Wikipedija mtwiki https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Medja Speċjali Diskussjoni Utent Diskussjoni utent Wikipedija Diskussjoni Wikipedija Stampa Diskussjoni stampa MediaWiki Diskussjoni MediaWiki Mudell Diskussjoni mudell Għajnuna Diskussjoni għajnuna Kategorija Diskussjoni kategorija Portal Diskussjoni portal TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1558 329087 328915 2026-04-05T12:11:31Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329087 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Oliver Friggieri''' (27 ta’ Marzu 1947 – 21 ta’ Novembru 2020) kien poeta, rumanzier, kritiku letterarju u filosfu Malti. Kien jgħallem l-Università ta’ Malta u kellu sehem ewlieni fit-twaqqif tal-istorja u l-kritika letterarja bil-[[Lingwa Maltija|Malti]], bi studji dwar [[Dun Karm Psaila|Dun Karm]], [[Rużar Briffa]] u bosta kittieba oħra. Bil-kitbiet tiegħu stinka biex jippromwovi l-lingwa u l-identità kulturali [[Malta|Maltija]]. Ħaddem bosta ġeneri ġodda għal-lingwa u kiteb l-ewwel kantata u libretti għall-ewwel oratorju bil-Malti. Wieħed mill-iktar rumanzi famużi u kontroversjali tiegħu, ''Fil-Parlament Ma Jikbrux Fjuri'' (1986), jattakka l-qasmiet tribalistiċi fis-soċjetà kkawżati mill-politika. Bħala filosfu, ken interessat l-iktar fl-epistemoloġija u l-eżistenzjaliżmu.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Montebello|isem=Mark|sena=2001|titlu=Il-Ktieb tal-Filosofija f’Malta - L-ewwel volum (A-L)|lingwa=Malti|post=Malta|pubblikatur=Pubblikazzjonijiet Indipendenza|paġni=184|isbn=9990941823}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Montebello|isem=Mark|sena=2009|titlu=20th Century Philosophy in Malta|lingwa=Ingliż|post=Malta|pubblikatur=Agius & Agius|paġni=126-128|isbn=9789990991314}}</ref><ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Montebello|isem=Mark|sena=2011|titlu=Malta’s Philosophy & Philosophers|lingwa=Ingliż|post=Malta|pubblikatur=PIN|paġni=152–155}}</ref> == Ħajja Bikrija u Studju == Oliver Friggieri twieled [[Furjana|il-Furjana]] fl-1947<ref name=":0">{{Ċita aħbar|kunjom=Vella|isem=Matthew|data=2020-11-21|titlu=Oliver Friggieri, intellectual who articulated nation’s consciousness, passes away|url=https://www.maltatoday.com.mt/arts/books/106051/oliver_friggieri_intellectual_who_articulated_nations_consciousness_passes_away#.YI0GhWYzaAw|pubblikazzjoni=Malta Today|data-aċċess=2021-05-01}}</ref> u kien imur l-Iskola Primarja tal-Furjana u s-[[Seminarju]] Minuri tal-Arċisqof.<ref>{{Ċita web|url=https://www.maltaseminary.org/wp/?p=1857|titlu=Tislima lill-Professur Oliver Friggieri – eks student tas-Seminarju|kunjom=Debono|isem=Karol Paul|data=2020-11-24|sit=The Archbishop's Seminary School|lingwa=Malti|data-aċċess=2021-05-01|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210125044314/https://www.maltaseminary.org/wp/?p=1857|arkivju-data=2021-01-25|url-status=dead}}</ref> Kien seminarista fis-Seminarju Maġġuri sal-1967.<ref name=":1">Friggieri, Oliver (1983). "[https://www.um.edu.mt/library/oar/bitstream/123456789/42351/1/Oliver%20Friggieri.pdf Self portrait : Oliver Friggieri]". ''Civilization: An Encyclopedia on Maltese Civilization, History and Contemporary Arts,'' '''10''': 276–280. Malta: Gulf Publishing Ltd (mill-OAR@UM).</ref> Daħal l-[[Università ta' Malta|Università Rjali ta’ Malta]] fl-1964<ref name=":1" /> u kiseb Baċellerat tal-Arti fil-Malti, it-Taljan u l-Filosofija fl-1968.<ref name=":0" /> Fl-1975 sar l-ewwel student li ggradwa MA fil-letteratura Maltija<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://akkademjatalmalti.org/2020/11/21/l-akkademja-ssellem-lill-prof-oliver-friggieri/|titlu=L-Akkademja ssellem lill-Prof. Oliver Friggieri|kunjom=L-Akkademja tal-Malti|isem=|data=2020-11-21|lingwa=mt|data-aċċess=2021-05-01}}</ref>. Fl-1978 kiseb dottorat fil-letteratura Maltija u l-Kritika Letterarja mill-Università Kattolika ta’ Milan, l-Italja bit-teżijiet ta' kritika komparatattiva ''La cultura italiana a Malta: storia e influenza letteraria e stilistica attraverso l’opera di Dun Karm'' u ''La Cultura Italiana del [[Romantiċiżmu|Romanticismo]] e la Poesia Maltese'',<ref name=":2" /> li t-tnejn ħarġu bħala kotba fl-[[Italja]]''.'' == Karriera Akkademika == Bejn l-1968 u l-1975, Friggieri għallem il-Malti u l-Filosofija fl-iskejjel sekondarji.<ref name=":2" /> Fl-1976 ingħaqad mal-Università ta’ Malta bħala assistent lettur. Inħatar lettur fl-1978, Associate Professor fl-1988 u Professur fl-1990. Kien il-Kap tad-[https://www.um.edu.mt/arts/malti Dipartiment tal-Malti] bejn l-1988 u l-2004.<ref name=":0" /><ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/newspoint/news/2020/11/salute-prof-oliver-friggieri|titlu=A final salute given to Prof. Oliver Friggieri|sit=University of Malta|data-aċċess=2021-05-03}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://malti.mt/dwarna/id-dipartiment-tal-malti/|titlu=Id-Dipartiment tal-Malti|lingwa=en|data-aċċess=2021-05-18}}</ref> Għallem u mexxa t-teżijiet ta' mijiet ta’ studenti u ħafna minnhom komplew jgħallmu l-Malti jew jirriċerkaw diversi oqsma tal-Malti.<ref name=":2" /> == Karriera Letterarja == Fis-snin ta’ wara l-indipendenza, Friggieri kien fost il-kittieba ewlenin li ppromovew  il-lingwa u l-letteratura Maltija.<ref name=":3" /> Kien wieħed mill-fundaturi tal-Moviment Qawmien Letterarju fl-1967.<ref name=":1" /> Kien membru tal-bord editorjali (1967-1973) u mbagħad l-editur (1974-75) ta’ ''Il-Polz'', il-ġurnal tal-Moviment.<ref name=":2" /> <ref>{{Ċita web|url=https://www.tvm.com.mt/en/news/new-book-in-recognition-of-oliver-friggieris-works/|titlu=New book in recognition of Oliver Friggieri's works - TVM News|kunjom=Vassallo|isem=Alvin|data=2018-03-27|sit=TVM|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-18}}</ref> Fl-1971, flimkien ma’ oħrajn, beda s-''[https://saghtar.org.mt/ Sagħtar]'', magazine letterarju u kulturali popolari ħafna mat-tfal Malti.<ref name=":1" /> Fl-istess sena, flimkien ma’ Pawlu Mizzi, waqqaf il-''Klabb Kotba Maltin'', dar għall-pubblikazzjoni ta’ kotba bil-Malti.<ref name=":2" /> Fl-1980 inħatar editur tal-''[https://malti.mt/dipartimentali_cat/journal-of-maltese-studies/ Journal of Maltese Studies]''.<ref name=":2" /> Kien ukoll membru tal-''Association Internationale des Critiques Litteraires'' ta’ Pariġi.<ref name=":1" /> Friggieri ppubblika xogħlijiet f’bosta ġeneri differenti, fosthom dizzjunarji letterarji, oratorji, kantati, kritika letterarja, bijografiji letterarji u antoloġiji ta’ poeżiji tiegħu u ta’ kittieba oħra. Kiteb il-librett tal-ewwel oratorju (Pawlu ta’ Malta, 1989) u l-ewwel kankata (L-Għanja ta’ Malta, 1989) bil-Malti,<ref name=":2" /> it-tnejn li huma b’mużika ta’ [[Charles Camilleri]].<ref>{{Ċita web|url=http://icb.ifcm.net/development-choral-singing-malta/|titlu=The Development of Choral Singing in Malta: A Historical Overview|kunjom=Bondin|isem=Joseph Vella|data=2013-04-15|sit=The IFCM Magazine|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-05-27}}</ref> Friggieri analizza wkoll ix-xogħlijiet tal-pijunieri tal-kitba bil-Malti bħal [[Pietru Caxaro]]<ref>{{Ċita rivista|kunjom1=Friggieri|isem1=Oliver|sena=1998-1999|titlu=POINTS OF CONTACT BETWEEN ITALIAN ROMANTICISM AND MALTESE LITERATURE: The Maltese literary background|url=https://scripta.journals.yorku.ca/index.php/scripta/article/view/39988/36201|rivista=Scripta Mediterranea|lingwa=Ingliż|volum=XIX-XX|paġni=93-108}}</ref> u [[Mikiel Anton Vassalli]]<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Friggieri|isem=Oliver|sena=2016|titlu=Il-Kantilena ta' Pietru Caxaro : interpretazzjoni Rinaxximentali|url=https://www.worldcat.org/oclc/970777164|lingwa=Malti|post=L-Imsida, Malta|pubblikatur=Malta University Press|isbn=}}</ref>. Ix-xogħlijiet tiegħu ġew pubblikati f’16-il lingwa, fosthom l-Ingliż, il-Franċiż, il-Ġermaniz, it-Taljan u l-Grieg.<ref name=":4" /> Friggieri ppubblika bosta artikli f’ġurnali bil-Malti bħal ''L-Orizzont'' u ''In-Nazzjon'', rumanzi u novelli.<ref name=":1" /> Ħafna minn dawn ix-xogħlijiet fihom riflessjonijiet filosofiċi u eżistenzjali u ħafna drabi element ta’ patos.<ref name=":5">{{Ċita rivista|kunjom1=Briffa|isem1=Charles|sena=1997|titlu=The Voice of a Nation's Conscience: Oliver Friggieri's Fiction in Recent Maltese Literature|url=http://dx.doi.org/10.2307/40152810|rivista=World Literature Today|volum=71|numru=3|paġni=495}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.giuris.org/ritrfriggieri.htm|titlu=Oliver Friggieri: Il maggiore poeta maltese contemporaneo|kunjom=Risica|isem=Giuseppe|sit=Poesis Anima Mundi|lingwa=Taljan|data-aċċess=2021-06-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080518071354/http://www.giuris.org/ritrfriggieri.htm|arkivju-data=2008-05-18|url-status=dead}}</ref> Ir-rumanz tiegħu ''Fil-Parlament ma Jikbrux Fjuri'' kien kontroversjali meta ħareġ fl-1986 minħabba li wera b’mod ċar it-tribaliżmu politiku f’Malta. Kiteb ukoll il-poeżija ''Karin u Raymond'' f’ġieħ [[Karin Grech]] u [[Raymond Caruana]], vittmi tal-vjolenza politika f’Malta fis-snin sebgħin u tmenin tas-seklu għoxrin.<ref name=":0" /> Friggieri kien parti mill-kumitat li qaleb it-testi legali tal-Unjoni Ewropea għall-Malti.<ref>{{Ċita web|url=http://www.zeit.de/2005/18/Malta_2?page=all|titlu=»Kif inti?« – »Tajjeb!«|kunjom=Strassmann|isem=Burkhard|data=2005-04-28|sit=Ziet Online|lingwa=Ġermaniż|data-aċċess=2021-06-18|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20051122093042/http://www.zeit.de/2005/18/Malta_2?page=all|arkivju-data=2005-11-22|url-status=bot: unknown}}</ref> Qaleb għall-Malti wkoll diversi xogħlijiet letterarji mill-Ingliż, mit-Taljan u mil-Latin.<ref name=":5" /> Fl-2008 ippubblika l-awtobijografija ''Fjuri li ma Jinxfux'', li jkopri s-snin bejn l-1955 u l-1990.<ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2008-12-28/local-news/%C3%A2%E2%82%AC%CB%9CFjuri-Li-ma-jinxfux-%C3%A2%E2%82%AC%E2%80%9C-Tifkiriet-1955-1990%C3%A2%E2%82%AC%E2%84%A2-218044|titlu=‘Fjuri Li ma jinxfux – Tifkiriet 1955-1990’ - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2021-06-18}}</ref> Fl-2013 intalab imexxi l-Fondazzjoni għaċ-Ċelebrazzjonijiet Nazzjonali.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/oliver-friggieri-heads-new-anniversary-committee.675553|titlu=Oliver Friggieri heads new anniversary committee|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-06-18}}</ref> Rebaħ il-Premju Nazzjonali tal-Ktieb diversi drabi u fl-2016 ingħata l-midalja tad-deheb Ġieħ l-Akkademja tal-Malti.<ref>{{Ċita web|url=https://akkademjatalmalti.org/gieh-l-akkademja-tal-malti/2016-prof-oliver-friggieri/|titlu=Il-Professur Oliver Friggieri rebbieħ tal-Midalja tad-Deheb ‘Ġieħ l-Akkademja tal-Malti’ 2016|data=2016-11-14|sit=L-Akkademja tal-Malti|lingwa=Malti|data-aċċess=2021-06-18}}</ref> == Ħajja Personali u Mewt == Oliver Friggieri kien miżżewweġ lil Eileen u kellhom tifla waħda, Sara, u żewġ neputijiet.<ref name=":2" /> [[Stampa:Oliver Friggieri funeral procession.jpg|daqsminuri|Il-korteo funebri ta' Oliver Friggieri ħdejn il-Knisja Arċipretali ta' San Publiju, [[Furjana|il-Furjana]]]] Miet fil-21 ta’ Novembru 2020.<ref name=":3">{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/oliver-friggieri-dies-aged-73.833407|titlu=Oliver Friggieri, a giant of Maltese literature, dies aged 73|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> Il-Gvern ta’ Malta onorah b’funeral statali<ref name=":4">{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2020-11-22/local-news/Oliver-Friggieri-to-be-given-state-funeral-6736228865|titlu=Oliver Friggieri funeral to be organised by the government - The Malta Independent|sit=www.independent.com.mt|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> u jum ta’ luttu nazzjonali fil-25 ta’ Novembru 2020.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/national-day-of-mourning-for-oliver-friggieri-on-wednesday.834070|titlu=National day of mourning for Oliver Friggieri on Wednesday|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> It-tebut tiegħu tqiegħed fil-Knisja Arċipretali tal-Furjana u għadda mill-Università ta' Malta, Tal-Qroqq, qabel ma ttieħed l-Imdina għall-quddiesa funebri mmexxija mill-Arċisqof [[Charles J. Scicluna]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.um.edu.mt/newspoint/news/2020/11/salute-prof-oliver-friggieri|titlu=A final salute given to Prof. Oliver Friggieri|sit=University of Malta|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> F'Diċembru 2020, permezz ta' mozzjoni mressqa mill-Minority Leader tal-[[Partit Nazzjonalista]] [[James Aaron Ellul]] fil-Kunsill Lokali tal-Furjana sar magħruf li parti minn Triq l-Argotti, kantuniera ma’ Pjazza San Kalċidonju u ma’ Triq l-Iljun fil-Furjana se tkun qed tissemma għal Friggieri. <ref>{{Ċita web|url=https://newsbook.com.mt/triq-fil-furjana-se-tissemma-ghal-prof-oliver-friggieri/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://netnews.com.mt/2020/12/16/triq-fil-floriana-se-tissemma-ghal-oliver-friggieri-wara-mozzjoni-tal-pn/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://maltadaily.mt/oiver-friggieri-to-get-street-named-after-him/}}</ref> F'Marzu 2021 tħabbar li se jsir monument disinjat mill-iskultur John Grima f'ġieħ Oliver Friggieri, il-Furjana, fejn twieled u trabba.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/oliver-friggieri-monument-to-be-erected-in-floriana.856102|titlu=Oliver Friggieri monument to be erected in Floriana|sit=Times of Malta|lingwa=en-gb|data-aċċess=2021-05-03}}</ref> Il-monument ġie inawgurat fil-11 ta' Diċembru, 2023, jinkludi versi mill-poeżija tiegħu ''Jekk'', u jinsab faċċata tal-monument ta' Dun Karm Psaila. <ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/article/monument-literary-giant-oliver-friggieri-unveiled-floriana.1072440|titlu=Monument to literary giant Oliver Friggieri unveiled in Floriana|kunjom=Claudia Calleja|data=11 ta' Diċembru, 2023|sit=Times of Malta|lingwa=EN}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.com.mt/articles/2023-12-12/local-news/Monument-dedicated-to-Oliver-Friggieri-unveiled-in-Floriana-6736257062|titlu=Monument dedicated to Oliver Friggieri unveiled in Floriana|data=12 ta' Diċembru, 2023|sit=The Malta Independent|lingwa=EN|data-aċċess=30 ta' Awwissu, 2025}}</ref> == Kittieb == Friggieri kiteb għadd kbir ta' kotba ta' ħafna ġeneri, maħruġa f'[[Malta]] kif ukoll u f'ħafna pajjiżi barranin. Ir-rumanzi, in-novelli u l-poeżiji tiegħu nqalbu f'ħafna ilsna. Kotba tiegħu dehru bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], [[Lingwa Taljana|Taljan]], [[Lingwa Franċiża|Franċiż]], Maċedonjan, Sloven, Serbo-Kroat, [[Lingwa Griega|Grieg]], Romen, Għarbi, Bengali, Urdu, Russu. L-istudji tiegħu, bl-Ingliż u bit-Taljan, dehru f'għadd ta' rivisti akkademiċi madwar id-dinja. Ħa sehem f'iktar minn sittin kungress internazzjonali tal-Letterarura u rebaħ diversi premjijiet internazzjonali. Qaleb għall-[[Lingwa Maltija|Malti]] bosta xogħlijiet mil-[[Lingwa Latina|Latin]], Ingliż u Taljan. Kien lecturer fl-Università ta' Malta fil-letteratura Maltija. Din li ġejja mhijiex il-lista kompluta tax-xogħlijiet letterarji ta' Oliver Friggieri. === Dizzjunarju === * ''Dizzjunarju ta' Termini Letterarji'', (1996) - Dan id-dizzjunarju fih ħażna kbira ta' termini li jmissu l-oqsma kollha tal-kritika letterarja, mit-teorija sa l-istilistika, mill-istorja tal-letteratura sal-kritika prattika, u wkoll termini kritiċi ta' xeħta filosofika u lingwistika. Fih ukoll it-termini kollha li jsawru l-vokabolarju tal-metrika, li fi tmiem il-volum hi miġbura għaliha. L-awtur ifisser it-termini fihom infushom, u dan iwassal biex id-dizzjunarju jista' jinqeda bih kull min hu interessat fl-istudju tal-letteratura fiha nnifisha. Huwa jseddaq it-tifsira tat-termini b'eżempji mil-letteratura Maltija. Id-dizzjunarju hu miktub hekk li jista' jkun ta' fejda f'livelli differenti tal-istudju tal-letteratura, waqt li joffri lill-istudjuż u lill-kittieb it-tagħrif meħtieġ kollu dwar l-arti tal-kelma. === Ġabriet ta' Novelli === * ''Stejjer Għal Qabel Jidlam'' (1986) - F'kull rakkont, b'kitba sempliċi u mimlija implikazzjonijiet, Friggieri xtaq ipinġi karattru mdawwar minn ambjent li jweġġgħu b'mod jew b'ieħor. Hu u jirrakkonta lil Malta li jaf, fittex li jesprimi wkoll il-verità ewlenija: kull qalb tinsab f'dinja waħda, iżda r-realtà hi waħda għal kulħadd, għad li mhux kulħadd iħossha bl-istess qawwa u mhux kulħadd jgħaddi mill-istess tbatija. * ''Fil-Gżira Taparsi Jikbru l-Fjuri'' (1991) === Rumanzi === * ''[[Il-Gidba]]'' (1977) * ''[[L-Istramb]]'' (1980) * ''[[Fil-Parlament ma Jikbrux Fjuri]]'' (1986) - rumanz li fiż-żmien politikament imqalleb ta' Malta qanqal kontroversja politika kbira. Issemma sikwit fil-[[Parlament]], u l-frażi tal-istess isem saret kważi idjoma fl-ilsien Malti. L-awtur kien intervistat minn stazzjonijiet u ġurnali barranin. Għall-preżentazzjoni tiegħu marru mijiet ta' nies, u r-rumanz xtered bl-eluf. Friggieri jikteb dwar l-għeruq tal-konflitti bejn iż-żewġ partiti politiċi u jibni karattru ewlieni, [[Karlu Manju]], li jirrapreżenta lill-Malti ħieles. Huwa rumanz politiku, ta' mħabba, reliġjuż... rumanz li għamel storja... għax jitkellem dwar il-qawwa tal-bniedem tat-triq. * ''[[Ġiżimin li Qatt ma Jiftaħ]]'' (1998) - B'taħlita ta' tifkiriet u immaġinazzjoni dan ir-rumanz jibni l-ambjent tas-snin ħamsin biex jippreżenta l-mixja lejn il-maturita' fi ħdan familja ċkejkna. Il-ġrajja sseħħ f'Malta, iżda hi miktuba hekk li tista' sseħħ kullimkien. Kwadri differenti jsawru bejniethom dinja magħluqa, waħda li minnha tingħaraf ir-realta' fil-kumplessitajiet tagħha. Il-ġrajja timxi bla waqfien lejn il-qofol, waqt li tixħet dawl fuq ħajja li tbiddlet ħafna. * ''[[It-Tfal Jiġu bil-Vapuri]]'' (2000) - Din il-ġrajja sseħħ f'dinja raħlija fil-bidu tas-seklu għoxrin, il-wied, il-kampanja, it-toroq, id-dar, id-dawriet: ambjent antik sħiħ hu mfisser bir-reqqa. Susanna u Arturu huma vittmi taċ-ċirkustanzi. Dun Grejbel hu l-qassis ideali li l-qdusija tiegħu stess tkissru f'għajnejn il-bnedmin. Is-Sinjura, il-missier, u karattri oħrajn jiffurmaw epoka sħiħa. Dan il-ktieb inħadem ukoll f'teleserial u ntwera fuq stazzjon televiżiv lokali. * ''[[La Jibbnazza Niġi Lura]]'' (2006) - Rumanz li jkompli ma' ''It-Tfal Jigu bil-Vapuri''. Storja dwar Susanna, Arturu, is-Sinjura, Dun Grejbel, Katarina, Stiefnu, u oħrajn f'raħal żgħir maqtugħ għalih waħdu. Hemm ukoll il-ħajja kkulurita tal-port. Kollox idur madwar qassis twajjeb, maħbub u mweġġa'. * ''Dik id-Dgħajsa f’Nofs il-Port'' (2011) - Rumanz li jkompli maż-żewġ rumanzi ta’ qablu, ''It-Tfal Jiġu bil-Vapuri'' u ''La Jibbnazza Niġi Lura''. Storja ta’ nies vittmi taċ-ċirkustanzi: Susanna, Arturu, Dun Grejbel, Katarina, Stiefnu u oħrajn, fosthom Wistin li qiegħed ifittex il-passat tiegħu. Fl-ambjent tal-port tiġri wkoll parti kbira mir-rakkont. Kollox idur madwar Dun Grejbel, qassis twajjeb li jispiċċa biex ibati ħafna. Rumanz li permezz tal-passat jirrakkonta sitwazzjonijiet ta’ kull żmien. === Poeżiji === * Il-poeżiji tiegħu kollha nġabru taħt l-isem ''Oliver Friggieri: Il-Poeżiji Miġbura'' (2002). [[Stampa:Il-poeżija Jekk fuq bus shelter f'Ħaż-Żabbar, Malta.jpg|daqsminuri|Il-poeżija [https://www.youtube.com/watch?v=Vt8ynirTXFE&ab_channel=KelmaKelma Jekk] ta' Oliver Friggieri f'bus shelter f'[[Ħaż-Żabbar]]]] "''Jekk''" (il-poeżija li xi versi minnha jinsabu fuq il-bus shelters Maltin) Jekk tifhem x'jgħidu l-kwiekeb lill-qamar tul il-lej', jekk tagħraf minn fejn telaq is-sħab, fejn sejjer, fej', jekk tirfes kull mogħdija u tterraq kullimkien, jekk tkellem lil kull ħlejqa li tikber fil-ħolqien, jekk togħdos fl-ibħra kollha u tmiss qiegħ l-oċean, jekk titla' kull muntanja u titfi kull vulkan, jekk tifhem lil kull siġra u tkellem lil kull fjur, jekk torqod ma' kull dudu u tqum ma' kull għasfur, jekk tgħodd in-numri kollha u taf kull alfabett, jekk tħott kull teorema u żżarma kull kunċett, jekk togħxa b'kull tbissima u tokrob b'kull uġigħ, jekk toftoq il-kliem kollu u ssib is-sens li fih, jekk taf kif kien il-bidu u kif se jkun it-tmiem, jekk taf kull fuq, kull isfel, kull wara, kull quddiem, jekk taf għaliex kull għabex iżelleġ kull żerniq, jekk taf kemm hija twila, kemm twila, twila t-triq, jekk taf għaliex l-iżbalji, u taf x'inhu perfett, jekk taf għax serp jitkaxkar u għax itir farfett, jekk ittawwalt iżżejjed fuq xifer il-ġibjun tal-qalb biex issa ttella' bis-satal x'hemm midfun, jekk il-maltemp sikkittu u lill-irjieħ raqqadt, jekk l-ilmijiet nixxitfhom u lin-nirien qabbadt, jekk fhimt kull mistoqsija u jekk kull ħalfa ħlift, u jekk kull rebħa rbaħtha u jekk kull telfa tlift, - il-petali tal-warda waqgħulek minn idejk, dan l-univers itektek inqasam hemm, f'riġlejk. Il-ħajja mistoqsija miġbura f'elf għaliex, u ssirlek poeżija jekk int ma tweġibhiex. '''Hekk biss ikun poeta''' Għax hekk ikun poeta. Jitkellem bi tbissima, iħoss b’qalb tikwi nar, u jaħraq dinja sħiħa bi mħabbtu lejl u nhar. Iweġġa’ bla ma jsawwat, jissawwat bla jiqliel, il-ġid jislet mill-ħażen, fil-kruha jara l-ġmiel. Ibaħħar fl-oċejani u jogħdos f’qiegħ id-dmugħ, b’testment bla flus iħalli il-kliem, teżor tar-ruħ. Iżomm ma’ xofftu l-kalċi bla ma jitilqu qatt, ilaqqat l-aħħar qatra bla ma jintebaħ ħadd. U jolfoq bla jinstema’, ibati taħt sigriet, bid-dmugħ jidlek il-ġrieħi, bix-xejn jimla x-xewqiet. F’deżert ta’ solitudni bil-pass ta’ nkiss inkiss iterraq sa ma jasal f’riġlejn il-kurċifiss. Il-golgota twelidu, il-golgota xortih, il-golgota li tkissru, il-golgota li tqawwih. Hekk biss ikun poeta. Ara ukoll il-poeżija [[Karin Grech|Karin u Raymond]] === Oratorji === * ''Pawlu ta' Malta'' (1985) * ''Dun Ġorġ'' (2001) === Cantata === * ''L-Għanja ta' Malta'' (1989) * ''Ħodon Fjuri lil San Publju'' (2010) === Awtobijografija === * ''Fjuri li ma jinxfux, Tifkiriet 1955-1990'' (2008) - Ktieb ta’ memorji bejn esperjenzi personali, drawwiet soċjali, u battalji tal-partiti politiċi. Rakkont mimli stampi ta’ nies, avvenimenti, postijiet, l-aktar ta’ Balzunetta, il-[[Port il-Kbir]] u l-inħawi. Toroq bla wisq traffiku, tfal jilagħbu kullimkien, nisa bl-għonnella, djar bla televiżjoni, tallaba jorqdu barra, Malta kolonja Ingliża. L-awtur ipinġi kwadri kurjużi miż-żmien ta’ tfulitu sa perijodu mqalleb ħafna fl-Istorja ta’ Malta. Jirrakkonta l-ġlieda bejn il-[[Knisja Kattolika]] u l-[[Partit Laburista]], kif għexha hu stess, tifel fil-[[MUSEUM]] u mbagħad Seminarista, fi żmien l-[[Interdett]]. Jippreżenta l-ħajja sempliċi tas-snin ħamsin u sittin, u jħallat episodji privati ma’ ġrajjiet drammatiċi fl-epoka ta’ [[Ġorġ Borg Olivier]], [[Dom Mintoff]], [[Karmenu Mifsud Bonnici]] u [[Eddie Fenech Adami]]. Jirrakkonta kif snin wara ddiskuta din is-sitwazzjoni fil-privat u fit-tul ma’ Mintoff, li kien hu stess li bi frażi li qal fil-Parlament ’Min m’għandux x’jagħmel jikteb ktieb!’ kien wasslu biex jikteb ir-rumanz ''Fil-Parlament ma Jikbrux Fjuri'' (1986). === Kritika Letterarja === * Kittieba ta’ Żmienna, 1970 * Ir-Ruħ fil-Kelma, 1973, * Ġ.A. Vassallo - 'Il-Ġifen Tork', 1975 * Il-Kultura Taljana f'Dun Karm, 1976 * Fl-Għarbiel, 1976 * Mekkaniżmi Metaforiċi f'Dun Karm, 1978 * Storja tal-Letteratura Maltija, I, 1979 * Saġġi Kritiċi, 1979 * Ellul Mercer f''Leli ta' Ħaż-Żgħir' - Mir-Realtà għall-Kuxjenza, 1983 * Ġwann Mamo - Il-Kittieb tar-Riforma Soċjali, 1984 * L-Idea tal-Letteratura, Bugelli, 1986 * Dun Karm - 'Il-Jien u Lil hinn Minnu', T. Cortis, 1988 * Dun Karm, 1989 * Saggi sulla letteratura maltese, 1989 * Il-Kuxjenza Nazzjonali Maltija, 1995 * L-Istudji Kritiċi Miġbura, I, edizzjoni mħejjija minn Victor Fenech, 1995 * L-Istorja tal-Poeżija Maltija, Pubblikazzjonijiet Indipendenza, 2001 * Rużar Briffa - L-Aħħar Poeżiji u Taħdita Letterarja, 1974 * Dun Karm - Il-Poeżiji Miġbura, 1980 * Rużar Briffa - Il-Poeżiji Miġbura, 1983 * Dun Karm - Le poesie italiane, 2007 (il-poeżiji kollha bit-Taljan ta' Dun Karm) * Movimenti Letterari e Coscienza Romantika Maltese (1800-1921), 1979 === Bijografiji letterarji === * Dun Karm - il-Bniedem fil-Poeta, 1980 * Il-Ħajja ta' Rużar Briffa, 1984 === Antoloġiji === * Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija, I, Testi Magħżula u Miġbura bi Studju Kritiku, 1987 (l-ewwel ġabra tal-iktar poeżiji bikrin fil-Letteratura Maltija) * Il-Ktieb tal-Poeżija Maltija, II, Testi Magħżula u Miġbura bi Studju Kritiku, 1987 (ġabra ta' xogħlijiet ta' poeti tas-sekli 19 u 20) * Il-Poeżija Maltija, 1996 == Ara ukoll == * [[Filosofija f'Malta]] == Referenzi == {{Referenzi}} == Ħoloq esterni == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20160305192817/http://www.um.edu.mt/__data/assets/pdf_file/0009/75924/Biblijografija_Oliver_Friggieri.pdf Biblijografija tax-xogħlijiet ta' Oliver Friggieri] * ''[http://www.campusfm.um.edu.mt/pages/webcastspages/tqanqal_ruh_mainpage.html Il-Kelma li Tqanqal ir-Ruħ] '' - Programm tal-kelma li fih il-Prof. Oliver Friggieri janalizza temi li jolqtu lill-bniedem mill-qrib.. * [http://www.poetaonline.net/simeonibiancamaria/intervista_Friggeri.htm L’influenza della cultura italiana a Malta nel pensiero del più grande poeta maltese vivente] * [https://web.archive.org/web/20140813124019/http://www.santiquaranta.com/Storieperunasera1.html Parla Friggieri, Malta l’isola dei racconti] * [https://web.archive.org/web/20140813123946/http://www.santiquaranta.com/Storieperunasera2.html "Storie per una sera": racconti dello scrittore maltese Oliver Friggieri] * [https://web.archive.org/web/20080518071354/http://www.giuris.org/ritrfriggieri.htm OLIVER FRIGGIERI: il maggiore poeta maltese contemporaneo] {{DEFAULTSORT:Friggieri, Oliver}} [[Kategorija:Twieldu fl-1947]] [[Kategorija:Mietu fl-2020]] [[Kategorija:Poeti Maltin]] [[Kategorija:Kittieba Maltin bil-Malti]] [[Kategorija:Tradutturi mill-Ingliż għall-Malti]] [[Kategorija:Tradutturi mit-Taljan għall-Malti]] [[Kategorija:Tradutturi mil-Latin għall-Malti]] [[Kategorija:Poeti bil-Malti]] [[Kategorija:Nies mill-Furjana]] 7zq8nc8ubp5cnlv7j4n21009hg7zfx1 2 25623 329091 329053 2026-04-05T16:44:33Z Trigcly 17859 aġġornament 329091 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (1947)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] 0ob02j9wz9jyaedy39ci20fm6einucd 0 29383 329089 315582 2026-04-05T15:14:39Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329089 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Symphony Lake, Singapore Botanic Gardens - 20041025.jpg|daqsminuri|265x265px|Il-Lag tas-Sinfonija]] Il-'''Ġonna Botaniċi ta'''' '''Singapore''' huma ġnien tropikali antik 163 sena li jinsab fil-periferija tad-distrett tax-xiri ta' Orchard Road f'[[Singapor|Singapore]]. Huma wieħed minn tliet ġonna, u l-unika ġnien tropikali, li ġew rikonoxxuti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.straitstimes.com/singapore/singapore-botanic-gardens-clinches-prestigious-unesco-world-heritage-site-status|titlu=Singapore Botanic Gardens clinches prestigious Unesco World Heritage site status {{!}} The Straits Times|kunjom=Auto|isem=Hermes|data=2015-07-04|sit=www.straitstimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1483/|titlu=Singapore Botanic Gardens|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore ġew ikklassifikati bħala l-aqwa park fl-[[Asja]] mill-2013 mit-TripAdvisor Travellers' Choice Awards.<ref>{{Ċita web|url=https://www.asiaone.com/singapore/botanic-gardens-top-park-asia-tripadvisor|titlu=Botanic Gardens top park in Asia on Tripadvisor|data=2014-06-20|sit=AsiaOne|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Ġew iddikjarati wkoll bħala l-''Ġnien tas-Sena'' inawgurali fl-International Garden Tourism Awards fl-2012. Il-Ġonna Botaniċi ġew stabbiliti fis-sit attwali fl-1859 mis-Soċjetà Agri-Ortikulturali. Kellhom rwol kruċjali fl-aqwa snin tal-kummerċ tal-lastiku fir-reġjun fil-bidu tas-seklu 20 meta l-ewwel direttur xjentifiku tagħhom, [[Henry Nicholas Ridley]], mexxa r-riċerka fil-qasam tal-kultivazzjoni tal-pjanti. Permezz tal-ipperfezzjonar tat-teknika tal-estrazzjoni tal-lastiku, li għadha tintuża sa llum il-ġurnata, u permezz tal-promozzjoni tal-valur ekonomiku tal-lastiku lill-[[Bidwi|bdiewa]] fir-reġjun, l-output tal-lastiku kiber b'mod rapidu ħafna. Fl-aqwa tagħha fis-snin 20 tas-seklu 20, il-[[peniżola]] Malajana kellha f'idejha nofs il-produzzjoni globali tal-latex. Il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej, li jinsab fi ħdan il-ġonna prinċipali, huwa minn ta' quddiem nett fl-istudji dwar l-orkidej u huwa pijunier fil-kultivazzjoni ta' ibridi. B'hekk jikkomplementa l-istatus tan-nazzjon bħala esportatur ewlieni ta' orkidej maqtugħin. Bl-għajnuna tal-klima ekwatorjali, il-ġnien fih l-ikbar kollezzjoni ta' orkidej fid-[[Id-Dinja|dinja]], b'1,200 speċi u 2,000 ibridu. Fil-bidu tal-indipendenza tan-nazzjon, il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore kienu ta' għajnuna biex b'għarfien espert l-gżira tiġi ttrasformata fuq livell dinji f'belt li fiha nnifisha tkun rikonoxxuta bħala ġnien tropikali. Fl-1981, l-orkidea xeblikija ibrida, Vanda Miss Joaquim, intgħażlet bħala l-fjura nazzjonali tal-pajjiż. Id-"diplomazija tal-orkidej" ta' Singapore tonora lill-kapijiet ta' stat, lid-dinjitarji u liċ-ċelebritajiet li jżuru l-pajjiż billi waħda mill-ifjen orkidej ibridi tissemma għalihom; dawn il-fjuri jintwerew fil-Ġonna popolari tal-Orkidej tal-Iżjed Nies Importanti.<ref>{{Ċita web|url=https://www.straitstimes.com/singapore/urban-haven|titlu=Urban Haven {{!}} The Straits Times|kunjom=Hermes|data=2015-07-05|sit=www.straitstimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.asiaone.com/singapore|titlu=Singapore|sit=AsiaOne|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Il-Ġonna Botaniċi jiftħu kuljum mill-5 ta' filgħodu sa nofsillejl u d-dħul huwa mingħajr ħlas<ref>{{Ċita web|url=https://www.nparks.gov.sg/sbg|titlu=Singapore Botanic Gardens {{!}} Homepage|sit=www.nparks.gov.sg|data-aċċess=2022-12-12}}</ref>, għajr il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej. Iżjed minn 10,000 speċi ta' fjuri u pjanti huma mifruxa f'erja ta' iktar minn 82 ettaru (200 akru). Din l-erja hija estiża vertikalment ukoll; l-itwal distanza bejn it-truf tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar hi ta' 2.5 km (1.6 mil). Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore jilqgħu madwar 4.5 miljun viżitatur kull sena. == Storja == L-ewwel "Ġnien Botaniku u Sperimentali" f'Singapore ġie stabbilit fl-1822 fuq l-Għolja tal-Gvern minn Sir [[Stamford Raffles]], il-fundatur ta' Singapore moderna u naturalist akkanit. Il-kompitu prinċipali tal-Ġnien kien li jiġu evalwati l-għelejjel tal-kultivazzjoni li kienu ta' importanza ekonomika potenzjali, inkluż il-frott, il-ħxejjex, il-ħwawar u materja prima oħra. Dan l-ewwel Ġnien ingħalaq fl-1829.<ref>{{Ċita web|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/singfreepressb19140119-1.2.3.aspx|titlu=Newspaper Article - SINGAPORE FIRST BOTANICAL GARDENS.|data=2016-04-20|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160420082313/http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/singfreepressb19140119-1.2.3.aspx|arkivju-data=2016-04-20|url-status=bot: unknown}}</ref> Kien xi 30 sena wara li l-Ġonna Botaniċi attwali ta' Singapore bdew jeżistu fl-1859, meta s-Soċjetà Agri-Ortikulturali ta' Singapore ngħatat 32 ettaru ta' art f'Tanglin mill-gvern kolonjali, li kien kisibha mill-merkant [[Hoo Ah Kay]], magħruf iktar bħala Whampoa, bi tpartit għal art fil-Moll tad-Dgħajjes. === 1859-1876 === [[Stampa:Plan of the British settlement of Singapore published 1828.jpg|ħolqa=link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Singapore_Botanic_Gardens_logo.jpg|xellug|daqsminuri|"Pjanta tal-belt ta' Singapore" u "Pjanta tal-insedjament Brittaniku ta' Singapore" li ġew ippubblikati fl-1828.]] Il-ġonna l-ġodda bdew jiffunzjonaw primarjament bħala "park tad-divertiment" għall-membri tas-soċjetà. [[Lawrence Niven]] tqabbad bħala sovraintendent u disinjatur pajsaġġistiku sabiex jikkonverti l-pjantaġġuni essenzjalment li kienu kibru żżejjed u roqgħa art b'foresta tropikali verġni f'park pubbliku. Hu u t-tim tiegħu ħadmu fuq l-iżvilupp tal-Ġonna Botaniċi sabiex jiġu riflessi l-istili tal-Moviment tal-Ġonna Pajsaġġistiċi Ingliżi. Dan kien jinkludi sensiela ta' "mogħdijiet u fetħiet interkonnessi, żona livellata tal-parati fejn il-baned militari setgħu jdoqqu l-mużika... u l-istabbiliment ta' tħawwil ta' pjanti ornamentali". Il-konfigurazzjoni tal-Ġonna Botaniċi kif inhuma llum il-ġurnata hija bbażata kważi għalkollox fuq id-disinn ta' Niven. Fl-1866 il-Ġonna Botaniċi kibru lejn in-naħa tal-Majjistral b'madwar 12-il ettaru. It-tħaffir tal-Lag taċ-Ċinji seħħ fl-1866. Fl-1868 tlestiet is-Sala ta' Burkill. Is-Soċjetà Agri-Ortikulturali ta' Singapore spiċċawlha l-fondi, u dan wassal biex il-gvern kolonjali jieħu f'idejh il-ġestjoni tal-ġonna fl-1874. Fl-1875, il-Kumitat tal-Librerija ta' Raffles għażel ortikultur, [[Henry James Murton]], bħala l-ewwel Sovraintendent tal-Ġonna, u tqabbad espert fiż-[[żooloġija]], [[William Krohn]], biex jibni kollezzjoni ta' [[Annimal|annimali]] fi ħdan il-ġonna, u jistabbilixxi l-ewwel żu f'Singapore. Sal-1877, il-partijiet żviluppati tal-ġonna kollha kellhom gaġeġ b'kollezzjoni ta' madwar 150 annimal b'kollox.<ref>{{Ċita web|url=https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-11/issue-2/jul-sep-2015/sg-first-zoo|titlu=All Creatures Great and Small: Singapore’s First Zoos|data=2022-10-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221017140137/https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-11/issue-2/jul-sep-2015/sg-first-zoo|arkivju-data=2022-10-17|url-status=bot: unknown}}</ref> === 1877-1942 === L-ewwel nebbieta tal-pjanta tal-gomma waslet fil-Ġonna Botaniċi mill-[[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] fl-1877. Naturalist, [[Henry Nicholas Ridley]], magħruf ukoll bħala "Mad Ridley", sar id-direttur tal-ġonna fl-1888 u ħa ħsieb il-kultivazzjoni tal-gomma għall-produzzjoni tal-lastiku. Kellu suċċess fl-esperimenti li wettaq fit-tħawwil tal-pjanti tal-gomma u kkonvinċa lill-ħawwiela fil-peniżola Malajana kollha biex jadottaw il-metodi tiegħu. Ir-riżultati kienu tal-għaġeb; il-peniżola Malajana saret il-produttur u l-esportatur numru wieħed fid-dinja tal-lastiku naturali.<ref name=":0" /> Fl-1879 ġie stabbilit il-Wied tal-Palm fejn qabel kien hemm il-Ġnien Ekonomiku. [[Nathaniel Cantley]], li ssostitwixxa lil Murton bħala t-tieni Sovraintendent tal-Ġonna Botaniċi fl-1880, issorvelja l-kostruzzjoni tas-Sala ta' Ridley fl-1882. Kostruzzjonijiet oħra kienu jinkludu d-Dar tal-Pjanti, ''arboretum'' fejn qabel kien hemm il-Ġnien Ekonomiku, u mixtliet tal-pjanti. Minħabba l-ispejjeż għoljin għaż-żamma taż-żu fil-ġonna, fl-1903, il-gvern kolonjali ddeċieda li jbigħ l-annimali u l-[[Għasfur|għasafar]] kollha u jagħlaq iż-żu. Kostruzzjonijiet oħra fil-Ġonna Botaniċi kienu jinkludu d-Dar ta' E. J. H. fl-1910 u s-Sala ta' Holttum fl-1921. Dan kien il-perjodu wkoll meta ġiet stabbilita l-fjura nazzjonali ta' Singapore, l-orkidea ibrida Vanda Miss Joaquim, li kienet parti mill-kisba tax-xogħol pijunier fl-ibridizzazzjoni tal-orkidej mill-Professur [[Eric Holttum]], id-direttur tal-Ġonna Botaniċi mill-1925 sal-1949. It-tekniki tiegħu wasslu biex Singapore tkun wieħed miċ-ċentri ewlenin fid-dinja tat-tkabbir kummerċjali tal-orkidej. Attwalment, il-Ġonna Botaniċi għandhom l-ikbar kollezzjoni ta' eżemplari ta' pjanti tropikali. === 1942-1945 === [[File:Bandstand,_Singapore_Botanic_Gardens_-_20060805.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bandstand,_Singapore_Botanic_Gardens_-_20060805.jpg|daqsminuri|Fis-snin 30 tas-seklu 20, f'dan il-kjosk magħruf bħala l-post tal-banda, kienet tindaqq il-[[mużika]].]] Matul l-okkupazzjoni [[Ġappun|Ġappuniża]] ta' Singapore mill-1942 sal-1945, [[Hidezo Tanakadate]] (田中館秀三), professur tal-[[ġeoloġija]] mill-Università Imperjali ta' Tohoku, sar jaf bil-possibbiltà li l-Ġonna u l-[[Mużew]] jinsterqu matul l-okkupazzjoni, u nnegozja direttament mal-Ġeneral [[Tomoyuki Yamashita]] biex jikseb il-kontroll tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore u l-Mużew ta' Raffles. Fil-bidu tal-okkupazzjoni, huwa żgura li ma jsir l-ebda serq fil-Ġonna u fil-Mużew. Iż-żewġ istituzzjonijiet baqgħu jiffunzjonaw bħala istituzzjonijiet xjentifiċi. Holttum u Edred John Henry Corner wettqu apprendistat fil-Ġonna u komplew bix-xogħol ortikulturali hemmhekk. Madankollu, il-gvern u l-armata Ġappuniżi ma kinux lesti jiffinanzjaw l-istituzzjonijiet, u Tanakadate kellu jħallas għall-manutenzjoni u għas-salarji tal-persunal minn butu. Il-Ġonna Botaniċi ġew imsemmija bħala l-Ġonna Botaniċi ta' Shōnan (昭南植物園). Tanaka rritorna lejn il-Ġappun f'Lulju 1943, u Dr. [[Kwan Koriba]], professur irtirat tal-botanika mill-Università Imperjali ta' [[Kjoto]] u segretarju ġenerali tad-dipartiment tal-affarijiet ġenerali u tal-amministrazzjoni militari Malajani tal-Armata Imperjali Ġappuniża, inħatar bħala d-direttur tal-Ġonna u tal-Mużew, u baqa' jwettaq dawn il-karigi sa tmiem il-gwerra.<ref>{{Ċita web|url=https://washimo-web.jp/Report/Mag-Botanic.htm|titlu=1|data=2022-10-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221017140140/https://washimo-web.jp/Report/Mag-Botanic.htm|arkivju-data=2022-10-17|url-status=bot: unknown}}</ref> === 1945-1986 === Wara li l-gwerra ntemmet, il-Ġonna reġgħu spiċċaw taħt il-kontroll tal-Brittaniċi f'Settembru 1945, u Koriba nżamm bħala priġunier tal-gwerra. Corner innegozja għall-ħelsien ta' Koriba mal-kmand Brittaniku, billi kkwota l-kontributi tiegħu għall-protezzjoni tal-Ġonna Botaniċi, iżda għażel li jibqa' taħt kustodja flimkien maċ-ċittadini l-oħra miżmuma bħalu sal-ħelsien tiegħu f'Jannar 1946.<ref>{{Ċita web|url=https://washimo-web.jp/Report/Mag-Botanic.htm|titlu=2|data=2021-06-02|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210602033823/https://washimo-web.jp/Report/Mag-Botanic.htm|arkivju-data=2021-06-02|url-status=bot: unknown}}</ref> Murray Ross Henderson, il-kuratur tal-''Herbarium'' qabel il-gwerra, ħa post Holttum bħala direttur mill-1949 sal-1954. Eventwalment il-Ġonna Botaniċi kellhom rwol importanti matul il-kampanja tat-"tħaddir ta' Singapore" u l-kampanja tal-Belt tal-Ġonna matul l-ewwel snin tal-indipendenza. === 1986–preżent === Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore tpoġġiet taħt ir-responsabbiltà tal-Bord tal-Parks Nazzjonali. Il-Ġonna Botaniċi ġew rivitalizzati b'faċilitajiet pubbliċi ġodda u mtejba, faċilitajiet tar-riċerka u faċilitajiet tat-taħriġ (1990-2005). L-enfasi kienet fuq il-Viżjoni tal-Belt tal-Ġonna, l-Ortikultura, ir-Riċerka dwar it-Tassonomija u l-[[Bijodiversità]], ir-Rikreazzjoni u l-[[Edukazzjoni]]. L-"Estensjoni ta' Tyersall" fil-Ġonna Botaniċi ġiet imħabbra fl-2009. Total ta' 18-il ettaru ta' art ġew miżjuda għat-tkabbir tal-Ġonna Botaniċi bi kważi erba' darbiet id-daqs oriġinali fl-1859. Magħrufa bħala l-Foresta tal-Apprendiment tal-Ġonna Botaniċi meta tlestiet kompletament fl-2018, l-estensjonijiet kienu jinkludu Ċentru ta' Interpretazzjoni tal-Konservazzjoni tal-Foresti u Gallerija tal-[[Arti]] tal-Istorja Naturali, ospitati f'binjiet kolonjali ta' iktar minn mitt sena. Il-Foresta tal-Apprendiment fiha l-aqwa siġar tropikali li jikbru f'kundizzjonijiet lokali u jsaħħu l-pożizzjoni tal-Ġonna Botaniċi bħala istitut ewlieni għar-riċerka, għall-konservazzjoni u għall-edukazzjoni. Il-viżitaturi jistgħu japprezzaw din il-kollezzjoni unika ta' siġar u ta' pjanti permezz ta' diversi mixjiet tematiċi fi ħdan il-Foresta tal-Apprendiment, magħmula minn siġar ġgantestki, siġar b'diversi għamliet u friegħi interessanti, kollezzjoni tal-konservazzjoni ta' speċijiet ta' [[frott]] u ta' lewż rari, u ġnien tal-bambù.<ref>{{Ċita web|url=http://www.gov.sg/news/content/botanic-gardens-to-keep-on-growing|titlu=gov.sg {{!}} The Sunday Times - Botanic Gardens to keep on growing|data=2015-11-25|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151125025902/http://www.gov.sg/news/content/botanic-gardens-to-keep-on-growing|arkivju-data=2015-11-25|url-status=bot: unknown}}</ref> Hemm ukoll skema ta' protezzjoni mill-għargħar għad-distrett prinċipali tax-xiri f'Orchard Road u l-madwar, kif ukoll vaska għaż-żamma tal-ilma tax-xita b'kapaċità ta' madwar 15-il pixxina ta' daqs [[Logħob Olimpiku|Olimpiku]].<ref>{{Ċita web|url=https://wildsingaporenews.blogspot.com/2013/03/work-to-start-on-extension-to-botanic.html|titlu=Work to start on extension to Botanic Gardens|kunjom=Tan|isem=Ria|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221017140140/https://wildsingaporenews.blogspot.com/2013/03/work-to-start-on-extension-to-botanic.html|arkivju-data=2022-10-17|url-status=bot: unknown}}</ref> == Attrazzjonijiet == Il-Ġonna Botaniċi huma kkonfinati b'Holland Road u Napier Road fin-Nofsinhar, Cluny Road fil-Lvant, Tyersall Avenue u Cluny Park Road fil-Punent u Bukit Timah Road fit-Tramuntana. Id-distanza lineari bejn it-truf tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar hija ta' madwar 2.5 km (1.6 mil). Hemm għadd ta' daħliet f'żoni differenti tal-Ġonna Botaniċi, għalkemm id-Daħla ta' Tanglin faċċata ta' Holland Road fin-Nofsinhar hi d-daħla grandjuża ewlenija. [[File:Orchids-NationalOrchidGarden-20041025.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Orchids-NationalOrchidGarden-20041025.jpg|daqsminuri|Orkidej fil-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej.]] === Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej === [[File:Phalaenopsis_philippinensis_NationalOrchidGarden-Singapore.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Phalaenopsis_philippinensis_NationalOrchidGarden-Singapore.jpg|xellug|daqsminuri|L-orkidea ''Phalaenopsis philippinensis'' tikber ġo serra biċ-ċpar.]] Il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej huwa l-attrazzjoni prinċipali fi ħdan il-Ġonna Botaniċi. Dan jinsab lejn il-Punent tal-Ġonna Botaniċi, b'kollezzjoni ta' iktar minn tliet ettari ta' għoljiet b'iżjed minn 1,000 speċi u 2,000 ibridu ta' orkidej. Hemm għadd ta' attrazzjonijiet fi ħdan il-Ġnien tal-Orkidej, inkluż dawn li ġejjin: '''Is-Sala ta' Burkill''': is-Sala ta' Burkill hija binja kolonjali bil-pjantaġġuni li nbniet fl-1886. Fl-imgħoddi kienet id-dar tad-direttur u ngħatat isem l-uniku par ta' missier u iben li kellhom il-kariga ta' Direttur tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore, [[Isaac Burkill|Isaac]] u [[Humphrey Burkill]]. Il-pjan terran jintuża bħala żona għall-wiri, b'informazzjoni dwar ibridi differenti mogħtija isem jew kunjom Nies Importanti Ħafna (VIPs) li żaru l-ġnien. '''Il-Ġnien tal-Orkidej tal-VIPs''': jinsab fuq in-naħa ta' wara tas-Sala ta' Burkill u fih ibridi tal-iżjed orkidej popolari tal-VIPs. Ibridi notevoli jinkludu d-''Dendrobium Memoria'' [[Diana, Prinċipessa ta' Wales|Prinċipessa Diana]], ''Dendrobium'' Margaret Thatcher, × ''Renantanda'' Akihito, ''Dendrobium'' Masako Kotaishi Hidenka, ''Dendrobium'' [[Eliżabetta II|Elizabeth]] u ''Vanda'' Gloria Macapagal Arroyo. Iktar minn 100 persuna famuża, dinjitarju, u kapijiet ta' stat li żaru l-ġonna ġew onorati bil-programm tad-''diplomazija tal-orkidej'' ta' Singapore. '''L-Orkidarju''': ġenna tal-art għal dawk li jħobbu l-orkidej. Jospita speċijiet naturali f'ambjent tropikali. '''Id-Dar taċ-Ċpar ta' Tan Hoon Siang''': [[Tan Hoon Siang]] kien dixxendent ta' [[Tan Tock Seng]], li kien filantropu u fundatur tal-Isptar ta' Tan Tock Seng. Id-dar taċ-ċpar fiha kollezzjoni mill-isbaħ ta' ibridi b'kuluri differenti. Fiha wkoll kollezzjoni żgħira ta' orkidej ifuħu bħal ''Vanda'' Mimi Palmer. '''Id-Dar tal-Bromelidi ta' Yuen-Peng McNeice''': li ngħatat isem l-isponsor tagħha, tospita l-pjanti mill-[[Familja (bijoloġija)|familja]] ''Bromeliaceae'', li tinkludi l-[[ananas]]. Il-kollezzjoni unika ta' bromelidi esposta hawnhekk inxtrat mill-Mixtla ta' Shelldance fl-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] fl-1994. '''Id-Dar Bierda''': din il-faċilità tipprova toħloq l-ambjent ta' foresta tropikali fuq art għolja u tospita l-orkidej li normalment jinstabu biss f'dawn iż-żoni. === Foresta Tropikali === Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore fihom foresta tropikali żgħira ta' madwar sitt ettari li hija eqdem mill-ġonna stess. Il-foresta tropikali u r-Riżerva Naturali ta' Bukit Timah jinsabu fi ħdan il-limiti tal-belt ta' Singapore. Il-belt ta' Singapore hija waħda minn żewġ bliet maġġuri b'foresta tropikali fi ħdanha, flimkien ma' [[Rio de Janeiro]] bil-[[Foresta ta' Tijuca]]. [[File:Singapore_Botanic_Gardens_waterfall.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Singapore_Botanic_Gardens_waterfall.jpg|daqsminuri|Kaskata fil-Ġnien tal-Ġinġer.]] === Ġnien tal-Ġinger === Dan il-ġnien ta' ettaru jinsab qrib il-Ġnien Nazzjonali tal-Orkidej, u jiġbor flimkien membri tal-familja ''Zingiberaceae''. Il-ġnien fih ristorant imsejjaħ Halia Restaurant. Fil-ġnien hemm ukoll kaskata tul Tyersall Avenue. Il-ġnien infetaħ uffiċjalment fl-2003 u ħa post il-Faċilità tal-Orkidej preċedenti. === Ċentru tal-Botanika u Daħla ta' Tanglin === [[File:GreenRoof-SingaporeBotanicGardens.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GreenRoof-SingaporeBotanicGardens.jpg|xellug|daqsminuri|L-ewwel saqaf "ekoloġiku" ta' Singapore fil-Paviljun Aħdar.]] Iż-żewġ blokok il-ġodda ta' uffiċċji u ta' klassijiet fiż-żona mmodernizzata ta' Tanglin issa huma magħrufa bħala ċ-Ċentru tal-Botanika. Dawn jospitaw: * il-Librerija tal-Botanika u tal-Ortikultura (inkluż iċ-Ċentru Pubbliku ta' Referenza); * il-''Herbarium'' ta' Singapore (bl-akronimu internazzjonali: Herb. SING), li jospita 750,000 eżemplar; * il-Qasam tat-Tnissil u tal-Mikropropagazzjoni tal-Orkidej; u * klassijiet tal-edukazzjoni u workshops. Il-kurituri u l-mogħdijiet tal-mixi taċ-Ċentru tal-Botanika huma miksija b'marki tal-weraq. Hemm ukoll għadd ta' tinqix tal-[[injam]] mifruxa madwar il-Ġonna Botaniċi u ħitan vertikali miksija bil-felċi. [[File:SaracaStream.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SaracaStream.JPG|daqsminuri|Waħda mill-attrazzjonijiet il-ġodda hi n-Nixxiegħa ta' Saraca fiż-żona ta' Tanglin.]] Il-Paviljun l-Aħdar huwa l-ewwel "saqaf ekoloġiku" f'Singapore. Pjanti u ħaxix jiksu għalkollox is-saqaf. Din il-faċilità tospita l-uffiċċju tas-servizzi għall-viżitaturi kif ukoll kafetterija msejħa Food For Thought fis-sular ta' taħt l-art. L-uffiċċji tal-eks diretturi, is-Sala ta' Holttum (għal Eric Holttum, id-Direttur tal-Ġonna mill-1925 sal-1949) u s-Sala ta' Ridley (għal Henry Nicholas Ridley, l-ewwel direttur tal-Ġonna mill-1888 sal-1911) ġew ippreservati u issa huma magħrufa bħala l-Mużew tal-Wirt tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore u s-Sala ta' Ridley (spazju għall-avvenimenti). === Ġnien tat-Tfal ta' Jacob Ballas === Il-Ġnien tat-Tfal ingħata isem id-donatur prinċipali tiegħu [[Jacob Ballas]], filantropu [[Ġudaiżmu|Lhudi]] minn Singapore li miet fl-2004. [[File:Water-flowing.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Water-flowing.jpg|daqsminuri|Fluss tal-ilma fil-ġonna.]] Dan il-ġnien inbena bi spiża ta' S$7 miljun (li minnhom $99 miljun ingħataw b'donazzjoni mill-Jacob Ballas Trust u mill-isponsors), u jinsab fit-tarf iktar kwiet tat-Tramuntana tal-Ġonna Botaniċi. Għandu ċ-ċentru tiegħu stess għall-viżitaturi b'kafetterija. Infetaħ f'Jum it-Tfal, l-1 ta' Ottubru 2007. Il-Bord tal-Parks Nazzjonali jisħaq li huwa l-ewwel ġnien tat-tfal fl-Asja. Fih żoni għal-logħob bħaż-żona tal-Logħob bl-Ilma, żona żgħira bil-bandli, djar fis-siġar biż-żrieżaq, u labirint. Hemm ukoll wirjiet interattivi li jgħallmu kif isseħħ il-fotosinteżi, u ġnien żgħir li juri kif il-pjanti jistgħu jintużaw għall-produzzjoni tal-kuluri, tax-xorb jew tal-ħxejjex aromatiċi. Fiċ-Ċentru għall-Viżitaturi tal-Ġnien tat-Tfal hemm [[skultura]] tal-artist [[Iżrael|Iżraeljan]] [[Zodok Ben-David]]. Bl-isem ta' ''Mystree'', ġiet ikkummissjonata mill-Mużew ta' Yad Vashem fl-2010. Mill-bogħod, l-iskultura tidher qisha siġra iżda mill-qrib wieħed jinduna li hemm 500 figura umana. Għalkemm jitqies bħala parti mill-Ġonna Botaniċi, il-Ġnien tat-Tfal għandu daħla tiegħu stess tul Bukit Timah Road. === Attrazzjonijiet oħra === [[File:Sundial_Garden_in_Singapore_Botanic_Gardens.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sundial_Garden_in_Singapore_Botanic_Gardens.jpg|xellug|daqsminuri|Il-Ġnien tal-Arloġġ tax-Xemx.]] Max-xatt tan-Nixxiegħa ta' Saraca hemm bosta pjanti tropikali li jibqgħu neżlin taħt għolja żgħira. Is-siġar notevoli prinċipali tan-nixxiegħa huma s-siġar tas-Saraca Sofor (''Saraca cauliflora'') u s-siġar tas-Saraca Ħomor (''Saraca declinata''). Attrazzjonijiet oħra jinkludu l-Wied tal-Palm, iż-żona tal-Banda, il-Ġnien tax-Xemx u l-Ġnien tal-Arloġġ tax-Xemx. [[File:Singapore_Symphony_Orchestra_-_Concert_in_Park.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Singapore_Symphony_Orchestra_-_Concert_in_Park.jpg|daqsminuri|L-SSO Concert fil-Ġonna Botaniċi ta' Singapore.]] Il-Ġonna Botaniċi fihom tliet lagi: il-Lag tas-Sinfonija, il-Lag Ekoloġiku u l-Lag taċ-Ċinji. Fuq il-Palk tas-Sinfonija tal-Fondazzjoni Shaw fil-Lag tas-Sinfonija okkażjonalment isiru kunċerti mingħajr ħlas fi tmiem il-ġimgħa. Fost l-orkestri notevoli li daqqew hemmhekk kien hemm l-Orkestra Sinfonika ta' Singapore u l-Orkestra [[Ċina|Ċiniża]] ta' Singapore. Fl-10 ta' Ottubru 2008<ref>{{Ċita web|url=http://www.singapore.polemb.net/?document=264|titlu=Official Unveiling of the Chopin Monument in Singapore Botanic Gardens :: The Embassy of The Republic of Poland in Singapore|data=2010-06-26|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100626074541/http://www.singapore.polemb.net/?document=264|arkivju-data=2010-06-26|url-status=bot: unknown}}</ref>, statwa tal-[[kompożitur]] Frédéric Chopin ġiet żvelata fin-Nofsinhar tal-Lag tas-Sinfonija. Il-kwartieri ġenerali tal-Bord tal-Parks Nazzjonali jinsabu fi ħdan il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore.<ref>{{Ċita web|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/singapores-michelin-starred-restaurants-a-listing|titlu=Singapore's Michelin-starred restaurants: All you need to know {{!}} The Straits Times|kunjom=Fern|isem=Ong Sor|data=2016-07-21|sit=www.straitstimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190730110643/https://www.straitstimes.com/lifestyle/food/singapores-michelin-starred-restaurants-a-listing|arkivju-data=2019-07-30|url-status=dead}}</ref> Fost ir-ristoranti fi ħdan il-Ġonna Botaniċi hemm ukoll ristorant lussuż bi stilel Michelin imsejjaħ Corner House f'binja kolonjali; Casa Verde, kafetterija fiċ-Ċentru għall-Viżitaturi; u l-Halia Restaurant, ristorant fil-Ġnien tal-Ġinġer. Hemm ukoll ħwienet fejn il-viżitaturi jistgħu jixtru xi tifkira tal-ġonna. L-aġenzija nazzjonali ta' Singapore għal kwistjonijiet marbuta mal-bijodiversità, iċ-Ċentru Nazzjonali għall-Bijodiversità, jinsab ukoll fi ħdan il-Ġonna Botaniċi. == Sit ta' Wirt Dinji == [[File:2016_Singapur,_Ogrody_botaniczne_(255).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016_Singapur,_Ogrody_botaniczne_(255).jpg|daqsminuri|Il-[[monument]] ta' [[Frédéric Chopin|Chopin]], fin-Nofsinhar tal-Lag tas-Sinfonija.]] Applikazzjoni uffiċjali biex il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore jitniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO tressqet lill-UNESCO f'Jannar 2014. L-applikazzjoni tenfasizza t-tifsira storika u kulturali tal-ġonna u l-kisbiet tagħhom fil-konservazzjoni u fir-riċerka. Ġie kkompilat dokument tan-nominazzjoni ta' 700 paġna li tfassal fi żmien sena u nofs mid-diviżjoni tal-preservazzjoni tas-siti u l-monumenti tal-Bord tal-Wirt Nazzjonali u mid-direttur tal-Ġonna Botaniċi, Dr Nigel Taylor, li kien involut fit-tħejjija tad-dokument tan-nominazzjoni tal-Ġonna Rjali ta' Kew fir-[[Renju Unit]] mis-sena 2000 sal-2003. Bħala parti mill-proċess, id-dokument ipprova jikseb il-valutazzjoni pożittiva tal-Kunsill Internazzjonali tal-Monumenti u s-Siti (ICOMOS), assoċjazzjoni professjonali separata. Fis-16 ta' Mejju 2015, il-bord tal-esperti tal-ICOMOS appoġġa d-deżinjazzjoni tal-Ġonna Botaniċi ta' Singapore bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mingħajr riżervi – u taw l-aqwa rakkomandazzjoni possibbli, u ddikjara li:<ref>{{Ċita web|url=https://www.asiaone.com/singapore/unesco-title-plants-singapore-firmly-world-map|titlu=Unesco title plants Singapore firmly on world map|data=2015-07-05|sit=AsiaOne|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> : <blockquote>il-Ġonna Botaniċi juru l-evoluzzjoni tal-ġnien kolonjali Brittaniku fi ġnien botantiku modern u ta' klassi dinjija, u huma istituzzjoni xjentifika u post ta' konservazzjoni u ta' edukazzjoni.</blockquote> [[File:Singapore_Botanic_Gardens,_Evolution_Garden_22,_Sep_06.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Singapore_Botanic_Gardens,_Evolution_Garden_22,_Sep_06.JPG|daqsminuri|Replika tal-''Lepidodendrons'' jew muski ġganteski tal-qedem fil-Ġnien tal-Evoluzzjoni.]] Fl-4 ta' Lulju ta' dik is-sena, f'[[Bonn]], id-39 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji ddelibera dwar in-nominazzjoni ta' Singapore, u l-21 membru kollha approvawha.<ref>{{Ċita web|url=https://www.straitstimes.com/singapore/singapore-botanic-gardens-clinches-prestigious-unesco-world-heritage-site-status|titlu=Singapore Botanic Gardens clinches prestigious Unesco World Heritage site status {{!}} The Straits Times|kunjom=Auto|isem=Hermes|data=2015-07-04|sit=www.straitstimes.com|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.channelnewsasia.com/cna-homepage-singapore|titlu=CNA: Breaking News, Singapore News, World and Asia|sit=CNA|lingwa=en|data-aċċess=2022-12-12}}</ref> Dr Taylor fakkar il-vot unanimu:<ref>{{Ċita web|url=http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/unesco-nomination-dossier/1963228.html|titlu=UNESCO nomination dossier a labour of love since 2010 - Channel NewsAsia|data=2016-11-17|sit=web.archive.org|data-aċċess=2022-12-12|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161117211237/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/unesco-nomination-dossier/1963228.html|arkivju-data=2016-11-17|url-status=dead}}</ref> : <blockquote>Kienet xi ħaġa straordinarja, l-itwal ċapċipa li qatt smajt ... u kull membru tal-kumitat kellu xi ħaġa importanti xi jgħid favur id-deżinjazzjoni tal-Ġonna Botaniċi bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.</blockquote> Il-Ġonna Botaniċi ta' Singapore huma l-ewwel ġonna tropikali u t-tielet ġonna botaniċi li ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO<ref name=":0" />, għall-ħabta tal-50 sena indipendenza tal-pajjiż. Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (ii)''' "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /> == Gallerija == <gallery> Stampa:$5 tree.JPG|Is-siġra tat-Tembusu (''Faraea fragrans'') li tidher fuq in-naħa ta' wara tal-karta tal-flus tal-ħames dollari ta' Singapore. Stampa:DendrobiumMargaretThatcher-NationalOrchidGarden-Singapore-20041025.jpg|L-orkidea ''Dendrobium Margaret Thatcher.'' Stampa:Bromeliad200.jpg|Il-Kollezzjoni ta' Bromelidi ta' Yuen-Peng McNeice. Stampa:DendrobiumBaeYongJun-NationalOrchidGarden-Singapore-20060710.jpg|L-orkidea ''Dendrobium Bae Yong-joon'', kultivar ta' orkidea msemmija għall-attur mill-[[Korea t'Isfel]]. Stampa:VandaMissJoaquim.jpg|L-orkidea ''Vanda Miss Joaquim'', il-fjura nazzjonali ta' Singapore. Stampa:Cygnus Atratus Singapore.jpg|Ċinju iswed (''Cygnus atratus'') fil-Lag Ekoloġiku. Stampa:SunGarden-SingaporeBotanicGardens-20070102.jpg|Il-Ġnien tax-[[Xemx]] (li qabel kien magħruf bħala l-Ġnien tal-Blat u tax-Xemx). Stampa:FlightofSwans-SingaporeBotanicGardens.jpg|L-[[Skultura|iskultura]] ''Ċinji Jtiru'' li ġiet installata f'Mejju 2006 fil-Lag taċ-Ċinji. Stampa:BotanyCentre-SingaporeBotanicGardens.jpg|Il-Blokok taċ-Ċentru tal-Botanika, b'veduta ta' ''Calophyllum inophyllum'' u waħda mill-iskulturi tal-[[injam]] tal-kumpless. Stampa:Phalaenopsis-SingaporeBotanicGardens-20041201.jpg|Orkidej differenti. Stampa:Ginger in Singapore3.jpg|Ġinġer. Stampa:Girl on a Swing (1984) by Sydney Harpley, Singapore Botanic Gardens - 20060815.jpg|''Tifla fuq Bandla'' (1984), [[statwa]] tal-bronż tal-iskultur Brittaniku [[Sydney Harpley]]. Stampa:Burkill Hall in Singapore Botanic Gardens.jpg|Is-Sala ta' Burkill. Stampa:Singapore Botanic Gardens 2012 2 483.jpg|Il-Kollezzjoni tal-Franġipani. </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Singapor]] [[Kategorija:Ġonna]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji f'Singapore]] lymmjn07heostrf00bn85p2971y01l6 0 30467 329086 325466 2026-04-05T12:11:18Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329086 wikitext text/x-wiki '''ORCID''' (/ˈɔːrkɪd/; '''Open Researcher and Contributor ID''') huwa kodiċi alfanumeriku mhux proprjetarju biex jidentifika b'mod uniku l-awturi u l-kontributuri tal- komunikazzjoni akkademiċi<ref> Sources: </ref> kif ukoll il-website u s-servizzi tal-ORCID biex tfittex l-awturi u l-publikazzjonijiet biblijografiċi tagħhom (u elementi oħra ta’ informazzjoni pprovduti mill-utent). Dan jindirizza l-problema li l-kontribuzzjonijiet ta’ awtur partikolari tal-letteratura jew pubblikazzjonijiet xjentifiċi jistgħu jkunu diffiċli biex jiġu rikonoxxuti peress li l-biċċa l-kbira tal-ismijiet personali mhumiex uniċi, jistgħu jinbidlu (bħal biż-żwieġ), għandhom differenzi kulturali fl-ordni tal-isem, fihom użu inkonsistenti fit-tqassir tal-ewwel isem u jimpjegaw sistemi differenti ta' kitba. Is-sistema tipprovdi identità persistenti għall-bnedmin, simili għal numri tal-ID tat-taxxa, li huma maħluqa għal entitajiet relatati mal-kontenut fuq netwerks diġitali minn identifikaturi ta' oġġetti diġitali (DOIs).<ref>[http://www.crossref.org/01company/orcid.html Crossref & ORCID].</ref> == Użi == L-ORCID għandu l-għan li jipprovdi kodiċi persistenti għall-bnedmin,<ref>{{Ċita web|url=https://www.crossref.org/community/orcid/|titlu=ORCID auto-update|isem=Isaac|awtur=Farley|sit=Crossref}}</ref> biex jindirizza l-problema li l-kontribuzzjonijiet ta’ awtur partikolari għall-komunikazzjoni akkademika jistgħu jkunu diffiċli biex jiġu rikonoxxuti peress li l-biċċa l-kbira tal-ismijiet personali mhumiex uniċi u għalhekk bosta persuni bl-istess isem jistgħu jikkontribwixxu fl-istess qasam akkademiku, anke mill-istess dipartiment istituzzjonali. L-organizzazzjoni ORCID, ORCID Inc., toffri lill-utenti reġistrati biex iżommu "curriculum vitae diġitali" aġġornat kontinwament li jipprovdi stampa tal-kontribuzzjonijiet xjentifiċi tagħhom li jmorru ferm lil hinn mis-sempliċi lista ta' pubblikazzjonijiet",<ref name=":0">{{Ċita rivista|data=2009|titlu=Credit where credit is due|url=https://www.nature.com/articles/462825a|rivista=Nature|lingwa=en|volum=462|numru=7275|paġni=825–825}}</ref> ospitat minn ORCID, editjat mill-utenti nfushom. == Żvilupp u tnedija == L-ORCID tħabbar għall-ewwel darba fl-2009 bħala sforz kollaborattiv minn pubblikaturi ta' riċerka akkademika "biex tissolva l-problema ta' ambigwità tal-isem tal-awtur fil-komunikazzjoni akkademika".<ref name="ORCID Announcement">{{Ċita web|url=http://orcid.securesites.net:80/media/pdf/ORCID_Announcement.pdf|titlu=RESEARCH STAKEHOLDERS ANNOUNCE COLLABORATION AMONG BROAD CROSS-SECTION OF COMMUNITY TO RESOLVE NAME AMBIGUITY IN SCHOLARLY RESEARCH|data-aċċess=19 June 2018|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100202055935/http://orcid.securesites.net/media/pdf/ORCID_Announcement.pdf|arkivju-data=2 February 2010|via=internet archive}}</ref> L-"Inizjattiva għall-Identifikazzjoni tal-Kontributur tar-Riċerkaturi Miftuħa" - bl-Ingliż Open Researcher and Contributor ID u għalhekk l-isem ORCID - inħolqot temporanjament qabel l-inkorporazzjoni.<ref name="Nature.ORCID_group">{{Ċita web|url=http://network.nature.com/groups/orcid/forum/topics/6533|titlu=Welcome to the Open Researcher Contributor Identification Initiative (or ORCID) group on Nature Network|data-aċċess=1 June 2017|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130921060218/http://network.nature.com/groups/orcid/forum/topics/6533|arkivju-data=21 September 2013|via=internet archive}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://support.orcid.org/knowledgebase/articles/115257-what-is-the-relationship-between-the-orcid-initiat|titlu=What is the relationship between the ORCID Initiative and ORCID, Inc.? – Feedback & support for ORCID|sit=support.orcid.org|data-aċċess=19 June 2018|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180619113406/https://support.orcid.org/knowledgebase/articles/115257-what-is-the-relationship-between-the-orcid-initiat|arkivju-data=19 June 2018}}</ref> L-ewwel kien żviluppat prototip fuq software adattat minn dak użat minn Thomson Reuters għas-sistema tagħhom ta' ResearcherID. ORCID, Inc. ġiet inkorporata bħala organizzazzjoni indipendenti mingħajr skop ta' qligħ f'Awwissu 2010 f'Delaware, l-Istati Uniti tal-Amerika, b'bord ta' diretturi internazzjonali.<ref name="Wiley12">{{Ċita web|url=http://blogs.wiley.com/publishingnews/2012/08/28/an-update-on-the-open-researcher-and-contributor-identifier-orcid-2/|titlu=Wiley-Blackwell Publishing News: An Update on the Open Researcher and Contributor Identifier (ORCID)|awtur=Craig Van Dyck|data-aċċess=23 October 2012|arkivju-url=https://archive.today/20130209064633/http://blogs.wiley.com/publishingnews/2012/08/28/an-update-on-the-open-researcher-and-contributor-identifier-orcid-2/|arkivju-data=9 February 2013|url-status=dead}}</ref><ref name="CoI">{{Ċita web|url=https://info.orcid.org/wp-content/uploads/2020/06/2015-11-Certificate-of-Incorporation-ORCID-INC..pdf|titlu=Certificate of Incorporation of ORCID Inc.|data=5 August 2015|pubblikatur=State of Delaware|data-aċċess=27 August 2015|url-status=live|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20220304022058/https://info.orcid.org/wp-content/uploads/2020/06/2015-11-Certificate-of-Incorporation-ORCID-INC..pdf|arkivju-data=4 March 2022}}</ref> Id-Direttur eżekuttiv tagħha, Chris Shillum, inħatar f'Settembru 2020;<ref name="Petro">{{Ċita web|url=https://www.einpresswire.com/article/526043932/orcid-proudly-announces-its-new-executive-director|titlu=ORCID Proudly Announces its New Executive Director|isem=Julie Anne|awtur=Petro|data=14 September 2020|sit=EIN Presswire|data-aċċess=15 September 2020}}</ref> huwa ħa post id-direttur eżekuttivfundatur, Laurel Haak, li nħatar f'April 2012.<ref name="Butler">{{Ċita pubblikazzjoni|paġni=564}}</ref> Mill-2016, il-bord huwa ppresedut minn [[Veronique Kiermer]] ta' PLOS <ref name="board">{{Ċita web|url=https://orcid.org/node/9#board|titlu=ORCID team|data=17 August 2012|data-aċċess=1 November 2017|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171107015927/https://orcid.org/node/9#board|arkivju-data=7 November 2017}}</ref> (l-ex president kien [[Ed Pentz]] ta' Crossref). ORCID jista' jintuża liberament u huwa interoperabbli ma' sistemi oħra ta' ID.<ref name=":0" /> Fis-16 ta' Ottubru 2012, ORCID nediet is-servizzi tar-reġistru tagħha<ref name="launchORCID">{{Ċita web|url=http://about.orcid.org/news/2012/10/16/orcid-launches-registry|titlu=ORCID Launches Registry|data=16 October 2012|data-aċċess=18 October 2012|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130314163418/http://about.orcid.org/news/2012/10/16/orcid-launches-registry|arkivju-data=14 March 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.surfspace.nl/artikel/936-orcid-vs-isni-orcid-lanceert-vandaag-hun-author-register/|titlu=ORCID vs ISNI; ORCID lanceert vandaag hun Author Register - Artikel - SURFspace|data-aċċess=24 October 2012|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140413143846/https://www.surfspace.nl/artikel/936-orcid-vs-isni-orcid-lanceert-vandaag-hun-author-register/|arkivju-data=13 April 2014|url-status=dead}}</ref> u bdiet toħroġ identifikaturi tal-utenti.<ref>{{Ċita web|url=http://orcid.org/register|titlu=Register for an ORCID iD|data-aċċess=18 October 2012}}</ref> == Identifikaturi == Formalment, ORCID IDs huma speċifikati bħala URLs,<ref name="DG">{{Ċita web|url=http://orcid.org/trademark-and-id-display-guidelines|titlu=Trademark and iD Display Guidelines|data=19 February 2013|pubblikatur=ORCID|data-aċċess=21 August 2013}}</ref> pereżempju, l-ORCID ID għal [[Josiah S. Carberry]] (professur fittizju li l-ID tiegħu tintuża fl-eżempji u fl-ittestjar) huwa <nowiki>https://orcid.org/0000-0002-1825 -0097</nowiki><ref>{{Ċita web|url=https://support.orcid.org/hc/en-us/articles/360006897674-Structure-of-the-ORCID-Identifier|titlu=Structure of the ORCID Identifier|pubblikatur=ORCID}}</ref><ref name="orcid-carbery">{{Ċita web|url=http://orcid.org/0000-0002-1825-0097|titlu=Josiah Carberry|sit=Biography|pubblikatur=ORCID, Inc|data-aċċess=22 December 2014|kwotazzjoni=Josiah Carberry is a fictitious person.}}</ref> (kemm il-prefiss https:// u http:// huma appoġġjati sa minn Novembru 2017<ref name="API2-1">{{Ċita web|url=https://orcid.org/blog/2017/11/16/announcing-api-21-orcid-ids-are-now-https|titlu=Announcing API 2.1 - ORCID iDs are now HTTPS!|isem=Alice|awtur=Meadows|data=15 November 2017|pubblikatur=ORCID|data-aċċess=16 November 2017}}</ref>). Madankollu, xi pubblikaturi jużaw il-forma qasira, eż "ORCID: 0000-0002-1825-0097" <ref name="Asakura">{{Ċita web|url=http://www.hindawi.com/80647648/|titlu=Hiroshi Asakura|pubblikatur=[[Hindawi Publishing Corporation]]|data-aċċess=20 April 2014|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141101214652/http://www.hindawi.com/80647648/|arkivju-data=1 November 2014}}</ref> (bħala [[URN]]). L-ID tal-ORCID huwa subsett tal-[[Identifikatur tal-Isem Standard Internazzjonali|International Standard Name Identifier]] (ISNI),<ref name="ISNI-ORCID">{{Ċita web|url=http://www.isni.org/isni_and_orcid|titlu=ISNI and ORCID|pubblikatur=ISNI|data-aċċess=29 March 2013|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20130304210352/http://www.isni.org/isni_and_orcid|arkivju-data=4 March 2013}}</ref> taħt l-awspiċi tal-[[Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni]] (bħala ISO 27729), u ż-żewġ organizzazzjonijiet qed jikkooperaw. ISNI jidentifika b'mod uniku kontributuri għal kotba, programmi televiżivi, u gazzetti, u rriżerva blokk ta' identifikaturi għall-użu minn ORCID,<ref name="ISNI-ORCID" /><ref name="ORCID.ISNI">{{Ċita web|url=http://about.orcid.org/content/what-relationship-between-isni-and-orcid|titlu=What is the relationship between ISNI and ORCID?|data-aċċess=23 October 2012|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120910014026/http://about.orcid.org/content/what-relationship-between-isni-and-orcid|arkivju-data=10 September 2012|url-status=dead}}</ref> fil-medda 0000-0001-5000-0007 sa 0000-0003-5000-0001.<ref name="Structure">{{Ċita web|url=http://support.orcid.org/knowledgebase/articles/116780|titlu=Structure of the ORCID Identifier|pubblikatur=ORCID|data-aċċess=23 July 2014|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180122190734/https://support.orcid.org/knowledgebase/articles/116780|arkivju-data=22 January 2018}}</ref> Għalhekk huwa possibbli li persuna jkollha leġittimament kemm ISNI kif ukoll ORCID ID<ref name="ISNI-AM">{{Ċita web|url=http://isni-url.oclc.nl/isni/0000000031979523|titlu=ISNI 0000000031979523|pubblikatur=ISNI|data-aċċess=20 April 2014|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141101193921/http://isni-url.oclc.nl/isni/0000000031979523|arkivju-data=1 November 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="ORCID-AM">{{Ċita web|url=http://orcid.org/0000-0001-5882-6823|titlu=ORCID 0000-0001-5882-6823|pubblikatur=ORCID|data-aċċess=20 April 2014}}</ref> – effettivament, żewġ ISNIjiet. Kemm ORCID kif ukoll ISNI jużaw identifikaturi ta '16-il karattru, <ref name="ORCID.ISNI"/> bl-użu taċ-ċifri 0–9, u separati fi gruppi ta' erbgħa b'sings. <ref name="Asakura"/> Il-karattru finali, li jista' jkun ukoll ittra "X" li tirrappreżenta l-valur "10" (pereżempju, l-ORCID ta' [[Stephen Hawking]] huwa <nowiki>https://orcid.org/0000-0002-9079-593X</nowiki> <ref>{{Ċita web|url=http://orcid.org/0000-0002-9079-593X|titlu=Stephen Hawking (0000-0002-9079-593X) - ORCID {{!}} Connecting Research and Researchers|awtur=ORCID|sit=orcid.org|data-aċċess=23 October 2017}}</ref> ), huwa ċifra ta' kontroll MOD 11-2 li tikkonforma mal-istandard ISO/IEC 7064:2003 . == Integrazzjonijiet == [[Stampa:2014-05-13_Nick_Jennings_ORCID_Wikidata_screenshot.png|daqsminuri| L-ORCID ta' Nick Jennings fid-daħla tiegħu fil-Wikidata]] Kemm il-Wikipedija kif ukoll [[Wikidata|il-Wikidata]] jinkludu paġni b'identifikaturi ORCID.<ref name="Wikipedia">{{Ċita web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Category:Wikipedia_articles_with_ORCID_identifiers|titlu=Category:Wikipedia articles with ORCID identifiers|awtur=Wikipedia authors|sit=[[Wikipedia]]|pubblikatur=[[Wikimedia Foundation]]|data-aċċess=20 April 2014}}</ref><ref name="Wikidata">{{Ċita web|url=https://www.wikidata.org/wiki/Special:WhatLinksHere/Property:P496|titlu=Pages that link to "Property:P496"|awtur=Wikidata contributors|sit=Wikidata|pubblikatur=[[Wikimedia Foundation]]|data-aċċess=20 April 2014}}</ref> Mill-2014 minbarra l-membri u l-isponsors, ġurnali, pubblikaturi, u servizzi oħra inkludew jew kienu inkludew ORCID fil-flussi tax-xogħol jew fid-databases tagħhom.<ref name="JoN">{{Ċita web|url=http://www.jneurosci.org/site/misc/announcementspage.xhtml|titlu=Announcements|data=April 2014|pubblikatur=Journal of Neuroscience|data-aċċess=20 April 2014|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140622104524/http://www.jneurosci.org/site/misc/announcementspage.xhtml|arkivju-data=22 June 2014}}</ref><ref name="SfNeuroscience">{{Ċita web|url=http://www.sfn.org/news-and-calendar/news-and-calendar/news/spotlight/2014/the-journal-of-neuroscience-rolls-out-orcid-integration|titlu=The Journal of Neuroscience Rolls Out ORCID Integration|pubblikatur=Society for Neuroscience|data-aċċess=20 April 2014}}</ref><ref name="SpringerPub">{{Ċita web|url=https://www.springer.com/authors/author+zone?SGWID=0-168002-12-1028464-0|titlu=Author Zone 16 – ORCID|pubblikatur=[[Springer Publishing]]|data-aċċess=21 April 2014}}</ref><ref name="Asakura"/><ref name="EPMC">{{Ċita web|url=http://europepmc.org/orcid/import|titlu=ORCID Article Claiming|pubblikatur=Europe PubMed Central|data-aċċess=16 May 2014|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140917092545/http://europepmc.org/orcid/import|arkivju-data=17 September 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="Resolver">{{Ċita web|url=http://rns.nii.ac.jp/html_us/orcid_integration_help_en.html|titlu=ORCID integration|sit=Researcher Name Resolver|pubblikatur=[[National Institute of Informatics]]|data-aċċess=20 April 2014|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140421064132/http://rns.nii.ac.jp/html_us/orcid_integration_help_en.html|arkivju-data=21 April 2014}}</ref> Mill-2014 sal-2016 xi servizzi online ħolqu għodod għall-esportazzjoni tad-data lejn, jew l-importazzjoni tad-data minn, ORCID.<ref name="Scopus">{{Ċita web|url=http://orcid.scopusfeedback.com/|titlu=Scopus2Orcid - Use the Scopus to Orcid Author details and documents wizard to collect all your Scopus records in one unique author profile|pubblikatur=[[Scopus]]|data-aċċess=7 May 2014|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140724124524/http://orcid.scopusfeedback.com/|arkivju-data=24 July 2014}}</ref><ref name="Figshare">{{Ċita web|url=http://figshare.com/blog/figshare_ORCID_integration/86|titlu=figshare ORCID integration|pubblikatur=[[Figshare]]|data-aċċess=7 May 2014|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140531205950/http://figshare.com/blog/figshare_ORCID_integration/86|arkivju-data=31 May 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="ResearcherID">{{Ċita web|url=http://wokinfo.com/researcherid/integration/|titlu=RID - ORCID Integration - IP & Science|pubblikatur=Thomson Reuters|data-aċċess=29 March 2013|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150912140531/http://wokinfo.com/researcherid/integration/|arkivju-data=12 September 2015}}</ref><ref name="Researchfish">{{Ċita web|url=https://www.researchfish.com/node/2525|titlu=Researchfish now integrating with the ORCID registry|data=4 July 2015|pubblikatur=Researchfish|data-aċċess=14 July 2015|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150715022313/https://www.researchfish.com/node/2525|arkivju-data=15 July 2015}}</ref><ref name="EThOS">{{Ċita web|url=http://ethos.bl.uk/About.do|titlu=British Library EThOS - about searching and ordering theses online|pubblikatur=[[British Library]]|data-aċċess=15 October 2015|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160321162734/http://ethos.bl.uk/About.do|arkivju-data=21 March 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="ProQuest">{{Ċita web|url=http://www.proquest.com/blog/pqblog/2015/Connected-from-the-Beginning-Adding-ORCID-to-ETDs.html|titlu=Connected from the Beginning: Adding ORCID to ETDs|data=12 October 2015|data-aċċess=15 October 2015|via=ProQuest|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151225075056/http://www.proquest.com/blog/pqblog/2015/Connected-from-the-Beginning-Adding-ORCID-to-ETDs.html|arkivju-data=25 December 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://orcid.org/blog/2015/10/07/orcid-and-loop-new-researcher-profile-system-integration|titlu=ORCID and Loop: A New Researcher Profile System Integration|isem=Michelle|awtur=Ponto|data=7 October 2015|sit=ORCID|data-aċċess=7 September 2016}}</ref> F'Ottubru 2015, DataCite u Crossref ħabbru li l-organizzazzjonijiet preċedenti se jaġġornaw ir-rekords ORCID, "meta jinstab identifikatur ORCID f'ismijiet DOI reġistrati ġodda".<ref>{{Ċita web|url=http://blog.datacite.org/explaining-the-datacite-orcid-auto-update/|titlu=Explaining the DataCite/ORCID Auto-update|data=29 October 2015|pubblikatur=[[DataCite]]}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://crosstech.crossref.org/2015/10/auto-update-has-arrived-orcid-records-move-to-the-next-level.html|titlu=Auto-Update Has Arrived! ORCID Records Move to the Next Level|data=26 October 2015|pubblikatur=[[Crossref]]|data-aċċess=17 November 2015|url-status=dead|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20151118142713/http://crosstech.crossref.org/2015/10/auto-update-has-arrived-orcid-records-move-to-the-next-level.html|arkivju-data=18 November 2015}}</ref> Xi data mtal-ORCID tista' wkoll tiġi rkuprata bħala [[RDF/XML]], RDF Turtle, [[XML]] jew [[JSON]].<ref name="QD">{{Ċita web|url=http://graphite.ecs.soton.ac.uk/browser/?uri=http://orcid.org/0000-0001-5882-6823|titlu=Q&D RDF Browser|data-aċċess=17 June 2014}}</ref><ref>{{Ċita web|url=http://www.w3.org/2015/03/orcid-semantics|titlu=Proposal for the Improvement of the Semantics of ORCIDs|isem=Phil|awtur=Archer|pubblikatur=W3C|data-aċċess=19 April 2015}}</ref> ORCID juża [[GitHub]] bħala r-repożitorju tal-kodiċi tiegħu. <ref>{{Ċita web|url=https://github.com/ORCID|titlu=ORCID, Inc|sit=[[GitHub]]|data-aċċess=19 April 2015}}</ref> == Referenzi == {{Referenzi}} == Ħoloq esterni == * {{Sit uffiċjali}} {{Awtorità}} [[Kategorija:Identifikaturi]] a6xzq6o8q2278b7w3xi9c47r7rkqdf1 0 32962 329088 316584 2026-04-05T13:17:21Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329088 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Ronald Pierce Ely''' (21 ta' Ġunju 1938 – 29 ta' Settembru 2024) kien attur u rumanzier Amerikan. Ely huwa magħrufa l-aktar talli interpreta lil [[Tarzan]] fis-serje [[NBC]] ''Tarzan'' tal-1966–1968 u r-rwol ewlieni fil-film ''Doc Savage: The Man of Bronze'' (1975).<ref name="BBC">{{Ċita aħbar|data=October 16, 2019|titlu=Ron Ely: Woman found dead at Tarzan star's California home|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-50074653|pubblikazzjoni=[[BBC News]]}}</ref> Huwa ppreżenta t-telecast tal-pageant ''Miss America'' fl-1980 u l-1981. == Karriera == [[Stampa:Barbara_Bouchet_Ron_Ely_Fernando_Lamas_Tarzan_1968.jpg|lemin|daqsminuri]] Ely ingħata r-rwol ta’ Tarzan fl-1966 wara li deher f'partijiet sekondarji f’films bħal ''South Pacific'' (1958), bħala navigatur tal-ajruplan, ''The Fiend Who Walked the West'' (1958) u ''The Remarkable Mr. Pennypacker'' (1959). Matul l-iffilmjar ta' ''Tarzan'', Ely għamel l-istunts prattikament kollha tiegħu għas-serje,<ref name="ABC">{{Ċita aħbar|data=October 16, 2019|titlu='Tarzan' actor Ron Ely's wife killed; son shot by deputies|url=https://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory/woman-killed-suspect-shot-home-tarzan-actor-ron-66321918|pubblikazzjoni=[[ABC News (United States)|ABC News]]|aġenzija=[[Associated Press]]}}</ref> u sofra żewġ tużżani feriti kbar fil-proċess, inklużi żewġ spallejn miksura u diversi gdim ta' iljuni.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Rutledge|isem=Leigh W.|sena=1989|titlu=The Gay Fireside Companion|url=https://archive.org/details/gayfiresidecompa00rutl/page/146|pubblikatur=[[Alyson Books|Alyson Publications, Inc.]]|paġna=[https://archive.org/details/gayfiresidecompa00rutl/page/146 146]|isbn=978-1-55583-164-6}}</ref> It-tul ta’ Ely (6'4") u l-binja fiżika atletika tiegħu wassluh għar-rwol tat-titlu fil-film ''Doc Savage: The Man of Bronze'' (1975), kif ukoll diversi stediniet għal dehret qosra f'diversi sensielet oħra. Kien f'ħames episodji tas-serje ''Fantasy Island''; f'wieħed minnhom, fl-1978, Ely ħadem il-parti ta' [[Marco Antonio]] f'tunika qasira u korazza militari Rumana. Fl-1978, Ely ħa sehem ukoll fis-serje televiżiva ''Wonder Woman'' f'żewġ partijiet "The Deadly Sting". Ely ħa sehem fis-serje ''The Aquanauts'' fl-1960–1961, fil-film western ''The Night of the Grizzly'' (1966) flimkien ma' Clint Walker, u aktar tard deher fil-film ''Slavers'' (1978) ta' Jürgen Goslar. Fis-snin tmenin, huwa ppreżenta l-game show mużikali ''Face the Music'', kif ukoll il-Miss America Pageants tal-1980 u l-1981, fejn ħa post il-preżentatur regolari Bert Parks.<ref>{{Ċita web|url=https://www.missamerica.org/organization/history/#1980s|titlu=Our History {{!}} Miss America 2.0|sit=[[Miss America]]|data-aċċess=October 16, 2019|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190828161408/https://www.missamerica.org/organization/history/#1980s|arkivju-data=August 28, 2019|url-status=dead}}</ref> Aktar tard f'dak id-deċenju, Ely ħadem f'verżjoni ġdida tal-1987–1988 tas-serje ta' avventuri ''Sea Hunt'' li kienet popolari fis-snin sittin. Huwa ħadem il-parti ta' Mike Nelson, li kienet interpretata minn Lloyd Bridges fis-serje oriġinali. Fis-snin disgħin, ir-rwoli ta’ Ely kienu jinkludu varjant ta’ univers alternattiv irtirat ta’ Superman fl-episodju ''ta’ Superboy'' “The Road to Hell”, u l-kaċċatur Gordon Shaw fl-episodju ta' ''Tarzán'' “Tarzan the Hunted”. Sa madwar l-2001, Ely dehriet fuq programmi televiżivi bħal ''Sheena'' u ''Renegade''. Ely irtira mir-reċtar fl-2001, iżda deher mill-ġdid fil-film televiżiv ''Expecting Amish'' (2014).<ref name="BBC" /> Qabel irtira mir-reċitar, Ely beda karriera professjonali fil-kitba u ppublika żewġ rumanzi bil-karattru tal-investigatur privat Jake Sands: ''Night Shadows'' (1994) u ''East Beach'' (1995).<ref name="BBC" /> == Ħajja personali u mewt == Ely twieled f'Hereford, Texas fil-21 ta' Ġunju 1938 u trabba f'Amarillo.<ref>{{Ċita ktieb|titlu=BnF catalog entry for Ron Ely|url=http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb13945609x/PUBLIC|pubblikatur=Bibliothèque nationale de France|data-aċċess=January 4, 2015}}</ref> Huwa żżewweġ lill-maħbuba tiegħu tal-iskola sekondarja, Helen Janet Triplet,<ref>{{Ċita aħbar|data=February 11, 1961|titlu=Aquanauts Diver Reaches Stardom in Short Time|url=https://www.newspapers.com/article/simpsons-leader-times-aquanauts/138671677/|pubblikazzjoni=Simpson's Leader-Times|post=Kittanning, Pennsylvania|paġna=11}}</ref> fl-1959. Huma baqgħu flimkien sad-divorzju tagħhom f’Lulju 1961.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://heavy.com/news/2019/10/ron-ely-wife-valerie-lundeen/|titlu=Valerie Lundeen, Ron Ely's Wife: 5 Fast Facts You Need to Know|isem=Paul|awtur=Farrell|data=October 16, 2019|sit=[[Heavy.com]]|lingwa=en|data-aċċess=October 16, 2019}}</ref> Iktar tard huwa ħareġ mal-atturi [[Ursula Andress]], [[Barbara Bouchet]], [[Dyan Cannon]], u [[Britt Ekland]]. Fl-1984 huwa żżewweġ lil Valerie Lundeen, li kienet rebħet it-titlu ta' Miss Florida USA fl-1981,<ref name=":0" /> u kellhom tlett itfal.<ref name="BBC" /> Fil-15 ta’ Ottubru 2019, Lundeen instabet maqtula b’daqqiet ta’ sikkina f’Hope Ranch, California, komunità residenzjali kostali f’Santa Barbara fejn hi u Ely kienu jgħixu.<ref>{{Ċita web|url=https://nypost.com/2019/10/16/tarzan-actor-ron-elys-wife-stabbed-to-death-reports/|titlu='Tarzan' actor Ron Ely's wife stabbed to death: reports|isem=Natalie|awtur=O'Neill|data=October 16, 2019|sit=[[New York Post]]|lingwa=en|data-aċċess=October 16, 2019}}</ref> L-uffiċjali tal-pulizija ssejħu fuq il-post għal "dizgwid domestiku"<ref name="BBC" /><ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Parker|isem=Ryan|data=October 16, 2019|titlu=Homicide Suspect Killed by Deputies in Home of 'Tarzan' Actor Ron Ely|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/homicide-suspect-killed-by-deputies-home-tarzan-actor-ron-ely-1248119|pubblikazzjoni=[[The Hollywood Reporter]]|lingwa=en|data-aċċess=October 16, 2019}}</ref> u qatlu lis-suspettat qattiel li kien identifikat bħala iben il-koppja, Cameron.<ref name="ABC" /> F'Ottubru 2020, Ely sfida lill-avukat tad-distrett ta' Santa Barbara li kien iddeskriva l-azzjonijiet tal-pulizija bħala omiċidju ġustifikabbli. Fl-aħħar mill-aħħar, ma tressqu ebda akkużi kontra l-pulizija nvoluti fl-isparatura.<ref>{{Ċita web|url=https://www.foxnews.com/entertainment/ron-ely-challenges-santa-barbara-district-attorney-fatal-shooting-son-cameron|titlu=Ron Ely challenges Santa Barbara district attorney after fatal shooting of his son deemed 'justifiable'|isem=Melissa|awtur=Roberto|data=2020-10-16|sit=Fox News|lingwa=en-US|data-aċċess=2020-10-16}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|data=October 7, 2020|titlu=No charges against sheriff's deputies who shot, killed son of 'Tarzan' actor Ron Ely in Santa Barbara County|url=https://abc7.com/no-charges-against-deputies-who-shot-killed-son-of-tarzan-actor/6841046/|pubblikazzjoni=ABC7 KABC|data-aċċess=October 15, 2020}}</ref> Awtopsja sabet li Cameron kien qed isofri mill-istadji bikrija ta’ enċefalopatija trawmatika kronika (marda newrodiġenerattiva) meta nqatel.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Hayden|isem=Tyler|data=7 October 2020|titlu=Don't Believe Your Ears in Ely Case, Authorities Say ― Believe the Deputies|url=https://www.independent.com/2020/10/06/dont-believe-your-ears-authorities-say-%e2%80%95-believe-the-deputies/|pubblikazzjoni=The Santa Barbara Independent}}</ref> Ron Ely miet fid-dar ta' waħda minn uliedu l-bniet f'Los Alamos, California, fid-29 ta' Settembru 2024, fl-età ta' 86 sena<ref>{{Ċita web|url=https://apnews.com/article/ron-ely-dies-tarzan-c178710bd441325a8d242b5349454df3|titlu=Ron Ely, TV's 'Tarzan' in the 1960s, dies at 86|isem=Andrew|awtur=Dalton|sit=[[Associated Press]]|data-aċċess=October 23, 2024}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.nytimes.com/2024/10/23/arts/television/ron-ely-dead.html|titlu=Ron Ely, Who Played an Updated Tarzan in the 1960s, Dies at 86|isem=Clay|awtur=Risen|sit=[[The New York Times]]|data-aċċess=October 23, 2024}}</ref><ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Overhultz|isem=Lauryn|data=23 October 2024|titlu='Tarzan' star Ron Ely dead at 86|url=https://www.foxnews.com/entertainment/tarzan-star-ron-ely-dead-86|pubblikatur=Fox News|data-aċċess=23 October 2024}}</ref> Il-mewt tiegħu ma saretx pubblika sakemm bintu ħabbretha fit-23 ta’ Ottubru 2024.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Sheffield|isem=Taria|data=October 23, 2024|titlu=Ron Ely, Star of Tarzan Series, Dies at 86, 5 Years After the Shocking Death of His Wife and Son|url=https://people.com/ron-ely-dead-tarzan-tv-series-star-was-86-8733260|pubblikatur=People|data-aċċess=October 23, 2024}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/ron-ely-dead-star-first-tarzan-series-television-1236042834/|titlu=Ron Ely, Star of the First Tarzan Series for Television, Dies at 86|pubblikatur=The Hollywood repoter}}</ref> == Filmografija == === Film === {| class="wikitable sortable" !Sena ! Titlu ! Rwol ! Noti |- | 1958 | ''[[South Pacific (1958 film)|South Pacific]]'' | Navigator | |- | 1958 | ''[[The Fiend Who Walked the West]]'' | Deputy Jim Dyer | |- | 1959 | ''[[The Remarkable Mr. Pennypacker]]'' | Wilbur Fielding | |- | 1966 | ''[[The Night of the Grizzly]]'' | Tad Curry | |- | 1966 | ''[[Once Before I Die]]'' | Soldier | |- | 1972 | ''[[Der Schrei der schwarzen Wölfe]]'' | Bill Robinson | |- | 1972 | ''[[100 Fäuste und ein Vaterunser]]'' | Hallelujah | |- | 1975 | ''[[Doc Savage: The Man of Bronze]]'' | Clark Savage Jr. aka Doc | |- | 1976 | ''MitGift'' | Dr. Kurt Jahn | |- | 1978 | ''Slavers'' | Steven Hamilton | |- | 1981 | ''The Seal'' | | |- | 2014 | ''[[Expecting Amish]]'' | Elder Miller | |} === Televiżjoni === {| class="wikitable sortable" !Sena !Titlu !Rwol !Noti |- |1959 |''Father Knows Best'' |Jerry Preston |Episodju: "Crisis Over a Kiss" |- |1959 |''Steve Canyon'' |Pete Randall |Episodju: "The Sergeant" |- |1959 |''Playhouse 90'' |Buddy |Episodju: "The Second Happiest Day" |- |1959 |''How to Marry a Millionaire'' |Philip Jackson |Episodju: "The Method" |- |1959 |''The Millionaire'' |Jim Phillips |Episodju: "Millionaire Sergeant Matthew Brogan" |- |1959 |''The Many Loves of Dobie Gillis'' |Dobie's Older Brother |Episodju: "Pilot" |- |1960 |''The Life and Legend of Wyatt Earp'' |Arleigh Smith |Episodju: "The Posse" |- |1961 |''The Aquanauts'' |Mike Madison |18-il episodju |- |1962 |''Thriller'' |Lt. Mike Hudson |Episodju: "Waxworks" |- |1966–1968 |''Tarzan'' |Tarzan |57 episodju |- |1969 |''The Courtship of Eddie's Father'' |Ronald |Episodju: "Pain" |- |1971 |''Ironside'' |Scott Bradley |Episodju: "A Killing at the Track" |- |1974 |''Marcus Welby, M.D.'' |Ben Brecht |Episodju: "To Father a Child" |- |1978 |''Wonder Woman'' |Bill Michaels |Episodju: "The Deadly Sting" |- |1979–1984 |''Fantasy Island'' |Fred Spenser / Burt Hunter / Kevin Lansing Eric Williams / Marc Anthony / Baron Manfred von Richthofen |5 episodji |- |1980–1981 |''Face The Music'' |Host<ref>{{Ċita web|url=https://www.imdb.com/title/tt0283729/|titlu=Face the Music|sit=[[IMDb]]}}</ref> |Rwol prinċipali |- |1980–1981 |''The Love Boat'' |Ted Cole / Jim / Steve Swaggart / Darryl Brewster |3 episodji |- |1983 |''Matt Houston'' |Winston Fowler |Episodju: "A Deadly Parlay" |- |1983 |''Hotel'' |Evan Paige |Episodju: "Charades" |- |1987 |''Sea Hunt'' |Mike Nelson |22 episodju |- |1991 |''Superboy'' |Superman |Episodju: "The Road to Hell" |- |1992 |''Tarzán'' |Gordon Shaw |Episodju: "Tarzan, the Hunted" |- |1992 |''The Hat Squad'' |Carl Strong |Episodju: "Family Business" |- |1993 |''L.A. Law'' | |Episodju: "Book of Renovation" |- |1993–1994 |''Renegade'' |Gen. Howard Bird / Reverend McClain |2 episodji |- |1994 |''Hawkeye'' |Harry March |Episodju: "Out of the Past" |- |2001 |''Sheena'' |Bixby |Episodju: "The Feral King" |} == Referenzi == {{Referenzi}} == Ħoloq esterni == * {{Imdb|id=0255935|name=Ron Ely}} * [http://www.briansdriveintheater.com/ronely.html Ron Ely at Brian's Drive-In Theater] * {{Ċita aħbar|data=April 7, 2013|titlu=Ron Ely looks back at Tarzan|url=http://www.express.co.uk/entertainment/tv-radio/389956/Ron-Ely-looks-back-at-Tarzan|url-status=live|pubblikazzjoni=[[Daily Express]]|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191220120327/https://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/389956/Ron-Ely-looks-back-at-Tarzan|arkivju-data=2019-12-20}} * {{Discogs artist|Ron Ely}} {{Awtorità}}{{DEFAULTSORT:Ely, Ron}} [[Kategorija:Mietu fl-2024]] [[Kategorija:Twieldu fl-1938]] [[Kategorija:Atturi Amerikani]] 9xdnke0rb6d1qynk7io85kl93nen3ym 0 33781 329085 328685 2026-04-05T11:59:04Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 329085 wikitext text/x-wiki {{Infobox|titlestyle=background:#d81f26|title={{abjad|Netflix}}|headerstyle=background:#d81f26|image1=[[File:Netflix 2015 logo.svg|180px]]|caption1=Il-logo ta' Netflix mit-13 ta' Ġunju 2014|image2=[[File:100 Winchester Circle.jpg|300px]]|caption2=Il-Kwartieri Ġenerali ta' Netflix f'[[Los Gatos]], [[Kalifornja]]|data1=29 ta' Awwissu, 1997|label1={{abjad|Il-Ħolqien}}|label2={{abjad|Dati ewlenin}}|data2=- 29 ta' Awwissu, 1997: Netflix twaqqfet <br> - 1999: Jibda l-kiri tad-DVDs <br> - 2002: IPO tan-NASDAQ <br> - 1 ta' Frar 2013: L-ewwel serje oriġinali bit-titlu ''House of Cards''|label3={{abjad|Fundaturi}}|data3=[[Reed Hastings]]<br> [[Marc Randolph]]|label4={{abjad|Status legali}}|data4=Kumpanija pubblika b'responsabbiltà limitata|label5={{abjad|Azzjoni}}|data5=NFLX|label6={{abjad|Post}}|data6=[[Los Gatos]] , [[Kalifornja]] <br> ({{Flagicon|USA}} [[Stati Uniti]])|label7={{abjad|Direzzjoni}}|data7=Ted Sarandos u Greg Peters|label8={{abjad|Attivitajiet}}|data8=[[Industriji kreattivi]]|label9={{abjad|Prodotti}}|data9=Films<br> Serje tat-TV|label10={{abjad|Sussidjarji}}|data10=Netflix International B.V.<br> Netflix Entretenimento Brasil, Ltda.<br> Netflix Entertainment Services India LLP<br> Netflix K.K.<br> Netflix Services Korea Ltd.|label11={{abjad|Websajt}}|data11=https://www.netflix.com/mt|label12={{abjad|Kapitalizzazzjoni}}|data12=US$272.67 biljun (mit-3 ta' April 2024)|label13={{abjad|Fatturat}}|data13={{profitt}} US$33.7 biljun (2023)|label14={{abjad|Riżultat nett}}|data14={{profitt}} US$5.4 biljun (2023) +20%|label15={{abjad|L-ogħla remunerazzjoni}}|data15=400,000 $|labelstyle=background:#d81f26}} '''Netflix''' hija kumpanija internazzjonali Amerikana attiva fl-industrija tad-divertiment. Imwaqqfa fl-1997 fi Scotts Valley minn Reed Hastings u Marc Randolph, il-grupp jispeċjalizza fid-distribuzzjoni u l-isfruttament ta' xogħlijiet ċinematografiċi u televiżivi, notevolment permezz ta' pjattaforma għas-servizz video-on-demand . Il-kwartieri ġenerali tagħha jinsabu f'Los Gatos, California . Inizjalment, il-kumpanija kienet preżenti biss fis-settur tal-isfruttament kummerċjali, billi pprovdiet servizz online għall-kiri u x-xiri ta' DVDs, imwassla fid-djar. Imbagħad offriet il-kiri ta' dawn il-vidjows, għal abbonament ta' kull xahar. Is-servizz video-on-demand b'abbonament tnieda fl-2007. Minn dakinhar, il-kumpanija nediet id-distribuzzjoni ta' numru kbir ta' films u serje televiżivi kif ukoll kreazzjonijiet oriġinali, li fihom tiddedika investimenti sinifikanti. Netflix jappartjeni għall-hekk imsejħa " ġganti tal-web "u huwa s-suġġett ta' dibattitu dwar il-leġittimità tiegħu fis-settur tad-divertiment, għax ġej mill- park teknoloġiku ta' Silicon Valley u mhux mill-benniena storika taċ-ċinema Amerikana f'Los [[Los Angeles|Angeles]], Hollywood ." Bħala pijunier fis-settur tal-video-on-demand b'abbonament, Netflix qed tiffaċċja kompetizzjoni madwar id-dinja, minn kumpaniji oħra fl-industriji tal-films u t-televiżjoni, kif ukoll fit-telekomunikazzjoni u l-kummerċ elettroniku. Il-kumpanija qed tipparteċipa f'metodi dejjem aktar delineari ta' konsum u produzzjoni ta' kontenut awdjoviżiv. Minn Ġunju 2025, Netflix hija l-wieħed u għoxrin websajt l-aktar miżjura fid-dinja. == Storiku == Il-kumpanija Netflix, li isimha ġej mill-kontrazzjoni taż-żewġ kelmiet " l-Internet "U" flix ", it-tieni terminu familjari li jindika " film » bl-Ingliż, twaqqfet fl-1997 minn Reed Hastings u Marc Randolph, wara li tal-ewwel biegħ il-kumpanija żagħżugħa tiegħu ''Pure Software'', pubblikatur ta’ softwer ta’ debugging, għal {{Nowrap|75 millions}} dollaru .   Il-ko-fundatur Reed Hastings jgħid li ġieh l-idea għal Netflix wara li ġie mmultat talli ma rritornax kassett kmieni meta kien jikrih minn ħanut tal-vidjow. Madankollu, il-ko-fundatur l-ieħor jgħid li t-tnejn ħarġu bil-kunċett flimkien waqt li kienu qed jitkellmu fil-karozza. Oriġinarjament ippjanaw li joffru kiri ta’ kassetti tal-vidjow, iżda minħabba d-diffikultà biex jibagħtu l-format bil-posta, daru għall-format DVD, li kien qed jiffjorixxi dak iż-żmien. Il-kumpanija nediet in-negozju tagħha ta’ kiri ta’ DVD b’abbonament ta’ kull xahar fl-1999, meta s-settur tal-kummerċ elettroniku kien għadu fil-bidu tiegħu <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2014/09/13/netflix-que-le-carnage-commence_4487006_3234.html|titlu=Avec Netflix, la « télévision du futur » arrive en France|awtur=Stéphane Lauer|data=13 septembre 2014}}.</ref> . Fil-bidu nett tas- XXI 21 Fis-seklu 20, waqt li kienet qed tesperjenza diffikultajiet finanzjarji, Netflix offriet lill-katina Blockbuster Video sehem ta' 49 sena fil-kapital tagħha. %, li d-distributur jirrifjuta, u jieħu l-opportunità biex iniedi l-offerta tiegħu stess ta’ kiri ta’ DVD ta’ kull xahar. == IPO u żviluppi == Fl-2002, Netflix ġiet elenkata fil-Borża ta' [[Belt ta' New York|New York]] (NASDAQ) taħt l-indiċi NFLX, u ġabret $ {{Nowrap|82 millions}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/2002/05/netflix-reussit-son-entree-en-bourse-692489|titlu=Netflix réussit son entrée en Bourse|data=27 mai 2002|sit=[[lesechos.fr]]|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref> . Il-ko-fundatur Marc Randolph telaq mill-kumpanija fl-2004 <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2014/09/13/netflix-que-le-carnage-commence_4487006_3234.html|titlu=Avec Netflix, la « télévision du futur » arrive en France|awtur=Stéphane Lauer|data=13 septembre 2014|sit=Le Monde|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref> . Il-kiri ta' films video-on-demand fuq kompjuters beda fl-2007 <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/vous/article/2007/01/01/les-fournisseurs-d-acces-a-internet-se-mettent-a-la-video-a-la-demande_850912_3238.html|titlu=Les fournisseurs d'accès à Internet se mettent à la vidéo à la demande|awtur=Joël Morio|data=1 janvier 2007|sit=Le Monde|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref>, filwaqt li l-aċċess għas-servizz sar disponibbli gradwalment fuq diversi apparati, bħal kaxxi tas-satellita u tal-kejbil, plejers tad-diski Blu-ray, consoles tal-logħob, smart TVs, smartphones u tablets . [[Stampa:Netflix_area.svg|xellug|daqsminuri|300x300px|Reġjuni fejn il-pjattaforma ta' streaming ta' Netflix ilha disponibbli mill-2015. {{Légende/Début}}{{Leġenda|#B00000|Disponible}}{{Leġenda|#000000|Indisponible}}{{Légende/Fin}}]] Fis-snin 2010, il-kumpanija esperjenzat tkabbir sinifikanti. L-ewwel, fil-livell ġeografiku, Netflix espandiet id-disponibbiltà tas-servizz tagħha mad-dinja kollha. L-espansjoni ġeografika tal-offerta tas-servizz ta' Netflix seħħet l-ewwel fil- [[Kanada]] fl-2010, fl [[L-Amerika t'Isfel|-Amerika t'Isfel]], fil- Karibew, imbagħad fl [[Ewropa|-Ewropa]] li titkellem bl-Ingliż u Nordika fl-2011, fl- Olanda (fejn il-kwartieri ġenerali Ewropej tal-kumpanija ilhom jinsabu mill-2016 <ref>{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/flash-eco/2016/08/23/97002-20160823FILWWW00359-netflix-ferme-ses-bureaux-en-france.php|titlu=Netflix ferme ses bureaux en France|data=23 août 2016}}.</ref> ) fl-2013, fl -Ewropa tal-Punent ( [[Franza]], [[Belġju]], [[Żvizzera|Svizzera]], [[Ġermanja]], [[Awstrija]] ) fl-2014, imbagħad fi [[Spanja]], [[Portugall]] u [[Italja]] kif ukoll fl [[Oċeanja|-Oċeanja]] u [[Ġappun|l-Ġappun]] fl-2015 biex finalment tkun disponibbli mad-dinja kollha fl-2016 , ħlief fiċ [[Ċina|-Ċina]] . Fl-2017, Netflix imbagħad awtorizzat lill-kumpanija Ċiniża iQiyi biex xxandar xi wħud mill-kontenut esklussiv tagħha sabiex tiżgura l-preżenza tagħha fiċ-Ċina <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/2017/04/netflix-va-faire-ses-premiers-pas-en-chine-166043|titlu=Netflix va faire ses premiers pas en Chine|awtur=Anaelle Grondin|data=25 avril 2017}}.</ref> . It-tieni nett, l-għadd ta’ klijenti ta’ Netflix kompla jikber matul id-deċennju, u laħaq 44,4 millions abbonat li jħallsu fl-2013 <ref>{{Ċita web|url=https://www.challenges.fr/entreprise/tech-numerique/netflix-a-gagne-plus-de-4-millions-d-abonnes-en-2013-dans-le-monde_33665|titlu=Netflix a gagné plus de 4 millions d'abonnés en 2013 dans le monde|data=23/1/2014|sit=Challenges|lingwa=fr|data-aċċess=24/6/2025}}</ref>, aktar minn 48 miljun fl-2014 <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/medias/4109677-20240912-plateforme-geeks-10-millions-abonnes-netflix-fete-dix-ans-france|titlu=De la plateforme pour « geeks » au 10 millions d'abonnés, Netflix fête ses dix ans en France|data=12/9/2024|sit=20 Minutes|lingwa=fr|data-aċċess=24/6/2025}}</ref> ,{{Bżonn refererenza|70,84 millions en 2015}} , 89,09 millions fl-2016 <ref>{{Ċita web|url=https://next.ink/11049/102956-netflix-poursuit-sa-croissance-et-vise-100-millions-dabonnes/|titlu=Netflix poursuit sa croissance et vise les 100 millions d’abonnés|data=2017/01/19|sit=Next|lingwa=fr|data-aċċess=2025/06/24}}</ref>, 110,64 millions fl-2017 <ref>{{Ċita web|url=https://s22.q4cdn.com/959853165/files/doc_financials/quarterly_reports/2018/q3/FINAL-Q3-18-Shareholder-Letter.pdf|titlu=Letter to shareholders 2018|sit=q4cdn.com|lingwa=en}}.</ref>, 139,26 millions fl-2018 <ref>{{Ċita web|url=https://s22.q4cdn.com/959853165/files/doc_financials/quarterly_reports/2018/q3/FINAL-Q3-18-Shareholder-Letter.pdf|titlu=Shareholder letter|data=2018-10-16|sit=q4cdn.coù|lingwa=en|format=pdf|data-aċċess=2020-01-03}}</ref>, 158,33 millions fl-2019 , biex fl-2020 irreġistra aktar minn {{Nowrap|200 millions}} abbonat li jħallsu <ref>{{Ċita web|url=https://www.frandroid.com/android/applications/863433_disney-passe-la-barre-des-100-millions-dabonnes-contre-200-pour-netflix|titlu=Disney+ passe la barre des 100 millions d'abonnés, contre 200 pour Netflix|kunjom=Rozier|isem=Ulrich|data=2021-03-09|sit=Frandroid|data-aċċess=2021-03-12}}</ref> . Fl-aħħar nett, il-kontenut disponibbli fuq il-pjattaforma qed jespandi matul dan il-perjodu. == Akkwisti ta' kontenut imbagħad diversifikazzjoni == Netflix akkwistat id-drittijiet għal diversi serje popolari ta’ suċċess, inklużi, pereżempju, ''Star Trek'', ''The Twilight Zone'', ''Twin Peaks'' u ''Mad Men'' fl-2011, u mbagħad ''Star Wars: The Clone Wars'' fl-2013. Fl-istess sena, Netflix, ABC Studios u Marvel Television (sussidjarji ta’ The Walt Disney Company ) daħlu fi sħubija biex tal-ewwel jiddistribwixxu esklussivament serje televiżivi prodotti minn ABC Studios u Marvel Television b’baġit inizjali ta’ $ {{Nowrap|200 millions}} għal sittin episodju li fihom l-eroj ''tal-komiks'' Daredevil u Jessica Jones mill-2015, Luke Cage fl-2016, u mbagħad Iron Fist, The Defenders u Punisher fl-2017. L-ewwel serje li ġiet distribwita esklussivament fuq il-pjattaforma kienet id-drama Amerikana ''House of Cards,'' li xxandret mill-2013. Fi Franza, id-drittijiet tax-xandir ingħataw lil Canal+ qabel ma Netflix sar disponibbli hemmhekk fl-2014. Fi tmiem is-snin 2010, Netflix għamlet bidla radikali fl-istrateġija tad-distribuzzjoni tagħha u ddiversifikat l-attivitajiet tagħha. Fl-2018, wriet tlieta mill-films tagħha fiċ-ċinemas qabel ma offriethom lill-abbonati tagħha fuq l-Internet <ref>{{Ċita web|url=https://www.numerama.com/pop-culture/436722-pour-la-premiere-fois-netflix-va-sortir-des-films-au-cinema-avant-de-les-mettre-en-ligne.html|titlu=Pour la première fois, Netflix va sortir des films au cinéma avant de les mettre en ligne|awtur=Perrine Signoret|data=3 novembre 2018|sit=Numerama|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref> . Din id-direzzjoni ġdida għandha l-għan li tidħol fil-grupp tal-Akkademja tal -Oscars biex tattira diretturi jew atturi famużi, li jridu jipparteċipaw f'films biss jekk ikun mistenni li jiġu ppremjati. L-operazzjoni tirrappreżenta mod kif Netflix ittaffi r-relazzjonijiet tagħha ma' Hollywood u l-industrija tradizzjonali tal-films . Fl-istess ħin, Netflix fl-2017 bdiet l-iżvilupp u l-pubblikazzjoni ta ' logħob tal-kompjuter, bl-ewwel logħba ispirata mis-sensiela ''Stranger Things'', ''Stranger Things: The Game'', żviluppata għal smartphones. Imbagħad il-pjattaforma ppubblikat fl-2019 il-logħba ''Stranger Things 3: The Game'' għall-consoles tad-dar <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2019/06/12/e3-2019-netflix-annonce-son-developpement-dans-les-jeux-video_5475448_4408996.html|titlu=E3 2019 : Netflix annonce son développement dans les jeux vidéo|awtur=William Audureau|data=12 juin 2019}}.</ref> . Finovembre 2019, il- Ministru tal-Kultura Franċiż Franck Riester jikkritika pubblikament lil Netflix talli ma tax kontribuzzjonijiet sinifikanti għall-produzzjoni awdjoviżiva Franċiża . Minn dakinhar 'il quddiem Netflix tinawgura l-17 janvier 2020, l-ewwel uffiċċju tiegħu f'Pariġi, li jinsab ħdejn l- Opéra Garnier <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/medias/netflix-en-pleine-acceleration-en-france-1164000|titlu=Netflix en pleine accélération en France|data=2020-01-17|sit=Les Échos|data-aċċess=2020-01-24}}</ref> . L-installazzjoni tikkoinċidi ma' ftehim bejn Netflix u l-gvern Franċiż, li jinvolvi aktar appoġġ għal produzzjonijiet Franċiżi <ref>{{Ċita web|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/series/netflix/netflix-inaugure-ses-bureaux-a-paris-et-annonce-de-nouveaux-contenus-francais_3789285.html|titlu=Netflix inaugure ses bureaux à Paris et annonce de nouveaux contenus français|data=2020-01-17|sit=Franceinfo|data-aċċess=2020-01-24}}</ref> . Total ta' {{Nowrap|100 millions}} ewro għandhom jiġu investiti mill-2020, b'mira ta' {{Nowrap|20 créations}} fis-sena, meta mqabbla ma' 24 biss matul l-aħħar sitt snin . == Politika tan-negozju, telf ta' abbonati u reklamar == Minnjuillet 2020, Netflix tiddeċiedi li awtomatikament ittemm il-kontijiet inattivi, bil-għan li ma tibqax tiċċarġja lill-abbonati li l-kont tagħhom juri perjodu ta' inattività ta' aktar minn {{Nowrap|2 ans}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/high-tech/2825763-20200720-netflix-plateforme-veut-plus-faire-payer-abonnes-inactifs-depuis-longtemps|titlu=Netflix ne veut plus faire payer les abonnés inactifs depuis longtemps|sit=20minutes.fr|data-aċċess=2020-07-21}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/high-tech/2825763-20200720-netflix-plateforme-veut-plus-faire-payer-abonnes-inactifs-depuis-longtemps|titlu=Netflix ne veut plus faire payer les abonnés inactifs depuis longtemps|sit=20minutes.fr|data-aċċess=2020-07-24}}</ref> . Fl-2021, Netflix akkwistat id-drittijiet tax-xandir għal żewġ sequels tal-film ''Knives'' Out ta' Rian Johnson, għal darb'oħra bl-attur Daniel Craig fir-rwol tad-ditektif. Il-baġit għal dan il-proġett jammonta għal $ {{Nowrap|400 millions}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.allocine.fr/article/fichearticle_gen_carticle=18698307.html|titlu=A couteaux tirés : Netflix met le paquet pour deux suites avec Rian Johnson et Daniel Craig|sit=AlloCiné|data-aċċess=2021-04-02}}</ref> . Fl-2021, Netflix nediet ħanut online għal merkanzija derivata mill-films u s-serje ewlenin tagħha fl-Istati Uniti <ref>{{Ċita web|url=https://www.bfmtv.com/economie/lupin-stranger-things-netflix-lance-un-magasin-en-ligne-de-produits-derives_AD-202106110025.html|titlu=''Lupin, Stranger Things''… Netflix lance un magasin en ligne de produits dérivés|awtur=Frédéric Bianchi|data=11/06/2021|sit=[[BFM TV]]|data-aċċess=2021-06-14}}</ref> . Fl-2021, Netflix nediet ''Netflix Games'' ( ''Netflix Games'' bil-Franċiż) b'ħames logħob mobbli inizjalment disponibbli biss fuq Android, imbagħad għal iOS . Dawn huma b'xejn u riżervati esklussivament għall-abbonati, mingħajr reklami u mingħajr xiri fl-app. Finovembre 2021, Netflix tħabbar ir-rilaxx ta’ żewġ logħob ġodda ''Asphalt Xtreme'' u ''Bowling Ballers'' <ref>{{Ċita web|url=https://www.jeuxvideo.com/news/1498495/netflix-deux-nouveaux-jeux-debarquent-dans-le-catalogue-decouvrez-lesquels.htm|titlu=Netflix : deux nouveaux jeux débarquent dans le catalogue, découvrez lesquels|sit=[[Jeuxvideo.com]]|data-aċċess=2021-11-26}}</ref> . Madwar għoxrin logħba addizzjonali huma mħabbra fijuin 2022 ''Reigns: Three Kingdoms'', ''Wild Things'', ''La casa de papel'', ''Mahjong Solitaire'', ''Raji'', ''Spiritfarer'', ''Shadow and Bone: Destinies'', ''Poinpy'', ''Immortality'', {{'}} ''Terra Nile, Before Your Eyes, The Queen's Gambit Chess, Nailed It!'' ''Baking Bash, Hello Kitty Happiness Parade, Lucky Luna, Oxenfree, Desta: The Memories Between, Kentucky Route Zero u'' ''Too Hot to Handle <ref>{{Ċita web|url=https://toucharcade.com/2022/06/10/kentucky-route-zero-spiritfarer-reigns-three-kingdoms-iphone-ipad-android/|titlu='‘Kentucky Route Zero’, ‘Spiritfarer’, ‘Reigns: Three Kingdoms’ and Tons More Heading to the Netflix Gaming Library on Mobile''|sit=TouchArcade|lingwa=en|data-aċċess=12-06-2022}}</ref> .'' Din l-istrateġija timmarka waqfien relattiv għaliex matul l-ewwel kwart tal-2022, Netflix tilfet 200 000 abonnés madwar id-dinja għall-ewwel darba f'aktar minn {{Nowrap|10 ans}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.usine-digitale.fr/article/netflix-va-licencier-150-personnes-aux-etats-unis.N2006347|titlu=Netflix va licencier 150 personnes aux Etats-Unis|sit=usine-digitale.fr|data-aċċess=2022-05-23}}</ref> . Dan it-tnaqqis iseħħ anke jekk il-maniġment kien ippjana li jikseb 2,5 millions addizzjonali. Dawn ir-riżultati ħżiena wasslu għal tnaqqis fil-prezz tal-ishma tagħha. Dan ir-riżultat degradat f'termini tan-numru ta' abbonati jista' jiġi spjegat mill-waqfien tal-attivitajiet tagħha fir-Russja fl-2022.mars 2022 ; din id-deċiżjoni wasslet biex titlef 700 000 abonnés . Ir-riżultat ikun ġej ukoll mid-diffikultajiet tal-grupp biex jakkwista abbonati ġodda fir-reġjuni kollha tad-dinja. Din ix-xejra mistennija tiżdied fit-tieni kwart tal-2022, peress li Netflix qed tistenna li titlef {{Nowrap|2 millions}} abbonat matul dan il-kwart . B'riżultat ta' dan, Netflix qed tkeċċi {{Nowrap|175 employés}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.thestreambible.com/news/is-netflix-going-down/|titlu=3 Reasons Why Netflix Is Going Down {{!}} Layoffs Included|kunjom=Francis|data=2022-05-19|sit=www.thestreambible.com|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-05-20}}</ref> . Fioctobre 2022, Netflix tniedi uffiċjalment l-abbonament tagħha appoġġjat mir-reklami għal 5,99  CAD jew 5,99  fix-xahar. L-abbonament jitnieda finovembre 2022 u fih 5 minuti ta’ reklamar fis-siegħa <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesnumeriques.com/svod/netflix-officialise-son-abonnement-avec-pub-5-99-mois-pas-de-telechargement-5-min-de-pub-par-heure-n193759.html|titlu=Netflix officialise son abonnement avec pub : 5,99 €/mois, pas de téléchargement, 5 min de pub par heure|sit=lesnumeriques.com|data-aċċess=2022-10-19}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.lapresse.ca/arts/television/2022-10-13/la-pub-debarque-sur-netflix.php|titlu=La pub débarque sur Netflix|awtur=Marc-André Lemieux|data=13 octobre 2022|sit=[[La Presse (Montréal)|La Presse]]}}</ref> . Fimars 2023, il-proġett ta' film ta' ''Paris Paramount'' ġie abbandunat għax kien meqjus għali wisq . Fiavril 2023, Netflix tħabbar it-tmiem tas-servizz postali tagħha ta’ kiri ta’ DVDs <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/medias/netflix-content-de-son-debut-dannee-2023-1936025|titlu=Netflix content de son début d'année 2023|awtur=Nicolas Madelaine|data=18 avril 2023|sit=Les Echos}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.clubic.com/video-streaming/netflix-svod/actualite-466263-netflix-c-est-avant-tout-et-d-abord-de-la-location-de-dvd-mais-c-est-bientot-fini.html|titlu=Netflix, c'est avant tout et d'abord de la location de DVD (mais c'est bientôt fini)|kunjom=Glineur|isem=Maxence|data=2023-04-19|sit=Clubic.com|data-aċċess=2023-04-20}}</ref> . Sal-bidu ta’ Novembru 2023, sena wara t-tnedija tal-offerta ta’ Netflix appoġġjata mir-reklami, il-pjan kellu 15-il miljun utent attiv fix-xahar <ref>{{Ċita web|url=https://www.01net.com/actualites/formule-avec-pub-netflix-varie-les-plaisirs-pour-les-annonceurs.html|titlu=Formule avec pub : Netflix varie les plaisirs pour les annonceurs|awtur=Mickael Bazoge|data=1 novembre 2023|sit=01net.com|data-aċċess=3 novembre 2023}}</ref> . F’Jannar 2024, Netflix ħabbret li l-offerta tagħha appoġġjata mir-reklami għandha 23 miljun abbonat attiv fix-xahar <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/01/24/l-embellie-se-poursuit-pour-netflix-qui-gagne-plus-de-13-millions-d-abonnes_6212565_3246.html|titlu=L’embellie se poursuit pour Netflix, qui gagne plus de treize millions d’abonnés|data=24 janvier 2024|sit=lemonde.fr|data-aċċess=24 janvier 2024}}</ref> u li 40 % tal-abbonati ġodda jagħżlu l-pjan bir-reklamar <ref>{{Ċita web|url=https://www.lefigaro.fr/secteur/high-tech/netflix-explose-les-attentes-au-4e-trimestre-avec-13-millions-d-abonnes-en-plus-20240123|titlu=Netflix explose les attentes au {{4e}} trimestre 2023 avec 13 millions d'abonnés supplémentaires|awtur=Pierre-Yves Dugua|data=23 janvier 2024|sit=lefigaro.fr|data-aċċess=24 janvier 2024}}</ref> . F'Lulju 2024, Netflix ħabbret iż-żieda ta' aktar minn 8 miljun abbonat, li ppermettitilha tilħaq 277 miljun abbonat madwar id-dinja <ref>{{Ċita web|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/cinema/netflix-gagne-plus-de-huit-millions-d-abonnes-et-mise-sur-la-fidelisation-de-son-audience_6675009.html|titlu=Netflix gagne plus de huit millions d'abonnés et mise sur la fidélisation de son audience|data=2024-07-19|sit=Franceinfo|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2024-07-25}}</ref> . == Attivitajiet == L-attivitajiet ewlenin ta’ Netflix huma l- isfruttament u d-distribuzzjoni ta’ films u serje televiżivi . Tuża prinċipalment ix-xandir ta’ xogħlijiet li diġà ħarġu fiċ-ċinemas jew li diġà xxandru fuq it-televiżjoni. Il-kumpanija żżomm ukoll il-liċenzji għall-kontenut li tiddistribwixxi esklussivament. Dawn, imsejħa " Oriġinali ta' Netflix ", jirrappreżentaw biss 16 fl-2023 % tal-kontenut offrut mill-pjattaforma <ref>{{Ċita web|url=https://www.monde-diplomatique.fr/2019/02/HENNETON/59557|titlu=Les recettes de Netflix|awtur=Thibault Henneton|data=février 2019}}.</ref> . Billi tqassam dan il-kontenut, il-kumpanija tinnegozja mal-kumpaniji tal-produzzjoni għal distribuzzjoni esklussiva fil-pajjiżi kollha u n-nuqqas ta' sfruttament kummerċjali fuq DVD bi skambju għall-kopertura tal-ispejjeż tal-produzzjoni. F'każijiet oħra, Netflix takkwista d-drittijiet li tqassam il-kontenut esklussivament fi swieq fejn għadu mhux imxandar, u dan jagħtiha l-isem " Oriġinali ta' Netflix » f'dan is-suq . Mill-bidu tal-pjattaforma tagħha, Netflix offriet firxa li tvarja skont il-post tal-abbonati tagħha. Fil-fatt, il-katalgu ta’ films u serje jvarja minn pajjiż għal ieħor, kif ukoll il-prezz tal-abbonament, skont il-leġiżlazzjoni lokali dwar ix-xandir <ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.liberation.fr/ecrans/2015/03/18/quand-netflix-vous-explique-comment-contourner-ses-restrictions_1222542|titlu=Contourner les restrictions territoriales de Netflix, un jeu d'enfant ?|awtur=Hugo Pascual|data=18 mars 2015|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190711151550/https://www.liberation.fr/ecrans/2015/03/18/quand-netflix-vous-explique-comment-contourner-ses-restrictions_1222542|arkivju-data=2019-07-11|url-status=dead}}.</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/services/les-abonnes-francais-a-netflix-trois-fois-moins-gates-que-les-japonais_AN-201708200072.html|titlu=Les abonnés français à Netflix trois fois moins gâtés que les Japonais|data=20/08/2017|sit=BFM TV|lingwa=fr|data-aċċess=24/6/2025}}</ref> . Għalhekk, fl-2016, l- [[Stati Uniti|Istati Uniti]] kienu fl-ewwel pożizzjoni b’katalgu li joffri aktar minn 5 700 films u serje filwaqt li [[Marokk|l-Marokk]], l-aħħar fil-lista, għandu inqas minn 160. Il-Belġju u Franza jinsabu fin-nofs b’madwar 1 850 titres <ref>{{Ċita web|url=https://www.finder.com/netflix-usa-vs-world-content|titlu=Netflix USA vs The World: Content libraries compared|awtur=Alex Kidman|data=2016-01-08|sit=Finder.com|lingwa=en|data-aċċess=2017-12-06}}.</ref> . Hemm diversi raġunijiet għal dawn id-differenzi fir-restrizzjonijiet territorjali, inklużi preferenzi lokali li jfissru li film jista’ jkun popolari f’pajjiż wieħed iżda mhux f’ieħor, liċenzji kondiviżi minn diversi sidien li għandhom id-drittijiet tax-xandir, ftehimiet iffirmati li jippermettu lil ċerti pajjiżi jgawdu film jew serje qabel oħrajn u fl-aħħar, il-fatt li l-bejgħ tad-drittijiet għal film jew serje mhux dejjem ikun possibbli f’ċerti pajjiżi u mbagħad ikun impossibbli għal Netflix li tixtri l-liċenzja. Sabiex jiksbu katalgu aktar estensiv, xi abbonati jevitaw din id-differenzjazzjoni tal-offerta billi jużaw " netwerk privat virtwali » (jew VPN) li jippermetti lill-utenti ma jiżvelawx l-indirizz IP tagħhom u jindikaw il-pajjiż tal-għażla tagħhom bħala l-post tar-residenza tagħhom. Skont Reed Hastings, is-soluzzjoni għall-użu tal-VPNs tkun li jiġi offrut l-istess katalogu mad-dinja kollha, sabiex imbagħad wieħed jiffoka fuq problemi aktar inkwetanti u urġenti, bħall-piraterija <ref name=":2" /> . == Dejta ekonomika == === Azzjonisti tal-kumpanija === L-azzjonisti maġġoritarji ta' Netflix huma primarjament investituri istituzzjonali, fondi tal-pensjonijiet u fondi ta' investiment . Lista tal-azzjonisti ewlenin mid-data13 novembre 2021 <ref>{{Ċita web|url=https://www.zonebourse.com/NETFLIX-44292425/societe/|titlu=NETFLIX, INC. : Actionnaires Dirigeants et Profil Société|sit=zonebourse.com|data-aċċess=2021-11-13}}</ref> : {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ ! Isem ! Numru ta' ishma ! Perċentwal |- | Il-Grupp Vanguard | 31 506 597 | 7.12 % |- | Riċerka u Ġestjoni tal-Kapital (investituri globali) | 29 577 402 | 6.68 % |- | Riċerka u Ġestjoni tal-Kapital (investituri internazzjonali) | 19 206 004 | 4.34 % |- | Ġestjoni u Riċerka tal-Fedeltà | 17 424 274 | 3.94 % |- | T. Rowe Price Associates (Ġestjoni tal-Investiment) | 17 204 967 | 3.89 % |- | Ġestjoni tal-Fondi tal-SSgA | 16 112 594 | 3.64 % |- | Riċerka u Ġestjoni tal-Kapital (investituri globali) | 13 180 745 | 2.98 % |- | Konsulenti tal-Lvant tal-Qċaċet | 10 500 000 | 2.37 % |- | Icahn Associates Holding | 9 883 482 | 2.23 % |- | Konsulenti tal-Fondi BlackRock | 9 484 681 | 2.14 % |} == Ġestjoni tal-Kumpanija == === Tim ta' Ġestjoni === * Maniġers ġenerali Ted Sarandos u Greg Peters * Direttur tar-Riżorsi Umani Jessica Neal * Direttur tal-Marketing Jackie Lee-Joe * Maniġer tal-komunikazzjonijiet Rachel Whetstone * Direttur Legali, Segretarju Ġenerali David Hyman * Direttur tal-Prodott Greg Peters * Direttur Finanzjarju Spencer Neumann * Direttur tal-Programmi Ted Sarandos === Bord tad-Diretturi === * President tal-Bord tad-Diretturi Jay Hoag * Membri Richard Barton, Mathias Döpfner, Timothy Haley, Reed Hastings, Leslie Kilgore, Ann Mather, Susan Rice, Brad Smith, Anne Sweeney * Membri preċedenti : Rodolphe Belmer <ref>{{Ċita web|url=https://www.lefigaro.fr/medias/rodolphe-belmer-futur-patron-de-tf1-quitte-le-conseil-d-administration-de-netflix-20221021|titlu=Rodolphe Belmer, futur patron de TF1, quitte le conseil d'administration de Netflix|data=21 octobre 2022|sit=lefigaro.fr|data-aċċess=20 janvier 2023}}</ref> == Analiżi tal-kumpanija == === Netflix u forom ġodda ta’ konsum === Peress li l-konsum ta' video-on-demand b'abbonament huwa waħda mill-possibbiltajiet għall-konsum ta' kontenut mhux lineari (it-telespettatur jara dak li jrid, meta u fejn irid, fuq il-mezz li jrid), l-istess bħat-TV catch-up, dan jagħmilha possibbli li wieħed jarah fi kwalunkwe ħin, għall-kuntrarju tal-konsum tal-kejbil. Minn perspettiva soċjoloġika, il-wiri ta' kontenut fuq Netflix jikkontribwixxi għall-emerġenza ta' mod ġdid ta' kif wieħed jikkonsma serje televiżivi. Tabilħaqq, il-kumpanija tħeġġeġ il-prattika tal-''binge-watching'', li ilha teżisti mis-snin disgħin u l-iżvilupp tad-[[DVD]], billi tagħmel staġun sħiħ disponibbli regolarment għall-klijenti tagħha f'daqqa. B'riżultat ta' dan, il-format tal-episodji tas-serje televiżivi huwa modifikat b'possibbiltajiet bħall-qbiż tas-sommarju tal-episodju preċedenti kif ukoll il-krediti tal-ftuħ u tal-għeluq. === Strateġiji ta' komunikazzjoni === [[Stampa:Netflix_Advertising_in_Freiburg_im_Breisgau.jpg|daqsminuri|Poster ta' reklamar ta' Netflix biex jippromwovi s-sensiela ''Kif Tbigħ Drogi Online (Malajr)'' fi Freiburg im Breisgau .]] Netflix spiss tuża mezzi mhux tas-soltu għall-komunikazzjoni tagħha. Il-kumpanija tkopri l-midja kollha ( televiżjoni, stampa, ċinema, eċċ.) u dawk mhux tal-midja ( netwerks soċjali, avvenimenti) li jippermettulha tikkomunika, ħafna drabi fuq il-kontenut oriġinali tagħha. L-ewwelnett, waħda mit-tekniki l-aktar użati minn Netflix fl-istrateġija ta’ komunikazzjoni u ''kummerċjalizzazzjoni'' tagħha hija l-appell għan-nostalġija. Fil-fatt, permezz tal-għażla tal-programmi tax-xandir tagħha jew tal-programmi tagħha stess, Netflix irnexxielha tieħu vantaġġ mix-xejriet emerġenti fis-settur awdjoviżiv jew, b’mod aktar ġenerali, fis-settur tal-arti. Fl-għażla tal-katalgu tax-xandir, nistgħu nħossu din l-influwenza fil-livell tal-kontenut immirat lejn iż-żgħażagħ, fejn il-ġenerazzjoni tal-lum ta’ bejn it-18 u l-25 sena tista’ ssib kontenut li rat fi tfulitha. Tifkira jew mod kif tuża l-affett tal-klijenti biex tipprovoka fihom sens ta’ appartenenza jew, għall-inqas, ta’ prossimità. Ejjew insemmu bħala eżempju ''The Magic School Bus'' u s-segwiment tiegħu, imqassam esklussivament minn Netflix. F’termini tax-xogħlijiet ta’ Netflix, din l-influwenza tista’ tinħass kemm f’termini tal-kontenut kif ukoll tat-trattament mogħti lill-vidjow. Għalhekk, insibu referenzi għas- XX 20. seklu f'diversi programmi, bħal ''Stranger Things'', ''Glow'', jew saħansitra ''The Cable Girls'' . It-tieni nett, il-preżenza ta' Netflix fix-xenarju tar-reklamar hija riflessa f'diversi operazzjonijiet bħar-reklamar ''stampat'', li permezz tiegħu Netflix tispikka b'kampanji ta' reklamar qawwija.avril 2015 F’Pariġi, b’kollaborazzjoni mal-aġenzija tar-reklamar Amerikana Ogilvy &amp;amp; Mather, Netflix nediet kampanja li tħeġġeġ lill-popolazzjoni tevita l-liġi biex tippromwovi s-sensiela tagħha ''Better Call Saul'' <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/television/1573143-20150327-better-call-saul-netflix-frappe-fort-publicites-personnalisees|titlu=« Better Call Saul »: Netflix frappe fort avec ses publicités personnalisées|awtur=Anaëlle Grondin|data=27 mars 2015}}.</ref> . Tuża wkoll ''kummerċjalizzazzjoni fit-triq'' permezz ta’ spots ta’ reklamar imqiegħda f’postijiet pubbliċi sabiex tipperswadi lil dawk li jkunu għaddejjin biex isiru jafu dwar xiex tittratta s-sensiela msemmija fuq il-posters <ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.e-marketing.fr/Thematique/social-media-1096/Breves/Decryptage-netflix-creve-ecran-chez-ans-260287.htm|titlu=[Décryptage] Netflix crève l'écran chez les 13-20 ans|awtur=Anne-Cécile Guillemot|data=14 octobre 2015|sit=e-marketing.fr}}.</ref> . Fifévrier 2017, ftit wara r-rilaxx tal-filmat " imqass » fuq l-app Snapchat, Netflix tniedi kampanja « ''barra mid-dar'' » li jikkombinaw wirjiet u netwerks soċjali, li jippermettu ''skambji ta' faces'' (li timponi ras ta' persuna oħra fuq tiegħek) mal-karattri mill-programmi tagħhom <ref>{{Ċita web|url=https://lareclame.fr/darewin-netflix-netflixswap-151254|titlu=Netflix vous propose un Faceswap avec ses héros|awtur=Léa D.|data=25 avril 2016|sit=lareclame.fr|post=Neuilly-sur-Seine|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170518025609/http://lareclame.fr/darewin-netflix-netflixswap-151254|arkivju-data=2017-05-18|url-status=dead}}.</ref> . F'Pariġi, din il-kampanja tinkludi eroj minn programmi oriġinali ta' Netflix, inkluż l-attur Gad Elmaleh <ref>{{Ċita web|url=https://lareclame.fr/netflix-stories-snapchat-169839|titlu=Invitez les héros de Netflix dans vos photos Snapchat|awtur=Claire D|data=7 février 2017|sit=LaReclame.fr|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171201031410/https://lareclame.fr/netflix-stories-snapchat-169839|arkivju-data=2017-12-01|url-status=dead}}.</ref> . Netflix finalment torganizza avvenimenti f'postijiet pubbliċi sabiex tqajjem kuxjenza dwar is-servizzi tagħha, bħal f'juin 2015, b'kollaborazzjoni mal-aġenzija Ubi Bene, fejn ħabs fil-beraħ huwa ddisinjat biex jippromwovi s-sensiela ''Orange Is the New Black.'' Fl-aħħar nett, Netflix juża metodi oħra ta’ kummerċjalizzazzjoni bħat-''[[teasing]]'' (bis-saħħa tal-popolarità tiegħu fuq il-midja soċjali, Netflix jista’ jiddependi fuq siti ta’ netwerking bit-tama li jżomm lill-utenti aġġornati bl-aħħar informazzjoni relatata mas-serje favorita tagħhom), il-kondiviżjoni tal-kontijiet (anke jekk persuna m’għandhiex kont Netflix, huwa possibbli li tista’ tissellef id-dettalji tal-login ta’ membru biex taċċessa l-kontenut, li huwa partikolarment osservabbli fost iż-żgħażagħ, li fosthom persuna mingħajr aċċess għas-servizz tkun aktar inklinata li tingħaqad mal-komunità), ir-rakkomandazzjoni individwali (is-sistema ta’ Netflix hija bbażata fuq algoritmi, il-kumpanija tfittex li torganizza s-serje murija fl-interface tad-dar skont il-gosti ta’ kull utent, billi tgħaddi mill-istorja tagħhom, li jippermettilha tiżviluppa serje li jissodisfaw l-aspettattivi tal-konsumaturi) u fl-aħħar sħubijiet (il-kumpanija tifforma wkoll sħubijiet ma’ marki oħra, bħal fl-2017 mal-ħanut Alternative Herbal Health f’[[San Francisco]] biex tqassam tnax-il razza ta’ [[kannabis]] ispirati mis-serje tagħha). === Ambjent tekniku u uman === Biex tikber minn servizz ta’ kiri ta’ DVDs għal fornitur dinamiku ta’ kontenut ta’ streaming offline f’madwar għaxar snin, Netflix żviluppat u offriet soluzzjonijiet innovattivi f’diversi oqsma. Il-politika tagħha dwar il-ġestjoni tar-riżorsi umani tippreżenta aspetti ġodda <ref>{{Ċita web|url=https://www.usine-digitale.fr/article/comment-netflix-a-revolutionne-les-rh-dans-la-sillicon-valley-et-ailleurs.N356636|titlu=Comment Netflix a révolutionné les RH dans la Sillicon Valley et ailleurs|awtur=Laëtitia Vitaud|data=13/10/2015|sit=[[L'Usine digitale]]|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref>, permezz tar-reklutaġġ ta' " adulti responsabbli » imħallas tajjeb ħafna, l-abbandun tal-prinċipju ta' evalwazzjoni annwali favur evalwazzjoni kontinwa kif ukoll libertà mogħtija fl-attivitajiet u liv bla limitu skont l-għażla tal-impjegat. Ukoll, Netflix hija ġeneruża f'termini ta' ħlas ta' tkeċċija <ref>{{Ċita web|url=https://www.ere.net/recruiting-great-talent-is-the-core-of-the-netflix-hr-revolution/|titlu=Recruiting Great Talent Is the Core of the Netflix HR Revolution|awtur=John Zappe|data=2014-01-15|sit=ERE Media|lingwa=en|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref> . Barra minn hekk, l-organizzazzjoni tal-programmi tal-kompjuter tagħha hija aġli <ref>{{Ċita web|url=https://owdin.live/2017/01/10/ce-qui-rend-netflix-si-agile/|titlu=Ce qui rend Netflix si agile|data=2017-01-10|pubblikatur=OWDIN|data-aċċess=2017-10-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171022143217/https://owdin.live/2017/01/10/ce-qui-rend-netflix-si-agile/|arkivju-data=2017-10-22|url-status=dead}}.</ref>, Netflix hija fl-oriġini ta' bosta għodod disponibbli ''f'sors miftuħ'' (Nebula, sett ta' ''plugins'' għas-softwer Gradle li jippermettilek tibni applikazzjonijiet f'Java) ; Aminator <ref>{{Ċita web|url=https://medium.com/netflix-techblog/ami-creation-with-aminator-98d627ca37b0|titlu=AMI Creation with Aminator|awtur=Michael Tripoli|awtur2=Karate Vick|data=2013-03-22|pubblikatur=Netflix TechBlog|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref>, għodda għall-ħolqien ta' AMI għal Amazon Web Services Spinnaker <ref>{{Ċita web|url=https://www.spinnaker.io/|titlu=Spinnaker|sit=Spinnaker|lingwa=en|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref>, għodda ta' skjerament ta' ħafna ''cloud'' li tintegra mal-biċċa l-kbira tal-fornituri tal-cloud computing ; Chaos Monkey and the Simian Army, sett ta’ għodod għas-simulazzjoni ta’ ħsarat f’ambjent reali u l-verifika li s-sistema tal-kompjuter tkompli tiffunzjona (li tippermetti kunsinna kontinwa filwaqt li tiggarantixxi l-kwalità tas-servizz <ref>{{Ċita web|url=https://www.infoq.com/fr/news/2016/04/How-Netflix-Builds-Code|titlu=Les Builds chez Netflix|awtur=Michael Stiefel|data=12 avril 2016|sit=InfoQ|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref> ) biex tiggarantixxi l- kwalità tal-esperjenza tas-servizz ta’ ''streaming'' tagħha. Netflix waqqfet il-programm Open Connect, sett ta’ sħubijiet ma’ fornituri tas-servizzi tal-Internet biex twassal il-kontenut tagħha bl-aktar mod effiċjenti possibbli. Barra minn hekk, mill-2015, il-kumpanija Amerikana rċeviet assistenza teknika mis- CNRS, permezz tal- Laboratoire des Sciences du Numérique de Nantes (LS2N) rigward il-kompressjoni tal-vidjo . Fimars 2017 Fil- Kungress Dinji tal-Mowbajl f'Barċellona, Netflix ippreżenta l-għodda l-ġdida għall-kodifikazzjoni tal-vidjow magħmula fl-LS2N, li toffri kwalità għolja tal-immaġni b'rata ta' bits ta' 100 kilobits kull sekonda, 40 darba inqas minn dik tat-televiżjoni b'definizzjoni għolja (HD) u kompatibbli mal-biċċa l-kbira tan-netwerks tat-telefonija mobbli <ref>{{Ċita web|url=https://lejournal.cnrs.fr/articles/les-prouesses-de-la-compression-video|titlu=Les prouesses de la compression vidéo|awtur=Denis Delbecq|data=13 décembre 2017|sit=[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180220092534/https://lejournal.cnrs.fr/articles/les-prouesses-de-la-compression-video|arkivju-data=2018-02-20|url-status=dead}}.</ref> . === Kif taħdem il-pjattaforma === Il-pjattaforma ta' Netflix topera bl-użu ta' programm ta' rikonoxximent ta' kliem kjavi. Kull kontenut huwa assoċjat ma' madwar ħmistax-il kelma kjavi li jippermettu li jiġi identifikat u misjub. Din is-sistema tippermetti wkoll rakkomandazzjonijiet personalizzati, fejn kull utent jiġi assoċjat ma' kliem kjavi bbażati fuq il-kontenut li jikkonsma. Pereżempju, meta utent jiġi rakkomandat kontenut, dan jiġi assoċjat mal-istess kliem kjavi bħal utent li jkun rah. Barra minn hekk, it-thumbnails tal-kontenut jinbidlu minn utent għal ieħor biex jiġi determinat liema huma l-aktar effettivi biex jinkoraġġuhom jaraw kontenut. Barra minn hekk, dan il-mekkaniżmu ta' rakkomandazzjoni huwa msaħħaħ b'sitt algoritmi oħra. L-ewwel jikklassifika l-aktar kontenut popolari fuq il-homepage tal-utent. It-tieni jikklassifika l-kontenut li l-utent jista' jkun irid jara, filwaqt li t-tielet juri kontenut li jesperjenza l-ogħla livelli ta' popolarità skont il-perjodi ( [[Milied]], Jum San Valentinu , eċċ. ). Ir-raba’ waħda tħeġġeġ lill-utent biex ikompli l-programmi li diġà beda. Il-ħames waħda tistabbilixxi x-xebh bejn kontenut u dawk li diġà raw l-utent u fl-aħħar, l-aħħar waħda tiddetermina l-ordni li fiha l-kontenut jintwera fuq il-paġna ewlenija <ref name=":3">{{Ċita web|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/series/netflix/enquete-franceinfo-comment-netflix-sy-prend-pour-nous-rendre-accros_3189939.html|titlu=Comment Netflix s'y prend pour rendre accros|awtur=Élodie Drouard|awtur2=Benoît Zagdoun|data=13 février 2019|sit=[[France Info]]}}.</ref> . Fioctobre 2020, Netflix trid tiddiżattiva l-“ Għadek hawn ? » li jidhru meta utent jikkatena diversi episodji fuq il-pjattaforma <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/high-tech/2880739-20201008-netflix-va-supprimer-une-fonctionnalite-pour-faciliter-le-binge-watching|titlu=Netflix ne demandera bientôt plus si « Vous êtes encore là ? »|awtur=Jennifer Mertens|data=10/10/2020|sit=[[20 Minutes (France)]]|data-aċċess=2020-10-12}}</ref> . F'Mejju 2025, Netflix nediet xandir vertikali fuq il-mowbajl, ispirat mill-użi tan-netwerks soċjali, li jissuġġerixxi interess possibbli fil-format duanju <ref>{{Ċita web|url=https://www.duanju.fr/post/netflix-s-ouvre-au-format-vertical-pour-mobile-le-duanju-en-ligne-de-mire|titlu=Netflix s’ouvre au format vertical pour mobile. Le Duanju en ligne de mire ?|kunjom=|isem=|data=2025-05-07|sit=Duanju|lingwa=fr|data-aċċess=2025-08-03}}</ref> ' <ref>{{Ċita web|url=https://www.freenews.fr/actu-du-net/streaming/netflix-refond-son-interface-avec-ia-et-videos-verticales|titlu=Netflix refond son interface avec IA et vidéos verticales|kunjom=Lebocq|isem=Isabelle Deromas|data=2025-05-09|sit=Freenews|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2025-08-03}}</ref> . === L-impatt ambjentali u l-piż fit-traffiku globali === Fl-2018, Jones stima fil-Ġurnal Nature li Netflix tirrappreżenta aktar minn terz tat-traffiku tal-Internet fl-Istati Uniti, li jimplika konsum sinifikanti tal-enerġija, flimkien ma' emissjonijiet sinifikanti ta' gassijiet serra . Madwar id-dinja, l-użu ta' servizzi ta' vidjow fuq talba (bħal Netflix) jirrilaxxa madwar {{Nowrap|100 millions}} tunnellata ta' dijossidu tal-karbonju kull sena, jew madwar 0.3 % tal-emissjonijiet globali, jew daqs CO sena daqs ir-Renju tal-Belġju <ref>{{Ċita web|url=https://www.newscientist.com/article/2209569-streaming-online-pornography-produces-as-much-co2-as-belgium/|titlu=Streaming online pornography produces as much CO2 as Belgium|sit=New Scientist|lingwa=en|data-aċċess=29-06-2020}}.</ref> . Barra minn hekk, fl-2017, l-ebda valutazzjoni preċiża mhija possibbli, għaliex - b'differenza minn pjattaformi oħra ''ta' streaming'' tal-vidjow - Netflix għadha ma tippubblikax rapporti regolari dwar il-konsum tal-enerġija tagħha, l-emissjonijiet ta' gassijiet serra jew it-taħlita tal-enerġija attwali tal-operazzjonijiet globali tagħha u sa dakinhar, Netflix qatt ma impenja ruħha pubblikament li tuża enerġija rinnovabbli <ref name="Greenp2017" /> . Skont ir-rapport ''{{Lang|en|The Global Internet Phenomena}}'' ppubblikat mill-kumpanija Amerikana Sandvine fl-2018, Netflix jirrappreżenta 15 % tat-traffiku globali tal-Internet, qabel [[YouTube]] (11.35 %) <ref name="BandePassante">{{Ċita web|url=https://usbeketrica.com/article/netflix-consomme-15-de-la-bande-passante-mondiale|titlu=Netflix consomme 15 % de la bande passante mondiale (et ça veut dire beaucoup)|awtur=Annabelle Laurent|data=5 octobre 2018|sit=[[Usbek & Rica (magazine)|Usbek & Rica]].com|data-aċċess=2 août 2019}}.</ref> . Ir-rata hija 19.1 % tat-traffiku fl-Istati Uniti <ref name="BandePassante" /> . Madankollu, Sandvine tilqa' t-teknoloġija tal-kompressjoni tal-pjattaforma u tassigura li mingħajrha « Netflix jista' faċilment jikkonsma tliet darbiet il-volum u 40 % tat-traffiku f'kull ħin » <ref name="BandePassante" /> . Fl-2019, skont ir-rapport il-ġdid ta’ Sandvine, Netflix baqgħet fil-quċċata b’12.60 % tat-traffiku globali tal-internet li jidħol, meta mqabbel ma' 12.33 % għal Google, 8.14 % għal Facebook, 5.42 % għal [[Microsoft]], 3.65 % għal Apple u 3.15 % għal Amazon <ref>{{Ċita web|url=https://la-rem.eu/2019/11/netflix-occupe-1-4-de-la-bande-passante/|titlu=Netflix occupe 1/4 de la bande passante|data=automne 2019|sit=la-rem.eu|data-aċċess=16 décembre 2019}}.</ref> . Fl-Università ta’ Bristol, grupp ta’ riċerkaturi (Schien, Preist, Shabajee) qed ifittxu li jimmudellaw l-impatt tal-karbonju tal-istriming (bl-użu ta’ mudell imsejjaħ DIMPACT), partikolarment b’konnessjoni ma’ Netflix. F’dokument ippubblikat fil-11 ta’ Ġunju 2021 minn Netflix, Emma Stewart (l-uffiċjal tas-sostenibbiltà ta’ Netflix) u Daniel Schien, professur assoċjat tax-xjenza tal-kompjuters f’Bristol, f’artiklu ko-awturat, jistmaw li l-impronta medja tal-karbonju ta’ siegħa ta’ streaming tal-vidjow fl-Ewropa fl-2020 tkun ‘biss’ madwar 55 gramma ta’ CO2e (ekwivalenti ta’ CO2), ċifra ħafna inqas mill-istimi preċedenti u li tikkorrispondi għas-CO2 emess biex tgħalli kitla elettrika medja tliet darbiet. Fl-2019, il-Proġett Shift stima li siegħa ta’ streaming tal-vidjow tikkorrispondi għal medja ta’ 100 gCO2. Skont George Kamiya (espert fl-IEA) fl-2021, l-impronta medja tal-karbonju ta’ 30 minuta ta’ streaming ta’ Netflix “hija ekwivalenti għal vjaġġar ta’ madwar 100 metru f’karozza konvenzjonali.” Skont dan l-awtur, id-dejta aġġornata fil-11/12/2020 mill-IEA turi titjib ċar fl-intensità tal-enerġija taċ-ċentri tad-dejta u n-netwerks tat-trażmissjoni: sentejn qabel, siegħa ta’ streaming tal-vidjow iġġenerat madwar 36 g ta’ CO2 (meta mqabbel ma’ 82 g ta’ CO2 ibbażat fuq dejta preċedenti). Il-Proġett Shift inkorpora din id-dejta l-ġdida fil-kalkoli tiegħu f’Ġunju 2020, flimkien ma’ stimi reċenti oħra ċċitati mill-midja, u wieġeb lil George Kamiya (fil-15 ta’ Ġunju 2020), wara li kkoreġa żball fil-bitrate (ċifra żbaljata ċċitata bi żball f’intervista, iżda li ma tidhirx fir-rapporti tal-Proġett Shift, li r-riżultati tagħhom mhumiex ikkontestati skont hu). Il-Proġett Shift jitlob aktar trasparenza u preċiżjoni fid-dejta mill-pjattaformi tal-istriming u għat-tkomplija tal-valutazzjonijiet tal-marka tal-karbonju mix-xjentisti. === Netflix qed tiffaċċja kompetizzjoni dejjem tikber === Bil-wasla ta' Netflix, il-frekwenza tal-wiri fuq pjattaformi ta' streaming żdiedet b'mod sinifikanti. Skont studju mmexxi mid-ditta ComScore, kważi nofs l-abitanti tal-Istati Uniti jaraw Netflix kuljum, filwaqt li n-nofs l-ieħor jiddedikaw ruħhom għal pjattaformi kompetittivi. L-udjenza għall-kanali tat-televiżjoni hija għalhekk kompromessa, peress li l-perjodu medju speċifiku għall-wiri ta' programmi ta' Netflix jikkoinċidi ma' slot ta' ħin ġeneralment użat mix-xandiriet <ref>{{Ċita web|url=https://www.comscore.com/Insights/Presentations-and-Whitepapers/2017/State-of-OTT|titlu=State of OTT|data=22 juin 2017|sit=Comscore.com|lingwa=en}}.</ref> . Quddiem l-eġemonija ta' Netflix fis-suq tal-video-on-demand b'abbonament, kumpaniji multinazzjonali oħra mill-industriji kreattivi, is-setturi tat-telekomunikazzjoni u l-kummerċ elettroniku qed jibdew id-distribuzzjoni u l-isfruttament ta' films u serje televiżivi permezz tal-Internet. Dan il-fenomenu jikkonċerna b'mod partikolari kumpaniji multinazzjonali bħal Google, Apple, Facebook u Amazon, iżda wkoll konglomerati tad-divertiment NBCUniversal, WarnerMedia u The Walt Disney Company . Barra minn hekk, xi kanali tat-televiżjoni Franċiżi joffru pakketti mfassla biex jikkompetu ma' Netflix (bħall-kanali tas-servizz pubbliku France Télévision bis-servizz france.tv tagħhom). L-ewwel offerta li tikkompeti ma' Netflix hija Hulu, li huwa servizz konġunt ta' The Walt Disney Company, 21st Century Fox, NBCUniversal u WarnerMedia li twaqqaf fl-2007. Imbagħad, Amazon ħolqot is-sussidjarja tagħha Amazon Studios fl-2016 u nediet offerta ta' abbonament ta' video-on-demand ( Prime Video ) inkluża fl-abbonament annwali tagħha għal Amazon Prime li għandha {{Nowrap|100 millions}} abbonat fiavril 2018 Barra minn hekk, fis-sajf tal-2017, Facebook nediet il-pjattaforma bla ħlas Facebook Watch, li l-kontenut tagħha huwa adattat biex wieħed jarah fuq skrins tal-ismartphones grazzi għat-tul qasir tiegħu (minn għaxra sa tletin minuta). L-għan ta' Facebook huwa li jiġġenera dħul addizzjonali mir-reklamar. Min-naħa tagħha, Google, permezz [[YouTube|ta' YouTube]], bdiet fl-2017.mai 2018 biex tistrimja kontenut permezz ta' abbonament ta' kull xahar li jinkludi wkoll abbonament għal servizz ta' streaming tal-mużika. Il-Walt Disney Company qed tippjana li ssaħħaħ l-involviment tagħha fis-settur tal-video-on-demand b'abbonament fil-ħarifa tal-2019 billi tniedi Disney+, pjattaforma li tiġbor flimkien kontenut mis-sussidjarji tal-kumpanija ( Lucasfilm, Marvel Entertainment, 20th Century Fox, National Geographic Channel , eċċ. ) <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/04/12/disney-devoile-les-details-de-sa-plateforme-de-streaming-concurrente-de-netflix_5449063_3234.html|titlu=Disney dévoile Disney +, sa plate-forme vidéo concurrente de Netflix|data=12 avril 2019|sit=[[Le Monde]]}}.</ref> . == Affarijiet Legali == IL-5 novembre 2024, issir tfittxija fuq Netflix [[Pariġi|f'Pariġi]] u [[Amsterdam]] għal suspett ta' ħasil ta' flus, frodi tat-taxxa u xogħol mhux iddikjarat <ref>{{Ċita web|url=https://www.liberation.fr/economie/economie-numerique/netflix-france-perquisition-en-cours-pour-blanchiment-de-fraude-fiscale-et-travail-dissimule-20241105_XSMLD56OVND3RJROGEZ7XI7Y4I/|titlu=Netflix France : perquisition pour blanchiment de fraude fiscale et travail dissimulé|kunjom=LIBERATION|sit=Libération|lingwa=fr|data-aċċess=2024-11-05}}</ref> , . == Reviżjonijiet == === Akkużi ta’ transfobija === Fioctobre 2021, membri tal- komunità LGBT+ irrimarkaw l-inkonsistenza bejn l-immaġni progressiva li l-pjattaforma trid tagħti permezz tal-viżibilità qawwija LGBT+ fis-serje tagħha u l-propagazzjoni ta’ diskors transfobiku li fih tipparteċipa billi xxandar sketch transfobiku mill-kummidjant Dave Chappelle. L-impjegata ta' Netflix Terra Field qalet fuq il-kont tagħha ta' Twitter: "Dak li qed nipprotestaw huwa l-ħsara li dan il-kontenut jagħmel lill-komunità trans (speċjalment persuni trans ta' kulur) u speċifikament lin-nisa trans suwed. Nies bħali mhux qed jinqatlu. Jiena mara bajda, it-tħassib tiegħi huwa meta xi ħadd jikteb "Tara" fuq it-tazza tiegħi fi Starbucks. "Dak li qed nipprotestaw huwa l-ħsara li dan il-kontenut jagħmel lill-komunità trans (speċjalment persuni trans ta' kulur) u speċifikament lin-nisa trans suwed. Nies bħali mhux qed jinqatlu. Jiena mara bajda, it-tħassib tiegħi huwa meta xi ħadd jikteb "Tara" fuq it-tazza tiegħi fi Starbucks. "Dak li qed nipprotestaw huwa l-ħsara li dan il-kontenut jagħmel lill-komunità trans (speċjalment persuni trans ta' kulur) u speċifikament lin-nisa trans suwed. Nies bħali mhux qed jinqatlu. Jiena mara bajda, u l-akbar tħassib tiegħi huwa meta xi ħadd jikteb "Tara" fuq it-tazza tiegħi fi Starbucks. B'riżultat ta' dan, hi, flimkien ma' diversi oħrajn li tkellmu dwar il-kwistjoni, ġew sospiżi." Min-naħa tagħha, il-kumpanija ċaħdet li keċċiethom minħabba l-pożizzjoni tagħhom u sostniet li dawn in-nies kienu ppruvaw jattendu laqgħa li għaliha ma kinux mistiedna <ref>{{Ċita web|url=https://www.theverge.com/2021/10/11/22720724/netflix-suspends-trans-employee-tweeted-dave-chappelle-the-closer|titlu=Netflix suspends trans employee who tweeted about Dave Chappelle special|kunjom=Schiffer|isem=Zoe|data=2021-10-11|sit=The Verge|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-12}}</ref> u ddikjarat dwar il-programm inkwistjoni li ma jimmarkax il-kaxxa ta' inċitament għall-mibegħda jew il-vjolenza, filwaqt li rrikonoxxiet li « Huwa diffiċli li tiddistingwi bejn kummentarju u diskors ta' mibegħda, speċjalment bil-kummiedja stand-up, li teżisti biex timbotta l-konfini. » . Jaclyn Moore, ix-showrunner tas-serje ''Dear White People'', ħabbret li mhux se tibqa’ taħdem mal-pjattaforma <ref>{{Ċita web|url=https://variety.com/2021/tv/news/dear-white-people-jaclyn-moore-dave-chappelle-netflix-1235083197/|titlu=''Dear White People'' Co-Showrunner Jaclyn Moore on Why She’s Boycotting Netflix Over Transphobic Dave Chappelle Special|kunjom=Malkin|isem=Marc|data=2021-10-07|sit=[[Variety]]|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-12}}</ref> . === l-Indja === Fl-2022, il-pjattaforma waqfet xxandar il-film ta’ Dibakar Banerjee, li pproduċiet hi stess, minħabba pressjoni min -nazzjonalisti Hindu <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2022/12/11/en-inde-netflix-cede-a-la-pression-des-nationalistes-hindous_6153892_4500055.html|titlu=En Inde, Netflix cède à la pression des nationalistes hindous|awtur=Carole Dieterich|data=11 Décembre 2022|sit=[[Le Monde]]|data-aċċess=18 Décembre 2022}}</ref> . === Serje ta' abbandun ta' karattri mhux binarji u konspirazzjoni dwar l-ajruplan MH370 === Is-sitt staġun ta' ''{{Interlanguage link|Ridley Jones}}'', kartun immirat lejn it-tfal, jiġi abbandunat6 mars 2023 wara d-dehra ta’ karattru mhux binarju, minkejja d-dispjaċir tal-kreatur tiegħu Chris Nee <ref>{{Ċita web|url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/series/apres-le-coming-out-non-binaire-d-un-personnage-netflix-annule-discretement-une-serie-pour-enfants-20230317|titlu=Après le coming out non binaire d'un personnage, Netflix annule discrètement une série pour enfants|awtur=Cécile Brelot|data=2023-03-17|sit=[[TV Magazine]]|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://video.lefigaro.fr/figaro/video/une-serie-pour-enfants-annulee-par-netflix-apres-des-plaintes-contre-un-personnage-non-binaire/|titlu=Netflix: une série pour enfants annulée après des plaintes contre un personnage non-binaire|data=2023-03-17|sit=Figaro Live|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> . Ukoll f’Marzu 2023, is-serje dokumentarja ''MH370 L-ajruplan nieqes'' li jittratta l-għajbien tat-Titjira 370 tal-Malaysia Airlines huwa kkritikat waqt ix-xandira tiegħu talli xerred teoriji ta' konspirazzjoni <ref>{{Ċita web|url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/podcasts/un-jour-dans-le-monde/un-jour-dans-le-monde-du-mercredi-15-mars-2023-5327540|titlu=Vol MH370 : 9 ans après, un mystère jamais élucidé|data=2023-03-15|sit=[[France Inter]]|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.bfmtv.com/international/disparition-du-vol-mh370-pourquoi-la-serie-documentaire-de-netflix-divise-autant_AV-202303130732.html|titlu=Disparition du vol MH370 : pourquoi la série-documentaire de Netflix divise autant|awtur=Théo Putavy|data=13/03/2023|sit=[[BFMTV]]|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> . == Referenzi == [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] tjuaprymw2q0orswt8t4a2an83z0iso 329097 329085 2026-04-05T18:46:53Z CommonsDelinker 257 [[c:COM:CDC|Bot]]: il-fajl Netflix_Advertising_in_Freiburg_im_Breisgau.jpg ġie mħassar minn fuq [[Wikimedia Commons|Commons]] minn [[c:User:IronGargoyle|IronGargoyle]] minħabba: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Netflix Advertising in Freiburg im Br 329097 wikitext text/x-wiki {{Infobox|titlestyle=background:#d81f26|title={{abjad|Netflix}}|headerstyle=background:#d81f26|image1=[[File:Netflix 2015 logo.svg|180px]]|caption1=Il-logo ta' Netflix mit-13 ta' Ġunju 2014|image2=[[File:100 Winchester Circle.jpg|300px]]|caption2=Il-Kwartieri Ġenerali ta' Netflix f'[[Los Gatos]], [[Kalifornja]]|data1=29 ta' Awwissu, 1997|label1={{abjad|Il-Ħolqien}}|label2={{abjad|Dati ewlenin}}|data2=- 29 ta' Awwissu, 1997: Netflix twaqqfet <br> - 1999: Jibda l-kiri tad-DVDs <br> - 2002: IPO tan-NASDAQ <br> - 1 ta' Frar 2013: L-ewwel serje oriġinali bit-titlu ''House of Cards''|label3={{abjad|Fundaturi}}|data3=[[Reed Hastings]]<br> [[Marc Randolph]]|label4={{abjad|Status legali}}|data4=Kumpanija pubblika b'responsabbiltà limitata|label5={{abjad|Azzjoni}}|data5=NFLX|label6={{abjad|Post}}|data6=[[Los Gatos]] , [[Kalifornja]] <br> ({{Flagicon|USA}} [[Stati Uniti]])|label7={{abjad|Direzzjoni}}|data7=Ted Sarandos u Greg Peters|label8={{abjad|Attivitajiet}}|data8=[[Industriji kreattivi]]|label9={{abjad|Prodotti}}|data9=Films<br> Serje tat-TV|label10={{abjad|Sussidjarji}}|data10=Netflix International B.V.<br> Netflix Entretenimento Brasil, Ltda.<br> Netflix Entertainment Services India LLP<br> Netflix K.K.<br> Netflix Services Korea Ltd.|label11={{abjad|Websajt}}|data11=https://www.netflix.com/mt|label12={{abjad|Kapitalizzazzjoni}}|data12=US$272.67 biljun (mit-3 ta' April 2024)|label13={{abjad|Fatturat}}|data13={{profitt}} US$33.7 biljun (2023)|label14={{abjad|Riżultat nett}}|data14={{profitt}} US$5.4 biljun (2023) +20%|label15={{abjad|L-ogħla remunerazzjoni}}|data15=400,000 $|labelstyle=background:#d81f26}} '''Netflix''' hija kumpanija internazzjonali Amerikana attiva fl-industrija tad-divertiment. Imwaqqfa fl-1997 fi Scotts Valley minn Reed Hastings u Marc Randolph, il-grupp jispeċjalizza fid-distribuzzjoni u l-isfruttament ta' xogħlijiet ċinematografiċi u televiżivi, notevolment permezz ta' pjattaforma għas-servizz video-on-demand . Il-kwartieri ġenerali tagħha jinsabu f'Los Gatos, California . Inizjalment, il-kumpanija kienet preżenti biss fis-settur tal-isfruttament kummerċjali, billi pprovdiet servizz online għall-kiri u x-xiri ta' DVDs, imwassla fid-djar. Imbagħad offriet il-kiri ta' dawn il-vidjows, għal abbonament ta' kull xahar. Is-servizz video-on-demand b'abbonament tnieda fl-2007. Minn dakinhar, il-kumpanija nediet id-distribuzzjoni ta' numru kbir ta' films u serje televiżivi kif ukoll kreazzjonijiet oriġinali, li fihom tiddedika investimenti sinifikanti. Netflix jappartjeni għall-hekk imsejħa " ġganti tal-web "u huwa s-suġġett ta' dibattitu dwar il-leġittimità tiegħu fis-settur tad-divertiment, għax ġej mill- park teknoloġiku ta' Silicon Valley u mhux mill-benniena storika taċ-ċinema Amerikana f'Los [[Los Angeles|Angeles]], Hollywood ." Bħala pijunier fis-settur tal-video-on-demand b'abbonament, Netflix qed tiffaċċja kompetizzjoni madwar id-dinja, minn kumpaniji oħra fl-industriji tal-films u t-televiżjoni, kif ukoll fit-telekomunikazzjoni u l-kummerċ elettroniku. Il-kumpanija qed tipparteċipa f'metodi dejjem aktar delineari ta' konsum u produzzjoni ta' kontenut awdjoviżiv. Minn Ġunju 2025, Netflix hija l-wieħed u għoxrin websajt l-aktar miżjura fid-dinja. == Storiku == Il-kumpanija Netflix, li isimha ġej mill-kontrazzjoni taż-żewġ kelmiet " l-Internet "U" flix ", it-tieni terminu familjari li jindika " film » bl-Ingliż, twaqqfet fl-1997 minn Reed Hastings u Marc Randolph, wara li tal-ewwel biegħ il-kumpanija żagħżugħa tiegħu ''Pure Software'', pubblikatur ta’ softwer ta’ debugging, għal {{Nowrap|75 millions}} dollaru .   Il-ko-fundatur Reed Hastings jgħid li ġieh l-idea għal Netflix wara li ġie mmultat talli ma rritornax kassett kmieni meta kien jikrih minn ħanut tal-vidjow. Madankollu, il-ko-fundatur l-ieħor jgħid li t-tnejn ħarġu bil-kunċett flimkien waqt li kienu qed jitkellmu fil-karozza. Oriġinarjament ippjanaw li joffru kiri ta’ kassetti tal-vidjow, iżda minħabba d-diffikultà biex jibagħtu l-format bil-posta, daru għall-format DVD, li kien qed jiffjorixxi dak iż-żmien. Il-kumpanija nediet in-negozju tagħha ta’ kiri ta’ DVD b’abbonament ta’ kull xahar fl-1999, meta s-settur tal-kummerċ elettroniku kien għadu fil-bidu tiegħu <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2014/09/13/netflix-que-le-carnage-commence_4487006_3234.html|titlu=Avec Netflix, la « télévision du futur » arrive en France|awtur=Stéphane Lauer|data=13 septembre 2014}}.</ref> . Fil-bidu nett tas- XXI 21 Fis-seklu 20, waqt li kienet qed tesperjenza diffikultajiet finanzjarji, Netflix offriet lill-katina Blockbuster Video sehem ta' 49 sena fil-kapital tagħha. %, li d-distributur jirrifjuta, u jieħu l-opportunità biex iniedi l-offerta tiegħu stess ta’ kiri ta’ DVD ta’ kull xahar. == IPO u żviluppi == Fl-2002, Netflix ġiet elenkata fil-Borża ta' [[Belt ta' New York|New York]] (NASDAQ) taħt l-indiċi NFLX, u ġabret $ {{Nowrap|82 millions}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/2002/05/netflix-reussit-son-entree-en-bourse-692489|titlu=Netflix réussit son entrée en Bourse|data=27 mai 2002|sit=[[lesechos.fr]]|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref> . Il-ko-fundatur Marc Randolph telaq mill-kumpanija fl-2004 <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2014/09/13/netflix-que-le-carnage-commence_4487006_3234.html|titlu=Avec Netflix, la « télévision du futur » arrive en France|awtur=Stéphane Lauer|data=13 septembre 2014|sit=Le Monde|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref> . Il-kiri ta' films video-on-demand fuq kompjuters beda fl-2007 <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/vous/article/2007/01/01/les-fournisseurs-d-acces-a-internet-se-mettent-a-la-video-a-la-demande_850912_3238.html|titlu=Les fournisseurs d'accès à Internet se mettent à la vidéo à la demande|awtur=Joël Morio|data=1 janvier 2007|sit=Le Monde|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref>, filwaqt li l-aċċess għas-servizz sar disponibbli gradwalment fuq diversi apparati, bħal kaxxi tas-satellita u tal-kejbil, plejers tad-diski Blu-ray, consoles tal-logħob, smart TVs, smartphones u tablets . [[Stampa:Netflix_area.svg|xellug|daqsminuri|300x300px|Reġjuni fejn il-pjattaforma ta' streaming ta' Netflix ilha disponibbli mill-2015. {{Légende/Début}}{{Leġenda|#B00000|Disponible}}{{Leġenda|#000000|Indisponible}}{{Légende/Fin}}]] Fis-snin 2010, il-kumpanija esperjenzat tkabbir sinifikanti. L-ewwel, fil-livell ġeografiku, Netflix espandiet id-disponibbiltà tas-servizz tagħha mad-dinja kollha. L-espansjoni ġeografika tal-offerta tas-servizz ta' Netflix seħħet l-ewwel fil- [[Kanada]] fl-2010, fl [[L-Amerika t'Isfel|-Amerika t'Isfel]], fil- Karibew, imbagħad fl [[Ewropa|-Ewropa]] li titkellem bl-Ingliż u Nordika fl-2011, fl- Olanda (fejn il-kwartieri ġenerali Ewropej tal-kumpanija ilhom jinsabu mill-2016 <ref>{{Ċita web|url=http://www.lefigaro.fr/flash-eco/2016/08/23/97002-20160823FILWWW00359-netflix-ferme-ses-bureaux-en-france.php|titlu=Netflix ferme ses bureaux en France|data=23 août 2016}}.</ref> ) fl-2013, fl -Ewropa tal-Punent ( [[Franza]], [[Belġju]], [[Żvizzera|Svizzera]], [[Ġermanja]], [[Awstrija]] ) fl-2014, imbagħad fi [[Spanja]], [[Portugall]] u [[Italja]] kif ukoll fl [[Oċeanja|-Oċeanja]] u [[Ġappun|l-Ġappun]] fl-2015 biex finalment tkun disponibbli mad-dinja kollha fl-2016 , ħlief fiċ [[Ċina|-Ċina]] . Fl-2017, Netflix imbagħad awtorizzat lill-kumpanija Ċiniża iQiyi biex xxandar xi wħud mill-kontenut esklussiv tagħha sabiex tiżgura l-preżenza tagħha fiċ-Ċina <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/2017/04/netflix-va-faire-ses-premiers-pas-en-chine-166043|titlu=Netflix va faire ses premiers pas en Chine|awtur=Anaelle Grondin|data=25 avril 2017}}.</ref> . It-tieni nett, l-għadd ta’ klijenti ta’ Netflix kompla jikber matul id-deċennju, u laħaq 44,4 millions abbonat li jħallsu fl-2013 <ref>{{Ċita web|url=https://www.challenges.fr/entreprise/tech-numerique/netflix-a-gagne-plus-de-4-millions-d-abonnes-en-2013-dans-le-monde_33665|titlu=Netflix a gagné plus de 4 millions d'abonnés en 2013 dans le monde|data=23/1/2014|sit=Challenges|lingwa=fr|data-aċċess=24/6/2025}}</ref>, aktar minn 48 miljun fl-2014 <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/medias/4109677-20240912-plateforme-geeks-10-millions-abonnes-netflix-fete-dix-ans-france|titlu=De la plateforme pour « geeks » au 10 millions d'abonnés, Netflix fête ses dix ans en France|data=12/9/2024|sit=20 Minutes|lingwa=fr|data-aċċess=24/6/2025}}</ref> ,{{Bżonn refererenza|70,84 millions en 2015}} , 89,09 millions fl-2016 <ref>{{Ċita web|url=https://next.ink/11049/102956-netflix-poursuit-sa-croissance-et-vise-100-millions-dabonnes/|titlu=Netflix poursuit sa croissance et vise les 100 millions d’abonnés|data=2017/01/19|sit=Next|lingwa=fr|data-aċċess=2025/06/24}}</ref>, 110,64 millions fl-2017 <ref>{{Ċita web|url=https://s22.q4cdn.com/959853165/files/doc_financials/quarterly_reports/2018/q3/FINAL-Q3-18-Shareholder-Letter.pdf|titlu=Letter to shareholders 2018|sit=q4cdn.com|lingwa=en}}.</ref>, 139,26 millions fl-2018 <ref>{{Ċita web|url=https://s22.q4cdn.com/959853165/files/doc_financials/quarterly_reports/2018/q3/FINAL-Q3-18-Shareholder-Letter.pdf|titlu=Shareholder letter|data=2018-10-16|sit=q4cdn.coù|lingwa=en|format=pdf|data-aċċess=2020-01-03}}</ref>, 158,33 millions fl-2019 , biex fl-2020 irreġistra aktar minn {{Nowrap|200 millions}} abbonat li jħallsu <ref>{{Ċita web|url=https://www.frandroid.com/android/applications/863433_disney-passe-la-barre-des-100-millions-dabonnes-contre-200-pour-netflix|titlu=Disney+ passe la barre des 100 millions d'abonnés, contre 200 pour Netflix|kunjom=Rozier|isem=Ulrich|data=2021-03-09|sit=Frandroid|data-aċċess=2021-03-12}}</ref> . Fl-aħħar nett, il-kontenut disponibbli fuq il-pjattaforma qed jespandi matul dan il-perjodu. == Akkwisti ta' kontenut imbagħad diversifikazzjoni == Netflix akkwistat id-drittijiet għal diversi serje popolari ta’ suċċess, inklużi, pereżempju, ''Star Trek'', ''The Twilight Zone'', ''Twin Peaks'' u ''Mad Men'' fl-2011, u mbagħad ''Star Wars: The Clone Wars'' fl-2013. Fl-istess sena, Netflix, ABC Studios u Marvel Television (sussidjarji ta’ The Walt Disney Company ) daħlu fi sħubija biex tal-ewwel jiddistribwixxu esklussivament serje televiżivi prodotti minn ABC Studios u Marvel Television b’baġit inizjali ta’ $ {{Nowrap|200 millions}} għal sittin episodju li fihom l-eroj ''tal-komiks'' Daredevil u Jessica Jones mill-2015, Luke Cage fl-2016, u mbagħad Iron Fist, The Defenders u Punisher fl-2017. L-ewwel serje li ġiet distribwita esklussivament fuq il-pjattaforma kienet id-drama Amerikana ''House of Cards,'' li xxandret mill-2013. Fi Franza, id-drittijiet tax-xandir ingħataw lil Canal+ qabel ma Netflix sar disponibbli hemmhekk fl-2014. Fi tmiem is-snin 2010, Netflix għamlet bidla radikali fl-istrateġija tad-distribuzzjoni tagħha u ddiversifikat l-attivitajiet tagħha. Fl-2018, wriet tlieta mill-films tagħha fiċ-ċinemas qabel ma offriethom lill-abbonati tagħha fuq l-Internet <ref>{{Ċita web|url=https://www.numerama.com/pop-culture/436722-pour-la-premiere-fois-netflix-va-sortir-des-films-au-cinema-avant-de-les-mettre-en-ligne.html|titlu=Pour la première fois, Netflix va sortir des films au cinéma avant de les mettre en ligne|awtur=Perrine Signoret|data=3 novembre 2018|sit=Numerama|data-aċċess=2 octobre 2022}}</ref> . Din id-direzzjoni ġdida għandha l-għan li tidħol fil-grupp tal-Akkademja tal -Oscars biex tattira diretturi jew atturi famużi, li jridu jipparteċipaw f'films biss jekk ikun mistenni li jiġu ppremjati. L-operazzjoni tirrappreżenta mod kif Netflix ittaffi r-relazzjonijiet tagħha ma' Hollywood u l-industrija tradizzjonali tal-films . Fl-istess ħin, Netflix fl-2017 bdiet l-iżvilupp u l-pubblikazzjoni ta ' logħob tal-kompjuter, bl-ewwel logħba ispirata mis-sensiela ''Stranger Things'', ''Stranger Things: The Game'', żviluppata għal smartphones. Imbagħad il-pjattaforma ppubblikat fl-2019 il-logħba ''Stranger Things 3: The Game'' għall-consoles tad-dar <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/pixels/article/2019/06/12/e3-2019-netflix-annonce-son-developpement-dans-les-jeux-video_5475448_4408996.html|titlu=E3 2019 : Netflix annonce son développement dans les jeux vidéo|awtur=William Audureau|data=12 juin 2019}}.</ref> . Finovembre 2019, il- Ministru tal-Kultura Franċiż Franck Riester jikkritika pubblikament lil Netflix talli ma tax kontribuzzjonijiet sinifikanti għall-produzzjoni awdjoviżiva Franċiża . Minn dakinhar 'il quddiem Netflix tinawgura l-17 janvier 2020, l-ewwel uffiċċju tiegħu f'Pariġi, li jinsab ħdejn l- Opéra Garnier <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/medias/netflix-en-pleine-acceleration-en-france-1164000|titlu=Netflix en pleine accélération en France|data=2020-01-17|sit=Les Échos|data-aċċess=2020-01-24}}</ref> . L-installazzjoni tikkoinċidi ma' ftehim bejn Netflix u l-gvern Franċiż, li jinvolvi aktar appoġġ għal produzzjonijiet Franċiżi <ref>{{Ċita web|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/series/netflix/netflix-inaugure-ses-bureaux-a-paris-et-annonce-de-nouveaux-contenus-francais_3789285.html|titlu=Netflix inaugure ses bureaux à Paris et annonce de nouveaux contenus français|data=2020-01-17|sit=Franceinfo|data-aċċess=2020-01-24}}</ref> . Total ta' {{Nowrap|100 millions}} ewro għandhom jiġu investiti mill-2020, b'mira ta' {{Nowrap|20 créations}} fis-sena, meta mqabbla ma' 24 biss matul l-aħħar sitt snin . == Politika tan-negozju, telf ta' abbonati u reklamar == Minnjuillet 2020, Netflix tiddeċiedi li awtomatikament ittemm il-kontijiet inattivi, bil-għan li ma tibqax tiċċarġja lill-abbonati li l-kont tagħhom juri perjodu ta' inattività ta' aktar minn {{Nowrap|2 ans}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/high-tech/2825763-20200720-netflix-plateforme-veut-plus-faire-payer-abonnes-inactifs-depuis-longtemps|titlu=Netflix ne veut plus faire payer les abonnés inactifs depuis longtemps|sit=20minutes.fr|data-aċċess=2020-07-21}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/high-tech/2825763-20200720-netflix-plateforme-veut-plus-faire-payer-abonnes-inactifs-depuis-longtemps|titlu=Netflix ne veut plus faire payer les abonnés inactifs depuis longtemps|sit=20minutes.fr|data-aċċess=2020-07-24}}</ref> . Fl-2021, Netflix akkwistat id-drittijiet tax-xandir għal żewġ sequels tal-film ''Knives'' Out ta' Rian Johnson, għal darb'oħra bl-attur Daniel Craig fir-rwol tad-ditektif. Il-baġit għal dan il-proġett jammonta għal $ {{Nowrap|400 millions}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.allocine.fr/article/fichearticle_gen_carticle=18698307.html|titlu=A couteaux tirés : Netflix met le paquet pour deux suites avec Rian Johnson et Daniel Craig|sit=AlloCiné|data-aċċess=2021-04-02}}</ref> . Fl-2021, Netflix nediet ħanut online għal merkanzija derivata mill-films u s-serje ewlenin tagħha fl-Istati Uniti <ref>{{Ċita web|url=https://www.bfmtv.com/economie/lupin-stranger-things-netflix-lance-un-magasin-en-ligne-de-produits-derives_AD-202106110025.html|titlu=''Lupin, Stranger Things''… Netflix lance un magasin en ligne de produits dérivés|awtur=Frédéric Bianchi|data=11/06/2021|sit=[[BFM TV]]|data-aċċess=2021-06-14}}</ref> . Fl-2021, Netflix nediet ''Netflix Games'' ( ''Netflix Games'' bil-Franċiż) b'ħames logħob mobbli inizjalment disponibbli biss fuq Android, imbagħad għal iOS . Dawn huma b'xejn u riżervati esklussivament għall-abbonati, mingħajr reklami u mingħajr xiri fl-app. Finovembre 2021, Netflix tħabbar ir-rilaxx ta’ żewġ logħob ġodda ''Asphalt Xtreme'' u ''Bowling Ballers'' <ref>{{Ċita web|url=https://www.jeuxvideo.com/news/1498495/netflix-deux-nouveaux-jeux-debarquent-dans-le-catalogue-decouvrez-lesquels.htm|titlu=Netflix : deux nouveaux jeux débarquent dans le catalogue, découvrez lesquels|sit=[[Jeuxvideo.com]]|data-aċċess=2021-11-26}}</ref> . Madwar għoxrin logħba addizzjonali huma mħabbra fijuin 2022 ''Reigns: Three Kingdoms'', ''Wild Things'', ''La casa de papel'', ''Mahjong Solitaire'', ''Raji'', ''Spiritfarer'', ''Shadow and Bone: Destinies'', ''Poinpy'', ''Immortality'', {{'}} ''Terra Nile, Before Your Eyes, The Queen's Gambit Chess, Nailed It!'' ''Baking Bash, Hello Kitty Happiness Parade, Lucky Luna, Oxenfree, Desta: The Memories Between, Kentucky Route Zero u'' ''Too Hot to Handle <ref>{{Ċita web|url=https://toucharcade.com/2022/06/10/kentucky-route-zero-spiritfarer-reigns-three-kingdoms-iphone-ipad-android/|titlu='‘Kentucky Route Zero’, ‘Spiritfarer’, ‘Reigns: Three Kingdoms’ and Tons More Heading to the Netflix Gaming Library on Mobile''|sit=TouchArcade|lingwa=en|data-aċċess=12-06-2022}}</ref> .'' Din l-istrateġija timmarka waqfien relattiv għaliex matul l-ewwel kwart tal-2022, Netflix tilfet 200 000 abonnés madwar id-dinja għall-ewwel darba f'aktar minn {{Nowrap|10 ans}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.usine-digitale.fr/article/netflix-va-licencier-150-personnes-aux-etats-unis.N2006347|titlu=Netflix va licencier 150 personnes aux Etats-Unis|sit=usine-digitale.fr|data-aċċess=2022-05-23}}</ref> . Dan it-tnaqqis iseħħ anke jekk il-maniġment kien ippjana li jikseb 2,5 millions addizzjonali. Dawn ir-riżultati ħżiena wasslu għal tnaqqis fil-prezz tal-ishma tagħha. Dan ir-riżultat degradat f'termini tan-numru ta' abbonati jista' jiġi spjegat mill-waqfien tal-attivitajiet tagħha fir-Russja fl-2022.mars 2022 ; din id-deċiżjoni wasslet biex titlef 700 000 abonnés . Ir-riżultat ikun ġej ukoll mid-diffikultajiet tal-grupp biex jakkwista abbonati ġodda fir-reġjuni kollha tad-dinja. Din ix-xejra mistennija tiżdied fit-tieni kwart tal-2022, peress li Netflix qed tistenna li titlef {{Nowrap|2 millions}} abbonat matul dan il-kwart . B'riżultat ta' dan, Netflix qed tkeċċi {{Nowrap|175 employés}} <ref>{{Ċita web|url=https://www.thestreambible.com/news/is-netflix-going-down/|titlu=3 Reasons Why Netflix Is Going Down {{!}} Layoffs Included|kunjom=Francis|data=2022-05-19|sit=www.thestreambible.com|lingwa=en-US|data-aċċess=2022-05-20}}</ref> . Fioctobre 2022, Netflix tniedi uffiċjalment l-abbonament tagħha appoġġjat mir-reklami għal 5,99  CAD jew 5,99  fix-xahar. L-abbonament jitnieda finovembre 2022 u fih 5 minuti ta’ reklamar fis-siegħa <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesnumeriques.com/svod/netflix-officialise-son-abonnement-avec-pub-5-99-mois-pas-de-telechargement-5-min-de-pub-par-heure-n193759.html|titlu=Netflix officialise son abonnement avec pub : 5,99 €/mois, pas de téléchargement, 5 min de pub par heure|sit=lesnumeriques.com|data-aċċess=2022-10-19}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.lapresse.ca/arts/television/2022-10-13/la-pub-debarque-sur-netflix.php|titlu=La pub débarque sur Netflix|awtur=Marc-André Lemieux|data=13 octobre 2022|sit=[[La Presse (Montréal)|La Presse]]}}</ref> . Fimars 2023, il-proġett ta' film ta' ''Paris Paramount'' ġie abbandunat għax kien meqjus għali wisq . Fiavril 2023, Netflix tħabbar it-tmiem tas-servizz postali tagħha ta’ kiri ta’ DVDs <ref>{{Ċita web|url=https://www.lesechos.fr/tech-medias/medias/netflix-content-de-son-debut-dannee-2023-1936025|titlu=Netflix content de son début d'année 2023|awtur=Nicolas Madelaine|data=18 avril 2023|sit=Les Echos}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.clubic.com/video-streaming/netflix-svod/actualite-466263-netflix-c-est-avant-tout-et-d-abord-de-la-location-de-dvd-mais-c-est-bientot-fini.html|titlu=Netflix, c'est avant tout et d'abord de la location de DVD (mais c'est bientôt fini)|kunjom=Glineur|isem=Maxence|data=2023-04-19|sit=Clubic.com|data-aċċess=2023-04-20}}</ref> . Sal-bidu ta’ Novembru 2023, sena wara t-tnedija tal-offerta ta’ Netflix appoġġjata mir-reklami, il-pjan kellu 15-il miljun utent attiv fix-xahar <ref>{{Ċita web|url=https://www.01net.com/actualites/formule-avec-pub-netflix-varie-les-plaisirs-pour-les-annonceurs.html|titlu=Formule avec pub : Netflix varie les plaisirs pour les annonceurs|awtur=Mickael Bazoge|data=1 novembre 2023|sit=01net.com|data-aċċess=3 novembre 2023}}</ref> . F’Jannar 2024, Netflix ħabbret li l-offerta tagħha appoġġjata mir-reklami għandha 23 miljun abbonat attiv fix-xahar <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/01/24/l-embellie-se-poursuit-pour-netflix-qui-gagne-plus-de-13-millions-d-abonnes_6212565_3246.html|titlu=L’embellie se poursuit pour Netflix, qui gagne plus de treize millions d’abonnés|data=24 janvier 2024|sit=lemonde.fr|data-aċċess=24 janvier 2024}}</ref> u li 40 % tal-abbonati ġodda jagħżlu l-pjan bir-reklamar <ref>{{Ċita web|url=https://www.lefigaro.fr/secteur/high-tech/netflix-explose-les-attentes-au-4e-trimestre-avec-13-millions-d-abonnes-en-plus-20240123|titlu=Netflix explose les attentes au {{4e}} trimestre 2023 avec 13 millions d'abonnés supplémentaires|awtur=Pierre-Yves Dugua|data=23 janvier 2024|sit=lefigaro.fr|data-aċċess=24 janvier 2024}}</ref> . F'Lulju 2024, Netflix ħabbret iż-żieda ta' aktar minn 8 miljun abbonat, li ppermettitilha tilħaq 277 miljun abbonat madwar id-dinja <ref>{{Ċita web|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/cinema/netflix-gagne-plus-de-huit-millions-d-abonnes-et-mise-sur-la-fidelisation-de-son-audience_6675009.html|titlu=Netflix gagne plus de huit millions d'abonnés et mise sur la fidélisation de son audience|data=2024-07-19|sit=Franceinfo|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2024-07-25}}</ref> . == Attivitajiet == L-attivitajiet ewlenin ta’ Netflix huma l- isfruttament u d-distribuzzjoni ta’ films u serje televiżivi . Tuża prinċipalment ix-xandir ta’ xogħlijiet li diġà ħarġu fiċ-ċinemas jew li diġà xxandru fuq it-televiżjoni. Il-kumpanija żżomm ukoll il-liċenzji għall-kontenut li tiddistribwixxi esklussivament. Dawn, imsejħa " Oriġinali ta' Netflix ", jirrappreżentaw biss 16 fl-2023 % tal-kontenut offrut mill-pjattaforma <ref>{{Ċita web|url=https://www.monde-diplomatique.fr/2019/02/HENNETON/59557|titlu=Les recettes de Netflix|awtur=Thibault Henneton|data=février 2019}}.</ref> . Billi tqassam dan il-kontenut, il-kumpanija tinnegozja mal-kumpaniji tal-produzzjoni għal distribuzzjoni esklussiva fil-pajjiżi kollha u n-nuqqas ta' sfruttament kummerċjali fuq DVD bi skambju għall-kopertura tal-ispejjeż tal-produzzjoni. F'każijiet oħra, Netflix takkwista d-drittijiet li tqassam il-kontenut esklussivament fi swieq fejn għadu mhux imxandar, u dan jagħtiha l-isem " Oriġinali ta' Netflix » f'dan is-suq . Mill-bidu tal-pjattaforma tagħha, Netflix offriet firxa li tvarja skont il-post tal-abbonati tagħha. Fil-fatt, il-katalgu ta’ films u serje jvarja minn pajjiż għal ieħor, kif ukoll il-prezz tal-abbonament, skont il-leġiżlazzjoni lokali dwar ix-xandir <ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.liberation.fr/ecrans/2015/03/18/quand-netflix-vous-explique-comment-contourner-ses-restrictions_1222542|titlu=Contourner les restrictions territoriales de Netflix, un jeu d'enfant ?|awtur=Hugo Pascual|data=18 mars 2015|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190711151550/https://www.liberation.fr/ecrans/2015/03/18/quand-netflix-vous-explique-comment-contourner-ses-restrictions_1222542|arkivju-data=2019-07-11|url-status=dead}}.</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.bfmtv.com/economie/entreprises/services/les-abonnes-francais-a-netflix-trois-fois-moins-gates-que-les-japonais_AN-201708200072.html|titlu=Les abonnés français à Netflix trois fois moins gâtés que les Japonais|data=20/08/2017|sit=BFM TV|lingwa=fr|data-aċċess=24/6/2025}}</ref> . Għalhekk, fl-2016, l- [[Stati Uniti|Istati Uniti]] kienu fl-ewwel pożizzjoni b’katalgu li joffri aktar minn 5 700 films u serje filwaqt li [[Marokk|l-Marokk]], l-aħħar fil-lista, għandu inqas minn 160. Il-Belġju u Franza jinsabu fin-nofs b’madwar 1 850 titres <ref>{{Ċita web|url=https://www.finder.com/netflix-usa-vs-world-content|titlu=Netflix USA vs The World: Content libraries compared|awtur=Alex Kidman|data=2016-01-08|sit=Finder.com|lingwa=en|data-aċċess=2017-12-06}}.</ref> . Hemm diversi raġunijiet għal dawn id-differenzi fir-restrizzjonijiet territorjali, inklużi preferenzi lokali li jfissru li film jista’ jkun popolari f’pajjiż wieħed iżda mhux f’ieħor, liċenzji kondiviżi minn diversi sidien li għandhom id-drittijiet tax-xandir, ftehimiet iffirmati li jippermettu lil ċerti pajjiżi jgawdu film jew serje qabel oħrajn u fl-aħħar, il-fatt li l-bejgħ tad-drittijiet għal film jew serje mhux dejjem ikun possibbli f’ċerti pajjiżi u mbagħad ikun impossibbli għal Netflix li tixtri l-liċenzja. Sabiex jiksbu katalgu aktar estensiv, xi abbonati jevitaw din id-differenzjazzjoni tal-offerta billi jużaw " netwerk privat virtwali » (jew VPN) li jippermetti lill-utenti ma jiżvelawx l-indirizz IP tagħhom u jindikaw il-pajjiż tal-għażla tagħhom bħala l-post tar-residenza tagħhom. Skont Reed Hastings, is-soluzzjoni għall-użu tal-VPNs tkun li jiġi offrut l-istess katalogu mad-dinja kollha, sabiex imbagħad wieħed jiffoka fuq problemi aktar inkwetanti u urġenti, bħall-piraterija <ref name=":2" /> . == Dejta ekonomika == === Azzjonisti tal-kumpanija === L-azzjonisti maġġoritarji ta' Netflix huma primarjament investituri istituzzjonali, fondi tal-pensjonijiet u fondi ta' investiment . Lista tal-azzjonisti ewlenin mid-data13 novembre 2021 <ref>{{Ċita web|url=https://www.zonebourse.com/NETFLIX-44292425/societe/|titlu=NETFLIX, INC. : Actionnaires Dirigeants et Profil Société|sit=zonebourse.com|data-aċċess=2021-11-13}}</ref> : {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+ ! Isem ! Numru ta' ishma ! Perċentwal |- | Il-Grupp Vanguard | 31 506 597 | 7.12 % |- | Riċerka u Ġestjoni tal-Kapital (investituri globali) | 29 577 402 | 6.68 % |- | Riċerka u Ġestjoni tal-Kapital (investituri internazzjonali) | 19 206 004 | 4.34 % |- | Ġestjoni u Riċerka tal-Fedeltà | 17 424 274 | 3.94 % |- | T. Rowe Price Associates (Ġestjoni tal-Investiment) | 17 204 967 | 3.89 % |- | Ġestjoni tal-Fondi tal-SSgA | 16 112 594 | 3.64 % |- | Riċerka u Ġestjoni tal-Kapital (investituri globali) | 13 180 745 | 2.98 % |- | Konsulenti tal-Lvant tal-Qċaċet | 10 500 000 | 2.37 % |- | Icahn Associates Holding | 9 883 482 | 2.23 % |- | Konsulenti tal-Fondi BlackRock | 9 484 681 | 2.14 % |} == Ġestjoni tal-Kumpanija == === Tim ta' Ġestjoni === * Maniġers ġenerali Ted Sarandos u Greg Peters * Direttur tar-Riżorsi Umani Jessica Neal * Direttur tal-Marketing Jackie Lee-Joe * Maniġer tal-komunikazzjonijiet Rachel Whetstone * Direttur Legali, Segretarju Ġenerali David Hyman * Direttur tal-Prodott Greg Peters * Direttur Finanzjarju Spencer Neumann * Direttur tal-Programmi Ted Sarandos === Bord tad-Diretturi === * President tal-Bord tad-Diretturi Jay Hoag * Membri Richard Barton, Mathias Döpfner, Timothy Haley, Reed Hastings, Leslie Kilgore, Ann Mather, Susan Rice, Brad Smith, Anne Sweeney * Membri preċedenti : Rodolphe Belmer <ref>{{Ċita web|url=https://www.lefigaro.fr/medias/rodolphe-belmer-futur-patron-de-tf1-quitte-le-conseil-d-administration-de-netflix-20221021|titlu=Rodolphe Belmer, futur patron de TF1, quitte le conseil d'administration de Netflix|data=21 octobre 2022|sit=lefigaro.fr|data-aċċess=20 janvier 2023}}</ref> == Analiżi tal-kumpanija == === Netflix u forom ġodda ta’ konsum === Peress li l-konsum ta' video-on-demand b'abbonament huwa waħda mill-possibbiltajiet għall-konsum ta' kontenut mhux lineari (it-telespettatur jara dak li jrid, meta u fejn irid, fuq il-mezz li jrid), l-istess bħat-TV catch-up, dan jagħmilha possibbli li wieħed jarah fi kwalunkwe ħin, għall-kuntrarju tal-konsum tal-kejbil. Minn perspettiva soċjoloġika, il-wiri ta' kontenut fuq Netflix jikkontribwixxi għall-emerġenza ta' mod ġdid ta' kif wieħed jikkonsma serje televiżivi. Tabilħaqq, il-kumpanija tħeġġeġ il-prattika tal-''binge-watching'', li ilha teżisti mis-snin disgħin u l-iżvilupp tad-[[DVD]], billi tagħmel staġun sħiħ disponibbli regolarment għall-klijenti tagħha f'daqqa. B'riżultat ta' dan, il-format tal-episodji tas-serje televiżivi huwa modifikat b'possibbiltajiet bħall-qbiż tas-sommarju tal-episodju preċedenti kif ukoll il-krediti tal-ftuħ u tal-għeluq. === Strateġiji ta' komunikazzjoni === Netflix spiss tuża mezzi mhux tas-soltu għall-komunikazzjoni tagħha. Il-kumpanija tkopri l-midja kollha ( televiżjoni, stampa, ċinema, eċċ.) u dawk mhux tal-midja ( netwerks soċjali, avvenimenti) li jippermettulha tikkomunika, ħafna drabi fuq il-kontenut oriġinali tagħha. L-ewwelnett, waħda mit-tekniki l-aktar użati minn Netflix fl-istrateġija ta’ komunikazzjoni u ''kummerċjalizzazzjoni'' tagħha hija l-appell għan-nostalġija. Fil-fatt, permezz tal-għażla tal-programmi tax-xandir tagħha jew tal-programmi tagħha stess, Netflix irnexxielha tieħu vantaġġ mix-xejriet emerġenti fis-settur awdjoviżiv jew, b’mod aktar ġenerali, fis-settur tal-arti. Fl-għażla tal-katalgu tax-xandir, nistgħu nħossu din l-influwenza fil-livell tal-kontenut immirat lejn iż-żgħażagħ, fejn il-ġenerazzjoni tal-lum ta’ bejn it-18 u l-25 sena tista’ ssib kontenut li rat fi tfulitha. Tifkira jew mod kif tuża l-affett tal-klijenti biex tipprovoka fihom sens ta’ appartenenza jew, għall-inqas, ta’ prossimità. Ejjew insemmu bħala eżempju ''The Magic School Bus'' u s-segwiment tiegħu, imqassam esklussivament minn Netflix. F’termini tax-xogħlijiet ta’ Netflix, din l-influwenza tista’ tinħass kemm f’termini tal-kontenut kif ukoll tat-trattament mogħti lill-vidjow. Għalhekk, insibu referenzi għas- XX 20. seklu f'diversi programmi, bħal ''Stranger Things'', ''Glow'', jew saħansitra ''The Cable Girls'' . It-tieni nett, il-preżenza ta' Netflix fix-xenarju tar-reklamar hija riflessa f'diversi operazzjonijiet bħar-reklamar ''stampat'', li permezz tiegħu Netflix tispikka b'kampanji ta' reklamar qawwija.avril 2015 F’Pariġi, b’kollaborazzjoni mal-aġenzija tar-reklamar Amerikana Ogilvy &amp;amp; Mather, Netflix nediet kampanja li tħeġġeġ lill-popolazzjoni tevita l-liġi biex tippromwovi s-sensiela tagħha ''Better Call Saul'' <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/television/1573143-20150327-better-call-saul-netflix-frappe-fort-publicites-personnalisees|titlu=« Better Call Saul »: Netflix frappe fort avec ses publicités personnalisées|awtur=Anaëlle Grondin|data=27 mars 2015}}.</ref> . Tuża wkoll ''kummerċjalizzazzjoni fit-triq'' permezz ta’ spots ta’ reklamar imqiegħda f’postijiet pubbliċi sabiex tipperswadi lil dawk li jkunu għaddejjin biex isiru jafu dwar xiex tittratta s-sensiela msemmija fuq il-posters <ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.e-marketing.fr/Thematique/social-media-1096/Breves/Decryptage-netflix-creve-ecran-chez-ans-260287.htm|titlu=[Décryptage] Netflix crève l'écran chez les 13-20 ans|awtur=Anne-Cécile Guillemot|data=14 octobre 2015|sit=e-marketing.fr}}.</ref> . Fifévrier 2017, ftit wara r-rilaxx tal-filmat " imqass » fuq l-app Snapchat, Netflix tniedi kampanja « ''barra mid-dar'' » li jikkombinaw wirjiet u netwerks soċjali, li jippermettu ''skambji ta' faces'' (li timponi ras ta' persuna oħra fuq tiegħek) mal-karattri mill-programmi tagħhom <ref>{{Ċita web|url=https://lareclame.fr/darewin-netflix-netflixswap-151254|titlu=Netflix vous propose un Faceswap avec ses héros|awtur=Léa D.|data=25 avril 2016|sit=lareclame.fr|post=Neuilly-sur-Seine|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170518025609/http://lareclame.fr/darewin-netflix-netflixswap-151254|arkivju-data=2017-05-18|url-status=dead}}.</ref> . F'Pariġi, din il-kampanja tinkludi eroj minn programmi oriġinali ta' Netflix, inkluż l-attur Gad Elmaleh <ref>{{Ċita web|url=https://lareclame.fr/netflix-stories-snapchat-169839|titlu=Invitez les héros de Netflix dans vos photos Snapchat|awtur=Claire D|data=7 février 2017|sit=LaReclame.fr|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171201031410/https://lareclame.fr/netflix-stories-snapchat-169839|arkivju-data=2017-12-01|url-status=dead}}.</ref> . Netflix finalment torganizza avvenimenti f'postijiet pubbliċi sabiex tqajjem kuxjenza dwar is-servizzi tagħha, bħal f'juin 2015, b'kollaborazzjoni mal-aġenzija Ubi Bene, fejn ħabs fil-beraħ huwa ddisinjat biex jippromwovi s-sensiela ''Orange Is the New Black.'' Fl-aħħar nett, Netflix juża metodi oħra ta’ kummerċjalizzazzjoni bħat-''[[teasing]]'' (bis-saħħa tal-popolarità tiegħu fuq il-midja soċjali, Netflix jista’ jiddependi fuq siti ta’ netwerking bit-tama li jżomm lill-utenti aġġornati bl-aħħar informazzjoni relatata mas-serje favorita tagħhom), il-kondiviżjoni tal-kontijiet (anke jekk persuna m’għandhiex kont Netflix, huwa possibbli li tista’ tissellef id-dettalji tal-login ta’ membru biex taċċessa l-kontenut, li huwa partikolarment osservabbli fost iż-żgħażagħ, li fosthom persuna mingħajr aċċess għas-servizz tkun aktar inklinata li tingħaqad mal-komunità), ir-rakkomandazzjoni individwali (is-sistema ta’ Netflix hija bbażata fuq algoritmi, il-kumpanija tfittex li torganizza s-serje murija fl-interface tad-dar skont il-gosti ta’ kull utent, billi tgħaddi mill-istorja tagħhom, li jippermettilha tiżviluppa serje li jissodisfaw l-aspettattivi tal-konsumaturi) u fl-aħħar sħubijiet (il-kumpanija tifforma wkoll sħubijiet ma’ marki oħra, bħal fl-2017 mal-ħanut Alternative Herbal Health f’[[San Francisco]] biex tqassam tnax-il razza ta’ [[kannabis]] ispirati mis-serje tagħha). === Ambjent tekniku u uman === Biex tikber minn servizz ta’ kiri ta’ DVDs għal fornitur dinamiku ta’ kontenut ta’ streaming offline f’madwar għaxar snin, Netflix żviluppat u offriet soluzzjonijiet innovattivi f’diversi oqsma. Il-politika tagħha dwar il-ġestjoni tar-riżorsi umani tippreżenta aspetti ġodda <ref>{{Ċita web|url=https://www.usine-digitale.fr/article/comment-netflix-a-revolutionne-les-rh-dans-la-sillicon-valley-et-ailleurs.N356636|titlu=Comment Netflix a révolutionné les RH dans la Sillicon Valley et ailleurs|awtur=Laëtitia Vitaud|data=13/10/2015|sit=[[L'Usine digitale]]|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref>, permezz tar-reklutaġġ ta' " adulti responsabbli » imħallas tajjeb ħafna, l-abbandun tal-prinċipju ta' evalwazzjoni annwali favur evalwazzjoni kontinwa kif ukoll libertà mogħtija fl-attivitajiet u liv bla limitu skont l-għażla tal-impjegat. Ukoll, Netflix hija ġeneruża f'termini ta' ħlas ta' tkeċċija <ref>{{Ċita web|url=https://www.ere.net/recruiting-great-talent-is-the-core-of-the-netflix-hr-revolution/|titlu=Recruiting Great Talent Is the Core of the Netflix HR Revolution|awtur=John Zappe|data=2014-01-15|sit=ERE Media|lingwa=en|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref> . Barra minn hekk, l-organizzazzjoni tal-programmi tal-kompjuter tagħha hija aġli <ref>{{Ċita web|url=https://owdin.live/2017/01/10/ce-qui-rend-netflix-si-agile/|titlu=Ce qui rend Netflix si agile|data=2017-01-10|pubblikatur=OWDIN|data-aċċess=2017-10-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20171022143217/https://owdin.live/2017/01/10/ce-qui-rend-netflix-si-agile/|arkivju-data=2017-10-22|url-status=dead}}.</ref>, Netflix hija fl-oriġini ta' bosta għodod disponibbli ''f'sors miftuħ'' (Nebula, sett ta' ''plugins'' għas-softwer Gradle li jippermettilek tibni applikazzjonijiet f'Java) ; Aminator <ref>{{Ċita web|url=https://medium.com/netflix-techblog/ami-creation-with-aminator-98d627ca37b0|titlu=AMI Creation with Aminator|awtur=Michael Tripoli|awtur2=Karate Vick|data=2013-03-22|pubblikatur=Netflix TechBlog|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref>, għodda għall-ħolqien ta' AMI għal Amazon Web Services Spinnaker <ref>{{Ċita web|url=https://www.spinnaker.io/|titlu=Spinnaker|sit=Spinnaker|lingwa=en|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref>, għodda ta' skjerament ta' ħafna ''cloud'' li tintegra mal-biċċa l-kbira tal-fornituri tal-cloud computing ; Chaos Monkey and the Simian Army, sett ta’ għodod għas-simulazzjoni ta’ ħsarat f’ambjent reali u l-verifika li s-sistema tal-kompjuter tkompli tiffunzjona (li tippermetti kunsinna kontinwa filwaqt li tiggarantixxi l-kwalità tas-servizz <ref>{{Ċita web|url=https://www.infoq.com/fr/news/2016/04/How-Netflix-Builds-Code|titlu=Les Builds chez Netflix|awtur=Michael Stiefel|data=12 avril 2016|sit=InfoQ|data-aċċess=2017-10-22}}.</ref> ) biex tiggarantixxi l- kwalità tal-esperjenza tas-servizz ta’ ''streaming'' tagħha. Netflix waqqfet il-programm Open Connect, sett ta’ sħubijiet ma’ fornituri tas-servizzi tal-Internet biex twassal il-kontenut tagħha bl-aktar mod effiċjenti possibbli. Barra minn hekk, mill-2015, il-kumpanija Amerikana rċeviet assistenza teknika mis- CNRS, permezz tal- Laboratoire des Sciences du Numérique de Nantes (LS2N) rigward il-kompressjoni tal-vidjo . Fimars 2017 Fil- Kungress Dinji tal-Mowbajl f'Barċellona, Netflix ippreżenta l-għodda l-ġdida għall-kodifikazzjoni tal-vidjow magħmula fl-LS2N, li toffri kwalità għolja tal-immaġni b'rata ta' bits ta' 100 kilobits kull sekonda, 40 darba inqas minn dik tat-televiżjoni b'definizzjoni għolja (HD) u kompatibbli mal-biċċa l-kbira tan-netwerks tat-telefonija mobbli <ref>{{Ċita web|url=https://lejournal.cnrs.fr/articles/les-prouesses-de-la-compression-video|titlu=Les prouesses de la compression vidéo|awtur=Denis Delbecq|data=13 décembre 2017|sit=[[Centre national de la recherche scientifique|CNRS]]|data-aċċess=2025-08-06|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180220092534/https://lejournal.cnrs.fr/articles/les-prouesses-de-la-compression-video|arkivju-data=2018-02-20|url-status=dead}}.</ref> . === Kif taħdem il-pjattaforma === Il-pjattaforma ta' Netflix topera bl-użu ta' programm ta' rikonoxximent ta' kliem kjavi. Kull kontenut huwa assoċjat ma' madwar ħmistax-il kelma kjavi li jippermettu li jiġi identifikat u misjub. Din is-sistema tippermetti wkoll rakkomandazzjonijiet personalizzati, fejn kull utent jiġi assoċjat ma' kliem kjavi bbażati fuq il-kontenut li jikkonsma. Pereżempju, meta utent jiġi rakkomandat kontenut, dan jiġi assoċjat mal-istess kliem kjavi bħal utent li jkun rah. Barra minn hekk, it-thumbnails tal-kontenut jinbidlu minn utent għal ieħor biex jiġi determinat liema huma l-aktar effettivi biex jinkoraġġuhom jaraw kontenut. Barra minn hekk, dan il-mekkaniżmu ta' rakkomandazzjoni huwa msaħħaħ b'sitt algoritmi oħra. L-ewwel jikklassifika l-aktar kontenut popolari fuq il-homepage tal-utent. It-tieni jikklassifika l-kontenut li l-utent jista' jkun irid jara, filwaqt li t-tielet juri kontenut li jesperjenza l-ogħla livelli ta' popolarità skont il-perjodi ( [[Milied]], Jum San Valentinu , eċċ. ). Ir-raba’ waħda tħeġġeġ lill-utent biex ikompli l-programmi li diġà beda. Il-ħames waħda tistabbilixxi x-xebh bejn kontenut u dawk li diġà raw l-utent u fl-aħħar, l-aħħar waħda tiddetermina l-ordni li fiha l-kontenut jintwera fuq il-paġna ewlenija <ref name=":3">{{Ċita web|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/series/netflix/enquete-franceinfo-comment-netflix-sy-prend-pour-nous-rendre-accros_3189939.html|titlu=Comment Netflix s'y prend pour rendre accros|awtur=Élodie Drouard|awtur2=Benoît Zagdoun|data=13 février 2019|sit=[[France Info]]}}.</ref> . Fioctobre 2020, Netflix trid tiddiżattiva l-“ Għadek hawn ? » li jidhru meta utent jikkatena diversi episodji fuq il-pjattaforma <ref>{{Ċita web|url=https://www.20minutes.fr/high-tech/2880739-20201008-netflix-va-supprimer-une-fonctionnalite-pour-faciliter-le-binge-watching|titlu=Netflix ne demandera bientôt plus si « Vous êtes encore là ? »|awtur=Jennifer Mertens|data=10/10/2020|sit=[[20 Minutes (France)]]|data-aċċess=2020-10-12}}</ref> . F'Mejju 2025, Netflix nediet xandir vertikali fuq il-mowbajl, ispirat mill-użi tan-netwerks soċjali, li jissuġġerixxi interess possibbli fil-format duanju <ref>{{Ċita web|url=https://www.duanju.fr/post/netflix-s-ouvre-au-format-vertical-pour-mobile-le-duanju-en-ligne-de-mire|titlu=Netflix s’ouvre au format vertical pour mobile. Le Duanju en ligne de mire ?|kunjom=|isem=|data=2025-05-07|sit=Duanju|lingwa=fr|data-aċċess=2025-08-03}}</ref> ' <ref>{{Ċita web|url=https://www.freenews.fr/actu-du-net/streaming/netflix-refond-son-interface-avec-ia-et-videos-verticales|titlu=Netflix refond son interface avec IA et vidéos verticales|kunjom=Lebocq|isem=Isabelle Deromas|data=2025-05-09|sit=Freenews|lingwa=fr-FR|data-aċċess=2025-08-03}}</ref> . === L-impatt ambjentali u l-piż fit-traffiku globali === Fl-2018, Jones stima fil-Ġurnal Nature li Netflix tirrappreżenta aktar minn terz tat-traffiku tal-Internet fl-Istati Uniti, li jimplika konsum sinifikanti tal-enerġija, flimkien ma' emissjonijiet sinifikanti ta' gassijiet serra . Madwar id-dinja, l-użu ta' servizzi ta' vidjow fuq talba (bħal Netflix) jirrilaxxa madwar {{Nowrap|100 millions}} tunnellata ta' dijossidu tal-karbonju kull sena, jew madwar 0.3 % tal-emissjonijiet globali, jew daqs CO sena daqs ir-Renju tal-Belġju <ref>{{Ċita web|url=https://www.newscientist.com/article/2209569-streaming-online-pornography-produces-as-much-co2-as-belgium/|titlu=Streaming online pornography produces as much CO2 as Belgium|sit=New Scientist|lingwa=en|data-aċċess=29-06-2020}}.</ref> . Barra minn hekk, fl-2017, l-ebda valutazzjoni preċiża mhija possibbli, għaliex - b'differenza minn pjattaformi oħra ''ta' streaming'' tal-vidjow - Netflix għadha ma tippubblikax rapporti regolari dwar il-konsum tal-enerġija tagħha, l-emissjonijiet ta' gassijiet serra jew it-taħlita tal-enerġija attwali tal-operazzjonijiet globali tagħha u sa dakinhar, Netflix qatt ma impenja ruħha pubblikament li tuża enerġija rinnovabbli <ref name="Greenp2017" /> . Skont ir-rapport ''{{Lang|en|The Global Internet Phenomena}}'' ppubblikat mill-kumpanija Amerikana Sandvine fl-2018, Netflix jirrappreżenta 15 % tat-traffiku globali tal-Internet, qabel [[YouTube]] (11.35 %) <ref name="BandePassante">{{Ċita web|url=https://usbeketrica.com/article/netflix-consomme-15-de-la-bande-passante-mondiale|titlu=Netflix consomme 15 % de la bande passante mondiale (et ça veut dire beaucoup)|awtur=Annabelle Laurent|data=5 octobre 2018|sit=[[Usbek & Rica (magazine)|Usbek & Rica]].com|data-aċċess=2 août 2019}}.</ref> . Ir-rata hija 19.1 % tat-traffiku fl-Istati Uniti <ref name="BandePassante" /> . Madankollu, Sandvine tilqa' t-teknoloġija tal-kompressjoni tal-pjattaforma u tassigura li mingħajrha « Netflix jista' faċilment jikkonsma tliet darbiet il-volum u 40 % tat-traffiku f'kull ħin » <ref name="BandePassante" /> . Fl-2019, skont ir-rapport il-ġdid ta’ Sandvine, Netflix baqgħet fil-quċċata b’12.60 % tat-traffiku globali tal-internet li jidħol, meta mqabbel ma' 12.33 % għal Google, 8.14 % għal Facebook, 5.42 % għal [[Microsoft]], 3.65 % għal Apple u 3.15 % għal Amazon <ref>{{Ċita web|url=https://la-rem.eu/2019/11/netflix-occupe-1-4-de-la-bande-passante/|titlu=Netflix occupe 1/4 de la bande passante|data=automne 2019|sit=la-rem.eu|data-aċċess=16 décembre 2019}}.</ref> . Fl-Università ta’ Bristol, grupp ta’ riċerkaturi (Schien, Preist, Shabajee) qed ifittxu li jimmudellaw l-impatt tal-karbonju tal-istriming (bl-użu ta’ mudell imsejjaħ DIMPACT), partikolarment b’konnessjoni ma’ Netflix. F’dokument ippubblikat fil-11 ta’ Ġunju 2021 minn Netflix, Emma Stewart (l-uffiċjal tas-sostenibbiltà ta’ Netflix) u Daniel Schien, professur assoċjat tax-xjenza tal-kompjuters f’Bristol, f’artiklu ko-awturat, jistmaw li l-impronta medja tal-karbonju ta’ siegħa ta’ streaming tal-vidjow fl-Ewropa fl-2020 tkun ‘biss’ madwar 55 gramma ta’ CO2e (ekwivalenti ta’ CO2), ċifra ħafna inqas mill-istimi preċedenti u li tikkorrispondi għas-CO2 emess biex tgħalli kitla elettrika medja tliet darbiet. Fl-2019, il-Proġett Shift stima li siegħa ta’ streaming tal-vidjow tikkorrispondi għal medja ta’ 100 gCO2. Skont George Kamiya (espert fl-IEA) fl-2021, l-impronta medja tal-karbonju ta’ 30 minuta ta’ streaming ta’ Netflix “hija ekwivalenti għal vjaġġar ta’ madwar 100 metru f’karozza konvenzjonali.” Skont dan l-awtur, id-dejta aġġornata fil-11/12/2020 mill-IEA turi titjib ċar fl-intensità tal-enerġija taċ-ċentri tad-dejta u n-netwerks tat-trażmissjoni: sentejn qabel, siegħa ta’ streaming tal-vidjow iġġenerat madwar 36 g ta’ CO2 (meta mqabbel ma’ 82 g ta’ CO2 ibbażat fuq dejta preċedenti). Il-Proġett Shift inkorpora din id-dejta l-ġdida fil-kalkoli tiegħu f’Ġunju 2020, flimkien ma’ stimi reċenti oħra ċċitati mill-midja, u wieġeb lil George Kamiya (fil-15 ta’ Ġunju 2020), wara li kkoreġa żball fil-bitrate (ċifra żbaljata ċċitata bi żball f’intervista, iżda li ma tidhirx fir-rapporti tal-Proġett Shift, li r-riżultati tagħhom mhumiex ikkontestati skont hu). Il-Proġett Shift jitlob aktar trasparenza u preċiżjoni fid-dejta mill-pjattaformi tal-istriming u għat-tkomplija tal-valutazzjonijiet tal-marka tal-karbonju mix-xjentisti. === Netflix qed tiffaċċja kompetizzjoni dejjem tikber === Bil-wasla ta' Netflix, il-frekwenza tal-wiri fuq pjattaformi ta' streaming żdiedet b'mod sinifikanti. Skont studju mmexxi mid-ditta ComScore, kważi nofs l-abitanti tal-Istati Uniti jaraw Netflix kuljum, filwaqt li n-nofs l-ieħor jiddedikaw ruħhom għal pjattaformi kompetittivi. L-udjenza għall-kanali tat-televiżjoni hija għalhekk kompromessa, peress li l-perjodu medju speċifiku għall-wiri ta' programmi ta' Netflix jikkoinċidi ma' slot ta' ħin ġeneralment użat mix-xandiriet <ref>{{Ċita web|url=https://www.comscore.com/Insights/Presentations-and-Whitepapers/2017/State-of-OTT|titlu=State of OTT|data=22 juin 2017|sit=Comscore.com|lingwa=en}}.</ref> . Quddiem l-eġemonija ta' Netflix fis-suq tal-video-on-demand b'abbonament, kumpaniji multinazzjonali oħra mill-industriji kreattivi, is-setturi tat-telekomunikazzjoni u l-kummerċ elettroniku qed jibdew id-distribuzzjoni u l-isfruttament ta' films u serje televiżivi permezz tal-Internet. Dan il-fenomenu jikkonċerna b'mod partikolari kumpaniji multinazzjonali bħal Google, Apple, Facebook u Amazon, iżda wkoll konglomerati tad-divertiment NBCUniversal, WarnerMedia u The Walt Disney Company . Barra minn hekk, xi kanali tat-televiżjoni Franċiżi joffru pakketti mfassla biex jikkompetu ma' Netflix (bħall-kanali tas-servizz pubbliku France Télévision bis-servizz france.tv tagħhom). L-ewwel offerta li tikkompeti ma' Netflix hija Hulu, li huwa servizz konġunt ta' The Walt Disney Company, 21st Century Fox, NBCUniversal u WarnerMedia li twaqqaf fl-2007. Imbagħad, Amazon ħolqot is-sussidjarja tagħha Amazon Studios fl-2016 u nediet offerta ta' abbonament ta' video-on-demand ( Prime Video ) inkluża fl-abbonament annwali tagħha għal Amazon Prime li għandha {{Nowrap|100 millions}} abbonat fiavril 2018 Barra minn hekk, fis-sajf tal-2017, Facebook nediet il-pjattaforma bla ħlas Facebook Watch, li l-kontenut tagħha huwa adattat biex wieħed jarah fuq skrins tal-ismartphones grazzi għat-tul qasir tiegħu (minn għaxra sa tletin minuta). L-għan ta' Facebook huwa li jiġġenera dħul addizzjonali mir-reklamar. Min-naħa tagħha, Google, permezz [[YouTube|ta' YouTube]], bdiet fl-2017.mai 2018 biex tistrimja kontenut permezz ta' abbonament ta' kull xahar li jinkludi wkoll abbonament għal servizz ta' streaming tal-mużika. Il-Walt Disney Company qed tippjana li ssaħħaħ l-involviment tagħha fis-settur tal-video-on-demand b'abbonament fil-ħarifa tal-2019 billi tniedi Disney+, pjattaforma li tiġbor flimkien kontenut mis-sussidjarji tal-kumpanija ( Lucasfilm, Marvel Entertainment, 20th Century Fox, National Geographic Channel , eċċ. ) <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/economie/article/2019/04/12/disney-devoile-les-details-de-sa-plateforme-de-streaming-concurrente-de-netflix_5449063_3234.html|titlu=Disney dévoile Disney +, sa plate-forme vidéo concurrente de Netflix|data=12 avril 2019|sit=[[Le Monde]]}}.</ref> . == Affarijiet Legali == IL-5 novembre 2024, issir tfittxija fuq Netflix [[Pariġi|f'Pariġi]] u [[Amsterdam]] għal suspett ta' ħasil ta' flus, frodi tat-taxxa u xogħol mhux iddikjarat <ref>{{Ċita web|url=https://www.liberation.fr/economie/economie-numerique/netflix-france-perquisition-en-cours-pour-blanchiment-de-fraude-fiscale-et-travail-dissimule-20241105_XSMLD56OVND3RJROGEZ7XI7Y4I/|titlu=Netflix France : perquisition pour blanchiment de fraude fiscale et travail dissimulé|kunjom=LIBERATION|sit=Libération|lingwa=fr|data-aċċess=2024-11-05}}</ref> , . == Reviżjonijiet == === Akkużi ta’ transfobija === Fioctobre 2021, membri tal- komunità LGBT+ irrimarkaw l-inkonsistenza bejn l-immaġni progressiva li l-pjattaforma trid tagħti permezz tal-viżibilità qawwija LGBT+ fis-serje tagħha u l-propagazzjoni ta’ diskors transfobiku li fih tipparteċipa billi xxandar sketch transfobiku mill-kummidjant Dave Chappelle. L-impjegata ta' Netflix Terra Field qalet fuq il-kont tagħha ta' Twitter: "Dak li qed nipprotestaw huwa l-ħsara li dan il-kontenut jagħmel lill-komunità trans (speċjalment persuni trans ta' kulur) u speċifikament lin-nisa trans suwed. Nies bħali mhux qed jinqatlu. Jiena mara bajda, it-tħassib tiegħi huwa meta xi ħadd jikteb "Tara" fuq it-tazza tiegħi fi Starbucks. "Dak li qed nipprotestaw huwa l-ħsara li dan il-kontenut jagħmel lill-komunità trans (speċjalment persuni trans ta' kulur) u speċifikament lin-nisa trans suwed. Nies bħali mhux qed jinqatlu. Jiena mara bajda, it-tħassib tiegħi huwa meta xi ħadd jikteb "Tara" fuq it-tazza tiegħi fi Starbucks. "Dak li qed nipprotestaw huwa l-ħsara li dan il-kontenut jagħmel lill-komunità trans (speċjalment persuni trans ta' kulur) u speċifikament lin-nisa trans suwed. Nies bħali mhux qed jinqatlu. Jiena mara bajda, u l-akbar tħassib tiegħi huwa meta xi ħadd jikteb "Tara" fuq it-tazza tiegħi fi Starbucks. B'riżultat ta' dan, hi, flimkien ma' diversi oħrajn li tkellmu dwar il-kwistjoni, ġew sospiżi." Min-naħa tagħha, il-kumpanija ċaħdet li keċċiethom minħabba l-pożizzjoni tagħhom u sostniet li dawn in-nies kienu ppruvaw jattendu laqgħa li għaliha ma kinux mistiedna <ref>{{Ċita web|url=https://www.theverge.com/2021/10/11/22720724/netflix-suspends-trans-employee-tweeted-dave-chappelle-the-closer|titlu=Netflix suspends trans employee who tweeted about Dave Chappelle special|kunjom=Schiffer|isem=Zoe|data=2021-10-11|sit=The Verge|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-12}}</ref> u ddikjarat dwar il-programm inkwistjoni li ma jimmarkax il-kaxxa ta' inċitament għall-mibegħda jew il-vjolenza, filwaqt li rrikonoxxiet li « Huwa diffiċli li tiddistingwi bejn kummentarju u diskors ta' mibegħda, speċjalment bil-kummiedja stand-up, li teżisti biex timbotta l-konfini. » . Jaclyn Moore, ix-showrunner tas-serje ''Dear White People'', ħabbret li mhux se tibqa’ taħdem mal-pjattaforma <ref>{{Ċita web|url=https://variety.com/2021/tv/news/dear-white-people-jaclyn-moore-dave-chappelle-netflix-1235083197/|titlu=''Dear White People'' Co-Showrunner Jaclyn Moore on Why She’s Boycotting Netflix Over Transphobic Dave Chappelle Special|kunjom=Malkin|isem=Marc|data=2021-10-07|sit=[[Variety]]|lingwa=en|data-aċċess=2021-10-12}}</ref> . === l-Indja === Fl-2022, il-pjattaforma waqfet xxandar il-film ta’ Dibakar Banerjee, li pproduċiet hi stess, minħabba pressjoni min -nazzjonalisti Hindu <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/m-le-mag/article/2022/12/11/en-inde-netflix-cede-a-la-pression-des-nationalistes-hindous_6153892_4500055.html|titlu=En Inde, Netflix cède à la pression des nationalistes hindous|awtur=Carole Dieterich|data=11 Décembre 2022|sit=[[Le Monde]]|data-aċċess=18 Décembre 2022}}</ref> . === Serje ta' abbandun ta' karattri mhux binarji u konspirazzjoni dwar l-ajruplan MH370 === Is-sitt staġun ta' ''{{Interlanguage link|Ridley Jones}}'', kartun immirat lejn it-tfal, jiġi abbandunat6 mars 2023 wara d-dehra ta’ karattru mhux binarju, minkejja d-dispjaċir tal-kreatur tiegħu Chris Nee <ref>{{Ċita web|url=https://tvmag.lefigaro.fr/programme-tv/series/apres-le-coming-out-non-binaire-d-un-personnage-netflix-annule-discretement-une-serie-pour-enfants-20230317|titlu=Après le coming out non binaire d'un personnage, Netflix annule discrètement une série pour enfants|awtur=Cécile Brelot|data=2023-03-17|sit=[[TV Magazine]]|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://video.lefigaro.fr/figaro/video/une-serie-pour-enfants-annulee-par-netflix-apres-des-plaintes-contre-un-personnage-non-binaire/|titlu=Netflix: une série pour enfants annulée après des plaintes contre un personnage non-binaire|data=2023-03-17|sit=Figaro Live|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> . Ukoll f’Marzu 2023, is-serje dokumentarja ''MH370 L-ajruplan nieqes'' li jittratta l-għajbien tat-Titjira 370 tal-Malaysia Airlines huwa kkritikat waqt ix-xandira tiegħu talli xerred teoriji ta' konspirazzjoni <ref>{{Ċita web|url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/podcasts/un-jour-dans-le-monde/un-jour-dans-le-monde-du-mercredi-15-mars-2023-5327540|titlu=Vol MH370 : 9 ans après, un mystère jamais élucidé|data=2023-03-15|sit=[[France Inter]]|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> , <ref>{{Ċita web|url=https://www.bfmtv.com/international/disparition-du-vol-mh370-pourquoi-la-serie-documentaire-de-netflix-divise-autant_AV-202303130732.html|titlu=Disparition du vol MH370 : pourquoi la série-documentaire de Netflix divise autant|awtur=Théo Putavy|data=13/03/2023|sit=[[BFMTV]]|lingwa=fr|data-aċċess=2024-03-08}}</ref> . == Referenzi == [[Kategorija:Pages with unreviewed translations]] kexhqr3i93dq5rk5idsb0djqh9r15ir 4 34234 329096 329054 2026-04-05T16:46:34Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 329096 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]] |xejn |50 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] aiknr2j81erc60avb00r9d7q08ja8ql 0 34301 329090 2026-04-05T16:41:45Z Trigcly 17859 Kontenut, kwotazzjonijiet 329090 wikitext text/x-wiki Il-'''Pont tal-Fjuri''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Podul de Flori'') kien avveniment ta' dimostrazzjoni enormi li seħħet il-Ħadd, is-6 ta' Mejju 1990 tul ix-xmara Prut li kienet tissepara r-[[Rumanija]] u r-Repubblika [[Unjoni Sovjetika|Sovjetika]] tal-[[Moldova]].<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/blogurile-adevarul/moldova-lor-moldova-noastra-1434370.html|titlu=Moldova lor, Moldova noastră...|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-6 ta' Mejju 1990 == L-ewwel avveniment seħħ fis-6 ta' Mejju 1990. Matul din l-azzjoni, l-abitanti tar-Rumanija dakinhar tħallew jaqsmu x-xmara Prut bejn is-13:00 u s-19:00 biex jidħlu fir-Repubblika Sovjetika tal-Moldova mingħajr passaport u viża.<ref>{{Ċita web|url=https://timpul.md/articol/podul-de-flori-10337.html|titlu=Podul de Flori|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Tul il-fruntiera ta' 700 kilometru (430 mil) tax-xmara Prut bejn ir-Rumanija u l-Moldova, inħolqu tmien checkpoints: Miorcani–Pererita, Stânca-Costești, Iași–Sculeni, Ungheni–il-Pont ta' Ungheni, Albița–Leușeni, Fălciu–Țiganca, Oancea–Cahul u Galați–Giurgiulești.<ref>{{Ċita web|url=http://glasul.md/podul-de-flori-peste-prut-implineste-23-de-ani/|titlu=„Podul de flori” peste Prut împlinește 23 de ani – glasul.md|sit=glasul.md|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-abitanti miż-żewġ naħat tal-fruntiera, li kienet ġiet infurzata bis-saħħa mit-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] (għal żewġ deċennji qabel il-biċċa l-kbira tal-Moldova kienet parti mir-Renju tar-Rumanija), inġabru fuq iż-żewġ xtut, u ħafna qasmu dik li ġiet deskritta bħala l-[[Ħajt ta' Berlin]] fl-ilma biex jaraw il-membri tal-familja tagħhom wara li kienu sseparati għal żmien twil minħabba l-fruntiera.<ref>{{Ċita aħbar|titlu=Mai 1990, « Podul de Flori» {{!}} Historia|url=http://www.historia.ro/exclusiv_web/historia-nr-125-mai-2012/articol/mai-1990-podul-flori|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-għadd ta' parteċipanti tal-Pont tal-Fjuri ġie stmat li laħaq il-1.2 miljun ruħ. F'Ungheni qasmu l-fruntiera bejn wieħed u ieħor 250,000 ruħ.<ref>{{Ċita aħbar|data=2010-05-07|titlu=Podul de flori, stropit cu lacrimi|url=http://www.jc.md/podul-de-flori-stropit-cu-lacrimi/|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Id-dimostrazzjoni organizzata mil-Lega [[Kultura|Kulturali]] għall-għaqda tar-Rumeni kullimkien, b'kollaborazzjoni mas-Soċjetà Kulturali ta' [[Bukarest]]–[[Chișinău]] u l-Front Popolari tal-Moldova,<ref>{{Ċita web|url=https://www.moldova.org/teodor-baconschi-despre-podul-de-flori-din-6-mai-1990-208714-rom/|titlu=Teodor Baconschi despre "Podul de Flori" din 6 mai 1990|data=2010-05-05|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> bdiet kmieni filgħodu u feġġew eluf ta' nies fuq in-naħa Rumena tal-fruntiera b'ħafna fjuri f'idejhom. Il-parteċipanti bdew jitfgħu l-fjuri fl-ilma u f'qasir żmien dawn ksew wiċċ ix-xmara, u simbolikament ħolqu pont bejn iż-żewġ naħat. F'nofsinhar, grupp ta' qassisin iċċelebraw ''Te Deum'', u wara l-qniepen tal-knejjes fiż-żewġ naħat indaqqu għal żmien twil. Imbagħad, intefgħu iktar fjuri fix-xmara u bdew isiru laqgħat fuq il-pont. Ma kienx hemm diskors, slogans u appelli. Kien hemm mużika popolari u logħob, ikel tradizzjonali u attivitajiet simili, u l-avveniment intemm għall-ħabta tas-18:00.<ref>{{Ċita web|url=https://ziarulprahova.ro/2010/05/20-de-ani-de-la-podul-de-flori/|titlu=20 de ani de la „Podul de Flori” {{!}} Ziarul Prahova|kunjom=Admin|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Wara din l-azzjoni, il-proċeduri tal-qsim tal-fruntiera bejn ir-Rumanija u l-Unjoni Sovjetika ġew issimplifikaw b'mod kunsiderevoli.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-externe/republica-moldova/foto-video-23-de-ani-de-la-primul-pod-de-flori-1434344.html|titlu=FOTO VIDEO 23 de ani de la primul Pod de Flori peste Prut: momentul în care românii au putut păşi în Basarabia fără paşaport şi viză|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-16 ta' Ġunju 1991 == It-tieni Pont tal-Fjuri seħħ fis-16 ta' Ġunju 1991. Din id-darba, l-abitanti tal-Moldova setgħu jaqsmu l-fruntiera mingħajr dokumenti biex jidħlu fir-Rumanija. Skont rapport maħruġ minn Rompres, iktar minn 150,000 ruħ minn Bessarabia qasmu l-fruntiera fi Sculeni lejn il-Kontea ta' Iași. Fosthom kien hemm delegazzjoni ta' Membri tal-Parlament tar-Repubblika tal-Moldova mmexxija minn [[Nicolae Costin]], is-Sindku ta' Chișinău.<ref>{{Ċita web|url=http://www.agerpres.ro/6maiarhiva/1991/06/16/iasi-podul-de-flori-00-00-00#|titlu=Iași: Podul de flori – AGERPRES|sit=www.agerpres.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> F'Galați, quddiem il-Knisja ta' Precista, f'din l-okkażjoni ttella' kurċifiss bħala simbolu tal-għaqda. F'din il-verżjoni tal-1991 tal-Pont tal-Fjuri kien hemm għadd simili ta' nies li kienu attendew l-ewwel Pont tal-Fjuri fl-1990. == Testimonjanzi == <blockquote>Dan il-jum jista' jkun tpattija tajba għal dak li seħħ fis-16 ta' Mejju 1812, meta t-territorju tal-Moldova nqered mir-[[Russja]] taħt il-Ksar [[Alessandru I]], mit-28 ta' Ġunju 1940, meta [[Ġużeppi Stalin|Stalin]] qatta' biċċiet il-mappa tar-Rumanija l-Kbira. Il-laqgħa tagħna mal-aħwa tal-Bessarabja, turi mill-ġdid li aħna poplu wieħed, li nitkellmu l-[[lingwa]] ta' Eminescu, fl-ispazju bejn ix-xmajjar Prut u Dniester u dik l-għaqda llum, li damet 6 sigħat biss, se tkun prologu ta' għaqda finali mill-ġdid.</blockquote>— Mircea Cosma, il-President tal-Kunsill tal-Kontea ta' Prahova, Ziarul Prahova.<blockquote>F'termini tal-politika barranija, dan l-avveniment sarraf fl-istabbiliment ta' prijorità għar-Rumanija li tqarreb il-Moldova fi ħdan l-Ewropa magħquda. B'hekk, il-fjuri li ntefgħu 20 sena ilu fix-xmara Prut se jaslu fix-xatt maħsub għalihom.</blockquote>— Teodor Baconschi, il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tar-Rumanija (2009–2012), Moldova.org.<blockquote>Kien hemm tensjoni emottiva indeskrivibbli. In-nies għajtu u sejħu lil xulxin u skoprew lil xulxin mill-ġdid wara snin twal. F'ħin minnhom, fuq in-naħa l-oħra tax-xmara kien hemm [[raġel]] li qabeż fl-ilma u beda jersaq lejn in-nies tal-Bessarabja fuq in-naħa l-oħra. In-nies tal-post minn Pererâta baqgħu bla kliem. Kellhom ħafna emozzjonijiet u ma azzardawx jagħmlu mossa sakemm abitant minn Pererâta qabeż fl-ilma. Warajh għamlu l-istess oħrajn. Dawn kollha ltaqgħu fin-nofs tax-xmara Prut u fl-ilma għamlu ''horă'', xi ħaġa li qatt ma kienet saret jew ġrat fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Għalhekk jien qed ngħid li dawk li jiddisprezzaw il-Pont tal-Fjuri huma ridikoli. Id-dmugħ tal-hena ma jistgħux jiċċeknu.</blockquote>— Grigore Vieru, [[poeta]] u membru korrispondenti tal-Akkademja Rumena, Glasul.md.<blockquote>L-għexieren ta' eluf ta' Rumeni fuq iż-żewġ naħat kienu qishom xmara ta' nies. Ir-Rumeni (fil-Punent tax-xmara Prut) kienu l-ewwel li daħlu fl-Unjoni Sovjetika mingħajr permess.</blockquote>— Ion Ungureanu, il-Ministru tal-Kultura u l-Affarijiet [[Reliġjon|Reliġjużi]] tar-Repubblika tal-Moldova (1990–1994), Ziare.com. == Reazzjonijiet == * Fuq it-talba ta' [[Mikhail Gorbachev]], il-President [[Franza|Franċiż]] [[François Mitterrand]] staqsa lill-kontroparti Rumen tiegħu fuq it-telefon biex ma jwettaqx xi imprudenzi.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-interne/evenimente/exista-o-mare-ura-fata-de-romani-in-ucraina-889234.html|titlu="Există o mare ură faţă de români în Ucraina"|data=2011-04-11|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Referenzi == 2ts4kl93wrwd0r3msbc1cyia56lpxnm 329092 329090 2026-04-05T16:44:52Z Trigcly 17859 added [[Category:Rumanija]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 329092 wikitext text/x-wiki Il-'''Pont tal-Fjuri''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Podul de Flori'') kien avveniment ta' dimostrazzjoni enormi li seħħet il-Ħadd, is-6 ta' Mejju 1990 tul ix-xmara Prut li kienet tissepara r-[[Rumanija]] u r-Repubblika [[Unjoni Sovjetika|Sovjetika]] tal-[[Moldova]].<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/blogurile-adevarul/moldova-lor-moldova-noastra-1434370.html|titlu=Moldova lor, Moldova noastră...|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-6 ta' Mejju 1990 == L-ewwel avveniment seħħ fis-6 ta' Mejju 1990. Matul din l-azzjoni, l-abitanti tar-Rumanija dakinhar tħallew jaqsmu x-xmara Prut bejn is-13:00 u s-19:00 biex jidħlu fir-Repubblika Sovjetika tal-Moldova mingħajr passaport u viża.<ref>{{Ċita web|url=https://timpul.md/articol/podul-de-flori-10337.html|titlu=Podul de Flori|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Tul il-fruntiera ta' 700 kilometru (430 mil) tax-xmara Prut bejn ir-Rumanija u l-Moldova, inħolqu tmien checkpoints: Miorcani–Pererita, Stânca-Costești, Iași–Sculeni, Ungheni–il-Pont ta' Ungheni, Albița–Leușeni, Fălciu–Țiganca, Oancea–Cahul u Galați–Giurgiulești.<ref>{{Ċita web|url=http://glasul.md/podul-de-flori-peste-prut-implineste-23-de-ani/|titlu=„Podul de flori” peste Prut împlinește 23 de ani – glasul.md|sit=glasul.md|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-abitanti miż-żewġ naħat tal-fruntiera, li kienet ġiet infurzata bis-saħħa mit-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] (għal żewġ deċennji qabel il-biċċa l-kbira tal-Moldova kienet parti mir-Renju tar-Rumanija), inġabru fuq iż-żewġ xtut, u ħafna qasmu dik li ġiet deskritta bħala l-[[Ħajt ta' Berlin]] fl-ilma biex jaraw il-membri tal-familja tagħhom wara li kienu sseparati għal żmien twil minħabba l-fruntiera.<ref>{{Ċita aħbar|titlu=Mai 1990, « Podul de Flori» {{!}} Historia|url=http://www.historia.ro/exclusiv_web/historia-nr-125-mai-2012/articol/mai-1990-podul-flori|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-għadd ta' parteċipanti tal-Pont tal-Fjuri ġie stmat li laħaq il-1.2 miljun ruħ. F'Ungheni qasmu l-fruntiera bejn wieħed u ieħor 250,000 ruħ.<ref>{{Ċita aħbar|data=2010-05-07|titlu=Podul de flori, stropit cu lacrimi|url=http://www.jc.md/podul-de-flori-stropit-cu-lacrimi/|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Id-dimostrazzjoni organizzata mil-Lega [[Kultura|Kulturali]] għall-għaqda tar-Rumeni kullimkien, b'kollaborazzjoni mas-Soċjetà Kulturali ta' [[Bukarest]]–[[Chișinău]] u l-Front Popolari tal-Moldova,<ref>{{Ċita web|url=https://www.moldova.org/teodor-baconschi-despre-podul-de-flori-din-6-mai-1990-208714-rom/|titlu=Teodor Baconschi despre "Podul de Flori" din 6 mai 1990|data=2010-05-05|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> bdiet kmieni filgħodu u feġġew eluf ta' nies fuq in-naħa Rumena tal-fruntiera b'ħafna fjuri f'idejhom. Il-parteċipanti bdew jitfgħu l-fjuri fl-ilma u f'qasir żmien dawn ksew wiċċ ix-xmara, u simbolikament ħolqu pont bejn iż-żewġ naħat. F'nofsinhar, grupp ta' qassisin iċċelebraw ''Te Deum'', u wara l-qniepen tal-knejjes fiż-żewġ naħat indaqqu għal żmien twil. Imbagħad, intefgħu iktar fjuri fix-xmara u bdew isiru laqgħat fuq il-pont. Ma kienx hemm diskors, slogans u appelli. Kien hemm mużika popolari u logħob, ikel tradizzjonali u attivitajiet simili, u l-avveniment intemm għall-ħabta tas-18:00.<ref>{{Ċita web|url=https://ziarulprahova.ro/2010/05/20-de-ani-de-la-podul-de-flori/|titlu=20 de ani de la „Podul de Flori” {{!}} Ziarul Prahova|kunjom=Admin|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Wara din l-azzjoni, il-proċeduri tal-qsim tal-fruntiera bejn ir-Rumanija u l-Unjoni Sovjetika ġew issimplifikaw b'mod kunsiderevoli.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-externe/republica-moldova/foto-video-23-de-ani-de-la-primul-pod-de-flori-1434344.html|titlu=FOTO VIDEO 23 de ani de la primul Pod de Flori peste Prut: momentul în care românii au putut păşi în Basarabia fără paşaport şi viză|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-16 ta' Ġunju 1991 == It-tieni Pont tal-Fjuri seħħ fis-16 ta' Ġunju 1991. Din id-darba, l-abitanti tal-Moldova setgħu jaqsmu l-fruntiera mingħajr dokumenti biex jidħlu fir-Rumanija. Skont rapport maħruġ minn Rompres, iktar minn 150,000 ruħ minn Bessarabia qasmu l-fruntiera fi Sculeni lejn il-Kontea ta' Iași. Fosthom kien hemm delegazzjoni ta' Membri tal-Parlament tar-Repubblika tal-Moldova mmexxija minn [[Nicolae Costin]], is-Sindku ta' Chișinău.<ref>{{Ċita web|url=http://www.agerpres.ro/6maiarhiva/1991/06/16/iasi-podul-de-flori-00-00-00#|titlu=Iași: Podul de flori – AGERPRES|sit=www.agerpres.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> F'Galați, quddiem il-Knisja ta' Precista, f'din l-okkażjoni ttella' kurċifiss bħala simbolu tal-għaqda. F'din il-verżjoni tal-1991 tal-Pont tal-Fjuri kien hemm għadd simili ta' nies li kienu attendew l-ewwel Pont tal-Fjuri fl-1990. == Testimonjanzi == <blockquote>Dan il-jum jista' jkun tpattija tajba għal dak li seħħ fis-16 ta' Mejju 1812, meta t-territorju tal-Moldova nqered mir-[[Russja]] taħt il-Ksar [[Alessandru I]], mit-28 ta' Ġunju 1940, meta [[Ġużeppi Stalin|Stalin]] qatta' biċċiet il-mappa tar-Rumanija l-Kbira. Il-laqgħa tagħna mal-aħwa tal-Bessarabja, turi mill-ġdid li aħna poplu wieħed, li nitkellmu l-[[lingwa]] ta' Eminescu, fl-ispazju bejn ix-xmajjar Prut u Dniester u dik l-għaqda llum, li damet 6 sigħat biss, se tkun prologu ta' għaqda finali mill-ġdid.</blockquote>— Mircea Cosma, il-President tal-Kunsill tal-Kontea ta' Prahova, Ziarul Prahova.<blockquote>F'termini tal-politika barranija, dan l-avveniment sarraf fl-istabbiliment ta' prijorità għar-Rumanija li tqarreb il-Moldova fi ħdan l-Ewropa magħquda. B'hekk, il-fjuri li ntefgħu 20 sena ilu fix-xmara Prut se jaslu fix-xatt maħsub għalihom.</blockquote>— Teodor Baconschi, il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tar-Rumanija (2009–2012), Moldova.org.<blockquote>Kien hemm tensjoni emottiva indeskrivibbli. In-nies għajtu u sejħu lil xulxin u skoprew lil xulxin mill-ġdid wara snin twal. F'ħin minnhom, fuq in-naħa l-oħra tax-xmara kien hemm [[raġel]] li qabeż fl-ilma u beda jersaq lejn in-nies tal-Bessarabja fuq in-naħa l-oħra. In-nies tal-post minn Pererâta baqgħu bla kliem. Kellhom ħafna emozzjonijiet u ma azzardawx jagħmlu mossa sakemm abitant minn Pererâta qabeż fl-ilma. Warajh għamlu l-istess oħrajn. Dawn kollha ltaqgħu fin-nofs tax-xmara Prut u fl-ilma għamlu ''horă'', xi ħaġa li qatt ma kienet saret jew ġrat fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Għalhekk jien qed ngħid li dawk li jiddisprezzaw il-Pont tal-Fjuri huma ridikoli. Id-dmugħ tal-hena ma jistgħux jiċċeknu.</blockquote>— Grigore Vieru, [[poeta]] u membru korrispondenti tal-Akkademja Rumena, Glasul.md.<blockquote>L-għexieren ta' eluf ta' Rumeni fuq iż-żewġ naħat kienu qishom xmara ta' nies. Ir-Rumeni (fil-Punent tax-xmara Prut) kienu l-ewwel li daħlu fl-Unjoni Sovjetika mingħajr permess.</blockquote>— Ion Ungureanu, il-Ministru tal-Kultura u l-Affarijiet [[Reliġjon|Reliġjużi]] tar-Repubblika tal-Moldova (1990–1994), Ziare.com. == Reazzjonijiet == * Fuq it-talba ta' [[Mikhail Gorbachev]], il-President [[Franza|Franċiż]] [[François Mitterrand]] staqsa lill-kontroparti Rumen tiegħu fuq it-telefon biex ma jwettaqx xi imprudenzi.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-interne/evenimente/exista-o-mare-ura-fata-de-romani-in-ucraina-889234.html|titlu="Există o mare ură faţă de români în Ucraina"|data=2011-04-11|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Rumanija]] 609j0ksa80mr6efdmgm198bwx6j5jxn 329093 329092 2026-04-05T16:44:59Z Trigcly 17859 added [[Category:Avvenimenti]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 329093 wikitext text/x-wiki Il-'''Pont tal-Fjuri''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Podul de Flori'') kien avveniment ta' dimostrazzjoni enormi li seħħet il-Ħadd, is-6 ta' Mejju 1990 tul ix-xmara Prut li kienet tissepara r-[[Rumanija]] u r-Repubblika [[Unjoni Sovjetika|Sovjetika]] tal-[[Moldova]].<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/blogurile-adevarul/moldova-lor-moldova-noastra-1434370.html|titlu=Moldova lor, Moldova noastră...|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-6 ta' Mejju 1990 == L-ewwel avveniment seħħ fis-6 ta' Mejju 1990. Matul din l-azzjoni, l-abitanti tar-Rumanija dakinhar tħallew jaqsmu x-xmara Prut bejn is-13:00 u s-19:00 biex jidħlu fir-Repubblika Sovjetika tal-Moldova mingħajr passaport u viża.<ref>{{Ċita web|url=https://timpul.md/articol/podul-de-flori-10337.html|titlu=Podul de Flori|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Tul il-fruntiera ta' 700 kilometru (430 mil) tax-xmara Prut bejn ir-Rumanija u l-Moldova, inħolqu tmien checkpoints: Miorcani–Pererita, Stânca-Costești, Iași–Sculeni, Ungheni–il-Pont ta' Ungheni, Albița–Leușeni, Fălciu–Țiganca, Oancea–Cahul u Galați–Giurgiulești.<ref>{{Ċita web|url=http://glasul.md/podul-de-flori-peste-prut-implineste-23-de-ani/|titlu=„Podul de flori” peste Prut împlinește 23 de ani – glasul.md|sit=glasul.md|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-abitanti miż-żewġ naħat tal-fruntiera, li kienet ġiet infurzata bis-saħħa mit-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] (għal żewġ deċennji qabel il-biċċa l-kbira tal-Moldova kienet parti mir-Renju tar-Rumanija), inġabru fuq iż-żewġ xtut, u ħafna qasmu dik li ġiet deskritta bħala l-[[Ħajt ta' Berlin]] fl-ilma biex jaraw il-membri tal-familja tagħhom wara li kienu sseparati għal żmien twil minħabba l-fruntiera.<ref>{{Ċita aħbar|titlu=Mai 1990, « Podul de Flori» {{!}} Historia|url=http://www.historia.ro/exclusiv_web/historia-nr-125-mai-2012/articol/mai-1990-podul-flori|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-għadd ta' parteċipanti tal-Pont tal-Fjuri ġie stmat li laħaq il-1.2 miljun ruħ. F'Ungheni qasmu l-fruntiera bejn wieħed u ieħor 250,000 ruħ.<ref>{{Ċita aħbar|data=2010-05-07|titlu=Podul de flori, stropit cu lacrimi|url=http://www.jc.md/podul-de-flori-stropit-cu-lacrimi/|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Id-dimostrazzjoni organizzata mil-Lega [[Kultura|Kulturali]] għall-għaqda tar-Rumeni kullimkien, b'kollaborazzjoni mas-Soċjetà Kulturali ta' [[Bukarest]]–[[Chișinău]] u l-Front Popolari tal-Moldova,<ref>{{Ċita web|url=https://www.moldova.org/teodor-baconschi-despre-podul-de-flori-din-6-mai-1990-208714-rom/|titlu=Teodor Baconschi despre "Podul de Flori" din 6 mai 1990|data=2010-05-05|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> bdiet kmieni filgħodu u feġġew eluf ta' nies fuq in-naħa Rumena tal-fruntiera b'ħafna fjuri f'idejhom. Il-parteċipanti bdew jitfgħu l-fjuri fl-ilma u f'qasir żmien dawn ksew wiċċ ix-xmara, u simbolikament ħolqu pont bejn iż-żewġ naħat. F'nofsinhar, grupp ta' qassisin iċċelebraw ''Te Deum'', u wara l-qniepen tal-knejjes fiż-żewġ naħat indaqqu għal żmien twil. Imbagħad, intefgħu iktar fjuri fix-xmara u bdew isiru laqgħat fuq il-pont. Ma kienx hemm diskors, slogans u appelli. Kien hemm mużika popolari u logħob, ikel tradizzjonali u attivitajiet simili, u l-avveniment intemm għall-ħabta tas-18:00.<ref>{{Ċita web|url=https://ziarulprahova.ro/2010/05/20-de-ani-de-la-podul-de-flori/|titlu=20 de ani de la „Podul de Flori” {{!}} Ziarul Prahova|kunjom=Admin|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Wara din l-azzjoni, il-proċeduri tal-qsim tal-fruntiera bejn ir-Rumanija u l-Unjoni Sovjetika ġew issimplifikaw b'mod kunsiderevoli.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-externe/republica-moldova/foto-video-23-de-ani-de-la-primul-pod-de-flori-1434344.html|titlu=FOTO VIDEO 23 de ani de la primul Pod de Flori peste Prut: momentul în care românii au putut păşi în Basarabia fără paşaport şi viză|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-16 ta' Ġunju 1991 == It-tieni Pont tal-Fjuri seħħ fis-16 ta' Ġunju 1991. Din id-darba, l-abitanti tal-Moldova setgħu jaqsmu l-fruntiera mingħajr dokumenti biex jidħlu fir-Rumanija. Skont rapport maħruġ minn Rompres, iktar minn 150,000 ruħ minn Bessarabia qasmu l-fruntiera fi Sculeni lejn il-Kontea ta' Iași. Fosthom kien hemm delegazzjoni ta' Membri tal-Parlament tar-Repubblika tal-Moldova mmexxija minn [[Nicolae Costin]], is-Sindku ta' Chișinău.<ref>{{Ċita web|url=http://www.agerpres.ro/6maiarhiva/1991/06/16/iasi-podul-de-flori-00-00-00#|titlu=Iași: Podul de flori – AGERPRES|sit=www.agerpres.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> F'Galați, quddiem il-Knisja ta' Precista, f'din l-okkażjoni ttella' kurċifiss bħala simbolu tal-għaqda. F'din il-verżjoni tal-1991 tal-Pont tal-Fjuri kien hemm għadd simili ta' nies li kienu attendew l-ewwel Pont tal-Fjuri fl-1990. == Testimonjanzi == <blockquote>Dan il-jum jista' jkun tpattija tajba għal dak li seħħ fis-16 ta' Mejju 1812, meta t-territorju tal-Moldova nqered mir-[[Russja]] taħt il-Ksar [[Alessandru I]], mit-28 ta' Ġunju 1940, meta [[Ġużeppi Stalin|Stalin]] qatta' biċċiet il-mappa tar-Rumanija l-Kbira. Il-laqgħa tagħna mal-aħwa tal-Bessarabja, turi mill-ġdid li aħna poplu wieħed, li nitkellmu l-[[lingwa]] ta' Eminescu, fl-ispazju bejn ix-xmajjar Prut u Dniester u dik l-għaqda llum, li damet 6 sigħat biss, se tkun prologu ta' għaqda finali mill-ġdid.</blockquote>— Mircea Cosma, il-President tal-Kunsill tal-Kontea ta' Prahova, Ziarul Prahova.<blockquote>F'termini tal-politika barranija, dan l-avveniment sarraf fl-istabbiliment ta' prijorità għar-Rumanija li tqarreb il-Moldova fi ħdan l-Ewropa magħquda. B'hekk, il-fjuri li ntefgħu 20 sena ilu fix-xmara Prut se jaslu fix-xatt maħsub għalihom.</blockquote>— Teodor Baconschi, il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tar-Rumanija (2009–2012), Moldova.org.<blockquote>Kien hemm tensjoni emottiva indeskrivibbli. In-nies għajtu u sejħu lil xulxin u skoprew lil xulxin mill-ġdid wara snin twal. F'ħin minnhom, fuq in-naħa l-oħra tax-xmara kien hemm [[raġel]] li qabeż fl-ilma u beda jersaq lejn in-nies tal-Bessarabja fuq in-naħa l-oħra. In-nies tal-post minn Pererâta baqgħu bla kliem. Kellhom ħafna emozzjonijiet u ma azzardawx jagħmlu mossa sakemm abitant minn Pererâta qabeż fl-ilma. Warajh għamlu l-istess oħrajn. Dawn kollha ltaqgħu fin-nofs tax-xmara Prut u fl-ilma għamlu ''horă'', xi ħaġa li qatt ma kienet saret jew ġrat fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Għalhekk jien qed ngħid li dawk li jiddisprezzaw il-Pont tal-Fjuri huma ridikoli. Id-dmugħ tal-hena ma jistgħux jiċċeknu.</blockquote>— Grigore Vieru, [[poeta]] u membru korrispondenti tal-Akkademja Rumena, Glasul.md.<blockquote>L-għexieren ta' eluf ta' Rumeni fuq iż-żewġ naħat kienu qishom xmara ta' nies. Ir-Rumeni (fil-Punent tax-xmara Prut) kienu l-ewwel li daħlu fl-Unjoni Sovjetika mingħajr permess.</blockquote>— Ion Ungureanu, il-Ministru tal-Kultura u l-Affarijiet [[Reliġjon|Reliġjużi]] tar-Repubblika tal-Moldova (1990–1994), Ziare.com. == Reazzjonijiet == * Fuq it-talba ta' [[Mikhail Gorbachev]], il-President [[Franza|Franċiż]] [[François Mitterrand]] staqsa lill-kontroparti Rumen tiegħu fuq it-telefon biex ma jwettaqx xi imprudenzi.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-interne/evenimente/exista-o-mare-ura-fata-de-romani-in-ucraina-889234.html|titlu="Există o mare ură faţă de români în Ucraina"|data=2011-04-11|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Rumanija]] [[Kategorija:Avvenimenti]] lpq8kpb98hck8u1sgq4ao4dftn9wrg8 329094 329093 2026-04-05T16:45:05Z Trigcly 17859 added [[Category:Moldova]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 329094 wikitext text/x-wiki Il-'''Pont tal-Fjuri''' (bir-[[Lingwa Rumena|Rumen]]: ''Podul de Flori'') kien avveniment ta' dimostrazzjoni enormi li seħħet il-Ħadd, is-6 ta' Mejju 1990 tul ix-xmara Prut li kienet tissepara r-[[Rumanija]] u r-Repubblika [[Unjoni Sovjetika|Sovjetika]] tal-[[Moldova]].<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/blogurile-adevarul/moldova-lor-moldova-noastra-1434370.html|titlu=Moldova lor, Moldova noastră...|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-6 ta' Mejju 1990 == L-ewwel avveniment seħħ fis-6 ta' Mejju 1990. Matul din l-azzjoni, l-abitanti tar-Rumanija dakinhar tħallew jaqsmu x-xmara Prut bejn is-13:00 u s-19:00 biex jidħlu fir-Repubblika Sovjetika tal-Moldova mingħajr passaport u viża.<ref>{{Ċita web|url=https://timpul.md/articol/podul-de-flori-10337.html|titlu=Podul de Flori|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Tul il-fruntiera ta' 700 kilometru (430 mil) tax-xmara Prut bejn ir-Rumanija u l-Moldova, inħolqu tmien checkpoints: Miorcani–Pererita, Stânca-Costești, Iași–Sculeni, Ungheni–il-Pont ta' Ungheni, Albița–Leușeni, Fălciu–Țiganca, Oancea–Cahul u Galați–Giurgiulești.<ref>{{Ċita web|url=http://glasul.md/podul-de-flori-peste-prut-implineste-23-de-ani/|titlu=„Podul de flori” peste Prut împlinește 23 de ani – glasul.md|sit=glasul.md|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-abitanti miż-żewġ naħat tal-fruntiera, li kienet ġiet infurzata bis-saħħa mit-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] (għal żewġ deċennji qabel il-biċċa l-kbira tal-Moldova kienet parti mir-Renju tar-Rumanija), inġabru fuq iż-żewġ xtut, u ħafna qasmu dik li ġiet deskritta bħala l-[[Ħajt ta' Berlin]] fl-ilma biex jaraw il-membri tal-familja tagħhom wara li kienu sseparati għal żmien twil minħabba l-fruntiera.<ref>{{Ċita aħbar|titlu=Mai 1990, « Podul de Flori» {{!}} Historia|url=http://www.historia.ro/exclusiv_web/historia-nr-125-mai-2012/articol/mai-1990-podul-flori|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> L-għadd ta' parteċipanti tal-Pont tal-Fjuri ġie stmat li laħaq il-1.2 miljun ruħ. F'Ungheni qasmu l-fruntiera bejn wieħed u ieħor 250,000 ruħ.<ref>{{Ċita aħbar|data=2010-05-07|titlu=Podul de flori, stropit cu lacrimi|url=http://www.jc.md/podul-de-flori-stropit-cu-lacrimi/|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Id-dimostrazzjoni organizzata mil-Lega [[Kultura|Kulturali]] għall-għaqda tar-Rumeni kullimkien, b'kollaborazzjoni mas-Soċjetà Kulturali ta' [[Bukarest]]–[[Chișinău]] u l-Front Popolari tal-Moldova,<ref>{{Ċita web|url=https://www.moldova.org/teodor-baconschi-despre-podul-de-flori-din-6-mai-1990-208714-rom/|titlu=Teodor Baconschi despre "Podul de Flori" din 6 mai 1990|data=2010-05-05|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> bdiet kmieni filgħodu u feġġew eluf ta' nies fuq in-naħa Rumena tal-fruntiera b'ħafna fjuri f'idejhom. Il-parteċipanti bdew jitfgħu l-fjuri fl-ilma u f'qasir żmien dawn ksew wiċċ ix-xmara, u simbolikament ħolqu pont bejn iż-żewġ naħat. F'nofsinhar, grupp ta' qassisin iċċelebraw ''Te Deum'', u wara l-qniepen tal-knejjes fiż-żewġ naħat indaqqu għal żmien twil. Imbagħad, intefgħu iktar fjuri fix-xmara u bdew isiru laqgħat fuq il-pont. Ma kienx hemm diskors, slogans u appelli. Kien hemm mużika popolari u logħob, ikel tradizzjonali u attivitajiet simili, u l-avveniment intemm għall-ħabta tas-18:00.<ref>{{Ċita web|url=https://ziarulprahova.ro/2010/05/20-de-ani-de-la-podul-de-flori/|titlu=20 de ani de la „Podul de Flori” {{!}} Ziarul Prahova|kunjom=Admin|data=2010-05-06|lingwa=ro-RO|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> Wara din l-azzjoni, il-proċeduri tal-qsim tal-fruntiera bejn ir-Rumanija u l-Unjoni Sovjetika ġew issimplifikaw b'mod kunsiderevoli.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-externe/republica-moldova/foto-video-23-de-ani-de-la-primul-pod-de-flori-1434344.html|titlu=FOTO VIDEO 23 de ani de la primul Pod de Flori peste Prut: momentul în care românii au putut păşi în Basarabia fără paşaport şi viză|data=2013-05-06|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Is-16 ta' Ġunju 1991 == It-tieni Pont tal-Fjuri seħħ fis-16 ta' Ġunju 1991. Din id-darba, l-abitanti tal-Moldova setgħu jaqsmu l-fruntiera mingħajr dokumenti biex jidħlu fir-Rumanija. Skont rapport maħruġ minn Rompres, iktar minn 150,000 ruħ minn Bessarabia qasmu l-fruntiera fi Sculeni lejn il-Kontea ta' Iași. Fosthom kien hemm delegazzjoni ta' Membri tal-Parlament tar-Repubblika tal-Moldova mmexxija minn [[Nicolae Costin]], is-Sindku ta' Chișinău.<ref>{{Ċita web|url=http://www.agerpres.ro/6maiarhiva/1991/06/16/iasi-podul-de-flori-00-00-00#|titlu=Iași: Podul de flori – AGERPRES|sit=www.agerpres.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> F'Galați, quddiem il-Knisja ta' Precista, f'din l-okkażjoni ttella' kurċifiss bħala simbolu tal-għaqda. F'din il-verżjoni tal-1991 tal-Pont tal-Fjuri kien hemm għadd simili ta' nies li kienu attendew l-ewwel Pont tal-Fjuri fl-1990. == Testimonjanzi == <blockquote>Dan il-jum jista' jkun tpattija tajba għal dak li seħħ fis-16 ta' Mejju 1812, meta t-territorju tal-Moldova nqered mir-[[Russja]] taħt il-Ksar [[Alessandru I]], mit-28 ta' Ġunju 1940, meta [[Ġużeppi Stalin|Stalin]] qatta' biċċiet il-mappa tar-Rumanija l-Kbira. Il-laqgħa tagħna mal-aħwa tal-Bessarabja, turi mill-ġdid li aħna poplu wieħed, li nitkellmu l-[[lingwa]] ta' Eminescu, fl-ispazju bejn ix-xmajjar Prut u Dniester u dik l-għaqda llum, li damet 6 sigħat biss, se tkun prologu ta' għaqda finali mill-ġdid.</blockquote>— Mircea Cosma, il-President tal-Kunsill tal-Kontea ta' Prahova, Ziarul Prahova.<blockquote>F'termini tal-politika barranija, dan l-avveniment sarraf fl-istabbiliment ta' prijorità għar-Rumanija li tqarreb il-Moldova fi ħdan l-Ewropa magħquda. B'hekk, il-fjuri li ntefgħu 20 sena ilu fix-xmara Prut se jaslu fix-xatt maħsub għalihom.</blockquote>— Teodor Baconschi, il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tar-Rumanija (2009–2012), Moldova.org.<blockquote>Kien hemm tensjoni emottiva indeskrivibbli. In-nies għajtu u sejħu lil xulxin u skoprew lil xulxin mill-ġdid wara snin twal. F'ħin minnhom, fuq in-naħa l-oħra tax-xmara kien hemm [[raġel]] li qabeż fl-ilma u beda jersaq lejn in-nies tal-Bessarabja fuq in-naħa l-oħra. In-nies tal-post minn Pererâta baqgħu bla kliem. Kellhom ħafna emozzjonijiet u ma azzardawx jagħmlu mossa sakemm abitant minn Pererâta qabeż fl-ilma. Warajh għamlu l-istess oħrajn. Dawn kollha ltaqgħu fin-nofs tax-xmara Prut u fl-ilma għamlu ''horă'', xi ħaġa li qatt ma kienet saret jew ġrat fid-[[Id-Dinja|dinja]]. Għalhekk jien qed ngħid li dawk li jiddisprezzaw il-Pont tal-Fjuri huma ridikoli. Id-dmugħ tal-hena ma jistgħux jiċċeknu.</blockquote>— Grigore Vieru, [[poeta]] u membru korrispondenti tal-Akkademja Rumena, Glasul.md.<blockquote>L-għexieren ta' eluf ta' Rumeni fuq iż-żewġ naħat kienu qishom xmara ta' nies. Ir-Rumeni (fil-Punent tax-xmara Prut) kienu l-ewwel li daħlu fl-Unjoni Sovjetika mingħajr permess.</blockquote>— Ion Ungureanu, il-Ministru tal-Kultura u l-Affarijiet [[Reliġjon|Reliġjużi]] tar-Repubblika tal-Moldova (1990–1994), Ziare.com. == Reazzjonijiet == * Fuq it-talba ta' [[Mikhail Gorbachev]], il-President [[Franza|Franċiż]] [[François Mitterrand]] staqsa lill-kontroparti Rumen tiegħu fuq it-telefon biex ma jwettaqx xi imprudenzi.<ref>{{Ċita web|url=https://adevarul.ro/stiri-interne/evenimente/exista-o-mare-ura-fata-de-romani-in-ucraina-889234.html|titlu="Există o mare ură faţă de români în Ucraina"|data=2011-04-11|sit=adevarul.ro|lingwa=ro|data-aċċess=2026-04-05}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Rumanija]] [[Kategorija:Avvenimenti]] [[Kategorija:Moldova]] 9fxp7pt04vgtofth86ap2dabritl4vl 1 34302 329095 2026-04-05T16:45:59Z Trigcly 17859 mudellCEE 329095 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Rumanija}} 41f7l9xq6b3i2bdjdojjd4u1d3n7qg4 0 34303 329098 2026-04-06T11:53:34Z ToniSant 4257 artiklu ġdid 329098 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-3 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira. Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. 6uhhq567d474fu7brugz2u2rfvur8vc 329099 329098 2026-04-06T11:53:47Z ToniSant 4257 added [[Category:Mużiċisti Maltin]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 329099 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-3 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira. Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. [[Kategorija:Mużiċisti Maltin]] 2t791d628y8d7aa5te3arn7bqu0n3zj 329100 329099 2026-04-06T11:53:54Z ToniSant 4257 added [[Category:Pjanisti Maltin]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 329100 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-3 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira. Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. [[Kategorija:Mużiċisti Maltin]] [[Kategorija:Pjanisti Maltin]] q665tzttoc5ny1r9pqzros6aw3zv1zd 329101 329100 2026-04-06T11:54:05Z ToniSant 4257 added [[Category:Twieldu fl-1945]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 329101 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-3 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira. Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. [[Kategorija:Mużiċisti Maltin]] [[Kategorija:Pjanisti Maltin]] [[Kategorija:Twieldu fl-1945]] a9h50fm6z2h9uc19utpwy6cm0cg6eta 329102 329101 2026-04-06T11:54:17Z ToniSant 4257 added [[Category:Mietu fl-2026]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 329102 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-3 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira. Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. [[Kategorija:Mużiċisti Maltin]] [[Kategorija:Pjanisti Maltin]] [[Kategorija:Twieldu fl-1945]] [[Kategorija:Mietu fl-2026]] tchc8jvgclmm4vdh5uxhlwr6qbebe6y 329103 329102 2026-04-06T11:54:39Z ToniSant 4257 +awtorità 329103 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-3 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira. Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. {{Awtorità}} [[Kategorija:Mużiċisti Maltin]] [[Kategorija:Pjanisti Maltin]] [[Kategorija:Twieldu fl-1945]] [[Kategorija:Mietu fl-2026]] 6yfdo3vslfbco0frtp9wynpk225c414 329104 329103 2026-04-06T11:55:06Z ToniSant 4257 +defaultsort 329104 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-3 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira. Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. {{Awtorità}} {{DEFAULTSORT:Zarb, Edmond}} [[Kategorija:Mużiċisti Maltin]] [[Kategorija:Pjanisti Maltin]] [[Kategorija:Twieldu fl-1945]] [[Kategorija:Mietu fl-2026]] 5t6phz4c1bfpfigiti9wl3c4ywdowpt 329105 329104 2026-04-06T11:58:17Z ToniSant 4257 +referenzi 329105 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} '''Joseph Edmond Zarb''' kien mużiċist u kittieb Malti, magħruf aktar bħala '''Edmond Zarb'''. Huwa twieled il-Ħamrun fit-2 ta' Marzu 1945 u beda' jdoqq il-pjanu ta' età żgħira.<ref>{{Ċita web|url=http://www.m3p.com.mt/wiki/Joseph_Edmond_Zarb|titlu=Joseph Edmond Zarb|sit=m3p.com.mt|lingwa=en}}</ref> Eventwalment sar pjanist professjonali u għal madwar tletin sena kien il-pjanist residenti tal-Malta Hilton International. Wara daqq ukoll fil-Westin Dragonara Resort u l-Hotel Phoenicia. Barra l-mużika, Zarb kiteb ukoll għad ta' rumanzi, novelli u xogħolijiet oħra. Huwa miet fit-2 ta' April 2026 fl-eta ta' 81 sena. == Referenzi == {{Referenzi}}{{Awtorità}} {{DEFAULTSORT:Zarb, Edmond}} [[Kategorija:Mużiċisti Maltin]] [[Kategorija:Pjanisti Maltin]] [[Kategorija:Twieldu fl-1945]] [[Kategorija:Mietu fl-2026]] 4wrpyrdiu54ywm64n5bs9xi2ez645kg