maps/place/29°11'00.0%22N+50°48'00.0%22E/@29.183333,50.8,39529m/data=!3m1!1e3!4m4!3m3!8m2!3d29.183333!4d50.8?hl=en&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDgxOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D |access-date=22 August 2025}}</ref> | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Iran]] | subdivision_type1 = Wilayah | subdivision_name1 = [[Wilayah Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type2 = Kaunti | subdivision_name2 = [[Kaunti Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Pusat]] | established_title = Penubuhan | established_date = 1986<ref name="Bushehr County Rural Districts"/> | founder = | seat_type = Ibu daerah | seat = [[Koreh Band]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="2016 Bushehr Province"/> | population_total = 2209 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = |timezone = [[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Daerah Luar Bandar Angali''' ({{langx|fa|دهستان انگالي}}) ialah sebuah daerah luar bandar (dikenali sebagai ''dehestan'') yang membentuk [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Daerah Pusat]], iaitu satu daripada tiga daerah dalam [[Kaunti Bushehr]] di [[Wilayah Bushehr]], [[Iran]].<ref name="Bushehr Province Structure">{{cite web |language=fa |first=Hassan |last=Habibi |author-link=Hassan Habibi |script-title=fa:تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر |trans-title=Approval of the organization and chain of citizenship of elements and units of the national divisions of Bushehr province centered on Bushehr city |website=لام تا کام [Lam ta Kam]|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-date=24 April 2024|access-date=12 June 2025|orig-date=1369/06/21 : تاریخ تصویب [Approval date: 1369/06/21] (Iranian [Jalali] calendar)|date=12 September 1990 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |id=82824T138K : شماره ابلاغیه [Notification 82824T138K] |publisher=‌وزارت کشور [Ministry of the Interior]|agency=کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت [Political Defense Commission of the Government Board]}}</ref> Daerah luar bandar ini merupakan satu daripada dua daerah luar bandar yang membentuk kawasan pentabdiran Daerah Pusat,<ref name="Bushehr Province Structure"/> dan ditadbirkan oleh kampung [[Koreh Band]].<ref name="Bushehr County Rural Districts"> {{cite web |first=Mir-Hossein |last=Mousavi |author-link=Mir-Hossein Mousavi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1365/08/18 (Iranian Jalali calendar) |date=9 November 1986 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 2 دهستان شامل روستاها و مزارع و مکانها در شهرستان بوشهر تابع استان بوشهر |trans-title=Creation and formation of two rural districts including villages, farms and places in Bushehr County, subordinate to Bushehr province |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-date=24 April 2024 |access-date=13 June 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] 7D4C6C6D-E07E-47BE-BAA7-A9FABED4C2AC. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 65, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 5.}}</ref> == Demografi == Berdasarkan bancian kebangsaan Iran yang dilakukan pada tahun 2006, penduduk di Daerah Luar Bandar Angali ialah seramai 2,636 orang, dengan isi rumah sebanyak 557.<ref name="2006 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920093422/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Bancian berikutnya iaitu pada tahun 2011 merekodkan penduduk yang bermastautin di Daerah Luar Bandar Angali ialah sebanyak 2,301 orang, dengan 601 isi rumah.<ref name="2011 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Bushehr Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403085236/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-date=3 April 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Berdasarkan bancian kebangsaan pada tahun 2016 pula, Daerah Luar Bandar Angali mempunyai penduduk seramai 2,209 orang dalam 653 isi rumah.<ref name="2016 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803212745/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-date=3 August 2017 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kaunti Bushehr]] hjaqcd0kit6605ofti1efxakh3144nq 6810005 6810004 2026-03-27T02:39:32Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810005 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Daerah Luar Bandar Angali | native_name = {{langx|fa|دهستان انگالي}} | native_name_lang = | settlement_type = Daerah Luar Bandar (''dehestan'') | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|29|11|N|50|48|E|dim:15km|display=inline, title}} | coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = <ref>{{Cite map|author=((OpenStreetMap contributors))|url=https://www.openstreetmap.org/?mlat=29.183333&mlon=50.8&zoom=12#map=12/29.1833/50.8000|website=[[OpenStreetMap]]|title=دهستان انگالی [Angali Rural District], Bakhsh-e-Markazi of Bushehr County, Bushehr County, Bushehr Province, Iran|date=7 June 2025|access-date=7 June 2025|lang=fa}}</ref><ref>{{Cite Google Maps |title=5RM2+82J Farakeh, Iran |url=https://www.google.com/maps/place/29°11'00.0%22N+50°48'00.0%22E/@29.183333,50.8,39529m/data=!3m1!1e3!4m4!3m3!8m2!3d29.183333!4d50.8?hl=en&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDgxOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D |access-date=22 August 2025}}</ref> | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Iran]] | subdivision_type1 = Wilayah | subdivision_name1 = [[Wilayah Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type2 = Kaunti | subdivision_name2 = [[Kaunti Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Pusat]] | established_title = Penubuhan | established_date = 1986<ref name="Bushehr County Rural Districts"/> | founder = | seat_type = Ibu daerah | seat = [[Koreh Band]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="2016 Bushehr Province"/> | population_total = 2209 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = |timezone = [[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Daerah Luar Bandar Angali''' ({{langx|fa|دهستان انگالي}}) ialah sebuah daerah luar bandar (dikenali sebagai ''dehestan'') yang membentuk [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Daerah Pusat]], iaitu satu daripada tiga daerah dalam [[Kaunti Bushehr]] di [[Wilayah Bushehr]], [[Iran]].<ref name="Bushehr Province Structure">{{cite web |language=fa |first=Hassan |last=Habibi |author-link=Hassan Habibi |script-title=fa:تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر |trans-title=Approval of the organization and chain of citizenship of elements and units of the national divisions of Bushehr province centered on Bushehr city |website=لام تا کام [Lam ta Kam]|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-date=24 April 2024|access-date=12 June 2025|orig-date=1369/06/21 : تاریخ تصویب [Approval date: 1369/06/21] (Iranian [Jalali] calendar)|date=12 September 1990 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |id=82824T138K : شماره ابلاغیه [Notification 82824T138K] |publisher=‌وزارت کشور [Ministry of the Interior]|agency=کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت [Political Defense Commission of the Government Board]}}</ref> Daerah luar bandar ini merupakan satu daripada dua daerah luar bandar yang membentuk kawasan pentabdiran Daerah Pusat,<ref name="Bushehr Province Structure"/> dan ditadbirkan oleh kampung [[Koreh Band]].<ref name="Bushehr County Rural Districts"> {{cite web |first=Mir-Hossein |last=Mousavi |author-link=Mir-Hossein Mousavi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1365/08/18 (Iranian Jalali calendar) |date=9 November 1986 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 2 دهستان شامل روستاها و مزارع و مکانها در شهرستان بوشهر تابع استان بوشهر |trans-title=Creation and formation of two rural districts including villages, farms and places in Bushehr County, subordinate to Bushehr province |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-date=24 April 2024 |access-date=13 June 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] 7D4C6C6D-E07E-47BE-BAA7-A9FABED4C2AC. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 65, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 5.}}</ref> == Demografi == Berdasarkan bancian kebangsaan Iran yang dilakukan pada tahun 2006, penduduk di Daerah Luar Bandar Angali ialah seramai 2,636 orang, dengan isi rumah sebanyak 557.<ref name="2006 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920093422/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Bancian berikutnya iaitu pada tahun 2011 merekodkan penduduk yang bermastautin di Daerah Luar Bandar Angali ialah sebanyak 2,301 orang, dengan 601 isi rumah.<ref name="2011 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Bushehr Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403085236/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-date=3 April 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Berdasarkan bancian kebangsaan pada tahun 2016 pula, Daerah Luar Bandar Angali mempunyai penduduk seramai 2,209 orang dalam 653 isi rumah.<ref name="2016 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803212745/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-date=3 August 2017 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> == Pentadbiran == Yang berikut merupakan kampung-kampung dalam Daerah Luar Bandar Angali.<ref name="2016 Bushehr Province"/> *[[Ahsham-e Sheykhi]] *[[Askari, Bushehr|Askari]] *[[Haft Jush]] *[[Hamud]] *[[Jazireh-ye Shif]] *[[Mohrezi]] *[[Qaleh-ye Sukhteh, Bushehr|Qaleh-ye Sukhteh]] *[[Rostami, Bushehr|Rostami]] *[[Zardaki-ye Sofla]] == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kaunti Bushehr]] hos7eqfzowvjs3krdpsyr1nz01lprhj 0 1285612 6810006 2026-03-27T02:44:08Z Wiki Farazi 262662 rencana baharu 6810006 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Daerah Luar Bandar Howmeh | native_name = {{langx|fa|دهستان حومه}} | native_name_lang = | settlement_type = Daerah Luar Bandar (''dehestan'') | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|28|58|N|50|58|E|dim:15km|display=inline, title}} | coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = <ref>{{Cite map|author=((OpenStreetMap contributors))|url=https://www.openstreetmap.org/?mlat=28.966667&mlon=50.966667&zoom=12#map=12/28.9667/50.9667|website=[[OpenStreetMap]]|title=دهستان حومه بوشهر [Howmeh-ye Bushehr Rural District], Bakhsh-e-Markazi of Bushehr County, Bushehr County, Bushehr Province, Iran|date=7 June 2025|access-date=7 June 2025|lang=fa}}</ref><ref>{{Cite Google Maps |title=XX88+MM7 Pahlavankoshi, Bushehr Province, Iran |url=https://www.google.com/maps/place/28°58'00.0%22N+50°58'00.0%22E/@28.966667,50.966667,39612m/data=!3m1!1e3!4m4!3m3!8m2!3d28.966667!4d50.966667?hl=en&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDgxOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D |access-date=22 August 2025}}</ref> | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Iran]] | subdivision_type1 = Wilayah | subdivision_name1 = [[Wilayah Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type2 = Kaunti | subdivision_name2 = [[Kaunti Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Pusat]] | established_title = Penubuhan | established_date = 1986<ref name="Bushehr County Rural Districts"/> | founder = | seat_type = Ibu daerah | seat = [[Choghadak]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="2016 Bushehr Province"/> | population_total = 22766 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = |timezone = [[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Daerah Luar Bandar Howmeh''' ({{langx|fa|دهستان حومه}}) ialah sebuah daerah luar bandar (dikenali sebagai ''dehestan'') yang membentuk [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Daerah Pusat]], iaitu satu daripada tiga daerah dalam [[Kaunti Bushehr]] di [[Wilayah Bushehr]], [[Iran]].<ref name="Bushehr Province Structure">{{cite web |language=fa |first=Hassan |last=Habibi |author-link=Hassan Habibi |script-title=fa:تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر |trans-title=Approval of the organization and chain of citizenship of elements and units of the national divisions of Bushehr province centered on Bushehr city |website=لام تا کام [Lam ta Kam]|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-date=24 April 2024|access-date=12 June 2025|orig-date=1369/06/21 : تاریخ تصویب [Approval date: 1369/06/21] (Iranian [Jalali] calendar)|date=12 September 1990 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |id=82824T138K : شماره ابلاغیه [Notification 82824T138K] |publisher=‌وزارت کشور [Ministry of the Interior]|agency=کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت [Political Defense Commission of the Government Board]}}</ref> Daerah luar bandar ini merupakan satu daripada dua daerah luar bandar yang membentuk kawasan pentabdiran Daerah Pusat,<ref name="Bushehr Province Structure"/> dan dahulunya ditadbirkan oleh bandar [[Choghadak]], sebelum ia dipindahkan ke [[Daerah Choghadak]].<ref name="Bushehr County Rural Districts"> {{cite web |first=Mir-Hossein |last=Mousavi |author-link=Mir-Hossein Mousavi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1365/08/18 (Iranian Jalali calendar) |date=9 November 1986 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 2 دهستان شامل روستاها و مزارع و مکانها در شهرستان بوشهر تابع استان بوشهر |trans-title=Creation and formation of two rural districts including villages, farms and places in Bushehr County, subordinate to Bushehr province |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-date=24 April 2024 |access-date=13 June 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] 7D4C6C6D-E07E-47BE-BAA7-A9FABED4C2AC. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 65, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 5.}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kaunti Bushehr]] 3xirphnzfwd0zh219b7igvvl1l9uqil 6810007 6810006 2026-03-27T02:46:09Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810007 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Daerah Luar Bandar Howmeh | native_name = {{langx|fa|دهستان حومه}} | native_name_lang = | settlement_type = Daerah Luar Bandar (''dehestan'') | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|28|58|N|50|58|E|dim:15km|display=inline, title}} | coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = <ref>{{Cite map|author=((OpenStreetMap contributors))|url=https://www.openstreetmap.org/?mlat=28.966667&mlon=50.966667&zoom=12#map=12/28.9667/50.9667|website=[[OpenStreetMap]]|title=دهستان حومه بوشهر [Howmeh-ye Bushehr Rural District], Bakhsh-e-Markazi of Bushehr County, Bushehr County, Bushehr Province, Iran|date=7 June 2025|access-date=7 June 2025|lang=fa}}</ref><ref>{{Cite Google Maps |title=XX88+MM7 Pahlavankoshi, Bushehr Province, Iran |url=https://www.google.com/maps/place/28°58'00.0%22N+50°58'00.0%22E/@28.966667,50.966667,39612m/data=!3m1!1e3!4m4!3m3!8m2!3d28.966667!4d50.966667?hl=en&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDgxOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D |access-date=22 August 2025}}</ref> | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Iran]] | subdivision_type1 = Wilayah | subdivision_name1 = [[Wilayah Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type2 = Kaunti | subdivision_name2 = [[Kaunti Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Pusat]] | established_title = Penubuhan | established_date = 1986<ref name="Bushehr County Rural Districts"/> | founder = | seat_type = Ibu daerah | seat = [[Choghadak]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="2016 Bushehr Province"/> | population_total = 22766 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = |timezone = [[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Daerah Luar Bandar Howmeh''' ({{langx|fa|دهستان حومه}}) ialah sebuah daerah luar bandar (dikenali sebagai ''dehestan'') yang membentuk [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Daerah Pusat]], iaitu satu daripada tiga daerah dalam [[Kaunti Bushehr]] di [[Wilayah Bushehr]], [[Iran]].<ref name="Bushehr Province Structure">{{cite web |language=fa |first=Hassan |last=Habibi |author-link=Hassan Habibi |script-title=fa:تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر |trans-title=Approval of the organization and chain of citizenship of elements and units of the national divisions of Bushehr province centered on Bushehr city |website=لام تا کام [Lam ta Kam]|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-date=24 April 2024|access-date=12 June 2025|orig-date=1369/06/21 : تاریخ تصویب [Approval date: 1369/06/21] (Iranian [Jalali] calendar)|date=12 September 1990 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |id=82824T138K : شماره ابلاغیه [Notification 82824T138K] |publisher=‌وزارت کشور [Ministry of the Interior]|agency=کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت [Political Defense Commission of the Government Board]}}</ref> Daerah luar bandar ini merupakan satu daripada dua daerah luar bandar yang membentuk kawasan pentabdiran Daerah Pusat,<ref name="Bushehr Province Structure"/> dan dahulunya ditadbirkan oleh bandar [[Choghadak]], sebelum ia dipindahkan ke [[Daerah Choghadak]].<ref name="Bushehr County Rural Districts"> {{cite web |first=Mir-Hossein |last=Mousavi |author-link=Mir-Hossein Mousavi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1365/08/18 (Iranian Jalali calendar) |date=9 November 1986 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 2 دهستان شامل روستاها و مزارع و مکانها در شهرستان بوشهر تابع استان بوشهر |trans-title=Creation and formation of two rural districts including villages, farms and places in Bushehr County, subordinate to Bushehr province |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-date=24 April 2024 |access-date=13 June 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] 7D4C6C6D-E07E-47BE-BAA7-A9FABED4C2AC. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 65, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 5.}}</ref> == Demografi == Berdasarkan bancian kebangsaan Iran yang dilakukan pada tahun 2006, penduduk di Daerah Luar Bandar Howmeh ialah seramai 27,156 orang, dengan isi rumah sebanyak 6,385.<ref name="2006 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920093422/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Bancian berikutnya iaitu pada tahun 2011 merekodkan penduduk yang bermastautin di Daerah Luar Bandar Howmeh ialah sebanyak 35,525 orang, dengan 9,607 isi rumah.<ref name="2011 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Bushehr Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403085236/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-date=3 April 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Berdasarkan bancian kebangsaan pada tahun 2016 pula, Daerah Luar Bandar Howmeh mempunyai penduduk seramai 22,766 orang dalam 6,628 isi rumah.<ref name="2016 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803212745/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-date=3 August 2017 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kaunti Bushehr]] f091018satw0fhgc7w1rfmjln74a1pq 6810009 6810007 2026-03-27T02:49:08Z Wiki Farazi 262662 kemas kini 6810009 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Daerah Luar Bandar Howmeh | native_name = {{langx|fa|دهستان حومه}} | native_name_lang = | settlement_type = Daerah Luar Bandar (''dehestan'') | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|28|58|N|50|58|E|dim:15km|display=inline, title}} | coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = <ref>{{Cite map|author=((OpenStreetMap contributors))|url=https://www.openstreetmap.org/?mlat=28.966667&mlon=50.966667&zoom=12#map=12/28.9667/50.9667|website=[[OpenStreetMap]]|title=دهستان حومه بوشهر [Howmeh-ye Bushehr Rural District], Bakhsh-e-Markazi of Bushehr County, Bushehr County, Bushehr Province, Iran|date=7 June 2025|access-date=7 June 2025|lang=fa}}</ref><ref>{{Cite Google Maps |title=XX88+MM7 Pahlavankoshi, Bushehr Province, Iran |url=https://www.google.com/maps/place/28°58'00.0%22N+50°58'00.0%22E/@28.966667,50.966667,39612m/data=!3m1!1e3!4m4!3m3!8m2!3d28.966667!4d50.966667?hl=en&entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDgxOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D |access-date=22 August 2025}}</ref> | subdivision_type = Negara | subdivision_name = [[Iran]] | subdivision_type1 = Wilayah | subdivision_name1 = [[Wilayah Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type2 = Kaunti | subdivision_name2 = [[Kaunti Bushehr|Bushehr]] | subdivision_type3 = Daerah | subdivision_name3 = [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Pusat]] | established_title = Penubuhan | established_date = 1986<ref name="Bushehr County Rural Districts"/> | founder = | seat_type = Ibu daerah | seat = [[Choghadak]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name="2016 Bushehr Province"/> | population_total = 22766 | population_as_of = 2016 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = |timezone = [[Waktu Piawai Iran|IRST]] |utc_offset = +3:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = | website = | footnotes = }} '''Daerah Luar Bandar Howmeh''' ({{langx|fa|دهستان حومه}}) ialah sebuah daerah luar bandar (dikenali sebagai ''dehestan'') yang membentuk [[Daerah Pusat (Kaunti Bushehr)|Daerah Pusat]], iaitu satu daripada tiga daerah dalam [[Kaunti Bushehr]] di [[Wilayah Bushehr]], [[Iran]].<ref name="Bushehr Province Structure">{{cite web |language=fa |first=Hassan |last=Habibi |author-link=Hassan Habibi |script-title=fa:تصویب سازمان و سلسله تابعیت عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری استان بوشهر به مرکزیت شهر بوشهر |trans-title=Approval of the organization and chain of citizenship of elements and units of the national divisions of Bushehr province centered on Bushehr city |website=لام تا کام [Lam ta Kam]|url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031|archive-date=24 April 2024|access-date=12 June 2025|orig-date=1369/06/21 : تاریخ تصویب [Approval date: 1369/06/21] (Iranian [Jalali] calendar)|date=12 September 1990 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |id=82824T138K : شماره ابلاغیه [Notification 82824T138K] |publisher=‌وزارت کشور [Ministry of the Interior]|agency=کمیسیون سیاسی دفاعی هیأت دولت [Political Defense Commission of the Government Board]}}</ref> Daerah luar bandar ini merupakan satu daripada dua daerah luar bandar yang membentuk kawasan pentabdiran Daerah Pusat,<ref name="Bushehr Province Structure"/> dan dahulunya ditadbirkan oleh bandar [[Choghadak]], sebelum ia dipindahkan ke [[Daerah Choghadak]].<ref name="Bushehr County Rural Districts"> {{cite web |first=Mir-Hossein |last=Mousavi |author-link=Mir-Hossein Mousavi |orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1365/08/18 (Iranian Jalali calendar) |date=9 November 1986 <!-- Converted 'Approval date' using https://www.iranchamber.com/calendar/converter/iranian_calendar_converter.php --> |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 2 دهستان شامل روستاها و مزارع و مکانها در شهرستان بوشهر تابع استان بوشهر |trans-title=Creation and formation of two rural districts including villages, farms and places in Bushehr County, subordinate to Bushehr province |url=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424211507/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113031 |archive-date=24 April 2024 |access-date=13 June 2025 |website={{lang|fa|rtl=yes|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |publisher={{lang|fa|rtl=yes|‌وزارت کشور}} [Ministry of the Interior] |agency={{lang|fa|rtl=yes|هیات وزیران}} [Council of Ministers] |language=fa |id={{lang|fa|rtl=yes|شناسه}} [ID] 7D4C6C6D-E07E-47BE-BAA7-A9FABED4C2AC. {{lang|fa|rtl=yes|شماره دوره}} [Course number] 65, {{lang|fa|rtl=yes|شماره جلد}} [Volume number] 5.}}</ref> == Demografi == Berdasarkan bancian kebangsaan Iran yang dilakukan pada tahun 2006, penduduk di Daerah Luar Bandar Howmeh ialah seramai 27,156 orang, dengan isi rumah sebanyak 6,385.<ref name="2006 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2006: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920093422/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/18.xls |archive-date=20 September 2011 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Bancian berikutnya iaitu pada tahun 2011 merekodkan penduduk yang bermastautin di Daerah Luar Bandar Howmeh ialah sebanyak 35,525 orang, dengan 9,607 isi rumah.<ref name="2011 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2011: Bushehr Province |language=fa |website=Iran Data Portal—Syracuse University |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403085236/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Bushehr.xls |archive-date=3 April 2023 |agency={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> Berdasarkan bancian kebangsaan pada tahun 2016 pula, Daerah Luar Bandar Howmeh mempunyai penduduk seramai 22,766 orang dalam 6,628 isi rumah.<ref name="2016 Bushehr Province"> {{cite web |script-title=fa:سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان بوشهر |trans-title=General Population and Housing Census 2016: Bushehr Province |language=fa |website={{lang|fa|rtl=yes|مرکز آمار ایران}} [Statistical Centre of Iran] |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803212745/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_18.xlsx |archive-date=3 August 2017 |format=Excel |access-date=16 June 2025}}</ref> == Pentadbiran == Yang berikut merupakan kampung-kampung dalam Daerah Luar Bandar Howmeh.<ref name="2016 Bushehr Province"/> *[[Bandargah, Bushehr|Bandargah]] *[[Loji Kuasa Nuklear Bushehr]] *[[Halileh]] == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Kaunti Bushehr]] gqz0bnfzyfpt3zqtnxay27740men4i4 0 1285613 6810036 2026-03-27T03:35:31Z ~2026-15445-94 391287 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya lakonan dan penulis skrip [[Baizura Kahar]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2006 ! ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' | Lana | Filem pertama |- | rowspan="3" | 2008 ! ''[[Dunia Baru The Movie]]'' | Erika | |- ! ''[[Sepi]]'' | Imaan | |- ! ''[[Susuk (filem)|Susuk]]'' | Nora | Filem terakhir |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk...' 6810036 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan penulis skrip [[Baizura Kahar]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2006 ! ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' | Lana | Filem pertama |- | rowspan="3" | 2008 ! ''[[Dunia Baru The Movie]]'' | Erika | |- ! ''[[Sepi]]'' | Imaan | |- ! ''[[Susuk (filem)|Susuk]]'' | Nora | Filem terakhir |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis Skrip |- | 2002 ! ''[[Astana Idaman]] (musim 2)'' | {{ya}} | {{na}} | Alina | [[NTV7]] | Drama lakonan pertama |- | 2006-2008 ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]]'' | {{ya}} | {{na}} | Erika | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2007 ! ''[[Manjalara]]'' | {{ya}} | {{na}} | Dania | |- ! ''[[Cinta Medik]]'' | {{ya}} | {{na}} | Suzana | [[TV9]] | |- | 2011 ! ''Peliknya Cinta''<ref>Budiey (22 September 2011). [https://www.budiey.com/drama-peliknya-cinta-lakonan-baizura-kahar/ Drama Peliknya Cinta lakonan Baizura Kahar] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 2 Mei 2013.</ref> | {{ya}} | {{na}} | Sabrina | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | 2017 ! ''[[Aku Di Sisimu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | Drama tulisan pertama |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Cinta Koko Coklat]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[NTV7]] | |- ! ''[[Alamatnya Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- | 2019–2022 ! ''[[Kampung People]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''[[Bukan Kahwin Paksa]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Memoir Karmila]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- ! ''[[Isteri Misteri]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Hawa (drama)|Hawa]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2021–2022 ! ''[[Dukun Diva|Dukun Diva: They Put The Sham In Shaman]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Aku Pilih Bahagia]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- ! ''[[Histeria The Series]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Aku Yang Merinduimu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Jaga Aku Selamanya]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- ! ''Persepsi'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Andai Tiada Dia]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Hikayat Bawang Putih Bawang Merah]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ceria]] | |- | 2025 ! ''[[Dia Bukan Syurga]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Pak Su Ammara]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Keluarga Iskandar]]'' (Musim 3) | {{ya}} | {{na}} | Sofea | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Aplikasi ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis Skrip |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Seribu Nina]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="4" | [[Viu]] | Drama tulisan pertama |- ! ''[[She Was Pretty (drama)|She Was Pretty]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Ijab Kabut]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2023 ! ''[[W (drama web)|W: Two Worlds]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2026 ! ''[[Di Sebalik Jubah]]'' | {{ya}} | {{na}} | Pengacara | [[Tonton]] | Penampilan khas |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis Skrip |- | 2007 ! ''Kalis Cinta'' | {{ya}} | {{na}} | Adik | [[TV1]] | Telefilem lakonan pertama & terakhir |- | 2016 ! ''Oh My Ganu 2!'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro TVIQ]] | Telefilem tulisan pertama |- | 2019 ! ''Super Game Boy: The Geng Return'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ceria]] | |- | 2020 ! ''Anais Patah Hati Pertama Kali'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm2521664}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Baizura Kahar]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Baizura Kahar]] dtb9ep3qjokhdshwegqatc6vz7mi8mj 6810037 6810036 2026-03-27T03:35:47Z ~2026-15445-94 391287 /* Filem */ 6810037 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan penulis skrip [[Baizura Kahar]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2006 ! ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' | Lana | Filem pertama |- | rowspan="3" | 2008 ! ''[[Dunia Baru The Movie]]'' | Erika | |- ! ''[[Sepi]]'' | Imaan | |- ! ''[[Susuk (filem)|Susuk]]'' | Nora | Filem terakhir |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis Skrip |- | 2002 ! ''[[Astana Idaman]] (musim 2)'' | {{ya}} | {{na}} | Alina | [[NTV7]] | Drama lakonan pertama |- | 2006-2008 ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]]'' | {{ya}} | {{na}} | Erika | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2007 ! ''[[Manjalara]]'' | {{ya}} | {{na}} | Dania | |- ! ''[[Cinta Medik]]'' | {{ya}} | {{na}} | Suzana | [[TV9]] | |- | 2011 ! ''Peliknya Cinta''<ref>Budiey (22 September 2011). [https://www.budiey.com/drama-peliknya-cinta-lakonan-baizura-kahar/ Drama Peliknya Cinta lakonan Baizura Kahar] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 2 Mei 2013.</ref> | {{ya}} | {{na}} | Sabrina | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | 2017 ! ''[[Aku Di Sisimu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | Drama tulisan pertama |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Cinta Koko Coklat]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[NTV7]] | |- ! ''[[Alamatnya Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- | 2019–2022 ! ''[[Kampung People]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''[[Bukan Kahwin Paksa]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Memoir Karmila]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- ! ''[[Isteri Misteri]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Hawa (drama)|Hawa]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2021–2022 ! ''[[Dukun Diva|Dukun Diva: They Put The Sham In Shaman]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Aku Pilih Bahagia]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- ! ''[[Histeria The Series]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Aku Yang Merinduimu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Jaga Aku Selamanya]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- ! ''Persepsi'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''[[Kelas Tahanan Cikgu Hiragi]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Andai Tiada Dia]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Hikayat Bawang Putih Bawang Merah]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ceria]] | |- | 2025 ! ''[[Dia Bukan Syurga]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Pak Su Ammara]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Keluarga Iskandar]]'' (Musim 3) | {{ya}} | {{na}} | Sofea | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Aplikasi ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis Skrip |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Seribu Nina]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="4" | [[Viu]] | Drama tulisan pertama |- ! ''[[She Was Pretty (drama)|She Was Pretty]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Ijab Kabut]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2023 ! ''[[W (drama web)|W: Two Worlds]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2026 ! ''[[Di Sebalik Jubah]]'' | {{ya}} | {{na}} | Pengacara | [[Tonton]] | Penampilan khas |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="2" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Pelakon ! Penulis Skrip |- | 2007 ! ''Kalis Cinta'' | {{ya}} | {{na}} | Adik | [[TV1]] | Telefilem lakonan pertama & terakhir |- | 2016 ! ''Oh My Ganu 2!'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro TVIQ]] | Telefilem tulisan pertama |- | 2019 ! ''Super Game Boy: The Geng Return'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ceria]] | |- | 2020 ! ''Anais Patah Hati Pertama Kali'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm2521664}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Baizura Kahar]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Baizura Kahar]] gxc21z1an76y04acphpkzaijebjukeu 14 1285614 6810060 2026-03-27T04:12:59Z Normal rookie 279720 Mencipta laman baru dengan kandungan '[[Kategori:Penerima darjah kebesaran negeri Sabah]]' 6810060 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Penerima darjah kebesaran negeri Sabah]] 535cbqs0gjvhktc4e9hx89zugoiiy13 0 1285615 6810079 2026-03-27T05:18:41Z ItsCatOMG 345890 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox file format | name = BMS | icon = | logo = | screenshot = | caption = | extension = {{mono|.bms}} | mime = | type code = | uniform type = | magic = | owner = Urao Yane, NBK | genre = Muzik | container for = Data level permainan video | contained by = | extended from = [[Text files]] | extended to = BME, BML, PMS }} '''BMS''' merupakan format fail untuk...' 6810079 wikitext text/x-wiki {{Infobox file format | name = BMS | icon = | logo = | screenshot = | caption = | extension = {{mono|.bms}} | mime = | type code = | uniform type = | magic = | owner = Urao Yane, NBK | genre = Muzik | container for = Data level permainan video | contained by = | extended from = [[Text files]] | extended to = BME, BML, PMS }} '''BMS''' merupakan format fail untuk [[permainan video berirama]] yang diciptakan oleh Urao Yane pada tahun 1998. Format fail ini pada asalnya diciptakan untuk BM98 (sebuah simulator permainan video [[Beatmania]] oleh [[Konami]]). Walau bagaimanapun, istilah BMS sekarang digunakan secara meluas untuk sistem data muzik yang seperti Beatmania, secara umum. Menurut Urao Yane dalam spesifikasi format BMS rasmi, istilah BMS ialah singkatan bagi istilah '''Be-Music Source'''.<ref>{{Cite web|url=http://bm98.yaneu.com/bm98/bmsformat.html|title = BM98Data_format_specification}}</ref> =Lihat juga= <ul> <li>[[StepMania]]</li> <li>[[osu!]]</li> </ul> =Rujukan= {{reflist}} {{tunas}} [[Kategori:Permainan video berirama]] qbay50ukdyfvbtlvh964mfpaiycaa4b 0 1285616 6810100 2026-03-27T06:07:20Z Sayaanakmalaysia92 361790 Sayaanakmalaysia92 telah memindahkan laman [[Liga-I]] ke [[Liga Bola Sepak India]]: Penukaran nama 6810100 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Liga Bola Sepak India]] {{R from move}} t4tj373c93wpag759a0ihy3wgpklzdh 6810107 6810100 2026-03-27T06:33:03Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemahkan bahagian "__LEAD_SECTION__" daripada laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1345601867|Indian Football League]]" 6810107 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Liga Bola Sepak India]] {{R from move}} The '''Indian Football League''' ('''IFL'''), yang sebelum ini dikenali sebagai '''I-League''', ialah divisyen professional kedua [[bola sepak]] lelaki dalam [[Sistem liga bola sepak di India|sistem liga bola sepak India]] di bawah [[Liga Super India]]. Ia ditadbir oleh [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India]] (AIFF), dan pada masa ini disertai oleh 10 Kelab. Liga ini beroperasi dengan sistem kenaikan dna penyingkiran bersama [[Liga Super India]] dan [[Liga Bola Sepak India 2]]<ref>{{Cite web|url=https://www.indiansuperleague.com/news/new-roadmap-for-indian-football-proposes-hero-isl-as-premier-league|title=New roadmap for Indian football proposes Hero ISL as premier league|date=14 October 2019|website=www.indiansuperleague.com|language=en}}</ref> Pertandingan ini diasaskan pada tahun 2007 sebagai '''I-League''', mengganikan [[Liga Bola Sepak Kebangsaan]], dengan musim pertama bermula pada November 2007. <ref>{{Cite web|url=https://i-league.org/about-us/history-of-i-league/|title=History of I-League|website=i-league.org|publisher=AIFF|archive-url=https://web.archive.org/web/20230614150349/https://i-league.org/about-us/history-of-i-league/|archive-date=14 June 2023|access-date=27 June 2023}}</ref> <ref name="AIFF2007">{{Cite news|url=http://www.rediff.com/sports/2007/nov/21aiff.htm|title=AIFF's I-League to have 10 teams|date=21 November 2007|access-date=27 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042458/http://www.rediff.com/sports/2007/nov/21aiff.htm|archive-date=4 March 2016|work=Rediff}}</ref> Liga ini diperkenalkan sebagai liga bola sepak profesional divisyen teratas pertama di India dengan tujuan untuk meningkatkan jumlah pemain bagi [[Pasukan bola sepak kebangsaan India|pasukan kebangsaan India]] . <ref name="AIFF2007" /> Ia beroperasi dengan sistem kenaikan dan penyingkiran dengan I-League 2, dan pada awalnya hanya menggunakan sistem kenaikan dengan ISL, dari musim 2022–23. <ref name="AIFF2007" /> Sejak penubuhan I-league, sejumlah sepuluh kelab telah dinobatkan sebagai juara . [[Dempo SC|Dempo]] telah memenangi gelaran terbanyak dalam sejarah liga dengan tiga kejuaran . [[Churchill Brothers FC|Churchill Brothers]], [[Mohun Bagan Super Giant|Mohun Bagan]], [[Bengaluru FC|Bengaluru]] dan Gokulam Kerala masing-masing telah memenangi liga sebanyak dua kali. <ref>{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/indian-football/news-brilliant-gokulam-kerala-fc-edge-past-mohammedan-sc-win-consecutive-i-league-titles|title=Brilliant Gokulam Kerala FC edge past Mohammedan SC to win historic consecutive I-League titles|last=Guha|first=Sayantan|date=14 May 2022|website=www.sportskeeda.com|publisher=[[Sportskeeda]]|location=Kolkata, West Bengal|archive-url=https://web.archive.org/web/20220515124228/https://www.sportskeeda.com/indian-football/news-brilliant-gokulam-kerala-fc-edge-past-mohammedan-sc-win-consecutive-i-league-titles|archive-date=15 May 2022|access-date=15 May 2022}}</ref> [[Inter Kashi FC|Inter Kashi]], Salgaocar, Aizawl, Minerva Punjab, Chennai City, [[Punjab FC|Roundglass Punjab]] dan Mohammedan telah memenanginya sekali. Sejak musim pertama hingga 2011, liga ini ditaja oleh [[Oil and Natural Gas Corporation|ONGC]] dan dikenali sebagai ''ONGC I-League'' . Ia tidak mempunyai penaja Pada musim 2011,2013 ,2023 dan 2025 . Untuk musim 2014–15, [[Bharti Airtel|Aitel]] merupakan penaja utama dan ia dikenali sebagai ''Airtel I-League'' . Dari 2014 hingga 2023, ia ditaja oleh Hero dan dikenali sebagai ''Hero I-League'' . Berikutan penjenamaan semula sebagai IFL pada 2026, Star Cement menjadi penaja utama untuk liga tersebut. jd8ri9d7k9eswj9m2y7rk2tnhxk1jvb 0 1285617 6810102 2026-03-27T06:14:25Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1345602236|Indian football league system]]" 6810102 wikitext text/x-wiki <references /> '''Sistem liga bola sepak India''' ialah [[Sistem liga|struktur liga]] bagi pertandingan kelab [[bola sepak]] di [[India]] . Tahap tertinggi bagi pertandingan kelab bola sepak lelaki ialah [[Liga Super India]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.the-aiff.com/article/afc-executive-committee-approve-indian-football-roadmap|title=AFC Executive Committee approve Indian football roadmap|date=26 Oct 2019|website=All India Football Federation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917201857/https://www.the-aiff.com/article/afc-executive-committee-approve-indian-football-roadmap|archive-date=17 September 2021|access-date=2021-10-18}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/|title=The AFC|website=the-AFC.com|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127084931/https://www.the-afc.com/|archive-date=27 November 2021|access-date=2021-10-18}}</ref> Sistem liga bola sepak lelaki India terdiri daripada 4 divisyen.[[Liga Wanita India]], yang ditubuhkan pada tahun 2016, merupakan tahap tertinggi bai pertandingan kelab [[bola sepak wanita]] di India. <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/womens-football-league-from-october/articleshow/51922352.cms|title=Women's football league from October|last=Rohan Puri|date=Apr 21, 2016|website=The Times of India|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107062247/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/womens-football-league-from-october/articleshow/51922352.cms|archive-date=7 November 2021|access-date=2021-11-07}}</ref> == Lelaki == Sistem liga bola sepak lelaki India terdiri daripada 4 divisyen kebangsaan teratas yang dianjurkan oleh [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India]] (AIFF). Bermula dari tahap ke-5, terdapat pelbagai liga bola sepak negeri yang dianjurkan oleh [[Senarai persatuan bola sepak negeri di India|persatuan negeri]] . === Piramid === {| class="wikitable" |+ ! Liga Kebangsaan |- | '''[[Liga Super India]]'''<br /> 14 kelab – ↓ 1 penyingkiran |- | '''[[Liga-I|Liga Bola Sepak India]]'''<br />10 kelab – 1 promosi ↑↓ 1 penyingkiran |- | '''[[Liga Bola Sepak India 2]]'''<br />9 kelab (2026) – 2 Promosi ↑↓ 2 penyingkiran |- | '''Liga Bola Sepak India 3'''<br />25 kelab (2025) |} === Evolusi status === {| class="wikitable" style="font-size:95%" |- bgcolor="#ccffcc" |Liga profesional |- bgcolor="#ffffcc" | Liga Amatur/Separa profesional |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:95%;" !Tahun ! Tahap 1 ! Tahap 2 ! Tahap 3 ! Tahap 4 ! Tahap 5 dan ke bawah |- | align="left" | 1898–1996 | bgcolor="#ffffcc" | [[Liga negeri India|Liga negeri]] ! colspan="4" | |- | align="left" | 1996–1997 | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Bola Sepak Kebangsaan]] | bgcolor="#ffffcc" | [[Liga negeri India|Liga negeri]] (tanpa divisyen teratas) ! colspan="3" | |- | align="left" | 1997–2006 | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Bola Sepak Kebangsaan]] | bgcolor="#ccffcc" | Liga Bola Sepak Kebangsaan Divisyen ke-2 | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) ! colspan="2" | |- | align="left" | 2006–2007 | bgcolor="#ccffcc" | Liga Bola Sepak Kebangsaan | bgcolor="#ccffcc" | Liga Bola Sepak Kebangsaan Divisyen ke-2 | bgcolor="#ccffcc" | Liga Bola Sepak Kebangsaan Divisyen ke-3 | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) ! |- | align="left" | 2007–2017 | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga-I]] | bgcolor="#ccffcc" | Liga-I Divisyen ke-2 | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) ! colspan="2" | |- | align="left" | 2017–2022 | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga-I]] &<br />[[Liga Super India]] | bgcolor="#ccffcc" | Liga-I Divisyen ke-2 | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) ! colspan="2" | |- | align="left" | 2022–2023 | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Super India]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga-I]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Bola Sepak India 2|Liga-I Divisyen ke-2]] | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) ! |- | align="left" | 2023–2025 | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Super India]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga-I]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Bola Sepak India 2|Liga-I 2]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Bola Sepak India 3|Liga-I 3]] | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) |- | align="left" | 2025–kini | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Super India]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga-I|Liga Bola Sepak India]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Bola Sepak India 2]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Bola Sepak India 3]] | bgcolor="#ffffcc" | [[Liga negeri India|Liga negeri]] (tanpa divisyen teratas) |} === Tahap I === ==== Liga Bola Sepak Kebangsaan (1996–2007) ==== Ditubuhkan pada tahun 1996, [[Bola Sepak Kebangsaan|Liga Bola Sepak Kebangsaan]] merupakan liga bola sepak pertama di India yang dianjurkan pada skala kebangsaan. <ref>{{Cite web|url=http://www.indianfootball.de/data/nfl.html|title=National Football League|website=indianfootball.de|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027034504/http://www.indianfootball.de/data/nfl.html|archive-date=27 October 2020|access-date=23 June 2021}}</ref> Walau bagaimanapun, disebabkan oleh beberapa masalah, liga itu telah ditamatkan untuk memberi laluan kepada Liga-I profesional yang baharu. ==== Liga-I (2007–2022) ==== Selepas berakhirnya musim 2006–07, AIFF membubarkan NFL selepas didakwa terlepas matlamat profesionalisme sepenuhnya. AIFF memperkenalkan Liga-I yang profesional sepenuhnya untuk menggantikan NFL. Sepuluh kelab dari musim terakhir NFL menyertai musim sulung Liga-I . <ref>{{Cite news|url=https://www.rediff.com/sports/2007/nov/21aiff.htm|title=AIFF's I-League to have 10 teams|date=21 November 2007|access-date=4 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808071300/https://www.rediff.com/sports/2007/nov/21aiff.htm|archive-date=8 August 2020|work=Rediff}}</ref> Liga ini diisytiharkan sebagai liga teratas bersama pada musim 2019–20 apabila AFC meluluskan cadangan AIFF untuk menurunkan slot Liga Juara-Juara AFC, untuk Piala AFC. Tiga musim kemudian, liga itu diturunkan sepenuhnya ke status divisyen kedua dalam bola sepak India, dengan juara liga kini dinaikkan pangkat ke Liga Super India. ==== Liga Super India (2017–kini) ==== Liga-I mengalami kekurangan populariti akibat pemasaran yang lemah. <ref>{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Leisure/NuvXW1HCTGwcEoUQ8KH2cJ/The-fall-of-the-Ileague.html|title=The fall of the I-league|last=Dhar|first=Pulasta|date=6 January 2016|access-date=13 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816062926/http://www.livemint.com/Leisure/NuvXW1HCTGwcEoUQ8KH2cJ/The-fall-of-the-Ileague.html|archive-date=16 August 2017|work=Livemint}}</ref>.AIFF kemudian menandatangani perjanjian baharu bernilai 700 crore dengan [[Reliance Industries]] dan International Management Group pada 9 Disember 2010. <ref name="IMG Deal 2010">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms?referral=PM|title=AIFF signs 700-crore deal with IMG-RIL|date=9 December 2010|access-date=14 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140530143649/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/AIFF-signs-700-crore-deal-with-IMG-RIL/articleshow/7072492.cms?referral=PM|archive-date=30 May 2014|work=Times of India}}</ref> Liga Super India dilancarkan secara rasmi pada 21 Oktober 2013 oleh IMG – [[Reliance Industries|Reliance]], [[Star Sports]] dan [[Persekutuan Bola Sepak Seluruh India]] dengan matlamat untuk mengembangkan sukan bola sepak di India dan meningkatkan pendedahannya di negara ini, kali ini dengan nama-nama besar dan profesionalisme yang tinggi. <ref>{{Cite news|url=http://img.com/news/news/2013/october/reliance,-img-worldwide-and-star-india,-launch-%60in.aspx|title=Reliance, Star India, IMG Set to Launch ISL|date=21 October 2013|access-date=12 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313201118/http://img.com/news/news/2013/october/reliance,-img-worldwide-and-star-india,-launch-%60in.aspx|archive-date=13 March 2016|work=Indian Super League}}</ref> Dua musim kemudian, AIFF dan AFC mengumumkan dalam satu mesyuarat bahawa Liga Super India secara rasminya merupakan liga peringkat teratas India dengan slot Liga Juara-Juara AFC, manakala Liga-I dengan slot Piala AFC. Cadangan pertama adalah untuk membuka laluan bagi dua kelab Liga-I untuk memasuki ISL menjelang akhir musim 2020–21, tertakluk kepada kriteria yang dipenuhi. Cadangan kedua adalah untuk membenarkan pemenang Liga-I berpeluang dinaikkan pangkat ke ISL tanpa yuran penyertaan, bermula dengan musim 2022–23. Dalam cadangan terakhirnya, dipersetujui bahawa pengenalan kenaikan pangkat dan penyingkiran ke liga teratas akan dilaksanakan menjelang akhir musim 2024–25, sekali gus menjadikan ISL sebagai peringkat teratas & Liga-I secara rasminya menjadi pertandingan peringkat ke-2. <ref>{{Cite web|url=https://www.the-afc.com/media/india-clubs-agree-to-work-together-on-league-roadmap|title=India clubs agree to work together on league roadmap|date=14 October 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200526053440/https://www.the-afc.com/media/india-clubs-agree-to-work-together-on-league-roadmap|archive-date=26 May 2020|access-date=23 June 2021}}</ref> == Wanita == Sistem liga bola sepak wanita di India kini terdiri daripada liga kebangsaan peringkat teratas iaitu [[Liga Wanita India]]. Liga Wanita India 2 diperkenalkan pada tahun 2023 dan 2 kelab teratas dari liga ini akan dipromosikan kepada Liga Wanita India. . Peringkat ke 3 ialah liga bola sepak Negeri, yang dianjurkan oleh persatuan negeri serantau di bawah gabungan AIFF, dalam piramid peringkat liga bola sepak wanita di India. === Evolusi status === {| class="wikitable" style="font-size:95%" |- bgcolor="#ccffcc" |Liga profesional |- bgcolor="#ffffcc" | Liga Amatur/Separa profesional |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:95%;" !Tahun ! Tahap 1 ! Tahap 2 ! Tahap 3 & ke bawah |- | align="left" | 1993–2016 | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri ! colspan="2" | |- | align="left" | 2016–2023 | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Wanita India]] | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) ! |- | 2023–kini | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Wanita India]] | bgcolor="#ccffcc" | [[Liga Wanita India 2]] | bgcolor="#ffffcc" | Liga negeri (tanpa divisyen teratas) |} === Sistem liga Belia semasa === {| class="wikitable" !Aras ! Pertandingan ! Kategori umur |- | rowspan="5" | Kebangsaan | [[Liga Pembangunan Yayasan Reliance]] | Bawah 21 tahun |- | [[Liga Belia India|Liga Belia]] | Bawah 17 tahun |- | Liga Junior | Bawah 15 tahun |- | Liga Sub-Junior | Bawah 13 tahun |- | [[Piala Subroto]] | colspan="2" | Antara sekolah |} == Lihat juga == * Kejohanan Kelab Futsal * Kejohanan Bola Sepak Pantai Kebangsaan * Senarai kelab bola sepak di India * Sejarah bola sepak di India == Rujukan == [[Kategori:Bola Sepak]] [[Kategori:Bola Sepak di Asia]] [[Kategori:Bola Sepak di India]] [[Kategori:Liga Bola Sepak di India]] [[Kategori:Liga Bola Sepak di Asia]] dhe3hr5wyu5fvou7xno6kezk3wq1dov 0 1285618 6810108 2026-03-27T06:33:19Z Fortsomme 388976 Dicipta dengan menterjamhkan bahagian pembukaan daripada laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1345518481|Sturmgeschütz III]]" 6810108 wikitext text/x-wiki {{Pelbagai isu|{{More footnotes needed|date=December 2013}} {{unreliable sources|date=July 2016}}}} <references /> '''''Sturmgeschütz'' III''' ( '''StuG III''' ) ialah [[Meriam serbuan|kereta kebal penyerang]] yang dikeluarkan oleh [[Jerman Nazi|Jerman]] semasa [[Perang Dunia Kedua|Perang Dunia II]] . Ia merupakan [[kenderaan tempur berperisai]] [[Trek berantai|trek berantai penuh]] Jerman yang paling banyak dihasilkan, <ref name=":0">{{Cite web|url=https://tankmuseum.org/tank-nuts/tank-collection/stug-iii|title=StuG III|website=The Tank Museum|language=en-GB|access-date=2024-05-17}}</ref> dan kenderaan tempur berperisai Jerman kedua paling banyak dihasilkan dalam apa jua jenis selepas Sd.[[Sd.Kfz. 251|Kfz. 251]] 251Ia dibina di atas casis Panzer III yang diubah suai sedikit, menggantikan turet dengan [[Kubu kekubah|struktur atas berperisai tetap]] untuk memasang meriam yang lebih berkuasa. Pada mulanya bertujuan sebagai kenderaan serangan mudah alih untuk sokongan tembakan langsung untuk infantri, StuG III sentiasa diubah suai, dan seperti kenderaan ''Jagdpanzer'' yang kemudiannya, ia digunakan sebagai [[pemusnah kereta kebal]] . <ref name=":0" /> rjvt9rfyc3hmjd75fuo2gjclsankkke 0 1285619 6810121 2026-03-27T06:59:16Z Fortsomme 388976 Dicipta dengan menterjamhkan bahagian pembukaan daripada laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1344408060|Tiger I]]" 6810121 wikitext text/x-wiki {{Infobox senjata|name=''Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E''|image=Bundesarchiv Bild 101I-299-1805-16, Nordfrankreich, Panzer VI (Tiger I).2.jpg|caption=Tiger I di utara Perancis, Mac 1944|type=[[kereta kebal berat]]|origin=[[Nazi Jerman]] <!-- Type selection -->|is_ranged=|is_bladed=|is_explosive=|is_artillery=|is_vehicle=Yes|is_missile=|is_UK=yes <!-- for variety of English used in article, not national origin of vehicle --> <!-- Service history -->|service=1942–1945|used_by=Lihat ''[[#Pengguna|pengguna]]''|wars=[[Perang Dunia Kedua]] <!-- Sejarah produksi-->|designer=[[Erwin Aders]]<br />[[Henschel & Son]]|design_date=1938–1941|manufacturer=[[Henschel]]|unit_cost={{Reichsmark|250,700|link=yes}}{{sfn|Zetterling|2000|p=61}}{{efn|tanpa senjata, optik, atau radio. {{Reichsmark|299,800}} combat ready.}}<ref>Armored Champion: The Top Tanks of World War II p. 39.</ref>{{efn|Firstly produced Tigers price was {{Reichsmark|800.000}}.}}|production_date=1942–1944|number=1,347{{efn|Although 1,350 is a common figure, ''World War II'' magazine reported the figure of 1,355 in their January 1994 edition (p.16). Jentz gives a revised number of 1,347, including the prototype, following investigation of the primary sources.{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=11–13}}}}|variants=<!-- Spesifikasi asas-->|spec_label=RfRuK VK 4501H Ausf.E, Blatt: G-330|weight={{convert|54|t|ST}}{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=177}}<br />{{convert|57|t|ST}} (Ausf. E){{sfn|Jentz|Doyle|2000|p=179}} (Berat tempur){{sfn|Green|Brown|2008|p=20}}|length={{convert|6.316|m|ftin|abbr= on}}<br />{{convert|8.45|m|ftin|abbr=on}} meriam hadapan|part_length=|width={{convert|3.56|m|ftin|abbr=on}}|height={{convert|3.00|m|ftin|abbr=on}}|diameter=|crew=5 (komander, penembak, pemuat meriam, pemandu, operator radio)|passengers=<!-- Vehicle/missile specifications -->|armour={{convert|25|–|120|mm|abbr= on}}{{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=8, 16}}{{sfn|Hart|2007|p=17}}|engine=[[Maybach]] [[Maybach HL230|HL230 P45]] [[enjin V12|V-12]] enjin petrol|engine_power=700 PS (690 hp, 515 kW)|pw_ratio=13 PS (9.5 kW) / tan|payload_capacity=|transmission=Maybach Olvar Typ OG 40 12 16 (8 gear hadapan dan 4 undur){{sfn|Jentz|Doyle|1993|pp=27–28}}|suspension=[[Torsion bar]]|clearance={{convert|0.47|m|ftin|abbr=on}}|fuel_capacity=540 liter|vehicle_range=Road: {{convert|195|km|mi|abbr= on}}{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}<br />Lintas negeri: {{convert|110|km|mi|abbr= on}}{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}|speed={{convert|45.4|km/j|mph|abbr= on}} atas jalan{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 181}}{{efn|Kelajuan atas jalan tetap {{convert|40|km/h|mph|abbr= on}}{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}}}<br /> {{convert|20|–|25|km/h|mph|abbr= on}} lintas negeri{{sfn|Jentz|Doyle|2000|p= 179}}|guidance=|steering=}} <references /> '''Tiger I''' ({{IPA|de|ˈtiːɡɐ|lang|De-Tiger-pronunciation.ogg}}{{AFA|de|ˈtiːɡɐ|lang|De-Tiger-pronunciation.ogg}}) merupakan [[Kereta kebal berat]] [[Nazi Jerman]] pada [[Perang Dunia Kedua]] yang mula beroperasi pada 1942 di [[Kempen Afrika Utara|Afrika Utara]] dan [[Kesatuan Soviet|Uni Soviet]], kebiasaannya dalam [[batalion kereta kebal berat]] yang independan. Ia memberikan [[Tentera Darat Jerman (1935–1945)|Tentera Darat Jerman]] kenderaan tempur berperisai pertama yang dipasang dengan {{Cvt|8.8|sm|in}} Meriam KwK 36 (berasal daripada 8.8&nbsp;cm Flak 36, "lapan puluh lapan" yang terkenal, digeruni oleh tentera Bersekutu). 1,347 unit telah dibina antara Ogos 1942 sehingga Ogos 1944. {{Sfn|Trewhitt|1999}}Selepas Ogos 1944, pengeluaran Tiger I telah dihentikan secara berperingkat dan digantikan dengan Tiger II . Walaupun Tiger I telah digelar sebagai reka bentuk yang luar biasa pada zamannya, {{Sfn|Bishop|2002}} ia juga telah dikritik kerana direkayasa secara berlebihan, {{Sfn|Tucker-Jones|2012}} dan kerana menggunakan bahan yang mahal dan kaedah pengeluaran menggunakan tenaga buruh yang ekstensif. Pada peringkat awal, Tiger terdedah kepada beberapa jenis kegagalan dan kerosakan trek. Ia mahal untuk diselenggara, tetapi secara amnya boleh dipercayai secara mekanikal. {{Sfn|Drabkin|Sheremet|2006}}Ia sukar untuk diangkut dan terdedah kepada imobilisasi apabila lumpur, ais dan salji membeku di antara roda jalan bercorak ''Schachtellaufwerk'' yang bertindih dan berselang-seli, yang sering menyebabkannya tersekat. Kereta kebal itu telah diberi nama panggilan "Tiger" oleh kementerian persenjataan dan peluru menjelang 7 Ogos 1941, {{Sfn|Jentz|Doyle|1997}} dan [[Angka Rumi|angka Roman]] telah ditambah selepas Tiger II mula dikeluarkan. Ia dikelaskan dengan gelaran inventori persenjataan ''Sd.Kfz.&nbsp;182''182Kereta kebal itu kemudiannya dinamakan semula sebagai '''Panzerkampfwagen VI Ausführung E''' (disingkat sebagai '''Pz.Kpfw. VI Ausf. E''' ) pada Mac 1943, dengan sebutan inventori ordnans '''''Sd.Kfz.&nbsp;181''''' . Hari ini, hanya sembilan kereta kebal Tiger I yang masih ada di muzium dan koleksi peribadi di seluruh dunia. {{Setakat|2021}}, Tiger 131 (ditawan ketika [[Kempen Afrika Utara]]) di Bovington Tank Museum, UK merupakan satu-satunya unit kereta kebal yang masih dipelihara untuk terus bergerak. dqirm6ximmyzhh8y69rbksox1kdyz8y 0 1285620 6810142 2026-03-27T07:43:37Z Aurora 376 Aurora telah memindahkan laman [[Pesawat udara tanpa pemandu]] ke [[Pesawat tanpa pemandu]]: ikut PRPM 6810142 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Pesawat tanpa pemandu]] {{R from move}} hgeun062pg4md6mmcaiwg876qk73qi5 0 1285621 6810148 2026-03-27T07:59:09Z ~2026-18984-54 393164 Asas rencana mengembalikan [[:id:Patih|dari WBMelIndo]] 6810148 wikitext text/x-wiki '''Patih''' ({{Jawi|ڤاتيه}} serapan [[Sanskerta|Sangsakerta]] पति ''pati'' "tuan", juga {{script|Arab|ڤاتي}} '''pati''' dalam manuskrip lama)<ref>{{Citation|page=633|title=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia|publisher=De Gruyter Mouton|year=2021|isbn=978-3-11-055814-2|language=en|first=Tom|last=Hoogervorst|editor-first=Paul|editor-last=Sidwell|editor2-first=Mathias|editor2-last=Jenny|chapter=South Asian influence on the languages of Southeast Asia}}</ref> atau '''pateh''' adalah jawatan tinggi pernah wujud dalam kerajaan-kerajaan serata [[Nusantara]], pemegangnya umum melaksana pemerintahan di bawah seorang raja penguasa yang boleh dianggap setara dengan [[Perdana Menteri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.kratonjogja.id/ragam/8-pepatih-dalem-kesultanan-yogyakarta/|title=Pepatih Dalem Kesultanan Yogyakarta|last=crew|first=kraton|website=kratonjogja.id|language=en|access-date=2023-09-10}}</ref> Patih juga berperanan sebagai penguasa daerah tertinggi di sana, seperti pada zaman akhir Majapahit tiadanya kepimpinan [[uparaja]].<ref>{{Cite journal|last=C.|first=G. R.|last2=Cortesao|first2=Armando|date=1946-10|title=The Suma Oriental of Tome Pires 1512-15; And the Book of Francisco Rodrigues|url=http://dx.doi.org/10.2307/1789849|journal=The Geographical Journal|volume=108|issue=4/6|pages=252|doi=10.2307/1789849|issn=0016-7398}}</ref> [[Fail:KITLV_A414_-_Patih_van_Bandoeng,_KITLV_85022.tiff|thumb|Seorang seorang patih di Bandung di tahun 1860-an]] == Dalam sejarah == === Di Jawa === Jawatan patih mementing zaman [[Singhasari|Kerajaan Singhasari]] dan [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]]. Dalam kitab [[Pararaton]], dikisahkan bahawa pada masa kekuasaan raja [[Kertanagara|Kertanegara]], patihnya pada saat itu adalah Raganatha, yang pada peristiwa pemberontakan [[Jayakatwang]], sudah tua renta. Saat keraton Singasari diserbu pemberontak, Patih Raganatha setia dengan raja Kertanegara dan ikut gugur pada peristiwa tersebut, sehingga Singasari kehilangan kepala negara dan kepala pemerintahan sekaligus dan runtuh. [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]] yang muncul sinambungan penerus Singasari didirikan oleh [[Raden Wijaya]], juga tidak lama setelah penobatannya mengangkat menteri-menteri pejabat Majapahit, termasuk ''patih amangkubhumi'' (perdana menteri). Sengketa mengenai pengangkatan patih inilah yang memicu pemberontakan pertama dalam sejarah Majapahit, yaitu pemberontakan [[Ranggalawe|Rangga Lawe]]. Pararaton mengisahkan bahwa Rangga Lawe awalnya berharap akan diangkat menjadi patih setelah Majapahit didirikan. Namun, Raden Wijaya malah memilih [[Nambi]] untuk menjadi Patih Majapahit pertama. Rangga Lawe yang kecewa menggalang kekuatan untuk memberontak, tetapi akhirnya gugur dalam Pertempuran Sungai Tambak Beras. Dalam sejarah Majapahit, jabatan patih di pusat memiliki gelar resmi yaitu ''rakryan apatih amangkubhumi'', atau biasa disebut ''mapatih'', ''apatih'' atau ''patih''. Pejabat ''patih amangkubhumi'' Majapahit yang paling tersohor adalah [[Gajah Mada]], yang menggantikan Arya Tadah yang sudah tua. Selain ''patih amangkubhumi'', setiap negara bawahan juga memiliki patih-nya masing-masing, berkedudukan di bawah penguasa monarki vazal bergelar '''Bhre''<nowiki/>', contohnya adalah seperti Gajah Mada yang pernah menjabat sebagai Patih [[Kerajaan Kahuripan|Kahuripan]], dan kemudian menjabat sebagai Patih [[Kota Kediri|Daha]]. === Di Borneo === Gelaran ''pateh'' turut tercatat dalam ''[[Syair Awang Semaun]]'' menggalurkan beberapa adik [[Awang Alak Betatar]] pengasas kerajaan Brunei iaitu Pateh Mambang dan Pateh Tuba di Luba: Pateh Sangkuna dan Pateh Manggurun di Saba, Pateh Malakai di Bukit Panggal, Pateh Pahit di Labuhan Kapal, Pateh Sindayung di Panchor Papan,Pateh Berbai, dan Pateh Laila Langgong. Pateh Berbai sendirinya nama yang diberikan kepada [[Sultan Ahmad dari Brunei|Sultan Ahmad]] sebelum memeluk agama Islam.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nUl0EAAAQBAJ&dq=Awang+Alak+Betatar&pg=PT254|title=Routledge Handbook of Contemporary Brunei|author=Ooi KeatGin |last2=Victor T. King|year=2022-07-29|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-56864-6|page=254|}}</ref> Patih di kerajaan-kerajaan [[Kalimantan]] dulukala, adalah para pengelola bandar-bandar). Seperti yang kita baca Patih Masih adalah administrator bandar yang bernama Masih yaitu di muara Sungai Barito bahagian Timur (Bandarmasih, Kota Banjarmasin sekarang). Ada juga Patih Bahan yang menjadi administrator bandar bernama Bahan di muara Sungai Barito bagian Barat (Muarabahan, Marabahan sekarang). Di [[Kerajaan Banjar]] digunakan pada abad ke-15 bererti: # [[mangkubumi]] # kepala desa/daerah (bahasa Maanyan: Patis), misalnya Patih [[Kuin]], Patih Rumbih # menteri misalnya Patih Baras, Patih Luhu/Lau, Patih Dulu. === Di Sumatera === [[Datuk Perpatih Nan Sebatang]] adalah paduka raja yang dikenal sebagai Sultan Balun sebelum menjadi Datuk (Paduka Raja) di [[Pagaruyung]]. Beliau dikenal sebagai leluhur atau seorang yang membuat [[suku Caniago]] yang kemudian memutuskan untuk hidup bermuafakat; adat dipegang para datuak ini menjadi [[Adat Perpatih]]. == Lihat pula == * [[Wazir]] ** [[Wazir Agung]] * [[Mangkubumi]] * [[Perdana Menteri]] == Rujukan == {{reflist}} ns8yzjyja261uzoamxnuuukv4oe9s26 6810181 6810148 2026-03-27T08:40:45Z ~2026-18984-54 393164 6810181 wikitext text/x-wiki '''Patih''' ({{Jawi|ڤاتيه}} serapan [[Sanskerta|Sangsakerta]] पति ''pati'' "tuan", juga {{script|Arab|ڤاتي}} '''pati''' dalam manuskrip lama)<ref>{{Citation|page=633|title=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia|publisher=De Gruyter Mouton|year=2021|isbn=978-3-11-055814-2|language=en|first=Tom|last=Hoogervorst|editor-first=Paul|editor-last=Sidwell|editor2-first=Mathias|editor2-last=Jenny|chapter=South Asian influence on the languages of Southeast Asia}}</ref> atau '''pateh''' adalah jawatan tinggi pernah wujud dalam kerajaan-kerajaan serata [[Nusantara]], pemegangnya umum melaksana pemerintahan di bawah seorang raja penguasa yang boleh dianggap setara dengan [[Perdana Menteri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.kratonjogja.id/ragam/8-pepatih-dalem-kesultanan-yogyakarta/|title=Pepatih Dalem Kesultanan Yogyakarta|last=crew|first=kraton|website=kratonjogja.id|language=en|access-date=2023-09-10}}</ref> Patih juga berperanan sebagai penguasa daerah tertinggi di sana, seperti pada zaman akhir Majapahit tiadanya kepimpinan [[uparaja]].<ref>{{Cite journal|last=C.|first=G. R.|last2=Cortesao|first2=Armando|date=1946-10|title=The Suma Oriental of Tome Pires 1512-15; And the Book of Francisco Rodrigues|url=http://dx.doi.org/10.2307/1789849|journal=The Geographical Journal|volume=108|issue=4/6|pages=252|doi=10.2307/1789849|issn=0016-7398}}</ref> [[Fail:KITLV_A414_-_Patih_van_Bandoeng,_KITLV_85022.tiff|thumb|Seorang seorang patih di Bandung di tahun 1860-an]] == Dalam sejarah == === Di Jawa === Jawatan patih mementing zaman [[Singhasari|Kerajaan Singhasari]] dan [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]]. Dalam kitab [[Pararaton]], dikisahkan bahawa pada masa kekuasaan raja [[Kertanagara|Kertanegara]], patihnya pada saat itu adalah Raganatha, yang pada peristiwa pemberontakan [[Jayakatwang]], sudah tua renta. Saat keraton Singasari diserbu pemberontak, Patih Raganatha setia dengan raja Kertanegara dan ikut gugur pada peristiwa tersebut, sehingga Singasari kehilangan kepala negara dan kepala pemerintahan sekaligus dan runtuh. [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]] yang muncul sinambungan penerus Singasari didirikan oleh [[Raden Wijaya]], juga tidak lama setelah penobatannya mengangkat menteri-menteri pejabat Majapahit, termasuk ''patih amangkubhumi'' (perdana menteri). Sengketa mengenai pengangkatan patih inilah yang memicu pemberontakan pertama dalam sejarah Majapahit, yaitu pemberontakan [[Ranggalawe|Rangga Lawe]]. Pararaton mengisahkan bahwa Rangga Lawe awalnya berharap akan diangkat menjadi patih setelah Majapahit didirikan. Namun, Raden Wijaya malah memilih [[Nambi]] untuk menjadi Patih Majapahit pertama. Rangga Lawe yang kecewa menggalang kekuatan untuk memberontak, tetapi akhirnya gugur dalam Pertempuran Sungai Tambak Beras. Dalam sejarah Majapahit, jabatan patih di pusat memiliki gelar resmi yaitu ''rakryan apatih amangkubhumi'', atau biasa disebut ''mapatih'', ''apatih'' atau ''patih''. Pejabat ''patih amangkubhumi'' Majapahit yang paling tersohor adalah [[Gajah Mada]], yang menggantikan Arya Tadah yang sudah tua. Selain ''patih amangkubhumi'', setiap negara bawahan juga memiliki patih-nya masing-masing, berkedudukan di bawah penguasa monarki vazal bergelar '''Bhre''<nowiki/>', contohnya adalah seperti Gajah Mada yang pernah menjabat sebagai Patih [[Kerajaan Kahuripan|Kahuripan]], dan kemudian menjabat sebagai Patih [[Kota Kediri|Daha]]. === Di Borneo === Gelaran ''pateh'' turut tercatat dalam ''[[Syair Awang Semaun]]'' menggalurkan beberapa adik [[Awang Alak Betatar]] pengasas kerajaan Brunei iaitu Pateh Mambang dan Pateh Tuba di Luba: Pateh Sangkuna dan Pateh Manggurun di Saba, Pateh Malakai di Bukit Panggal, Pateh Pahit di Labuhan Kapal, Pateh Sindayung di Panchor Papan,Pateh Berbai, dan Pateh Laila Langgong. Pateh Berbai sendirinya nama yang diberikan kepada [[Sultan Ahmad dari Brunei|Sultan Ahmad]] sebelum memeluk agama Islam.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nUl0EAAAQBAJ&dq=Awang+Alak+Betatar&pg=PT254|title=Routledge Handbook of Contemporary Brunei|author=Ooi KeatGin |last2=Victor T. King|year=2022-07-29|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-56864-6|page=254|}}</ref> Patih di kerajaan-kerajaan [[Kalimantan]] dulukala, adalah para pengelola bandar-bandar). Seperti yang kita baca Patih Masih adalah administrator bandar yang bernama Masih yaitu di muara Sungai Barito bahagian Timur (Bandarmasih, Kota Banjarmasin sekarang). Ada juga Patih Bahan yang menjadi administrator bandar bernama Bahan di muara Sungai Barito bagian Barat (Muarabahan, Marabahan sekarang). Di [[Kerajaan Banjar]] digunakan pada abad ke-15 bererti: # [[mangkubumi]] # kepala desa/daerah (bahasa Maanyan: Patis), misalnya Patih [[Kuin]], Patih Rumbih # menteri misalnya Patih Baras, Patih Luhu/Lau, Patih Dulu. === Di Sumatera === [[Datuk Perpatih Nan Sebatang]] adalah paduka raja yang dikenal sebagai Sultan Balun sebelum menjadi Datuk (Paduka Raja) di [[Pagaruyung]]. Beliau dikenal sebagai leluhur atau seorang yang membuat [[suku Caniago]] yang kemudian memutuskan untuk hidup bermuafakat; adat dipegang para datuak ini menjadi [[Adat Perpatih]]. == Lihat pula == * [[Bupati]] * [[Adipati]] * [[Wazir]] ** [[Wazir Agung]] * [[Mangkubumi]] * [[Perdana Menteri]] == Rujukan == {{reflist}} iytyvkivgghgb7eje3fu42m24zxhtfh 6810182 6810181 2026-03-27T08:41:42Z ~2026-18984-54 393164 6810182 wikitext text/x-wiki '''Patih''' ({{Jawi|ڤاتيه}} serapan [[Sanskerta|Sangsakerta]] पति ''pati'' "tuan", juga {{script|Arab|ڤاتي}} '''pati''' dalam manuskrip lama)<ref>{{Citation|page=633|title=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia|publisher=De Gruyter Mouton|year=2021|isbn=978-3-11-055814-2|language=en|first=Tom|last=Hoogervorst|editor-first=Paul|editor-last=Sidwell|editor2-first=Mathias|editor2-last=Jenny|chapter=South Asian influence on the languages of Southeast Asia}}</ref> atau '''pateh''' adalah jawatan tinggi pernah wujud dalam kerajaan-kerajaan serata [[Nusantara]], pemegangnya umum melaksana pemerintahan di bawah seorang raja penguasa yang boleh dianggap setara dengan [[Perdana Menteri]].<ref>{{Cite web|url=https://www.kratonjogja.id/ragam/8-pepatih-dalem-kesultanan-yogyakarta/|title=Pepatih Dalem Kesultanan Yogyakarta|last=crew|first=kraton|website=kratonjogja.id|language=en|access-date=2023-09-10}}</ref> Patih juga berperanan sebagai penguasa daerah tertinggi di sana, seperti pada zaman akhir Majapahit tiadanya kepimpinan [[uparaja]].<ref>{{Cite journal|last=C.|first=G. R.|last2=Cortesao|first2=Armando|date=1946-10|title=The Suma Oriental of Tome Pires 1512-15; And the Book of Francisco Rodrigues|url=http://dx.doi.org/10.2307/1789849|journal=The Geographical Journal|volume=108|issue=4/6|pages=252|doi=10.2307/1789849|issn=0016-7398}}</ref> [[Fail:KITLV_A414_-_Patih_van_Bandoeng,_KITLV_85022.tiff|thumb|Seorang seorang patih di Bandung di tahun 1860-an]] == Dalam sejarah == === Di Jawa === Jawatan patih mementing zaman [[Singhasari|Kerajaan Singhasari]] dan [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]]. Dalam kitab [[Pararaton]], dikisahkan bahawa pada masa kekuasaan raja [[Kertanagara|Kertanegara]], patihnya pada saat itu adalah Raganatha, yang pada peristiwa pemberontakan [[Jayakatwang]], sudah tua renta. Saat keraton Singasari diserbu pemberontak, Patih Raganatha setia dengan raja Kertanegara dan ikut gugur pada peristiwa tersebut, sehingga Singasari kehilangan kepala negara dan kepala pemerintahan sekaligus dan runtuh. [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]] yang muncul sinambungan penerus Singasari didirikan oleh [[Raden Wijaya]], juga tidak lama setelah penobatannya mengangkat menteri-menteri pejabat Majapahit, termasuk ''patih amangkubhumi'' (perdana menteri). Sengketa mengenai pengangkatan patih inilah yang memicu pemberontakan pertama dalam sejarah Majapahit, yaitu pemberontakan [[Ranggalawe|Rangga Lawe]]. Pararaton mengisahkan bahwa Rangga Lawe awalnya berharap akan diangkat menjadi patih setelah Majapahit didirikan. Namun, Raden Wijaya malah memilih [[Nambi]] untuk menjadi Patih Majapahit pertama. Rangga Lawe yang kecewa menggalang kekuatan untuk memberontak, tetapi akhirnya gugur dalam Pertempuran Sungai Tambak Beras. Dalam sejarah Majapahit, jabatan patih di pusat memiliki gelar resmi yaitu ''rakryan apatih amangkubhumi'', atau biasa disebut ''mapatih'', ''apatih'' atau ''patih''. Pejabat ''patih amangkubhumi'' Majapahit yang paling tersohor adalah [[Gajah Mada]], yang menggantikan Arya Tadah yang sudah tua. Selain ''patih amangkubhumi'', setiap negara bawahan juga memiliki patih-nya masing-masing, berkedudukan di bawah penguasa monarki vazal bergelar '''Bhre''<nowiki/>', contohnya adalah seperti Gajah Mada yang pernah menjabat sebagai Patih [[Kerajaan Kahuripan|Kahuripan]], dan kemudian menjabat sebagai Patih [[Kota Kediri|Daha]]. === Di Borneo === Gelaran ''pateh'' turut tercatat dalam ''[[Syair Awang Semaun]]'' menggalurkan beberapa adik [[Awang Alak Betatar]] pengasas [[kesultanan Brunei|kerajaan Brunei]] iaitu Pateh Mambang dan Pateh Tuba di Luba: Pateh Sangkuna dan Pateh Manggurun di Saba, Pateh Malakai di Bukit Panggal, Pateh Pahit di Labuhan Kapal, Pateh Sindayung di Panchor Papan,Pateh Berbai, dan Pateh Laila Langgong. Pateh Berbai sendirinya nama yang diberikan kepada [[Sultan Ahmad dari Brunei|Sultan Ahmad]] sebelum memeluk agama Islam.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nUl0EAAAQBAJ&dq=Awang+Alak+Betatar&pg=PT254|title=Routledge Handbook of Contemporary Brunei|author=Ooi KeatGin |last2=Victor T. King|year=2022-07-29|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-000-56864-6|page=254|}}</ref> Patih di kerajaan-kerajaan [[Kalimantan]] dulukala, adalah para pengelola bandar-bandar). Seperti yang kita baca Patih Masih adalah administrator bandar yang bernama Masih yaitu di muara Sungai Barito bahagian Timur (Bandarmasih, Kota Banjarmasin sekarang). Ada juga Patih Bahan yang menjadi administrator bandar bernama Bahan di muara Sungai Barito bagian Barat (Muarabahan, Marabahan sekarang). Di [[Kerajaan Banjar]] digunakan pada abad ke-15 bererti: # [[mangkubumi]] # kepala desa/daerah (bahasa Maanyan: Patis), misalnya Patih [[Kuin]], Patih Rumbih # menteri misalnya Patih Baras, Patih Luhu/Lau, Patih Dulu. === Di Sumatera === [[Datuk Perpatih Nan Sebatang]] adalah paduka raja yang dikenal sebagai Sultan Balun sebelum menjadi Datuk (Paduka Raja) di [[Pagaruyung]]. Beliau dikenal sebagai leluhur atau seorang yang membuat [[suku Caniago]] yang kemudian memutuskan untuk hidup bermuafakat; adat dipegang para datuak ini menjadi [[Adat Perpatih]]. == Lihat pula == * [[Bupati]] * [[Adipati]] * [[Wazir]] ** [[Wazir Agung]] * [[Mangkubumi]] * [[Perdana Menteri]] == Rujukan == {{reflist}} ehunwjdti257bfcllxm902m8246t0rb 0 1285622 6810156 2026-03-27T08:02:42Z ~2026-18984-54 393164 Melencong ke [[Patih]] 6810156 wikitext text/x-wiki #redirect [[Patih]] smg7cg7nnqsmfrikqxe6lxo2rr66pkk 0 1285623 6810160 2026-03-27T08:08:38Z Ezrarul 345817 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Nick Kelesau''' ialah seorang pelakon Peribumi Penan lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Sarawak]]{{Infobox person|name=Nick Kelesau|native_name=|image=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place={{flag|Malaysia}}|death_date=|death_place=|restingplace=|restingplacecoordinates=|other_names=|education=SMK Long Lama|occupation=Pelakon, bekerja sendiri|years_active=|height=|spouse=|children=|parents=|mother=|father=|relatives=|family=|alma_mater=|...' 6810160 wikitext text/x-wiki '''Nick Kelesau''' ialah seorang pelakon Peribumi Penan lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Sarawak]]{{Infobox person|name=Nick Kelesau|native_name=|image=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place={{flag|Malaysia}}|death_date=|death_place=|restingplace=|restingplacecoordinates=|other_names=|education=SMK Long Lama|occupation=Pelakon, bekerja sendiri|years_active=|height=|spouse=|children=|parents=|mother=|father=|relatives=|family=|alma_mater=|domesticpartner=}} == Kerjaya == Berlakon di dalam filem [[Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes (Suara Hutan Hujan)|Bruno Manser]] memegang watak bernama Along Sega. Bersama seorang lagi pelakon wanita Peribumi Sarawak iaitu Elizabeth Ballang. == Filemografi == {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Catatan |- |2019 !''[[Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes (Suara Hutan Hujan)|Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes]]'' |Along Sega |Filem pertama |} == Pautan == [[imdbname:10509237|Nick Kelesau - IMDb]] ef8vrllxmlek0r3nzdr4svhl3kbgt3b 0 1285624 6810163 2026-03-27T08:10:53Z Ezrarul 345817 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Elizabeth Ballang''' ialah seorang pelakon Peribumi Penan lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Sarawak]]{{Infobox person|name=Elizabeth Ballang|native_name=|image=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place={{flag|Malaysia}}|death_date=|death_place=|restingplace=|restingplacecoordinates=|other_names=|education=|occupation=Pelakon, [[aktivis]] [[Penan]] dari [[Miri]], [[Sarawak]]|years_active=|height=|spouse=|children=|parents=|mother=|father=|r...' 6810163 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Ballang''' ialah seorang pelakon Peribumi Penan lelaki [[Malaysia]] yang berasal dari [[Sarawak]]{{Infobox person|name=Elizabeth Ballang|native_name=|image=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place={{flag|Malaysia}}|death_date=|death_place=|restingplace=|restingplacecoordinates=|other_names=|education=|occupation=Pelakon, [[aktivis]] [[Penan]] dari [[Miri]], [[Sarawak]]|years_active=|height=|spouse=|children=|parents=|mother=|father=|relatives=|family=|alma_mater=|domesticpartner=}} == Kerjaya == Berlakon di dalam filem [[Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes (Suara Hutan Hujan)|Bruno Manser]] memegang watak bernama Ubung. Bersama seorang lagi pelakon lelaki Peribumi Sarawak iaitu [[Nick Kelesau]]. == Filemografi == {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Catatan |- |2019 !''[[Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes (Suara Hutan Hujan)|Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes]]'' |Ubung |Filem pertama |} == Pautan == * [https://www.imdb.com/name/nm10509238/?ref_=fn_t_1 Elizabeth Ballang - IMDb] * [https://www.rainforest-tribunal.org/en/witnesses/ Witnesses at the Rainforest Tribunal | Bruno Manser Fonds] 33tb8pankt46wsmqg3avao4w59svr86 6810207 6810163 2026-03-27T11:07:11Z Ezrarul 345817 6810207 wikitext text/x-wiki '''Elizabeth Ballang''' ialah seorang pelakon Peribumi Penan wanita [[Malaysia]] yang berasal dari [[Sarawak]]{{Infobox person|name=Elizabeth Ballang|native_name=|image=|caption=|birth_name=|birth_date=|birth_place={{flag|Malaysia}}|death_date=|death_place=|restingplace=|restingplacecoordinates=|other_names=|education=|occupation=Pelakon, [[aktivis]] [[Penan]] dari [[Miri]], [[Sarawak]]|years_active=|height=|spouse=|children=|parents=|mother=|father=|relatives=|family=|alma_mater=|domesticpartner=}} == Kerjaya == Berlakon di dalam filem [[Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes (Suara Hutan Hujan)|Bruno Manser]] memegang watak bernama Ubung. Bersama seorang lagi pelakon lelaki Peribumi Sarawak iaitu [[Nick Kelesau]]. == Filemografi == {| class="wikitable" !Tahun !Tajuk !Watak !Catatan |- |2019 !''[[Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes (Suara Hutan Hujan)|Bruno Manser – Die Stimme des Regenwaldes]]'' |Ubung |Filem pertama |} == Pautan == * [https://www.imdb.com/name/nm10509238/?ref_=fn_t_1 Elizabeth Ballang - IMDb] * [https://www.rainforest-tribunal.org/en/witnesses/ Witnesses at the Rainforest Tribunal | Bruno Manser Fonds] 21yaz0ly89rdw4cfso8d91q7r2ekn5t 0 1285625 6810175 2026-03-27T08:36:09Z ~2026-18984-54 393164 Melencong ke [[Patih]] 6810175 wikitext text/x-wiki #redirect [[Patih]] smg7cg7nnqsmfrikqxe6lxo2rr66pkk 0 1285626 6810184 2026-03-27T08:58:53Z Lemantun 221827 Mencipta laman baru dengan kandungan '[[Fail:Batik Lasem Tulis.jpg|thumb|Batik Lasem]] '''Batik Lasem''' adalah tradisi batik tulis khas pesisir utara [[Jawa|Pulau Jawa]] yang memuat budaya akulturasi antara budaya [[Tionghoa]] dan [[Jawa]] yang berkembang di wilayah [[Lasem, Rembang|Lasem, Kabupaten Rembang, Jawa Tengah]].<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem Akulturasi Budaya Jawa dan Tiongkok – Pemerintah Kabupaten Rembang|url=https://rembangkab.go.id/uncategorized/batik-lasem-akulturasi-...' 6810184 wikitext text/x-wiki [[Fail:Batik Lasem Tulis.jpg|thumb|Batik Lasem]] '''Batik Lasem''' adalah tradisi batik tulis khas pesisir utara [[Jawa|Pulau Jawa]] yang memuat budaya akulturasi antara budaya [[Tionghoa]] dan [[Jawa]] yang berkembang di wilayah [[Lasem, Rembang|Lasem, Kabupaten Rembang, Jawa Tengah]].<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem Akulturasi Budaya Jawa dan Tiongkok – Pemerintah Kabupaten Rembang|url=https://rembangkab.go.id/uncategorized/batik-lasem-akulturasi-budaya-jawa-dan-tiongkok/|access-date=2026-01-31|language=id}}</ref> Batik ini dikenal sebagai salah satu [[batik pesisir]] tertua di Indonesia dengan ciri utama warna merah khas yang sering disebut ''merah getih pitik'' (merah darah ayam), ragam motif akulturatif, serta keterkaitan sejarah yang erat dengan dinamik sosial-ekonomi masyarakat [[Lasem, Rembang|Lasem]] sejak masa [[Majapahit]] hingga zaman kolonial dan moden.<ref name=":0">{{Cite web|title=Sejarah Batik Lasem, Wastra Pesisir di Jalur Rempah Nusantara - Semua Halaman - National Geographic|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/133771239/sejarah-batik-lasem-wastra-pesisir-di-jalur-rempah-nusantara?page=all|website=nationalgeographic.grid.id|language=id|access-date=2025-02-24}}</ref> == Sejarah == Lasem merupakan bandar tua yang memiliki lapisan sejarah panjang, mulai dari pengaruh Hindu–Buddha, Islam, Arab, Cina, kolonial Eropah, hingga Jepun. Pada masa [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]], kawasan ini pernah diperintah oleh Dewi Indu bergelar Bhre Lasem (abad ke-14). Tradisi membatik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] diperkirakan telah berlangsung sekurang-kurangnya sejak abad ke-15, seiring kedatangan pedagang dan perantau Cina melalui jalur laut di pesisir utara Jawa. [[Fail:Stamp of Indonesia - 2011 - Colnect 691614 - Batik Lasem Jawa Tengah.jpeg|thumb|Batik Lasem dalam perangko]]Pada abad ke-18 hingga ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] berkembang sebagai pelabuhan perdagangan penting, antara lain melalui komoditi [[Jati|kayu jati]] dari wilayah [[Kabupaten Rembang|Rembang]] yang dikenal berkualiti tinggi. Di masa yang sama, [[Lasem, Rembang|Lasem]] bersama [[Rembang, Rembang|Rembang]] dan [[Juwana, Pati|Juwana]] juga dikenal sebagai pusat pendaratan dan pengedaran [[Papaver somniferum|candu]] di [[Jawa]]. Setelah perdagangan candu mengalami kemunduran, industri [[batik]] tumbuh sebagai salah satu sektor ekonomi baru yang menimbul.<ref name=":0" /> == Perkembangan industri == Pada pertengahan abad ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] telah dikenal sebagai salah satu kota batik terbesar di Hindia Belanda dengan sekitar 120 penghasil batik. Jumlah ini lebih tinggi berbanding beberapa pusat batik lain pada masa yang sama, seperti [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]] dan [[Kota Surakarta|Surakarta]]. Industri batik Lasem pada zaman ini banyak dikendali oleh usahawan keturunan Cina dengan sistem penghasilan rumahan. Para usahawan umumnya mengirimkan kain kepada pembatik yang bekerja di rumah-rumah di kawasan Pecinan maupun desa-desa sekitar. Sumber kolonial mencatat bahawa pada akhir abad ke-19 jumlah pembuat batik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] mencapai ribuan orang dan majoriti merupakan perempuan. Pengilangan meliputi kain panjang, sarung, kemben, selendang, hingga kain altar. Bahan baku kain katun diperoleh dari pedagang Eropah, sedangkan malam (lilin batik) antara lain didatangkan dari wilayah Indonesia timur. Pada awal abad ke-20 mulai dikenal penggunaan cap logam sebagai pelengkap kaedah batik tulis, walaupun batik tulis tetap dipertahankan sebagai ciri utama Lasem. Batik Lasem tercatat memiliki jangkauan pasar internasional, terutama ke [[Singapura]] dan wilayah Asia Tenggara lainnya. Pada awal abad ke-20, nilai ekspor sarung Lasem dilaporkan mencapai jutaan gulden per tahun. Namun demikian, industri ini sempat mengalami kemunduran pada tahun 1930-an akibat persaingan batik cap dan perubahan kondisi ekonomi.<ref name=":0" /> == Warna khas == Salah satu sifat paling menonjol dari Batik Lasem adalah penggunaan warna merah pekat yang dikenal sebagai ''merah getih pitik''. Warna ini menjadi rinci utama, terutama pada karya [[Batik Tiga Negeri]] yang memadukan merah, biru, dan sogan (coklat). Pada abad ke-19, pewarna alami seperti akar mengkudu (merah), nila indigo (biru), serta kayu tengeran dan soga (kuning-coklat) banyak digunakan. Sejak awal abad ke-20, pewarna kimia seperti anilin mulai diperkenalkan dan kemudian berkembang luas. <ref name=":1">{{Cite journal|title=Melirik Ciri Khas Batik Lasem|url=https://journal.isi.ac.id/index.php/PRO/article/view/1521|journal=Productum: Jurnal Desain Produk (Pengetahuan dan Perancangan Produk)|date=2015-10-31|issn=2579-7328|pages=22–30|volume=1|issue=1|language=en|first=RA Sekartaji|last=Suminto}}</ref> Secara umum, pembahagian warna Batik Lasem boleh dibezakan antara warna klasik dan warna moden. Warna klasik mengikuti pakem merah, biru, kuning, dan sogan, sedangkan warna modern bersifat eksperimental menyesuaikan selera pasar. == Motif == Motif Batik Lasem memiliki keunikan di antara jenis batik lainnya yang ada di [[Jawa|Pulau Jawa]]. Motif batik ini menunjukkan akulturasi budaya Jawa dan Cina yang kuat, disertai pengaruh Eropah pada masa kolonial. Ragam motif dapat dikelompokkan menjadi motif pesisir, motif pedalaman, dan motif akulturasi. Motif pesisir antara lain [[Batik Latohan|latohan]] (rumput laut), [[Batik Kricak|kricak]] (kerikil), dan sawut. Motif pedalaman mencakup pola yang juga dikenal di [[Kota Surakarta|Surakarta]] dan [[Daerah Istimewa Yogyakarta|Yogyakarta]] seperti [[Batik Parang|parang]] dan [[Batik Kawung|kawung]]. Sementara itu, motif akulturasi banyak menampilkan simbol-simbol budaya Cina seperti naga, burung hong (phoenix), kilin, [[buketan]], serta ragam fauna dan flora simbolik. Pada akhir abad ke-19 hingga awal abad ke-20, motif bunga berwarna cerah dan komposisi “kain porselen” menjadi ciri khas yang sering diberitakan dalam surat kabar kolonial.<ref>{{Cite web|title=The Journal of Universitas Negeri Surabaya|url=https://ejournal.unesa.ac.id/index.php/avatara/article/view/7779|website=ejournal.unesa.ac.id|access-date=2026-01-31|language=}}</ref> Salah satu motif yang pernah popular adalah Merak Ngigel (''merak menari'') yang dikaitkan dengan simbol [[Fenghuang|burung hong]]. Selain itu, motif [[Batik Tiga Negeri]] yang menggabungkan proses pewarnaan di beberapa kota pesisir juga memiliki keterkaitan kuat dengan pengilangan di [[Lasem, Rembang|Lasem]]. [[Batik Tiga Negeri]] menjadi representasi pluralisme tiga budaya yang ada di [[Lasem, Rembang|Lasem]], yakni budaya [[Cina]], [[Jawa]], dan [[Belanda]]. Pengutamaan tiga warna yang mewakili tiap-tiap budaya antara lain; merah untuk Cina, coklat saga khas Jawa, dan biru indigo mewakili Belanda.<ref>{{Cite news|title=Mengenal Lasem, Kawasan Multientis Asal Batik Tiga Negeri yang Khas|url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20241002164502-269-1150868/mengenal-lasem-kawasan-multientis-asal-batik-tiga-negeri-yang-khas|newspaper=gaya hidup|language=id-ID|access-date=2025-02-24}}</ref> Pola-pola yang ada di [[Batik Tiga Negeri]] Lasem pertama kali diperkenalkan oleh Puteri Campa (Na Li Ni), isteri Bi Nang Un, salah seorang anggota ekspedisi Cheng Ho.<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem: Mengenal Sejarah dan Makna Motifnya|url=https://www.gramedia.com/best-seller/batik-lasem-mengenal-sejarah-dan-makna-motifnya/|website=Best Seller Gramedia|date=2025-02-28|access-date=2026-01-31|language=id-ID}}</ref> Isteri Bi Nang Un mulai membatik motif-motif bernuansa Cina seperti burung hong, naga, banji, kupu-kupu, bunga seruni, singa, dan bunga teratai. Motif-motif tersebut akhirnya menjadi motif khas dari Batik Lasem. == Teknik dan proses pembuatan == Proses pembuatan Batik Lasem pada asasnya serupa dengan daerah batik lain di [[Jawa]], namun memiliki kekhasan pada komposisi warna dan ketelitian pengerjaan. Tahapan umum termasuk penyiapan kain, pembuatan pola, pencantingan, penutupan bahagian tertentu dengan malam (nembok), pewarnaan, pelorodan (penghilangan malam), pengulangan proses untuk warna berikutnya, penjemuran, dan penyelesaian akhir.<ref name=":1" /> Peralatan yang digunakan antara lain canting berbagai ukuran, gawangan, wajan malam, kompor, serta bahan pewarna alami maupun kimia. Dalam tradisi lama, sebagian pembatik tidak menggunakan pola tertulis, melainkan langsung menggambar motif di atas kain.<ref name=":1" /> == Produk == [[Fail:Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora.jpg|thumb|160x160px|Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora]] Produk Batik Lasem tidak hanya berupa kain panjang, tetapi juga sarung, selendang, kain timang bayi, penutup meja altar, dan penutup langit-langit. Sarung Lasem menjadi salah satu komoditi utama sejak akhir abad ke-19 dan didagangkan luas ke berbagai wilayah Nusantara hingga mancanegara. Kain Batik Lasem biasanya diolah menjadi baju, beg, aksesori, dan berbagai produk lain. Salah satu bentuk khas adalah tokwi, iaitu kain batik penutup altar yang digunakan oleh komuniti Tionghoa peranakan. Tokwi biasanya menampilkan motif simbolik seperti naga, burung hong, tiga dewa (Fu Lu Shou), delapan dewa, serta ragam flora dan fauna. Kain ini mencerminkan adaptasi budaya Tionghoa dalam medium batik Nusantara dan berkembang terutama di kota-kota pesisir utara Jawa. == Keadaan kontemporari dan pelestarian == Pada paruh kedua abad ke-20 jumlah pengusaha batik di kawasan Pecinan [[Lasem, Rembang|Lasem]] sempat menurun. Namun setelah pengiktirafan batik sebagai [[Warisan budaya takbenda|Warisan Budaya Takbenda]] Dunia oleh [[UNESCO]] pada tahun 2009, minat penghasilan Batik Lasem kembali meningkat. Data pemerintah daerah mencatat puluhan hingga ratusan rumah batik tersebar di desa-desa sekitar [[Lasem, Rembang|Lasem]] dan [[Kabupaten Rembang|Rembang]]. Upaya pelestarian dilakukan oleh berbagai pihak, termasuk komuniti lokal, lembaga kebudayaan, pemerintah, dan institusi pendidikan. Program pelestarian meliputi penelitian motif, pengembangan desain, penggunaan bahan ramah lingkungan, serta pendidikan kepada generasi muda. Meskipun demikian, tantangan tetap ada, antara lain dokumentasi makna motif yang belum merata, persaingan dengan kain bermotif cetak, serta perubahan selera pasar.<ref>{{Cite web|title=UPAYA PERLINDUNGAN BATIK LASEM OLEH PEMERINTAH KABUPATEN REMBANG|url=http://eprints.undip.ac.id/18039/|website=eprints.undip.ac.id|date=2008|access-date=2026-01-31|first=RAHAYU,|last=KANTI}}</ref> Batik Lasem pada masa kini tidak lagi dikendali oleh pengusaha keturunan Cina seperti pada awal abad ke-20. Motif dan warna terus berkembang mengikuti zaman, namun sejumlah rumah batik tradisional masih mempertahankan kaedah tulis dan ragam motif klasik sebagai bahagian dari warisan budaya setempat. == Sifat dan Akulturasi == Batik Lasem dikenal dengan perpaduan motif Cina dan Jawa yang sebati, seperti motif burung hong atau naga yang bersanding dengan motif parang. Keunikan kaedah yang paling terulung adalah warna merahnya yang disebut ''getih pitik'' (darah ayam), yang dihasilkan dari akar mengkudu dan dipengaruhi oleh kandungan mineral air di wilayah Lasem. Lasem juga menjadi bahagian penting dari sejarah '''Batik Tiga Negeri'''. Dalam tradisinya, warna merah khas Lasem merupakan unsur utama yang dipadukan dengan warna biru (karakter Pekalongan) dan warna coklat sogan (karakter Surakarta). Perpaduan tiga warna dari tiga kiblat batik ini menjadikan Batik Tiga Negeri sebagai salah satu mahakarya batik pesisiran yang paling bernilai tinggi. == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Batik|lasem]] [[Kategori:Lasem, Rembang]] [[Kategori:Budaya Jawa Tengah]] [[Kategori:WikiWastra]] m0h8jxvelko05ijxuxq2pc7jzgtxz5b 6810185 6810184 2026-03-27T09:03:16Z Lemantun 221827 6810185 wikitext text/x-wiki [[Fail:Batik Lasem Tulis.jpg|thumb|Batik Lasem]] '''Batik Lasem''' adalah tradisi batik tulis khas pesisir utara [[Jawa|Pulau Jawa]] yang memuat budaya akulturasi antara budaya [[Tionghoa]] dan [[Jawa]] yang berkembang di wilayah [[Lasem, Rembang|Lasem, Kabupaten Rembang, Jawa Tengah]].<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem Akulturasi Budaya Jawa dan Tiongkok – Pemerintah Kabupaten Rembang|url=https://rembangkab.go.id/uncategorized/batik-lasem-akulturasi-budaya-jawa-dan-tiongkok/|access-date=2026-01-31|language=id}}</ref> Batik ini dikenal sebagai salah satu [[batik pesisir]] tertua di Indonesia dengan ciri utama warna merah khas yang sering disebut ''merah getih pitik'' (merah darah ayam), ragam motif akulturatif, serta keterkaitan sejarah yang erat dengan dinamik sosial-ekonomi masyarakat [[Lasem, Rembang|Lasem]] sejak masa [[Majapahit]] hingga zaman kolonial dan moden.<ref name=":0">{{Cite web|title=Sejarah Batik Lasem, Wastra Pesisir di Jalur Rempah Nusantara - Semua Halaman - National Geographic|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/133771239/sejarah-batik-lasem-wastra-pesisir-di-jalur-rempah-nusantara?page=all|website=nationalgeographic.grid.id|language=id|access-date=2025-02-24}}</ref> == Sejarah == Lasem merupakan bandar tua yang memiliki lapisan sejarah panjang, mulai dari pengaruh Hindu–Buddha, Islam, Arab, Cina, kolonial Eropah, hingga Jepun. Pada masa [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]], kawasan ini pernah diperintah oleh Dewi Indu bergelar Bhre Lasem (abad ke-14). Tradisi membatik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] diperkirakan telah berlangsung sekurang-kurangnya sejak abad ke-15, seiring kedatangan pedagang dan perantau Cina melalui jalur laut di pesisir utara Jawa. [[Fail:Stamp of Indonesia - 2011 - Colnect 691614 - Batik Lasem Jawa Tengah.jpeg|thumb|Batik Lasem dalam perangko]]Pada abad ke-18 hingga ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] berkembang sebagai pelabuhan perdagangan penting, antara lain melalui komoditi [[Jati|kayu jati]] dari wilayah [[Kabupaten Rembang|Rembang]] yang dikenal berkualiti tinggi. Di masa yang sama, [[Lasem, Rembang|Lasem]] bersama [[Rembang, Rembang|Rembang]] dan [[Juwana, Pati|Juwana]] juga dikenal sebagai pusat pendaratan dan pengedaran [[Papaver somniferum|candu]] di [[Jawa]]. Setelah perdagangan candu mengalami kemunduran, industri [[batik]] tumbuh sebagai salah satu sektor ekonomi baru yang menimbul.<ref name=":0" /> === Perkembangan industri === Pada pertengahan abad ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] telah dikenal sebagai salah satu kota batik terbesar di Hindia Belanda dengan sekitar 120 penghasil batik. Jumlah ini lebih tinggi berbanding beberapa pusat batik lain pada masa yang sama, seperti [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]] dan [[Kota Surakarta|Surakarta]]. Industri batik Lasem pada zaman ini banyak dikendali oleh usahawan keturunan Cina dengan sistem penghasilan rumahan. Para usahawan umumnya mengirimkan kain kepada pembatik yang bekerja di rumah-rumah di kawasan Pecinan maupun desa-desa sekitar. Sumber kolonial mencatat bahawa pada akhir abad ke-19 jumlah pembuat batik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] mencapai ribuan orang dan majoriti merupakan perempuan. Pengilangan meliputi kain panjang, sarung, kemben, selendang, hingga kain altar. Bahan baku kain katun diperoleh dari pedagang Eropah, sedangkan malam (lilin batik) antara lain didatangkan dari wilayah Indonesia timur. Pada awal abad ke-20 mulai dikenal penggunaan cap logam sebagai pelengkap kaedah batik tulis, walaupun batik tulis tetap dipertahankan sebagai ciri utama Lasem. Batik Lasem tercatat memiliki jangkauan pasar internasional, terutama ke [[Singapura]] dan wilayah Asia Tenggara lainnya. Pada awal abad ke-20, nilai ekspor sarung Lasem dilaporkan mencapai jutaan gulden per tahun. Namun demikian, industri ini sempat mengalami kemunduran pada tahun 1930-an akibat persaingan batik cap dan perubahan kondisi ekonomi.<ref name=":0" /> == Sifat == === Warna khas === Salah satu sifat paling menonjol dari Batik Lasem adalah penggunaan warna merah pekat yang dikenal sebagai ''merah getih pitik''. Warna ini menjadi rinci utama, terutama pada karya [[Batik Tiga Negeri]] yang memadukan merah, biru, dan sogan (coklat). Pada abad ke-19, pewarna alami seperti akar mengkudu (merah), nila indigo (biru), serta kayu tengeran dan soga (kuning-coklat) banyak digunakan. Sejak awal abad ke-20, pewarna kimia seperti anilin mulai diperkenalkan dan kemudian berkembang luas. <ref name=":1">{{Cite journal|title=Melirik Ciri Khas Batik Lasem|url=https://journal.isi.ac.id/index.php/PRO/article/view/1521|journal=Productum: Jurnal Desain Produk (Pengetahuan dan Perancangan Produk)|date=2015-10-31|issn=2579-7328|pages=22–30|volume=1|issue=1|language=en|first=RA Sekartaji|last=Suminto}}</ref> Secara umum, pembahagian warna Batik Lasem boleh dibezakan antara warna klasik dan warna moden. Warna klasik mengikuti pakem merah, biru, kuning, dan sogan, sedangkan warna modern bersifat eksperimental menyesuaikan selera pasar. === Motif === Motif Batik Lasem memiliki keunikan di antara jenis batik lainnya yang ada di [[Jawa|Pulau Jawa]]. Motif batik ini menunjukkan akulturasi budaya Jawa dan Cina yang kuat, disertai pengaruh Eropah pada masa kolonial. Ragam motif dapat dikelompokkan menjadi motif pesisir, motif pedalaman, dan motif akulturasi. Motif pesisir antara lain [[Batik Latohan|latohan]] (rumput laut), [[Batik Kricak|kricak]] (kerikil), dan sawut. Motif pedalaman mencakup pola yang juga dikenal di [[Kota Surakarta|Surakarta]] dan [[Daerah Istimewa Yogyakarta|Yogyakarta]] seperti [[Batik Parang|parang]] dan [[Batik Kawung|kawung]]. Sementara itu, motif akulturasi banyak menampilkan simbol-simbol budaya Cina seperti naga, burung hong (phoenix), kilin, [[buketan]], serta ragam fauna dan flora simbolik. Pada akhir abad ke-19 hingga awal abad ke-20, motif bunga berwarna cerah dan komposisi “kain porselen” menjadi ciri khas yang sering diberitakan dalam surat kabar kolonial.<ref>{{Cite web|title=The Journal of Universitas Negeri Surabaya|url=https://ejournal.unesa.ac.id/index.php/avatara/article/view/7779|website=ejournal.unesa.ac.id|access-date=2026-01-31|language=}}</ref> Salah satu motif yang pernah popular adalah Merak Ngigel (''merak menari'') yang dikaitkan dengan simbol [[Fenghuang|burung hong]]. Selain itu, motif [[Batik Tiga Negeri]] yang menggabungkan proses pewarnaan di beberapa kota pesisir juga memiliki keterkaitan kuat dengan pengilangan di [[Lasem, Rembang|Lasem]]. [[Batik Tiga Negeri]] menjadi representasi pluralisme tiga budaya yang ada di [[Lasem, Rembang|Lasem]], yakni budaya [[Cina]], [[Jawa]], dan [[Belanda]]. Pengutamaan tiga warna yang mewakili tiap-tiap budaya antara lain; merah untuk Cina, coklat saga khas Jawa, dan biru indigo mewakili Belanda.<ref>{{Cite news|title=Mengenal Lasem, Kawasan Multientis Asal Batik Tiga Negeri yang Khas|url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20241002164502-269-1150868/mengenal-lasem-kawasan-multientis-asal-batik-tiga-negeri-yang-khas|newspaper=gaya hidup|language=id-ID|access-date=2025-02-24}}</ref> Pola-pola yang ada di [[Batik Tiga Negeri]] Lasem pertama kali diperkenalkan oleh Puteri Campa (Na Li Ni), isteri Bi Nang Un, salah seorang anggota ekspedisi Cheng Ho.<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem: Mengenal Sejarah dan Makna Motifnya|url=https://www.gramedia.com/best-seller/batik-lasem-mengenal-sejarah-dan-makna-motifnya/|website=Best Seller Gramedia|date=2025-02-28|access-date=2026-01-31|language=id-ID}}</ref> Isteri Bi Nang Un mulai membatik motif-motif bernuansa Cina seperti burung hong, naga, banji, kupu-kupu, bunga seruni, singa, dan bunga teratai. Motif-motif tersebut akhirnya menjadi motif khas dari Batik Lasem. == Teknik dan proses pembuatan == Proses pembuatan Batik Lasem pada asasnya serupa dengan daerah batik lain di [[Jawa]], namun memiliki kekhasan pada komposisi warna dan ketelitian pengerjaan. Tahapan umum termasuk penyiapan kain, pembuatan pola, pencantingan, penutupan bahagian tertentu dengan malam (nembok), pewarnaan, pelorodan (penghilangan malam), pengulangan proses untuk warna berikutnya, penjemuran, dan penyelesaian akhir.<ref name=":1" /> Peralatan yang digunakan antara lain canting berbagai ukuran, gawangan, wajan malam, kompor, serta bahan pewarna alami maupun kimia. Dalam tradisi lama, sebagian pembatik tidak menggunakan pola tertulis, melainkan langsung menggambar motif di atas kain.<ref name=":1" /> === Produk === [[Fail:Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora.jpg|thumb|160x160px|Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora]] Produk Batik Lasem tidak hanya berupa kain panjang, tetapi juga sarung, selendang, kain timang bayi, penutup meja altar, dan penutup langit-langit. Sarung Lasem menjadi salah satu komoditi utama sejak akhir abad ke-19 dan didagangkan luas ke berbagai wilayah Nusantara hingga mancanegara. Kain Batik Lasem biasanya diolah menjadi baju, beg, aksesori, dan berbagai produk lain. Salah satu bentuk khas adalah tokwi, iaitu kain batik penutup altar yang digunakan oleh komuniti Tionghoa peranakan. Tokwi biasanya menampilkan motif simbolik seperti naga, burung hong, tiga dewa (Fu Lu Shou), delapan dewa, serta ragam flora dan fauna. Kain ini mencerminkan adaptasi budaya Tionghoa dalam medium batik Nusantara dan berkembang terutama di kota-kota pesisir utara Jawa. === Keadaan kontemporari dan pelestarian === Pada paruh kedua abad ke-20 jumlah pengusaha batik di kawasan Pecinan [[Lasem, Rembang|Lasem]] sempat menurun. Namun setelah pengiktirafan batik sebagai [[Warisan budaya takbenda|Warisan Budaya Takbenda]] Dunia oleh [[UNESCO]] pada tahun 2009, minat penghasilan Batik Lasem kembali meningkat. Data pemerintah daerah mencatat puluhan hingga ratusan rumah batik tersebar di desa-desa sekitar [[Lasem, Rembang|Lasem]] dan [[Kabupaten Rembang|Rembang]]. Upaya pelestarian dilakukan oleh berbagai pihak, termasuk komuniti lokal, lembaga kebudayaan, pemerintah, dan institusi pendidikan. Program pelestarian meliputi penelitian motif, pengembangan desain, penggunaan bahan ramah lingkungan, serta pendidikan kepada generasi muda. Meskipun demikian, tantangan tetap ada, antara lain dokumentasi makna motif yang belum merata, persaingan dengan kain bermotif cetak, serta perubahan selera pasar.<ref>{{Cite web|title=UPAYA PERLINDUNGAN BATIK LASEM OLEH PEMERINTAH KABUPATEN REMBANG|url=http://eprints.undip.ac.id/18039/|website=eprints.undip.ac.id|date=2008|access-date=2026-01-31|first=RAHAYU,|last=KANTI}}</ref> Batik Lasem pada masa kini tidak lagi dikendali oleh pengusaha keturunan Cina seperti pada awal abad ke-20. Motif dan warna terus berkembang mengikuti zaman, namun sejumlah rumah batik tradisional masih mempertahankan kaedah tulis dan ragam motif klasik sebagai bahagian dari warisan budaya setempat. == Sifat dan Akulturasi == Batik Lasem dikenal dengan perpaduan motif Cina dan Jawa yang sebati, seperti motif burung hong atau naga yang bersanding dengan motif parang. Keunikan kaedah yang paling terulung adalah warna merahnya yang disebut ''getih pitik'' (darah ayam), yang dihasilkan dari akar mengkudu dan dipengaruhi oleh kandungan mineral air di wilayah Lasem. Lasem juga menjadi bahagian penting dari sejarah '''Batik Tiga Negeri'''. Dalam tradisinya, warna merah khas Lasem merupakan unsur utama yang dipadukan dengan warna biru (karakter Pekalongan) dan warna coklat sogan (karakter Surakarta). Perpaduan tiga warna dari tiga kiblat batik ini menjadikan Batik Tiga Negeri sebagai salah satu mahakarya batik pesisiran yang paling bernilai tinggi. == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Batik|lasem]] [[Kategori:Lasem, Rembang]] [[Kategori:Budaya Jawa Tengah]] [[Kategori:WikiWastra]] osu08pe2gmhe8g7upmlh11v9wuta8az 6810186 6810185 2026-03-27T09:03:29Z Lemantun 221827 /* Sifat dan Akulturasi */ 6810186 wikitext text/x-wiki [[Fail:Batik Lasem Tulis.jpg|thumb|Batik Lasem]] '''Batik Lasem''' adalah tradisi batik tulis khas pesisir utara [[Jawa|Pulau Jawa]] yang memuat budaya akulturasi antara budaya [[Tionghoa]] dan [[Jawa]] yang berkembang di wilayah [[Lasem, Rembang|Lasem, Kabupaten Rembang, Jawa Tengah]].<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem Akulturasi Budaya Jawa dan Tiongkok – Pemerintah Kabupaten Rembang|url=https://rembangkab.go.id/uncategorized/batik-lasem-akulturasi-budaya-jawa-dan-tiongkok/|access-date=2026-01-31|language=id}}</ref> Batik ini dikenal sebagai salah satu [[batik pesisir]] tertua di Indonesia dengan ciri utama warna merah khas yang sering disebut ''merah getih pitik'' (merah darah ayam), ragam motif akulturatif, serta keterkaitan sejarah yang erat dengan dinamik sosial-ekonomi masyarakat [[Lasem, Rembang|Lasem]] sejak masa [[Majapahit]] hingga zaman kolonial dan moden.<ref name=":0">{{Cite web|title=Sejarah Batik Lasem, Wastra Pesisir di Jalur Rempah Nusantara - Semua Halaman - National Geographic|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/133771239/sejarah-batik-lasem-wastra-pesisir-di-jalur-rempah-nusantara?page=all|website=nationalgeographic.grid.id|language=id|access-date=2025-02-24}}</ref> == Sejarah == Lasem merupakan bandar tua yang memiliki lapisan sejarah panjang, mulai dari pengaruh Hindu–Buddha, Islam, Arab, Cina, kolonial Eropah, hingga Jepun. Pada masa [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]], kawasan ini pernah diperintah oleh Dewi Indu bergelar Bhre Lasem (abad ke-14). Tradisi membatik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] diperkirakan telah berlangsung sekurang-kurangnya sejak abad ke-15, seiring kedatangan pedagang dan perantau Cina melalui jalur laut di pesisir utara Jawa. [[Fail:Stamp of Indonesia - 2011 - Colnect 691614 - Batik Lasem Jawa Tengah.jpeg|thumb|Batik Lasem dalam perangko]]Pada abad ke-18 hingga ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] berkembang sebagai pelabuhan perdagangan penting, antara lain melalui komoditi [[Jati|kayu jati]] dari wilayah [[Kabupaten Rembang|Rembang]] yang dikenal berkualiti tinggi. Di masa yang sama, [[Lasem, Rembang|Lasem]] bersama [[Rembang, Rembang|Rembang]] dan [[Juwana, Pati|Juwana]] juga dikenal sebagai pusat pendaratan dan pengedaran [[Papaver somniferum|candu]] di [[Jawa]]. Setelah perdagangan candu mengalami kemunduran, industri [[batik]] tumbuh sebagai salah satu sektor ekonomi baru yang menimbul.<ref name=":0" /> === Perkembangan industri === Pada pertengahan abad ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] telah dikenal sebagai salah satu kota batik terbesar di Hindia Belanda dengan sekitar 120 penghasil batik. Jumlah ini lebih tinggi berbanding beberapa pusat batik lain pada masa yang sama, seperti [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]] dan [[Kota Surakarta|Surakarta]]. Industri batik Lasem pada zaman ini banyak dikendali oleh usahawan keturunan Cina dengan sistem penghasilan rumahan. Para usahawan umumnya mengirimkan kain kepada pembatik yang bekerja di rumah-rumah di kawasan Pecinan maupun desa-desa sekitar. Sumber kolonial mencatat bahawa pada akhir abad ke-19 jumlah pembuat batik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] mencapai ribuan orang dan majoriti merupakan perempuan. Pengilangan meliputi kain panjang, sarung, kemben, selendang, hingga kain altar. Bahan baku kain katun diperoleh dari pedagang Eropah, sedangkan malam (lilin batik) antara lain didatangkan dari wilayah Indonesia timur. Pada awal abad ke-20 mulai dikenal penggunaan cap logam sebagai pelengkap kaedah batik tulis, walaupun batik tulis tetap dipertahankan sebagai ciri utama Lasem. Batik Lasem tercatat memiliki jangkauan pasar internasional, terutama ke [[Singapura]] dan wilayah Asia Tenggara lainnya. Pada awal abad ke-20, nilai ekspor sarung Lasem dilaporkan mencapai jutaan gulden per tahun. Namun demikian, industri ini sempat mengalami kemunduran pada tahun 1930-an akibat persaingan batik cap dan perubahan kondisi ekonomi.<ref name=":0" /> == Sifat == === Warna khas === Salah satu sifat paling menonjol dari Batik Lasem adalah penggunaan warna merah pekat yang dikenal sebagai ''merah getih pitik''. Warna ini menjadi rinci utama, terutama pada karya [[Batik Tiga Negeri]] yang memadukan merah, biru, dan sogan (coklat). Pada abad ke-19, pewarna alami seperti akar mengkudu (merah), nila indigo (biru), serta kayu tengeran dan soga (kuning-coklat) banyak digunakan. Sejak awal abad ke-20, pewarna kimia seperti anilin mulai diperkenalkan dan kemudian berkembang luas. <ref name=":1">{{Cite journal|title=Melirik Ciri Khas Batik Lasem|url=https://journal.isi.ac.id/index.php/PRO/article/view/1521|journal=Productum: Jurnal Desain Produk (Pengetahuan dan Perancangan Produk)|date=2015-10-31|issn=2579-7328|pages=22–30|volume=1|issue=1|language=en|first=RA Sekartaji|last=Suminto}}</ref> Secara umum, pembahagian warna Batik Lasem boleh dibezakan antara warna klasik dan warna moden. Warna klasik mengikuti pakem merah, biru, kuning, dan sogan, sedangkan warna modern bersifat eksperimental menyesuaikan selera pasar. === Motif === Motif Batik Lasem memiliki keunikan di antara jenis batik lainnya yang ada di [[Jawa|Pulau Jawa]]. Motif batik ini menunjukkan akulturasi budaya Jawa dan Cina yang kuat, disertai pengaruh Eropah pada masa kolonial. Ragam motif dapat dikelompokkan menjadi motif pesisir, motif pedalaman, dan motif akulturasi. Motif pesisir antara lain [[Batik Latohan|latohan]] (rumput laut), [[Batik Kricak|kricak]] (kerikil), dan sawut. Motif pedalaman mencakup pola yang juga dikenal di [[Kota Surakarta|Surakarta]] dan [[Daerah Istimewa Yogyakarta|Yogyakarta]] seperti [[Batik Parang|parang]] dan [[Batik Kawung|kawung]]. Sementara itu, motif akulturasi banyak menampilkan simbol-simbol budaya Cina seperti naga, burung hong (phoenix), kilin, [[buketan]], serta ragam fauna dan flora simbolik. Pada akhir abad ke-19 hingga awal abad ke-20, motif bunga berwarna cerah dan komposisi “kain porselen” menjadi ciri khas yang sering diberitakan dalam surat kabar kolonial.<ref>{{Cite web|title=The Journal of Universitas Negeri Surabaya|url=https://ejournal.unesa.ac.id/index.php/avatara/article/view/7779|website=ejournal.unesa.ac.id|access-date=2026-01-31|language=}}</ref> Salah satu motif yang pernah popular adalah Merak Ngigel (''merak menari'') yang dikaitkan dengan simbol [[Fenghuang|burung hong]]. Selain itu, motif [[Batik Tiga Negeri]] yang menggabungkan proses pewarnaan di beberapa kota pesisir juga memiliki keterkaitan kuat dengan pengilangan di [[Lasem, Rembang|Lasem]]. [[Batik Tiga Negeri]] menjadi representasi pluralisme tiga budaya yang ada di [[Lasem, Rembang|Lasem]], yakni budaya [[Cina]], [[Jawa]], dan [[Belanda]]. Pengutamaan tiga warna yang mewakili tiap-tiap budaya antara lain; merah untuk Cina, coklat saga khas Jawa, dan biru indigo mewakili Belanda.<ref>{{Cite news|title=Mengenal Lasem, Kawasan Multientis Asal Batik Tiga Negeri yang Khas|url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20241002164502-269-1150868/mengenal-lasem-kawasan-multientis-asal-batik-tiga-negeri-yang-khas|newspaper=gaya hidup|language=id-ID|access-date=2025-02-24}}</ref> Pola-pola yang ada di [[Batik Tiga Negeri]] Lasem pertama kali diperkenalkan oleh Puteri Campa (Na Li Ni), isteri Bi Nang Un, salah seorang anggota ekspedisi Cheng Ho.<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem: Mengenal Sejarah dan Makna Motifnya|url=https://www.gramedia.com/best-seller/batik-lasem-mengenal-sejarah-dan-makna-motifnya/|website=Best Seller Gramedia|date=2025-02-28|access-date=2026-01-31|language=id-ID}}</ref> Isteri Bi Nang Un mulai membatik motif-motif bernuansa Cina seperti burung hong, naga, banji, kupu-kupu, bunga seruni, singa, dan bunga teratai. Motif-motif tersebut akhirnya menjadi motif khas dari Batik Lasem. == Teknik dan proses pembuatan == Proses pembuatan Batik Lasem pada asasnya serupa dengan daerah batik lain di [[Jawa]], namun memiliki kekhasan pada komposisi warna dan ketelitian pengerjaan. Tahapan umum termasuk penyiapan kain, pembuatan pola, pencantingan, penutupan bahagian tertentu dengan malam (nembok), pewarnaan, pelorodan (penghilangan malam), pengulangan proses untuk warna berikutnya, penjemuran, dan penyelesaian akhir.<ref name=":1" /> Peralatan yang digunakan antara lain canting berbagai ukuran, gawangan, wajan malam, kompor, serta bahan pewarna alami maupun kimia. Dalam tradisi lama, sebagian pembatik tidak menggunakan pola tertulis, melainkan langsung menggambar motif di atas kain.<ref name=":1" /> === Produk === [[Fail:Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora.jpg|thumb|160x160px|Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora]] Produk Batik Lasem tidak hanya berupa kain panjang, tetapi juga sarung, selendang, kain timang bayi, penutup meja altar, dan penutup langit-langit. Sarung Lasem menjadi salah satu komoditi utama sejak akhir abad ke-19 dan didagangkan luas ke berbagai wilayah Nusantara hingga mancanegara. Kain Batik Lasem biasanya diolah menjadi baju, beg, aksesori, dan berbagai produk lain. Salah satu bentuk khas adalah tokwi, iaitu kain batik penutup altar yang digunakan oleh komuniti Tionghoa peranakan. Tokwi biasanya menampilkan motif simbolik seperti naga, burung hong, tiga dewa (Fu Lu Shou), delapan dewa, serta ragam flora dan fauna. Kain ini mencerminkan adaptasi budaya Tionghoa dalam medium batik Nusantara dan berkembang terutama di kota-kota pesisir utara Jawa. === Keadaan kontemporari dan pelestarian === Pada paruh kedua abad ke-20 jumlah pengusaha batik di kawasan Pecinan [[Lasem, Rembang|Lasem]] sempat menurun. Namun setelah pengiktirafan batik sebagai [[Warisan budaya takbenda|Warisan Budaya Takbenda]] Dunia oleh [[UNESCO]] pada tahun 2009, minat penghasilan Batik Lasem kembali meningkat. Data pemerintah daerah mencatat puluhan hingga ratusan rumah batik tersebar di desa-desa sekitar [[Lasem, Rembang|Lasem]] dan [[Kabupaten Rembang|Rembang]]. Upaya pelestarian dilakukan oleh berbagai pihak, termasuk komuniti lokal, lembaga kebudayaan, pemerintah, dan institusi pendidikan. Program pelestarian meliputi penelitian motif, pengembangan desain, penggunaan bahan ramah lingkungan, serta pendidikan kepada generasi muda. Meskipun demikian, tantangan tetap ada, antara lain dokumentasi makna motif yang belum merata, persaingan dengan kain bermotif cetak, serta perubahan selera pasar.<ref>{{Cite web|title=UPAYA PERLINDUNGAN BATIK LASEM OLEH PEMERINTAH KABUPATEN REMBANG|url=http://eprints.undip.ac.id/18039/|website=eprints.undip.ac.id|date=2008|access-date=2026-01-31|first=RAHAYU,|last=KANTI}}</ref> Batik Lasem pada masa kini tidak lagi dikendali oleh pengusaha keturunan Cina seperti pada awal abad ke-20. Motif dan warna terus berkembang mengikuti zaman, namun sejumlah rumah batik tradisional masih mempertahankan kaedah tulis dan ragam motif klasik sebagai bahagian dari warisan budaya setempat. == Pengaruh Akulturasi == Batik Lasem dikenal dengan perpaduan motif Cina dan Jawa yang sebati, seperti motif burung hong atau naga yang bersanding dengan motif parang. Keunikan kaedah yang paling terulung adalah warna merahnya yang disebut ''getih pitik'' (darah ayam), yang dihasilkan dari akar mengkudu dan dipengaruhi oleh kandungan mineral air di wilayah Lasem. Lasem juga menjadi bahagian penting dari sejarah '''Batik Tiga Negeri'''. Dalam tradisinya, warna merah khas Lasem merupakan unsur utama yang dipadukan dengan warna biru (karakter Pekalongan) dan warna coklat sogan (karakter Surakarta). Perpaduan tiga warna dari tiga kiblat batik ini menjadikan Batik Tiga Negeri sebagai salah satu mahakarya batik pesisiran yang paling bernilai tinggi. == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Batik|lasem]] [[Kategori:Lasem, Rembang]] [[Kategori:Budaya Jawa Tengah]] [[Kategori:WikiWastra]] b671t59j2yp052rvn59wi0rhe2xtv54 6810187 6810186 2026-03-27T09:22:16Z Lemantun 221827 6810187 wikitext text/x-wiki [[Fail:Batik Lasem Tulis.jpg|thumb|Batik Lasem]] '''Batik Lasem''' adalah tradisi batik tulis khas pesisir utara [[Jawa|Pulau Jawa]] yang memuat budaya akulturasi antara budaya [[Tionghoa]] dan [[Jawa]] yang berkembang di wilayah [[Lasem]], [[Kabupaten Rembang]], [[Jawa Tengah]].<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem Akulturasi Budaya Jawa dan Tiongkok – Pemerintah Kabupaten Rembang|url=https://rembangkab.go.id/uncategorized/batik-lasem-akulturasi-budaya-jawa-dan-tiongkok/|access-date=2026-01-31|language=id}}</ref> Batik ini dikenal sebagai salah satu [[batik pesisir]] tertua di Indonesia dengan ciri utama warna merah khas yang sering disebut ''merah getih pitik'' (merah darah ayam), ragam motif akulturatif, serta keterkaitan sejarah yang erat dengan dinamik sosial-ekonomi masyarakat [[Lasem, Rembang|Lasem]] sejak masa [[Majapahit]] hingga zaman kolonial dan moden.<ref name=":0">{{Cite web|title=Sejarah Batik Lasem, Wastra Pesisir di Jalur Rempah Nusantara - Semua Halaman - National Geographic|url=https://nationalgeographic.grid.id/read/133771239/sejarah-batik-lasem-wastra-pesisir-di-jalur-rempah-nusantara?page=all|website=nationalgeographic.grid.id|language=id|access-date=2025-02-24}}</ref> == Sejarah == Lasem merupakan bandar tua yang memiliki lapisan sejarah panjang, mulai dari pengaruh Hindu–Buddha, Islam, Arab, Cina, kolonial Eropah, hingga Jepun. Pada masa [[Majapahit|Kerajaan Majapahit]], kawasan ini pernah diperintah oleh Dewi Indu bergelar Bhre Lasem (abad ke-14). Tradisi membatik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] diperkirakan telah berlangsung sekurang-kurangnya sejak abad ke-15, seiring kedatangan pedagang dan perantau Cina melalui jalur laut di pesisir utara Jawa. [[Fail:Stamp of Indonesia - 2011 - Colnect 691614 - Batik Lasem Jawa Tengah.jpeg|thumb|Batik Lasem dalam perangko]]Pada abad ke-18 hingga ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] berkembang sebagai pelabuhan perdagangan penting, antara lain melalui komoditi [[Jati|kayu jati]] dari wilayah [[Kabupaten Rembang|Rembang]] yang dikenal berkualiti tinggi. Di masa yang sama, [[Lasem, Rembang|Lasem]] bersama [[Rembang, Rembang|Rembang]] dan [[Juwana, Pati|Juwana]] juga dikenal sebagai pusat pendaratan dan pengedaran [[Papaver somniferum|candu]] di [[Jawa]]. Setelah perdagangan candu mengalami kemunduran, industri [[batik]] tumbuh sebagai salah satu sektor ekonomi baru yang menimbul.<ref name=":0" /> === Perkembangan industri === Pada pertengahan abad ke-19, [[Lasem, Rembang|Lasem]] telah dikenal sebagai salah satu kota batik terbesar di Hindia Belanda dengan sekitar 120 penghasil batik. Jumlah ini lebih tinggi berbanding beberapa pusat batik lain pada masa yang sama, seperti [[Kabupaten Pekalongan|Pekalongan]] dan [[Kota Surakarta|Surakarta]]. Industri batik Lasem pada zaman ini banyak dikendali oleh usahawan keturunan Cina dengan sistem penghasilan rumahan. Para usahawan umumnya mengirimkan kain kepada pembatik yang bekerja di rumah-rumah di kawasan Pecinan maupun desa-desa sekitar. Sumber kolonial mencatat bahawa pada akhir abad ke-19 jumlah pembuat batik di [[Lasem, Rembang|Lasem]] mencapai ribuan orang dan majoriti merupakan perempuan. Pengilangan meliputi kain panjang, sarung, kemben, selendang, hingga kain altar. Bahan baku kain katun diperoleh dari pedagang Eropah, sedangkan malam (lilin batik) antara lain didatangkan dari wilayah Indonesia timur. Pada awal abad ke-20 mulai dikenal penggunaan cap logam sebagai pelengkap kaedah batik tulis, walaupun batik tulis tetap dipertahankan sebagai ciri utama Lasem. Batik Lasem tercatat memiliki jangkauan pasar internasional, terutama ke [[Singapura]] dan wilayah Asia Tenggara lainnya. Pada awal abad ke-20, nilai ekspor sarung Lasem dilaporkan mencapai jutaan gulden per tahun. Namun demikian, industri ini sempat mengalami kemunduran pada tahun 1930-an akibat persaingan batik cap dan perubahan kondisi ekonomi.<ref name=":0" /> == Sifat == === Warna khas === Salah satu sifat paling menonjol dari Batik Lasem adalah penggunaan warna merah pekat yang dikenal sebagai ''merah getih pitik''. Warna ini menjadi rinci utama, terutama pada karya [[Batik Tiga Negeri]] yang memadukan merah, biru, dan sogan (coklat). Pada abad ke-19, pewarna alami seperti akar mengkudu (merah), nila indigo (biru), serta kayu tengeran dan soga (kuning-coklat) banyak digunakan. Sejak awal abad ke-20, pewarna kimia seperti anilin mulai diperkenalkan dan kemudian berkembang luas. <ref name=":1">{{Cite journal|title=Melirik Ciri Khas Batik Lasem|url=https://journal.isi.ac.id/index.php/PRO/article/view/1521|journal=Productum: Jurnal Desain Produk (Pengetahuan dan Perancangan Produk)|date=2015-10-31|issn=2579-7328|pages=22–30|volume=1|issue=1|language=en|first=RA Sekartaji|last=Suminto}}</ref> Secara umum, pembahagian warna Batik Lasem boleh dibezakan antara warna klasik dan warna moden. Warna klasik mengikuti pakem merah, biru, kuning, dan sogan, sedangkan warna modern bersifat eksperimental menyesuaikan selera pasar. === Motif === Motif Batik Lasem memiliki keunikan di antara jenis batik lainnya yang ada di [[Jawa|Pulau Jawa]]. Motif batik ini menunjukkan akulturasi budaya Jawa dan Cina yang kuat, disertai pengaruh Eropah pada masa kolonial. Ragam motif dapat dikelompokkan menjadi motif pesisir, motif pedalaman, dan motif akulturasi. Motif pesisir antara lain [[Batik Latohan|latohan]] (rumput laut), [[Batik Kricak|kricak]] (kerikil), dan sawut. Motif pedalaman mencakup pola yang juga dikenal di [[Kota Surakarta|Surakarta]] dan [[Daerah Istimewa Yogyakarta|Yogyakarta]] seperti [[Batik Parang|parang]] dan [[Batik Kawung|kawung]]. Sementara itu, motif akulturasi banyak menampilkan simbol-simbol budaya Cina seperti naga, burung hong (phoenix), kilin, [[buketan]], serta ragam fauna dan flora simbolik. Pada akhir abad ke-19 hingga awal abad ke-20, motif bunga berwarna cerah dan komposisi “kain porselen” menjadi ciri khas yang sering diberitakan dalam surat kabar kolonial.<ref>{{Cite web|title=The Journal of Universitas Negeri Surabaya|url=https://ejournal.unesa.ac.id/index.php/avatara/article/view/7779|website=ejournal.unesa.ac.id|access-date=2026-01-31|language=}}</ref> Salah satu motif yang pernah popular adalah Merak Ngigel (''merak menari'') yang dikaitkan dengan simbol [[Fenghuang|burung hong]]. Selain itu, motif [[Batik Tiga Negeri]] yang menggabungkan proses pewarnaan di beberapa kota pesisir juga memiliki keterkaitan kuat dengan pengilangan di [[Lasem, Rembang|Lasem]]. [[Batik Tiga Negeri]] menjadi representasi pluralisme tiga budaya yang ada di [[Lasem, Rembang|Lasem]], yakni budaya [[Cina]], [[Jawa]], dan [[Belanda]]. Pengutamaan tiga warna yang mewakili tiap-tiap budaya antara lain; merah untuk Cina, coklat saga khas Jawa, dan biru indigo mewakili Belanda.<ref>{{Cite news|title=Mengenal Lasem, Kawasan Multientis Asal Batik Tiga Negeri yang Khas|url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20241002164502-269-1150868/mengenal-lasem-kawasan-multientis-asal-batik-tiga-negeri-yang-khas|newspaper=gaya hidup|language=id-ID|access-date=2025-02-24}}</ref> Pola-pola yang ada di [[Batik Tiga Negeri]] Lasem pertama kali diperkenalkan oleh Puteri Campa (Na Li Ni), isteri Bi Nang Un, salah seorang anggota ekspedisi Cheng Ho.<ref>{{Cite web|title=Batik Lasem: Mengenal Sejarah dan Makna Motifnya|url=https://www.gramedia.com/best-seller/batik-lasem-mengenal-sejarah-dan-makna-motifnya/|website=Best Seller Gramedia|date=2025-02-28|access-date=2026-01-31|language=id-ID}}</ref> Isteri Bi Nang Un mulai membatik motif-motif bernuansa Cina seperti burung hong, naga, banji, kupu-kupu, bunga seruni, singa, dan bunga teratai. Motif-motif tersebut akhirnya menjadi motif khas dari Batik Lasem. == Teknik dan proses pembuatan == Proses pembuatan Batik Lasem pada asasnya serupa dengan daerah batik lain di [[Jawa]], namun memiliki kekhasan pada komposisi warna dan ketelitian pengerjaan. Tahapan umum termasuk penyiapan kain, pembuatan pola, pencantingan, penutupan bahagian tertentu dengan malam (nembok), pewarnaan, pelorodan (penghilangan malam), pengulangan proses untuk warna berikutnya, penjemuran, dan penyelesaian akhir.<ref name=":1" /> Peralatan yang digunakan antara lain canting berbagai ukuran, gawangan, wajan malam, kompor, serta bahan pewarna alami maupun kimia. Dalam tradisi lama, sebagian pembatik tidak menggunakan pola tertulis, melainkan langsung menggambar motif di atas kain.<ref name=":1" /> === Produk === [[Fail:Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora.jpg|thumb|160x160px|Kain Jarik dari Batik Lasem motif Flora]] Produk Batik Lasem tidak hanya berupa kain panjang, tetapi juga sarung, selendang, kain timang bayi, penutup meja altar, dan penutup langit-langit. Sarung Lasem menjadi salah satu komoditi utama sejak akhir abad ke-19 dan didagangkan luas ke berbagai wilayah Nusantara hingga mancanegara. Kain Batik Lasem biasanya diolah menjadi baju, beg, aksesori, dan berbagai produk lain. Salah satu bentuk khas adalah tokwi, iaitu kain batik penutup altar yang digunakan oleh komuniti Tionghoa peranakan. Tokwi biasanya menampilkan motif simbolik seperti naga, burung hong, tiga dewa (Fu Lu Shou), delapan dewa, serta ragam flora dan fauna. Kain ini mencerminkan adaptasi budaya Tionghoa dalam medium batik Nusantara dan berkembang terutama di kota-kota pesisir utara Jawa. === Keadaan kontemporari dan pelestarian === Pada paruh kedua abad ke-20 jumlah pengusaha batik di kawasan Pecinan [[Lasem, Rembang|Lasem]] sempat menurun. Namun setelah pengiktirafan batik sebagai [[Warisan budaya takbenda|Warisan Budaya Takbenda]] Dunia oleh [[UNESCO]] pada tahun 2009, minat penghasilan Batik Lasem kembali meningkat. Data pemerintah daerah mencatat puluhan hingga ratusan rumah batik tersebar di desa-desa sekitar [[Lasem, Rembang|Lasem]] dan [[Kabupaten Rembang|Rembang]]. Upaya pelestarian dilakukan oleh berbagai pihak, termasuk komuniti lokal, lembaga kebudayaan, pemerintah, dan institusi pendidikan. Program pelestarian meliputi penelitian motif, pengembangan desain, penggunaan bahan ramah lingkungan, serta pendidikan kepada generasi muda. Meskipun demikian, tantangan tetap ada, antara lain dokumentasi makna motif yang belum merata, persaingan dengan kain bermotif cetak, serta perubahan selera pasar.<ref>{{Cite web|title=UPAYA PERLINDUNGAN BATIK LASEM OLEH PEMERINTAH KABUPATEN REMBANG|url=http://eprints.undip.ac.id/18039/|website=eprints.undip.ac.id|date=2008|access-date=2026-01-31|first=RAHAYU,|last=KANTI}}</ref> Batik Lasem pada masa kini tidak lagi dikendali oleh pengusaha keturunan Cina seperti pada awal abad ke-20. Motif dan warna terus berkembang mengikuti zaman, namun sejumlah rumah batik tradisional masih mempertahankan kaedah tulis dan ragam motif klasik sebagai bahagian dari warisan budaya setempat. == Pengaruh Akulturasi == Batik Lasem dikenal dengan perpaduan motif Cina dan Jawa yang sebati, seperti motif burung hong atau naga yang bersanding dengan motif parang. Keunikan kaedah yang paling terulung adalah warna merahnya yang disebut ''getih pitik'' (darah ayam), yang dihasilkan dari akar mengkudu dan dipengaruhi oleh kandungan mineral air di wilayah Lasem. Lasem juga menjadi bahagian penting dari sejarah '''Batik Tiga Negeri'''. Dalam tradisinya, warna merah khas Lasem merupakan unsur utama yang dipadukan dengan warna biru (karakter Pekalongan) dan warna coklat sogan (karakter Surakarta). Perpaduan tiga warna dari tiga kiblat batik ini menjadikan Batik Tiga Negeri sebagai salah satu mahakarya batik pesisiran yang paling bernilai tinggi. == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Batik|lasem]] [[Kategori:Lasem, Rembang]] [[Kategori:Budaya Jawa Tengah]] [[Kategori:WikiWastra]] c5xgenx154le87sw2asv5pwx8ent5l9 0 1285627 6810190 2026-03-27T09:31:12Z Rulwarih 91672 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1320800239|Agama Islam Society]]" 6810190 wikitext text/x-wiki {{Kotak info pertubuhan|name=Persatuan Agama Islam|full_name=|native_name=Agama Islam Society|native_name_lang=en|logo=|logo_size=|logo_alt=|logo_caption=|image=|image_size=|alt=<!-- see [[WP:ALT]] -->|caption=|map=<!-- map image -->|map_size=<!-- defaults to 250px -->|map_alt=|map_caption=|map2=<!-- 2nd map image, if required -->|map2_size=|map2_alt=|map2_caption=|abbreviation=|nickname=|pronounce=|pronounce ref=|pronounce comment=|pronounce 2=|named_after=|motto=|predecessor=|merged=<!-- any other organization(s) which it was merged into -->|successor=|formation=1956|founder=<!-- or |founders = -->|founding_location=|dissolved=<!-- or |defunct = --><!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} -->|merger=<!-- other organizations (if any) merged with, to constitute the new organization -->|type=<!-- e.g., [[Nonprofit organization|Nonprofit]], [[Non-governmental organization|NGO]], etc. -->|tax_id=<!-- or |vat_id = (for European organizations) -->|registration_id=<!-- for non-profits -->|status=<!-- legal status or description (company, charity, foundation, etc.) -->|purpose=<!-- or |focus = --><!-- humanitarian, activism, peacekeeping, etc. -->|professional_title=<!-- for professional associations -->|headquarters=[[Marawi]], [[Lanao Selatan]], [[Filipina]]|location_city=|location_country=|location_city2=|location_country2=|addnl_location_city=|addnl_location_country=|addnl_location_city2=|addnl_location_country2=|coordinates=<!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} -->|origins=|region_served=<!-- or |area_served = or |region = -->|products=<!-- or |product = -->|services=|methods=<!-- or |method = -->|fields=<!-- or |field = -->|membership=<!-- number of members -->|membership_year=<!-- year to which membership numbers/data apply -->|language=<!-- or |languages = --><!-- any official language or languages used -->|owner=<!-- or |owners = -->|sec_gen=<!-- or |gen_sec for General Secretary -->|leader_title=<!-- defaults to "Leader" -->|leader_name=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|board_of_directors=|key_people=|main_organ=<!-- or |publication = --><!-- organization's principal body (assembly, committee, board, etc.) or publication -->|parent_organization=<!-- or |parent_organisation = -->|subsidiaries=|secessions=|affiliations=|budget=|budget_year=|revenue=|revenue_year=|disbursements=|expenses=|expenses_year=|endowment=|endowment_year=|funding=<!-- source of funding e.g. for "think tanks" -->|staff=|staff_year=|volunteers=|volunteers_year=|students=|students_year=|awards=|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|remarks=|formerly=<!-- or |former_name = -->|footnotes=|bodystyle=}} '''Persatuan Agama Islam''' ialah sebuah majlis perundingan para [[Ulama|cendekiawan Islam]] yang berpangkalan di [[Marawi]], [[Filipina]].<ref>{{cite web|url=http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=allbooks&sub1=17&p=85|title=Agama Islam Society|author=|date=|publisher=Al-Rawdah Website|language=Arabic|accessdate=March 18, 2012}}</ref> Asas penubuhan persatuan ini adalah untuk bertindak sebagai tempat berkumpul bagi penubuhan agama [[Islam]] pada tahun 1956. Persatuan ini telah diuruskan dan diketuai oleh Allahyarham [[Ahmad Bashir (agamawan)|Syeikh Ahmad Bashir]] pada tahun 1955. Badan pentadbirnya terdiri daripada lima belas orang ahli yang dipanggil Majlis Syura yang berasaskan [[Syura|''musyawarah'']].<ref>Admin. (2010). [http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=allbooks&sub1=17&p=85 Agama Islam Society] ([[Arabic language|Arabic]]). ''Al-Rawdah Website.'' Retrieved July 13, 2011.</ref> Persatuan ini telah membantu menubuhkan pelbagai [[madrasah]], dan yang terkenal ialah [[Jamiatu Muslim Mindanao]].<ref>Admin. (2010). [http://www.jmm.edu.ph/?page_id=42 History]. ''Jamiatu Muslim Mindanao Website.'' Retrieved July 13, 2011.</ref> Pada 2004, madrasah-madrasah ini telah diarusperdanakan di 16 wilayah di seluruh negara terutamanya di kawasan Islam di [[Mindanao]], di bawah naungan dan program [[Jabatan Pendidikan (Filipina)|Jabatan Pendidikan]].<ref>Esplanada, Jerry E. (2009-07-20). [http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasah Mainstreaming Madrasah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511122152/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasah|date=May 11, 2011}}. ''The Philippine Daily Inquirer.'' Retrieved July 13, 2011.</ref> == Lihat juga == * [[Islam di Filipina]] == Rujukan == <references /> == Pautan luaran == * [https://archive.today/20121221054909/http://ais.org.ph/ Laman web rasmi] [[Kategori:Marawi]] [[Kategori:Pertubuhan Islam ditubuhkan pada 1956]] [[Kategori:Pertubuhan Islam di Filipina]] [[Kategori:Pertubuhan agama di Filipina]] p2neyt3xy34lm9zds5fagnbi9klacun 0 1285628 6810196 2026-03-27T10:02:21Z Rulwarih 91672 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1317598723|Ahmad Bashir (Islamic scholar)]]" 6810196 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Ahmad Bashir|image=Sheikh_Ahmad.jpg|caption=Ahmad Bashir, 1988|birth_date={{Birth date|df=yes|1919|1|1}}|birth_place=Miondas, [[Tamparan]], [[Lanao Selatan]], [[Pemerintah Insular Kepulauan Filipina|Kepulauan Filipina]]|death_date={{Death date and age|df=yes|1989|7|10|1919|1|1}}|death_place=[[Iligan]], [[Lanao Utara]], [[Filipina]]|resting_place=Perkarangan [[Jamiatu Muslim Mindanao]], [[Bandar Marawi]], Lanao Selatan|citizenship=Filipina|spouse={{Unbulleted list|Hajah Zinab&nbsp;(19??–19??) {{Citation needed|date=October 2010}}|Hajah Aminah (19??–1994)}} {{Citation needed|date=October 2010}}|alma_mater=}} '''Ahmad bin Haji Bashir Mohammed Shafi''' ( {{Langx|ar|أحمد بن حاجي بشير الشافي}}; 1 Januari 1919 – 10 Julai 1989) ialah seorang cendekiawan [[Muslim|Islam]] [[Orang Filipina|Filipina]],<ref>Abdulrahman, Yousef (2012-05-18). [https://www.alanba.com.kw/kottab/youssuf-abdulrahman/293361/18-05-2012-%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A8%D9%8A%D9%84-%D9%85%D9%88%D8%B1%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%AD%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%85%D8%A7%D8%AF Archipelago (Moro ...) Fire under the ashes]{{In lang|ar}} ''Alanba.Com'', retrieved December 05, 2019</ref> pemimpin,<ref>{{Cite web|url=http://hadathkw.net/Art/%D8%AD%D8%AF%D8%AB-%D8%B4%D8%B9%D8%A8-%D9%85%D9%88%D8%B1%D9%88-%D9%8A%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D8%B1--261251|title=. حدث: شعب "مورو" يتحرر! - بقلم : يوسف عبدالرحمن|date=29 January 2019|website=Abdel Rahman, Y.|access-date=18 August 2020}}{{In lang|ar}}</ref> guru,<ref>{{Cite web|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/muslim-separatism-the-moros-of-southern-philippines-and-the-malays-of-southern-thailand-by-w-k-che-man-singapore-oxford-university-press-1990-xviii-240-pp-2995/1D8F1BB167E830DBBADC71C88470D80E|title=Muslim Separatism: The Moros of Southern Philippines and the Malays of Southern Thailand. By W. K. Che Man|date=23 March 2011|website=Scupin, R.|access-date=18 August 2020}}</ref> dan presiden pengasas [[Persatuan Agama Islam (Filipina)|Persatuan Agama Islam]].<ref name="Ahm">Developer section. [http://community.al-quran.info/content/Developer.aspx/ Resource files--Maranao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518183344/http://community.al-quran.info/content/Developer.aspx|date=2011-05-18}}. ''Al-quran.Info'', retrieved October 17, 2010</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.atlantis-press.com/proceedings/icigr-17/25890839|title=The Islamic Epistemology and its Implications for Education of Muslims in the Philippines|date=1 January 2018|website=Lantong, A. M.|access-date=18 August 2020}}</ref> Beliau dilahirkan pada 1 Januari 1919, di Miondas,<ref name="brgy">Tamparan, Lanao del Sur. (2005-12-10). [[Tamparan, Lanao del Sur#Barangays|Barangay]]. ''Wikipedia'', retrieved October 17, 2010</ref> [[Tamparan]], [[Lanao Selatan]], [[Filipina]].<ref name="ahmad">[http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26 Visit to the University of Muslim Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723005843/http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26|date=2011-07-23}}{{In lang|ar}} ''Al-rawdah.Net'', retrieved October 17, 2010</ref> == Pemilihan == Ahmad telah dicalonkan untuk bertanding sebagai perwakilan bagi daerah tunggal Lanao Selatan ke [[Konvensyen Perlembagaan Filipina 1971]] tetapi tewas.<ref>{{Cite web|url=https://www.chanrobles.com/scdecisions/jurisprudence1972/feb1972/gr_l_33692_1972.php|title=G.R. No. L-33692 - SHEIK ACHMAD BASHIER vs. COMMISSION ON ELECTIONS, ET AL.|date=1972-02-24|website=Chan Robles|publisher=Chan Robles Virtual Law Library|access-date=2022-03-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://lawphil.net/judjuris/juri1972/feb1972/gr_l_33692_1972.html|title=G.R. No. L-33692 February 24, 1972|date=1972-02-24|website=Lawphil.net|publisher=The LawPhil Project|access-date=2022-03-08}}</ref> == Pendidikan == === Zaman awal kanak-kanak === Ahmad menerima pendidikan tidak formal pertamanya daripada bapanya, dan kemudian belajar di Sekolah Islam untuk menamatkan sekolah rendah di bandar Marawi.<ref name="ahmad">[http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26 Visit to the University of Muslim Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723005843/http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26|date=2011-07-23}}{{In lang|ar}} ''Al-rawdah.Net'', retrieved October 17, 2010</ref> === Pendidikan di Mekah === Pada tahun 1951, Ahmad mengembara ke [[Hijaz]] untuk melanjutkan pelajarannya di [[Makkah|Mekah]]. Beliau memasuki Sekolah Al-Falah di Makkah, sebuah sekolah pengetahuan agama sehingga beliau menamatkan pengajiannya pada 1953, dan kemudiannya menyertai [[Madrasah al-Saulatiyah]] di [[Masjid al-Haram|Masjidil Haram]], Makkah. Beliau dianugerahkan ijazah dalam [[Pengajian Islam]], yang dianggap pada masa itu sebagai pendidikan agama tertinggi di Masjidil Haram.<ref name="ahmad">[http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26 Visit to the University of Muslim Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723005843/http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26|date=2011-07-23}}{{In lang|ar}} ''Al-rawdah.Net'', retrieved October 17, 2010</ref> == Kerja dakwah == Ahmad kembali ke Filipina selepas menamatkan pengajiannya. Pada mulanya, beliau mengajar di sebuah sekolah Islam di Bandar Marawi. Beliau membantu mewujudkan beberapa sekolah di pelbagai komuniti dengan kerja yang teratur dengan beberapa rakan sebaya dan rakan sekerjanya sepanjang tahun sehingga 1955. <ref name="ahmad">[http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26 Visit to the University of Muslim Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723005843/http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26|date=2011-07-23}}{{In lang|ar}} ''Al-rawdah.Net'', retrieved October 17, 2010</ref> Pada 1956, Ahmad dan para sahabat mengasaskan [[Persatuan Agama Islam (Filipina)|Persatuan Agama Islam]],<ref name="AIS2">Tago, Abdul Hannan F. (2006-06-13). [http://archive.arabnews.com/?page=4&section=0&article=83702&d=13&m=6&y=2006 Philippines’ First Islamic University Celebrates 50th Anniversary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330181659/http://archive.arabnews.com/?page=4&section=0&article=83702&d=13&m=6&y=2006|date=2012-03-30}}. ''Arabnews.Com'', retrieved October 17, 2010</ref> selepas penubuhan Majlis Syura. Persatuan ini mengasaskan sekolah-sekolah Islam, dan akhirnya mempunyai 363 cawangan di semua wilayah Filipina,<ref name="About JMM">Admin. [http://www.jmm.edu.ph/?page_id=42 History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313145954/http://www.jmm.edu.ph/?page_id=42|date=2012-03-13}}. ''The JMM Website'', retrieved October 17, 2010</ref> yang dihadiri oleh lebih daripada 5,000 orang pelajar pada tahun akademik 1986-1987.<ref name="ahmad">[http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26 Visit to the University of Muslim Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723005843/http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26|date=2011-07-23}}{{In lang|ar}} ''Al-rawdah.Net'', retrieved October 17, 2010</ref> === Kegiatan === Pada 1972, Persatuan Agama Islam telah memindahkan Kolej Arab Islam Mindanao (Ma’had Mindanao Al-Arabie Al-Islamie) ke Darussalam, Matampay, Bandar Marawi, sebagai kampus induk melalui bantuan Syeikh Esmail Laut Sarip dan bekas Gabenor Lanao Selatan, Sultan Masiu [[Lanao Utara|Mohammad Ali Dimaporo]].<ref name="About JMM">Admin. [http://www.jmm.edu.ph/?page_id=42 History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313145954/http://www.jmm.edu.ph/?page_id=42|date=2012-03-13}}. ''The JMM Website'', retrieved October 17, 2010</ref><ref>Admin. [http://acmaly88.page.tl/SULTAN-ALI-DIMAPORO.htm Sultan Ali Dimaporo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811031610/http://acmaly88.page.tl/SULTAN-ALI-DIMAPORO.htm|date=2011-08-11}}. ''Ontay & Marogong Blog'' retrieved November 30, 2011</ref> Selepas bahagian tertentu tanah itu dikecualikan daripada operasi Proklamasi No. 453 bertarikh 23 Disember 1953 yang menubuhkan tempat simpanan tentera Amai Pakpak (bekas Camp Keithley), ia diperuntukkan di Matampay, Bandar Marawi mengikut Proklamasi No. 2223 yang ditandatangani oleh [[Presiden Filipina]], [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos]].<ref name="PN2223">{{Cite web|url=https://www.officialgazette.gov.ph/1982/07/15/proclamation-no-2223-s-1982/|title=Proclamation No. 2223, s. 1982|date=15 July 1982|website=Official Gazette|access-date=14 April 2024}}</ref> [[File:Pres_Marcos.jpg|kiri|thumb|Syeikh Ahmad (Ketiga dari kiri) bertemu dengan Presiden [[Ferdinand Marcos|Ferdinand E. Marcos]] di Istana Malacañang semasa pengesahan Proklamasi No. 2223, pengecualian kira-kira 10 hektar tanah daripada rizab ketenteraan untuk manfaat Jamiatu Muslim Mindanao.]] Sebagai presiden Persatuan Agama Islam, Ahmad telah dikaitkan dengan pelbagai persatuan Islam di Filipina dan memainkan peranan dalam penubuhannya.<ref>{{Cite book|title=The Maranaws, Dwellers of the Lake|last=Madale|first=Abdullah T.|date=1997|publisher=Rex Bookstore, Inc.|isbn=978-971-23-2174-0|pages=249|language=en|chapter=Notable Maranaws|access-date=21 June 2022|chapter-url=https://books.google.com/books?id=xr8_P6mJ-ZIC&q=Sheik+Ahmad+Basher&pg=PA249}}</ref> Beliau merupakan presiden Kesatuan Kebangsaan Sekolah-sekolah Arab-Islam di Filipina, dan presiden Majlis Tempatan Masjid-masjid di Filipina. Beliau menghadiri persidangan antarabangsa dengan tema dakwah Islam termasuk anjuran Kerajaan [[Arab Saudi]], [[Iraq]], [[Malaysia]], [[Pakistan]], [[Qatar]], [[Indonesia]], [[Tunisia]], [[Mesir]] & lain-lain (dari 1381 hingga 1406 [[Takwim Hijrah|Hijrah]]). Beliau menulis tiga belas buah buku di Filipina, termasuk sejarah Islam, Arab, dan Islam.<ref>Sanah, Ahmad N, (2010-10-05). [https://www.alukah.net/world_muslims/0/69194/ How Islam entered the Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180925163510/http://www.alukah.net/world_muslims/0/69194/|date=2018-09-25}}{{In lang|ar}}. ''Alukah.Com'', retrieved December 5, 2019</ref><ref>[http://al-rawdah.net/r.php?sub0=allbooks&sub1=17&p=31 Introduction of Islam in the Philippines]{{In lang|ar}} ''Al-rawdah.net'', retrieved December 5, 2019</ref> Koleksi al-Quran dan manuskrip Islam beliau telah dipetik beberapa kali di seluruh dunia.<ref>{{Cite web|url=https://kawashimamidori.jp/research_activites.html|title=Southeast Asian Kitabs and Beyond: Islam in the Philippines in Perspective|date=|access-date=18 August 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://digital-archives.sophia.ac.jp/repository/view/repository/00000034524|title=The Qur'an and Islamic Manuscripts of Mindanao|date=|website=Abdullah, T. E., Gallop, A. T., Kawashima, M., Nurtawab, E., & Riwarung, L.|access-date=18 August 2020}}{{In lang|ja}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.openedition.org/pressesinalco/29820?lang=en|title=Sources pour l'histoire de l'islamisation du sud des Philippines|date=1 January 1970|website=Clavé, E.|access-date=18 August 2020}}{{In lang|fr}}</ref> Dia terlibat dalam: * Penubuhan Pusat Penerbitan Saudi dan Filipina yang kini tidak berfungsi pada 1980, Parañaque, Metro Manila, yang dibiayai oleh Raja [[Khalid ibn Abdulaziz Al Saud]]. <ref>[http://www.the-saudi.net/al-saud/khaled.htm King Khalid ibn Abdulaziz Al-Saud (1913-1982)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201141900/http://the-saudi.net/al-saud/khaled.htm|date=2010-12-01}}. ''The Saudi Network Website'', retrieved October 18, 2010.</ref> * Penubuhan [[Jamiatu Muslim Mindanao]] pada 1987. * Penyiapan terjemahan [[al-Quran]] [[bahasa Maranao]], yang telah disemak oleh jawatankuasa Ulama Maranao yang diketuai oleh Ahmad Bashir,<ref name="Ahm">Developer section. [http://community.al-quran.info/content/Developer.aspx/ Resource files--Maranao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518183344/http://community.al-quran.info/content/Developer.aspx|date=2011-05-18}}. ''Al-quran.Info'', retrieved October 17, 2010</ref><ref>Esmail S. Abdulrahman (2007-02-04). [http://archive.arabnews.com/?page=17&section=21&d=4&m=2&y=2007&mode=dynamic&sectionlist=no&pix=interact.jpg&category=Interact Qur’an in Maranao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330181802/http://archive.arabnews.com/?page=17&section=21&d=4&m=2&y=2007&mode=dynamic&sectionlist=no&pix=interact.jpg&category=Interact|date=2012-03-30}}. ''Arabnews.Com'', retrieved October 19, 2010</ref> dan juga manuskrip Islam koleksi Syeikh Ahmad. [[File:Mwl_reps.jpg|alt=A|kiri|thumb|Dari kiri ke kanan: Bekas [[Senat Filipina|Senator]] [[Domocao Alonto]], Syeikh Ahmad, dan bekas Gabenor ARMM [[Lininding Pangandaman]] mewakili umat Islam di Filipina ke salah satu persidangan [[Liga Dunia Islam]] pada 1982, Makkah, Arab Saudi.]] Ahmad telah bekerjasama rapat dengan pelbagai pertubuhan bukan kerajaan dan pertubuhan kerajaan, pelbagai organisasi, agensi, pemimpin, seperti bekas senator [[Domocao Alonto]] dan bekas Duta Filipina ke Arab Saudi [[Lininding Pangandaman]]<ref>{{Cite web|url=https://r3.rappler.com/nation/41446-former-armm-gov-lininding-pangandaman-dies|title=Former ARMM Gov Pangandaman dies|date=13 October 2013|website=Rappler.com|access-date=18 August 2020}}</ref> untuk kebajikan [[orang Maranao]]. === Persatuan Agama Islam === Asas penubuhan persatuan ini adalah melalui majlis perundingan, yang mana beberapa ahli akademiknya berasal dari Bandar Marawi, di bawah pengerusi Ahmad Bashir pada tahun 1375H (1955).<ref name="About JMM">Admin. [http://www.jmm.edu.ph/?page_id=42 History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313145954/http://www.jmm.edu.ph/?page_id=42|date=2012-03-13}}. ''The JMM Website'', retrieved October 17, 2010</ref> Majlis tersebut menubuhkan persatuan ini untuk menyebarkan Islam pada 1956. === Kematian === Selepas bergelut dengan pelbagai komplikasi kesihatan yang berpanjangan, Ahmad meninggal dunia pada 10 Julai 1989.<ref>{{Cite web|url=https://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=allbooks&sub1=17&p=85|title=Visit to Muslim Mindanao|website=al-rawdah.net|language=Arabic|access-date=18 September 2024}}</ref> == CCatatan atatan dan rujukan == <references /> == Pautan luaran == * [http://www.jmm.edu.ph Jamiatu Muslim Mindanao] * [http://www.al-rawdah.net/r.php?sub0=rahalat&sub1=r_philipine&p=26 Al-rawdah.Net] [[Kategori:Muslim Filipina]] [[Kategori:Orang dari Lanao Selatan]] [[Kategori:Kematian 1989]] [[Kategori:Kelahiran 1919]] [[Kategori:Semua rencana dengan kenyataan tidak bersumber]] [[Kategori:Sarjana Islam Muslim Filipina]] gxcrvwg4xu3wyap1p1unt4rw97yzsy3 1 1285629 6810197 2026-03-27T10:02:43Z Rulwarih 91672 https://fountain.toolforge.org/editathons/wlr2026-ms 6810197 wikitext text/x-wiki {{WCR-Rencana-2026}} 885ebsxk2cb7m82jitlhtc3cgaqebkz