Wikipedija mtwiki https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Medja Speċjali Diskussjoni Utent Diskussjoni utent Wikipedija Diskussjoni Wikipedija Stampa Diskussjoni stampa MediaWiki Diskussjoni MediaWiki Mudell Diskussjoni mudell Għajnuna Diskussjoni għajnuna Kategorija Diskussjoni kategorija Portal Diskussjoni portal TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 12 329083 329038 2026-04-05T11:10:38Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329083 wikitext text/x-wiki {{Infobox Pajjiż |isem_nattiv = Repubblika ta' Malta<br />''Republic of Malta'' |isem_komuni = Malta |stampa_bandiera = Flag of Malta.svg |stampa_emblema = Coat of arms of Malta.svg |stampa_mappa = Location Malta EU Europe.png |deskrizzjoni_mappa = Lokazzjoni ta' Malta (aħdar skur) <br /> – fi ħdan l-[[Unjoni Ewropea]] (aħdar ċar) fil-[[Ewropa|kontinent Ewropew]] (griż skur) <br /> |ħolqa_bandiera = Bandiera ta' Malta |ħolqa_emblema = Emblema ta' Malta |ħolqa_demografija = Demografija ta' Malta |mottu_nazzjonali =''Virtute et constantia'' <Br>(Qawwa u persistenza) |innu_nazzjonali = ''[[L-Innu Malti]]'' [[Stampa:Malta National Anthem.ogg|nofs]] |lingwi_uffiċjali = [[Lingwa Maltija|Malti]] u [[Lingwa Ingliża|ingliż]] |gruppi_etniċi = [[Maltin]] |kapitali = [[Valletta]] |latd=35 |latm=53 |lats=42 |latNS=N |lonġd=14 |lonġm=30 |lonġs=36 |lonġEW=E |l-ikbar_belt = [[San Pawl il-Baħar]] |tip_gvern = [[Repubblika parlamentari]] |titlu_kap1 = [[President ta' Malta|President]] |titlu_kap2 = [[Prim Ministru ta' Malta|Prim Ministru]] |isem_kap1 = [[Myriam Spiteri Debono]] |isem_kap2 = [[Robert Abela]] |data_sħubija_UE = 1 ta' Mejju, 2004 |poż_erja = 200 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss--> |erja_km2 = 316 |erja_mi_kw = 121 |perċentwal_ilma = 0.001 |sena_stima_popolazzjoni = 2019 |stima_popolazzjoni = 514,564 |poż_stima_popolazzjoni = 173 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss--> |ċensiment_popolazzjoni = 404,962¹ |sena_ċensiment_popolazzjoni = 2011 |densità_popolazzjoni_km2 = 1,633 <!--2019--> |densità_popolazzjoni_mi_kw = 4,229.5 |poż_densità_popolazzjoni = 4 <!--pożizzjoni bbażata fuq l-istati sovrani biss--> |sena_PGD_PSX = 2019 |PGD_PSX = $11.260&nbsp;biljun<ref name=imf2>{{ċita web |titlu=Malta |sit=International Monetary Fund |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=66&pr.y=3&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=181&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |data-aċċess=2013-04-17 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150324055128/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=66&pr.y=3&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=181&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |arkivju-data=2015-03-24 |lingwa=en}}</ref> |poż_PGD_PSX = 125 |PGD_PSX_per_capita = $27,022<ref name=imf2/> |poż_PGD_PSX_per_capita = 32 |sena_IŻU = 2019 |IŻU = {{profitt}}0.895<ref name=HDI>{{ċita rapport |titlu=Human Development Report 2013 - The Rise of the South: Human Progress in a Diverse World |pubblikatur=United Nations Development Programme |data=2013 |isbn=978-92-1-126340-4 |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130319002613/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf |arkivju-data=2013-03-19 |lingwa=en}}</ref> |poż_IŻU = 28 |kategorija_IŻU = <span style="color:#090;">għoli ħafna</span> |tip_sovranità = Indipendenza |avveniment_stabbilit1 = mir-[[Renju Unit]] |data_stabbilit1 = 21 ta' Settembru, 1964 |avveniment_stabbilit2 = Repubblika |data_stabbilit2 = 13 ta' Diċembru, 1974 |avveniment_stabbilit3 = Ħelsien |data_stabbilit3 = 31 ta' Marzu, 1979 |valuta = [[Ewro]] ([[Simbolu tal-Ewro|€]])²[[Lista ta' banek f'Malta|Banek]] |kodiċi_valuta = EUR |żona_ħin = [[Ħin tal-Ewropa Ċentrali|CET]] |differenza_ħku = +1 |żona_ħin_legali = [[Ħin tas-sajf tal-Ewropa Ċentrali|CEST]] |differenza_żona_ħin_legali = +2 |cctld = [[.mt]]³ |kodiċi_telefoniku = 356 |sena_PGD_nominali = 2019 |PGD_nominali = $16,476&nbsp;biljun<ref name=imf2/> |poż_PGD_nominali = 125 |PGD_nominali_per_capita = $32,021<ref name=imf2/> |poż_PGD_nominali_per_capita = 32 |noti = ¹ Il-popolazzjoni totali tinkludi wkoll lir-residenti barranin. Il-popolazzjoni ta' residenti Maltin fl-2004 kien ta' madwar 389,764. Kull data uffiċjali ta' popolazzjoni hi pprovduta mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika (NSO).<ref>{{ċita rapport |awtur=National Statistics Office |titlu=Census of Population and Housing 2005: Preliminary Report |data=2006 |url=http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 |isbn=978-99909-73-38-9 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070311025208/http://www.nso.gov.mt/statdoc/document_file.aspx?id=1653 |arkivju-data=2007-03-11 |lingwa=en}}</ref><br />²Qabel l-2008: [[Lira Maltija]]<br />³ Ukoll [[.eu]], li hi maqsuma flimkien mal-istati membri l-oħra tal-[[Unjoni Ewropea]]. |leġislatura=[[Kamra tad-Deputati ta' Malta]]}} '''Malta''', magħrufa uffiċjalment bħala r-'''Repubblika ta' Malta,''' hija repubblika indipendenti, kostituzzjonali, żviluppata fl-[[Unjoni Ewropea]].<ref>{{ċita web |url=http://www.traveltips24.com/European_Microstates.htm |titlu=European Microstates |sit=TravelTips24.com |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090523094108/http://www.traveltips24.com/European_Microstates.htm |arkivju-data=2009-03-23 |lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita rivista |kunjom1=Sultana |isem1=Ronald G. |titlu=Career guidance in Malta: A Mediterranean microstate in transition |rivista=International Journal for the Advancement of Counselling |volum=20 |paġni=3-15 |data=1998 |doi=10.1023/A:1005386004103 |lingwa=en}}</ref><ref>{{ċita web |url=http://www.environmentalgraffiti.com/offbeat-news/the-microstate-environmental-world-cup-malta-vs-san-marino/613 |titlu=The Microstate Environmental World Cup: Malta vs. San Marino |sit=EnvironmentalGraffiti.com |data=2007-12-15 |arkivju-url= |arkivju-data=2008-02-16 |lingwa=en}}</ref> Il-pajjiż jikkonsisti minn [[arċipelagu]] ta' seba' gżejjer li jinsabu fil-[[Baħar Mediterran]], u meqjus pajjiż parti mill-[[Ewropa t'Isfel]], 80 km mill-kosta ta' [[Sqallija]] (l-[[Italja]]), 288 km fil-Lvant tat-[[Tuneżija]] u 300 km fit-Tramuntana tal-[[Libja]]. Dawn il-gżejjer igawdu minn klima Mediterranja.<ref>{{ċita web |titlu=Malta: Geography |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/#geographyhttps://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html |data-aċċess=2021-03-30 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210402195116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/#geographyhttps://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html |arkivju-data=2021-04-02 |url-status=dead }}</ref><ref>{{ċita web |titlu=Il-Gżejjer Maltin |url=https://www.gov.mt/mt/About%20Malta/Pages/il-Gzejjer%20Maltin.aspx |sit=gov.mt |lingwa=mt}}</ref> Matul l-[[storja|istorja]], il-pożizzjoni ta' Malta fil-Baħar Mediterran dejjem ġiet meqjusa t'importanza strateġika.<ref>{{ċita web |url=http://home.wanadoo.nl/bezver/introduc.html |sit=A History of Malta |titlu=A History of Malta - Introduction |data-aċċess=2008-02-06 |lingwa=en}}</ref> Minħabba f'hekk, bosta nazzjonijiet u qawwiet militari, fosthom il-[[Feniċi]], il-[[Kartaġiniżi]], ir-[[Imperu Ruman|Rumani]], l-[[Għarab]], ir-rejiet u l-imperaturi ta' [[Spanja]], il-[[Kavallieri ta' San Ġwann]], il-[[Franza|Franċiżi]] u l-[[Renju Unit|Brittaniċi]], ħakmu lil Malta. Fl-1964, Malta kisbet l-indipendenza tagħha mir-Renju Unit u mill-ewwel ġiet aċċettata bħala membru tan-[[Ġnus Magħquda|Nazzjonijiet Uniti]]. Għaxar snin wara, fl-1974, Malta saret Repubblika imma Malta żammet l-istatus tagħha bħala membru tal-[[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]]. Fl-2004, Malta saret membru tal-Unjoni Ewropea. Fl-2008, Malta bdiet tuża l-[[ewro]] bħala l-munita tagħha. Il-lingwa ewlenija hija l-[[Lingwa Maltija|Malti]], ilsien li ġej kemm mis-[[Semitiku]] u r-[[Lingwa Latina|Rumanz]]. Illum dan l-ilsien tħallat ħafna bi kliem li ġej mill-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]. L-[[Storja ta' Malta|istorja ta' Malta]] tmur lura daqs 7,000 sena. It-[[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi]] li jmorru lura daqs 5,500 sena huma rikonoxxuti mill-[[UNESCO]] bħala [[Sit ta’ Wirt Dinji|Wirt Dinji]].<ref name=Unesco>{{ċita web |titlu= Megalithic Temples of Malta |url= http://whc.unesco.org/en/list/132 |sit=UNESCO |lingwa=en |data-aċċess=2009-09-28}}</ref> Ma' dawn, il-UNESCO tirrikonoxxi wkoll il-[[Valletta|Belt Valletta]] u l-[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] bħala Siti ta' Wirt Dinji.<ref>{{ċita web |url=http://www.bradshawfoundation.com/malta/ |titlu=The Prehistoric Archaeology of the Temples of Malta |sit=BradshawFoundation.com |data-aċċess=2009-04-28 |lingwa=en }}</ref><ref>{{ċita web |url=https://otsf.org/otsf-in-malta |titlu=OTSF in Malta |sit=The OTS Foundation for Neolithic Studies |data-aċċess=2009-04-28 |lingwa=en |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201205171731/https://otsf.org/otsf-in-malta |arkivju-data=2020-12-05 |url-status=dead }}</ref><ref>{{ċita ktieb |editur-kunjom1=Cilia |editur-isem1=Daniel |titlu=Malta Before History: The World's Oldest Free-Standing Stone Architecture |data=2004 |pubblikatur=Miranda Publishers |isbn=9789990985085 |lingwa=en}}</ref> Skont l-[[Atti tal-Appostli]], Kap. 28, fis-sena 60 W.K., wara li l-bastiment li kien qed jivvjaġġa fuqu nkalja fuq il-kosta ta' Malta, [[Pawlu minn Tarsu|San Pawl]] qatta' tliet xhur jgħix fuq il-gżira. Il-kitba fit-[[Testment il-Ġdid]] ma ssemmi xejn li San Pawl ikkonverta lill-[[Maltin]] għall-[[Kristjaneżmu|Kristjaneżimu]]. Biss, dan seta' ġara minħabba l-fatt li l-Maltin raw il-qawwa ta' dan il-bniedem meta ħelisha mill-għarqa kif ukoll mill-gidma velenuża tal-lifgħa u San Pawl seta' daħal f'widen il-Maltin wara li kien ukoll fejjaq lill-Missier Pubbliju, il-Gvernatur Ruman ta' Malta. Fl-Atti tal-Appostli lanqas ma jissemma li San Pawl għamel lil Pubbliju bħala l-ewwel Isqof ta' Malta. L-eqdem provi tal-eqdem komunità Nisranija f'Malta ġejjin minn xi katakombi li tħaffru u ntużaw xi ftit mijiet ta' snin wara il-miġja ta' San Pawl. Il-[[belt kapitali]] ta' Malta hi l-Belt Valletta. Il-lingwi uffiċjali tal-pajjiż huma l-Malti u l-Ingiż, u dawn it-tnejn ħadu post it-[[Lingwa Taljana|Taljan]] fl-1935. Malta għandha konnessjoni qawwija mal-[[Knisja Kattolika|Kattoliċiżmu Ruman]], li għadu r-[[reliġjon]] uffiċjali u l-aktar wieħed ipprattikat f'Malta. == Etimoloġija == Id-definizzjoni tal-kelma '[[etimoloġija]]' tista' tiġi deskritta bħala l-istudju tal-oriġini preċiża tal-kliem semantiku (tifsir) preżenti f'lingwa. L-oriġini tat-terminu "Malta" hu inċert u l-varjazzjoni moderna hi derivata mil-lingwa Maltija. L-isem x'aktarx ġej mill-[[Lingwa Griega Antika|Grieg]] μέλι (''meli'') ('għasel'). Il-Griegi kienu jsejħu lill-gżira Μελίτη (''Melite'') li tfisser "għasel" jew "għasel ħelu" possibbilment minħabba l-produzzjoni ta' kwalità tal-għasel bnin Malti. Speċi endemika ta' [[Naħla|naħal]] tgħix f'din il-gżira.<ref>{{ċita aħbar |kunjom1=Manduca |isem1=Julian |url=http://www.maltatoday.com.mt/2003/06/29/l7.html |pubblikatur=Malta Today |titlu=Controversy over unique Maltese bee population |data=2003-06-29 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20030823104545/http://www.maltatoday.com.mt/2003/06/29/l7.html |arkivju-data=2003-08-23 |lingwa=en}}</ref> == Storja == {{artiklu prinċipali|Storja ta' Malta}} === [[Preistorja|Il-Preistorja]] === L-ewwel abitazzjoni tal-Gżejjer Maltin tmur lura għal madwar is-sena 6500 [[Ante Christum natum|Q.K]]. bil-wasla ta' kaċċaturi [[Mesolitiku|Mesolitiċi]] li probabbilment oriġinaw minn Sqallija. Dan nistgħu narawh minn skoperti mmexxija mill-arkeologa Eleanor Scerri f'Għar tal-Latnija fejn sabu fdalijiet ta' fuklari, għodod tal-ġebel u diversi tipi ta' għadam tal-annimali. Għall-ħabta ta' madwar il-5400 Q.K. waslu f'Malta bdiewa [[Neolitiku|Neolotiċi]] minn Sqallija. Għal mijiet ta' snin dawn kienu jgħixu fi kmamar żgħar bħal giren u fl-għerien. Minn dawn il-bdiewa twieldu bennejja [[Megalitiku|Megalitiċi]] li bnew it-tempji Megalitiċi minn madwar it-3800 sal-2800 Q.K. Malta ġiet diżabitata għal bosta żmien sakemm mbagħad waslu nies ta' [[Żmien il-Bronż]] u abitaw il-gżejjer minn madwar l-2000 sas-750 Q.K. === Il-Feniċi, il-Kartaġiniżi u r-Rumani === Warajhom ġew kummerċjanti Feniċi li kkonoloizzaw lil Malta qrib it-800 Q.K taħt l-isem Ann jew Għonan (𐤀𐤍𐤍‎, ʾNN). Wara l-waqa ta' Feniċja fit-332 Q.K., Malta ġiet taħt [[Kartaġni]] fejn matul dan iż-żmien in-nies f'Malta kkultivaw primarjament iż-żebbuġ u l-ħarrub. Fil-bidu tat-Tieni [[Gwerer Puniċi|Gwerra Punika]] (218 Q.K.), il-gżejjer Maltin waqgħu f'idejn ir-Rumani li għamlu lil Malta u lil [[Għawdex]] muniċipalitajiet. Iżda, f'dan iż-żmien l-influenza Punika baqgħet preżenti f'Malta kif nistgħu naraw miċ-Ċippi ta' Melqart. Meta l-[[Imperu Ruman]] inqasam fi tnejn, Malta għaddiet f'idejn l-Imperu Ruman tal-Punent fit-395. Matul il-waqgħa ta' dan l-Imperu, Malta għaddiet minn bosta ħakmiet differenti waqt l-hekk imsejjaħ Żmien il-Migrazzjoni. Mill-454 sal-464 Malta nħakment mill-Vandali u wara l-464 mill-Ostrogoti. Fil-533, il-gżejjer ġew taħt l-Imperu Ruman tal-Lvant iġifieri l-Imperu Biżantin permezz ta' Belisarius u baqgħet sat-870 fejn ġiet involuta fil-Gwerer bejn l-Għarab u l-Biżantini. === L-Għarab === Fit-870 l-Għarab tad-dinistà Aglabida invadew u ħakmu Malta ħallewha diżabitata sakemm għaddiet minn risistemazzjoni mill-Għarab ta' Sqallija qrib l-1048 fejn din id-distinità laħqet inħakmet taħt id-distinità Fatimida. I-Revoluzzjoni Agrikula Għarbija introduċiet tisqija ġdida, il-qoton, u xi tipi ta' frott. L-lingwa [[Għarbi Sqalli|Sikulo-Għarbija]] ukoll ġiet adettata minn Sqallija li evenwalment evolviet fil-lingwa Maltija. F'dan i-żmien l-Għarab xerrdu t-twemmin [[Iżlam|Iżlamiku]] fost il-Maltin u ta' dan hemm xhieda fl-oqbra Musulmani li nstabu qrib id-Domus Rumana fir-[[Rabat (Malta)|Rabat]]. === Il-Kuruna ta' Aragona === Fl-1091, [[Ruġġieru I ta' Sqallija|il-Konti Ruġġieru]] żbarka Malta b'qawwa militari biex juri l-kobor u s-sovranità tiegħu bħala l-mexxej ta' Malta. Biss hu ma għamel xejn biex ibiddel l-amministrazzjoni Għarbija-Musulmana. Kien fi żmien ir-renju tat-tifel tiegħu, [[Ruġġieru II]], li f'Malta beda jseħħ xi ċaqliq fl-amministrazzjoni influwenzata jew immexxija minn Sqallija. Bil-mod il-mod, l-influwenza tar-renju l-ġdid fi Sqallija u ta' dawk li ġew wara bdiet kulma jmur tinħass, u sal-aħħar tas-seklu ħdax bdiet dieħla sew f'Malta il-kultura Ewropea u t-twemmin Nisrani. Fis-sekli ta' wara u sa ma ġie l-[[Ordni Militari Sovran ta' Malta|Ordni ta' San Ġwann]], Malta ngħatat kemm-il darba mir-Re ta' Spanja lil diversi nies ta' poter li kienu jgħinuh jew finanzjarjament jew inkella militarment. Fl-1492 b'ordni tar-Re Ferdinandu u r-Reġina Isabella, tkeċċew minn Malta l-aħħar nies ta' twemmin Għarbi kif ukoll dawk ta' twemmin [[Ġudaiżmu|Lhudi]]. === [[Ordni ta' San Ġwann|L-Ordni ta' San Ġwann]] === Fl-1530, il-gżejjer Maltin ingħataw lill-Ordni ta' San Ġwann mill-Imperatur [[Karlu V]]. Dawn il-Kavallieri ta' [[demm]] nobbli kienu qed ifittxu art ġdida wara li kienu tkeċċew minn [[Rodi (belt)|Rodi]] mis-Sultan [[Imperu Ottoman|Ottoman]] fl-1522. Meta l-Ordni wasal Malta, il-popolazzjoni tal-Gżejjer Maltin kienet tlaħħaq madwar 20,000 ruħ. Bosta kienu jgħixu fl-[[Mdina|Imdina]], fir-Rabat u fl-irħula ż-żgħar mxerrda ma' Malta u Għawdex. L-Ordni ddeċida li juża l-Forti ta' Sant'Anġlu bħala l-kwartier il-ġdid tiegħu minn fejn imexxi, u r-raħal iż-żgħir tal-[[Birgu]] bħala l-post fejn bosta mill-Kavallieri setgħu jgħixu fi djar separati skont l-ilsien tagħhom. Din l-għażla saret minħabba li l-Ordni kellu x-xwieni tiegħu x'jieħu ħsieb għax dawn kienu importanti bħala servizz ta' komunikazzjoni u utli biex ikunu impurtati f'Malta oġġetti essenzjali. Wara xi ftit żmien, l-Ordni beda jsaħħaħ xi swar kemm ta' Sant'Anġlu kif ukoll madwar il-Birgu. Fuq l-[[L-Isla|Isla]] ttella' l-Forti San Mikiel. Matul is-snin ta' wara, l-attakki tal-furbani Musulmani ma naqsu xejn, u fl-1551, Dragut attakka l-ewwel il-Birgu, imbagħad l-Imdina u wara salpa lejn Għawdex fejn minn hemm kaxkar il-popolazzjoni kollha għal fuq il-bastimenti bħala [[Skjavitù|skjavi]]. Fl-1565, seħħ l-[[Assedju l-Kbir]] hekk kif fit-18 ta' Mejju qawwiet militari Ottomani żbarkaw f'[[Marsaxlokk]] u ħadu posthom f'diversi lokalitajiet strateġiċi madwar il-[[Il-Port il-Kbir|Port il-Kbir]]. Dan l-Assedju dam sejjer sat-8 ta' Settembru, meta l-armata Ottomana ddeċidiet li ssalpa lura minn fejn ġiet. Il-ġurnata tar-rebħa tal-Ordni u l-Maltin fuq l-armata Ottomana għadha sal-lum titfakkar kull sena u hi meqjusa bħala festa nazzjonali. Dan il-jum fil-fatt hu magħruf bħala ''Jum il-Vitorja''. Din ir-rebħa ġiegħlet lil [[Jean Parisot de la Valette|Gran Mastru La Valette]] u l-Kavallieri tal-Ordni jifhmu li issa li ddifendew lilhom infushom u lil Malta u li rebħu l-battalja għandhom iħarsu lejn il-gżejjer Maltin bħala r-residenza l-ġdida tagħhom b'mod permanenti. Dlonk La Valette ordna li tinbena belt ġdida ffortifikata fuq l-Għolja Xiberras. Din il-belt setgħet tiddefendi l-Port il-Kbir, dak ta' [[Port ta’ Marsamxett|Marsamxett]] u l-ibliet tal-madwar. Din il-belt il-ġdida ngħatat l-isem tal-Gran Mastru fundatur tagħha u saret il-belt kapitali ta' Malta. === Il-Franċiż === L-Ordni dam Malta sal-1798 meta mbagħad kellu jċedi għall-qawwa militari u r-rieda ta' [[Napuljun Bonaparte|Napuljun]] hekk kif dan wasal Malta fid-9 ta' Ġunju. Fit-2 ta' Settembru ta' wara, il-Maltin qamu kontra l-[[Malta taħt il-Franċiżi|Franċiżi]] u bdew imblokk militari kontra t-truppi barranin li kellhom jissakkru wara s-swar tal-Belt u t-Tlett Ibliet tal-Kottonera. Bl-għajnuna tat-truppi Brittaniċi li Nelson stazzjona kemm fuq l-art kif ukoll bil-bastimenti Brittaniċi li żammew l-imblokk minn fuq il-baħar qrib il-kosta, wara sentejn il-Franċiżi kellhom iċedu l-armi u tkeċċew minn Malta. Il-Patt ta' Paċi li sar, kien iffirmat bejn il-Franċiżi u l-Brittaniċi, għax il-Maltin ma tħallewx jipparteċipaw f'dan il-ftehim. === L-Imperu Brittaniku === B'hekk Malta waqgħet taħt amministrazzjoni ta' 'protettorat' taħt il-Gran Brittanja. Sir Alexander John Ball sar l-ewwel Kummissarju Ċivili. Fl-1814, bħala parti mit-Trattat ta' Pariġi, Malta uffiċjalment saret tagħmel parti mill-[[Imperu Brittaniku|Imperu Brittanniku]] biex b'hekk saret bażi navali ta' importanza kbira għall-Gran Brittanja fil-[[Baħar Mediterran|Mediterran]]. Dan ir-rwol baqa' dejjem importanti kemm fis-seklu 19 kif ukoll fis-seklu 20. Malta kellha rwol importanti ħafna fit-[[Tieni Gwerra Dinjija]], minħabba li kienet fuq ir-rotta strateġika u importanti tal-Forzi tal-Assi, bejn l-[[Italja]] u t-Tramuntana tal-[[Afrika]], fejn Rommel kien qed jieħu l-artijiet minn taħt idejn l-għadu. Malta sofriet aktar minn 3,000 attakk mill-ajru, għall-ewwel mill-Qawwa Ajrunawtika Taljana u mbagħad mill-Fliegerkorps [[Ġermanja|Ġermaniż]] li kien stazzjonat fi Sqallija. === L-Indipendenza === Malta ngħatat l-indipendenza tagħha fil-21 ta' Settembru 1964, b'arranġament li kien iħalli l-flotta Brittanika tibqa' tuża lil Malta bħala bażi navali - dan biex jagħti n-nifs lill-Gvern Malti jibni l-ekonomija l-ġdida b'mod kummerċjali u liberu u mhux aktar ibbażata fuq il-preżenza militari tal-Brittaniċi. Dan il-ftehim iġġedded fl-1971 u l-Flotta Navali Rjali Brittanika baqgħet tuża lil Malta bħala bażi militari sal-31 ta' Marzu 1979. Malta baqgħet membru tal-[[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] u saret Repubblika fl-1974. F'referendum li sar f'April 2003, il-votanti wrew ir-rieda tagħhom li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea, biex b'hekk Malta saret membru sħiħ fl-1 ta' Mejju 2004. == Lingwa == {{artiklu prinċipali|Lingwa Maltija}} [[Stampa:Malta - Zurrieq - Triq il-Belt Valletta 01 ies.jpg|nofs|daqsminuri|Sinjal tat-triq fiż-[[Żurrieq]] ]] Illum il-Malti stabbilit u meqjus bħala l-lingwa franka tal-poplu Malti waqt li l-Ingliż fl-istess ħin jaqsam mal-Malti l-istat ta' lingwa uffiċjali. Il-lingwa Maltija tmur lura lejn l-aħħar parti tad-disa' seklu għall-ħabta tat-870 W.K. meta l-Għarab invadew lil Malta. L-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] baqa' jinfluwenza lill-Malti għal bosta sekli, kif naraw mill-''[[Cantilena]]'' ta' [[Pietru Caxaro]] li nkitbet lejn l-aħħar kwart tas-seklu ħmistax. Il-kliem kollu ta' din il-[[poeżija]], ħlief għal kelma waħda, huma kollha kliem li ġejjin mill-Għarbi. Aktar ma għadda ż-żmien, it-Taljan u l-Isqalli bdew jinfluwenzaw il-vokabularju li l-Maltin kienu jużaw. [[Mikiel Anton Vassalli]] (1764-1829) jgħid li l-Malti ta' madwar il-Port kien difettuż għax bosta minnu kien kliem li ġej mit-Taljan. Mas-seklu dsatax ħafna kliem Taljan kien stabbilixxa ruħu sew. Mal-ewwel deċennji tas-seklu għoxrin daħlu ħafna kliem fl-ilsien Malti tant li meta wieħed jifli r-riklami fil-kotba ta' dak iż-żmien, insibu li bosta termini bdew ikunu bl-Ingliż. Fl-1935, l-Ingliż u l-Malti ħadu post it-Taljan b'mod uffiċjali. Ironikament, kien fiż-żmien li l-Brittaniċi kienu bdew jitilfu, lejn l-aħħar tas-snin ħamsin u tas-snin sittin, li l-interess f'Malta lejn l-Ingliż beda jikber b'pass aktar mgħaġġel u sar l-aktar ilsien barrani studjat fl-iskejjel. Dan anki minħabba l-ħtieġa ta' bosta eluf ta' Maltin li xtaqu jemigraw lejn pajjiżi u kontinenti fejn l-Ingliż kien mitkellem. Il-ħajra lejn l-ilsien Ingliż kompliet kibret aktar u aktar meta l-films u l-[[mużika]] kif ukoll il-qari tal-kotba u r-rivisti Ingliżi u [[Stati Uniti|Amerikani]] kienu saru aktar popolari fost il-Maltin. == Festi nazzjonali == Dawn huma l-ħames festi nazzjonali ċċelebrati f'Malta: * [[Jum il-Ħelsien (Malta)|Jum il-Ħelsien]] (31 ta' Marzu 1979) * [[Is-Sette Giugno|Sette Giugno]] (7 ta' Ġunju 1919) * [[Jum il-Vitorja]] (8 ta' Settembru 1565 u 8 ta' Settembru 1943) * [[Jum l-Indipendenza (Malta)|Jum l-Indipendenza]] (21 ta' Settembru 1964) * [[Jum ir-Repubblika (Malta)|Jum ir-Repubblika]] (13 ta' Diċembru 1974) Uħud minn dawn il-festi huma marbuta ma' diversi tradizzjonijiet, fosthom ir-[[Regatta Nazzjonali Maltija|regatta]] fil-Port il-Kbir nhar [[Jum il-Ħelsien (Malta)|Jum il-Ħelsien]] u [[Jum il-Vitorja]]. Minbarra dawn il-ħames festi, hemm ukoll għadd ta' festi pubbliċi marbuta mar-reliġjon u t-tradizzjonijiet li ssawru magħhom. Fosthom insibu l-[[Imnarja]] (29 ta' Ġunju), [[Santa Marija]] (15 ta' Awissu), il-miġja ta' San Pawl f'Malta (10 ta' Frar) u l-festa tal-Immakulata Kunċizzjoni ([[8 ta' Diċembru]]). == Politika == {{artiklu prinċipali|Politika ta' Malta}} [[Stampa:Malta’s Parliament building in Valletta (cropped).jpg|nofs|daqsminuri|Il-bini tal-[[Parlament ta' Malta|Parlament ta’ Malta]] fil-[[Belt Valletta]]]] Malta hija repubblika demokratika b'parlament elett kull ħames snin jew kif ikun hemm il-ħtieġa skont is-sitwazzjoni politika. <gallery mode="packed"> Stampa:Robert Abela - Official Portrait 2022 (cropped).jpg|Il-Prim Ministru [[Robert Abela]] </gallery>Il-poteri eżekuttivi tal-Gvern huma f'idejn il-[[Prim Ministru ta' Malta|Prim Ministru]], magħżul mill-partit rebbieħ fl-elezzjoni. Il-[[President ta' Malta|President]] għandu r-rwol li jirrappreżenta lil Malta barra l-pajjiż u li jaġixxi b'mod imparzjali f'affarijiet ta' importanza kostituzzjonali. Il-Gvern hu wkoll assistit fit-tmexxija tiegħu f'kull belt u raħal f'Malta u Għawdex minn kumitati amministrattivi, magħrufa bħala [[Kunsilli lokali ta' Malta|Kunsilli Lokali]]. Malta hi repubblika<ref>{{ċita web|url=https://legislation.mt/eli/const/mlt |titlu=Kostituzzjoni ta' Malta |sit=Leġiżlazzjoni Malta |lingwa=mt |data-aċċess=2021-03-30}}</ref> li għandha s-sistema parlamentari u l-amministrazzjoni pubblika mfassla fuq is-[[sistema Westminster|sistema ta' Westminster]]. Mill-1960 sal-1995, skont l-istatistika li nġabret fl-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali, Malta kellha t-tieni l-ogħla rata fid-dinja ta' nies li kienu eleġibbli li jivvutaw u li ħarġu jivvutaw (u l-ogħla waħda minn nazzjonijiet mingħajr votazzjoni obbligatorja).<ref>{{ċita ktieb |kunjom1=Franklin |isem1=Mark N. |kapitlu=Electoral Participation |editur-kunjom1=Niemi |editur-isem1=Richard |editur-kunjom2=Weisberg |editur-isem2=Herbert |titlu=Controversies in Voting Behavior |edizzjoni=4ba |pubblikatur=CQ Press |data=2001 |lingwa=en |isbn=978-1568023342}}</ref> Il-[[Kamra tad-Deputati ta' Malta|Kamra tad-Deputati]] tiġi eletta kull ħames snin u hi magħmula minn ħamsa u sittin membru parlamentari. Madanakollu, meta partit jikseb il-maġġoranza tal-voti imma mhux tas-siġġijiet, il-partit jingħata aktar siġġijiet biex jiġi assigurat maġġoranza parlamentari. Il-[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] tgħid li l-President għandu jaħtar bħala Prim Ministru dak il-membru tal-Kamra li hu l-aktar kapaċi li jmexxi l-maġġoranza fil-Kabinett. L-istess President normalment jaħtar, fuq rakkomandazzjoni tal-Prim Ministru, il-ministri li għandhom imexxu kull ministeru.<ref>[https://web.archive.org/web/20160311114142/http://opm.gov.mt/segretarjat-tal-prim-ministru?l=2 Segratarjat tal-Prim Ministru], Uffiċċju tal-Prim Ministru</ref> Kandidati għal xi postijiet vakanti jiġu determinati bil-maġġoranza tal-voti li jkunu ġabu fl-elezzjoni preċedenti. Il-President tar-Repubblika jiġi elett kull ħames snin mill-Kamra tad-Deputati. F'Malta hawn diversi partiti. Il-partiti politiċi l-kbar huma l-[[Partit Nazzjonalista (Malta)|Partit Nazzjonalista]], li hu partit [[Demokrazija Kristjana|Demokratiku Kristjan]], u l-[[Partit Laburista (Malta)|Partit Laburista]], li hu partit [[Soċjaliżmu Demokratiku|Soċjal-Demokratiku]]. Il-Partit Laburista jinsab attwalment fil-Gvern u l-Prim Ministru huwa [[Robert Abela]]. Il-Partit Nazzjonalista jinsab fl-oppożizzjoni. Il-[[Partit Demokratiku (Malta)|Partit Demokratiku]] li tela' fuq il-lista tal-Partit Nazzjonalista, għandu żewġ siġġijiet. Apparti dawn il-partiti, hemm ukoll partiti iżgħar li mhumiex eletti u rrappreżentati fil-Kamra tad-Deputati. Malta saret membru fl-Unjoni Ewropea fl-2004. Fl-2008, Malta bdiet tagħmel parti miż-żona tal-ewro. Fil-21 ta' Diċembru 2007, Malta implimentat it-[[Trattat ta' Schengen]].<ref>{{ċita web|url=http://ec.europa.eu/snapshot2007/travel/travel_mt.htm|titlu=L-Ewropa u int fl-2007, Estiż l-ivvjaġġar mingħajr passaport|sit=Kummissjoni Ewropea|lingwa=mt|data-aċċess=2009-04-29|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20110323212527/http://ec.europa.eu/snapshot2007/travel/travel_mt.htm|arkivju-data=2011-03-23}}</ref> Il-kontrolli fil-fruntieri baqgħu jsiru fl-ajruporti sa Marzu 2008. === Diviżjonijiet amministrattivi === {{artiklu prinċipali|Kunsilli lokali ta' Malta}} [[Stampa:Malta - administrative division.svg|daqsminuri|250x250px|Diviżjonijiet amministrattivi ta' Malta]] L-Att tal-Kunsilli Lokali tal-1993 (Att XV tal-1993) ġie ppubblikat fit-30 ta' Ġunju 1993, fejn qasam lill-gżejjer Maltin f'54 kunsill lokali f'Malta u 14-il kunsill lokali f'Għawdex b'kull kunsill responsabbli għall-amministrazzjoni tal-belt jew tar-raħal tiegħu. Ir-responsabbiltà amministrattiva hi mqassma bejn il-kunsilli lokali u l-gvern ċentrali. L-abitanti li huma eleġibbli għall-votazzjoni jeleġġu l-kunsill tagħhom kull tliet snin. Is-sindku hu l-kap tal-kunsill lokali u r-rappreżentant tal-kunsill b'kull effett taħt l-Att. Is-Segretarju Eżekuttiv, li jiġi appuntat mill-Kunsill, hu l-kap eżekuttiv, amministrattiv u finanzjarju tal-Kunsill. Il-kunsilliera l-oħra eletti mill-elezzjoni tal-kunsilli jieħdu d-deċiżjonijiet flimkien mas-sindku. Il-kunsilli lokali huma responsabbli għall-ħarsien u tisbiħ tal-lokalità, l-allokazzjoni tal-gwardjani lokali u l-ġbir tal-iskart. Il-kunsilli lokali jieħdu ħsieb ċerti doveri amministrattivi għall-Gvern Ċentrali, bħal ġbir ta' fondi u kirjiet tal-gvern u jirrispondu għall-ilmenti li għandhom x'jaqsmu mal-ambjent tal-lokalità u kif dan jaffettwa lir-residenti. '''<big>Militari</big>''' [[Stampa:Malta armed forces marine ships 02.jpg|nofs|daqsminuri|Vapur tal-għassa Malti f’[[Hay Wharf]], [[Furjana|il-Furjana]]]] L-għanijiet tal-[[Forzi Armati ta’ Malta]] (AFM) huma li żżomm organizzazzjoni militari bl-għan primarju li tiddefendi l-integrità tal-gżejjer skont ir-rwoli tad-difiża kif stabbiliti mill-gvern b’mod effiċjenti u kost-effettiv<ref>{{Ċita web|url=https://afm.gov.mt/en/Pages/AFM.aspx|titlu=Armed Forces of Malta|sit=afm.gov.mt|lingwa=en|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. Dan jinkiseb billi ssir enfasi fuq iż-żamma tal-ilmijiet territorjali ta’ Malta u l-integrità tal-ispazju tal-ajru. L-AFM tinvolvi ruħha wkoll fil-ġlieda kontra t-terroriżmu, il-ġlieda kontra t-traffikar illeċitu tad-droga, it-tmexxija ta’ operazzjonijiet u rondi kontra l-immigranti illegali, u operazzjonijiet ta’ sajd kontra l-illegali, it-tħaddim ta’ servizzi ta’ tfittxija u salvataġġ (SAR), u sigurtà fiżika jew elettronika u sorveljanza ta’ postijiet sensittivi. Iż-żona ta' tfittxija u salvataġġ ta' Malta testendi mil-lvant tat-Tuneżija sal-punent ta' Kreta, żona ta' madwar 250,000 km2 (97,000 sq mi). [[Stampa:Police car in Malta 02.JPG|nofs|daqsminuri|Karozza tal-pulizija]] Bħala organizzazzjoni militari, l-AFM tipprovdi appoġġ ta’ backup lill-Korp tal-[[Il-Korp tal-Pulizija ta’ Malta|Pulizija ta’ Malta]] (MPF) u dipartimenti/aġenziji oħra tal-gvern f’sitwazzjonijiet kif meħtieġ b’mod organizzat u dixxiplinat f’każ ta’ emerġenzi nazzjonali (bħal diżastri naturali) jew sigurtà interna u rimi tal-bombi<ref>{{Ċita web|url=https://one.com.mt/bir-ritratti-il-korp-tal-pulizija-buniformi-gdida-1/|titlu=|data-aċċess=2024-12-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20241226155407/https://one.com.mt/bir-ritratti-il-korp-tal-pulizija-buniformi-gdida-1/|arkivju-data=2024-12-26|url-status=dead}}</ref>. Fl-2020, Malta ffirmat u rratifikat it-trattat tan-NU dwar il-Projbizzjoni tal-Armi Nukleari<ref>{{Ċita web|url=https://www.maltatoday.com.mt/news/national/104847/nuclear_arms_prohibition_treaty_ratified_by_foreign_minister|titlu=Nuclear arms prohibition treaty ratified by foreign minister|sit=MaltaToday.com.mt|lingwa=en|data-aċċess=2024-12-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXVI-9&chapter=26&clang=_en|titlu=United Nations Treaty Collection|sit=treaties.un.org|lingwa=EN|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. '''<big>Drittijiet tal-bniedem</big>''' Malta hija meqjusa bħala wieħed mill-aktar pajjiżi li jappoġġjaw lill-[[LGBT]] fid-dinja, u kienet l-ewwel nazzjon fl-[[Unjoni Ewropea]] li pprojbixxa t-terapija ta’ konverżjoni. Malta wkoll tipprojbixxi kostituzzjonalment id-diskriminazzjoni bbażata fuq id-diżabilità. Il-leġislazzjoni Maltija tirrikonoxxi żwiġijiet kemm ċivili kif ukoll kanoniċi (ekkleżjastiċi). Annullamenti mill-qrati ekkleżjastiċi u ċivili mhumiex relatati u mhux bilfors ikunu approvati reċiprokament. Malta vvutat favur il-leġiżlazzjoni tad-divorzju f’referendum li sar fit-28 ta’ Mejju 2011<ref>{{Ċita web|url=https://www.illum.com.mt/ahbarijiet/politika/41271/iddifferenza_bejn_ilvoti_li_ma_nabrux_bejn_dawk_tarreferendum_huma_biss_ta_150|titlu=150 biss id-differenza bejn il-voti li ma nġabrux fir-referendum tad-divorzju|sit=Illum.com.mt|lingwa=en|data-aċċess=2024-12-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2017-09-27/local-news/UN-equality-head-praises-Malta-as-beacon-of-human-rights-for-LGBTIQ-issues-6736179515|titlu=UN equality head praises Malta as ‘beacon of human rights for LGBTIQ issues’ - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2024-12-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.maltatoday.com.mt/news/national/57877/malta_ranked_first_in_european_rainbow_map_of_lgbtiq_rights|titlu=}}</ref>. L-abort f’Malta huwa illegali. Hija u l-Polonja huma l-uniċi membri tal-[[Unjoni Ewropea]] bi projbizzjonijiet kważi totali fuq il-proċedura. M'hemm l-ebda eċċezzjoni għall-istupru jew l-inċest. Fil-21 ta’ Novembru 2022, il-gvern immexxi mill-Partit Laburista ppropona abbozz ta’ liġi li “jintroduċi klawżola ġdida fil-kodiċi kriminali tal-pajjiż li tippermetti t-tmiem ta’ tqala jekk il-ħajja tal-omm tkun f’riskju jew jekk saħħtha tkun f’periklu serju”. Mill-2023, ġiet miżjuda eċċezzjoni biex tippermetti l-abort biss jekk il-ħajja tal-omm tkun f’riskju<ref>{{Ċita web|url=https://charliehebdo.fr/2022/03/societe/feminisme/malte-alors-accouchement-ivg-ca-vient/|titlu=Malte : Alors, l’accouchement de l’IVG, ça vient ?|kunjom=Charlie|isem=Je suis|data=2022-03-23|sit=charliehebdo.fr|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2024-12-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://apnews.com/article/abortion-health-religion-europe-malta-4a20fcad6313c1414a843dbbb364e726|titlu=Malta proposes bill to ease EU's strictest anti-abortion law|data=2022-11-21|sit=AP News|lingwa=en|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. == Ġeografija == {{artiklu prinċipali|Ġeografija ta' Malta}} [[Stampa:Malta from space via laser ESA378503.jpg|nofs|daqsminuri|Malta mill-ispazju ]] Il-gżejjer Maltin huma arċipelagu li jinsabu f'nofs il-Baħar Mediterran madwar 93 km fin-Nofsinhar ta' Sqallija. Huma biss it-tliet gżejjer, Malta, Għawdex u [[Kemmuna]] li huma abitati. Il-gżejjer iż-żgħar, bħal [[Filfla]], [[Kemmunett]] u l-[[Gżejjer ta' San Pawl]] huma diżabitati. Malta hi miżgħuda b'bajjiet u wħud minnhom jipprovdu wkoll portijiet tajbin. Il-gżejjer tal-arċipelagu ġew iffurmati mis-sediment ta' qiegħ il-baħar miljuni ta' snin ilu (fiż-Żmien Plioċen). Meta dan is-sediment issolidifika u bil-mod il-mod inkixef f'wiċċ l-ilma dawn biż-żmien, l-aktar dak Tas-Silġ, ingħaqdu ma' Sqallija. Dan il-pont ma kienx jibqa' sejjer lejn l-Afrika minħabba l-widien profondi immens ta' taħt il-baħar li jeżistu bejn Malta u l-Afrika.<ref>{{ċita rivista |kunjom1=Mannion |isem1=A. M. |kunjom2=Vogiatzakis |isem2=I. N. |url=http://www.reading.ac.uk/web/files/geographyandenvironmentalscience/GP183_Island_Landscapes_AMMINV_1Aa.pdf |titlu=Island Landscape Dynamics: Examples from the Mediterranean |data=2007 |rivista=Geographical Paper |numru=183 |lingwa=en}}</ref> L-arċipelagu jinsab f'tarf il-plakka tettonika Afrikana, bil-konfini tiegħu jmissu mal-plakka Ewroasjatika.<ref>{{ċita mappa |url=http://earth.geology.yale.edu/RETREAT/maps/Mediterranean%20map2001sheet1%20tectonics&kinematics.jpg |titlu=Geodynamic Map of the Mediterranean |pubblikatur=Commission for the Geological Map of the World |edizzjoni=1el |skala=1:13,000,000 |format=JPG |data-aċċess=2009-04-29 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100214144714/http://earth.geology.yale.edu/RETREAT/maps/Mediterranean%20map2001sheet1%20tectonics&kinematics.jpg |arkivju-data=2010-02-14}}</ref> Għal mijiet ta' snin, Malta kienet meqjusa bħala gżira tal-Afrika ta' fuq.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Falconer|isem=William|kunjom2=Falconer|isem2=Thomas|data=2009-09|titlu=Dissertation on St. Paul's Voyage|url=https://books.google.com.mt/books?id=B3Q29kWRdtgC&pg=PA50&redir_esc=y|lingwa=en|iktar=Google-Books-ID: B3Q29kWRdtgC|pubblikatur=BiblioBazaar}}</ref> Il-qiegħ tal-baħar madwar il-gżejjer ta’ Malta jżomm traċċi ta’ karatteristiċi ġeomarini antiki, li jissuġġerixxu skoperti arkeoloġiċi potenzjali li jistgħu jitfgħu dawl fuq l-ambjent preistoriku tar-reġjun.<ref>{{Ċita web|url=https://www.maltainfoguide.com/where-is-malta.html|titlu=Where Is Malta? {{!}} World Map, Facts, People & History of Malta|sit=Malta Info Guide|lingwa=en|data-aċċess=2024-11-17}}</ref> Il-pajsaġġ tal-gżejjer Maltin attwalment huwa kkaraterizzat minn għoljiet baxxi b'għelieqi mtarrġin. L-ogħla punt hu [[Ta' Dmejrek]], 253 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar, qrib [[Ħad-Dingli]]. Ċerti widien fil-gżejjer Maltin jimtlew bl-ilma ġieri tax-xita li jdum għaddej għal ċertu żmien biss, u li jinxef wara ċertu żmien, l-aktar fis-sajf. Ma jeżistux [[xmara|xmajjar]] jew għadajjar ta' ċertu kobor b'mod permanenti. Postijiet f'Malta fejn hemm xi sorsi tal-ilma magħrufa huma, Wied il-Qlejgħa (iċ-Chadwick Lakes), il-[[Baħrija]], l-[[L-Imtaħleb|Imtaħleb]] u San Martin, waqt li f'Għawdex hemm il-[[Wied tal-Lunzjata]]. === Gżejjer żgħar, blat fil-baħar u skolli === Gżejjer żgħar li jiffurmaw parti mill-arċipelagu jinkludu lil Kemmunett (diżabitata), Filfla (riżerva naturali diżabitata), il-[[Ġebla tal-Ġeneral]] (diżabitata), il-[[Gżira Manoel]] (li hi magħquda mal-lokalità tal-[[Gżira (lokalità)|Gżira]] permezz ta' pont żgħir), u l-Gżejjer ta' San Pawl (diżabitati). Il-gżejjer Maltin huma dawn is-segwenti: {| class="multicol" style="width:100%;" | width="33%" align="left" valign="top" | * Delmarva * Filfla * Ġebel Fessej * Ġebel ta' Bejn il-Kmiemen * Ġebla ta' Sala * Ġebla taċ-Ċawla * Ġebla tal-Ġeneral * Ġebla tal-Għallis * Ġebla tal-Ħalfa * Gżejjer ta' San Paw<nowiki/>l/Selmunett | width="33%" align="left" valign="top" | * Gżira ta' Malta * Gżira Manoel * Għawdex * Kemmuna * Kemmunett * Mistra * Skoll tal-Barbaġanni * Ta' Fraben * Xrob l-Għaġin |} === Klima === {{artiklu prinċipali|Klima ta' Malta}} [[Stampa:Valletta-view-from-senglea.jpg|thumb|left|500px|Malta ġeneralment tgawdi minn klima Mediterranja]] Il-[[Klima ta' Malta|klima]] hi waħda Mediterranja, bi xtiewi moderati u umdużi, u bi sjuf sħan u xotti. M'hemm l-ebda staġun sħun fejn il-pjanti jorqdu, minkejja li l-iżvilupp tal-pjanti jista' jiġi osservat xi ftit f'xitwa b'kesħa li ma tkunx normali, u s-sħana u l-aridità tas-sajf jistgħu jwasslu biex il-veġetazzjoni tkun dgħajfa. L-inqas temperatura qatt irreġistrata kienet fid-19 ta' Frar 1895, fil-Belt Valletta, meta t-temperatura niżlet għal 1.2°C, waqt li l-ogħla waħda laħqet it-43.8°C f'Awwissu tal-1999.<ref>{{ċita web |url=http://www.maltaweather.com/archives/tmaxhigh.shtml |titlu=Highest Maximum Temperature (Celsius) |sit=MaltaWeather.com |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150330062131/http://maltaweather.com/archives/tmaxhigh.shtml |arkivju-data=2015-03-30 |lingwa=en}}</ref> Kienu ftit l-okkażjonijiet fejn ġiet irreġistrata xi preċipitazzjoni ta' borra, u dawn kienu fi Frar 1895, f'Jannar 1905 u fil-31 ta' Jannar 1962. Il-bidla fil-klima wasslet biex id-differenza li hemm bejn l-ogħla u l-inqas temperaturi tiżdied, u dan ħafna drabi jwassal għal staġuni b'temp instabbli. Dawn l-aħħar snin kienu rreġistrati wkoll każi aktar frekwenti ta' borra u silġ li laqtu lill-gżejjer.<ref>{{ċita aħbar |kunjom1=Fenech |isem1=Ingrid |url=http://www.maltarightnow.com/Default.asp?module=news&at=It-Temp+fl-2008&t=a&aid=99809315&cid=19 |titlu=It-Temp fl-2008 |pubblikatur=MaltaRightNow.com |data=2009-01-01 |data-aċċess=2009-04-03 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120109231709/http://www.maltarightnow.com/Default.asp?module=news&at=It-Temp+fl-2008&t=a&aid=99809315&cid=19 |arkivju-data=2012-01-09 |lingwa=mt }}</ref> Il-provista tal-ilma toffri sfida għal Malta, peress li fiż-żmien sħun tas-sajf il-preċipitazzjoni tkun waħda minima filwaqt li dan ikun ukoll iż-żmien fejn l-ilma jkun użat l-iktar. Din il-problema tinħass ukoll matul ix-xitwa minħabba x-xita qawwija li tagħmel, li ħafna drabi tkompli nieżla fil-baħar minflok tippenetra fl-art. Malta tiddependi fuq ir-riżervi ta' taħt l-art tal-ilma ħelu (40 fil-mija), li jinġieb minn sistema ta' riżervi tal-ilma msejħin galleriji, bħal pereżempju, [[Ta' Kandja]], b'fond ta' madwar 97 metru. Aktar minn nofs l-ilma tax-xorb ta' Malta huwa prodott permezz tad-desalinazzjoni (60 fil-mija), li twassal għal aktar użu ta' kombustibbli fossili u għal aktar tniġġis.<ref>{{ċita aħbar|kunjom1=McGrath|isem1=Matt|data=2007-04-04|titlu=Briney future for vulnerable Malta|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6525069.stm|lingwa=en|pubblikatur=BBC News}}</ref> {{Infobox Temp |l-ewwel_metrika=yes |linja_waħda=yes |post=&nbsp;Malta |Jan_Hi_°C = 15 |Fra_Hi_°C = 15 |Mar_Hi_°C = 16 |Apr_Hi_°C = 18 |Mej_Hi_°C = 22 |Ġun_Hi_°C = 26 |Lul_Hi_°C = 30 |Aww_Hi_°C = 30 |Set_Hi_°C = 27 |Ott_Hi_°C = 23 |Nov_Hi_°C = 19 |Diċ_Hi_°C = 16 |Year_Hi_°C = 21 |Jan_Lo_°C = 9 |Fra_Lo_°C = 9 |Mar_Lo_°C = 10 |Apr_Lo_°C = 12 |Mej_Lo_°C = 15 |Ġun_Lo_°C = 18 |Lul_Lo_°C = 21 |Aww_Lo_°C = 22 |Set_Lo_°C = 20 |Ott_Lo_°C = 17 |Nov_Lo_°C = 13 |Diċ_Lo_°C = 11 |Year_Lo_°C = 15 |Jan_MEDJA_°C = 12 |Fra_MEDJA_°C = 12 |Mar_MEDJA_°C = 13 |Apr_MEDJA_°C = 15 |Mej_MEDJA_°C = 18 |Ġun_MEDJA_°C = 22 |Lul_MEDJA_°C = 26 |Aww_MEDJA_°C = 26 |Set_MEDJA_°C = 24 |Ott_MEDJA_°C = 21 |Nov_MEDJA_°C = 16 |Diċ_MEDJA_°C = 13 |Year_MEDJA_°C = 18 |Jan_Preċip_ċm = 8 |Fra_Preċip_ċm = 5 |Mar_Preċip_ċm = 4 |Apr_Preċip_ċm = 2 |Mej_Preċip_ċm = 1 |Ġun_Preċip_ċm = 0 |Lul_Preċip_ċm = 0 |Aww_Preċip_ċm = 0 |Set_Preċip_ċm = 3 |Ott_Preċip_ċm = 7 |Nov_Preċip_ċm = 9 |Diċ_Preċip_ċm = 10 |Year_Preċip_ċm = 53 |sors1 = Weatherbase<ref>{{Ċita web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?s=79561&refer=&units=metric|titlu=Valletta, Malta Travel Weather Averages (Weatherbase)|sit=Weatherbase|data-aċċess=2024-08-25|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160403141404/http://www.weatherbase.com/weather/weatherall.php3?refer=&s=79561&units=metric|arkivju-data=2016-04-03|url-status=dead}}</ref> |aċċess = }} == Ekonomija == {{artiklu prinċipali|Ekonomija ta' Malta}} [[Stampa:Malta - Valletta - Triq il-Papa Piju V - Central Bank of Malta 03 ies.jpg|nofs|daqsminuri|[[Bank Ċentrali ta' Malta|Bank Ċentrali ta’ Malta]], [[Triq il-Papa Piju V]] fil-[[Belt Valletta]].]] L-ekonomija ta' Malta hi bbażata fuq diversi setturi, kemm dawk tal-manifattura kif ukoll tas-servizzi. L-uniċi riżorsi naturali u tanġibbli huma l-blat tal-Franka u tal-Qawwi/taż-Żonqor, u l-baħar ta' madwar il-gżejjer. Minn tal-ewwel jitqatta' l-ġebel tal-franka għall-bini kif ukoll jittieħed żrar u trab mill-ġebla ta' qawwi l-aktar biex titħallat mas-siment<ref>{{Ċita web|url=https://ekonomija.gov.mt/|titlu=Home|sit=ekonomija|lingwa=mt|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. L-ekonomija tiddependi ħafna fuq il-kummerċ u l-investiment barrani, l-aktar fil-manifattura ta' bosta prodotti. Hawn ħames żoni industrijali fejn jiġu prodotti tant kwalitajiet ta' oġġetti bħal, għodda ta' inġinerija speċjalizzata, u komponenti tagħhom, oġġetti tal-plastik, kimika, oġġetti elettroniċi jew komponenti tagħhom, tessuti, ikel, xorb u tant affarijiet oħra. Dawn kollha jaħdmu f'suq liberu. L-aktar setturi importanti tal-ekonomija ta' Malta fl-2018 kienet il-manifattura u l-esportazzjoni tal-prodotti tagħhom, it-turiżmu, il-qasam finanzjarju, l-avjazzjoni, il-Port frank u s-servizzi tal-ikel. Il-kummerċ fl-UE jammonta għal 57% tal-esportazzjonijiet ta' Malta (il-[[Ġermanja]] 16%, l-[[Italja]] 12% u [[Franza]] 11%), filwaqt li barra mill-UE 6% jmorru kemm f'[[Singapor|Singapore]] kif ukoll fil-[[Ġappun]].<ref name="EU"/> F'termini ta' importazzjonijiet, 72% jiġu minn Stati Membri tal-UE (l-[[Italja]] 25% u l-[[Ġermanja]] 8%), filwaqt li barra mill-UE 4% jiġu miċ-[[Ċina]] u 3% mill-[[Indja]].<ref name="EU"/> === Storja tal-ekonomija === Qabel l-1800, Malta kellha vera ftit industriji, apparti dik tal-[[qoton]], it-[[tabakk]], u tat-tarzna. L-Ingliżi bdew jibnu it-tarzna u bosta baċiri mill-1848 'l hinn. Fi żmien il-gwerer fil-Mediterran li l-Ingliżi kienu involuti fihom, l-ekonomija ta' Malta kienet tmur tajjeb. Eżempju ta' dan kienet il-Gwerra tal-Krimea (1854 - 1856). Fl-1869, mal-ftuħ tal-Kanal tas-Swejz kien hemm żieda massiva fil-vapuri li kienu jidħlu Malta. L-ekonomija tal-Mediterran ġiet ideskritta bħala "Awtostrada" tan-negozju tad-dinja, u numru ta' vapuri kienu jidħlu Malta għal [[faħam]] u proviżjon ieħor qabel ikomplu bil-vjaġġi tagħhom lejn l-Eġittu u [[Oċean Indjan|l-Oċean Indjan]]. Bejn l-1871 u l-1881, 8,000 ħaddiem sabu xogħol fit-tarzni. In-negozjanti kienu ngħaqdu bħala assoċjazzjoni u fl-1856 inbniet ''La Borsa'' (''The Exchange'') fi triq ir-Repubblika (dak iż-żmien imsejħa Strada Rjali). Fil-Borsa kien hemm żewġ banek. '''<big>Bankarja u finanzi</big>''' [[Stampa:Portomaso Business Tower (25689178531).jpg|xellug|daqsminuri|[[Portomaso|Portomaso Business Tower]], it-tieni l-ogħla bini f’Malta]] L-akbar żewġ banek kummerċjali huma l-[[Bank of Valetta|Bank of Valletta]] u l-[[HSBC Bank Malta]]. Banek diġitali bħal Revolut żdiedu wkoll fil-popolarità. Il-[[Bank Ċentrali ta' Malta]] għandu żewġ oqsma ewlenin ta' responsabbiltà: il-formulazzjoni u l-implimentazzjoni tal-politika monetarja u l-promozzjoni ta' sistema finanzjarja soda u effiċjenti. Il-[[Gvern ta' Malta|gvern Malti]] daħal fl-ERM II fl-4 ta’ Mejju 2005, u adotta l-ewro bħala l-munita tal-pajjiż fl-1 ta’ Jannar 2008. '''<big>Turiżmu</big>''' [[Stampa:Malta - Ghajnsielem - Comino + Large Blue Lagoon Rock + Small Blue Lagoon Rock + Cominotto + Blue Lagoon 02 ies.jpg|nofs|daqsminuri|[[Blue Lagoon]] ([[Kemmuna]])]] Malta hija destinazzjoni turistika popolari, b’1.6 miljun turist fis-sena, tliet darbiet aktar turisti jżuru milli hemm residenti. L-infrastruttura tat-turiżmu żdiedet b'mod drammatiku matul is-snin u għadd ta' lukandi huma preżenti fil-gżira, għalkemm l-iżvilupp żejjed u l-qerda tad-djar tradizzjonali huma ta' tħassib dejjem jikber. Fl-2019, Malta kellha sena rekord fit-turiżmu, fejn irreġistrat aktar minn 2.1 miljun turist f’sena waħda<ref>{{Ċita web|url=https://turizmu.gov.mt/|titlu=Home|sit=turiżmu|lingwa=mt|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. F’dawn l-aħħar snin, Malta rreklamat ruħha bħala destinazzjoni tat-turiżmu mediku, u numru ta’ fornituri tat-turiżmu tas-saħħa qed jiżviluppaw l-industrija. Madankollu, l-ebda sptar Malti ma għadda minn akkreditazzjoni indipendenti tal-kura tas-saħħa internazzjonali. Malta hija popolari mat-turisti mediċi Brittaniċi, u tindika lill-isptarijiet Maltin lejn li jfittxu akkreditazzjoni minn sorsi tar-[[Renju Unit]], bħall-Iskema ta' Akkreditazzjoni Trent. [[Stampa:Mercury Tower seen from a drone.jpg|nofs|daqsminuri|[[Torri tal-Merkurju]] ([[San Ġiljan (lokalità)|San Ġiljan)]]]] It-turiżmu f’Malta jikkontribwixxi madwar 11.6 fil-mija tal-prodott gross domestiku tal-pajjiż<ref>{{Ċita web|url=https://tvmnews.mt/en/news/malta-presents-proposals-for-the-recovery-of-tourism-sector-from-pandemic-effects/|titlu=Malta presents proposals for the recovery of tourism sector from pandemic effects|kunjom=Galea|isem=Rachel|data=2020-04-27|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. '''<big>Xjenza u teknoloġija</big>''' Malta ffirmat ftehim ta’ kooperazzjoni mal-Aġenzija Spazjali Ewropea (ESA) għal kooperazzjoni aktar intensiva fi proġetti tal-ESA<ref>{{Ċita web|url=https://www.esa.int/About_Us/Corporate_news/Member_States_Cooperating_States|titlu=Member States & Cooperating States|sit=www.esa.int|lingwa=en|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. Il-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija (MCST) huwa l-korp ċivili responsabbli għall-iżvilupp tax-xjenza u t-teknoloġija fuq livell edukattiv u soċjali. Il-biċċa l-kbira tal-istudenti tax-xjenza f'Malta jiggradwaw mill-Università ta' Malta u huma rappreżentati minn S-Cubed (Science Student's Society), UESA (University Engineering Students Association) u ICTSA (University of Malta ICT Students' Association). Malta kienet ikklassifikata fid-29 post fl-Indiċi tal-Innovazzjoni Globali fl-2024<ref>{{Ċita ktieb|titlu=Global Innovation Index 2024|url=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2024/en/|lingwa=en}}</ref>. == Demografija == {{artiklu prinċipali|Demografija ta' Malta}} Il-popolazzjoni tal-gzejjer Maltin hi ta' madwar 500,000 ruħ. Hu mifhum li f'kull kilometru kwadru jgħixu madwar 1,400 ruħ. Malta tista' titqies bħala wieħed mill-iktar pajjiżi b'densità tal-popolazzjoni fid-dinja. '''<big>Lingwi</big>''' [[Stampa:Il-Kantilena.png|nofs|daqsminuri|[[Il Cantilena|Il-Kantilena]] ta' [[Pietru Caxaro]], l-eqdem test bil-[[Maltin|Malti]], seklu 15.]] Il-Malti huwa wieħed miż-żewġ lingwi kostituzzjonali ta' Malta u huwa meqjus bħala l-lingwa nazzjonali. It-tieni lingwa uffiċjali hija l-Ingliż u għalhekk il-liġijiet jiġu promulgati kemm bil-Malti kif ukoll bl-Ingliż. Madankollu, l-artikolu 74 tal-Kostituzzjoni jgħid li "jekk ikun hemm xi kunflitt bejn it-testi Malti u Ingliż ta' xi liġi, it-test Malti għandu jipprevali."<ref>{{Ċita web|url=http://justiceservices.gov.mt/DownloadDocument.aspx?app=lom&itemid=8566|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-12-26|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181001103554/http://justiceservices.gov.mt/DownloadDocument.aspx?app=lom&itemid=8566|arkivju-data=2018-10-01|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2022, l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika ta’ Malta jgħid li 90 fil-mija tal-popolazzjoni Maltija għandha mill-inqas għarfien bażiku tal-Malti, 96 fil-mija tal-Ingliż, 62 fil-mija tat-Taljan, u 20 fil-mija tal-Franċiż. Dan l-għarfien mifrux tat-tieni lingwa jagħmel lil Malta wieħed mill-aktar pajjiżi multilingwi fl-[[Unjoni Ewropea]]. Studju li ġabar l-opinjoni pubblika dwar liema lingwa kienet “preferuta” skopra li 86 fil-mija tal-popolazzjoni ppreferew il-Malti, 12 fil-mija l-Ingliż, u 2 fil-mija t-Taljan. Stazzjonijiet tat-televiżjoni Taljani minn xandara bbażati fl-Italja, bħal Mediaset u RAI, jaslu Malta u jibqgħu popolari<ref>{{Ċita web|url=http://www6.gencat.cat/llengcat/noves/hm04primavera-estiu/a_badia2_3.htm|titlu=NOVES SL. SPRING-SUMMER 2004. A VIEW OF THE LINGUISTIC SITUATION IN MALTA (2)|data=2012-03-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-12-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120312145908/http://www6.gencat.cat/llengcat/noves/hm04primavera-estiu/a_badia2_3.htm|arkivju-data=2012-03-12|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_237.en.pdf|titlu=|data-aċċess=2024-12-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070128095746/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_237.en.pdf|arkivju-data=2007-01-28|url-status=bot: unknown}}</ref>. Il-[[Lingwa tas-Sinjali Maltija]] tintuża minn firmaturi f'Malta<ref>{{Ċita web|url=https://mlrs.research.um.edu.mt/resources/lsm|titlu=Dizzjunarju tal-Lingwa tas-Sinjali Maltija|sit=mlrs.research.um.edu.mt|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. '''<big>Reliġjon</big>''' [[Stampa:Statue of Saint Publius.jpg|nofs|daqsminuri|Statwa ta’ [[San Publju]]]] Ir-reliġjon predominanti f’Malta hija l-Kattoliċiżmu Ruman. It-tieni artiklu tal-Kostituzzjoni ta’ Malta jistabbilixxi l-Kattoliċiżmu Ruman bħala r-reliġjon tal-istat u huwa rifless ukoll f’diversi elementi tal-kultura Maltija, għalkemm hemm dispożizzjonijiet sodi għal-libertà tar-reliġjon. Hemm aktar minn 360 knisja f’[[Malta (gżira)|Malta]], [[Għawdex]], u [[Kemmuna]], jew knisja waħda għal kull 1,000 resident. Il-knisja parrokkjali hija l-punt fokali arkitettoniku u ġeografiku ta' kull belt u raħal Malti<ref>{{Ċita web|url=https://knisja.mt/|titlu=Home|sit=Arċidjoċesi ta' Malta|lingwa=mt-MT|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. Malta hija Sede Appostolika; l-Atti tal-Appostli (Atti 28) jirrakkonta kif [[San Pawl]] nawfraġ fil-gżira ta’ “Melite”, li ħafna studjużi Bibliċi jidentifikawha ma’ Malta, episodju datat madwar is-sena 60 AD. Jingħad li l-ewwel qaddis Malti, [[San Publju]]. saru l-ewwel isqof ta’ Malta. Aktar evidenza ta’ prattiċi u twemmin Insara matul il-perjodu tal-persekuzzjoni Rumana tidher f’katakombi li jinsabu taħt diversi siti madwar Malta, fosthom il-[[Katakombi ta’ San Pawl]]. Hemm ukoll numru ta’ knejjes tal-grotta, fosthom il-[[Santwarju tal-Madonna tal-Mellieħa|grotta tal-Mellieħa]], li hija [[Santwarju tat-Twelid tal-Madonna]] fejn, skont il-leġġenda, [[San Luqa]] pinġa ritratt tal-[[Santa Marija|Verġni Marija]]. Ilu post ta’ pellegrinaġġ mill-perjodu medjevali<ref>{{Ċita web|url=https://www.quddies.com.mt/churches/182/Madonna-tal-Mellieha/Mellieha|titlu=Madonna tal-Mellieha - Sanctuary - Mellieha, Malta|sit=www.quddies.com.mt|data-aċċess=2024-12-26}}</ref>. Għal sekli sħaħ, [[Knisja f’Malta|il-Knisja f’Malta]] kienet subordinata għad-[[Djoċesi ta’ Palermo]], ħlief meta kienet taħt Karlu ta’ Anjou, li ħatar isqfijiet għal Malta, kif għamlu – f’okkażjonijiet rari – l-Ispanjoli u wara, il-Kavallieri. Mill-1808 l-isqfijiet kollha ta’ Malta kienu Maltin. Il-qaddisin patruni ta’ Malta huma [[San Pawl]], [[San Publju]], u [[Sant’Agata]]. Għalkemm mhux patrun, [[San Ġorġ Preca]] huwa meqjum ħafna bħala t-tieni qaddis Malti kanonizzat wara [[San Publju]]. F’Malta hemm preżenti diversi ordnijiet reliġjużi [[Kattoliċi Rumani]] fosthom il-Ġiżwiti, Franġiskani, Dumnikani, Karmelitani u Little Sisters of the Poor. [[Stampa:Michelangelo Caravaggio 021.jpg|nofs|daqsminuri|''Il-Qtugħ tar-ras ta’ San Ġwann'', ta’ [[Caravaggio]]. Żejt fuq tila, 361 cm × 520 cm (142.13 in × 204.72 in). Oratorju tal-[[Konkatidral ta' San Ġwann|Kon-Katidral]].]] F’Malta teżisti minoranza konsiderevoli ta’ Kristjani Ortodossi tal-Lvant, li minnhom hemm 16,457, skont iċ-ċensiment tal-2021; għalkemm in-numru jista 'jinkludi wkoll Kristjani Ortodossi Orjentali, li mhumiex f'komunjoni ma' tal-ewwel. Hemm numru żgħir ta’ parroċċi li jappartjenu għal kull Knisja awtoċefali, tipikament waħda għal kull waħda. Hemm parroċċi Ortodossi [[Greċja|Griegi]], [[Russja|Russi]], [[Serbja|Serbi]], [[Rumanija|Rumeni]], u [[Bulgarija|Bulgari]] li jinsabu madwar Malta<ref>{{Ċita web|url=https://www.exarmalta.com/|titlu=Holy Patriarchal Exarchate of Malta -|sit=Holy Patriarchal Exarchate of Malta|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-12-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20260105031816/https://www.exarmalta.com/|arkivju-data=2026-01-05|url-status=dead}}</ref>. Ħafna mill-kongreganti tal-knejjes Protestanti lokali mhumiex Maltin; il-kongregazzjonijiet tagħhom prinċipalment jiġbdu minn vacationers u irtirati Brittaniċi li jgħixu fil-pajjiż. Hemm ukoll knisja Avventista tas-Seba’ Jum f’[[Birkirkara]], u kongregazzjoni tal-Knisja Appostolika Ġdida mwaqqfa fl-1983 fi [[Gwardamanġa]]. Hemm madwar 600 Xhud taʼ Ġeħova. Il-Mormoniżmu huwa rappreżentat ukoll b’241 membru f’kongregazzjoni waħda fil-[[Mosta]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsroom.churchofjesuschrist.org/facts-and-statistics/country/malta|titlu=Statistics and Church Facts {{!}} Total Church Membership|sit=newsroom.churchofjesuschrist.org|lingwa=en|data-aċċess=2024-12-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://archive.maltatoday.com.mt/2009/04/08/t5.html|titlu=MaltaToday|data=2015-10-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-12-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151016010540/http://archive.maltatoday.com.mt/2009/04/08/t5.html|arkivju-data=2015-10-16|url-status=bot: unknown}}</ref>. Il-popolazzjoni Lhudija ta’ Malta laħqet il-quċċata tagħha fil-Medju Evu taħt il-ħakma Normanna. Fl-1479, Malta u Sqallija ġew taħt il-ħakma Aragonese u d-Digriet tal-Alhambra tal-1492 ġiegħel lill-Lhud kollha jitilqu mill-pajjiż. Illum, hemm żewġ kongregazzjonijiet Lhud. Fl-2019 il-komunità Lhudija f'Malta ġabret madwar 150 persuna, ftit aktar mill-120 (li minnhom 80 kienu attivi) stmati fl-2003, u l-aktar anzjani. Ħafna fost il-ġenerazzjonijiet ġodda ddeċidew li joqgħodu barra, inkluż fl-Ingilterra u l-Iżrael. Il-biċċa l-kbira tal-Lhud Maltin kontemporanji huma Sefardi, madankollu, jintuża ktieb tat-talb Ashkenazi. Fl-2013 twaqqaf iċ-Ċentru Lhudi Chabad f’Malta<ref>{{Ċita web|url=http://archive.maltatoday.com.mt/2009/04/08/t5.html|titlu=MaltaToday|data=2015-10-16|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-12-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151016010540/http://archive.maltatoday.com.mt/2009/04/08/t5.html|arkivju-data=2015-10-16|url-status=bot: unknown}}</ref>. [[Stampa:Malta - Paola - Triq Kordin - Mosque 01 ies.jpg|nofs|daqsminuri|Ċentru Iżlamiku ta’ Malta]] Hemm moskea [[Iżlam|Musulmana]] waħda mibnija apposta, il-[[Moskea Mariam Al-Batool]], għalkemm hemm ukoll ftit moskej improvizzati li jinsabu fi djar Musulmani mifruxa madwar il-gżira. Mit-3,000 Musulmani stmati f’Malta, madwar 2,250 huma barranin, madwar 600 huma ċittadini naturalizzati, u madwar 150 huma Maltin imwielda fil-pajjiż. Il-Buddiżmu Zen u l-Fidi Baháʼí jippretendu madwar 40 membru. Fi stħarriġ li sar mill-Malta Today, il-maġġoranza assoluta tal-popolazzjoni Maltija taderixxi mal-Kristjaneżmu (95.2%) bil-Kattoliċiżmu Ruman bħala d-denominazzjoni ewlenija (93.9%); 4.5% tal-popolazzjoni ddikjaraw lilhom infushom jew atei jew agnostiċi, waħda mill-inqas ċifri fl-Ewropa. Skont stħarriġ tal-Ewrobarometru tal-2019, 83% tal-popolazzjoni identifikata bħala [[Kattolika Rumana]]. In-numru ta’ atei rdoppja mill-2014 għall-2018. Persuni mhux reliġjużi għandhom riskju akbar li jsofru minn diskriminazzjoni. Fl-edizzjoni tal-2015 tar-Rapport annwali dwar il-Libertà tal-Ħsieb mill-Unjoni Internazzjonali Umanista u Etika, Malta kienet fil-kategorija ta’ “diskriminazzjoni severa”. Fl-2016, wara t-tneħħija tal-liġi dwar id-dagħa, Malta ġiet mibdula għall-kategorija ta’ “diskriminazzjoni sistematika” (l-istess bħall-biċċa l-kbira tal-pajjiżi tal-UE)<ref>{{Ċita web|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20161209/local/malta-still-discriminating-against-the-non-religious-report.633311|titlu=Malta still discriminating against the non-religious - report - timesofmalta.com|data=2016-12-10|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-12-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161210140814/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20161209/local/malta-still-discriminating-against-the-non-religious-report.633311|arkivju-data=2016-12-10|url-status=bot: unknown}}</ref>. == Malta fl-UE == Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea (UE) fl-2004 fejn għandha sitt membri jirrapreżentawha. <ref name="EU"/> Fil-[[Kunsill tal-UE]], il-ministri tal-pajjiżi membri jiltaqgħu b'mod regolari biex jadottaw il-liġijiet tal-UE u jikkoordinaw il-politika ta' bejniethom. Il-laqgħat tal-Kunsill jattendu għalihom regolarment rappreżentanti mill-gvern ta' Malta, skont il-qasam ta' politika li jkun qed jiġi indirizzat.<ref name="EU"/> Il-Kunsill tal-UE m'għandux persuna waħda permanenti bħala President (bħal pereżempju l-Kummissjoni jew il-Parlament). Minflok, ix-xogħol jitmexxa mill-pajjiż li jkollu l-Presidenza tal-Kunsill, li jinbidel kull sitt xhur.<ref name="EU"/> Matul dawn is-sitt xhur, il-ministri mill-gvern ta' dak il-pajjiż jippresiedu u jgħinu jiddeterminaw l-aġenda tal-laqgħat tal-Kunsill f'kull qasam ta' politika, u jiffaċilitaw id-djalogu ma' istituzzjonijiet oħra tal-UE. Dati tal-Presidenza Maltija: Jan-Ġun 2017<ref name="EU"/> Il-Kummissarju nominat minn Malta għall-[[Kummissjoni Ewropea]] hi [[Helena Dalli]], li hi responsabbli għall-Ugwaljanza.<ref name="EU">{{ċita web|url=https://europa.eu/european-union/about-eu/countries/member-countries/malta_mt|titlu=Malta|sit=europa.eu|lingwa=mt}}</ref> Il-Kummissjoni hija rrappreżentata f'kull pajjiż tal-UE minn uffiċċju lokali, imsejjaħ "rappreżentanza".<ref name="EU"/> Malta għandha ħames rappreżentanti fil-[[Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew]]. Dan il-korp konsultattiv – li jirrappreżenta lil dawk li jħaddmu, il-ħaddiema u gruppi oħra ta' interess – huwa kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex ikun hemm idea aħjar tal-bidliet possibbli tas-sitwazzjonijiet soċjali u tax-xogħol fil-pajjiżi membri.<ref name="EU"/> Malta għandha rappreżentant wieħed fil-[[Kumitat Ewropew tar-Reġjuni]], l-assemblea tal-UE tar-rappreżentanti reġjonali u lokali. Dan il-korp konsultattiv jiġi kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex jiżgura li dawn il-liġijiet iqisu l-perspettiva minn kull reġjun tal-UE.<ref name="EU"/> Malta tikkomunika wkoll mal-istituzzjonijiet tal-UE permezz tar-rappreżentanza permanenti tagħha fi [[Brussell]]. L-"ambaxxata għall-UE" ta' Malta, il-kompitu ewlieni tagħha hu li tiżgura li l-interessi u l-politiki tal-pajjiż huma segwiti b'mod effettiv kemm jista' jkun fl-UE.<ref name="EU"/> L-ammont li jħallas kull pajjiż tal-UE fil-baġit tal-UE huwa kkalkulat b'mod ġust, skont il-mezzi. Aktar ma tkun b'saħħitha l-ekonomija tal-pajjiż, akbar hi l-kontribuzzjoni finanzjarja. L-għan tal-baġit tal-UE mhuwiex li jipprova jqassam mill-ġdid il-ġid, iżda pjuttost li jiffoka fuq il-ħtiġijiet tal-Ewropej b'mod ġenerali. <ref name="EU"/> Ċifri tal-2018 għal Malta: <ref name="EU"/> * Nefqa totali tal-UE f'Malta – € 0.156 biljun (ekwivalenti għal 1.38% tal-ekonomija ta' Malta) * Kontribuzzjoni totali għall-baġit tal-UE – € 0.102 biljun (ekwivalenti għal 0.91% tal-ekonomija ta' Malta) Il-flus imħallsa fil-baġit tal-UE minn Malta jgħinu biex jiġu ffinanzjati programmi u proġetti fil-pajjiżi kollha tal-UE – bħall-bini ta' toroq, is-sussidjar ta' riċerkaturi u l-ħarsien tal-ambjent.<ref name="EU"/> == Ara wkoll == * [[Irħula ta' Malta]] * [[Parroċċi ta' Malta]] * [[Lista tal-għasafar ta' Malta]] * [[Flora ta' Malta]] * [[Fortifikazzjonijet ta' Żmien l-Ingliżi f'Malta]] * [[Fortifikazzjonijiet ta' Żmien il-Kavallieri f'Malta]] * [[Muniti tal-ewro ta' Malta]] * [[Nies prominenti Maltin]] * [[Kolonja ta' Malta]] * [[Stat ta' Malta]] == Referenzi == {{referenzi|2}} == Ħoloq Esterni == === Gvern === {{Commonscat}} * [http://www.gov.mt/ Sit uffiċjali tal-gvern Malti] * [https://web.archive.org/web/20130926165007/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/malta.html Kap tal-Istat u l-Membri tal-Kabinett] * [http://www.afm.gov.mt/ Sit uffiċjali tal-Forzi Armati ta' Malta] * [http://www.mepa.org.mt/ L-Awtorità tal-Ambjent u l-Ippjanar] * [https://web.archive.org/web/20091026055425/http://victorcauchi.fortunecity.com/EuCmp/lex/lexindex.htm Liġijiet ta' Malta] – Taqsira ta' liġijiet prinċipali u glossarju ta' xi termini ;Aħbarijiet * [http://www.timesofmalta.com/ The Times of Malta] * [https://web.archive.org/web/20121110123848/http://www.maltatoday.com.mt/en/home Malta Today] * [http://www.independent.com.mt/ The Malta Independent] * [http://www.inewsmalta.com/ iNewsMalta] * [https://web.archive.org/web/20140103172519/http://www.maltastar.com/ MaltaStar] * [http://www.newsbook.com.mt/ Newsbook] * [http://www.maltarightnow.com/ MaltaRightNow] ;Vjaġġar * [http://www.visitmalta.com/ Sit uffiċjali tal-Awtorità tat-Turiżmu] * [[wikivoyage:Malta|Gwida għall-ivjaġġar għal Malta]] fuq Wikivjaġġar * (en) [https://web.archive.org/web/20090909013026/http://malta.world-travel.com.mt/ Malta Travel Guide] patronized by Malta Tourism Authority ;Oħrajn * [https://web.archive.org/web/20151016010540/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html Malta] fuq il-[[CIA World Factbook|Ktieb tal-Fatti tad-Dinja]] {{Repubblika ta' Malta}} {{Pajjiżi tal-Unjoni Ewropea}} {{Ewropa}} {{Pajjiżi tal-Commonwealth}} {{Awtorità}} [[Kategorija:Stati membri tal-Unjoni Ewropea]] [[Kategorija:Pajjiżi gżejjer]] [[Kategorija:Repubbliki]] [[Kategorija:Gżejjer Mediterranji]] [[Kategorija:Commonwealth tan-Nazzjonijiet]] [[Kategorija:Malta]] [[Kategorija:Pajjiżi stabbiliti fl-1974]] 8que76eb2u05wuu92w2vq4c90e1g68p 0 5928 329080 298550 2026-04-05T05:36:07Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329080 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Erinserracinoinglott.jpg|thumb|lemin|200px|Erin Serracino Inglott]]{{L-ewwel bil-Malti}} {{Infobox bijografija}} '''Erin Serracino Inglott''' (twieled [[l-Isla]] fis-16 ta' Ottubru 1904 – miet fit-22 ta' Awwissu 1983) kien drammaturgu, [[poeta]], rumanzier, [[kittieb]] ta' novelli, [[Lessikoloġija|lessikografu]], filologu u traduttur [[Malta|Malti]]. == Bijografija == Erin kien bin Antonio Serracino u Pia Inglott.<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2013-03-06 |titlu=Erin Serracino Inglott (minn intervista li saret lil ibnu Mario), L-Akkademja tal-Malti |url=http://www.akkademjatalmalti.com/page.asp?p=12583&l=1 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140820141951/http://www.akkademjatalmalti.com/page.asp?p=12583&l=1 |arkivju-data=2014-08-20 |url-status=dead }}</ref> Studja fil-Liċeo (1915-1920) u fl-[[Università ta' Malta]] u ħa kors tal-Letteratura (1921-1924). Sa minn żgħożitu Erin kellu kilba għall-kotba. Daħal fis-Servizz Ċivili (1927-1963) u serva għal xi żmien bħala segretarju tal-Università ta' Malta. Fl-1993 iżżewweġ lil Leonilda Gatt u ma baqax joqgħod l-Isla iżda mar joqgħod [[Bormla]], fi Triq Santa Margerita u baqa' joqgħod hemm sakemm miet. Fi żmien il-gwerra iżda, kien mar joqgħod għal ftit żmien, [[Birkirkara]]. Kellhom ħamest itfal, tliet ibniet u żewġ subien. F'Bormla, Erin Serracino Inglott kien jattendi l-''Literary and Debating Society'', soċjetà maqtugħa għalkollox mill-attivitajiet [[Politika|politiċi]] li l-iskop ewlieni tagħha kien li jsiru laqgħat dwar il-kitba, il-movimenti letterarji u suġġetti oħra varji. B'hekk tħajjar biex isir membru tal-[[Akkademja tal-Malti]]. Kien jaf l-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], it-[[Lingwa Taljana|Taljan]], il-[[Lingwa Latina|Latin]], il-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]], l-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]], il-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u r-[[Lingwa Russa|Russu]]. Erin Serracino Inglott kellu tliet delizzji prinċipali: il-lingwa, l-iskakki u l-[[mużika]]. Dawn it-tliet delizzji kibru miegħu fl-interess u fl-importanza għax ma kienx jaf b'medjokrità u jieqaf hemm, imma kellu fih sens profond li kien iġiegħlu jħoss li kull xogħol li jidħol għalih għandu jkollu fuqu t-timbru tal-kompetenza u tal-kreatività. Fl-iskakki Erin rebaħ il-kampjonat diversi drabi<ref>[http://www.chessgames.com/perl/chessgame?gid=1013109 Alexander Alekhine vs Erin Serracino-Inglott Għawdex, Malta 1935]</ref><ref>{{Ċita web|url=https://chessmalta.com/malta-champions/|titlu=Past Malta Champions - Malta Chess Federation|data=2021-01-08|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-12-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221210045633/https://chessmalta.com/malta-champions/|arkivju-data=2022-12-10|url-status=dead}}</ref> u fis-sena 1938 mar [[Brighton]] jikkompeti maċ-ċampjin dinji fejn ġab dro f'logħba li ħajritu jkompli miexi fit-triq tas-suċċess. Għalkemm kien iqatta' ħafna sigħat jikteb, xorta kien isib il-ħin għall-familja. Kienu jgħidu r-rużarju flimkien, joħroġ mal-familja u wkoll jeħodhom jgħumu, basta x'ħin irid hu. Kien iħobb ħafna l-[[Annimal|annimali]] u skont ibnu, Erin Serracino Inglott kellu ammorin li kien jgħid ir-rużarju magħhom. Kien wasal lejn l-aħħar tal-kitba tad-[[dizzjunarju]], ''Il-Miklem Malti'', meta miet fl-età ta' 78 sena. == Xogħlijiet == *''Il-miklem Malti'' – ġabra ta' kliem li jinsab fl-ilsien Malti mill-eqdem magħruf u miktub, ukoll dak li m'għadux jingħad, sal-iġded magħżul u milqugħ, li beda jingħad, miktub kif jixraq bit-tiswijiet meħtieġa, u mogħni bit-tifsir tan-nisel [[Semitiku]] jew Rumanz skont is-[[sengħa]]/ix-xogħol ta' Erin Serracino Inglott, Klabb Kotba Maltin, [[Malta]], 1975-1989. === Drammi === * ''Razju Vidal'', G. Muscat, Malta, 1941 * ''Ir-raġel li ħadha mal-mewt'', Malta, 1945 * ''Il-barrani'', A.C. Aquilina, Malta, 1956 * ''Ir-raħeb'', Klabb Kotba Maltin, Malta, 1971 * ''Ir-raġel li twieled mill-gdid'' (dramm fi tliet atti), Malta, 1971 * ''Il-wiċċ u l-qalb'' (buzzett f'att wieħed), Malta, 1971 * ''Il-bażużlu'', Klabb Kotba Maltin, Malta, 1978 * ''Il-Kerjoti'' (u żewg drammi oħra), Pubblikazzjonijiet Indipendenza, Malta, 1993 === Traduzzjonijiet === *''It-taħbila tal-kamra s-safra'', rumanz ta' [[Gaston Leroux]] (''Mystere de la chambre jaune''). Giov. Muscat, Malta, 1947 * ''Dante Alighieri: Id-divina commedia bil-Malti. L-infern. xxxix'' Stamperija tal-Gvern, Malta, 1964 * ''Il-qarnita: ġrajja oħra ta' Routetabille miktuba minn Gaston Leroux'', Stamperija Nazzjonali, Malta, 1972 === Poeżija === * ''Is-sabiħ u l-ikrah'' (1939) * ''Ix-xita'' (1945) * ''Nemel'' (1946) * ''Xi ħaġa baqa{{'}}'' (1947) * ''Lil G. B. S'' (1947) * ''Ġesù u l-Madliena'' (1948) * ''Sunetti tal-gwerra'' (1948) * ''Talba lil ommi mejta'' (1950) * ''Xejn...'' (1950) * ''Jahweh'' (1967) * ''Lill-mewt'' (1967) ==== Ix-xita ==== L-iżjed [[poeżija]] popolari ta' Erin Serracino Inglott hi bla dubju ''Ix-xita'' (1945): {| | style="vertical-align:top; width: 25%"| Dix-xita<br />li tinżel<br />kull mita<br />jiftlilha,<br />u traxxax<br />u tbexxex<br />u xxarrab<br />u tħarrab<br />lin-nies<br />bla qies,<br />jagħtini<br />ngħidilha:<br />Ja xita<br />ħallini,<br />mur saqqi<br />u baqqi<br />l-għelieqi,<br />il-ġwiebi<br />u l-bwieqi<br />fawwarhom<br />l-imxarab<br />imliehom<br />isqihom<br />kemm tiflaħ<br />u lili<br />ħallili<br />l-mistrieħ,<br />f'ġieħ l-erwieħ! | style="vertical-align:top; width: 20%"|<br><br> Kif jasal<br />is-Sibt<br />u nkun ħsibt<br />għal ħarġa,<br />kif ninżel<br />it-tarġa<br />tal-bieb,<br />u bla ħsieb<br />nitgħaxxaq<br />bis-sema<br />sabiħ<br />u narah<br />li ma fih<br />ebda sħaba;<br />u noħroġ<br />mid-dar<br />bla għata<br />għax tisreġ<br />ix-xemx<br />u ħlief sħana<br />ma hemmx;<br />u moħħi<br />mistrieħ<br />jien immur<br />fuq is-sur<br />jew indur<br />fuq xi bur,<br />mingħajr ħsieb<br />ma' xi ħbieb,<br />dix-xita<br />li tinżel<br />kull mita<br />jiftlilha,<br />taraha<br />tibdielek<br />tqattarlek<br />tiżdiedlek<br />toktorlok<br />traxxaxlek<br />tbexxixlek<br />tlanġaslek<br />u lili<br />taħsilni<br />xxarrabni<br />tgħawwimni<br />tkarkarni,<br />bla basra,<br />jaħasra,<br />nsir għasra…<br />U mxarrab<br />imħarrab,<br />imċaflas,<br />imċarċar,<br />imċallas,<br />imċallam,<br />imċappas,<br />ikolli<br />bħal ħmar<br />ninġabar<br />bis-sabar<br />id-dar<br />fejn in-nar! | style="vertical-align:top; width: 20%"|<br><br><br><br> Jagħtini<br />ngħidilha:<br />Ja xita<br />ħallini,<br />mur saqqi<br />u baqqi<br />l-għelieqi,<br />il-ġwiebi<br />u l-bwieqi<br />fawwarhom<br />l-imxarab<br />imliehom<br />isqihom<br />kemm tiflaħ<br />u lili<br />ħallili<br />l-mistrieħ,<br />f'ġieħ l-erwieħ! | style="vertical-align:top; width: 20%"|<br><br><br><br><br><br> Jekk jiena<br />nkun ħsibt<br />u barra<br />nkun ġibt<br />biex nitgħatta<br />u nitgeżwer,<br />għax nilmaħ<br />minn kmieni<br />lis-sema<br />sewdieni<br />u l-ilma<br />tax-xita<br />ġejjieni,<br />u noħroġ<br />bil-"ħassa"<br />taħt idi<br />imrassa,<br />mixdud<br />b'żarbun<br />taċ-ċfales<br />u t-tjun,<br />titħajjar<br />dix-xita<br />li tinżel<br />kull mita<br />jiftlilha,<br />jibdielha<br />li tinżel,<br />u, flokha,<br />fis-sema<br />taraha<br />toħroġlok<br />tisriġlek<br />taħraqlek<br />ix-xemx!<br />U lili<br />taqlini<br />tikwini<br />taħmini<br />tixwini;<br />bla basra<br />jaħasra<br />nsir għasra<br />bil-għaraq,<br />u mleffef<br />imkebbeb<br />imfesdaq<br />imlenbeb<br />imqartas<br />imfisqi<br />imdagħdagħ<br />għarqan<br />u għatxan<br />lehġien<br />u għajjien<br />ikolli<br />bħal ħmar<br />ninġabar<br />bis-sabar<br />id-dar!<br /> | style="vertical-align:top; width: 20%"|<br><br><br><br><br><br><br><br> Jagħtini<br />ngħidilha:<br />Ja xita<br />li tinżel<br />kull mita<br />jiftillek,<br />int issa<br />ridt tibqa'<br />maħġuba<br />mgħottija<br />maħruba<br />moħbija?<br />Ħallihom<br />l-għelieqi<br />u l-bwieqi<br />u l-ġwiebi<br />u qattar<br />u raxxax<br />u bexxex<br />u lanġas<br />u xarrab<br />lix-xemx,<br />u lili<br />ħallili<br />l-mistrieħ<br />f'ġieħ l-erwieħ! |} === Novelli === * ''Dwiem'', Il-Malti, Settembru 1944 === Artikli oħra === * ''Ħsibijiet imxerrda'', Il-Malti, Mejju, 1940 * ''Nisel'', Il-Malti, Mejju, 1947 * ''Il-palk ta' żgħużiti'', 1966<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2013-03-06 |titlu=Il-palk ta' żgħużiti |url=http://www.orestecalleja.com/PalkMaltiTaTfuliti.htm |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130424001242/http://www.orestecalleja.com/PalkMaltiTaTfuliti.htm |arkivju-data=2013-04-24 |url-status=dead }}</ref> * ''Fehmti Dwar Xi Problemi fl-Ortografija tal-Malti'', Il-Malti, 1977 == Referenzi == {{Referenzi}} {{DEFAULTSORT:Serracino Inglott, Erin}} [[Kategorija:Twieldu fl-1904]] [[Kategorija:Mietu fl-1983]] [[Kategorija:Drammaturgi Maltin]] [[Kategorija:Poeti Maltin]] [[Kategorija:Rumanziera Maltin]] [[Kategorija:Lingwisti Maltin]] [[Kategorija:Lessikografi Maltin]] [[Kategorija:Nies minn Bormla]] 04o16i986yjza5rah0u39vr3qfryckk 0 6437 329078 250320 2026-04-04T21:47:51Z The Explaner 17127 329078 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |isem = ''Eurotamandua'' |stampa = Eurotamandua joresi.png |deskrizzjoni_stampa = ''Eurotamandua joresi'' |firxa_fossili = Eoċen kmieni san-nofs |renju = [[Annimal|Animalia]] |fajlum = [[Chordata]] |klassi = [[Mammiferu|Mammalia]] |ordni = [[estinzjoni|†]]'''Afredentata''' |familja = †'''Eurotamanduidae''' |ġeneru = †'''''Eurotamandua''''' }} L-'''''Eurotamandua''''' (Tamandua Ewropew) huwa pangolin estint li kien twil madwar 90 ċentimetru jew 3 piedi. Oriġinarjament, l-ewwel darba li kien ġie skopert, ix-xjentisti ħasbu li kien xi [[speċi]] ta' [[bunemmiel Amerikan]] jew kif inhuma magħrufin ukoll wikkiela n-nemmel Amerikani, dan kollu 'l għaliex ma kellux il-karatteristika ewlenija tal-[[pangolin]]i, l-iskalji magħmulin mix-xagħar iċċementat flimkien. B'hekk wara eżaminazzjoni aktar fir-reqqa meta nstab li t-[[tamandua Ewropew]] ma kellux il-karatteristika ewlenija jew primarja tal-[[ksenartran]]i (''"xenarthrans"''), 'il hekk imsejħa ġogi ksenartrani misjuba fil-[[mammiferu|mammiferi]] kollha tal-[[ordi]]jiet [[Cingulata]] u [[Pilosa]]. L-''Eurotamandua'' kien wieħed mill-ewwel speċi membri tal-familja [[Manidae]], u għalkemm minn naħa ma kellux l-iskalji minn naħa l-oħra kellu l-kumplament tal-karatteristiċi kollha l-oħra tal-pangolini: dwiefer twal, denb twil, wiċċ tawwali u l-istess ilsien twil u jwaħħal. Presumibilment dan kien jiekol in-[[nemla|nemel]] u t-[[termita|termiti]] bħal pangolini ukoll. L-''Eurotamandua'' issemma hekk minħabba ix-xebħ kbir li hemm mal-bunemmiela Amerikani moderni tas-siġar tal-ġeneru ''[[Tamandua]]''. Minkejja li t-Tamandua Ewropew huwa l-aktar pangolin anatomikament primittiv, dan mhuwiex l-antenat tal-pangolini moderni, għax il-pangolin tal-[[Eoċen]] tal-ġeneru ''[[Eomanis]]'' kien kontemporanju tiegħu. Huwa mifhum li ''Eomanis'' u ''Eurotamandua'' bħala ġeneri nfirdu mill-antenat komuni tagħhom, jew tard fil-[[Paleoċen]], jew kmieni fl-Eoċen. == Kultura popolari == It-''Tamanduwa Ewropew'' deher għal ftit ħin fl-ewwel episodju tas-sensiela ''[[Walking with Beasts]]'' u kien użat [[tamanduwa Amerikan]]. == Ħoloq esterni == * [http://www.uvm.edu/~jdecher/Eurotamandua.JPG Ritratt tal-fossilu] {{titlu bil-korsiv}} [[Kategorija:Annimali estinti]] bbwkjluonjm0yf347jl8e0kw4yt05rv 0 14769 329082 324865 2026-04-05T09:24:09Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329082 wikitext text/x-wiki [[Stampa:The 19th amendment..jpg|thumb|Emenda XIX fl-Arkivji Nazzjonali]] '''Id-Dsatax-il Emenda''' tal-[[Kostituzzjoni tal-Istati Uniti]] tipprojbixxi kull stat u gvern federali milli jiċħad d-[[dritt tal-vot]] lil xi ċittadin minħabba s-sess tiegħu. Din ġiet ratifikata fit-18 ta' Awwissu, 1920. == Test == {{cquote|Id-dritt taċ-ċittadini tal-Istati Uniti li jivvutaw m'għandux jiġi miċħud jew imnaqqas mill-Istati Uniti jew minn kwalunkwe Stat ieħor minħabba s-sess. Il-Kungress għandu jkollu s-saħħa li jinforsza dan l-artiklu permezz tal-leġislatura approprjata.}} == Storja == Nhar id-9 ta' Jannar, 1918, il-President [[Woodrow Wilson]] ħabbar li kien jappoġġa din l-emenda. L-għada, il-[[Kamra tar-Rappreżentanti tal-Istati Uniti|Kamra tar-Rappreżentanti]] għaddiet bi ftit din l-emenda, imma s-[[Senat tal-Istati Uniti|Senat]] irrifjuta li jiddibattiha sa Ottubru. Meta s-Senat ivvota fuq din l-emenda f'Ottubru, din falliet bi tliet voti. B'riżultat t'hekk, il-''Partit Nazzjonali tan-Nisa'' ħeġġeġ liċ-ċittadini sabiex fl-elezzjonijiet tal-1918 jivvutaw kontra Senaturi li kienu kontra s-[[suffraġju]]. Wara dawn l-elezzjonijiet, il-parti l-kbira tal-membri tal-Kungress kienu favur is-suffraġju. Fil-21 ta' Mejju, 1919, il-Kamra tar-Rappreżentanti għaddiet din l-emenda b'vot ta' 304 favur u 89 kontra u s-Senat fl-4 ta' Ġunju vvota 56 favur u 25 kontra. Fit-18 ta' Awwissu, 1920, l-Assemblea Ġenerali ta' Tennessee saret is-sitta u tletin leġislatura tal-istat li rratifikat din l-emenda proposta, biex din saret id-Dsatax-il Emenda tal-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti. == Proposta u ratifika == Il-Kungress ippropona d-Dsatax-il Emenda fl-4 ta' Ġunju, 1919 u l-istati segwenti rratifikaw din l-emenda:<ref>{{ċita web |url=http://www.usconstitution.net/constamrat.html |titlu=Ratification of Constitutional Amendments |data-aċċess=2007-02-24 |kunjom=Mount |isem=Steve |sena=2007 |lingwa=Ingliż |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130126164031/http://www.usconstitution.net/constamrat.html |arkivju-data=2013-01-26 |url-status=dead }}</ref> # Illinois (10 ta' Ġunju, 1919, affermata mill-ġdid fis-17 ta' Ġunju, 1919) # Michigan (10 ta' Ġunju, 1919) # Wisconsin (10 ta' Ġunju, 1919) # Kansas (16 ta' Ġunju, 1919) # New York (16 ta' Ġunju, 1919) # Ohio (16 ta' Ġunju, 1919) # Pennsylvania (24 ta' Ġunju, 1919) # Massachusetts (25 ta' Ġunju, 1919) # Texas (28 ta' Ġunju, 1919) # Iowa (2 ta' Lulju, 1919) # Missouri (3 ta' Lulju, 1919) # Arkansas (28 ta' Lulju, 1919) # Montana (2 ta' Awwissu, 1919) # Nebraska (2 ta' Awwissu, 1919) # Minnesota (8 ta' Settembru, 1919) # New Hampshire (10 ta' Settembru, 1919) # Utah (2 ta' Ottubru, 1919) # Kalifornja (1 ta' Novembru, 1919) # Maine (5 ta' Novembru, 1919) # North Dakota (1 ta' Diċembru, 1919) # South Dakota (4 ta' Diċembru, 1919) # Colorado (15 ta' Diċembru, 1919) # Kentucky (6 ta' Jannar, 1920) # Rhode Island (6 ta' Jannar, 1920) # Oregon (13 ta' Jannar, 1920) # Indiana (16 ta' Jannar, 1920) # Wyoming (27 ta' Jannar, 1920) # Nevada (7 ta' Frar, 1920) # New Jersey (9 ta' Frar, 1920) # Idaho (11 ta' Frar, 1920) # Arizona (12 ta' Frar, 1920) # New Mexico (21 ta' Frar, 1920) # Oklahoma (28 ta' Frar, 1920) # West Virginia (10 ta' Marzu, 1920, konfermata fil-21 ta' Settembru, 1920) # Washington (22 ta' Marzu, 1920) # Tennessee (18 ta' Awwissu, 1920) Ir-ratifika kompliet fit-18 ta' Awwissu, 1920. L-emenda ġiet sussegwentament ratifikata minn dawn l-istati segwenti: <ol start="37"> <li>Connecticut (14 ta' Settembru, 1920, affermata mill-ġdid fil-21 ta' Settembru, 1920)</li> <li>Vermont (8 ta' Frar, 1921)</li> <li>Delaware (6 ta' Marzu, 1923, wara li ġiet rifjutata fit-2 ta' Ġunju, 1920)</li> <li>Maryland (29 ta' Marzu, 1941, wara li ġiet rifjutata fl-24 ta' Frar, 1920; ma ġietx ċertifikata sal-25 ta' Frar, 1958)</li> <li>Virginia (21 ta' Frar, 1952, wara li ġiet rifjutata fit-12 ta' Frar, 1920)</li> <li>Alabama (8 ta' Settembru, 1953, wara li ġiet rifjutata fit-22 ta' Settembru, 1919)</li> <li>Florida (13 ta' Mejju, 1969)</li> <li>South Carolina (1 ta' Lulju, 1969, wara li ġiet rifjutata fit-28 ta' Jannar, 1920; ma ġietx ċertifikata qabel it-22 ta' Awwissu, 1973)</li> <li>Georgia (20 ta' Frar, 1970, wara li ġiet rifjutata fl-24 ta' Lulju, 1919)</li> <li>Louisiana (11 ta' Ġunju, 1970, wara li ġiet rifjutata fl-1 ta' Lulju, 1920)</li> <li>North Carolina (6 ta' Mejju, 1971)</li> <li>Mississippi (22 ta' Mejju, 1984, wara li ġiet rifjutata fid-29 ta' Marzu, 1920)</li> </ol> == Referenzi == {{Referenzi}} == Ħoloq esterni == *[http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_amendments_11-27.html#19 Arkivji Nazzjonali: Id-Dsatax-il Emenda] *[http://www.gpoaccess.gov/constitution/pdf2002/007.pdf Emendi tal-Kostituzzjoni, b'informazzjoni fuq ir-ratifika] [[Kategorija:Emendi għall-Kostituzzjoni tal-Istati Uniti|19]] pm3cih9gugvzmvowpz0d25w1220niej 0 23051 329075 328131 2026-04-04T18:30:05Z ~2026-20860-13 27689 /* Il-Kukkanja */ 329075 wikitext text/x-wiki {{Wikifikazzjoni}} [[Stampa:Carnival in Valletta - Trucks in Street of Valletta.jpg|daqsminuri|Il-Karnival fil-Belt [[Valletta]]|300px]] Il-'''Karnival ta' Malta''' huwa ċelebrazzjoni tradizzjoni li tinvolvi sensiela ta' attivitajiet li jsiru kull sena fil-ġranet immedjatament qabel il-bidu tar-[[Randan]]. Jeżistu żewġ tifsiriet li jinterpretaw l-oriġini tal-kelma ‘karnival’ b’mod differenti u oppost. Iż-żewġ tifsiriet għandhom x’jaqsmu mas-sawm tar-Randan. L-ewwel verżjoni hi ''carne vale'' – jiġifieri ‘jiswa l-laħam’, l-oħra hi ''carne lievare, jiġifieri'' ‘jitwarrab il-laħam’. Il-Karnival kien ukoll marbut mal-''Giovedì Gras'' u l-''Martedì Gras'', u dawn ukoll jirriferu għal ċerti ġranet meta l-laħam, u miegħu ikel x-xaħmi setgħu jittieklu liberament.   == Storja == Il-karnival jissemma għall-ewwel darba fi bliet Taljani, eżempju f’Milan, F’Venezja, f’Ruma u f’Napli tas-seklu tnax u tlettax. Mhux ta’ b’xejn allura li dan l-isem ġej mit-Taljan.  Wara xi żmien kien daħal ukoll it-tbaħrit li ħa aktar prominenza mill-ikel innifsu u li żgur li influwenzaw anki lill-Maltin fil-mod ta’ kif iġibu rwieħhom f’dawn iż-żminijiet. Dokumenti tas-seklu 15 juru li fl-isptar ta’ Santu Spirtu, r-Rabat, fil-jiem tal-Karnival, il-morda kienu jingħataw ikel aktar rikk mis-soltu, l-aktar, laħam tal-vitella, ġobon u ħalib. Dan bħallikieku biex ipatti għal jiem ta’ astinenza li wieħed kellu josserva wara, fl-erbgħin jum tar-Randan. === Żmien l-Ordni ta' San Ġwann === Meta wasal l-Ordni ta’ San Ġwann f’Malta, il-karnival ħa xejra aktar ta’ tbaħrit. Hu magħruf li fl-1535, il-Kavallieri kienu organizzaw u ħadu sehem f’tip ta’ lotta bix-xwabel fil-pjazza tal-Birgu. Kemm il-Kavallieri kif ukoll il-Maltin issa bdew jipparteċipaw b’mod spontanju u brijuż kif ukoll b’mod aktar organizzat. Jista’ jkun li l-kelma ‘parata’ ġejja minn dan it-tip ta’ ġlied finta, għax ''parare'' bit-Taljan tfisser tfendi, bħal meta ġellied ifendi bix-xabla biex ma jintlaqatx. Waħda mill-okkażjonijiet tal-Karnival li baqgħu jissemmew kienet dik ta’ 1552, meta l-famuż Ammiral Andrea Doria waqaf Malta. Il-wasla ta’ Andrea Doria ħabtet mall-festi tal-Karnival u dan ra li kienet tkun ħaġa tajba li jħalli n-nies tiegħu jieħdu sehem fiċ-ċelebrazzjoniet li kienu qed isiru f’Malta.   Il-Granmastru Jean Parisot de Valette kien ta spinta lill-festeġġjamenti tal-karnival, meta ta l-permess li jintlibsu l-maskri fil-pubbliku. B’hekk, kemm il-kavallieri żgħażagħ kif ukoll ħafna Maltin sabuha inqas skomdu biex jipparteċipaw, mingħajr mistħija ta’ xejn. === Żmien l-Ingliżi === Fis-seklu tmientax, il-Karnival kompla fit-tradizzjoni tiegħu u matul l-isess seklu insibu bosta riferenzi għal dan l-avveniment fejn il-Maltin u anki l-Ingliżi kienu jitbaħartu biex igawdu dawn il-jiem ta’ ferħ qabel ma jibda żmien ir-Randan. Nafu li l-Ingliżi kienu anki jagħmlu speċi ta’ ġostra (turnament) fi Pjazza San Ġorġ (illum Pjazza Repubblika), fejn kien jilbsu l-kurazzi li kienu jisselfu mill-Armerija fil-Palazz tal-Gvernatur u jirkbu ż-żwiemel biex jagħmlu ġlied finta bejniethom. Fis-snin erbgħin tas-seklu dsatax, il-Lebaniż  Ax-Xidjaq li għex f’Malta għal madwar erbatax-il sena jgħid fil-kitba tiegħu li l-Maltin kienu jħobbu jipparteċipaw fil-Karnival lebsin b’kostumi strambi, bħal irġiel li jilbsu nisa kif ukoll nisa lebsin ta’ irġiel. Hu jgħid li hu ġieli kien mistieden biex jattendi l-ballu li kien jorganizza l-Gvernatur fil-Palazz.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Cassar|isem=Francis Xavier (traduttur)|sena=1985|titlu=El-Wasita (Fi Magħrifat Aħwal Malta)|lingwa=Malti|pubblikatur=Ċentru Kulturali Islamiku Malti}}</ref>  Aktar tard, il-Ballu tal-Karnival kien jorganizzah mhux biss il-Gvernatur ta’ Malta. Kien hemm entitajiet oħrajn, fosthom il-Casino Maltese u s-soċjeta tal-''Borsa Del Commercio''.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ganado|isem=Herbert|sena=1977|titlu=Rajt Malta Tinbidel|lingwa=Malti|pubblikatur=Interprint (Malta)}}</ref> Fl-1863, [[Ġan Anton Vassallo]] ppubblika ktejjeb li fih inkluda poeżija kemxejn umoristika, jisimha ''Sibt il-Karnival'' (1864). Fiha jsemmi diversi tipi ta’ kostumi li kienu jintlibsu fi żmienu. Ħafna kienu jilbsu ta’ suldati jew ta’ baħrin, imnebbħin mill-kwantità kbira ta’ suldati u baħrin Ingliżi li kienu jiġru mas-saqajn. Kien hemm oħrajn li jilbsu l-kostumi tal-arlekkini, ballerini, demonji u pulċinelli. Oħrajn kien jilbsu ta’ ‘Żepp u Grezz’ jew ta’ bdiewa. Imbagħad kien hemm minn jidlek wiċċu bil-faħam biex jidher qisu Tork. Oħrajn kienu jilbsu qishom avukati jew nutara.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Vassallo|isem=Gian Anton|sena=1863|titlu=Ħreiief u Ciait bil-Malti|lingwa=Malti}}</ref> Maturin M. Ballou, kittieb Amerikan li ġie Malta fl-1887, josserva li fil-Karnival kien jipparteċipa kulħadd, kemm tal-popolin kif ukoll is-sinjuri. Il-karnival kien jibda l-Ħadd u jispiċċa t-Tlieta filgħaxija. Kien isir ħafna ttantar u tgarar tal-perlini l-aktar mill-karozzini u mill-gallariji. Jgħid ukoll li minħabba dan l-issuttar ma kinetx ħaġa rari li n-nies jiġu fl-idejn. Imbagħad wara dan kollu, l-għada tal-Karnival in-nies kienu jaqsmu bil-baħar biex imorru Ħaż-Żabbar biex jitolbu quddiem il-Madonna tal-Grazzja biex jinħafru dnubiethom.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ballou|isem=Maturin Murray|sena=1893|titlu=The Story of Malta|lingwa=Ingliż|pubblikatur=Houthon, Mifflin & co.}}</ref> === Il-Karnival fis-seklu Għoxrin === Fl-ewwel deċenni tas-seklu għoxrin, il-Karnival kien b’saħħtu ħafna kemm fil-Belt Valletta kif ukoll fl-ibliet tal-Kottonera. L-attivitajiet tal-Karnival kienu jkunu spontanju, xejn organizzat. Kull individwu jilbes kif ifettillu u jġib ruħu kif irid. Biss kien hemm ukoll il-Kumittivi, għaqdiet ta’ żeffiena li kienu jagħmlu ħafna provi bejniethom minn qabel biex dawn joħolqu spettaklu bi-żfin tagħhom. Herbert Ganado jgħid li fi żmienu l-aktar karattru l-aktar magħruf li kont tara fit-toroq kien dak tad-Domino, karattru li jirrapreżenta bniedem liebes mantel u li jgħatti wiċċu  b’maskra żgħira ma’ għajnejh.  Fil-karnival tat-Tlett Ibliet u fil-Belt kien ikun hemm ukoll baned tal-festa li kienu jagħtu pjaċir bid-daqq tagħhom lin -nies li kien  ikun hemm fit-toroq.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ganado|isem=Herbert|sena=1977|titlu=Rajt Malta Tinbidel L-ewwel Ktieb (1900 - 1933)|lingwa=Malti|pubblikatur=Interprint Ltd}}</ref>   Fis-seklu għoxrin il-karozzini ddekorati kienu baqgħu popolari. Bosta kienu jirkbuhom biex imbagħad huma u għaddejjin, minnhom igaraw il-perlini għal fuq in-nies, u kien jidħku bit-tfal li kienu jiġru wara l-perlini, minn jaħtaf l-aktar. Ġieli anki bajd u tadam kienu jgaraw. L-ewwel darba li kien organizzat il-Karnival fuq livell nazzjonali kien fl-1926, ħames snin wara li kien elett l-ewwel gvern awtonomu. Issa beda jsir programm li jibda’ bil-Parata’, dik iż-żifna li tfakkar fi żmien meta l-Kavallieri tal-Ordni kienu jikkumbattu l-Mislem Tork. Bdew anki jsiru id-defilé bil-karrijiet miġbuda, issa flok biż-żwiemel, mill-vetturi. Kien ikun hemm diversi kumpaniji li jagħmlu dan ix-xogħol, fosthom l-iskejjel kif ukoll il-partiti politiċi. Hawn bdiet is-satira fil-karnival għaliex meta karru kien jintrama b’dan l-iskop kienu jqiegħdu karattri tal-kartapesta biex iwaqqgħu l-avversarju għaċ-ċajt b’kull mod possibbli.  Dawn il-karrijiet satiriċi twaqqfu fl-1938. Biss reġgħu bdew xi ftit tas-snin ilu.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Ganado|isem=Herbert|sena=1977|titlu=RAjt Malt Tinbidel L-ewwel Ktieb (1900 - 1933)|lingwa=Malti|pubblikatur=Interprint Ltd}}</ref> Sal-1994, il-Karnival kien tista’ tgħid, organizzat minn żewġ entitajiet biss,mid-Dipartiment tal-Kultura il-Belt Valletta, u l-kumitat kulturali ta’ Għawdex fit-Tokk, ir-Rabat. Biss hekk kif inħolqu l-Kunsilli Lokali kien hemm u għad hemm bosta minn dawn li bdew jorganizzaw il-Karnival tagħhom. L-aktar wieħed popolari minn dawn hu l-Karnival tan-Nadur.  Ma dan hemm il-Karnival ta’ Ħal Għaxaq u oħrajn. Il-Karnival baqa’ jsir bil-kbir, sal-2019. Imbagħad Malta ntlaqtet bil-Covid u waqaf kollox. == Il-Parata == Il-Parata tiftaħ il-jiem ta' divertiment. Fl-antik din kienet issir is-Sibt. Fiha jkun hemm żewġ gruppi, grupp minnhom liebes ta’ Kavallieri u l-ieħor liebes ta’ Torok u dawn jibdew ġlieda bix-xwabel, naturalment iż-żifna tispiċċa bit-taparsi rebħa tal-Kavallieri. Fl-aħħar taż-żifna dawk lebsin ta’ Kavallieri jgħollu fuq l-idejn tifla bi stallett f’idha msejħa l-Għarusa li tirrappreżenta r-rebħa. Fi żmien il-Kavallieri, in- nies mill-irħula kien jmorru ħdejn il-Palazz il-Belt biex jitolbu l-permess tal-Gran Mastru biex jagħmlu l-Parata u biex jibda t-tbaħrit. Kienu jdendlu ġebla mal-binja tal-Kastellanija fi Strada San Giacomo, illum magħrufa bħala Triq il-Merkanti u jibdew isawtu lil din il-ġebla, bħal sinjal li fit-tlett ijiem tal-Karnival ma kelliex tinżam id-dixxiplina severa tas-soltu mill-awtoritajiet.<ref>{{ċita ktieb|kunjom=de Kerdu|isem=Pierre-Marie-Louis de Boisgelin|sena=1805|titlu=Ancient and Modern Malta (Vol. 1-2: 6)|url=https://books.google.com.mt/books?id=8Mp70Rf4c1wC&pg=PA95&lpg=PA95&dq=Malta+strappado&source=bl&ots=kBSd4jkKhM&sig=ouAzllt2Gd4Y0pLm214fD9Laogk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiokpKpxLDOAhWFsxQKHQNqA6YQ6AEIJDAE#v=onepage&q&f=false|paġni=95|editur=R. Phillips}}</ref> Kien hemm żmien fejn il-karnival kien ukoll okkażjoni ta’ protesta aktar milli ta’ ferħ.  Hekk insibu li fl-1639, meta kien Lascaris, il-Gran Mastru tal-Ordni, ipprojbixxa kemm il-kavallieri jipparteċipaw fil-karnival, kif ukoll li n-nisa jilbsu l-maskri.  Konsegwentament, qam storbju sħiħ u l-kavallieri ħaduha kontra dan il-Gran Mastru kif ukoll kontra l-Ġiżwiti, għaliex dawn kienu waqgħu taħt suspett li kienu huma li xewxu f’widnejn il-Gran Mastru biex joħroġ dan il-bandu. Fl-1665, minkejja li l-Ordni kien qed iħejji biex jipprepara x-xwieni tiegħu biex jgħin lill-flotta biex iteħu sehem fil-gwerra ta’ Kandja, xorta waħda l-karnival ma kienx injorat. B’riżultat ta’ dan, l-Inkwiżitur kien kiteb lill-Papa u tkaża miegħu li l-Gran Mastru Cottoner kien qiegħed iħalli lill-kavallieri jinħlew fuq provi teatrali komiċi minflok jitħarrġu għall-gwerra. == Il-Kukkanja == Fis-seklu tmintax, il-Karnival kien ikun iċċelebrat b’mod grandjuż.  Fis-sena 1721, għall-ewwel darba saret il-kukkanja. Din kienet kompetizzjoni li fiha kwantità kbira ta’ nies jixxabbtu maz-zkuk ta’ siġra mibnija u mqegħda apposta, u li fuqha kien jitqiegħed ħafna ikel ta’ kull kwalità. Kulħadd kien ikun ħerqan biex jigranfa mas-siġra biex jaħtaf kemm jiflaħ l-ikel imdendel. Kemm-il darba il-parteċipanti kienu jweġġgħu u ġieli mietu n-nies. Fi żmien il-Gran Mastru Pinto, kienu jintramgħu karrijiet iddekorati, u kalessi miġbuda miż-żwiemel. Fuq dawn kienu jsiru xeni umoristiċi, bħal per eżempju  nies jużżuffjettaw bħallikieku kienu karattri mitoloġiċi, jew inkella jagħmlu taparsi xi xena makabra biss fl-istess li ddaħħak.  Dawn il-karrijiet kienu jkunu akkumpanjati mid-daqq tat-trombi u ċimbli.  L-aktar li kien popolari u magħruf kien dak il-kaless li kienu jarmaw il-paġġi tal-Gran Mastru. Fost dawn kien ikun hemm xi erba’ sodod b’daqstant morda u ‘t-tabib’, u ‘l-infermiera’ jduru magħhom bħallikieku qed iħejju għal xi operazzjoni.  Wara ftit il-’pazjent’ jitqatta’ biċċiet bħallikieku l-operazzjoni kienet tirrikjedi l-amputazzjoni. F’xena oħra kien ikun irreċċtat wkoll minn xi ħadd liebes ta’ nutar biex dan jagħmel il-kuntratt taż-żwieġ.  Fuq ras l-għarusa kienet titpoġġa statwa tal-ħelu għolja xi ħamest ixbar, magħrufa bħala l-qarċilla.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Testa|isem=Carmelo|sena=1989|titlu=The Life and Times of Grand Master Pinto|lingwa=Ingliż|pubblikatur=Midsea Books}}</ref> == Il-Karnival ta' Malta llum == Dan l-avveniment storiku għad għandu post importanti fuq il-kalendarju kulturali Malti. Il-Karnival hu organizzat mid-Dipartiment tal-Kultura (Sezzjoni Festivals) kif ukoll minn entitajiet oħra. Dan jibda l-Ġimgħa u jibqa' sejjer sat-Tlieta filgħaxija, lejliet Ras ir-Randan. Waqt il-ġranet tal-karnival isiru bosta attivitajiet kemm dawk organizzati kif ukoll oħrajn spontanji. Dawn jistgħu jinkludu, sfilati ta' karrijiet, żfin u xalar fit-toroq. Hawn min ukoll jorganizza ballijiet bil-maskri u kostumi kemm għal kbar kif ukoll għat-tfal. == Ikel Tradizzjonali == Il-Prinjolata: Il-Prinjolata hija kejk tradizzjonali tal-Karnival. Huwa kejk miksi bil-krema u mimli biċ-ċikkulata, sponge, frott u ġewz. Il-Perlini: Huma ħelu żgħir li jkunu b’ħafna kuluri. Fl-antik il-maskarati kienu jwaddbu l-perlini lin-nies li jkunu qed jammirawhom fit-toroq.Din hija poeżija żgħira fuq il-perlini: <center> ''Maskarata tin perlina''<br> ''Għax warajk għandek xadina''<br> ''Minflok waħda tini tnejn''<br> ''Għax tiddobba xi daqtejn.'' </center> Għalkemm il-karnival illum sar aktar fejn in-nies jixtru u jonfqu l-flus kif ukoll jagħmlu n-negozju u spettaklu turistiku jibqa’ festa folkloristika importanti ħafna li miegħu hemm marbutin tradizzjonjiet antiki li sfortunatament ħafna minnhom intesew. == Bibliografija == * Bois gelin Louise, ''Ancient and Modern Malta.'' * Borg Cardona Anna, ‘The Carnival Battitu or Parata in the Eighteenth Century', ''Treasures of Malta'', No 62, Easter 2015, Vol XXI, No. 2. * Borg Cardona Anna, 'Carnival and the Power of Sound, ''Treasures of Malta'', Number 59, Easter, 2014,Vol XX no. 2. * Cassar Carmel, ''Society, Culture and Identity in Early Modern Malta''. * Cassar Pullicino, ''Studies in Maltese Folklore''. University Press. 1992. * [[Ġużè Cassar Pullicino|Cassar Pullicino Gużè]], ‘17^th Century Carnival Theatrics’, Air Malta Inflight Magazine. * Ciantar Philip, 'Carnival musicking and organett ensembles in Gozo''','' Philip Ciantar, ''The Sunday Times of Malta,'' 10th February 2002. * Camilleri J.C., ‘Il-Kukkanja, a carnival tradition’. Airmalta Inflight magazine. * Camilleri Joseph C, ‘The Għaxaq Carnival’, The Times of Malta. * Grech Christopher, ‘Carnival vignettes’ ''The Sunday Times of Malta'', February 24, 2019. * Grech Christopher, ‘Carnival company’, ''The Sunday Times of Malta'', March 3, 2019. * Grima Joseph F.,  ‘The Beginning of Carnival in Malta’, ''The Sunday Times of Malta'', February 23, 2020. * Grima Joseph F., ‘Il-Bidu tal-Karnival f’Malta, ''Gwida''. * De Piro Nicholas, 'Carnival and festivals in the times of the Knights', ''Malta This Month'', February 2006. * Fenech Conrad, ''Dun Feliċ Demarco u l-Qarċilla fil-Karnival tal-1760.'' 2013.''Testa Carmel, The Life and Times of Grand Master Pinto,'' 1741 - 1773. * Ganado Herbert, ''Rajt Malta Tinbidel'', Vol I. 1997. * Lanfranco Guido, ''Drawwiet u Tradizzjonijiet Maltin''. PIN. 2004. * [[Mikiel Spiteri|Kilin]], Fuq il-Għajn tal-Ħasselin. Buġelli Publications. 1993. * Mallia Fiona, ''Il-Kultura Maltija''. Klabb Kotba Maltin. 2012. * Mallia Milanes Victor, ''Descrittione di Malta - Anno 1716''. * Massa Ariadne, ‘When Senglea carnival was heart and soul of Maltese canrival’. ''Times of Malta''. February 20, 1998. * Morana Martin, iL-baNDU TAL-kARNIVAL (1722 - 1725). ''L-Imnara'', 2019, Vol. 11 nru 3, Ħarġa Nru   42. * Portelli Carmel, ''Tifkiriet (1934 - 2009)'', Gutenberg Press. 2010. == Referenzi == {{Referenzi}} == Ħoloq esterni == https://www.festivals.mt/karnival<nowiki/>' 'Six Aspects of Malta's Carnival', https://www.independent.com.mt/articles/2021-02-14/local-news/Feature-Six-aspects-of-Malta-s-Carnival-6736231004 Carnival in Malta' https://vassallohistory.wordpress.com/carnival/ 'Maltese Carnival History' https://web.archive.org/web/20211107193725/https://www.ilovefood.com.mt/features/carnival/maltese-carnival-history/ 'How The Maltese Made Merry', Martin Morana' https://kliemustorja.com/2021/04/29/how-the-maltese-made-merry-in-the-19th-century/ 'Il-Bandu tal-Karnival 1722 - 1725',, Martin Morana https://kliemustorja.com/2021/02/12/il-bandu-tal-karnival-1722-1725/ 'Malta Info Guide Carnival 2022 https://www.maltainfoguide.com/carnival-malta.html {{Commonscat}} [[Kategorija:Avvenimenti f'Malta]] [[Kategorija:Karnivali skont il-pajjiż|Malta]] [[Kategorija:Tradizzjonijiet]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] bli7zsyx96foc8m4bdja4yw2dcqghz5 0 28206 329084 305551 2026-04-05T11:45:11Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329084 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Museum of Troy logo.svg|daqsminuri|271x271px|Il-logo tal-mużew]] Il-'''Mużew ta' Trojja''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''Troy Museum''; bit-[[Lingwa Torka|Tork]]: ''Troya Müzesi'' jew ''Truva Müzesi'') huwa [[mużew]] [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] li jinsab qrib is-sit arkeoloġiku ta' [[Trojja]], fil-Majjistral tat-[[Turkija]]. Il-mużew infetaħ fl-2018 bħala binja arkitettonika kontemporanja b'seba' sezzjonijiet. Fihom jintwerew l-artefatti storiċi minn Trojja u xi bliet antiki oħra tal-madwar u fil-gżejjer fil-qrib. Id-direttur tal-mużew huwa [[Rıdvan Gölcük]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.hurriyetdailynews.com/exhibition-featuring-150th-anniversary-of-troy-excavations-opens-to-visitors-167447|titlu=Exhibition featuring 150th anniversary of Troy Excavations opens to visitors|sit=Hürriyet Daily News|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> Il-Mużew ta' Trojja ngħata l-Premju ta' Apprezzament Speċjali tal-2020 bħala l-Mużew Ewropew tas-Sena u l-Premju Speċjali tal-Akkademja tal-Mużewijiet Ewropej.<ref>{{Ċita web|url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkish-museum-receives-european-museum-academy-award/2368905|titlu=Turkish museum receives European Museum Academy award|sit=www.aa.com.tr|data-aċċess=2022-04-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://europeanmuseumacademy.eu/wp-content/uploads/2021/09/2020-2021-EMA-Awards-Judges-Report.pdf|titlu=2020/2021 European Museum Academmy Awards The Judge's Report|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210920213153/https://europeanmuseumacademy.eu/wp-content/uploads/2021/09/2020-2021-EMA-Awards-Judges-Report.pdf|arkivju-data=2021-09-20|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.europeanforum.museum/en/news/the-winners-of-the-emya-twenty-and-twentyone-are-announced/|titlu=THE WINNERS OF THE EMYA 2020 AND 2021 ARE NOW ANNOUNCED!|sit=www.europeanforum.museum|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210921093345/https://www.europeanforum.museum/en/news/the-winners-of-the-emya-twenty-and-twentyone-are-announced/|arkivju-data=2021-09-21|url-status=dead}}</ref> == Binja tal-mużew == [[Stampa:Troy Museum 9913.jpg|xellug|daqsminuri|Il-binja moderna tal-mużew]] Il-Mużew ta' Trojja jinsab madwar 800 metru (2,600 pied) fil-Lvant tas-sit arkeoloġiku tal-belt ta' Trojja fil-villaġġ attwali ta' [[Tevfikiye]], f'[[Çanakkale]], fil-Majjistral tat-Turkija.<ref>{{Ċita web|url=https://www.hurriyetdailynews.com/troy-museum-opens-to-visitors-in-canakkale-137741|titlu=Troy Museum opens to visitors in Çanakkale|sit=Hürriyet Daily News|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.ntv.com.tr/sanat/troya-muzesi-ziyarete-acildi,Y3OCeicQUkiz5eGdQ3X-PA|titlu=Troya Müzesi ziyarete açıldı|sit=www.ntv.com.tr|lingwa=tr|data-aċċess=2022-04-26}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.dezeen.com/2019/01/30/yalin-mimarlik-completes-museum-of-troy-turkey/|titlu=Yalin Mimarlik completes Museum of Troy in Turkey|data=2019-01-30|sit=Dezeen|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> Il-kompetizzjoni għad-disinn tal-binja tal-mużew intrebħet minn [[Yalın Mimarlık]] fl-2011.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.arkitektuel.com/troya-muzesi/|titlu=Troya Müzesi / Yalın Mimarlık|data=2019-02-15|lingwa=tr|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> Mimarlık iddisinja l-binja bi stil arkitettoniku sempliċi u kontemporanju. Il-kostruzzjoni bdiet fl-2013, waqfet ħesrem fl-2015, u reġgħet kompliet fl-2017. Il-binja b'għamla ta' kubu b'erba' sulari fuq pjanta kwadra hija miksija b'azzar bl-erożjoni kulur is-sadid biex tagħti l-impressjoni li ġiet skavata mis-sit arkeoloġiku. L-għoli tal-binja huwa ekwivalenti għall-fond tal-iskavi tas-sit arkeoloġiku ta' Trojja. L-erja tal-wirjiet tkopri 2,700 m² (29,000 pied kwadru) mill-erja totali ta' 12,750 m² (137,200 pied kwadru) fuq ġewwa. Iż-żoni tal-wirjiet ta' 32 metru bi 32 metru (105 piedi b'105 piedi) huma kkonfinati bi spazji ta' ħidma, imħażen u kmamar tal-konferenzi. Is-sular ta' taħt l-art huwa rriżervat għal funzjonijiet ta' servizz. Wieħed jidħol fil-mużew permezz ta' rampa wiesgħa 12-il metru (39 pied) li twassal sa daħla taħt l-art. B'kollox, il-binja ġiet tiswa ₺ 45 miljun (bejn wieħed u ieħor $ 8 miljun). Il-mużew infetaħ fl-10 ta' Ottubru 2018, fis-"Sena ta' Trojja" kif iddikjarata fit-Turkija.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.hurriyetdailynews.com/canakkale-villagers-rush-to-newly-opened-troy-museum-138025|titlu=Çanakkale villagers rush to newly opened Troy Museum|sit=Hürriyet Daily News|lingwa=en|data-aċċess=2022-04-26}}</ref> == Wirjiet == [[Stampa:Troy Museum 9919.jpg|daqsminuri|Il-binja minn ġewwa]] In-niċeċ mal-ħitan tar-rampa tad-daħla fihom lapidi, [[Statwa|statwi]] kbar, u ritratti ta' xenarji b'daqs ta' affreski mil-livelli differenti tal-iskavi fi Trojja. Fid-daħla, tingħata informazzjoni dwar ix-[[xjenza]] arkeoloġika, dwar il-metodi tad-datazzjoni arkeoloġika u dwar termini bħall-konservazzjoni u r-restawr tal-wirt kulturali, it-tumbati tat-tajn u tal-ħamrija (''tumuli'') u l-perjodi [[Preistorja|preistoriċi]] taż-Żminijiet [[Neolitiku|Neolitiċi]], Kalkolitiċi, tal-Bronż u tal-[[Ħadid]] u dawn jiġu spjegati lill-viżitatur sabiex ikun jista' jorjenta ruħu. Il-mużew fih ukoll disinni grafiċi viżivi, dijorami u grafika interattiva.<ref name=":0" /> [[Stampa:Polyxena Sarcophagus Now in Troy Museum 7938.jpg|xellug|daqsminuri|Is-Sarkofagu ta' [[Polyxena]]]] Il-mużew huwa mqassam f'seba' sezzjonijiet. Il-pjan terran huwa rriżervat għall-artefatti mir-reġjun ta' Troad, illum il-ġurnata l-[[Peniżola]] ta' Biga. Dawn huma fdalijiet arkeoloġiċi mill-bliet antiki ta' [[Assos]] (Behramkale), [[Tenedos]] (Bozcaada), [[Parium]], [[Alexandria Troas]] (Eski Stambul), [[Smintheion]], [[Lampsacus]] (ħdejn Lapseki), [[Thymbra]], [[Tavolia]] u [[Imbros]] (Gökçeada). Għall-wiri hemm madwar 2,000 oġġett mill-kollezzjoni tal-mużew ta' madwar 40,000 artefatt differenti, li ġew ittrasferiti mill-Mużew Arkeoloġiku ta' Çanakkale, mill-Mużew Arkeoloġiku ta' Istanbul u mill-Mużew taċ-Ċivilizzazzjonijiet tal-[[Anatolja]] f'[[Ankara]]. It-trasferiment ta' muniti ta' Trojja mill-Mużew Arkeoloġiku ta' [[İzmir]] ġie mitlub. Fost l-oġġetti għall-wiri hemm reċipjenti tad-dmugħ, fliexken tal-fwejjaħ tal-[[ħġieġ]] u tat-terrakotta, figurini, oġġetti tad-deheb, ġiżirajjen u brazzuletti, muniti, ornamenti, oġġetti u għodod tal-għadam, kontenituri tal-metall, bċejjeċ tal-fuħħar, armi, mannari u skieken, plieri, kitbiet imnaqqxin, artali, sarkofagi, [[Skultura|skulturi]] u bosta oġġetti speċjali oħra mill-istorja ta' 5,000 sena ta' Trojja u ta' bliet antiki oħra. Fost l-oġġetti notevoli hemm is-sarkofagu ta' Polyxena li ġie skavat fl-1994 u l-istatwa tal-alla Grieg [[Tritun]] li ġiet skoperta fl-2012. Madwar il-bitħa esterna tal-mużew hemm ukoll xi artefatti tal-ġebel, kolonni, steli, u kapitelli tal-kolonni esposti fil-beraħ.<ref name=":1" /> == Referenzi == [[Kategorija:Mużewijiet]] [[Kategorija:Turkija]] hgu3218t0bte8h62dytxf9xcp3b8uxn 0 31966 329079 306401 2026-04-05T05:18:01Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329079 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Ayva tatlısı.jpg|daqsminuri|Id-deżerta tal-isfarġel.]] Id-'''deżerta tal-isfarġel''' (bit-[[Lingwa torka|Tork]]: '''Ayva tatlısı''') hija deżerta tal-gastronomija [[Turkija|Torka]] magħmula bl-isfarġel. L-isfarġel jiġi mgħolli fil-misħun jew jintefa' l-forn bl-imsiemer tal-qronfol, ġulepp ħelu u mimli b'taħlita tat-tuffieħ jew tal-isfarġel u taż-żbib flimkien mal-''kaymak''. Tiġi servuta bħala nofs sfarġel bil-ġewwieni kemxejn imħaffer. Din id-deżerta tittiekel sħuna jew kiesħa fit-Turkija kollha, b'mod partikolari fix-xitwa.<ref>{{Ċita web|url=https://pantryfun.com/pumpkin-dessert-with-chopped-walnuts/|titlu=Pumpkin Dessert with Chopped Walnuts: Kabak Tatlısı {{!}}|kunjom=Turgut|isem=Claudia|data=2014-02-06|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-04-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20241214210800/https://pantryfun.com/pumpkin-dessert-with-chopped-walnuts/|arkivju-data=2024-12-14|url-status=dead}}</ref> == Referenzi == fijph7ynw7ia46t73vnj094dx9r547b 0 32230 329081 308463 2026-04-05T07:49:47Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329081 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|name=Glasgow}} '''Glasgow''' hija l- metropoli prinċipali tal- [[Skozja|Iskozja]] u t-tielet l-akbar belt fir- [[Renju Unit]], wara [[Londra]] u Birmingham . Għandu wkoll l-istatus ta' {{Lang|en|[[council area]]}} u reġjun ta' loctenanza, wara li kellu dak ta' distrett fi ħdan ir-reġjun ta' Strathclyde (ta'{{Date-|15|mai|1975}} Fl{{Date-|31|mars|1996}} ) li tagħha hija l-kwartieri ġenerali. Hija tinsab fil-punent tal-parti ċentrali tal- ''pjanuri'' Skoċċiżi. Il -ġentili tal-Glasswegian jindika wkoll, fis-singular, id-djalett lokali. Għalhekk, it-twelid tal-belt jistrieħ fuq żewġ pedamenti medjevali : l- Arċidjoċesi antika ta’ Glasgow u l- Università ta’ Glasgow fl-1451. Iż-żieda deċiżiva, madankollu, waslet wara l- Illuminiżmu Skoċċiż, li imponiet rata bikrija ta 'litteriżmu u transizzjoni rapida mill-ħakma tal-għodda għall-makkinarju. Mis {{s-|XVIII}}, Glasgow kienet ċentru konsiderevoli ta ' kummerċ transatlantiku u matul ir [[Rivoluzzjoni Industrijali|- Rivoluzzjoni Industrijali]], fis {{s-|XIX}}, l-inġinerija u l-bini tal-vapuri ħadu f'idejhom. Imsejjaħ, wara [[Londra]], “ it-tieni belt tal-Imperu Brittaniku » fi żmien l-era Victoria u l-Edwardjana minkejja r-reputazzjoni diqa tagħha bħala belt fqar <ref>{{Ċita web|url=http://www.bbc.co.uk/history/scottishhistory/victorian/trails_victorian_glasgow.shtml|titlu=Victorian Glasgow|pubblikatur=BBC History|lingwa=en|data-aċċess=14 septembre 2010}}</ref> {{,}} <ref>{{Ċita web|url=http://www.theglasgowstory.com/storyd.php|titlu=Second City of The Empire: 1830s to 1914|awtur=Fraser, W, H|pubblikatur=université de Glasgow|lingwa=en|data-aċċess=7 janvier 2008}}</ref> {{,}} <ref>{{Ċita web|url=http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/culture/vibrant6-glasgow.html|titlu=Glasgow&nbsp;— city of reality|awtur=McIlvanney, W|pubblikatur=Scotland&nbsp;— the official online gateway|lingwa=en|data-aċċess=7 janvier 2008|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071204064459/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/culture/vibrant6-glasgow.html|arkivju-data=2007-12-04|url-status=dead}}</ref>, Glasgow għadha waħda mill-aktar ċentri finanzjarji importanti fl- [[Ewropa]] llum <ref>{{Ċita web|url=http://business.scotsman.com/business/Capital-loses-top-30-spot.6843281.jp|titlu=Capital loses top 30 spot on key financial centres list|lingwa=en|data-aċċess=1 octobre 2011}}</ref> u tilqa’ l-kwartieri ġenerali ta’ kbar Skoċċiżi. kumpaniji. Fl-2012, Glasgow kienet ikklassifikata {{44e|ville}} globali għall-kwalità tal-infrastruttura tagħha <ref>{{Ċita web|url=http://www.mercer.com/qualityoflivingpr#city-rankings|titlu=Classement Mercer 2012|lingwa=en|data-aċċess=28 février 2013}}</ref> . Glasgow tinsab fil-punent-ċentru tal-Iskozja fil-Wied Clyde. Il-belt tkopri erja ta '175.5 km2 u hija 79 km minn Edinburgh u 599 km minn [[Londra]]. <references group="alpha" /> 5u697jjz0j0ptmno2mhlyk4skcllg6i 0 33215 329076 319767 2026-04-04T20:59:02Z CommonsDelinker 257 [[c:COM:CDC|Bot]]: il-fajl Interior_of_the_Cathedral_of_León_(NIcaragua)_in_1927.jpg ġie mħassar minn fuq [[Wikimedia Commons|Commons]] minn [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] minħabba: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by BrugesFR|]] 329076 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Nicaragua 2017-03-13 (33663091692).jpg|daqsminuri|Il-faċċata tal-katidral.]] Il-'''Katidral tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna''', magħruf ukoll bħala l-'''Bażilika-Katidral Rjali u Rinomata tat-Tlugħ is-Sema tal-Verġni Marija''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Real e Insigne Basílica de la Asunción de la Bienaventurada Virgen María'') jew fil-qosor il-'''Katidral ta' León''', huwa attrazzjoni [[Storja|storika]] ferm importanti f'[[León, in-Nikaragwa|León]], in-[[Nikaragwa]]. Il-[[katidral]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2011.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1236rev|titlu=León Cathedral - UNESCO|sit=whc.unesco.org|data-aċċess=2025-01-06}}</ref> Dan is-sit huwa wieħed mit-tliet Siti ta' Wirt Dinji kulturali tan-Nikaragwa, flimkien mal-fdalijiet ta' León Viejo u El Güegüense. == Kostruzzjoni == Il-kostruzzjoni tal-katidral damet bejn l-1747 u l-1814 u l-katidral ġie kkonsagrat mill-[[Papa Piju IX]] fl-1860. Il-katidral żamm l-istatus tiegħu bħala l-ikbar katidral fl-Amerka Ċentrali u wieħed mill-iżjed magħrufa fl-Amerki minħabba l-arkitettura distinta u l-importanza kulturali speċjali tiegħu. == Arkitettura == [[File:Leon_(Nicaragua),_the_cathedral_(datail).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Leon_(Nicaragua),_the_cathedral_(datail).jpg|xellug|daqsminuri|It-Titani fuq il-frontun tal-katidral.]] Id-disinn arkitettoniku ġie żviluppat fl-1762 mill-[[arkitett]] mill-[[Gwatemala]] [[Diego José de Porres Esquivel]]. Fih taħlita tal-istili tal-[[Barokk]] u tan-[[Neo-Klassiċiżmu]] b'xi influwenzi mill-[[Gotiku]], mir-[[Rinaxximent]] u mill-Mudéjar. B'hekk il-binja tista' tiġi kkategorizzata bħala waħda li għandha stil [[Eklettiċiżmu|Eklettiku]]. Il-katidral għandu pjanta rettangolari, ta' tip ġenerali f'dawk is-sekli u simili għal dawk tal-katidrali ta' [[Lima]] u ta' [[Cusco|Cuzco]], il-[[Perù]]. It-torrijiet tal-kampnari u l-faċċata huma prinċipalment Neo-Klassiċi. Il-katidral għandu navata u erba' korsiji, għaxar niċeċ bl-arkati u żewġ torrijiet fil-faċċata, maġenb frontun tond ċentrali li jimmarka l-pożizzjoni tan-navata. Is-sakrarju, li jikser is-simetrija rettangolari tal-binja fuq in-naħa tan-Nofsinhar, jinsab kważi b'mod parallel mal-ikbar artal. Minn ġewwa il-katidral huwa spazjuż u għandu kolonni f'għamla ta' salib; in-navata ċentrali hija maqsuma minn kolonni mill-korsija laterali u l-istruttura hija kompluta b'koppla kbira fuq il-korsija prinċipali. Il-faċċata, olzata fuq art imtarrġa, tlaqqa' l-istil Barokk mal-istil Neo-Klassiku. It-twieqi ġejjin bl-arkati u ż-żewġ torrijiet għandhom koppli [[Ċina|Ċiniżi]]. Minħabba kemm huma sodi l-ħitan tiegħu, il-katidral baqa' sħiħ minkejja t-theżżiżiet, l-iżbroffi vulkaniċi tal-vulkan Cerro Negro u l-gwerer. [[File:Catedral_de_la_Asunción,_León_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedral_de_la_Asunci%C3%B3n,_Le%C3%B3n_2.jpg|daqsminuri|250x250px|Il-katidral minn ġewwa.]] Taħt il-knisja hemm seba' mini li jagħtu għall-knejjes l-oħra fil-belt. Il-knisja għandha seba' kantini; dawn jipprovdu l-istabbilità f'każ ta' xi terremot. Waħda minn dawn il-kantini tagħti għall-mini li jagħtu għall-knejjes l-oħra fil-belt. Fuq l-art, il-knisja għandha 34 koppla li jipprovdu l-ventilazzjoni u d-dawl; "il-binja hija waħda mill-iżjed katidrali mdawla b'mod naturali fl-Amerka". In-nies kienu jingħataw il-possibbiltà li jindifnu taħt il-katidral, u b'hekk kienu jgħixu l-finanzjament tal-kostruzzjoni u taż-żamma tal-binja.<ref>{{Ċita web|url=https://www.emporis.com/buildings/327652/cathedral-basilica-of-the-assumption-leon-nicaragua|titlu=Cathedral Basilica of the Assumption, León {{!}} 327652 {{!}} EMPORIS|data=2020-09-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2025-01-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200929202411/https://www.emporis.com/buildings/327652/cathedral-basilica-of-the-assumption-leon-nicaragua|arkivju-data=2020-09-29|url-status=bot: unknown}}</ref> == Valur storiku == [[File:Catedral_de_León_Nicaragua2.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedral_de_Le%C3%B3n_Nicaragua2.JPG|lemin|daqsminuri|[[Iljun]] mal-faċċata tal-katidral.]] Il-katidral għandu valur storiku peress li huwa l-ewwel djoċesi episkopali tal-[[Knisja Kattolika]] fin-Nikaragwa; ġie stabbilit fl-1531 u għaldaqstant huwa waħda mill-eqdem djoċesijiet fl-Amerka. Attwalment huwa s-sede tad-Djoċesi ta' León. Taħt il-katidral, fi kripti ddisinjati biex jifilħu għat-terremoti, hemm il-fdalijiet ta' 27 katavru, fosthom ta' għaxar isqfijiet, ħames patrijiet, mexxej eminenti tal-moviment tal-indipendenza, tliet [[Poeta|poeti]], mużiċista, sitt persuni notevoli oħra u skjav li sar qaddis. Fil-katidral indifnu nies prominenti min-Nikaragwa, fosthom Miguel Larreynaga, il-poeti Rubén Darío, Salomón de la Selva u Alfonso Cortés, il-mużiċista José de la Cruz Mena, it-[[tabib]] Luis H. Debayle, il-professur Edgardo Buitrago, l-ewwel isqof ta' León u l-aħħar isqof tan-Nikaragwa kollha, Monsinjur Simeón Pereira, u l-Isqof Castellón u l-patri Marcelino Areas. Il-qabar ta' Darío, missier il-moviment tal-[[Moderniżmu]] fil-letteratura Spanjola u meqjus bħala l-"Prinċep tal-ittri bil-lingwa Spanjola", jinsab taħt l-[[Statwa|istatwa]] ta' [[Pawlu l-Appostlu|San Pawl]]. Fil-bidu tas-seklu 20, l-Isqof Monsinjur Simón Pereira y Castellón (l-istess wieħed li qaddes il-funeral ta' Darío fit-13 ta' Frar 1916) ikkummissjona l-[[Skultura|iskultur]] ta' Granada Jorge Navas Cordonero biex jagħmel l-istatwa tal-[[Santa Marija|Verġni Marija]] fuq il-frontun ċentrali tal-faċċata, u t-Titani bejn il-frontun u t-torrijiet tal-kampnari. Navas skolpixxa wkoll l-istatwi Neo-Klassiċi tat-Tnax-il Appostlu qrib il-kolonni tan-navata ċentrali, l-iljun tal-qabar ta' Dario, simili ħafna għall-Iljun ta' [[Lucerne]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (imnaqqax mill-iskultur [[Danimarka|Daniż]] Bertel Thorvaldsen, 1770–1844), l-iskultura ta' Kristu tal-qabar tal-Monsinjur Pereira, u bosta tiżjin ieħor ġewwa l-katidral u l-[[kappella]] tas-sakrarju tiegħu.<ref>{{Ċita web|url=http://historia.ihnca.edu.ni/baltodanocantarero/component/joomgallery/nicaragua-vista-por-viajeros-del-siglo-xix/nicaragua-sus-gentes-y-paisajes/1001017-03-708|titlu=Galería Virtual Baltodano Cantarero - Galería Virtual Baltodano Cantarero - Exposición: Nicaragua, sus gentes y paisajes - Imagen: Catedral de San Pedro, León|sit=historia.ihnca.edu.ni|lingwa=es-es|data-aċċess=2025-01-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221031223714/http://historia.ihnca.edu.ni/baltodanocantarero/component/joomgallery/nicaragua-vista-por-viajeros-del-siglo-xix/nicaragua-sus-gentes-y-paisajes/1001017-03-708|arkivju-data=2022-10-31|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" heights="147"> File:Cathedral_of_León_(Nicaragua)_in_1852.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cathedral_of_Le%C3%B3n_(Nicaragua)_in_1852.jpg|alt=Cathedral of León in 1852.|Il-Katidral ta' León fl-1852. File:LeonNicaraguaCathedral1900.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:LeonNicaraguaCathedral1900.jpg|Il-Katidral ta' León fl-1900. File:Léon_Cathedral_in_1907_(Nicaragua).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:L%C3%A9on_Cathedral_in_1907_(Nicaragua).jpg|alt=Cathedral of León in 1907.|Il-Katidral ta' León fl-1907. File:Cathedral_of_León_(Nicaragua)_in_1924.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cathedral_of_Le%C3%B3n_(Nicaragua)_in_1924.jpg|Il-Katidral ta' León għall-ħabta tas-snin 50 u 60 tas-seklu 20. </gallery>Il-katidral jospita wkoll skalda mill-kurċifiss oriġinali li fuqu miet [[Ġesù|Ġesù Kristu]]. [[File:Altar_in_the_cathedral_of_Leon_(Nicaragua).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Altar_in_the_cathedral_of_Leon_(Nicaragua).jpg|daqsminuri|L-artal.]] == Nies notevoli midfuna fil-katidral == * '''Isqfijiet:''' Diego Alvaréz de Osorio, Francisco de Mendavia u Antonio de Valdivieso, l-ewwel tliet isqfijiet tan-Nikaragwa, li l-fdalijiet tagħhom ġew ittrasferiti minn León Viejo fis-26 ta' Frar 2008, kif ukoll Juan Benito Garret y Arlovi, Domingo Antonio Zattarain, José Antonio Flores de Ribero, Juan Carlos Vílchez y Cabrera, Nicolás García Jerez, Simeón Pereira y Castellón, Agustín Nicolás Tigerino y Loáisiga u Cesár Bosco Vivas Robelo. * '''Patrijiet:''' José Desiderio de la Quadra, Remigio Casco, Rafael Jerez (ħu l-eroj tal-indipendenza Máximo Jerez u l-pittur Toribio Jerez), Félix Pereira y Castellón u Marcelino Areas. * '''Eroj tal-indipendenza:''' Miguel Larreynaga (1772-1847), u n-nisel tiegħu; l-irmied tal-fdalijiet tiegħu inġiebu mill-Gwatemala fis-snin 70 tas-seklu 20. * '''Poeti:''' Rubén Darío (1867-1916), Salomón de la Selva (1893-1959) u Alfonso Cortés (1893-1969). * '''Mużiċisti:''' José de la Cruz Mena; l-irmied tal-fdalijiet tiegħu ġie ttrasferit miċ-Ċimiterju ta' Guadalupe fit-3 ta' Mejju 1998. * '''Nies notevoli oħra:''' Alfonso Ayón, Pedro Argüello, is-sindku ta' León. Leocadia del Prado Arguello; it-tabib għaref Luis H. Debayle u martu Casimira Sacasa; il-professur Edgardo Buitrago. * '''Skjav qaddis''', skont il-ġabra tal-fatti ta' Ernesto Cardenal. == Sit ta' Wirt Dinji == [[File:View_of_Cathedral_from_Roof_-_Leon_-_Nicaragua_(31548746806).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_Cathedral_from_Roof_-_Leon_-_Nicaragua_(31548746806).jpg|daqsminuri|Veduta tal-katidral mill-bejt.]] Bis-saħħa tal-valur artistiku, kulturali u storiku kbar tiegħu, fit-28 ta' Ġunju 2011, il-Katidral ta' León ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, it-tieni wieħed fl-istorja tal-pajjiż.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/es/media-services/single-view/news/four_new_sites_inscribed_on_unescos_world_heritage_list/|titlu=Cuatro nuevos sitios inscritos en la Lista del Patrimonio Mundial de la UNESCO|sit=www.unesco.org|lingwa=es|data-aċċess=}}</ref> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> Skont id-dikjarazzjoni fil-qosor dwar is-sit, l-UNESCO ddeskrivietu b'dan il-mod:<blockquote>Il-Katidral ta' León fin-Nikaragwa nbena bejn l-1747 u l-bidu tas-seklu 19 skont id-disinni tal-arkitett mill-Gwatemala Diego José de Porres Esquivel. Jesprimi t-tranżizzjoni mill-arkitettura Barokka għal dik Neo-Klassika u l-istil tiegħu jista' jitqies bħala eklettiku. Il-katidral huwa kkaratterizzat mis-sempliċità tat-tiżjin tiegħu u mill-abbundanza tad-dawl naturali fuq ġewwa. Il-volta tas-santwarju fiha tiżjin rikk ħafna. Il-katidral fih bosta opri tal-[[arti]] importanti fuq ġewwa, inkluż artal Fjamming u [[Pittura|pitturi]] tal-14-il posta tal-''Via Crucis'' tal-artist min-Nikaragwa [[Antonio Sarria]].</blockquote> == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fin-Nikaragwa]] [[Kategorija:Katidrali]] [[Kategorija:Nikaragwa]] 41l04my25pjguxvgxdg0nd7f8uscy0h 329077 329076 2026-04-04T21:04:24Z CommonsDelinker 257 [[c:COM:CDC|Bot]]: il-fajl Cathedral_of_León_(Nicaragua)_in_1924.jpg ġie mħassar minn fuq [[Wikimedia Commons|Commons]] minn [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] minħabba: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by BrugesFR|]] 329077 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Nicaragua 2017-03-13 (33663091692).jpg|daqsminuri|Il-faċċata tal-katidral.]] Il-'''Katidral tat-Tlugħ is-Sema tal-Madonna''', magħruf ukoll bħala l-'''Bażilika-Katidral Rjali u Rinomata tat-Tlugħ is-Sema tal-Verġni Marija''' (bl-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]: ''Real e Insigne Basílica de la Asunción de la Bienaventurada Virgen María'') jew fil-qosor il-'''Katidral ta' León''', huwa attrazzjoni [[Storja|storika]] ferm importanti f'[[León, in-Nikaragwa|León]], in-[[Nikaragwa]]. Il-[[katidral]] tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-2011.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1236rev|titlu=León Cathedral - UNESCO|sit=whc.unesco.org|data-aċċess=2025-01-06}}</ref> Dan is-sit huwa wieħed mit-tliet Siti ta' Wirt Dinji kulturali tan-Nikaragwa, flimkien mal-fdalijiet ta' León Viejo u El Güegüense. == Kostruzzjoni == Il-kostruzzjoni tal-katidral damet bejn l-1747 u l-1814 u l-katidral ġie kkonsagrat mill-[[Papa Piju IX]] fl-1860. Il-katidral żamm l-istatus tiegħu bħala l-ikbar katidral fl-Amerka Ċentrali u wieħed mill-iżjed magħrufa fl-Amerki minħabba l-arkitettura distinta u l-importanza kulturali speċjali tiegħu. == Arkitettura == [[File:Leon_(Nicaragua),_the_cathedral_(datail).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Leon_(Nicaragua),_the_cathedral_(datail).jpg|xellug|daqsminuri|It-Titani fuq il-frontun tal-katidral.]] Id-disinn arkitettoniku ġie żviluppat fl-1762 mill-[[arkitett]] mill-[[Gwatemala]] [[Diego José de Porres Esquivel]]. Fih taħlita tal-istili tal-[[Barokk]] u tan-[[Neo-Klassiċiżmu]] b'xi influwenzi mill-[[Gotiku]], mir-[[Rinaxximent]] u mill-Mudéjar. B'hekk il-binja tista' tiġi kkategorizzata bħala waħda li għandha stil [[Eklettiċiżmu|Eklettiku]]. Il-katidral għandu pjanta rettangolari, ta' tip ġenerali f'dawk is-sekli u simili għal dawk tal-katidrali ta' [[Lima]] u ta' [[Cusco|Cuzco]], il-[[Perù]]. It-torrijiet tal-kampnari u l-faċċata huma prinċipalment Neo-Klassiċi. Il-katidral għandu navata u erba' korsiji, għaxar niċeċ bl-arkati u żewġ torrijiet fil-faċċata, maġenb frontun tond ċentrali li jimmarka l-pożizzjoni tan-navata. Is-sakrarju, li jikser is-simetrija rettangolari tal-binja fuq in-naħa tan-Nofsinhar, jinsab kważi b'mod parallel mal-ikbar artal. Minn ġewwa il-katidral huwa spazjuż u għandu kolonni f'għamla ta' salib; in-navata ċentrali hija maqsuma minn kolonni mill-korsija laterali u l-istruttura hija kompluta b'koppla kbira fuq il-korsija prinċipali. Il-faċċata, olzata fuq art imtarrġa, tlaqqa' l-istil Barokk mal-istil Neo-Klassiku. It-twieqi ġejjin bl-arkati u ż-żewġ torrijiet għandhom koppli [[Ċina|Ċiniżi]]. Minħabba kemm huma sodi l-ħitan tiegħu, il-katidral baqa' sħiħ minkejja t-theżżiżiet, l-iżbroffi vulkaniċi tal-vulkan Cerro Negro u l-gwerer. [[File:Catedral_de_la_Asunción,_León_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedral_de_la_Asunci%C3%B3n,_Le%C3%B3n_2.jpg|daqsminuri|250x250px|Il-katidral minn ġewwa.]] Taħt il-knisja hemm seba' mini li jagħtu għall-knejjes l-oħra fil-belt. Il-knisja għandha seba' kantini; dawn jipprovdu l-istabbilità f'każ ta' xi terremot. Waħda minn dawn il-kantini tagħti għall-mini li jagħtu għall-knejjes l-oħra fil-belt. Fuq l-art, il-knisja għandha 34 koppla li jipprovdu l-ventilazzjoni u d-dawl; "il-binja hija waħda mill-iżjed katidrali mdawla b'mod naturali fl-Amerka". In-nies kienu jingħataw il-possibbiltà li jindifnu taħt il-katidral, u b'hekk kienu jgħixu l-finanzjament tal-kostruzzjoni u taż-żamma tal-binja.<ref>{{Ċita web|url=https://www.emporis.com/buildings/327652/cathedral-basilica-of-the-assumption-leon-nicaragua|titlu=Cathedral Basilica of the Assumption, León {{!}} 327652 {{!}} EMPORIS|data=2020-09-29|sit=web.archive.org|data-aċċess=2025-01-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200929202411/https://www.emporis.com/buildings/327652/cathedral-basilica-of-the-assumption-leon-nicaragua|arkivju-data=2020-09-29|url-status=bot: unknown}}</ref> == Valur storiku == [[File:Catedral_de_León_Nicaragua2.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Catedral_de_Le%C3%B3n_Nicaragua2.JPG|lemin|daqsminuri|[[Iljun]] mal-faċċata tal-katidral.]] Il-katidral għandu valur storiku peress li huwa l-ewwel djoċesi episkopali tal-[[Knisja Kattolika]] fin-Nikaragwa; ġie stabbilit fl-1531 u għaldaqstant huwa waħda mill-eqdem djoċesijiet fl-Amerka. Attwalment huwa s-sede tad-Djoċesi ta' León. Taħt il-katidral, fi kripti ddisinjati biex jifilħu għat-terremoti, hemm il-fdalijiet ta' 27 katavru, fosthom ta' għaxar isqfijiet, ħames patrijiet, mexxej eminenti tal-moviment tal-indipendenza, tliet [[Poeta|poeti]], mużiċista, sitt persuni notevoli oħra u skjav li sar qaddis. Fil-katidral indifnu nies prominenti min-Nikaragwa, fosthom Miguel Larreynaga, il-poeti Rubén Darío, Salomón de la Selva u Alfonso Cortés, il-mużiċista José de la Cruz Mena, it-[[tabib]] Luis H. Debayle, il-professur Edgardo Buitrago, l-ewwel isqof ta' León u l-aħħar isqof tan-Nikaragwa kollha, Monsinjur Simeón Pereira, u l-Isqof Castellón u l-patri Marcelino Areas. Il-qabar ta' Darío, missier il-moviment tal-[[Moderniżmu]] fil-letteratura Spanjola u meqjus bħala l-"Prinċep tal-ittri bil-lingwa Spanjola", jinsab taħt l-[[Statwa|istatwa]] ta' [[Pawlu l-Appostlu|San Pawl]]. Fil-bidu tas-seklu 20, l-Isqof Monsinjur Simón Pereira y Castellón (l-istess wieħed li qaddes il-funeral ta' Darío fit-13 ta' Frar 1916) ikkummissjona l-[[Skultura|iskultur]] ta' Granada Jorge Navas Cordonero biex jagħmel l-istatwa tal-[[Santa Marija|Verġni Marija]] fuq il-frontun ċentrali tal-faċċata, u t-Titani bejn il-frontun u t-torrijiet tal-kampnari. Navas skolpixxa wkoll l-istatwi Neo-Klassiċi tat-Tnax-il Appostlu qrib il-kolonni tan-navata ċentrali, l-iljun tal-qabar ta' Dario, simili ħafna għall-Iljun ta' [[Lucerne]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]] (imnaqqax mill-iskultur [[Danimarka|Daniż]] Bertel Thorvaldsen, 1770–1844), l-iskultura ta' Kristu tal-qabar tal-Monsinjur Pereira, u bosta tiżjin ieħor ġewwa l-katidral u l-[[kappella]] tas-sakrarju tiegħu.<ref>{{Ċita web|url=http://historia.ihnca.edu.ni/baltodanocantarero/component/joomgallery/nicaragua-vista-por-viajeros-del-siglo-xix/nicaragua-sus-gentes-y-paisajes/1001017-03-708|titlu=Galería Virtual Baltodano Cantarero - Galería Virtual Baltodano Cantarero - Exposición: Nicaragua, sus gentes y paisajes - Imagen: Catedral de San Pedro, León|sit=historia.ihnca.edu.ni|lingwa=es-es|data-aċċess=2025-01-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221031223714/http://historia.ihnca.edu.ni/baltodanocantarero/component/joomgallery/nicaragua-vista-por-viajeros-del-siglo-xix/nicaragua-sus-gentes-y-paisajes/1001017-03-708|arkivju-data=2022-10-31|url-status=dead}}</ref><gallery mode="packed" heights="147"> File:Cathedral_of_León_(Nicaragua)_in_1852.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cathedral_of_Le%C3%B3n_(Nicaragua)_in_1852.jpg|alt=Cathedral of León in 1852.|Il-Katidral ta' León fl-1852. File:LeonNicaraguaCathedral1900.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:LeonNicaraguaCathedral1900.jpg|Il-Katidral ta' León fl-1900. File:Léon_Cathedral_in_1907_(Nicaragua).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:L%C3%A9on_Cathedral_in_1907_(Nicaragua).jpg|alt=Cathedral of León in 1907.|Il-Katidral ta' León fl-1907. </gallery>Il-katidral jospita wkoll skalda mill-kurċifiss oriġinali li fuqu miet [[Ġesù|Ġesù Kristu]]. [[File:Altar_in_the_cathedral_of_Leon_(Nicaragua).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Altar_in_the_cathedral_of_Leon_(Nicaragua).jpg|daqsminuri|L-artal.]] == Nies notevoli midfuna fil-katidral == * '''Isqfijiet:''' Diego Alvaréz de Osorio, Francisco de Mendavia u Antonio de Valdivieso, l-ewwel tliet isqfijiet tan-Nikaragwa, li l-fdalijiet tagħhom ġew ittrasferiti minn León Viejo fis-26 ta' Frar 2008, kif ukoll Juan Benito Garret y Arlovi, Domingo Antonio Zattarain, José Antonio Flores de Ribero, Juan Carlos Vílchez y Cabrera, Nicolás García Jerez, Simeón Pereira y Castellón, Agustín Nicolás Tigerino y Loáisiga u Cesár Bosco Vivas Robelo. * '''Patrijiet:''' José Desiderio de la Quadra, Remigio Casco, Rafael Jerez (ħu l-eroj tal-indipendenza Máximo Jerez u l-pittur Toribio Jerez), Félix Pereira y Castellón u Marcelino Areas. * '''Eroj tal-indipendenza:''' Miguel Larreynaga (1772-1847), u n-nisel tiegħu; l-irmied tal-fdalijiet tiegħu inġiebu mill-Gwatemala fis-snin 70 tas-seklu 20. * '''Poeti:''' Rubén Darío (1867-1916), Salomón de la Selva (1893-1959) u Alfonso Cortés (1893-1969). * '''Mużiċisti:''' José de la Cruz Mena; l-irmied tal-fdalijiet tiegħu ġie ttrasferit miċ-Ċimiterju ta' Guadalupe fit-3 ta' Mejju 1998. * '''Nies notevoli oħra:''' Alfonso Ayón, Pedro Argüello, is-sindku ta' León. Leocadia del Prado Arguello; it-tabib għaref Luis H. Debayle u martu Casimira Sacasa; il-professur Edgardo Buitrago. * '''Skjav qaddis''', skont il-ġabra tal-fatti ta' Ernesto Cardenal. == Sit ta' Wirt Dinji == [[File:View_of_Cathedral_from_Roof_-_Leon_-_Nicaragua_(31548746806).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_Cathedral_from_Roof_-_Leon_-_Nicaragua_(31548746806).jpg|daqsminuri|Veduta tal-katidral mill-bejt.]] Bis-saħħa tal-valur artistiku, kulturali u storiku kbar tiegħu, fit-28 ta' Ġunju 2011, il-Katidral ta' León ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, it-tieni wieħed fl-istorja tal-pajjiż.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=http://www.unesco.org/new/es/media-services/single-view/news/four_new_sites_inscribed_on_unescos_world_heritage_list/|titlu=Cuatro nuevos sitios inscritos en la Lista del Patrimonio Mundial de la UNESCO|sit=www.unesco.org|lingwa=es|data-aċċess=}}</ref> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> Skont id-dikjarazzjoni fil-qosor dwar is-sit, l-UNESCO ddeskrivietu b'dan il-mod:<blockquote>Il-Katidral ta' León fin-Nikaragwa nbena bejn l-1747 u l-bidu tas-seklu 19 skont id-disinni tal-arkitett mill-Gwatemala Diego José de Porres Esquivel. Jesprimi t-tranżizzjoni mill-arkitettura Barokka għal dik Neo-Klassika u l-istil tiegħu jista' jitqies bħala eklettiku. Il-katidral huwa kkaratterizzat mis-sempliċità tat-tiżjin tiegħu u mill-abbundanza tad-dawl naturali fuq ġewwa. Il-volta tas-santwarju fiha tiżjin rikk ħafna. Il-katidral fih bosta opri tal-[[arti]] importanti fuq ġewwa, inkluż artal Fjamming u [[Pittura|pitturi]] tal-14-il posta tal-''Via Crucis'' tal-artist min-Nikaragwa [[Antonio Sarria]].</blockquote> == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fin-Nikaragwa]] [[Kategorija:Katidrali]] [[Kategorija:Nikaragwa]] iwlzlpo5oaf9gccedm9y7gi42cick5k 0 34093 329069 329059 2026-04-04T12:04:05Z ToniSant 4257 tindif ħafif 329069 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- | | | | | | |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- | | | | | | |- | | | | | | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] fumfe8sokgvcih7eh1mh4b0qcqp1yd3 329070 329069 2026-04-04T12:11:46Z ToniSant 4257 /* Marzu */ +Raquela 329070 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- | | | | | | |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | |- |26 |Sweet Nothings |[[Raquela Dalli Gonzi|Raquela]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zJnEJkd4JPA|titlu=Sweeting Nothings|kunjom=Dalli Gonzi|isem=Raquela|data=26 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- | | | | | | |- | | | | | | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] g8es264llpqwgb69y2mfadavdsls3ip 329071 329070 2026-04-04T12:23:51Z ToniSant 4257 /* Marzu */ +The Busker 329071 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- | | | | | | |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | |- |26 |Sweet Nothings |[[Raquela Dalli Gonzi|Raquela]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zJnEJkd4JPA|titlu=Sweeting Nothings|kunjom=Dalli Gonzi|isem=Raquela|data=26 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |31 |Un/Lovable |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MS6fWQ5Md0U|titlu=Un/Lovable|kunjom=The Busker|data=31 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- | | | | | | |- | | | | | | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] bp0f95um2firdyxvqnoxjf8kgzmy8b1 329072 329071 2026-04-04T12:41:50Z ToniSant 4257 /* Marzu */ +Mikayla 329072 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- | | | | | | |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | |- |26 |Sweet Nothings |[[Raquela Dalli Gonzi|Raquela]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zJnEJkd4JPA|titlu=Sweeting Nothings|kunjom=Dalli Gonzi|isem=Raquela|data=26 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |30 |Wiċċ ta' Grazzja |[[Mikayla]] |Single |Spotify | |- |31 |Un/Lovable |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MS6fWQ5Md0U|titlu=Un/Lovable|kunjom=The Busker|data=31 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- | | | | | | |- | | | | | | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] t2tmxe4pre4v2zd1m01iw3ulhg0uumq 329073 329072 2026-04-04T12:50:15Z ToniSant 4257 /* Marzu */ +Janice Mangion 329073 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- | | | | | | |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | |- |26 |Sweet Nothings |[[Raquela Dalli Gonzi|Raquela]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zJnEJkd4JPA|titlu=Sweeting Nothings|kunjom=Dalli Gonzi|isem=Raquela|data=26 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |30 |Wiċċ ta' Grazzja |[[Mikayla]] |Single |Spotify | |- |30 |Ammen |[[Janice Mangion]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wovYbmvyevM|titlu=Ammen|kunjom=Mangion|isem=Janice|data=30 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |31 |Un/Lovable |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MS6fWQ5Md0U|titlu=Un/Lovable|kunjom=The Busker|data=31 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- | | | | | | |- | | | | | | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] 6oskm0c4nmsgoj7ez93hiol3d4450if 329074 329073 2026-04-04T14:12:04Z ToniSant 4257 /* Marzu */ +Mikayla 329074 wikitext text/x-wiki Din hija lista ta' attivitajiet mużikali notevoli li ġraw u diski/recordings maħruġa fl-2026. Kull attività jew recording iridu jkunu sostanzjati minn referenza xierqa, u aktar minn waħda, meta dan possibli. ==Diski u recordings oħra maħruġa fl-2026== === Jannar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |2 |Olli |[[That bb]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://thatbb.bandcamp.com/track/olli|titlu=Olli, by that bb|sit=That bb|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |3 |Post Consolidation |[[Demis Fenech|Demis]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3FaMvShDttCyNjoXnzTyl1|titlu=Post Consolidation|kunjom=Fenech|isem=Demis|data=3 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-03}}</ref> | |- |9 |O San Frangisk |[[Victorio Gauci]] |Video<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/victorio-gauci-bkanzunetta-dedikata-lil-san-frangisk/|titlu=Victorio Gauci b’kanzunetta dedikata lil San Franġisk|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=9 Jannar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OdNS-Pxn818|titlu=O San Franġisk|kunjom=Gauci|isem=Victorio|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |9 |Falling |[[Prayer of the Dying]] feat. [[Simon Deguara]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xofmaEQnAtw|titlu=Falling|kunjom=Prayer of the Dying|data=9 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |11 |Annimali |[[Michael Azzopardi (mużiċist)|Michael Azzopardi]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nZgWvsVTTb4|titlu=Annimali|kunjom=Azzopardi|isem=Michael|data=11 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |This Odometer Syndrome |[[Sceptocrypt]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HsfLtCSvlFY|titlu=This Odometer Syndrome|kunjom=Septocrypt|data=13 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |15 |Għall-Ħarġa |[[Jamie Cardona]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3pidvt4B0JyefSGZEAFo4K|titlu=Għall-Ħarġa|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |15 |Show Me How to Love You |[[Ivan Grech]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5oJSLoGdE5NFJEQtUb6YGR|titlu=Show Me How To Love You|kunjom=Grech|isem=Ivan|data=15 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Overstimulated |[[Miriana Conte]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5QmftZD5kwrZ1LD1Nb24ox|titlu=Overstimulated|kunjom=Conte|isem=Miriana|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |16 |Tama |[[Gaia Cauchi]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1EGXt31OnlltA46rxfBqBK|titlu=Tama|kunjom=Cauchi|isem=Gaia|data=16 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |17 |Supernova |[[Ray Agius]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/5m05wClS9f9ymUxOQjPrON|titlu=Supernova|kunjom=Agius|isem=Ray|data=17 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en,mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |18 |Healing |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=QuV_CHFL5TQ|titlu=Healing|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |I Come Alive |[[Karm Debattista mssp]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/3ZoG59yIoEUFwh39U0r1Ts|titlu=I Come Alive|kunjom=Debattista|isem=Karm|data=20 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |20 |Interstate EP |[[Melchior Sultana]] |EP |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://profoundsoundmusic.bandcamp.com/album/interstate-ep|titlu=Interstate EP, by Melchior Sultana|sit=Profound Sound Music|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |21 |Hamartia |[[Luke Chappell]] |Single |Spotify | |- |22 |Another Kiss |[[Upper Lip]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/0P3aA65Ce0bBtQAZRaJM0q|titlu=Another Kiss|kunjom=Upper Lip|data=22 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-22}}</ref> | |- |22 |Sin Eaters |[[Bila (band)|Bila]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mRbb576ApHI|titlu=Sin Eaters|kunjom=Bila|data=22 Jannar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Centerpiece |[[Glen Montanaro]] & Sophus Bech |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://glenmontanaro.bandcamp.com/album/centerpiece|titlu=Centerpiece, by Glen Montanaro & Sophus Bech|sit=Glen Montanaro|lingwa=en|data-aċċess=2026-01-25}}</ref> | |- |26 |My Fault |[[Dav.Jr]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1JS3cCfMOsWP244h3zFv6n|titlu=My Fault|kunjom=Mejlak|isem=David|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Annimal |[[Sean Borg]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0F2YVBmcxEw4KvNrFBvl3x|titlu=Annimal|kunjom=Borg|isem=Sean|data=28 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |28 |Greetings From Bluesville |[[Andre Camilleri]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://andrecamilleri.bandcamp.com/album/greetings-from-bluesville|titlu=Greetings From Bluesville, by Andre Camilleri|sit=Andre Camilleri|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |31 |Astra Nomina |[[Johann Caruana]] |Album<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/johann-caruana-se-jirrilaxxa-astra-nomina-album-trance-ispirat-minn-tradizzjonijiet-bizantini-celtici-u-gregorjani/|titlu=Johann Caruana Jirrilaxxa 'Astra Nomina' - Album Trance Ispirat Minn Tradizzjonijiet Biżantini, Ċeltiċi, u Gregorjani|kunjom=Zarb|isem=Kyle|data=2026-02-08|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://talk.mt/johann-caruana-jirritorna-bastra-nomina-47-minuta-ta-muzika-li-tghaqqad-elementi-antiki-mal-hoss-trance/|titlu=Johann Caruana Jirritorna b'Astra Nomina: 47 Minuta ta’ mużika li tgħaqqad elementi antiki mal-ħoss Trance|kunjom=Muscat|isem=Cristian|data=2026-02-09|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0tE8jc9zKFbJ6AHzjN7kwI|titlu=Astra Nomina|kunjom=Caruana|isem=Johann|data=31 Jannar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |} === Frar === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |4 |Għażiż Missier |[[Kevin Borg]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5c3BGymxamWsH1xK1sh9Bd|titlu=Għażiż Missier|kunjom=Borg|isem=Kevin|data=4 Frar 2026|sit=open.spotify.com|data-aċċess=2026-02-07}}</ref> | |- |4 |Bored in the Supermarket |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=juGWn68Y3P4|titlu=Bored in the Supermarket|kunjom=The Busker|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |4 |Too Much |[[Matthew James]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=H0F-6WlEoL0|titlu=Too Much|kunjom=Borg|isem=Matthew James|data=4 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |5 |Għadna Għaddejin |[[Peklektru]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://peklektru.bandcamp.com/album/g-adna-g-addejjin|titlu=Għadna Għaddejjin, by Peklektru|sit=Peklektru|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |5 |Evolution |[[The Cosmics]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=60-1wll7lts|titlu=Evolution|kunjom=The Cosmics|data=5 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |6 |Equinimity |[[Manwel T]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://manwelt.bandcamp.com/album/equanimity|titlu=Equanimity, by MANWEL T|sit=MANWEL T|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |6 |Don't Call Me Baby |[[Luke Vella]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1RXptgkEicnWqs12YxJFpH|titlu=Don't Call Me Baby|kunjom=Vella|isem=Luke|data=6 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |7 |A Diva and A Problem |[[Chess Galea]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://chessgalea.bandcamp.com/track/a-diva-a-problem|titlu=A Diva & A Problem, by Chess Galea|sit=Chess Galea|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |8 |Hollow |[[From Sheep to Wolves]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WZ3MSAj_4OI|titlu=Hollow|kunjom=From Sheep to Wolves|data=8 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |9 |Kartolina |[[Jamie Cardona]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/jamie-cardona-jniedi-kanzunetta-romantika/|titlu=Jamie Cardona jniedi kanzunetta romantika|kunjom=Lia|isem=Gabriel|data=10 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/5d45U49oVPV1DWEDEkoVvy|titlu=Kartolina|kunjom=Cardona|isem=Jamie|data=9 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |11 |Sakemm Ġejt Int |[[Kapitlu Tlettax]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9DQ4xidAQ5Q|titlu=Sakemm Ġejt Int|kunjom=Kapitlu Tlettax|data=11 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |13 |Monster |[[Tara Formosa]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7rDlBvLur68QrrLKYAhU9E|titlu=Monster|kunjom=Formosa|isem=Tara|data=13 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-02-17}}</ref> | |- |13 |Wishing Well |[[Myles Azzopardi|Myles]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=KaZMxfMILMQ|titlu=Wishing Well|kunjom=Azzopardi|isem=Myles|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |13 |Bewsa, Bacio, Kiss |[[Miguel Samuel]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HQTkMckx3O8|titlu=Bewsa Bacio Kiss|kunjom=Samuel|isem=Miguel|data=13 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |14 |Theżżiża |[[Poġġi]] |Single |YouTube (awdjo biss)<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TckbzHzeY-0|titlu=Theżżiża|kunjom=Poġġi|data=14 Frar 2026|sit=YouTube}}</ref> | |- |14 |Qalbi |[[The JoyGivers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=sYLpWAYtaHY|titlu=Qalbi|kunjom=The JoyGivers|data=14 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |16 |Kulur |[[Kersten Graham]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/1sFtWpr4RFjm8a1CatFi8H|titlu=Kulur|kunjom=Graham|isem=Kersten|data=16 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |19 |Livin' A Lie |[[OutBound]]<ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/outband-bi-track-dwar-dwar-it-tbatija-kwieta-ta-individwi-li-jahbuha-wara-maskra/|titlu=OutBound bi track dwar it-tbatija kwieta ta’ individwi li jaħbuha wara maskra|kunjom=Zammit|isem=Frederick|data=21 Frar 2026|sit=Newsbook|lingwa=mt}}</ref> |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Qyp0s6cCyO0|titlu=Livin' A Lie|kunjom=OutBound|data=19 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |20 |Ejja |[[Clintess]] |EP |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/0V7CxyVX8ztK8eqPUb1VmQ|titlu=Ejja|kunjom=Clintess|data=20 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |20 |Blinked |[[Moira Stafrace]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=BlwFUtvRjQ8|titlu=Blinked|kunjom=Stafrace|isem=Moira|data=20 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |24 |Brothers |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/brothers-2|titlu=Brothers, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-02}}</ref> | |- |24 |I Promise |[[Destiny Chukunyere|Destiny]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HN8ITf1nQ0w|titlu=I Promise|kunjom=Chukunyere|isem=Destiny|data=24 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |25 |Man of Galilee (Re-Imagined) |[[Frank O'Neill]] |Album |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/1BZC5XRebfBOoLyC4zuSsj|titlu=Man of Galilee|kunjom=O'Neill|isem=Frank|data=25 Frar 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-30}}</ref> | |- |27 |Emission |[[Jewel Kid]] |Single |Soundcloud<ref>{{Ċita web|url=https://soundcloud.com/jewelkid/emission|titlu=Emission|kunjom=Jewel Kid|data=27 Frar 2026|sit=Soundcloud|lingwa=en}}</ref> | |- |28 |On My Mind |Dolphsun, [[Dana McKeon]], José Pisa |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=xK4Fu6xWIuY|titlu=On My Mind|kunjom=Dolphsun|kunjom2=McKeon|isem2=Dana|kunjom3=Pisa|isem3=José|data=28 Frar 2026|sit=YouTube|lingwa=en|data-aċċess=28 Frar 2026}}</ref> | |} === Marzu === {| class="wikitable" |+ !Data !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- | | | | | | |- |3 |Uninvited |[[Kayati]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/7HhlxFvcqOUZuqfnrdJMZv|titlu=Uninvited|kunjom=Kayati|data=3 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |Now That I'm With You |[[Red Electric]] |Single |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/3QwTDXKvsYFCeNDHnWdjl6|titlu=Now That I'm With You|kunjom=Red Electric|data=6 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-03-10}}</ref> | |- |6 |My Divine Chaos |[[Luke Vella]] |EP<ref>{{Ċita web|url=https://lovinmalta.com/lifestyle/music/luke-vella-drops-single-debut-ep-nears-release/|titlu=Luke Vella Drops ‘Don’t Call Me Baby’ As Debut EP Nears Release|kunjom=Xerri|isem=Riana|data=2026-02-07|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/album/43tzsRQaI85u4PlaHGoYAg|titlu=My Divine Chaos|kunjom=Vella|isem=Luke|data=5 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |11 |Isa Binti |[[Rossann]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y5vWOhL_Fuw|titlu=Isa Binti|kunjom=Delia|isem=Rossann|data=11 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |20 |Poeżija Mingħajr Tmiem |[[The Travellers]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=G2JT0YMRXvE|titlu=Poeżija Mingħajr Tmiem|kunjom=The Travellers|data=20 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |24 |Zero |[[Motherknives]] |Single |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://motherknives.bandcamp.com/track/zero|titlu=Zero, by Motherknives|sit=Motherknives|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-03}}</ref> | |- |24 |Kollox Jgħaddi! |[[Brodu (band)|Brodu]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=FSdxmlirboM|titlu=Kollox Jgħaddi!|kunjom=Brodu}}</ref> | |- |26 |Sweet Nothings |[[Raquela Dalli Gonzi|Raquela]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=zJnEJkd4JPA|titlu=Sweeting Nothings|kunjom=Dalli Gonzi|isem=Raquela|data=26 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |- |30 |Wiċċ ta' Grazzja |[[Mikayla]] |Single<ref>{{Ċita web|url=https://gwida.mt/mikayla-tniedi-wicc-ta-grazzja-kanzunetta-personali-ddedikata-lil-ommha/|titlu=Mikayla Tniedi “Wiċċ Ta’ Grazzja” - Kanzunetta Personali Ddedikata Lil Ommha|kunjom=Bayliss|isem=Emil Calleja|data=2026-04-01|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> |Spotify<ref>{{Ċita web|url=https://open.spotify.com/track/4FkCaU3mHAxvyK3xNAn77j|titlu=Wiċċ ta' Grazzja|kunjom=Bajada|isem=Mikayla|data=30 Marzu 2026|sit=Spotify|lingwa=mt|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- |30 |Ammen |[[Janice Mangion]] |Lyric video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=wovYbmvyevM|titlu=Ammen|kunjom=Mangion|isem=Janice|data=30 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=mt}}</ref> | |- |31 |Un/Lovable |[[The Busker]] |Video |YouTube<ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=MS6fWQ5Md0U|titlu=Un/Lovable|kunjom=The Busker|data=31 Marzu 2026|sit=YouTube|lingwa=en}}</ref> | |} === April === {| class="wikitable" |+ !Data !Titlu !Artist/i !Format !Referenzi u/jew noti !Wikidata |- |1 |Perelejżer Perelejżer |[[Brodu (band)|Brodu]] |Album |Bandcamp<ref>{{Ċita web|url=https://brodu.bandcamp.com/album/perelej-er-perelej-er|titlu=PERELEJŻER PERELEJŻER, by Brodu|sit=Brodu|lingwa=en|data-aċċess=2026-04-04}}</ref> | |- | | | | | | |- | | | | | | |} ==Referenzi== {{Referenzi}} [[Kategorija:Mużika]] [[Kategorija:Kultura Maltija]] [[Kategorija:2026 f'Malta]] [[Kategorija:Listi ta' mużika]] 8t2nkgs2smqpgwejjqkm9i8a0j5c2wx